KIYMALARDA BAZI PATOJENLERİN İZOLASYON VE İDENTİFİKASYONU. Meryem AYDEMİR ATASEVER. Tez Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa ATASEVER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KIYMALARDA BAZI PATOJENLERİN İZOLASYON VE İDENTİFİKASYONU. Meryem AYDEMİR ATASEVER. Tez Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa ATASEVER"

Transkript

1 KIYMALARDA BAZI PATOJENLERİN İZOLASYON VE İDENTİFİKASYONU Meryem AYDEMİR ATASEVER Tez Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa ATASEVER Doktora Tezi ERZURUM 2011

2 ATATÜRK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ GIDA HĠJYENĠ VE TEKNOLOJĠSĠ ANABĠLĠM DALI KIYMALARDA BAZI PATOJENLERİN İZOLASYON VE İDENTİFİKASYONU Meryem AYDEMİR ATASEVER Tez Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa ATASEVER Doktora Tezi ERZURUM 2011

3 ATATÜRK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ GIDA HĠJYENĠ VE TEKNOLOJĠSĠ ANABĠLĠM DALI KIYMALARDA BAZI PATOJENLERİN İZOLASYON VE İDENTİFİKASYONU Meryem AYDEMİR ATASEVER Tezin Enstitüye Verildiği Tarih : Tezin Sözlü Savunma Tarihi : Tez DanıĢmanı Jüri Üyesi Jüri Üyesi Jüri Üyesi Jüri Üyesi : Prof. Dr. Mustafa ATASEVER : Doç. Dr. Leyla VATANSEVER : Yrd. Doç. Dr. GülĢah ÇANAKÇI ADIGÜZEL : Yrd. Doç. Dr. Seyda CENGĠZ : Yrd. Doç. Dr. M. Bünyamin HALICI Prof. Dr. Ġsmail Ceylan Sağlık Bilimleri Enstitü Müdür V.

4 İÇİNDEKİLER TEŞEKKÜR... I SİMGELER VE KISALTMALAR... II ŞEKİLLER DİZİNİ... VI TABLOLAR DİZİNİ... VII ÖZGEÇMİŞ... VIII ÖZET... IX ABSTRACT... X 1. GİRİŞ VE AMAÇ Ette Mikrobiyal Kontaminasyon Toplam Aerobik Mezofilik Bakteriler Staphylococcus aureus Taksonomi Morfolojik ve Kültürel Özellikleri GeliĢimini Etkileyen Faktörler Gıdalara BulaĢma Yolları Korunma Yolları Literatür Bilgisi Listeria monocytogenes Taksonomi Morfolojik ve Kültürel Özellikleri GeliĢimini Etkileyen Faktörler Gıdalara BulaĢma Yolları Korunma Yolları Literatür Bilgisi Salmonella spp Taksonomi Morfolojik ve Kültürel Özellikleri GeliĢimini Etkileyen Faktörler Gıdalara BulaĢma Yolları Korunma Yolları... 23

5 Literatür Bilgisi Escherichia coli O157:H Escherichia coli EHEC ve Escherichia coli O157:H Klasifikasyonu ve Genel Özellikleri GeliĢimini Etkileyen Faktörler Gıdalara BulaĢma Yolları Literatür Bilgisi Vitek 2 Sistemi MATERYAL VE YÖNTEM Materyal Yöntem Toplam Mezofilik Aerob Bakteri Sayısının Belirlenmesi Koagulaz pozitif Staphylococcus aureus Ġzolasyon ve Ġdentifikasyonu Listeria monocytogenes in Ġzolasyon ve Ġdentifikasyonu Salmonella spp. nin Ġzolasyon ve Ġdentifikasyonu Escherichia coli O157:H7 nin Ġzolasyon ve Ġdentifikasyonu BULGULAR TARTIŞMA VE SONUÇ KAYNAKLAR... 61

6 I TEŞEKKÜR Doktora öğrenimim ve meslek hayatım süresince bilgi ve deneyimleri ile bana yol gösteren ve her türlü desteği sağlayan Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanı danıģman hocam Sayın Prof. Dr. Mustafa ATASEVER e sonsuz teģekkürlerimi sunarım. Bilgilerinden ve tecrübelerinden faydalandığım Atatürk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Sayın Doç. Dr. Ziya Gökalp CEYLAN ve Yrd. Doç. Dr. GülĢah ÇANAKÇI ADIGÜZEL e, çalıģmalarım sırasında desteğini esirgemeyen Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı nda görev yapan arkadaģlarım ArĢ. Gör. Hayrunnisa ÖZLÜ ve ArĢ. Gör. Sevda URÇAR a ve Veteriner Hekim Serap KILIÇ ALTUN a teģekkürlerimi sunarım. Meryem AYDEMĠR ATASEVER

7 II SİMGELER ve KISALTMALAR Simgeler L:Litre g/l: Gram\Litre ml: Mililitre mm: Milimetre cm: Santimetre µm: Mikrometre µg: Mikrogram H 2 S: Hidrojen sülfür KOH: Potasyum hidroksit NaCl: Sodyum klorür Na 2 HPO 4 : Bi sodyum hidrojen fosfat K 2 HPO 4 : Di potasyum hidrojen fosfat MgSO 4 : Magnezyum sülfat

8 III Kısaltmalar kob/g: koloni oluģturan birim\gram kob/ml: koloni oluģturan birim\mililitre D-değeri: Desimal azalma süresi (decimal reduction time) z-değeri: D-değerini bir ondalık düģüren sıcaklık artıģ değeri a w : Su aktivitesi MAP: Modifiye Atmosfer Paketleme HACCP: Tehlike Analizleri Kritik Kontrol Noktaları (Hazard Analysis and Critical Control Points) GMP: Good Manufacturing Practice (Ġyi Üretim Uygulaması) ISO: International Organization for Standardization (Uluslararası Standardizasyon TeĢkilatı) AFNOR: Fransız Standartları Birliği (Association Français de Normalisation) WHO: World Health Organization AOAC: Association of Analytical Chemists DNA: Deoksi Ribo Nükleik Asit GP: Gram pozitif GN: Gram negatif LAB: Laktik Asit Bakterileri SE: Stafilokokal enterotoksini SEA: Stafilokokal enterotoksin A SEB: Stafilokokal enterotoksin B SEC: Stafilokokal enterotoksin C SED: Stafilokokal enterotoksin D SEE: Stafilokokal enterotoksin E EPEC: Enteropatojenik E. coli EIEC: Enteroinvaziv E. coli ETEC: Enterotoksijenik E. coli EHEC: Enterohemorajik E. coli EAEC: Enteroaggregatif E. coli EAggEC: Enteroaggregative E. coli DAEC: Diffuz adeziv E. coli

9 IV LT: Heat-labile (Isıya Duyarlı) ST: Heat-stable (Isıya Dirençli) HC: Hemorajik kolit HUS: Hemolitik üremik sendrom TTP: Trombotik trombositopenik purpura SLT: Shiga benzeri toksin (shiga like toxin) SIM: Sulphate Indol Motility (Sülfat Ġndol Hareket) CAMP: Christie Atkins Munch Petersen MR: Metil kırmızısı VP: Voges-Proskauer KCN: Potasyum siyanid LDC: Lizin dekarboksilaz MUG: 4-Methylumbelliferyl-ß-Glucuronide BHI: Brain Heart Infusion TSB: Tryptone Soya Broth PCA: Plate Count Agar BPM: Baird Parker Medium BAB: Blood Agar Base OBLS: One Broth Listeria Base OBLSS: One Broth-Listeria Selective Supplement BSA: Brilliance Listeria Agar BLSS: Brilliance Listeria Selective Supplement BLDS: Brilliance Listeria Differential Supplement TSB: Tryptone Soya Yeast Extract Broth TSB: Tryptic Soy Broth PRBB: Phenol Red Broth Base TPS: TamponlanmıĢ peptonlu su RVSB: Rappaport Vassiliadis Soy Broth OBSB: ONE Broth-Salmonella Base BPLSA: Brilliant Green Phenol-Red Lactose Sucrose Agar BSAB: Brilliance Salmonella Agar Base SSS: Salmonella Selectıve Supplement

10 V XLD: Xylose Lysine Deoxycholate TSIA: Triple Sugar Iron Agar LIA: Lysine Iron Agar SCA: Simmons Citrate Agar CTSS: Cefixime Tellurite Selective Supplement TW: Tryptone Water SMAC: Sorbitol Macconkey Agar Fluorocult VRB Agar: (VRB-MUG Agar) IMVIC: Indol, Metil red, Voges - Proskauer, Sitrat

11 VI ŞEKİLLER DİZİNİ ġekil 1. S. aureus un Kanlı Agar ve Baird Parker Agar da Görünümü ġekil 2. L. monocytogenes in Kanlı Agarda CAMP testi ve Brilliance Listeria Agar da Görünümü ġekil 3. Escherichia coli O157:H7 nin Kanlı Agarda ve SMAC Agar da Görünümü.. 49

12 VII TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1. Türk Gıda Kodeksi Kıyma Ġçin Belirlenen Mikrobiyolojik Kriterler... 4 Tablo 2. Bazı Staphylococcus Türlerinin Genel Özellikleri Tablo 3. Listeria Türlerinin Ayrımı Tablo 4. Salmonella ların Tanımlanmasında Kullanılan Biyokimyasal ve Serolojik Testler Tablo 5. E. coli O157:H7 nin Bazı Genel Özellikleri Tablo 6. Kıyma Örneklerinin Bakteri Sayıları log kob/g Tablo 7. Kıyma Örneklerinde Patojen Mikroorganizma Ġzole Edilen Ġzolatların Toplam Aerobik Mezofilik Bakteri ve S.aureus Sayıları... 48

13 VIII ÖZGEÇMİŞ Erzurum Tortum 1975 doğumlu olup, ilk, orta ve lise öğrenimini Erzurum da tamamladı. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü nü 1997 yılında bitirdi yılları çeģitli gıda iģletmelerinde Gıda Mühendisi olarak çalıģtı. Yüksek lisans eğitimine 2005 yılında Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı nda baģladı. Aynı yıl Sağlık Bilimleri Enstitüsü nde AraĢtırma Görevlisi kadrosuna atandı. Yüksek lisans eğitimini 2007 yılında tamamladıktan sonra aynı yıl doktora eğitimine baģladı. Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü kadrosuyla Veteriner Fakültesi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı nda 2005 yılından itibaren AraĢtırma Görevlisi olarak çalıģmaktadır.

14 IX ÖZET Kıymalarda Bazı Patojenlerin İzolasyon ve İdentifikasyonu Bu çalıģmada, Erzurum ilinde tüketime sunulan kıymalarda toplam mezofilik aerobik bakteri ve S. aureus sayısı ile L. monocytogenes, Salmonella spp. ve E. coli O157:H7 varlığının belirlenmesi amaçlanmıģtır. Bu amaçla klasik kültür yöntemi ile otomatize identifikasyon sistemi (Vitek 2) kullanılmıģtır. Toplam mezofilik aerobik bakteri sayısı ortalama 7.33±1.22 log kob/g düzeyinde belirlendi. Bu çalıģmada 100 numunenin 5 tanesinden S. aureusizole edildi. Kıyma örneklerinin %24 ünde L. monocytogenes bulundu. Ġncelenen örneklerde Salmonella spp. üremesi görülmedi. Kıyma örneklerinin 3 ünden E. coli O157:H7 izole edildi. Sonuçta, kıymaların bazı patojenleri içerebildiği ve bu durumun halk sağlığı açısından risk oluģturabileceği kanaatine varıldı. Anahtar Kelimeler: Kıyma, S. aureus, L. monocytogenes, Salmonella spp., E. coli O157:H7, Vitek-2

15 X ABSTRACT Isolation and Identification Of Some Pathogens From Minced Meat Samples This study was conducted to determine the presence and contamination levels of total aerobic mesophilic bacteria, S. aureus, L. monocytogenes, Salmonella spp.and E. coli O157:H7 in 100 samples of minced meat, which were retailed fresh in the markets of Erzurum using Classical Culture Method and Automatic Identification System (Vitek 2). Average numbers of aerobic mesophilic bacteria were 7.33±0.12 log kob/g in tested ground beef samples. S. aureus was isolated from 5 of the 100 ground meat samples. L. monocytogenes was isolated from 24 of the 100 ground meat samples. Salmonella was not detected in any sample. It was determined 3 of 100 ground meat samples were positive for E. coli O157:H7. The results of this study suggest that the prevalence of pathogens in raw ground meat is relatively high and the product can be a potential risk for public health. Key Words: Minced Meat, Total Aerobic Mesophilic Bacteria, S. aureus, L. monocytogenes, Salmonella spp., E. coli O157:H7, Vitek.

16 1 1. GİRİŞ ve AMAÇ Et, bazı hayvanların (örn., sığır, koyun, keçi, manda, deve, domuz, kanatlı, su ürünleri ve av hayvanları) iskelet kaslarından oluģur. Genel anlamda da, yenilebilen tüm hayvansal dokulara et denir. Et; yüksek biyolojik değerliliği, içerdiği esansiyel amino asitler, mineral ve vitaminler nedeniyle beslenmede önemli yere sahiptir. Özellikle demir ve fosfor yönünden oldukça zengin olan et, B grubu vitaminler (örn., tiamin, riboflavin, niasin) ile yağda eriyen (A, D, E ve K vitaminleri) bakımından da önemli bir besindir 1. Taze et, fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeni ile mikrobiyolojik bozulmalara karģı duyarlı besinlerden biridir 2. Sağlıklı hayvanların etlerinin iç kısımları steril kabul edilmektedir. Ancak kesim ve parçalama süresince karkas; hayvanın derisi, dıģkısı, gastrointestinal içerik, kontamine alet ve ekipmanlar, toprak, hava, su, iģçilerin elleri ve giysileri ile kontamine olabilmektedir 3. Kontaminasyon etin kıyma haline dönüģtürülme süresince de devam edebilmektedir. Bu problemlerin önlenmesi için et üretiminin iģlem basamaklarında (örn., kesim, depolama, parçalama, taģıma, dağıtım, teģhir) gerekli hijyenik Ģartların sağlanması gerekmektedir. Et ve et ürünlerinin mikrobiyal olarak bozulmasında bakteri türü, suģu ve sayısı baģlıca rol oynamaktadır 4,5. Toplam aerobik mezofilik canlı mikrorganizma sayısının yüksek olması, genellikle gıdanın düģük kalitede olduğunun veya raf ömrünün azalmıģ olabileceğinin göstergesi olarak kabul edilebilir. Taze ete kontamine olabilen baģlıca bakteriler; Pseudomonas, Moraxella, Acinetobacter, Aeromonas, Alteromonas putrafaciens, Lactobacillus spp. ve Brochotrix thermopsphacta dır. Et ve et ürünlerinin tüketimi sonucu halk sağlığı açısından risk oluģturabilen önemli patojen mikroorganizmalar arasında Salmonella Enteritidis, Salmonella Typhimurium, L. monocytogenes, Escherichia coli O157:H7,

17 2 Staphylococcus aureus, Yersinia enterocolitica sayılabilir 2,6,7. Et, değiģik niteliklere sahip ürünlere (örn., pastırma sucuk, salam, sosis) iģlenerek veya taze et ürünleri (örn., kıyma, rosto, bonfile, pirzola) Ģeklinde tüketilmektedir. Türk Gıda Kodeksi 8 nde kıyma, kıyma makinasından geçirilerek kıyılan veya baģka bir yöntemle çok küçük parçalara ayrılan taze etten elde edilen ürün olarak tanımlanmıģtır. Et, kıyma haline dönüģtürüldüğü zaman çapları 3-5 mm arasında değiģen parçacıklardan oluģan bir kitle haline gelir. Bu durum etin yüzey alanını önemli ölçüde artırır. Etlerin kıyma haline getirilmesi, kas dokusuna ait doğal engellerin yok olmasına ve mikroorganizmaların etin her tarafına dağılmasına neden olabilmektedir. Bununla birlikte, kaslara ait hücre sıvısının kıyma kitlesine karıģmasıyla bakterilerin üreyip geliģmesi için uygun bir ortam oluģabilmektedir. Etin patojen mikroorganizmalarla kontaminasyonu ise sağlık sorunlarının doğmasına neden olmaktadır 9,10. Bu çalıģmada, Erzurum ilinde tüketime sunulan kıymalarda toplam mezofilik aerobik bakteri ve S. aureus sayısı ile L. monocytogenes, Salmonella spp. ve E. coli O157:H7 varlığının klasik kültür ve otomatize identifikasyon sistemi (Vitek 2) ile saptanması amaçlanmıģtır.

18 3 2. GENEL BİLGİLER 2.1. Ette Mikrobiyal Kontaminasyon Sağlıklı kasaplık hayvanların kas dokusunun mikroorganizma içermediği kabul edilmektedir. Canlı hayvanda mikroorganizmalar, lenf yumrularında lokalize olabilmekte ve kesimden sonra derin dokularda meydana gelen mikrobiyolojik bozulmalarda rol oynamaktadır. Kesimden sonra hayvanlarda mikroorganizmalara karģı korunma mekanizması zayıflamakta ve nihayet durmaktadır. Bu durum mikroorganizmaların bütün dokulara yayılmasına neden olabilmektedir. Buna paralel olarak et; kesim, derinin yüzülmesi, iç organ içeriğinin boģaltılması ve karkasların parçalanması sırasında çeģitli kaynaklardan (örn., hayvanın derisi, bağırsakları, kesim aletleri, hava, çalıģanların elleri ve elbiseleri, taģıma arabaları, alet ve ekipmanları) kontamine olabilmektedir. BulaĢan bu mikroorganizmalar, uygun Ģartlar altında çoğalarak ette bozulmaya neden olduğu gibi halk sağlığını da ciddi boyutlarda tehdit edebilmektedir. Kasaplık hayvanların normal mikroflorasında baģta Micrococcus spp., Staphylococcus spp., enterobakteriler, aerobik mezofilik bakteri olmak üzere kirlilik derecesine göre değiģen diğer bazı bakteriler ile maya ve küfler bulunur. Ette, Enterobacteriaceae spp., ve koliform grubu bakteriler indikatör olarak ele alınmaktadır. Karkaslarda ve küçük parçalara ayrılmıģ etlerdeki toplam aerobik mezofilik bakteri sayısı, genellikle kesim ve kesim sonrası iģlemler sırasındaki sanitasyon uygulamalarının bir göstergesi olarak kabul edilebilmektedir. Enterobacteriaceae, toplam koliform, fekal koliform bakteri ile E. coli ise genellikle bağırsak kaynaklı kontaminasyon düzeyini göstermektedir. Bununla beraber bu mikroorganizmaların hayvan derisinde (örn., Enterobacteriaceae türleri ve fekal olmayan koliform bakteriler) ve doğada serbest halde yaģayabilmeleri nedeniyle deri, kıl gibi yapılarla dıģ çevreden

19 4 gelen kontaminasyonu da ifade etmektedir. Etin kıyma haline getirilmesi ise mikroorganizmaların tüm dokulara yayılmasına sebep olmaktadır Etlerde bozulmaya genellikle soğuk muhafaza sırasında baskın hale geçen Pseudomonas-Acinetobacter- Moraxella grubu neden olur. Etin Salmonella, E. coli O157:H7, C. jejuni, S. aureus, Cl. perfringens, Y. enterocolitica ve L. monocytogenes gibi patojen bakteriler ile kontaminasyonu, gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından önem arz etmektedir 10. Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği 8 nde kıymanın mikrobiyolojik değerleri belirlenmiģtir (Tablo 1). Tablo 1. Türk Gıda Kodeksi Kıyma Ġçin Belirlenen Mikrobiyolojik Kriterler Mikroorganizma n c m M Aerobik mezofilik bakteri (kob/g) 5 2 5x10 5 5x10 6 Staphylococcus aureus* (kob/g) Salmonella (kob/g) 5 0 0/25g-ml Listeria monocytogenes (kob/g) 5 0 0/25g-ml Escherichia coli O157:H7 (kob/g) 5 0 0/25g-ml *: Koagülaz pozitif stafilokoklar, n: deney numune sayısı, c: m ile M arasındaki sayıda mikroorganizma ihtiva eden kabul edilebilir en fazla deney numune sayısı, m: (n-c) sayıdaki deney numunesinin 1 gramında bulunabilecek kabul edilebilir en fazla mikroorganizma sayısı, M :c sayıdaki deney numunesinin 1 gramında bulunabilecek kabul edilebilir en fazla mikroorganizma sayısı Toplam Aerobik Mezofilik Bakteriler Toplam aerobik mezofilik bakteri sayısı; et ve et ürünlerinde kalite, iģleme ve depolama koģulları, ürün güvenliği ve ürün raf ömrü hakkında bilgi verebilen parametredir. Ġnsan ve hayvan kaynaklı patojen mikroorganizmaların çoğunluğu mezofilik karakter göstermektedir. Toplam aerobik mezofilik bakteri sayısı, depolama süresine ve sıcaklığına göre değiģiklik gösterir. Toplam bakteri sayısı, özellikle aerobik mezofilik bakteriler; o gıdanın hijyenik ve mikrobiyolojik durumu hakkında bilgi vermektedir. Modern besin

20 5 mikrobiyolojisinde, total bakteri sayısı yerine total bakteri içindeki koloni oluģturan birim, (colony forming units) sayısal değer olarak kullanılmaktadır. Fermente ürünler hariç diğer ürünlerde total bakteri sayısının yüksekliği genellikle hijyenik koģulların yetersizliğini göstermektedir 13. Türkiye de de kıymaların mikrobiyolojik kalitesini belirlemeye yönelik çok sayıda araģtırma yapılmıģtır. TekinĢen ve ark. 14 Ankara piyasasında satılan kıymalardan örnekler alarak incelemiģlerdir. Ġnceledikleri örneklerin aerobik mezofilik bakteri sayısının örneklerin %95 inde 10 7 kob/g dan fazla olduğunu bildirmiģlerdir. Kaymaz 15 tarafından Ankara da yapılan bir baģka araģtırmada hamburgerlerin bakteriyolojik kalitesi incelenmiģtir. Çiğ hamburger numunelerinin %77.2 sinde toplam aerobik mezofilik bakteri sayısının 10 7 kob/g dan yüksek olduğu belirtilmiģtir. Sancak ve ark. 16 Van ilinde inceledikleri kıyma örneklerinin %74 ünde toplam aerobik mezofilik bakteri sayısının 10 7 kob/g dan yüksek olduğunu ifade etmiģlerdir. Güven ve ark. 17 tarafından Kars ilinde yapılan bir çalıģmada kıyma örneklerinin %81.3 ünün 1.0x x10 7 kob/g arasında aerobik mezofilik bakteri içerdiği saptanmıģtır. Gönülalan ve Köse 18 Kayseri ilindeki perakende satıģ noktalarından temin edilen 100 kıyma örneğinin mikrobiyolojik kalitesini belirlemiģlerdir. Kıyma örneklerinin ortalama toplam aerobik mezofilik bakteri sayısının 6.0x10 8 olduğunu saptamıģlardır. Sırıken 19 tarafından Aydın ve Afyon piyasasından temin edilen 70 kıyma örneğinin toplam aerobik mezofilik bakteri düzeyinin, numunelerin %79 unda 10 5 kob/g dan yüksek olduğu tespit edilmiģtir. Öztürk 20, Antalya da marketlerden temin edilen 60 adet kıyma numunesinde tespit edilen toplam aerobik mezofilik bakteri sayısının 5.22 log kob/g olduğunu bildirmiģtir.

21 6 Westhoff ve Feldstein 21, perakende satıģ yerlerinden temin edilen kıymaların et iģleme yerlerinden alınanlara göre daha düģük kalitede olduğunu, incelenen örneklerde toplam aerobik mezofilik bakteri sayısının ise 2.0x10 6 kob/g düzeyinde gerçekleģtiğini bildirilmiģtir. Heredia ve ark. 22, Meksika nın Monterrey Ģehrindeki perakende et satıģ noktalarından temin ettikleri 88 adet kıyma örneğinin mikrobiyolojik kalitesini incelemiģlerdir. Örneklerin %75 inin 10 5 kob/g ın üzerinde toplam aerobik mezofilik bakteri içerdiğini belirlemiģlerdir Staphylococcus aureus Taksonomi Staphylococcus, ilk kez 1884 Micrococcaceae familyası içerisinde ayrı bir soy olarak tanımlanmıģtır. Yeni klasifikasyonda stafilokoklar Staphylococcaceae familyasında ele alınmaktadır. Staphylus eski Yunanca da üzüm salkımı anlamına gelmekte olup, bu bakterilerin üreme esnasında birbirlerinden ayrılmayarak üzüm salkımına benzer kümecikler yaptıkları için bu terim kullanılmıģtır Morfolojik ve Kültürel Özellikleri Staphylococcaceae familyasında yer alan S. aureus Gram pozitif, hareketsiz, sporsuz, kapsülsüz, katalaz pozitif, fakültatif anaerob geliģim gösteren, mezofil karakterli bir bakteridir. Sıvı besi yerlerinden yapılan mikroskobik incelemede üzüm salkımı formunda, µm çapında bakterilerdir. Mannitol ve çeģitli Ģekerleri fermente ederek gaz oluģturmadan asit oluģtururlar 9,10. S. aureus, enterotoksin üreterek gıda zehirlenmelerine neden olur. S. aureus un neden olduğu gıda zehirlenmeleri, dünya çapında en yaygın gastroenteritislerden birisidir 23,24. Staphylococcus cinsi içerisinde enterotoksin üretme potansiyeli en yüksek türün S. aureus olduğu bildirilmektedir 9,10.

22 7 S. aureus koagülaz, termonükleaz ve hemolizin aktivitesine sahiptir. Kanlı agarda kolonilerin çevresinde genellikle tam hemoliz bölgesi oluģturur. Koagülaz, patojen S. aureus suģlarının ayrımında kullanılan önemli bir özellik olmakla beraber, patojenitede kesin belirleyici faktör değildir. Çünkü koagülaz ve termonükleaz negatif bazı stafilokoklar da enterotoksin oluģturabilmektedir 9,10,25. Bazı Staphylococcus türlerinin genel özellikleri 26 Tablo 2 de verilmiģtir. Tablo 2. Bazı Staphylococcus Türlerinin Genel Özellikleri. Özellik S. aureus S.intermedius S.hyicus S. epidermidis Pigment (sarı) Katalaz Koagulaz Clumping faktör Hemoliz + +/- - +/- Mannitol (aerob) + - d + Mannitol (anarobik) Termonükleaz Hyaluronidaz /- Lizostafin yd yd yd dd Novobiosin d D d d d: duyarlı, yd: yüksek duyarlı, dd: düģük duyarlı Gelişimini Etkileyen Faktörler Stafilokokların optimum üreme sıcaklığı 35-37ºC olmakla beraber, ºC ler arasında üreme, 10-46ºC ler arasında toksin oluģumu söz konusudur. Toksin oluģumu 40-45ºC lerde optimum düzeyde olmakla beraber 25-30ºC ler de toksin oluģumu gözlenmektedir. S. aureus sıcaklığa oldukça duyarlı bir bakteri olmasına karģın enterotoksinleri oldukça dayanıklıdır ºC lik ısıl iģlem uygulamasında desimal redüksiyon zamanı (D- değeri; decimal reduction time), saniye, Z değeri 6.5ºC dir. S. aureus dondurma (-20ºC) iģlemine dayanıklıdır. Organizmanın optimum

23 8 üreme ph sı olup, üreme ph aralığı tür. Enterotoksin üretimi için uygun olan ph aralığı dır. S. aureus geliģmesi için optimum su aktivitesi değeri (a w ) >0.99 dur. S. aureus un enterotoksin üretimi için uygun olan a w aralığı ise olmakla beraber ideal değer >0.99 dur 9,10,25,27. S.aureus un diğer flora ile rekabet özelliği zayıf olduğundan dolayı gıdada geliģiminde baģlangıç dozunun yüksek olması durumunda iyi geliģebilmektedir. KarıĢık kültürlerde S.aureus geliģimi diğer mikroorganizmalar tarafından kolaylıkla baskılanır. Fermente gıdaların mikrofloralarında bulunan laktik asit bakterileri tarafından üretilen laktik asit, hidrojen peroksit ve bakteriyosin bu bakterinin geliģimini olumsuz olarak etkiler. Ortamda azot kaynaklarının azalması, bu bakterinin geliģimini baskılayıcı etki gösterir. Yapılan bazı iģlemlerle normal florası tahrib edilen ve sonradan S.aureus ile kontamine olan gıdalarda stafilokokal intoksikasyon riski yüksektir. S.aureus serolojik olarak antijenik özelliği farklı 5 ana enterotoksin (stafilokokal enterotoksin; SE) (SEA, SEB, SEC, SED ve SEE) üretir 28,29. Ancak son zamanlarda identifiye edilen ve stafilokokal gıda zehirlenmelerinde rolü tam olarak açıklığa kavuģturulmamıģ SEG, SEI, SElH, SElJ, SElK, SElL, SElM, SElN, SElO, SElU, SElP, SElQ, SElR toksinlerinin varlığından söz edilmektedir Bu toksinlerin proteolitik enzimlere (örn., pepsin, tripsin, kimotripsin, kimozin, papain), düģük ph değerlerine ve relatif yüksek ısıya (100ºC de 30 dakika) dirençli olması, gıda zehirlenmelerindeki riski artırmaktadır. Gıda zehirlenmelerine en fazla SEA nın sebep olduğu bilinmektedir. Genel olarak enterotoksijenik S. aureus ların gıdada 10 6 veya > 10 6 kob/g veya kob/ml düzeyine ulaģmaları sonucu yeterli miktarda toksin oluģabilir S. aureus ile gıda zehirlenmeleri belirli suģlar tarafından gıdada oluģturulan enterotoksinlerin alimenter yol ile alınması sonucu meydana geldiği için, etkenin gıda ile alınmıģ olması zorunlu değildir. Bundan dolayı oluģan tablo

24 9 intoksikasyon olarak adlandırılır. Toksinlerin oluģumunda suģun tipi, gıdanın kompozisyonu, sıcaklık, diğer fiziksel ve kimyasal parametreler ile inhibitörlerin varlığı rol oynar. Ġntoksikasyonun ortaya çıkması için minimum enterotoksin dozunun (yaklaģık 1-10 µg) oral yolla alınması yeterlidir. Stafilokokal intoksikasyonlar; ısıl iģlem görmüģ gıdaların yeniden kontaminasyonunun ardından ortam sıcaklığında birkaç saat bekletildikten sonra tüketilmesiyle oluģur. Bu intoksikasyonun en önemli oluģum nedenleri arasında yetersiz piģirme, soğutma ve personel hijyeni yer almaktadır. Proteince zengin ve iģlem görmüģ et (örn., sığır, domuz, kanatlı eti) ve et ürünleri (örn., sucuk, pastırma), salatalar (örn., salamlı, tavuklu, patatesli) süt ve süt ürünleri, kremalı pastacılık ürünleri ve dondurma stafilokokal intoksiyonların kaynakları olarak ele alınmaktadır. Mastitisli veya subklinik mastitisli hayvanlardan elde edilen sütün normal sütle karıģtırılması, pastörizasyon öncesi ve sonrası kontaminasyon ile muhafaza sıcaklığı ve süresine bağlı olarak toksin oluģmakta ve toksin içeren gıdaların tüketimi sonucu da zehirlenme meydana gelmektedir. Tüketime hazır et ürünlerinin (örn., sandviç) önceden hazırlanması, bu aģamada kontamine edilmesi ve yüksek sıcaklıkta uzun süre bekletilmesi toksin oluģumuna zemin hazırlayarak intoksikasyon tablosunun görülmesine sebep olmaktadır. Üretiminde starter kültür kullanılmayan ve uygun Ģartlarda olgunlaģtırılmayan sucuklarda stafilokoklar geliģerek toksin oluģturabilirler 9,10, Gıdalara Bulaşma Yolları S. aureus lar çeģitli yollarla gıdaları kontamine edebilirler. Sağlıklı insanların %10-50 sinin nazal pasajlarında S. aureus un bulundugu bildirilmiģtir. Gıda iģletmelerinde çalıģan bireylerin önemli bir kısmının burun mukozalarında bu bakteriyi taģıdıkları saptanmıģtır. Ayrıca el, deri ve apseli yaralar önemli kontaminasyon kaynaklarını

25 10 oluģturmaktadır. S. aureus un neden olduğu hastalıkların baģında mastitis gelmektedir. Dolayısıyla etkenin bulaģmasında en önemli araçlardan biri de kontamine süttür. BüyükbaĢ kasaplık hayvan etlerinin kesim, yüzüm ve parçalama aģamalarında sözkonusu bakteri ile kontamine olabileceği bildirilmektedir 38,39. Bu bakterinin kanatlı hayvanlara derileri ve tüy yolma iģlemleriyle bulaģtığı bilinmektedir. Gıda iģletmelerinde kullanılan alet ve ekipmanların yetersiz temizlik ve dezenfeksiyonu önemli sekonder kontaminasyon kaynağını oluģturmaktadır 9, Korunma Yolları Stafilokokların gıdalara bulaģmasında en önemli faktörün insan olmasından dolayı personel hijyenine yönelik etkin ve titiz tedbirler alınmalıdır. Bu bağlamda ellerin temizlik ve dezenfeksiyonu, eldiven, bone ve maske kullanımına dikkat edilmelidir. Süt veren hayvanların meme sağlığına özen gösterilmeli, sütün pastörizasyonu ve muhafazasına dikkat ederek yeniden kontaminasyonun engellenmesi gerekmektedir. Büyük ve küçükbaģ kasaplık hayvanların kesim, yüzüm, parçalama ve ürünlere iģlenmesi sırasında hijyen kurallarına uyulmalı, iģlem görmüģ ürünlerin rekontaminasyonu önlenmeli ve soğuk muhafazası (< 6.7ºC) sağlanmalıdır. Gıda ile temas eden yüzey, alet ve ekipmanların temizlik ve dezenfeksiyonuna özen gösterilmelidir. Gıda teknolojisinde uygulanan muhafaza yöntemleri (örn., fermentasyon, ısıl iģlem, soğukta muhafaza) ile stafilokokların gıdalarda çoğalması ve toksin oluģturması engellenmelidir 9,10.

26 Literatür Bilgisi Türkiye ve dünyada et ve et ürünlerinde S. aureus varlığının araģtırıldığı çalıģmalar 17,19,38,40 mevcuttur. Güven ve ark. 17, Kars ta satıģ noktalarından temin ettikleri 80 adet kıyma örneğinin %53.25 düzeyinde S. aureus ile kontamine olduğunu bildirmiģlerdir. Gündoğan ve ark. 38 Ankara da değiģik semtlerdeki kasaplardan toplanan 90 adet sığır eti, 60 adet tavuk eti örneğinde S. aureus izolasyonu yapmıģlardır. Sığır eti örneklerinin %60 ının, tavuk eti örneklerinin ise %41.7 sinin etkenle kontamine olduğunu göstermiģlerdir. Topcu 40, Ankara il merkezinde çeģitli lokanta ve büfelerde tüketime sunulan döner kebap çeģitlerinin mikrobiyolojik kalitesini araģtırmıģtır. ÇalıĢmada 25 çiğ ve 25 piģmiģ olmak üzere toplam 50 Ģer adet et ve tavuk döneri incelenmiģtir. Etken çiğ et döner örneklerinden %32, piģmiģ et döner örneklerinden ise %20 oranında izole edilmiģtir. S. aureus çiğ tavuk döner örneklerinden %24, piģmiģ tavuk döner örneklerinde ise %16 oranında bulunmuģtur. Sırıken 19 tarafından Aydın ve Afyon piyasasından temin edilen, 70 kıyma örneğinde yapılan mikrobiyolojik araģtırmada, numunelerin %21.4 ünde koagulaz pozitif Staphylococcus tespit edilmiģtir. ABD Halk Sağlığı ve Hastalıkları Merkezi nin yaptığı istatistiksel araģtırmalara göre S. aureus zehirlenmelerinin %40.6 sı et (%21.4 ü ham, %11.4 ü çiğ et, %4.4 ü marinasyonlu ve iģlenmiģ et ürünleri); %21.8 i kanatlı etleri (%11.1 tavuk eti ve %10.7 si hindi eti); %13.7 si kremalı ürünler; %13.7 si balık ve kabuklu su ürünleri; %5.9 u patates ve makarnalı salatalar; %3.7 si süt ve süt ürünleri; %2.6 sı yumurta ve yumurtalı ürünler ve %6.3 ünü diğer besinler oluģturmaktadır 3.

27 12 EI-Sherbeeny ve ark. 41, 114 et ürününde yaptıkları çalıģmada, örneklerin %41 inden S. aureus izole etmiģlerdir. Mathieu ve ark. 42, Zaire de yaptıkları çalıģmada 190 adet taze sığır etinin %87.4 ünde S. aureus belirlemiģlerdir. Soriano ve ark. 43 ; Ġspanya da yaptıkları çalıģmada 40 adet iģlenmemiģ domuz etinden %17.5, 40 adet iģlenmemiģ sığır etinden %7.5, 40 adet iģlenmemiģ tavuk etinden %2.5 düzeyinde S. aureus izole etmiģlerdir. Alveraz-Astorga ve ark. 44, Ġspanya da, parekende tavuk parçası ve iģlenmiģ tavuk ürünleri olmak üzere toplam 30 örneğin %13.3 ünde S. aureus belirlemiģlerdir. Schlegelova ve ark. 45, 70 sığır karkası ve 70 sığır eti örneği ile yaptıkları çalıģmada sığır karkaslarının %7.5 i ve sığır etlerinin %24.3 ünde S. aureus bulmuģlardır. Pesavento ve ark. 46, kümes hayvanı, sığır ve domuz etinden oluģan 176 örneğin 42 sinde S. aureus belirlemiģlerdir. Bu izolatların %28.6 sını kümes hayvanlarından, %29.4 ünü sığır etinden ve %15.2 sini de domuz etinden izole etmiģlerdir. Normanno ve ark. 47, 1634 et ürününde %12.8 düzeyinde S. aureus a rastlandığını bildirmiģtir Listeria monocytogenes Taksonomi Listeria türleri ilk olarak 1957 yılında hücre morfolojileri ve katalaz pozitif özellikleri dikkate alınak Corynebacteriaceae ailesinde yer aldığı belirtilmiģ, daha sonraları Erysipelotrix, Bacillus, Lactobacillus, Brochothrix ve Kurthia genusları ile iliģkili olabileceği düģünülmüģtür. Daha sonraları yapılan morfolojik ve biyokimyasal çalıģmalar sonucunda ise Listeria ların ayrı bir genus olduğuna karar verilmiģtir. L.

28 13 monocytogenes 1961 yılına kadar genus içinde bilinen tek tür olmuģ, 1961, 1966 ve 1971 de sırasıyla Listeria denitrificans, Listeria grayi ve Listeria murrayi genusa katılmıģtır 48. Stuart ve Welshimer te, DNA DNA hibridizasyon çalıģmaları sonucu L. grayi ve L. murrayi nin Murray adlı yeni bir genusa dahil edilmesini önermiģlerdir. Daha sonra yapılan numerik ve taksonomik çalıģmaların yanı sıra, DNA çalıģmaları L. denitrificans ın Listeria genusunun bir üyesi olmadığını ve Jonesia denitrificans adı altında Jonesia genusu içerisinde yer alması gerektiğini ortaya koymuģtur 50,51. Bazı çalıģmalar 52,53 Listeria cinsinin L. monocytogenes, L. innocua, L. ivanovii, L. seeligeri, L. welshimeri ve L. grayi türlerini kapsayan 6 tür olduğu bildirilmektedir. Ancak yapılan son çalıģmalar 54,55 patojen olmayan L.marthii ve L. rocourtiae türlerinin varlığını göstermiģtir Morfolojik ve Kültürel Özellikleri L. monocytogenes doğada yaygın olarak bulunan, Gram pozitif, sporsuz, kapsülsüz, peritrik flagellaları ile hareketli, psikrotrof özellikte, kısa çubuk formunda, fakültatif intraselüler, patojen bir bakteridir. Bakteri 0-45ºC aralığında üreyebilmektedir ve 20-25ºC ler arasında kuvvetli hareketlidir. Etken aerob, anaerob veya mikroaerofilik ortamlarda, geniģ ph aralıklarında ( ), 0.92 a w değerinde ve yüksek tuz konsantrasyonlarında (%10) üreyebilmektedir 10. Listeria'lar glikoz fermentasyonu sonucunda laktik asit üretirler. H 2 S oluģturmazlar. Metil Red, Voges-Proskauer ve katalaz reaksiyonları pozitif, indol, oksidaz ve üre reaksiyonları negatiftir. Eskülin ve sodyum hippuratı hidrolize ederler. Ancak jelatin, kazein ve sütü hidrolize edemezler 56. L. monocytogenes ramnozu fermente ederek asit oluģtururken, ksiloz ve mannitolü fermente edemez 50. Oksijenli ortamda hareketli olduklarından Sulphate Indol Motility (SIM) medyumda Ģemsiye tarzında üreme

29 14 gösterirler. L. monocytogenes in koyun, at, tavģan veya insan kanı ilave edilmiģ besiyerlerinde beta hemoliz oluģturduğu bildirilmiģtir 48. Etken kanlı agarda S. aureus ve Rhodococcus equi ile sinerjik hemolitik bir etki göstermekte ve bu CAMP (Christie Atkins Munch Petersen) test olarak adlandırılmaktadır 57. Listeria türlerinin ayrımında kullanılan bazı testler 26 Tablo 3 te verilmiģtir. Bergey s Manual of Determinative Bacteriology nin 9. sayısına göre L. monocytogenes in S. aureus ile pozitif, R. equi ile negatif CAMP reaksiyonu gösterdiği belirtilmesine karģın, bazı araģtırmacılar 50 yapmıģ oldukları çalıģmalarda L. monocytogenes in R. equi ile de pozitif reaksiyon gösterdiğini ortaya koymuģlardır Tablo 3. Listeria Türlerinin Ayrımı Özellik L.monocytogenes L. ivanovii L. innocua L. welsimeri L. seeligeri L. grayi Ġn vitro karakter Gram boyama Katalaz testi Kanlı agarda β-hemoliz + ++ a - - ± - Lipaz üretimi Aminoasit peptidaz Eskülin hidrolizi β-d glikosidaz Asit üretimi D-mannitol L-ramnoz ± - ± D-ksiloz α-metil.d Mannosit ± ± CAMP testi Staphylococcus aureus Rhodococcus equi a :Güçlü hemolitik reaksiyon.

30 Gelişimini Etkileyen Faktörler Listeria lar genellikle çoğu besiyerlerinde kolay üreyebilmesine karģın (örn., Brain Heart Infusion (BHI), Tryptone Soya Broth (TSB)) geliģmeleri için biotin, riboflavin, tiamin gibi B grubu vitaminlere ihtiyaç duymaktadır. L. monocytogenes geniģ bir sıcaklık aralığında (0-45ºC) üreyebilme özelliğine sahip olmasına rağmen optimum üreme sıcaklığı C dir. Psikrotrofik özelliğinden dolayı etken buzdolabında muhafaza edilen gıdalarda da üreyebilmektedir 10. L. monocytogenes in üreme hızı düģük sıcaklık derecelerinde yavaģlamakta, ancak etken 0ºC nin altındaki sıcaklıklarda uzun süre canlı kalabilmektedir. L. monocytogenes in ette D 62.8ºC değeri 2.56 dakikadır 10. L monocytogenes, oldukça geniģ ph aralığında ( ) üreyebilmekte olup optimum ph aralığı ise dır. L. monocytogenes, optimal olarak 0.97 a w değerinde üreyebilmektedir. Üreyebileceği en düģük a w değeri 0.93 olarak bilinmesine karģın bazı suģlar 0.90 a w de dahi üreyebilmektedir. Etken ayrıca 0.83 gibi çok düģük a w değerinde uzun süre canlılığını sürdürebilmektedir 61. L. monocytogenes halotolerant özellikte olup %10 luk tuz konsantrasyonunda üreyebilmekte, ortamın sıcaklığına bağlı olarak %25 tuz içeren ortamlarda ise canlılığını sürdürebilmektedir 62. L. monocytogenes; aerob, mikroaerofilik ve anaerob koģullarda üreyebilmektedir. Ancak modifiye atmosfer paketlemede (MAP) yüksek düzeyde CO 2 kullanımının düģük sıcaklıklarda L. monocytogenes in üremesini baskıladığı bildirilmiģtir 63. Pseudomonas fluorescens in düģük sıcaklık (4 C) ve düģük tuz konsantrasyonunda (% ) L. monocytogenes in üremesi üzerine baskılayıcı etki gösterdiğini bildirmiģlerdir. Ancak daha yüksek sıcaklıklarda (4-19 C) ve tuz konsantrasyonunda (% ) L. monocytogenes in üreme özelliği gösterebildiği belirtilmiģtir 64. Pediococcus, Lactobacillus, Leuconostoc ve Enterococus gibi laktik asit bakterileri (LAB) oluģturdukları organik asitler ve

31 16 bakteriosinlerle gıdalarda L. monocytogenes dahil birçok bakteriye karģı rekabetçi etki göstermektedir. LAB nin oluģturduğu laktik ve asetik asidin Listeria türleri üzerine inorganik asitlerden daha fazla inhibitör etki gösterdiği 65, ayrıca Pediococcus türleri tarafından üretilen bakteriosinlerin L. monocytogenes in üremesini baskıladığı ortaya konmuģtur 66,67. L. monocytogenes in minimal infeksiyon dozu tam olarak bilinmemekle birlikte konak duyarlılığına bağlı olarak 100 canlı hücrenin hastalık oluģturabildiği bildirilmiģtir Gıdalara Bulaşma Yolları L. monocytogenes çevrede yaygın olarak bulunduğundan dolayı kontaminasyon kaynakları her zaman net olarak belirlenememektedir 68. Etken toz, toprak, çamur, dıģkı, hayvan yemleri ve özellikle kötü kaliteli silaj, su, atık su ve kanalizasyon, çürümüģ bitkilerden kolaylıkla izole edilebilmektedir 69. Hayvansal gıdalar (örn., süt, peynir, dondurma, krema, kıyma, tavuk eti, balık) L. monocytogenes ile kontamine olabilmektedir. Süt ürünlerindeki enfeksiyon kaynağını genellikle üretimde çiğ sütün kullanılması oluģturmaktadır. Yapılan çalıģmalar mezbaha ve marketlerdeki kırmızı et, kanatlı eti ve iç organlarının önemli düzeyde etken ile kontamine olabileceğini göstermektedir. Sebze ve salataların kontaminasyonunda, kontamine hayvan gübresi uygulanmıģ topraklardan sağlanan sebzelerin yeterince temizlenmemesi ve hijyenik olmayan koģullarda hazırlanması önem arz etmektedir 10. Ġnsan listeriozu ile kontamine gıdalar arasındaki iliģki 1980 li yıllardan sonra fazlaca ilgi odağı olmuģtur. Ġnfeksiyonlara daha fazla rastlanmasında; gıda üretimindeki artıģ, tüketim alıģkanlıklarındaki değiģiklikler (örn., hazır gıda tüketimi), toplumlarda yaģlı ve immunsupresif birey sayısının artması, geliģtirilmiģ izolasyon ve saptama tekniklerinin artması rol oynamaktadır. Uzun muhafaza süresi ve etkenin buzdolabı

32 17 koģullarında üreme kabiliyeti infektif doza ulaģmada etkili olmaktadır. Hamile kadınlar, yeni doğan bebekler, yaģlılar ve immun sistemi zayıflamıģ veya baskılanmıģ kiģiler Listeria enfeksiyonları için risk grubunu oluģturmaktadır. Bu grubun dıģında kalan kiģilerde enfeksiyon görülebilme oranı düģüktür Korunma Yolları Gıda kaynaklı L. monocytogenes infeksiyonlarından korunmak için gıda üretiminin bütün basamaklarında dikkat gerekmektedir. L. monocytogenes in kontrolü ve gıda kaynaklı listeriozisin en aza indirilmesi, bazı temel yaklaģımlarla mümkün olabilmektedir. Öncelikle sağlıklı hayvansal gıda üretimi için sağlıklı hayvan yetiģtirmek gerekmektedir. Bunun için silaj hijyenik koģullarda yapılmalı ve ph sı uygun düzeyde tutulmalıdır. Meme ve sağım hijyenine dikkat edilmelidir. Çiğ sütten üretim yapılmamalı ve sonrasında Ģekillenebilecek kontaminasyonlar önlenmelidir. Kasaplık ve kanatlı hayvanların kesiminde hijyen kurallarına riayet edilmelidir. Gıda iģletmelerinde çapraz kontaminasyon kaynakları ortadan kaldırılmalıdır. ĠĢletmelerde temizlik, dezenfeksiyon ve personel hijyenine dikkat edilmeli, düzenli portör muayeneleri yapılmalıdır. Gıda üreten yerlerde L. monocytogenes in gıda iģleme tesislerinde kontrolünü sağlamak için; etkenin kontaminasyonunu ortadan kaldıran veya azaltan Tehlike Analizleri Kritik Kontrol Noktaları (Hazard Analysis and Critical Control Points; HACCP) ve Ġyi Üretim Uygulaması (Good Manufacturing Practice; GMP) sistemlerinin uygulanması, gıdalarda, etkenin yıkımlanması amacıyla fiziksel ve kimyasal tekniklerin kullanılması, riskli gıdaların düzenli laboratuvar kontrollerinin yapılması, bireylerin risk konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir 10,53,74,75.

33 Literatür Bilgisi Türkiye de et ve et ürünlerinde L. monocytogenes varlığını belirlemeye yönelik çok sayıda araģtırma mevcuttur. Çiftçioğlu nun 76 Ġstanbul da yaptığı bir çalıģmada 100 kıyma örneğinde Listeria türlerini araģtırmıģ örneklerin %11 inde L. monocytogenes, %20 sinde L. innocua, %1 inde L. seeligeri ve %2 sinde de L. ivonovii olmak üzere örneklerin %34 ünde Listeria türleri tesbit edilmiģtir. ġireli ve Erol 77, Ankara daki market ve kasaplardan alınan 100 hazır sığır kıyma numunesinden 97 sinin farklı Listeria türü ile kontamine olduğunu saptamıģlardır. ÇalıĢmada identifiye edilen Listeria lar arasında en yaygın türün %92 ile L. innocua olduğu saptanırken, bunu %28 ile L. monocytogenes, %10 ile L. murrayi, %9 ile L. grayi, %3 ile L. seeligeri ve %2 ile L. welshimeri nin takip ettiği bildirilmiģtir. ġireli ve ark. 78, tarafından Ankara daki marketlerde taze olarak tüketime sunulan 40 kıyma, 30 köfte ve 30 burgerden oluģan toplam 100 tavuk eti örneğinde L. monocytogenes varlığı ve kontaminasyon düzeyi araģtırılmıģtır. Tavuk kıyma örneklerinin %35 inin, tavuk köfte örneklerinin %20 sinin ve tavuk burger örneklerinin %26.6 sının L. monocytogenes ile kontamine olduğu saptanmıģtır. Yücel ve ark 79, Ankara da 42 kıyma, 19 sığır eti ve 26 tavuk eti örneğinde L.monocytogenes varlığının sırasıyla %4.7. %11.5 ve %5.2 olduğunu belirlemiģlerdir. Ayaz 71, Ankara piyasasında tüketime sunulan 180 hindi kıyma örneğinin %17.8 inin L. monocytogenes içerdiğini belirtmiģtir. Ceylan ve ark 72 Erzurum da 25 satıģ noktasından temin ettikleri 116 tavuk karkasında L. monocytogenes sıklığını %32.8 olarak bildirmiģlerdir.

34 19 Bir çok ülkede yapılan çalıģmalar 70,80,81 et ve et ürünlerinin değiģik Listeria türleri ile kontamine olduğunu ortaya koymaktadır. Noack ve Jockel 80, yılları arasında 1235 et ve et ürününü L. monocytogenes yönünden analiz etmiģler, taze etlerin %8.5 i, ısı iģlemi görmemiģ sucukların %14 ü ve ısı iģlemi görmüģ sucukların %3.7 si L. monocytogenes ile kontamine olduğu saptanmıģtır. Uyttendaele ve ark. 81 tarafından Belçika da yapılan bir çalıģmada, incelenen çiğ ve kürlenmiģ 43 sığır, 17 at ve 322 domuz parça etinin sırasıyla %4.7, %5.9 ve %14.9; 308 kıyma örneğinin ise %11.69 oranında, L. monocytogenes ile kontamine olduğunu bildirmiģlerdir. Inoue ve ark. 70, Japonya da yaptıkları çalıģmada sığır, domuz ve 46 tavuk kıymasının sırasıyla %12.2 ve %20.6 ve %37.0 oranında L. monocytogenes ile kontamine olduğu bildirilmiģtir. Fantelli ve Stephan 82 Ġsviçre de yaptıkları çalıģmada, 211 sığır, 189 domuz olmak üzere toplam 400 kıyma örneğinin %10.8 inde L. monocytogenes kontaminasyonu olduğu saptanmıģtır. Li ve ark. 83 Amerika BirleĢik Devletleri nde yılları arasında aylık periyotlarla bizon karkaslarından alınan 355 örnekte L. monocytogenes varlığını araģtırımıģlar ve örneklerin %1.13 düzeyinde etkenle kontamine olduğunu bildirmiģlerdir. Filiousis ve ark. ın 84 Yunanistan da yaptıkları çalıģmada 50 çiğ et, 20 sığır eti ve 50 iģlenmiģ et ürününde L. monocytogenes varlığı araģtırılmıģtır. Çiğ et numunelerinin %27.5, sığır etlerinin %20 ve iģlenmiģ et ürünlerinin %18 düzeyinde L.monocytogenes içerdiği ifade edilmiģtir.

35 20 Garrido ve ark. 85, Ġspanya da yılları arasında 783 hazır et ürününde L.monocytogenes sıklığını araģtırmıģ ve %6.2 oranında etkene rastlandığını bildirmiģlerdir Salmonella spp Taksonomi Ġlk olarak Smith ve Salmon tarafından 1885 yılında ölü bir domuzdan izole edilen Salmonella lar, Bacillus choleraesuis olarak isimlendirilmiģtir. Aynı etken 1888 yılında Gaertner tarafından bir insandan elde edilmiģ ve Bacterium enteritidis olarak adlandırılmıģtır. Bu mikroorganizmaya Amerikalı mikrobiyolog D.E. Salmon un adına Salmonella ismi verilmiģtir. Salmonella lar Enterobacteriaceae familyasında yer almıģtır 10. Salmonella ların sınıflandırılmasında biyokimyasal reaksiyonlar, DNA hibridizasyon deneyleri, çok odaklı enzim elektroforezi çalıģmaları kullanılmaktadır. Bu tekniklerin ıģığında Salmonella cinsinde S. Enterica, S. Bongori olmak üzere iki tür yer alır 86, Morfolojik ve Kültürel Özellikleri Salmonella lar, fakültatif anaerob, Gram negatif, çubuk Ģeklinde, S. Gallinarum ve S. Pullorum serotipleri dıģındaki serotipler peritrik flegellaları ile hareketli, katalaz pozitif, oksidaz negatif bakterilerdir. Metil kırmızısı (MR) reaksiyonu pozitif ve Voges- Proskauer (VP) reaksiyonu ise negatiftir 9,10. Karbon kaynağı olarak sitratı kullanırlar. Bu mikroorganizmalar nitratı nitrite indirgeyebilen, safra tuzlarını tolere edebilen ve üreyi hidrolize edemeyen mikroorganizmalardır. BaĢta glikoz olmak üzere arabinoz, maltoz, ramnoz, sorbitol ve ksiloz gibi karbonhidratları ve polihidroksi alkolü fermente ederek asit ya da asitle birlikte gaz oluģturur. Ancak S. Typhi gaz üretmez. Spor ve

36 21 kapsül oluģturmamakla birlikte, mikrokapsülleri mevcuttur 9,88. Salmonella nın bazı biyokimyasal ve serolojik özellikleri 89 Tablo 4 de gösterilmiģtir. Tablo 4. Salmonella ların Tanımlanmasında Kullanılan Biyokimyasal ve Serolojik Biyokimyasal ve serolojik testler Glikoz Lisin dekarboksilaz Testler Pozitif değer Negatif değer Salmonella türlerinin reaksiyonu a TSI Agarda dipte sarı TSI Agarda dipte kırmızı + renk oluģumu LIA da dipte mor renk oluģumu renk oluģumu LIA da dipte sarı renk oluģumu H 2 S (TSIA ve LIA) SiyahlaĢma SiyahlaĢma yok + Simmons sitrat Agar/ GeliĢir; mavi renk GeliĢmez; renk değiģikliği Üreaz Pembe-kırmızı renk Renk değiģikliği yok - Lisin dekarboksilaz broth yok Mor renk Sarı renk + Fenol red dulsitol broth Sarı renk ve/veya gaz Renk değiģikliği ve gaz yok + b KCN broth GeliĢebilir GeliĢemez - Fenol red laktoz broth Sarı renk ve/veya gaz Renk değiģikliği ve gaz yok - d Malonat broth Mavi renk Renk değiģikliği yok - c Fenol red sukroz broth Sarı renk ve/veya gaz Renk değiģikliği ve gaz yok - Ġndol test Yüzeyde kırmızı renk Yüzeyde sarı renk - Voges-Proskauer test Pembe kırmızı renk Renk değiģikliği yok - Metil red test Diffuz kırmızı renk Diffuz sarı renk + Polivalan flagellar test Aglütinasyon Aglütinasyon yok + Polivalan somatik test Aglütinasyon Aglütinasyon yok + + a : 1-2 gün içinde %90 veya daha fazlası pozitif, - : 1-2 gün içinde %90 veya daha fazlası negatif, b : Salmonella alt türleri nin büyük bir bölümünde negatif, S. arizonae kültürlerinin çoğunda negatif, c : Salmonella alt türleri nin büyük bir bölümünde pozitif, S. arizonae kültürlerinin çoğunda pozitif, d : Salmonella alt türleri nin büyük bir bölümünde pozitif, S. arizonae kültürlerinin çoğunda pozitif, d: değiģken. + d Gelişimini Etkileyen Faktörler Mezofilik bakteriler olan Salmonella lar, genellikle 5-47ºC ler arasında üreyebilmekte olup optimum üreme sıcaklığı 37ºC dir 90. Salmonella lar için D

37 22 değerinin 60ºC de genellikle 2-6 dakika, 70ºC de ise 1 dakika olduğu belirlenmiģtir 91. Salmonella lar için optimal ph degeri arasında değiģmekle beraber 4.5 ile 9.9 arasındaki ph aralığında üreme yeteneğine sahiptir 10. Salmonella ların geliģimleri için gereken optimal a w değeri 0.99 olmasına rağmen Salmonella ların büyük bir bölümünün su aktivitesinin 0.93 olduğu ortamlarda da canlılıklarını sürdürebildikleri bildirilmiģtir 90. Salmonella lar %8 tuz konsantrasyonunda canlı kalabilmektedir Gıdalara Bulaşma Yolları Salmonella dünyada yaygındır ve primer kaynağı sağlıklı veya hasta insan ve omurgalı hayvanların intestinal sistemleridir. DıĢkı ile birlikte çevreye atılan etkenler yıllarca canlı kalabilmektedir. Salmonella nın en önemli iki kaynağı insan ve hayvanlardır. Bu iki kaynağa ait dıģkı veya kanalizasyon suları yoluyla çevresel kirlenme ve bu yolla su ve gıda kaynaklarının kontaminasyonu söz konusu olabilmektedir. Bunun dıģında etken enfekte hayvanlardan doğrudan hayvansal gıdalara bulaģabilmektedir. Hayvansal gıdalar içerisinde baģta kontamine kanatlı hayvan etleri ve yumurta ile bunlardan yapılan ürünler, kırmızı et ve ürünleri, kontamine süt, pastacılık ürünleri, krema, dondurma ve soslar ile kabuklu deniz ürünleri, çoğu insan infeksiyonlarına neden olan en önemli kaynakları oluģtururlar 9,10,12. Tavuk, hindi, kaz ve ördek etleri, intestinal sistem veya tüy ve ayaklardaki fekal materyallerden dolayı sıklıkla Salmonella ile kontamine olabilmektedir. Özellikle tüy yolma, iç organ çıkarma ve soğutma gibi kritik aģamalarda çapraz kontaminasyon oluģabilmektedir. Ayrıca iģçi elleri, alet ve ekipmanlarla da çapraz kontaminasyonun Ģekillendiği bildirilmektedir. Et, kesim iģlemi sırasında hayvanların ayak, deri ve kılları üzerindeki fekal içerikle veya intestinal içerikle kontamine olabilmektedir. Kontamine karkaslarda bulunan etken, etin iģlenmesi sırasında kullanılan aletler, çalıģma yüzeyleri ve iģçilerin elleriyle diğer

38 23 karkaslara da yayılabilmektedir 92. Dünya da yumurtadan kaynaklanan Salmonella infeksiyonlarının kaynağı büyük ölçüde S. Enteritidis olarak saptanırken bunu S.Typhimurium ve nadir olarak da S. Heidelberg in izlediği bildirilmiģtir 93. Salmonella, pastörizasyon iģlemiyle yıkımlanabilmesine rağmen süt ve süt ürünleri etkenin taģınmasında önemli rol oynamaktadır. Süt kaynaklı salmonelloz olguları çiğ süt, yetersiz pastörizasyon veya pastörizasyon sonrası kontaminasyonla iliģkilendirilmektedir 94. Kanalizasyon karıģmıģ sular özellikle S. Typhi nin rezervuarı olabilmektedir. Bunun yanısıra balık ve kabuklu deniz ürünlerinin de Salmonella ile kontamine olabildiği bildirilmektedir 92. Salmonella lar hemen her tür yabani hayvanlar ile fare, rat ve insektlerde de bulunarak çevresel kontaminasyona neden olmak suretiyle gıda üretim zincirinde kontrolü zorlaģtırır. Evcil hayvanların %1-3 ü değiģik Salmonella türleri ile enfektedir. Evcil hayvanların sürüler halinde olması, yemlerin, yem katkı maddelerinin ve meraların kontamine olması, kontamine ve atık sular, mezbaha atıkları, enfekte yabani hayvanlar, kuģlar, fareler, rodentler ve insektler enfeksiyonun yayılımını kolaylaģtırır. Uluslararası düzeyde canlı hayvan, yem, yem katkı maddeleri ve gıdaların ticaretinin yaygınlaģmasına bağlı olarak da değiģik Salmonella serotiplerinin dünyanın hemen her bölgesine taģınarak insanlarda enfeksiyonlara neden olduğu bildirilmektedir 10, Korunma Yolları Hayvansal gıdalardan kaynaklanan Salmonella infeksiyonlarından korunmak için bazı noktalara dikkat edilmesi gerekmektedir. Hayvanların Salmonella içermeyen yemlerle beslenmesi ve suların dezenfeksiyonunaaözen gösterilmelidir. Kanatlıların bağırsak florasında probiyotiklerin yerleģmesi ile Salmonella varlığının engellenmesi gerekmektedir. Kesimhanelerde hijyenik koģullar HACCP programları çerçevesinde

39 24 iyileģtirilerek, özellikle çapraz kontaminasyon kontrol altına alınmalıdır. Gıdalarla temas eden yüzey, alet ve ekipmanın temizlik ve dezenfeksiyonu etkin bir Ģekilde yapılmalı ve sonuçlar dezenfeksiyon testleri ile teyit edilmelidir. Üretim, dağıtım ve satıģ aģamalarında soğuk zincirin sürekliliği sağlanmalıdır 12,96. Personel hijyenine iliģkin etkin ve titiz uygulamalar yapılmalı ve bu çerçevede ellerin temizlik ve dezenfeksiyonuna, gerektigi yerlerde eldiven, bone ve maske kullanımına özen gösterilmelidir. ĠĢletmelerde çalıģan personelin düzenli aralıklarla portör kontrolü yapılmalıdır. Gıdaların piģirme ve soğutma uygulamalarının küçük porsiyonlar halinde yapılması ve çiğ gıdalarla teması engellenmelidir. Çiğ gıdalar, yeniden ısıtılarak tüketilecek piģmiģ gıdalar ve donmuģ gıdalardaki Salmonella ların vejetatif formlarının yok edilmesi için etkin ısıl iģlem yapılmalıdır. Yemekler oda sıcaklıgında uzun süre tutulmamalı, piģmiģ yemekler mümkün olduğunca çabuk soğutulmalı, soguk muhafaza 5 ºC nin altında olmalıdır 10,12, Literatür Bilgisi Türkiye ve dünyada et ve et ürünlerinde değiģik yöntemlerle Salmonella varlığının araģtırıldığı çalıģmalar 16,75,97 mevcuttur. Gökalp ve ark. 97, Erzurum da Et ve Balık Kurumu ndan sağladıkları 48 kıyma örneğinde %2.08 oranında Salmonella varlığına rastlamıģlardır. Sancak ve ark. 16 Van ilinde inceledikleri kıyma örneklerinde Salmonella tespit edemediklerini belirtmiģlerdir. Erol un 75 Salmonella ların varlığı ve serotip dağılımını belirlemek amacıyla yürüttüğü çalıģmada 120 sığır kıyması örneğinin 4 ünden (%3.3) Salmonella izole edilmiģ olup, S. Anatum, S. Typhimurium ve S. Telaviv serotipleri identifiye edilmiģtir.

40 25 ĠĢeri 98, 240 hindi kıyma örneğinde klasik kültür tekniği ve IMS tekniği ile Salmonella spp. varlığını araģtırmıģtır. Analiz bulguları sonucunda, toplam 240 hindi kıyma örneğinde klasik kültür tekniği ile %45.8, IMS tekniğiyle ise %10.8 Salmonella kontaminasyonunun olduğunu bildirmiģtir. Yıldız 99, Ağrı ilinde kasap, market ve Ģarküterilerde satıģa sunulan hazır kıymalarda Salmonella varlığını araģtırmıģtır. Ağrı daki 60 adet kıyma örneği klasik kültür yöntemiyle incelenmiģ, kontaminasyon düzeyinin %25 olduğu bildirilmiģtir. Direkel ve ark. 100, Mersin de satıģa sunulan 86 kıyma örneğinde Salmonella ya rastlamadıklarını bildirmiģlerdir. Aabo ve ark. 101, 48 domuz kıyması örneğinde klasik yöntemle 4`ünde, PCR tekniğiyle ile 7`sinde Salmonella saptarken, 48 sığır kıyması örneğinden klasik yöntemle 1`inde (%2.0), PCR teknigi ile 5`inde (%10.4) Salmonella saptamıģlardır. Beli ve ark. 102 Arnavutluk ta yılları arasında hindi etlerinde Salmonella kontaminasyonunu belirlemeye yönelik yaptıkları çalıģmada, 1996 yılında %5, 1997 de %14.7, ve 1998 yılında %7.5 oranında sözkonusu etkene rastlamıģlardır. Dominguez ve ark. 103 tarafından Ġspanya da 198 tavuk eti örneğinde Salmonella varlığı araģtırılmıģ ve %35.83 oranında bu bakteriye rastlandığı bildirilmiģtir. Zhao ve ark. 104, S. Typhimurium DT 104 ün sığır kıymasındaki varlığını belirlemek amacıyla yaptıkları çalıģmada, 404 taze sığır kıymasının 14 ünde (%3.5) Salmonella spp. bulmuģlardır. Boughton ve ark. ın 105 Ġrlanda da domuz sosislerinde Salmonella prevalansını araģtırmak amacıyla yaptıkları çalıģmada, Ekim-Aralık ayları arasında %4.4, Temmuz- Agustos ayları arasında ise %1.7 oranında Salmonella izole etmiģlerdir.

41 26 Li ve ark. 83 Amerika BirleĢik Devletleri nde yılları arasında aylık periyotlarla bizon karkaslarından alınan 355 örnekte Salmonella varlığını araģtırmıģlardır. Sonuç olarak örneklerin %3.94 oranında etkenle kontaminasyon olduğunu saptamıģlardır. Mrema ve ark. 106 tarafından Botswana da 122 kıyma, 58 çiğ hamburger köfte ve 120 taze çiğ sucuk örneğinde klasik kültür yöntemi ile Salmonella prevalansı araģtırılmıģ ve %20 düzeyinde söz konusu etkene rastlandığı bildirilmiģtir. Little ve ark. 107 Ġngiltere de yılları arasında 3959 çiğ et örneklerinde (koyun eti, sığır eti, domuz eti) Campylobacter ve Salmonella düzeyini incelemiģlerdir. Salmonella kontaminasyon düzeyinin toplamda %2.4 olduğu, en yüksek kontaminasyonun %3.9 ile domuz etlerinde gözlemlendiği bunu %2.0 ile koyun ve %1.3 ile sığır etlerinin takip ettiği ifade edilmiģtir. Wong ve ark. 108, tarfından Yeni Zellanda da 100 yerli domuz karkası ileavustralya, Kanada ve Amerika BirleĢik Devletleri nden ithal edilen 110 domuz karkaslarında Salmonella varlığı araģtırılmıģtır. Avustralya dan ithal edilen karkas örneklerinde %3.6 oranında Salmonella ya rastlanırken; yerli, Kanada ve Amerika BirleĢik Devletleri nden ithal edilen örneklerde bu etken tesbit edilememiģtir. Yan ve ark. 109 Çin de dokuz Ģehirdeki satıģ noktalarından temin ettikleri toplam 387 et, deniz ürünü ve süt tozu örneğinin %20.9 unun Salmonella ile kontamine olduğunu saptamıģlardır. Yang ve ark. 110, yıllarında Çin de 515 tavuk eti, 91 domuz eti, 78 sığır eti ve 80 koyun eti olmak üzere toplam 764 örnekte Salmonella varlığını araģtırmıģlardır. Salmonella kontaminasyon düzeyinin tavuk etlerinde %54, domuz etlerinde %31, sığır etlerinde %17 ve koyun etlerinde %20 olduğunu bildirmiģlerdir.

42 27 Abbassi-Ghozzi ve ark. 111, yılları arasında Tunus ta satıģ noktalarından temin ettikleri 60 tavuk eti, 144 sığır eti, 56 kıyma, 33 koyun eti, 10 merguez (Afrika Ülkeleri nde üretilen bir sucuk çeģidi) ve 12 balık örneğinde Salmonella varlığını araģtırmıģlardır. Sonuç olarak tavuk etlerinin %48.3, sığır etlerinin %29.8, kıymalarda %10.7, ve koyun etlerinde %6 düzeyinde Salmonella kontaminasyonunun olduğunu, merguez ve balık örneklerinde bu etkene rastlamadıklarını ifade etmiģlerdir. Jordan ve ark. 112 tarafından Ġrlanda da 3 yıllık bir periyotta çiğ et ve piģmiģ et ürününde Salmonella aranmıģtır. Çiğ et ürünlerinde %1, piģmiģ et ürünlerinde ise %0.1 düzeyinde söz konusu etkene rastlanmıģtır Escherichia coli O157:H Escherichia coli Escherichia coli, ilk kez 1895 te Dr. T. Escheric tarafından tanımlanarak, önceleri Bacterium coli commune olarak adlandırılmıģ daha sonra ise, Escherichia coli olarak isimlendirilmiģtir 113. E. coli; doğal olarak insan ve hayvanların bağırsak florasında bulunan bir mikroorganizmadır 114. Bundan dolayı gıdalarda bulunması fekal bir bulaģmanın indikatörü olarak değerlendirilir. E. coli, Enterobacteriaceae familyası içerisinde yer alan Escherichia cinsine ait, Gram negatif bir bakteridir. Düz görünümlü çomakların boyu yaklaģık 2-6 µm kadardır. Ancak E. coli suģları bazı kültürlerde kokoid görünümlü, kısa ve küçük; bazı kültürlerde çok fazla uzun, bazen dallanmalar yapabilen flamentöz Ģekillerde polimorfizm gösterebilmektedir. Çoğu peritrik flegallaları ile hareketlidir 115. Fakültatif anaerob, sporsuz, katalaz pozitif ve oksidaz negatiftir. SuĢların yaklaģık %95 ini içeren E. coli biyotip I, indol ve metil red pozitif, Voges Proskauer ve sitrat negatiftir. Ancak suģların %5 ini içeren biyotip 2 de bu reaksiyonlardan indol de

43 28 negatiftir. E. coli nin serolojik tiplendirmesinde somatik (O), kapsüler (K) ve flagellar (H) antijenlerden yararlanılır. E. coli ile Salmonella nın ayrımında kullanılan temel özelliklerden birisi, laktoz ve sakkarozu fermente ederek asit ve gaz oluģturmasıdır. Mezofilik bakteriler olan E. coli, 7-45ºC ler arasında üreyebilme kabiliyetindedirler. Sıcaklığa duyarlı olan bu bakterinin D 60ºC değeri dakikadır. Nötre yakın ph larda en iyi geliģimi göstermekle beraber diğer koģulların optimum olması halinde düģük ph değerlerinde de üreyebilmektedir. Üreyebildiği en düģük a w değeri 0.95 tir 10. E. coli nin çoğu suģu normal bağırsak florasında bulunur ve patojen özellik göstermez. Ancak immunosupresif konaklarda veya bakterinin gastrointestinal bariyeri aģması durumunda bu suģlarda enfeksiyona sebep olabilirler. E. coli suģları, oluģturdukları hastalık ve serolojik özellikleri gözönüne alınarak 6 gruba ayrılmaktadır. Bu gruplar; Enteropatojenik E. coli (EPEC), Enteroinvaziv E. coli (EIEC), Enterotoksijenik E. coli (ETEC), Enterohemorajik E. coli (EHEC), Enteroaggregatif E. coli (EAEC) veya (EAggEC) ve Diffuz adeziv E. coli (DAEC) Ģeklinde isimlendirilmiģlerdir. Patojen olan bu grupların biyokimyasal özellikleri diğer E. coli suģlarına benzemekle beraber birtakım özellikleri farklılık arz etmektedir. Örneğin EIEC suģları hareketsiz olup birçok suģu glikozdan gaz oluģturamaz. EHEC ise atipik β- glukuronidaz aktivitesine sahip değildir ve 48 saat içinde ºC de geliģemez 9. EPEC; suģları enterotoksin üretmezler. Serotipleri daha çok yeni doğanlarda ve 2 yaģın altındaki çocuklarda Ģiddetli sulu ve kanlı diyareye neden olur. Bu grubun neden olduğu ishal pirinç suyu görünümünde ve mukuslu yapıdadır 116. EPEC ler bağırsak epiteline tutunarak etkilerini gösterirler. Ġyi hijyenik standartlara sahip ülkelerde yaygın olmamakla beraber, geliģmekte olan ülkelerde çocuklarda görülen ishalin en önemli nedenidir. Hastane ve bakım evi personelinde görülme sıklığı daha fazladır. EPEC de

44 29 bulaģma; kontamine el, kontamine bebek maması veya servis araçları ile fekal veya oral yolla olmaktadır. Minimal infektif dozunun düģük olduğu düģünülmektedir 10. EIEC; serotiplerinin oluģturduğu hastalık tablosu Shigella ya benzer. Etken kolon epitel hücrelerine invaze olarak ülserasyon ve sulu, kanlı ve çoğunlukla da mukozalı diyareye neden olurlar. Kalın bağırsakta yerleģirler, epitel hücrelerine girerek burada çoğalırlar ve hücreleri öldürürler 27. Enfektif dozu yüksek olup kob/g arasında değiģir. Açıklığa kavuģturulmuģ EIEC infeksiyonlarının genellikle fekal bulaģmanın olduğu su ve gıdalardan (örn., kontamine su, peynir, çiğ süt, kıyma, patates salatası) kaynaklandığı bildirilmektedir 9. ETEC; özellikle iyi hijyenik koģullara sahip ülkelerden, daha düģük hijyenik standartlara sahip ve sıcak iklimli ülkelere gidenlerde görülen ve turist hastalığı diye adlandırılan hastalıkların %60-70 inden sorumludur 117. Ayrıca geliģmekte olan ülkelerde bebek ve çocuklardaki diyarenin önemli nedenlerindendir. ETEC in taģınmasında fekal kontaminasyona maruz kalmıģ besinlerin ve içme suyunun önemli rol oynadığı belirtilmiģtir Minimum enfeksiyon dozunun 10 8 kob/g olduğu belirtilmiģtir. Ġnkübasyon süresi ortalama 26 saat, hastalık süresi ise ortalama saattir. Enfeksiyon; pirinç suyu görünümünde sulu ishal ve dehidrasyona neden olmaktadır. Bakteri önce kolonize olur, sonra toksinlerini salgılar 10. ETEC in en önemli potojenite faktörü ısıya duyarlı (LT, heat-labile) ve/veya ısıya dirençli (ST, heat-stable) enterotoksinler üretme yeteneğidir 118,119. ETEC suģları sadece bir toksini veya her iki toksini de üretebilirler. Isıya-duyarlı toksin protein yapısında olup 60 o C de 30 dakikada inaktive olur. LT, immünolojik olarak Vibrio cholerae toksinine benzer ve kolera antitoksini ile nötralize edilebilir. Isıya-dirençli olan toksin (ST) ise, ısıya karģı dirençli

45 30 olmasının yanı sıra proteolitik enzimlere, nükleazlara, lipazlara ve organik çözücülere de dirençlidir 9. EAEC; grubu daha çok tropik ülkelerde çocuklarda uzun süreli diyarelere neden olmaktadır. EriĢkinlerde görülen seyahat diyarelerindeki rolü tartıģmalıdır. EAEC suģlarının bazıları virulens faktör olarak ısıya dirençli enterotoksin üretmektedirler. DAEC; grubu da çocuklarda süreklilik gösteren diyarelere neden olur. Hücreye adhezyon yolu ile yapıģtıkları gibi difüze olurlar EHEC ve Escherichia coli O157:H7 EHEC, E. coli tipleri içerisinde en önemlisi olup, ölümle sonuçlanan çoğu gıda kaynaklı gıda enfeksiyonlarından sorumlu tutulan O157:H7 serotipini içermektedir. Patojen E. coli grupları içinde ciddi hastalıklara neden olan EHEC üç temel sendroma neden olur. Bunlar hemorajik kolit (HC), hemolitik üremik sendrom (HUS) ve trombotik trombositopenik purpura (TTP) dır 10,120. E.coli O157:H yılında Amerika BirleĢik Devletleri nde hamburger tüketiminden kaynaklanan hemorajik kolitis tablosuna sebep olmuģ ve daha sonra önemli insan patojeni olarak ele alınmıģtır 10. Virulensi çok yüksek ve minimum enfektif dozun çok düģük (10 2 kob/g) olan EHEC, baģta asit olmak üzere çoğu iç ve dıģ faktörlere dirençlidir. O157:H7 nin en önemli kaynağı ruminantların gastrointestinal kanallarıdır. Dünya çapındaki infeksiyonların çok büyük bir bölümü baģta yetersiz piģirilmiģ et ve pastörize edilmemiģ süt olmak üzere sığır kaynaklı gıdalar ile olmuģtur 10. EHEC tarafından oluģturulan toksinler DNA sekans analizleri ile elde edilen bulgulara göre ana toksin Shigella dysenteriae type 1 tarafından oluģturulan "shiga toxin" ile %99 gibi çok büyük bir benzerlik gösterir ve bu nedenle "shiga like toxin 1 ; SLT-1 (Stx 1)" olarak adlandırılır.

46 31 Diğer toksin Stx 1 ile sadece %55-60 benzer olmasına karģın SLT-2 (Stx 2) olarak adlandırılır 9,10, Klasifikasyonu ve Genel Özellikleri EHEC içerisinde yer alan E.coli O157:H7 nin çoğu biyokimyasal özellikleri E.coli ye özgüdür. Ancak sorbitol ve β-glukuronidaz aktivitesi farklılık gösterir. E. coli nin florojenik MUG belirteci uida geni tarafından kodlanan β-glukuronidaz enziminin aktivitesine bağlıdır. EHEC grubunda bulunan E.coli O157:H7 de bu genin varlığı gösterilmiģ olmakla beraber, yapılan sekans analizleri bu serotipte uida geninde birkaç baz mutasyon olduğunu göstermiģtir. Bu nedenle E. coli O157:H7 serotipinde diğer E. coli lerde tipik olan MUG reaksiyonu negatiftir 121. E. coli O157:H7 nin bazı genel özellikleri 12,26 Tablo 5 te verilmiģtir Gelişimini Etkileyen Faktörler E. coli O157:H7 nin optimum üreme sıcaklık derecesi 37 o C dir. Üreme sıcaklık aralığı ise 8-45 o C arasında değiģmektele beraber 44.4 o C de oldukça yavaģ geliģir. Bu nedenle E. coli nin geliģimi için belirlenen o Clik inkübasyon sıcaklığında O157:H7 saptanamaz 122. Etkenin ısıya duyarlı olmasından dolayı en etkili inaktivasyon yöntemi ısıl iģlemdir. Yapılan termal inaktivasyon çalıģmalarında sığır etinde E. coli O157:H7 'nin D değerinin 54.4 o C de 2390 saniye, 60 o C'de 50 saniye ve 64.3 o C 'de 9.6 saniye olduğu, D değerinin Salmonella'dan daha düģük olduğu belirlenmiģtir. %10 yağlı sığır etinde yapılan termal inaktivasyon çalıģmaları ile D 10 değerinin 55 o C de dakika, 57.5 o C de 4.95 d, 60 o C de 3.17 d, 62.5 o C de 0.93 d, ve 65 o C de 0.39 d olduğu, etteki yağ oranı arttıkça D 10 değerinin de arttığı ve ısıl iģleme direncin durma fazının sonunda iken logaritmik geliģme fazına göre daha yüksek olduğu belirlenmiģtir. Bunun yanı sıra pastörizasyon iģlemi (72 o C,

47 32 15 saniye) 10 4 kob/mol düzeyindeki O157:H7 nin inaktivasyonu için yeterli olmaktadır. Etkenin inaktivasyonunda buhar uygulamaları da oldukça etkili olmaktadır. Öte yandan dondurarak (-20 o C) muhafaza edilen kıymalarda E. coli O157:H7 nin canlılığını koruduğu bildirilmektedir 10. Tablo 5. E. coli O157:H7 nin Bazı Genel Özellikleri Özellik E. coli O157:H7 Hidrojen sülfür - Voges Proskauer - Sorbitol - Laktoz + Glikozdan gaz oluģumu + Ġndol + Metil red + Hareket + Lizin dekarboksilaz (LDC) + Sitrat - Üreaz - Oksidaz - β-glukuronidaz - E. coli O157:H7 nin optimum üreme ph aralığı olmasına rağmen ph 3.6 da buzdolabı koģullarında canlılığını koruduğu, ph değeri 4.0 olan sıvı kültürlerde ise üreyebildiği bilinmektedir 123. E. coli O157:H7 asidik ortamlara dirençli olması yönü ile diğer patojenlerden ayrılır. Etken bu direnç sayesinde mideden bağırsaklara geçebilmektedir 124. Ayrıca bu bakterinin asidik koģullara direnci fermente sucuk, elma suyu gibi gıdaların tüketiminden kaynaklanan infeksiyonlara açıklık getirmektedir. E. coli O157:H7 nin geliģimi %8.5 lik tuz konsantrasyonu ile baskılanmakla beraber %6.5

48 33 NaCI içeren ortamlarda geliģebildiği ve yüksek tuz konsantrasyonunda canlılığını koruduğu bildirilmiģtir 125. E. coli O157:H7 nin optimum a w değeri 0.98 olarak belirlenmiģtir. Bu değer, 0.95 in altına düģtüğünde etkenin üremesinin engellendiği bildirilmiģtir 102. Etkenin asıl patojenitesi ürettiği Stx toksinden kaynaklanır. Laktik asit bakterileri ürettikleri inhibitör etkili maddeler (örn., H 2 O 2 ) ve değiģtirdikleri çevre koģullarıyla E.coli O157:H7 üzerinde antagonistik etki gösterdiği belirtilmektedir Gıdalara Bulaşma Yolları E. coli O157:H7 serotipinin kaynağı üzerinde farklı görüģler bulunmaktadır. Bu bakterinin baģta süt inekleri olmak üzere sıcak kanlı hayvanlar olarak tanımlanan memeli ve kanatlı hayvanların dıģkıları ile ete, süte, toprağa, suya ve dolayısıyla tüm çevreye yayıldığını göstermiģtir 9,10,121. Sığırlar semptom göstermeksizin hastalık etkenini taģırlar ve dıģkıları ile çevreye bulaģtırırlar. Yapılan çalıģmalar süt sığırlarının %3.2 sinin, besi sığırlarının %1.6 sının E. coli O157:H7 taģıyıcısı olduğunu göstermiģtir. Bunun yanı sıra genç sığırların yaģlı sığırlardan daha fazla taģıyıcı oldukları ve dıģkılarında kob/g düzeyinde etkeni barındırdıkları saptanmıģtır. Tesbit edilen infeksiyonların çok büyük bir bölümü baģta yetersiz piģirilmiģ et ve pastörize edilmemiģ süt olmak üzere sığır kaynaklı gıdalardan kaynaklandığı bildirilmektedir 127. Etken baģta sığır olmak üzere domuz, koyun, piliç etleri ve özellikle hamburger, köfte ve kıyma ile hazırlanan et ürünlerinden sıklıkla izole edilmektedir. Yapılan çalıģmalarda 82,128,129 kıymalarının % , oranında E. coli O157:H7 ile kontamine olduğu saptanmıģtır. Et ürünleri dıģında, çiğ süt, süt ürünleri, çeģitli su kaynakları, salatalar ve salata sosları, evde yapılan sandviç, pastörize edilmemiģ elma Ģarabı ve taze sıkılmıģ elma suyundan kaynaklanan E. coli O157:H7 enfeksiyonları rapor edilmiģtir. Suyun potansiyel kontaminasyonuna karģı su kaynaklı infeksiyonun

49 34 diğerlerine göre daha az olduğu ve bunun nedeni olarak E. coli O157:H7 serotipinin suyun iģlenmesi sırasında kolaylıkla öldürülebilmesinden kaynaklandığı bildirilmektedir 127, Literatür Bilgisi AkkuĢ 131, 60 kıyma örneğinde E. coli O157:H7 belirleyemediğini bildirmiģtir. Aksu ve ark. 132, E. coli O157:H7 nin hayvansal kökenli çeģitli besinlerde varlığının araģtırılması çalıģmalarında, 50 dana kıyma numunesinin %6 sının, 25 kuzu kıyma numunesinin %4 ünün ve 50 köfte numunesinin %2 sinin bu bakteriyi içerdiğini tespit etmiģlerdir. Sarımehmetoglu ve ark. 128, Ankara da 251 taze kıyma örneğinde E. coli O157:H7 düzeyini araģtırmıģlardır ve etkene %0.79 düzeyinde rastladıklarını ifade etmiģlerdir. Noveir ve Halkman 121, Türkiye de 255 kıyma, 101 sucuk ve 50 hamburger köfte örneğini E. coli O157:H7 varlığı yönünden incelemiģler ve sözkonusu etkene rastlamadıklarını bildirmiģlerdir. Akkaya ve ark. 133, Afyonkarahisar da, toplam 250 sığır karkasından her bir karkasın 4 farklı noktasından olmak üzere yüzeysel olarak swaplar ile örnek almıģlardır. Alınan örneklerde E. coli O157 ve E. coli O157:H7 yaygınlığını sırasıyla %3.2 ve %0.8 olarak tespit etmiģlerdir. Çadırcı ve ark 129, Samsun piyasasında satıģa sunulan 100 kıyma ve 100 hamburger köfte örneğinde 1 yıllık periyod içerisinde E. coli O157 ve O157:H7 suģlarının varlığını araģtırmıģlardır. Kıyma örneklerinin %1 i ve hamburger köfte örneklerinin ise %4 düzeyinde E. coli O157 suģu ile kontamine olduğu ve hiçbir numunenin E. coli O157:H7 içermediğini bildirmiģlerdir.

50 35 Fantelly ve Stephan 82 Ġsviçre de yapmıģ oldukları bir çalıģmada 211 kıyma örneğinde E. coli O157:H7 serotipinin varlığını araģtırmıģlar ve bu araģtırma sonunda örneklerin %2.3 ünde bakteriyi izole etmiģlerdir. Dontorou ve ark. 134 Yunanistan da çeģitli hayvansal üründe E. coli O157:H7 varlığını araģtırmıģlardır. Ġncelenen 64 kıyma, 50 çiğ dondurulmuģ hamburger ve 61 sandviç örneğinde sözkonusu etkene rastlayamadıklarını bildirmiģlerdir. Ancak 50 kokoreç ve 75 taze sucuk örneğinde E. coli O157:H7 nin sırasıyla %2 ve %1.3 oranında varlığı saptanmıģtır. Li ve ark. 83, Amerika BirleĢik Devletleri nde yılları arasında aylık periyotlarla bizon karkaslarından alınan 355 örnekte E. coli O157:H7 varlığı araģtırılmıģtır. ÇalıĢmanın sonunda örneklerin %1.1 düzeyinde etkenle kontamine olduğu saptanmıģtır. Carney ve ark. 135 Ġrlanda da yürüttükleri çalıģmalarında 1351 triming eti, 132 gövde eti ve 100 kafa etinde E. coli O157 varlığını belirlemiģlerdir. Triming eti örneklerinin %2.4, gövde eti ve kafa eti örneklerinin ise %3.0 düzeyinde etkeni taģıdıklarını tesbit etmiģlerdir. Varela-Hernández ve ark. 136 tarafından Amerika BirleĢik Devletleri nde aylık periyotlarla 12 ay boyunca sığır karkaslarından alınan 258 örnekte E. coli O157:H7 kontaminasyonu araģtırılmıģtır. Alınan örneklerin %2.7 oranında sözkonusu mikrorganizma ile kontamine olduğu bildirilmiģtir. Abong o ve Momba 137, Güney Afrika da 180 et ve et ürününde E. coli O157:H7 varlığını araģtırmıģlardır. Etkene %2.8 düzeyinde rastladıklarını ifade etmiģlerdir. Wong ve ark. 108 tarafından Yeni Zellanda da 100 yerli domuz karkası ile, Avustralya, Kanada ve Amerika BirleĢik Devletleri nden ithal edilen 110 domuz

51 36 karkasında E. coli O157:H7 varlığı araģtırılmıģtır. Bu etkenin Yeni Zellanda daki yerli domuz karkaslarında %1, ithal domuz karkaslarında %1.8 oranında bulunduğu tesbit edilmiģtir Vitek 2 Sistemi Günümüzde tam ve yarı otomatize identifikasyon ve duyarlılık test cihazları geliģtirilmiģtir. Vitek sistemi Gram pozitif ve negatif bir çok bakterinin identifikasyon/duyarlılık sonuçlarının belirlenmesinde kullanılan otomatize bir sistemdir. BioMerioux firması tarafından üretilen Vitek 1 sisteminin daha da geliģtirilmesiyle üretilen Vitek 2 sistemi 1999 yılında Amerika da tanıtılmıģtır. Sistemde Gram pozitif ve Gram negatif mikroorganizmaların identifikasyon ve duyarlılık kartları farklıdır. Vitek 2 Gram pozitif identifikasyon kartı (GP) (BioMerieux) ile çoğu önemli Gram pozitif ve Gram negatif identifikasyon kartı (GN) (BioMerieux) ile birçok Gram negatif bakterinin otomatize identifikasyonu amaçlanmıģtır. Ġdentifikasyon, biyokimyasal metodlara ve yeni geliģtirilmiģ substratlara dayanmaktadır. Ġdentifikasyon sonuçları yaklaģık olarak 8 saat içinde verilmektedir 138. Bu sistem, kart dolumu gibi aģamaları yaparak, kartları otomatik olarak okuyucu inkübatör sistemine aktarır, iģlem bitince kartları otomatik olarak atar antimikrobiyal ajan bulunan 64 kuyucuklu kart içerir ve 60 izolatın eģ zamanlı identifikasyonu ve antibiyotik duyarlılığını çalıģılabilir. Antimikrobiyal duyarlılık test inokulum dilüsyonları, sistem tarafından yapılmakta, organizma ve duyarlılık parametrelerine göre 4-18 saat içinde sonuç vermektedir Sistemde karbon kaynağı kullanımı, enzimatik aktivite ve direnci ölçen biyokimyasal testler mevcuttur 138.

52 37 3. Materyal ve Yöntem 3.1. Materyal Bu çalıģmada, Erzurum il merkezindeki kasap, Ģarküteri ve marketlerden temin edilen toplam 100 adet sığır kıyma örneği materyal olarak kullanıldı. Kıymalar kıymalık olarak hazırlanmıģ etlerden çektirildi. Örnekler soğuk muhafazada laboratuara getirildikten sonra, toplam aerobik mezofilik bakteri ve S.aureus sayısı, L. monocytogenes, Salmonella spp., ve E.coli O157:H7 varlığı yönünden analiz edildi. Bu çalıģmada, Listeria monocytogenes in izolasyon ve identifikasyon analizlerinde Listeria monocytogenes ATCC 7644, Staphylococcus aureus ATCC 12548, Rhodococcus equi ATCC 21107, Salmonella enterica subsp. enterica ATCC ve E. coli O157:H7 RSKK 4054 referans suģları kullanıldı Yöntem Toplam Mezofilik Aerob Bakteri Sayısının Belirlenmesi Plate Count Agar (PCA-Merck ), besiyerine uygun dilüsyonlardan 0.1ml yayma plak yöntemi ekim yapıldı. 37 o C de 48 saat inkübasyondan sonra sayım yapıldı Koagulaz pozitif Staphylococcus aureus İzolasyon ve İdentifikasyonu Klasik Kültür Yöntemiyle İzolasyon ve İdentifikasyon Kıyma örneklerinden 25 g aseptik koģullarda tartıldı. 225 ml TamponlanmıĢ Peptonlu Su ilave edilerek homojenizatörde (stomacher) homojenize edildi. Bu Ģekilde 10-1 lik dilüsyon hazırlandı. Daha sonra Egg Yolk Tellurite Emulsion ilave edilen Baird Parker Medium (BPM, Oxoid CM275) besiyerine örneklerin 10-1 lik dilüsyonundan steril pipetlerle 0.1 ml aktarılarak drigalski ile iyice yayılması sağlandı. Ekim iģlemi

53 38 yapılan petri plakları 37 C de 48 saat inkübasyona bırakıldı. Ġnkübasyondan sonra etrafında açık renkli zon bulunan siyah ve parlak renkli koloniler S. aureus Ģüpheli olarak değerlendirildi. Hazırlanan kanlı agar besiyerine Ģüpheli kolonilerden alınarak çizme plak yöntemiyle ekim yapılarak 37 C de 24 saat inkübasyona bırakıldı. Kanlı agardaki kolonilerin çevresinde oluģan açık renkli zon β hemoliz olarak değerlendirildi. Daha sonra kanlı agarda geliģen kolonilere Gram boyama, katalaz, oksidaz ve koagülaz testleri uygulandı. Gram pozitif, katalaz ve koagülaz pozitif, oksidaz negatif koloniler S. aureus olarak değerlendirildi. Koagulaz pozitif S.aureus sayısının belirlenmesinde Baird Parker Medium da tipik 5 koloniye koagulaz testi uygulandı. Koagulaz testte pozitif çıkan koloni sayısı ile Staphylococcus mikroorganizmasının sayısı çarpılmıģ, sonuç pozitif koloni sayısına bölünerek koagulaz pozitif mikroorganizma sayısı belirlendi 26. Vitek ile İdentifikasyon Vitek 2 sisteminde S. aureus un identifikasyonu için Baird Parker Medium dan kanlı agara geçilen kolonilerden (genç kültür; saatlik) alınarak steril fizyolojik tuzlu su içeren tüplerde Mc farland ayarı yapıldı Mc farland konsantrasyondaki bakteri solüsyon tüpüne Vitek Gram pozitif kartları takıldı. Daha sonra Vitek 2 Compact cihazında bakteri identifikasyonu yapıldı Listeria monocytogenes in İzolasyon ve İdentifikasyonu Klasik Kültür Yöntemiyle İzolasyon ve İdentifikasyon Soğuk zincir altında laboratuvara getirilen taze kıyma örnekleri L. monocytogenes varlığı yönünden analiz edildi. ÇalıĢma iki aģamada gerçekleģtirildi. Ġlk aģamada numunelerden L. monocytogenes in klasik kültür yöntemiyle, ikinci aģamada ise Vitek 2 ile izolasyon ve identifikasyon gerçekleģtirildi. L. monocytogenes izolasyonunda,iso

54 :2004 (The International Standards Organization-Uluslararası Standartlar Organizasyonu) ün tavsiye ettiği hızlı kültür tekniği kullanıldı 139. L. monocytogenes in izolasyonunda klasik yöntemlerde iki aģamalı olan ön zenginleģtirme bu yöntemde tek aģamaya inmiģtir. ZenginleĢtirme aģamasının ardından kullanılan Brilliance Listeria Agar Base ise Listeria türleri tarafından üretilen B-glucosidase aktivitesini mavi koloni oluģumu ile ortaya çıkarır. Bu besiyeri içinde bulunan selektif ajanlar diğer floranın (örn., enterococ) baskılanmasını sağlar 140. Kıyma örneklerinden aseptik koģullarda steril stomacher poģetlerine 25 g numune tartıldı. Üzerine 225 ml One Broth Listeria (CM1066, SR0234) Broth eklendi ve stomacherde 30 saniye homojenize edildikten sonra 30 C de 24±2 saat inkübasyona bırakılarak ön zenginleģtirme iģlemi yapıldı. Ardından poģetler hassasiyetle karıģtırıldıktan sonra steril bir öze ile 10µl örnek alınarak Brilliance Listeria Agar (CM1080, SR0227, SR0228) a çizme usulüyle ekim yapıldı. 37ºC de saat inkübasyona bırakıldı. Her bir plakta üreyen mavi renkli tipik kolonilerden 1-5 adet seçilerek biyokimyasal ve diğer testler yapılmak üzere, Tryptone Soya Yeast Extract Broth (TSB, Merck ) geçildikten sonra tüpler 30 C de 24 saat inkübe edildi. Üreyen kolonilere sırası ile; Gram boyama, oksidaz (Oksidaz test stribi (Bactident Oxidase, Merck), )) katalaz (Katalaz test stribi (Bactident Catalase )) testleri uygulandı. Gram pozitif, kısa çubuk formlu, katalaz pozitif, oksidaz negatif Listeria kolonilerinin identifikasyonu amacıyla defibrine koyun kanı ile hazırlanmıģ %7 lik kanlı agarda ß-hemoliz ve CAMP testleri ile Ģeker fermentasyon testleri yapılarak izolatların identifikasyonu gerçekleģtirildi. Buna göre kanlı agarda ß- hemoliz oluģturan, CAMP testte S. aureus ile sinerjik etki göstererek hemoliz veren,

55 40 Ģeker testlerinden L-ramnoz pozitif, D-ksiloz negatif örnekler L. monocytogenes olarak identifiye edildi 26. Vitek ile İdentifikasyon L. monocytogenes in identifikasyonu için Brilliance Listeria Agar da üreyen kolonilerden kanlı agara geçildi. Burada üreyen genç kültürlerden (24-48 saatlik) alınarak steril fizyolojik tuzlu su içeren tüplerde Mc farland ayarı yapıldı Mc farland konsantrasyondaki bakteri solüsyon tüpüne Vitek Gram pozitif kartları takıldı. Daha sonra Vitek 2 Compact cihazında bakteri identifikasyonu yapıldı Salmonella spp. nin İzolasyon ve İdentifikasyonu Kültür Yöntemiyle İzolasyon ve İdentifikasyon Soğuk zincir altında laboratuvara getirilen taze kıyma örnekleri Salmonella spp. varlığı yönünden analiz edildi. ÇalıĢma iki aģamada gerçekleģtirildi. Ġlk aģamada numunelerden Salmonella spp. klasik ve hızlı kültür tekniği ile, ikinci aģamada ise Vitek ile izolasyonu ve identifikasyonu gerçekleģtirildi. Salmonella spp. nin klasik kültür tekniği ile izolasyonunda ISO 6579:2002 (The International Organization for Standardization) 141, hızlı kültür yönteminde ise AFNOR tarafından ISO 16140:2003 e 142 uygunluğu onaylanan AOAC-RI Salmonella hızlı kültür metodu (AOAC-RI Salmonella Rapid Culture method) kullanıldı 143. Klasik Kültür Tekniği Ön ZenginleĢtirme Her bir kıyma örneğinden aseptik Ģartlarda steril stomacher poģetlerine 25 g numune tartılıp, üzerine 225 er ml tamponlanmıģ peptonlu su ilave edildikten sonra karıģım stomacherde 2-3 dakika homojenize edildi ve ön zenginleģtirme amacıyla 37 o C de aerob koģullarda 24 saat inkübe edildi 26.

56 41 Selektif ZenginleĢtirme Ön zenginleģtirme iģlemini takiben selektif zenginleģtirme amacıyla, içlerinde 10 ml Rappaport-Vassiliadis Buyyon (Merck 1,07700) bulunan tüplere 0.1 ml zenginleģtirme homojenatından ilave edilerek 43 o C de 24 saat inkübe edildi 26. Katı Besi Yerine Ekim Selektif zenginleģtirme buyyonlarından bir öze dolusu alınarak Brilliant Green Phenol-red Lactose Sucrose Agar (BPLS, Merck ), Xylose Lysine Deoxycholate (XLD Agar Merck ) ve Brilliance Salmonella Agar Base (Oxoid, CM1092) e çizme yöntemi ile ekim yapılarak plaklar 37 o C de saat inkübe edildi. BPLS Agarda üreyen pembe kırmızı renkli, kenarları düzgün, XLD Agarda ise besiyeri ile aynı renkte yarı saydam, bazen siyah merkezli, BSAB de eflatun kolonilerden 3-5 i seçilerek biyokimyasal testleri yapıldı 26. Salmonella spp. nin İdentifikasyonu Biyokimyasal Testler Aerob koģullarda 37 o C de saatlik bir inkübasyon sonucunda BPLS Agar, XLD Agar ve BSAB de üreyen tipik kolonilerden 3-5 i seçilip Nutrient Agara (Merck, ) geçildi. Burada üreyen kolonilerden biyokimyasal reaksiyonlar için Triple Sugar Iron Agar (TSIA, Oxoid CM0277) ve Lysine Iron Agara (LIA, Oxoid CM0381), Urea Agar Base acc. to Christensen (Merck ) Simmons Citrate Agar (SCA, Merck ) ekim yapılarak 37 o C de saat inkübasyona bırakıldı. Test sonuçlarına göre TSIA da besiyerinin dip kısmının sarı (glikozun kullanımı) ve siyah olması (hidrojen sülfür oluģumu), yüzeyin kırmızı olması (laktoz ve sakkarozun kullanılmaması), LIA testinde besiyerinin dip kısmı ve yüzeyin menekģe renkli olması, SSA testinde besiyeri yüzeyinde mavi renk oluģumu pozitif olarak kabul edildi. Ayrıca

57 42 üreaz testinde üre agarda besiyerinin sarıya dönüģmesi (üre negatif) durumunda koloniler Salmonella olarak değerlendirildi 26. Hızlı Kültür Tekniği Salmonella spp nin selektif zenginleģtirmesi klasik kültür tekniğinde iki aģamalıdır. Dolayısıyla izolasyon daha fazla zaman almaktadır. Hızlı kültür yönteminde ise bu aģama tek basamaklıdır. Bunun yanı sıra hızlı kültür tekniğinde kullanılan zenginleģtirme ve katı besiyerlerinin rekabetçi floranın (örn., Escherichia coli) baskılanmasından dolayı daha seçici olduğu bildirilmektedir Brilliance Salmonella Agar Base de geliģen Salmonella spp nin diğer mikroorganizmalardan ayrımı besiyerine ilave edilen iki kromojen vasıtasıyla olmaktadır. ġöyle ki tüm Samonella türleri, bazı Klebsiella, Enterobacter ve Proteus türleri caprylate esterase ve ß-glucosidase enzim aktivitelerine sahiptir. Bu enzimler besiyerine ilave edilen kromojenlere yapıģarak çözünmeyen eflatun rengin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Enterobacteriaceae familyasına ait bazı bakteri türleri de (örn., Klebsiella ve Enterobacter) ß-glucosidas enzimine sahip olsalar bile besi yerinde koyu mavi görünüme sahip olmakta, böylece Salmonella dan ayrımı kolaylaģmaktadır 143. AOAC-RI Salmonella hızlı kültür tekniğine uygun olarak 25 g kıyma örneği 225 ml ONE Broth-Salmonella içerisinde stomacherde 30 saniye homojenize edildi. 42±1ºC de 18±2 saat inkübe edildi. Stomacher poģeti hassas bir Ģekilde karıģtırıldıktan sonra 10μl lik steril öze ile Brilliance Salmonella Agar Base (BSAB,Oxoid, CM1092) ve Xylose Lysine Deoxycholate (XLD) Agar (Merck ) ekim yapıldı ºC de 24±2 saat inkübe edildi. Brilliance Salmonella Agar Base de geliģen eflatun, Xylose Lysine Deoxycholate Agar da ise besiyeri ile aynı renkte yarı saydam, bazen siyah

58 43 merkezli kolonilerden 3-5 tane seçilerek biyokimyasal testleri yapıldı. Sözkonusu testler klasik kültür tekniğinde olduğu gibi yapıldı 26. Vitek ile İdentifikasyon Salmonella identifikasyonu için BPLS Agar, Brilliance Salmonella Agar Base (BSAB,Oxoid, CM1092) ve Xylose Lysine Deoxycholate (XLD) Agar da geliģen tipik kolonilerden kanlı agara geçildi. Bu besiyerinde geliģen genç kültürlerden (24-48 saatlik) alınarak steril fizyolojik tuzlu su içeren tüplerde Mc farland ayarı yapıldı Mc farland konsantrasyondaki bakteri solüsyon tüpüne Vitek Gram negatif kartları takıldı. Daha sonra Vitek 2 Compact cihazında bakteri identifikasyonu yapıldı Escherichia coli O157:H7 nin İzolasyon ve İdentifikasyonu Escherichia coli O157:H7 nin nin izolasyon ve identifikasyonu ISO 16654: ve Halkman 26 tarafından önerilen yönteme göre yapıldı. Kıyma numunelerinden steril stomacher poģetlerine 25 g tartıldı. Üzerine 225 ml mtsb-broth with Novobiocin (Merck ) ilave edilerek 3 dakika süreyle stomacher ile homojenize edildi. 37 o C de saat inkübe edildi. Daha sonra bu homojenattan 0.1 ml alınarak, Cefixime Tellurite Selective katkılı (Oxoid, SR 0172 E) Sorbitol Macconkey Agar with BCIG (Oxoid, CM 0981) (CT-SMAC) agara, çizim yöntemiyle ekim yapıldı. Ekim yapılan agar, 42 o C de 48 saat inkübasyona bırakıldı. Ġnkübasyon sonunda sorbitol negatif (kül-grimsi koloniler) olan kolonilerden Fluorocult VRB Agar (VRB-MUG Agar, Merck, ) agar besiyerine ekim yapılarak 42 o C de 48 saat inkübasyona tabi tutuldu. Ġnkübasyon sonunda UV ıģığı altında floresan vermeyenlere doğrulama testleri yapıldı. Bu testlerin yapılması için tipik kolonilerden Nutrient Agar (Merck ) a geçildi ve 37 o C de 24 saat inkübasyona bırakıldı. GeliĢen kolonilerde biyokimyasal ve antijen testleri yapıldı.

59 44 Biyokimyasal Testler Mikroorganizmaların izolasyon ve identifikasyonunda; indol, metil red (MR), Voges Proskauer (VP), sitrat, oksidaz, lizin dekarboksilaz, hidrojen sülfür, glukoz, laktoz, ve sakkoroz fermentasyonu testlerinden yararlanıldı 26. Ġndol testi için, Tryptone Water (Merck ) sıvı besiyeri kullanıldı. Ġzole edilen bakterinin taze kültüründen besiyerine inokülasyon yapılarak 37 o C de saat inkübasyona bırakıldı. Ġnkübasyon sonuncunda 0.5 ml Kovacs indol ayıracı (Merck ) ilave edildi. Tüplerin üst kısmında kalıcı kırmızı halkanın oluģması pozitif (+), sarı-kahverengi halka ise negatif (-) olarak değerlendirildi 26. Metil red ( MR ) testi için MR/VP Medium (Oxoid CM43) besiyeri kullanıldı. Ġzole edilen bakterinin taze kültüründen içinde 5 ml sıvı besiyeri bulunan tüplere inokülasyon yapıldı ve 37 o C de saat süreyle inkübasyona bırakıldı. Ġnkübasyonu takiben üzerine birkaç damla metil red indikatörü ilave edildi. Besiyerinde belirgin kırmızı renk oluģumu pozitif, sarı-turuncu rengin oluģması ise negatif olarak değerlendirildi 26. Voges Proskauer (VP) testi için MR / VP Medium (Oxoid CM43) kullanıldı. Ġzole edilen bakterinin taze kültüründen içinde 5 ml sıvı besiyeri bulunan tüplere inokülasyon yapıldı ve 37 o C de saat süreyle inkübasyona bırakıldı. Ġnkübasyon sonrası üzerine 1 ml %40 lık potasyum hidroksit (KOH) çözeltisi ve 3 ml %5 lik α-naftol çözeltisi ilave ediltikten sonra iyice karıģtırılarak 2-5 dakika içinde pembe rengin oluģması pozitif, sarı renk oluģumu ise negatif olarak değerlendirildi 26. Sitrat testi Simmons Citrate Agar (Oxoid CM155) besiyerinde yapıldı. Yatık olarak hazırlanan besiyerine Ģüpheli bakterinin taze kültüründen iğne uçlu öze ile alınan koloniler dibe daldırma ve yüzeye çizme yapılarak 37 o C de saat inkübasyona

60 45 bırakıldı. Ġnkübasyon sonrası mavi renk oluģumu pozitif, renk değiģiminin olmaması negatif olarak değerlendirildi 26. Oksidaz testi için, Oksidaz test stribi (Bactident Oxidase, Merck) kullanıldı. Çubuğun N-dimetil-p-fenilendiamin-okzalat, askorbik asit ve α naftol solusyonu ile kaplanmıģ uç kısmı Ģüpheli koloniye dokundurularak küçük bir hücre kütlesi uç kısma alındı ve 30 saniye içinde mavi-mor renk oluģması pozitif, renk değiģikliğinin Ģekillenmemesi ise negatif olarak değerlendirildi 26. Triple Sugar Iron Agar testi için, Triple Sugar Iron Agar (TSI, Oxoid CM277) kullanıldı. Ġğne uçlu öze ile Ģüpheli bakterinin taze kültüründen yatık agara daldırma ve yüzeye çizme yapılan tüpler 35 o C de saat inkübe edildi. Bu süre sonunda tüpün içindeki besiyerinin tamamen sarıya dönüģmesi (glikoz, laktoz ve sakkarozun kullanımı) siyah renk oluģmaması (hidrojen sülfür oluģmaması), besiyerinde gaz deliklerinin ve/veya yarıkları oluģması ve/veya besiyerinin dip kısmından yukarı doğru itilmesi pozitif olarak değerlendirildi 26. Lisin Dekarboksilaz testi için Lisin Iron Agar (LIA, Oxoid CM277) kullanıldı. Ġğne uçlu öze ile Ģüpheli bakterinin taze kültüründen yatık agara daldırma ve yüzeye çizme yapılan tüpler 37 o C de saat inkübe edildi. Bu süre sonunda tüpün dip kısmında viyole renk oluģumu lizin dekarboksilaz pozitif, sarı renk oluģumu lizin dekarboksilaz negatif olarak değerlendirildi 26. IMVIC (Indol, Metil red, Voges - Proskauer ve Sitrat, (Citrat)) testlerinde tipik biyokimyasal özellikleri (+,+, -, -) olan glikoz, laktoz ve sakkarozun kullanımı ve Lisin Dekarboksilaz pozitif olan kültürlere Wellcolex E. coli O157:H7 Rapid latex agglutination testi uygulandı 145. Wellcolex E. coli O157:H7 Rapid latex agglutination testi

61 46 E.coli O157 testi için, test kitinin içinde bulunan kartlar üzerine bir damla steril fizyolojik tuzlu su konuldu ve Ģüpheli bakterinin taze kültüründen özeyle alınarak homojen ve bulanık bir süspansiyon elde edilinceye kadar karıģtırıldı. Daha sonra hazırlanan süspansiyon üzerine bir damla yine test kitinin içerisinde bulunan E.coli O157 (R ) antiserumu ilave edilerek karıģtırıldı ve bir dakika içerisinde aglütünasyon oluģumu E.coli O157 pozitif olarak değerlendirildi. Ardından H7 antiserumu ile de koagülasyon veren koloniler E.coli O157 :H7 olarak kabul edildi 145.

62 47 4. BULGULAR Bu çalıģmada Erzurum Ġl merkezinden temin edilen toplam 100 adet sığır kıyma örneğinde toplam mezofilik aerobik bakteri ve S.aureus sayısı ile L. monocytogenes, Salmonella spp. ve E.coli O157:H7 mevcudiyeti araģtırıldı. Erzurum il merkezinden temin edilen toplam 100 adet kıyma örneğinde toplam mezofilik aerobik bakteri ve S.aureus sayısına iliģkin bulgular Tablo 6 da verilmiģtir. Tablo 6. Kıyma Örneklerinin Bakteri Sayıları log kob/g Minimum Maksimum Ortalama±Std.sapma Toplam Mezofilik Aerobik Bakteri S.aureus Üreme görülmedi (95 numune ) ± ±0.7 Buna göre; analiz edilen 100 numunede toplam mezofilik aerobik bakteri sayısı minimum 2.3 log kob/g, maksimum 9.4 log kob/g ve ortalama 7.33±1.2 log kob/g düzeyinde belirlendi. S.aureus sayısı maksimum 4.5 log kob/g ve ortalama 0.25±0.7 log kob/g düzeyinde belirlenirken, 95 numunede etkene rastlanmadı. S. aureus 100 numunenin 5 tanesinde izole edildi (ġekil 2). Klasik kültür yöntemiyle S.aureus olarak tanımlanan izolatlar Vitek 2 sisteminde aynı Ģekilde isimlendirilmiģtir. Kıyma örneklerinden patojen mikroorganizma izole edilen izolatların toplam aerobik mezofilik bakteri ve S.aureus sayılarına iliģkin bulgular Tablo 7 de gösterilmektedir.

63 48 ġekil 1. S. aureus un Kanlı Agar ve Baird Parker Agar da Görünümü Tablo 7. Kıyma Örneklerinde Patojen Mikroorganizma Ġzole Edilen Ġzolatların Numune No Toplam Aerobik Mezofilik Bakteri ve S.aureus Sayıları Toplam Aerobik Mezofilik Bakteri (log kob/g) S.aureus (log kob/g) L. monocytogenes (%24) Salmonella spp. E.coli O157:H7 (%3)

64 49 Bu araģtırmada Erzurum il merkezindeki satıģ noktalarından temin edilen 100 kıyma numunesinin 24 tanesinde (%24) L. monocytogenes tesbit edildi. L. monocytogenes izole edilen numunelerin genellikle toplam aerobik mezofilik bakteri sayısının da yüksek olduğu görüldü. Ayrıca S. aureus izole edilen 5 numuneden 4 ünün; E.coli O157:H7 izole edilen 3 numuneden 2 sinin de aynı zamanda L. monocytogenes ile de kontamine olduğu saptandı (Tablo 7). Klasik kültür yöntemiyle 19 numuneden L. monocytogenes izole edilirken, Vitek 2 sisteminde 24 izolat L. monocytogenes olarak isimlendirilmiģtir. Böylece klasik kültür yönteminde yapılan biyokimyasal testlerle tam olarak isimlendirilemeyen bazı izolatlar Vitek 2 sisteminde identifiye edilmiģtir. ġekil 2. L. monocytogenes in Kanlı Agarda CAMP testi ve Brilliance Listeria Agar da Görünümü Bu çalıģmada incelenen 100 kıyma örneğinden hiç birinde Salmonella spp. ye rastlanmadı (Tablo 7). Bu araģtırmada Erzurum il merkezindeki satıģ noktalarından temin edilen 100 kıyma örneğinden 3 ünün E. coli O157:H7 ile kontamine olduğu saptandı (Tablo 7).

65 50 Vitek 2 sisteminde E. coli O157:H7 identifikasyonu yapılamaktadır. Dolayısıyla E. coli O157:H7 olarak isimlendirilen izolatların tanımlanması klasik kültür yöntemi ile yapılmıģtır. ġekil 3. Escherichia coli O157:H7 nin Kanlı Agarda ve SMAC Agar da Görünümü

SALMONELLA ARANMASI. a. GENEL ÖZELLİKLERİ

SALMONELLA ARANMASI. a. GENEL ÖZELLİKLERİ SALMONELLA ARANMASI a. GENEL ÖZELLİKLERİ Enterobacteriaceae familyasına ait, Gram negatif, spor oluşturmayan, fakültatif anaerob, çubuk formunda olup, çoğu (S.pullorum, S.gallinarum ve S.arizonea türleri

Detaylı

HAYVANSAL GIDALARDA LISTERIA TÜRLERİNİN VARLIĞININ KONVANSİYONEL VE İMMUNOLOJİK YÖNTEMLERLE ARAŞTIRILMASI

HAYVANSAL GIDALARDA LISTERIA TÜRLERİNİN VARLIĞININ KONVANSİYONEL VE İMMUNOLOJİK YÖNTEMLERLE ARAŞTIRILMASI TÜRKİYE 12. GIDA KONGRESİ 05-07 EKİM 2016; EDİRNE HAYVANSAL GIDALARDA LISTERIA TÜRLERİNİN VARLIĞININ KONVANSİYONEL VE İMMUNOLOJİK YÖNTEMLERLE ARAŞTIRILMASI Ayla EYİ GENCAN *, İlker Turan AKOĞLU, İbrahim

Detaylı

Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi

Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi Escherichia coli Enterobacteriaceae familyasında Gram negatif Mezofil E. coli Min.-Maks. Opt. Sıcaklık( o C) 7-45 37 ph değeri 4.4-9.0

Detaylı

TEBLİĞ VE STANDARTLARDA MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER

TEBLİĞ VE STANDARTLARDA MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞ VE STANDARTLARDA MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER P R O F. D R. M Ü K E R R E M K AYA A T A T Ü R K Ü N İ V E R S İ T E S İ Z İ R A A T F A K Ü L T E S İ G I D A M Ü H E N D İ S L İ Ğ İ B Ö L Ü M Ü E R

Detaylı

İzolasyon ve İdentifikasyon

İzolasyon ve İdentifikasyon İzolasyon ve İdentifikasyon (9. Hafta) 1 İzolasyon : Ayırmak İzolasyon Mikrobiyolojide izolasyon? Hangi amaçlarla izolasyon yapılır? Endüstriyel mikroorganizmalar Bozulma ve/veya hastalık etmeni mikroorganizmalar

Detaylı

SU ÜRÜNLERİİŞLEME TESİSİNDEKİ MİKROBİYAL FLORANIN DEĞİŞİMİNDE TİCARİ DEZENFEKTANLARIN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI. Aysu BESLER

SU ÜRÜNLERİİŞLEME TESİSİNDEKİ MİKROBİYAL FLORANIN DEĞİŞİMİNDE TİCARİ DEZENFEKTANLARIN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI. Aysu BESLER SU ÜRÜNLERİİŞLEME TESİSİNDEKİ MİKROBİYAL FLORANIN DEĞİŞİMİNDE TİCARİ DEZENFEKTANLARIN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Aysu BESLER SUNUM PLANI Konu ve kapsam Amaç Yöntem Bulgular Sonuç ve Öneriler http://kaymurgida.com.tr/murat_fab/isleme.html

Detaylı

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR.

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR. KIRMIZI ETLER KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR. ETTEKİ ENZİMLER VE MİKROBİYEL AKTİVİTE BOZULMANIN BAŞLANGICIDIR.

Detaylı

Ne yediğimizi düşünüyoruz? Gerçekte ne yiyoruz?

Ne yediğimizi düşünüyoruz? Gerçekte ne yiyoruz? Gıda kaynaklı hastalıklar : Gıda Kaynaklı Hastalıklar GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR Çok kişiyi etkileyen salgınlara Büyük işgücü kayıplarına Ekonomik kayıplara neden olmaktadır. 3 Ne yediğimizi düşünüyoruz?

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Gıda ve Yemlerde Salmonella Gelişimi imi ve Analiz Metotları Şebnem Ö Budak 08-09 09 Ekim 2008, İzmir Salmonella spp. Salmonella spp., enterobacteriaceae familyası üyesi, fakültatif anaerob, gram negatif,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ. Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ. Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Mikrobiyal kaynaklı Kimyasal kaynaklı Alerjik Diğerleri Zayıf hijyenik koşullar Gıda üretiminin büyük

Detaylı

Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir?

Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir? GIDA KAYNAKLI İNTOKSİKASYON VE ENFEKSİYONLAR Gıda zehirlenmesi nedir? 1 2 İNTOKSİKASYON TİPİ GIDA ZEHİRLENMESİ Bazı bakteriler gıda üzerinde gelişerek toksin üretirler ve toksin içeren gıdanın tüketilmesi

Detaylı

İzmir'de Piyasada Açıkta Satışa Sunulan Bazı Gıdaların Staphylococcus aureus ve Enterotoksinleri Bakımından İncelenmesi 1

İzmir'de Piyasada Açıkta Satışa Sunulan Bazı Gıdaların Staphylococcus aureus ve Enterotoksinleri Bakımından İncelenmesi 1 Orlab On-Line Mikrobiyoloji Dergisi Yıl: 2005 Cilt: 03 Sayı: 06 Sayfa: 6 www.mikrobiyoloji.org/pdf/702050601.pdf İzmir'de Piyasada Açıkta Satışa Sunulan Bazı Gıdaların Staphylococcus aureus ve Enterotoksinleri

Detaylı

Madde 2- Bu Tebliğ krema ve kaymağı kapsar. Bitkisel yağ esaslı köpük kremayı kapsamaz.

Madde 2- Bu Tebliğ krema ve kaymağı kapsar. Bitkisel yağ esaslı köpük kremayı kapsamaz. Krema ve Kaymak Tebliği R.G. Tarihi:27.09.2003 R.G. Sayısı:25242 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı, krema ve kaymağın, tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlaması, işlemesi, muhafazası, depolanması,

Detaylı

SÜT ENDÜSTRİSİNDEKİ YARARLI MİKROORGANİZMALAR

SÜT ENDÜSTRİSİNDEKİ YARARLI MİKROORGANİZMALAR SÜT ENDÜSTRİSİNDEKİ YARARLI MİKROORGANİZMALAR Süt ve süt ürünleri mikrobiyolojisinde yararlı mikroorganizmalar temel olarak süt ürünlerinin üretilmesinde kullanılan çeşitli mikroorganizmaları tanımlamaktadır.

Detaylı

Tüketime Sunulan Çeşitli Gıda Gruplarının Bacillus cereus ile Kontaminasyonu, Korelasyonu ve Halk Sağlığı Üzerine Etkilerinin Araştırılması 1

Tüketime Sunulan Çeşitli Gıda Gruplarının Bacillus cereus ile Kontaminasyonu, Korelasyonu ve Halk Sağlığı Üzerine Etkilerinin Araştırılması 1 MSc. Fatih ÇAKMAK Aybak Natura Gıda Analiz Laboratuarı, İzmir Tüketime Sunulan Çeşitli Gıda Gruplarının Bacillus cereus ile Kontaminasyonu, Korelasyonu ve Halk Sağlığı Üzerine Etkilerinin Araştırılması

Detaylı

1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü

1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler Gıda 1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü 1.1.1. Pastörize süt Mikroorganizmalar Numune alma planı Limitler ( 1 ) n c m M E. coli ( 3 ) 5 0

Detaylı

Su Mikrobiyolojisi 02

Su Mikrobiyolojisi 02 İNSANİ TÜKETİM M AMAÇLI SULARDA MEMBRAN FİLTRASYON F YÖNTEMY NTEMİ İLE MİKROBM KROBİYOLOJİK K ANALİZLER Prof. Dr. Kadir HALKMAN Ankara Üniversitesi, Gıda Mühendisliği Bölümü Su Mikrobiyolojisi 02 Su Mikrobiyolojisi

Detaylı

EYLÜL 2011 S0485&S0486

EYLÜL 2011 S0485&S0486 İSTANBUL İL KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ GIDA MİKROBİYOLOJİSİNDE DIŞ KALİTE DEĞERLENDİRMESİ (EQA=EXTERNAL QUALITY ASSESMENT) SONUÇ RAPORU EYLÜL 2011 S0485&S0486 İstanbul İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü

Detaylı

Kars Piyasasında Tüketime Sunulan Sade Dondurmaların Mikrobiyolojik Kalitelerinin Belirlenmesi

Kars Piyasasında Tüketime Sunulan Sade Dondurmaların Mikrobiyolojik Kalitelerinin Belirlenmesi Kars Piyasasında Tüketime Sunulan Sade Dondurmaların Mikrobiyolojik Kalitelerinin Belirlenmesi Aksem AKSOY 1*, Çiğdem SEZER 2, Leyla VATANSEVER 2 1 Kafkas Üniversitesi, Kars Meslek Yüksek Okulu, Gıda Teknolojisi

Detaylı

ENTEROBAKTERİ İNFEKSİYONLARI

ENTEROBAKTERİ İNFEKSİYONLARI ENTEROBAKTERİ İNFEKSİYONLARI 1 Escherichia Salmonella Klebsiella Enterobacter Morganella Proteus Providencia Serratia Shigella Yersinia ENTEROBACTERIACEAE AİLESİ 2 Escherichia coli nin neden olduğu infeksiyonlar

Detaylı

Asidik suyun özellikleri. Alkali suyun özellikleri. ph > 11 ORP < -800mV Cl içermez. ph < 2,7 ORP < 1100mV Cl derişimi: 10-80 ppm

Asidik suyun özellikleri. Alkali suyun özellikleri. ph > 11 ORP < -800mV Cl içermez. ph < 2,7 ORP < 1100mV Cl derişimi: 10-80 ppm Et Endüstrisinde Elektrolize Yükseltgen Su Uygulaması Cem Okan ÖZER, Birol KILIÇ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ Elektrolize yükseltgen su Kontaminasyon=problem Bakteriler otostopçudur.

Detaylı

Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları

Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları Dr. Serap Şimşek-Yavuz İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları

Detaylı

AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI UZAKTAN EĞİTİM ÖNLİSANS PROGRAMLARI DERS PLANI GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ ÖNLİSANS PROGRAMI

AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI UZAKTAN EĞİTİM ÖNLİSANS PROGRAMLARI DERS PLANI GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ ÖNLİSANS PROGRAMI GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ ÖNLİSANS PROGRAMI Uygulama Dersinin Adı SINAV TARİHLERİ SINAV TÜRÜ VE YÜZDELİK BİLGİLERİ Gıda Laboratuvarı Dersi Programı (GKA220U) (2 Hafta) ARA SINAV 09.06.2017 DÖNEM

Detaylı

Staphylococcus Gram pozitif koklardır.

Staphylococcus Gram pozitif koklardır. Staphylococcus Gram pozitif koklardır. 0.8-1µm çapında küçük, yuvarlak veya oval bakterilerdir. Hareketsizdirler. Spor oluşturmazlar ve katalaz enzimi üretirler. Gram boyama Koagülaz, alfatoksin, lökosidin,

Detaylı

ÖZEL İSTEK - ANALİZ RAPORU

ÖZEL İSTEK - ANALİZ RAPORU Rapor No. ST-04643 in Amacı i Talep Eden Kuruluş Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi Tarih 8/03/206 Lebeni Çorba (Şahit Numune) Steril kilitli poşet 350 g 4 C 9/03/206 Saat 000 9/03/206 Saat 05 ST-04643 Tarafımızdan

Detaylı

Et Ve Et Ürünlerİnde Mİkrobİyolojİk Bozulmalar

Et Ve Et Ürünlerİnde Mİkrobİyolojİk Bozulmalar Et Ve Et Ürünlerİnde Mİkrobİyolojİk Bozulmalar Etler taze, tütsülenmiş, kurutulmuş ve işlenmiş olabilirler. Her ne kadar lenf sistemi ve kemik iliğinde ve taze ette mikroorganizma bulunmuş olsa da, sağlıklı

Detaylı

ENTEROBAKTERİ İNFEKSİYONLARI

ENTEROBAKTERİ İNFEKSİYONLARI ENTEROBAKTERİ İNFEKSİYONLARI Escherichia Salmonella Klebsiella Enterobacter Morganella Proteus Providencia Serratia Shigella Yersinia ENTEROBACTERIACEAE AİLESİ Escherichia coli Escherichia cinsi Birçok

Detaylı

AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI UZAKTAN EĞİTİM ÖNLİSANS PROGRAMLARI DERS PLANI GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ ÖNLİSANS PROGRAMI

AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ ÖĞRETİM YILI UZAKTAN EĞİTİM ÖNLİSANS PROGRAMLARI DERS PLANI GIDA KALİTE KONTROLÜ VE ANALİZİ ÖNLİSANS PROGRAMI Uygulama Dersinin Adı SINAV TARİHLERİ SINAV TÜRÜ VE YÜZDELİK BİLGİLERİ Gıda Laboratuvarı Dersi Programı (GKA220U) (3 Hafta) ARA SINAV 09.06.2017 (%15); 16.06.2017 (%15) DÖNEM SONU SINAVI 23.06.2017 ARA

Detaylı

Besinleri Saklama Yöntemleri

Besinleri Saklama Yöntemleri Besinleri Saklama Yöntemleri Fiziksel yöntemler Kimyasal yöntemler Biyolojik yöntemler Fiziksel Yöntemler Antimikrobiyal madde eklemeden, fiziksel yöntemlerle mikroorganizmaları inhibe etmek, parçalamak

Detaylı

ÖZEL İSTEK - ANALİZ RAPORU

ÖZEL İSTEK - ANALİZ RAPORU Rapor No. ST-09309 Tarih 03/06/06 Ankara Doğu Mutfak Bahçe Salata (Öğle) Steril kilitli poşet 00 g 4 C 04/06/06 Saat 00 04/06/06 Saat 5 ST-09309 Clostridium perfringens kob/g ng/g Listeria monocytogenes

Detaylı

EYLÜL 2010 S0461&S0462

EYLÜL 2010 S0461&S0462 İSTANBUL İL KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ GIDA MİKROBİYOLOJİSİNDE DIŞ KALİTE DEĞERLENDİRMESİ (EQA=EXTERNAL QUALITY ASSESMENT) SONUÇ RAPORU EYLÜL 2010 S0461&S0462 İstanbul İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü

Detaylı

Numuneden 10 gr tartılır, 90 ml BPW üzerine eklenerek stomacher de (stomacher yoksa elde) homojen hale getirilir. Bu, 1/10 luk ilk dilusyondur.

Numuneden 10 gr tartılır, 90 ml BPW üzerine eklenerek stomacher de (stomacher yoksa elde) homojen hale getirilir. Bu, 1/10 luk ilk dilusyondur. Besiyerlerinin genel özellikleri ile ilgili bilgi ve resimler aşağıdadır. Numuneden 10 gr tartılır, 90 ml BPW üzerine eklenerek stomacher de (stomacher yoksa elde) homojen hale getirilir. Bu, 1/10 luk

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Deney Laboratuvarı Adresi : Yokuşbaşı Mah. Emin Anter Bulvarı No:43/B BODRUM 48400 MUĞLA / TÜRKİYE Tel : 0252 313 20 06 Faks : 0252 313 20 07 E-Posta : info@akademi-lab.com

Detaylı

CORYNEBACTERİUM İNFEKSİYONLARI

CORYNEBACTERİUM İNFEKSİYONLARI CORYNEBACTERİUM İNFEKSİYONLARI FAMİLYA: Corynebacteriaceae Genus: Corynebacterium Evcil hayvanlarda değişik suppurajf durumlara neden olan piyojenik mikroorganizmalardır. İnfeksiyon öncesinde genellikle

Detaylı

MAYIS 2012 S0501&S0502

MAYIS 2012 S0501&S0502 İSTANBUL GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ GIDA MİKROBİYOLOJİSİNDE DIŞ KALİTE DEĞERLENDİRMESİ (EQA=EXTERNAL QUALITY ASSESMENT) SONUÇ RAPORU MAYIS 2012 S0501&S0502 İstanbul Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü

Detaylı

Süt ve Süt Ürünlerinde Hijyen ve Kontroller (27-31 Mayıs 2013, Brescia, İTALYA)

Süt ve Süt Ürünlerinde Hijyen ve Kontroller (27-31 Mayıs 2013, Brescia, İTALYA) Süt ve Süt Ürünlerinde Hijyen ve Kontroller (27-31 Mayıs 2013, Brescia, İTALYA) Dr. İLKNUR GÖNENÇ Gıda Mühendisi 30 EKİM 2013 ANKARA SUNU AKIŞI Eğitim; Amaç Yer Ġçerik Değerlendirme Eğitimle İlgili Bilgiler

Detaylı

GIDALARDA BİYOJEN AMİNLER VE ÖNEMİ

GIDALARDA BİYOJEN AMİNLER VE ÖNEMİ GIDALARDA BİYOJEN AMİNLER VE ÖNEMİ BİYOJEN AMİNLER Gıdalarda bazı spesifik amino asitlerin dekarboksilasyonuna veya aldehit ve ketonların transaminasyonuna bağlı olarak oluşan temel azotlu bileşiklerdir.

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

BAL ÜRETİM SÜRECİNDE KRİTİK KONTROL NOKTALARININ BELİRLENMESİ, SEKONDER KONTAMİNASYON KAYNAKLARININ

BAL ÜRETİM SÜRECİNDE KRİTİK KONTROL NOKTALARININ BELİRLENMESİ, SEKONDER KONTAMİNASYON KAYNAKLARININ BAL ÜRETİM SÜRECİNDE KRİTİK KONTROL NOKTALARININ BELİRLENMESİ, SEKONDER KONTAMİNASYON KAYNAKLARININ ve TEHLİKELERİN TANIMLANMASI, RİSK FAKTÖRLERİNİN VE KORELASYON İLİŞKİLERİNİN ORTAYA KONMASI Hayrettin

Detaylı

BESİN HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI ANALİZ FİYAT LİSTELERİ

BESİN HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI ANALİZ FİYAT LİSTELERİ BESİN HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI ANALİZ FİYAT LİSTELERİ I- İÇME SUYU ANALİZİ A- Kimyasal Analiz FİYAT 1 ph 20.00 TL 2 Klorür (klorid) 30.00 TL 3 Serbest Klor 35.00 TL 4 Total Sertlik 40.00 TL

Detaylı

Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ

Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ Hatice YILDIRAN Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ GIDA TAKVİYELERİ Eğitim Yeri Eğitim Konusu : HOLLANDA-TNO : Gıda Takviyeleri Eğitim Süresi : 21 Aralık 2012-20 Mart 2013 Danışman : Dr. Koen VENEMA Eğitim

Detaylı

Riketsia, Bedsonia, Klamidya ve virüsler canlı ortamlarda ürerler. Canlı ortamlar üç kısma ayrılır.

Riketsia, Bedsonia, Klamidya ve virüsler canlı ortamlarda ürerler. Canlı ortamlar üç kısma ayrılır. MİKRO ORGANİZMALARIN ÜRETİLMESİ İÇİN BESİYERLERİ Mikroorganizmaları izole etmek ve saf kültür olarak üretebilmek için birçok ortamlar geliştirilmiştir (Besiyerleri, vasatlar). Besi yerleri başlıca iki

Detaylı

GIDALARDA SALMONELLA ARANMASI (RAPIDCHEK SELECT SALMONELLA)

GIDALARDA SALMONELLA ARANMASI (RAPIDCHEK SELECT SALMONELLA) 1. AMAÇ VE KAPSAM Bu talimat gıda örneklerinde Salmonella türlerinin aranmasına yöneliktir. Analiz iki aşamalı selektif zenginleştirme sonrasında protein temelli bir sistem olan Rapidchek Select Salmonella

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ TAZE ET, HAZIRLANMIŞ ET ve HAZIRLANMIŞ ET KARIŞIMLARI TEBLİĞİ. (Tebliğ No:2000/5 )

TÜRK GIDA KODEKSİ TAZE ET, HAZIRLANMIŞ ET ve HAZIRLANMIŞ ET KARIŞIMLARI TEBLİĞİ. (Tebliğ No:2000/5 ) Türk Gıda Kodeksi Taze Et, Hazırlanmış Et Ve Hazırlanmış Et Karışımları Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete : 17.03.2001-24345 Resmi Gazete 10.02.2000 - Sayı: 23960 Tarım ve Köyişleri

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarının Adres : Merkez Mah. Ceylan Sok. No:24 Mart Plaza 2.Kat Kağıthane 34384 İSTANBUL / TÜRKİYE Akreditasyon No: Tel Faks E-Posta Website : 0212

Detaylı

Çine Köftelerinin Mikrobiyolojik Kalitelerinin İncelenmesi

Çine Köftelerinin Mikrobiyolojik Kalitelerinin İncelenmesi J Fac Vet Med Univ Erciyes 4(1) 29-33, 2007 F. KÖK, D. KESKİN, Araştırma S. BÜYÜKYÖRÜK Makalesi Research Article Çine Köftelerinin Mikrobiyolojik Kalitelerinin İncelenmesi Filiz KÖK 1 Dilek KESKİN 2 Sadık

Detaylı

Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır.

Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Birbirine bağlı bu hücreler genellikle kendilerince üretilen hücre dışı

Detaylı

ENTEROBACTERIACEAE FAMİLYASI

ENTEROBACTERIACEAE FAMİLYASI ENTEROBACTERIACEAE FAMİLYASI GENEL ÖZELLİKLER Gram nega;f Çomak Sporsuz Aerobik veya Fakülta;f anaerob Genellikle Haraketli( S. Pullorum ve S. Gallinarum hariç) Katalaz pozi;f; Oksidaz Nega;f FAMİLYA:

Detaylı

2013-2014 ÖĞRETİM YILI LABORATUVAR DERSLERİ BAŞLAMA, BİTİŞ VE SINAV TARİHLERİ

2013-2014 ÖĞRETİM YILI LABORATUVAR DERSLERİ BAŞLAMA, BİTİŞ VE SINAV TARİHLERİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ UZAKTAN EĞİTİM ÖNLİSANS PROGRAMLARI 2013-2014 ÖĞRETİM YILI LABORATUVAR DERSLERİ KAYIT DUYURUSU ÖNEMLİ UYARILAR LABORATUVAR DERSLERİNE KAYIT İŞLEMLERİ 05-09 MAYIS 2014 TARİHLERİ ARASINDA

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Gıda maddelerinin kalite kriterleri Beslenmeyle ilgili genel bilgilerin verilmesi Gıda güvenliği Halk Sağlığı Zoonoz enfeksiyonlarla

Detaylı

ADAPAZARI TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI ANALİZ LİSTESİ. Analiz Adı Ürün Deney Metodu

ADAPAZARI TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI ANALİZ LİSTESİ. Analiz Adı Ürün Deney Metodu Analiz Adı Ürün Deney Metodu Analiz Süresi **Aflatoksin Analizi Yağlı-Kuru Meyveler (Fındık, Mısır, Yerfıstığı, Ceviz, Antep Fıstığı, Susam, Kabak Çekirdeği, Ayçiçeği Çekirdeği) RHONE IFU (PO7.V1) Aflatoksin

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği

TÜRK GIDA KODEKSİ Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği Resmi Gazete; tarih 02. 09. 2001, sayı: 24511 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve Sağlık Bakanlığından TÜRK GIDA KODEKSİ Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği (Tebliğ No : 2001 / 19) Amaç Madde 1- Bu Tebliğin

Detaylı

VOGES PROSKAUER TESTİ

VOGES PROSKAUER TESTİ VOGES PROSKAUER TESTİ HAZIRLAYANLAR Gamze ÖZLÜ (040559023) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi Bu test, bazı mikroorganizmaların glukozu fermente ederek, nötral bir ürün olan acetylmethylcarbinol'u

Detaylı

Sonuçların Gönderildiği Son Tarihi : 10 Ekim 2014

Sonuçların Gönderildiği Son Tarihi : 10 Ekim 2014 İSTANBUL GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ GIDA MİKROBİYOLOJİSİNDE DIŞ KALİTE DEĞERLENDİRMESİ (EQA=EXTERNAL QUALITY ASSESMENT) SONUÇ RAPORU EYLÜL 2014 S0557&S0558 İstanbul Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü

Detaylı

Gıdalarda Mikrobiyel Gelişim Üzerine Etkili Faktörler. Prof. Dr. Ali AYDIN

Gıdalarda Mikrobiyel Gelişim Üzerine Etkili Faktörler. Prof. Dr. Ali AYDIN Gıdalarda Mikrobiyel Gelişim Üzerine Etkili Faktörler Prof. Dr. Ali AYDIN Mikroorganizmaların gıdalarda gelişimini etkileyen faktörler genel olarak A. İç faktörler, B. Dış faktörler, C. İşlemsel faktörler,

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN: 1306-7648 Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi 2008 (1) 1-6 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Makale Türk Lokumuna Uygulanan Farklı Ambalajlama Tekniklerinin Mikrobiyolojik

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu 1 DIġKI ÖRNEKLERĠNDE SHIGA TOKSĠN OLUġTURAN E. COLI LERĠN SEROTĠP, VĠRÜLANS GENLERĠ VE ANTĠBĠYOTĠKLERE DĠRENÇLERĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Dr. Revasiye GÜLEŞEN Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları Daire

Detaylı

BİYOKİMYASAL TESTLER. Yrd.Doç. Dr. Fulya TAŞÇI Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı

BİYOKİMYASAL TESTLER. Yrd.Doç. Dr. Fulya TAŞÇI Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı BİYOKİMYASAL TESTLER Yrd.Doç. Dr. Fulya TAŞÇI Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı BESİYERLERİ Genel Besiyerleri (Nonselektif Besiyerleri) Zenginleştirme

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Yenisahra Mah. Fatih Cad.. No:18/20 Ataşehir 34347 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0216 470 81 48 Faks : 0216 470 09 38 E-Posta : saniter@saniter.com.tr

Detaylı

Listeria monocytogenes Analizi (Kaynak 2) 1

Listeria monocytogenes Analizi (Kaynak 2) 1 Listeria monocytogenes Analizi (Kaynak 2) 1 01. Standart Analiz Yöntemi 02. İzolasyon 03. İdentifikasyon 04. Serolojik Testler 05. Faj Tiplendirmesi 06. Genetik Analizler 07. Listeria Sayımı 08. Hızlı

Detaylı

EK-1. Mikrobiyolojik Kriterler

EK-1. Mikrobiyolojik Kriterler EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler Gıda Mikroorganizmalar Numune Limitler (1) alma planı c m M 1. Süt, süt ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü 1.1.1. Pastörize süt AKS (2) 5 2 104 105 E. coli 5 0

Detaylı

TEKNİK ŞARTNAME. Ürünün çalışması için gerekli(üretici firmanın önerdiği agar ve brothların hepsi) besiyerleri

TEKNİK ŞARTNAME. Ürünün çalışması için gerekli(üretici firmanın önerdiği agar ve brothların hepsi) besiyerleri TEKNİK ŞARTNAME Teklif edilen ürünler aşağıdaki belirtilen özellikleri birebir karşılamalıdır. (ürün teslimatı sırasında şartname maddeleri tek tek kontrol edilecektir.) Muadil ürün kabul edilmeyecektir.

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Uzman Kalite Eğitim Danışmanlık Ve Laboratuvar Hizmetleri Ltd.şti Deney Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi :Mecidiye mah. Bestekar Şevki bey, Sok 32, Balmumcu

Detaylı

Kanatlılarda Salmonella infeksiyonları

Kanatlılarda Salmonella infeksiyonları Kanatlılarda Salmonella infeksiyonları Salmonella etkenleri Fam.:Enterobacteriaceae Cins: Salmonella Tür: 1. S. enterica (S.cholera suis) 2. S. bongori S. enterica 7 alt grup S. enterica 1. S. enterica

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, gıdaların mikrobiyolojik kriterleri ile gıda işletmecilerinin uyması ve uygulaması gereken kuralları kapsar.

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, gıdaların mikrobiyolojik kriterleri ile gıda işletmecilerinin uyması ve uygulaması gereken kuralları kapsar. TÜRK GIDA KODEKSİ MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER YÖNETMELİĞİ Yetki Kanunu: 5996 Yayımlandığı R.Gazete: 29.12.2011-28157 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

ARAŞTIRMA (Research Report)

ARAŞTIRMA (Research Report) ARAŞTIRMA (Research Report) Gümüşsoy FG, Gönülalan Z KAYSERİ İLİNDE KÖY PAZARLARINDA SATILAN TAZE PEYNİRLERDE ENTEROHEMORAJİK ESCHERICHIA COLI O157:H7 SUŞUNUN ARAŞTIRILMASI* Studies on the Presence of

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu Sonuç Raporu Proje No: 2011/79 Tokat Piyasasında Satışa Sunulan Tavuk Etlerinin Mikrobiyolojik Kalitesinin Belirlenmesi Proje Yöneticisi

Detaylı

ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ. Koliform Bakteri Grubunun Tanımı

ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ. Koliform Bakteri Grubunun Tanımı ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ Koliform Bakteri Grubunun Tanımı Koliform grubunu oluşturan bakteriler; tamamı aerobik veya fakültatif anaerobik olan, gram negatif, spor oluşturmayan,

Detaylı

TGK-KREMA VE KAYMAK TEBLĐĞĐ (2003/34) (Yayımlandığı R.G.: /25242)

TGK-KREMA VE KAYMAK TEBLĐĞĐ (2003/34) (Yayımlandığı R.G.: /25242) TGK-KREMA VE KAYMAK TEBLĐĞĐ (2003/34) (Yayımlandığı R.G.: 27.09.2003/25242) Değişiklik : 06.02.2009tarih ve 27133 sayılı R. G. Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı, krema ve kaymağın, tekniğine uygun ve hijyenik

Detaylı

TGK-ÇĐĞ KANATLI ETĐ VE HAZIRLANMIŞ KANATLI ETĐ KARIŞIMLARI TEBLĐĞĐ. Tebliğ No: 2006/29. Yayımlandığı R.Gazete: /26221

TGK-ÇĐĞ KANATLI ETĐ VE HAZIRLANMIŞ KANATLI ETĐ KARIŞIMLARI TEBLĐĞĐ. Tebliğ No: 2006/29. Yayımlandığı R.Gazete: /26221 TGK-ÇĐĞ KANATLI ETĐ VE HAZIRLANMIŞ KANATLI ETĐ KARIŞIMLARI TEBLĐĞĐ Tebliğ No: 2006/29 Yayımlandığı R.Gazete:07.07.2006/26221 1-Değişiklik: Yayımlandığı R.Gazete: 01.11.2007-26687 2-Değişiklik: Yayımlandığı

Detaylı

E.COLI /KOLİFORM İDENTİFİKASYONU VE KÜLTiVASYONU İÇİN (TÜPTE BESİYERİ)

E.COLI /KOLİFORM İDENTİFİKASYONU VE KÜLTiVASYONU İÇİN (TÜPTE BESİYERİ) Avantaj Kullanıma hazır ürünler her anlamda dehidre besiyerlerine göre avantajlara sahiptir. En belirgin avantaj besiyeri hazırlamada zamandan tasarruf sağlanmasıdır. Ayrıca dehidre besiyerlerinin hazırlanması

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünleri Süt ve Süt Ürünleri Manda sütü Afyon kaymağı Lüle kaymağı Manda yoğurdu Dondurma Manda tereyağı Manda peyniri

Detaylı

YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus )

YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus ) YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus ) MANTAR, VĠRÜS, KÜF VE BAKTERĠLERĠ YOK EDER, SAĞLIKLI YAġAM ALANLARI OLUġTURUR. % 100 EKOLOJĠK DEZENFEKSĠYONU SAĞLIYOR ve KÖTÜ KOKUKULARA SON VERĠYORUZ

Detaylı

Ek-1 MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DEKANLIĞI HİZMET ENVANTERİ DİĞER(ÖZEL SEKTÖR İSTENEN BELGELER TAŞRA BİRİMLERİ MAHALLİ İDARE

Ek-1 MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ VETERİNER FAKÜLTESİ DEKANLIĞI HİZMET ENVANTERİ DİĞER(ÖZEL SEKTÖR İSTENEN BELGELER TAŞRA BİRİMLERİ MAHALLİ İDARE Ek1 MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ HİZMET ENVANTERİ SIRA NO 1 2 KURUM KODU. STANDART DOSYA PLANI KODU HİZMETİN ADI Klinik Muayene Klinik Bilimler nün Hasta muayenesini Radyografik Muayene Röntgen çekimini

Detaylı

07. Staphylococcus aureus

07. Staphylococcus aureus 07. Staphylococcus aureus Prof. Dr. A. Kadir HALKMAN Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü GDM310 Gıda Mikrobiyolojisi II Ders notu 07. 07.01. Tanımı Önceden Micrococcaceae

Detaylı

Kanatlı Hayvan Hastalıkları

Kanatlı Hayvan Hastalıkları Kanatlı Hayvan Hastalıkları Kanatlı sektörü ile ilgili genel bilgiler 1930 Merkez Tavukçuluk Enstitüsü 1952 Saf ırkların ilk kez ithal edilmesi 1963 Damızlık (Parent stock) ithali 1970 Yatırımlarda artma

Detaylı

Bacillus cereus 'un Standart Analiz Yöntemi 1

Bacillus cereus 'un Standart Analiz Yöntemi 1 Orlab On-Line Mikrobiyoloji Dergisi Yıl: 2006 Cilt: 04 Sayı: 03 Sayfa: 31-36 www.mikrobiyoloji.org/pdf/702060302.pdf Bacillus cereus 'un Standart Analiz Yöntemi 1 Selin Kalkan 2, Kadir Halkman 3 Giriş

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR Kurallar Laboratuvar saatinde geç kalan öğrenciler, eğitim başladıktan sonra laboratuvara alınmayacaktır. Laboratuvarlar devamlılık arzettiği için

Detaylı

MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİ

MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİ MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİ Yetki Kanunu: Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete : 06.02.2009-27133 Tebliğ No: 2009/6 Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; gıda maddelerinin mikrobiyolojik

Detaylı

Salmonella Enfeksiyonları

Salmonella Enfeksiyonları Salmonella Enfeksiyonları Dr. Recep ÖZTÜRK İstanbul Universitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Salmonella Enfeksiyonları Salmonella cinsi bakteriler,

Detaylı

VİBRİONACEAE FAMİLYASI. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ D.Ü TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D

VİBRİONACEAE FAMİLYASI. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ D.Ü TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D VİBRİONACEAE FAMİLYASI Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ D.Ü TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D Genel Özellikleri Gram negatif basiller Polar flajellası ile hareketli Sporsuz, kapsülsüz Fakültatif anaerop Fermentatif

Detaylı

Mihriban YÜKSEL KORKMAZ Yüksek Lisans Tezi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Doç. Dr. Ziya Gökalp CEYLAN 2012 Her Hakkı Saklıdır

Mihriban YÜKSEL KORKMAZ Yüksek Lisans Tezi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Doç. Dr. Ziya Gökalp CEYLAN 2012 Her Hakkı Saklıdır BAZI HAZIR YEMEK İŞLETMELERİNİN ÜRETİM ZİNCİRİNDE Staphylococcus aureus ve TOKSİNİNİN ARANMASI Mihriban YÜKSEL KORKMAZ Yüksek Lisans Tezi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Doç. Dr. Ziya Gökalp

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Kozyatağı, Bayar Cad. No: 78 Kadıköy 34736 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0216 464 44 12 Faks : 0216 464 44 58 E-Posta : gozlem@gozlemgidalabs.com

Detaylı

Farklı Pişirme Metotları ve Seviyelerinin Tavuk Pirzolalarında Heterosiklik Aromatik Amin Oluşumu Üzerine Etkileri

Farklı Pişirme Metotları ve Seviyelerinin Tavuk Pirzolalarında Heterosiklik Aromatik Amin Oluşumu Üzerine Etkileri Farklı Pişirme Metotları ve Seviyelerinin Tavuk Pirzolalarında Heterosiklik Aromatik Amin Oluşumu Üzerine Etkileri Fatih Öz, Güzin Kaban, Mükerrem Kaya Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği

Detaylı

Madde 4-(ğ) 1.1.2. Fermente süt ürünleri ( Kefir,Yoğurt, meyveli vb. yoğurtlar, ayran vb. ) 1.1.3.1. Krema (pastörize) 0/25 g-ml.

Madde 4-(ğ) 1.1.2. Fermente süt ürünleri ( Kefir,Yoğurt, meyveli vb. yoğurtlar, ayran vb. ) 1.1.3.1. Krema (pastörize) 0/25 g-ml. Bu renk, eski TGK Mikrobiyolojik kriterler tebliğinden çıkarıldığını ifade eder Bu renk, yeni TGK Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliğine eklenmediğini ifade eder. Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik kriterler

Detaylı

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0)

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Enstitümüz tarafından yüksek lisans tez programları kabul edilen yüksek lisans öğrencileri için danışman

Detaylı

MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİ

MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİ T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Resmi Gazete Tarih / Sayı: 02.09.2001 / 24511, Tebliğ No: 2001-19 MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞİ Amaç...1 Kapsam...1 Hukuki Dayanak...1 Kısaltmalar...1 Tanımlar...1

Detaylı

Dicle Nehrinin Hijyenik Kalitesi Üzerine Bir Araştırma. A Study About of Hygienic Quality of Dicle (Tigris) River

Dicle Nehrinin Hijyenik Kalitesi Üzerine Bir Araştırma. A Study About of Hygienic Quality of Dicle (Tigris) River Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı:4, (205-209) Dicle Nehrinin Hijyenik Kalitesi Üzerine Bir Araştırma M. Emin Erkan*, Aydın Vural* ÖZET Bu araştırma Dicle Nehri nin Diyarbakır bölgesinden geçen bölümündeki

Detaylı

DONDURMA ÖRNEKLERİNDE BAZI MİKROORGANİZMALARIN VARLIĞI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ÖZET A STUDY ON EXISTENCE OF SOME MICROORGANISMS IN ICE-CREAM SAMPLES

DONDURMA ÖRNEKLERİNDE BAZI MİKROORGANİZMALARIN VARLIĞI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA ÖZET A STUDY ON EXISTENCE OF SOME MICROORGANISMS IN ICE-CREAM SAMPLES ARAŞTIRMA Cilt 57, No 3, S : 165-170 Türk Hij Den Biyol Derg 2000 DONDURMA ÖRNEKLERİNDE BAZI MİKROORGANİZMALARIN VARLIĞI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Nihal YÜCEL 1 Sumru ÇITAK 1 ÖZET Bu çalışma, Ankara da halkın

Detaylı

2000-2012 Yılları Arasında Ülkemizde Kan Kültürü ve Antibiyotik Duyarlılık Sonuçlarının Değerlendirmesi

2000-2012 Yılları Arasında Ülkemizde Kan Kültürü ve Antibiyotik Duyarlılık Sonuçlarının Değerlendirmesi 2000-2012 Yılları Arasında Ülkemizde Kan Kültürü ve Antibiyotik Duyarlılık Sonuçlarının Değerlendirmesi Serap SÜZÜK 1, Ekrem YAŞAR 2, Sebahat AKSARAY 3 1 Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesi 2 Diyarbakır

Detaylı

An Investigation on the Microbiological Quality of Sucuk Produced by Traditional Methods

An Investigation on the Microbiological Quality of Sucuk Produced by Traditional Methods Kafkas Univ Vet Fak Derg 19 (4): 705-708, 2013 DOI: 10.9775/kvfd.2013.8610 Journal Home-Page: http://vetdergi.kafkas.edu.tr Online Submission: http://vetdergikafkas.org SHORT COMMUNICATION Geleneksel Yöntemle

Detaylı

İzolasyon ve İdentifikasyon 1

İzolasyon ve İdentifikasyon 1 İzolasyon ve İdentifikasyon 1 01. İzolasyon 01.01. Genel Bilgiler 01.02. İzolasyon Amacıyla Besiyeri/Yöntem Seçimi 01.03. İzolasyon İşlemi 02. İdentifikasyon 02.01. Genel Bilgiler 02.02. Morfolojik ve

Detaylı

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü GIDA GÜVENLİĞİ Gıdalarda oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik her türlü zararın ortadan kaldırılması için alınan tedbirlerin

Detaylı

Bu durumda klasik yöntemler hâlâ geçerlidir ve FDA ile ISO gibi kuruluşlar bu yöntemleri esas almaktadırlar.

Bu durumda klasik yöntemler hâlâ geçerlidir ve FDA ile ISO gibi kuruluşlar bu yöntemleri esas almaktadırlar. Orlab On-Line Mikrobiyoloji Dergisi Yıl: 2006 Cilt: 04 Sayı: 05 Sayfa: 6-10 www.mikrobiyoloji.org/pdf/702060502.pdf Gıdaların Mikrobiyolojik Analizi (01) 01. Önsöz Gıda güvenliği konusunda yeni yaklaşımlar,

Detaylı