ABD ANAYASA HUKUKUNDA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ABD ANAYASA HUKUKUNDA"

Transkript

1 ABD ANAYASA HUKUKUNDA MAHREMİYET HAKKı Sibel İNCEOGLU ABD Hukuku'nda right to privacy (özel yaşam/mahremiyet hakkl)anayasa'da yer almayan bir haktır. Zaman içinde Federe devletlerin yüksek mahkemelerinin kararlarında kullanmaları ve daha sonra da Federal Yüksek Mahkeme'nin tanıması ile ortaya çıkmıştır. Türkiye'de özel yaşam hakkının sağladığı koruma alanından daha geniş bir alana sahiptir. Bu çalışmada da Türk Hukuku'nda özel yaşam hakkı çerçevesinde benimsenen konut dokunulmazlığı, aile yaşamı, haberleşme özgürlüğü gibi konulardan çok right to privacy'nin bu farklı yanları üzerinde durulacak, sınırlarının nasıl tespit edildiği belirlenecek ve hukukumuzdaki bazı sorunlara bu farklı gözlükle bakılacaktır. ÖZEL YAŞAM AÇıSıNDAN ABD ANAYASA HUKUKU VE TÜRK ANAYASA HUKUKUNUN FARKLI YANLARı ABD Hukukunda yer alan "right to privacy" kavramı, Türk Hukukunda özel yaşamın gizliliği ve korunması olarak tanımlanmaktadır; sözcük anlamında değerlendirildiğinde, Türk Anayasası'nda yer alan "özel yaşamın gizliliği ve korunması" kavramı ile aynı içe riği taşıyormuş gibi görünse de, Türk Anayasa Hukukundan farklı olarak, right to privacy ABD Anayasa Hukukunda çok geniş bir içeriğe sahiptir. Konut ve özel kağıtla rın dokunulmazfığı, cinsel eylemler, aile ve karı ya da kocanın hakları, doğum kontrolü, '" Dr.. Mamıara Unıversılesı Hukuk Fakültesı Araştırma Görevlısı. jnsan Hak/arı Yıllığı, Cilt J9-20, J997- J998.

2 174 İnsan Haklan Yzlfığı kürtaj, yaşam destekleyici araçların ve tanınmışlardır. ' çekilmesi right to privclcj' çerçevesinde tartışılmış Özel yaşamın gizliliği ve korunması kavramı Türk Hukukunda çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Örneğin, "kişinin sadece kendisi için saklı tuttuğu ve başkalarının bilgisinden uzak kalmasını istediği yaşam görünümleri",2 "kişilerin gizli hayat alanlarında yapmış oldukları faaliyetlerin başkaları tarafından bilinmemesini istedikleri tarat1ar",3 "herkes tarafından bilinmeyen, özel araştırma ve bilgi edinmeyle sağlanan kişiye ait hususlar"," "başkalarının bilgisinden uzak kalması gereken giz alanları"/ özel yaşamın gizliliği ve korunması kavramlarının tanımlarından bir kaçıdır. Diğer daha kapsamlı bir tanım özel yaşam ile ifade edilenin "özel yaşamın düzenini ve bu yaşama kimlerin, ne ölçüde, nasıl ve ne zaman müdahale edebileceklerini veya bu yaşamı algılayabileceklerini bireyin kendi kendisine saptaması veya başkalarının bireyin özel yaşamını onun koyduğu ölçüler içersinde algılayabilmesi veya bu yaşama müdahale edebilmesi" olduğu üzerinde durmaktadır. 6 Yukarıda belirtilen tanımlarda dikkati çeken en önemli tarat~ özel yaşamın gizli bir alanının olduğu ve bu alanın başkalarının bilgisinden uzak tutulması gerektiğidir. Özel yaşam hakkının korunmasını "başkalarınca öğrenilmesi istenilmeyen kişiye ait hususlar'" olarak özetleyenler de bu düşünceyi doğrulamaktadırlar. Nitekim, doktrinde benimsenen bakış açısı, özel yaşamla korunanın kişinin sadece kendisinin bildiği "sır alanı" ile kişinin belirli kimselerle, belli ölçüler İçerisinde paylaştığı yaşam parçaları olduğu üzerinde durmakta ve bu alanın başkalarının bilgisinden korunmasını özel yaşamın korunması olarak görmektedir. ıı i 982 Anayasası 'nda "özel hayatın gizliliği ve korunması" başlığı altında 20, 2 ı ve 22. Maddeler yer almıştır. 20. Maddede özel yaşama ve aile yaşamına saygıdan genel anlamda söz edildikten sonra, aynı madde içinde üstün, özel kağıtların ve eşyanın aranamaması düzenlenmiştir. Takip eden iki maddede de konut dokunulmazlığı ve haberleşme özgürlüğüne yer verilmiştir. Türk Hukukunda ağırlıklı olarak, özel yaşam hakkı, "öze/ yaşama ait gizli alanın, üstün, özel kağıt ve eşyalarının, haberleşmenin korunması yoluyla başka/arı tarafindan öğreni/memesi veya özel yaşamın sürdürulduğü konutun korunması" çerçevesinde algılanmış ve Anayasa Mahkemesi kararları da bu unsur üzerinde odaklanmıştır.') 1982 Anayasası'nın özel yaşamın gizuliği başlıklı 20. Maddenin i Bkz. Harokl J. Spaeth, The Constitution of the United States, I.l ed., Harper Perennial, New York, 1991, s Ergun Özsunay, Gerçek Kişilerin Durumu, İstanbul, 1982, s J Aytekin Ataay, Sahıslar Hukuku, istanbul, 1978, s çetin Özek, Basin Hukuku, İstanbuL, s Aydın Zevkliler, M. Beşir Acabey, K. Emre Gökyayla, Zevkliler Medeni Hukuk, 5. Baskı, Savaş Yayınları, Ankara, 1998, s \ Oya Araslı, Özel Yaşamın Gizliliği Hakkı ve TC. Anayasasında Düzenlenmesi, (Doçentlik Tezi). Ankara, 1979,s.6. 'Ersan Sen, Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması, İstanbuL, 1996, s. 7. ıı Bu konuda doktrindeki görüşler için bkz. O. Araslı, a.g.k., s E , K. 1975/202, T. 21/ , AYMKD, Sayı 13, s. 646; E. 1963/336, K. 1967/29, T /9/1967. AYMKD, Sayı 6, s. 28: E. 1971/31, K. 1972/5, T /2/1972, AYMKD, Sayı LO, s

3 ABD Anayasa Hukukunda Mahremiyet Hakkı 175 gerekçesinde, "öze) hayatın korunması her şeyden önce bu hayatın gizliliğinin korunması, başkalarının gözleri önüne serilememesi demektir" denilerek belirtilen giztilik ü zerinde durulmaktadır, Anayasa Mahkemesi de bu tanımı kararlarında kullanmaktadır. iii Oysa özel yaşam sadece, kişinin öğrenilmesini istemediği konuların başkalarınca öğrenilmesi ile sınırlı değildir. Özel yaşam, aynı zamanda, kendi özel yaşamımıza ait konular hakkında özgürce, hiçbir müdahaleye izin vermeksizin karar vermeyi ve bu kararı uygulamayı da içermektedir. Bir anlamda farklı olma hakkı ya da özerklik, özel yaşamın sınırları içindedir. Nitekim, Kaboğlu özel yaşam tanımı içine gizliliğin yanı sıra, bağımsızlığı da alarak bu tanımı genişletmiştir. Kaboğlu bağımsızlığı "kişinin en geniş anlamında, yaşam biçim ve türünü, davranışlarını, kişisel eylemlerini ve ilişkilerini tercih etme hakkı" olarak tanımlamaktadır. Li ABD Hukukunda right to privacy, hem doktrinde hem de Mahkeme kararlarında, ö zerkliği ve farklı olmayı içinde barındıracak şekilde geniş algılanmaktadır. ABD'de, Ö zel Yaşam Hakkında Komite (The Committee on Privacy) raporunda, right to privacy şöyle tanımlanmıştır: "toplumdan gelecek bütün baskılara karşı koyarak, kişisel ve duygusal alanlarda özerkliği güvence altına almakla kendini gösteren özel bir bağımsızlık türüdür".'2 Gerçekten de kişi sadece kendi gizlilik alanının korunmasını değil, bunun yanı sıra, kişisel özelliklerini koruyarak, ayıplanmak ve cezalandırılmak korkusu olmaksızın bu özellikleri özgürce yaşamak, bu özellikleri ile yaratıcı gücünü harekete geçirmek ve hatta bu kişisel özeııiklerini, kimliğini herkes karşısında ortaya koymak, savunmak da ister; diğer bir deyişle özerkliğinin korunmasını ister. Bu açıdan, ABD Hukuku, Türk Hukuku için aydınlatıcı ve üzerinde durulmaya değerdir. ABD Hukukundaki uygulamaları incelemeden önce belirtilmesi gereken diğer bir konu da bu bakış açısının sadece ABD Hukukuna özgü olmadığıdır. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin de bu yaklaşımı benimsediği görülmektedir. Bunun tipik örneği, homoseksüel davranışları Ceza Yasası'nda bir suç olarak düzenlemiş olan Kuzey İrlanda'nın bu hükümden dolayı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. Maddesini ihlal ettiği yönündeki karardır. Homoseksüel davranışların ceza gerektiren bir suç olarak düzenlenmesi Mahkeme tarafından özel yaşama müdahale olarak kabul edilmiştir.'3 Mahkemeye göre, toplumun homoseksüelliği ahlaka aykırı olarak gören üyeleri, başkalarının özel a lanlarındaki homoseksüel hareketlerinden dolayı şok olsalar da, rahatsız veya kızgın olsalar da, bu, rızası olan yetişkinlere cezai yaptırımların uygulanmasına bir gerekçe olamaz. Mahkeme, toplumsal ihtiyacın, başvurucıı gibi homoseksüel eğilimi olan bir kişinin yaşamı üzerinde ilgili yasanın yarattığı zarar verici etkilerinden daha ağır olmadığını düşünmektedir. Bu karar, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi organlarının farklı olmayı veya özerkliği özel yaşam hakkı içinde değerlendirdiklerini göstermektedir. E. 1985/8, K. 1986/27, T. 26/ , AYMKD, Sayı 22, s ; E. 1986/24, K. 1987/8, T. 31/3/1987, AYMKD. Sayı 23, s iii E. 1987/24, K. 1987/8, T. 31/3/1987, AYMKD, Sayı 23, s. ı 82. LI ıbrahim Ö, Kaboğlu, Özgürlükler Hukuku, 3. Baskı, Afa Yayınları, İstanbuL, 1996, s Report of the Committee on Privacy, 1972, s. 327, bkz., O. Araslı, a,g.k., s. 7. 1;\ Dudgeon v. United Kingdüm, Series A, No. 45, 23 Eylül 1981.

4 176 İnsan Hakları Yıllığı İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin bu yaklaşımını belgeleyen başka kararları da vardır. Örneğin, cinsiyet değiştirmek için operasyon geçiren bir transseksüel kişinin yeni cinsel kimliğinin hukuken tanınmamasını, Sözleşme'nin 8. Maddesine aykırı bulmuş 14 tur. Özel yaşam, daha önce de behrtildiği gibi, ABD Hukukunda pek çok konuyu içermek tedir. Anayasa'nın 4 ve 5. Ek maddelerinde özel yaşam hakkından söz edilmese de, bu rada yer alan haklar da özel yaşam alanı içine girmektedir. IS Bu maddeler, kişinin konut eşya ve kağıtlarının dokunulmaz1ığınl ve kişinin kendi aleyhine tanıklık edemeyeceğini içermektedir. Söz konusu maddeler Türk Hukukunda kabul edilen anlamda özel yaşa mın gizliliğini korumaktadır. Fakat, ABD 'de, özel yaşam hakkı, özellikle kişinin mah rem alanına giren konulara ve özerk kararlarına ilişkin olarak, ek 14. Madde çerçevesin de Federal Yüksek Mahkeme tarafından dile getirilmektedir. Özerkliği ön plana çıkaran bu yönü göz önüne alınarak, bu çalışmada, ABD Anayasa Hukukunda yer alan "right to privacy" kavramının karşılığı olarak özel yaşamın gizliliği hakkı veya özel yaşam hakkı kavramı yerine, aradaki farkı vurgulamak amacıyla mahremiyet hakkı kavramı kullanı lacaktır. Mahremiyet hakkı kavramı, Türk Hukukunda benimsenen özel yaşamın gizlili ği kavramının taşıdığı içerikten farklı bir içeriğe dikkat çekeceği gibi, Türk Anayasa Hukuku'nda özel yaşam hakkı çerçevesinde farklı bir alt başlık olarak tanınmasına da neden olabilecektir. ABD ANAYASA HUKUKUNDA MAHREMİYET HAKKıNıN İÇERİGİ ABD Anayasası 'nda "mahremiyet hakkı" diye bir hak açıkça belirtilmemiştir. i 890 yı lına kadar ne kamu hukukunda ne de özel hukukta bu haktan söz edilmemiştir. Bu ta rihten önce, özel yaşam hakkının ihlalinden doğan hukuki sorunlar, bu ihlallerin "common law"da kabul edilmiş mülkiyet hakkına tecavüz, hakaret, yanlış tanıtma, gö revin kötüye kullanılması, sözleşmeye aykırı hareket gibi hukuka aykırı durumlara uy ması halinde, "common law"daki bu gibi konulara ilişkin hukuki uygulama çerçevesin de çözülmüştür. 1890'da ilk defa New York mahkemeleri "mahremiyet hakkı" kavra mına yer vermişlerdir, bundan sonra da pek çok Federe Devlet mahkeme kararlarında bu kavram yer almıştır. ın Federal Yüksek Mahkeme'nin mahremiyet hakkına açıkça yer veren kararlar vermesi ise son derece geç bir döneme rastlamaktadır, bu konudaki ilk kararı ı 965 yılındaki ünlü Griswold Kararıdır. ABD Anayasası'nın Ek 14. maddesinde yer alan "due process oflaw" şartı (hukukun a dil olarak uygulanma koşulu) ve "fiberty" (özgürlük) kavramı, ilk on ek maddede yer a lan haklar bildirisinin (biıı of rights) uygulanmasını sağlamaktadır. iii Hukukun adilolarak uygulanma koşulu, usule ilişkin bir hakkı andırıyorsa da, Federal Yüksek Mahkeme tarafından iki anlamda yorumlanmıştır. Birincisi usul açısından hu Bkz. Ö. Kaboğlu, a.g.k., s Bkz. Sanford Levinson, "Privaey", Kermit L. Hall (Ed.), The Onord Companion to the Supreme Court of the United States, s Bkz. O. Araslı, a.g.k., s. 84, 87, U.S. 479 (1965). ılisteven Emanııel, Constitutional Law, 6 lh Ed., Emanueı Law Outlines Ine., New York, J991, s. 130.

5 ABD Anayasa Hukukunda Mahremiyet Hakkı 177 kukun adilolarak uygulanma koşuludur, bu koşul hukukun uygulanmasında, bir uyu ş mazlıkta taraf olan kişinin "dinlenme zorunluluğu" gibi, adil bir usul izlenmesini sağlamaktadır:'i İkincisi ise, içerik açısından hukukun adil olarak uygulanma koşuludur. İ çerik açısında hukukun adil olarak uygulanma koşulu, Anayasa'da yazılı olmayan bireysel hakları da garanti altına alan bir koşulolarak yorumlanmaktadır. ıo Bu ikinci anlamı, Anayasa'nın yer verdiği hakların adil bir şekilde korunmasını garanti altına almanın yanı sıra, özgürlük kavramı ile birlikte değerlendirilerek bir ekonomik hak olan "sözleşme özgürlüğü" ve ekonomik hak olmayan "mahremiyet hakkı" gibi kavramların Anayasa'da yer almamasına rağmen, Amerikan Anayasa Hukuku'na girmesini de sağlamıştır. Örneğin, bir hukuki düzenleme kişinin mahremiyet hakkına müdahale ediyorsa, bu düzenleme "hukukun adilolarak uygulanmasına uyulmaksızın özgürlüğü ortadan kaldırdığı" (taking of Iiberty without due process of law) için Anayasa'nın ek 14. maddesine aykırı bulunmaktadır. ıı 1928 yılında, Federal Yüksek Mahkeme yargıcı Brandeis karşıoyunda şöyle demektedir: "Bizim anayasamızın kurucuları, insanların ruhsal doğasının, onların duygularının ve akıllarının anlamını tanımışlardır. Kurucular, yaşamın acısının, zevkinin ve tatmininin sadece bir kısmının maddi şeylerde bulunduğunu biliyorlardı. Amerikalıların i nançlarını, düşüncelerini, heyecanlarını, duygularını korumaya çalıştılar. Kurucular, Hükümete karşı, medeni insanın en fazla değer verdiği ve hakların en kapsamlısı olan müdahale edilmeme hakkını vermiştir ıı n Bu görüş, ı 928 yılında karşı oyda yer alsa da, daha sonra oldukça saygı görmüş ve mahremiyet hakkının tanınmasında temel alınmıştır. ilk olarak, i 965 tarihli Griswold v. Connecticut Kararında,l3 Federal Yüksek Mahkeme, mahremiyet hakkının Anayasa'ca korunduğunu açıkça vurgulamıştır. Griswold'da gebe!ikten korunma araçlarının satışını, kullanılmasını ve bunların kullanılması konusundaki yardımı, tavsiyeyi yasaklayan Yasanın mahremiyet hakkına aykırı olduğunu vurgulamıştır. Evlilik ve üremeye ilişkin konuların insanın varlığına ilişkin son derece mahrem ve temel konular olduğunu ve bu konularda devlet müdahalesinden bağımsız olmanın bir mahremiyet hakkı olduğunu belirtmiştir. Mahkemeye göre, Haklar Bildirgesi (Bill of Rights), açıkça mahremiyet hakkını bir hak olarak belirtmese de, devletin müdahalelerinden korunması gereken bir mahremiyet a lanı yaratmış ve mahremiyet menfaatinin korunmasını güvence altına almıştır. Evli insanların doğum kontrol araçlarını kullanma hakları da bu mahremiyet alanı içinde yer almaktadır. Haklar Bildirgesinde açıkça sayılmış olup olmadığına bakılmaksızın, Anayasa'nın Ek 14. maddesi tüm temel hakları korumaktadır. Dolayısıyla, devletin mahremiyet alanına müdahalesi Ek 14. maddeye aykırılık oluşturmaktadır. 19 Thomas O. Sargentieh, "Due Process, Proecdural", Kermit L. Hall (Ed.), The Oxford Companion to the Supreme Court of the United State, s lt/bkz. Peter Charles Hoffer, "Duc Process, Substantive", The Oxford Companion to the Supreme Court of the United State, Ed. Kermit L. Haıı, s S. Emanuel, a.g.k., s llolmstead v. U.S. Kararı, 277 U,s. 438,478 (1928). 2"381 U.S.479, 1965.

6 178 İnsan Hakları Yıllığı Yüksek Mahkeme, Griswold Kararından önce, mahremiyet tanımını vurgulamaksızın da ekonomik olmayan haklara ilişkin bu formülasyonu kullanmıştır. Meyer ve Pierce Kararları buna örnektir. Çocuk eğitimine ilişkin bu Kararlarda Ek 14. Maddeye aykırılık saptanmıştır. Meyer Kararında,24 Yüksek Mahkeme, ilk öğretimde okuyan çocuklara yabancı dil eğitimi verilmesini yasaklayan federe devlet yasasını Anayasa'ya aykırı bulmuştur. Mahkeme kararında, ideal vatandaş yetiştirmeyi amaçlayan Eski Yunan Site devlet anlayışıyla benzerlikleri belirterek, söz konusu yasanın Amerikan ideallerine bağlı homojen bir halk yaratmaya çalıştığını vurgulamıştır. Yüksek Mahkeme, Pierce Kararında 2 ; da devlet okuııarı dışındaki diğer ilköğretim okullarını yasaklayan yasayı Anayasa'ya aykırı bulmuştur. Kararda, özgürlük temel teorisinin federe devlete çocukları standart hale getirme yetkisini vermediği belirtilmiştir. 2(, Griswold Kararından sonra, birbirinden çok farklı koşullarda Federal Yüksek Mahkeme mahremiyet hakkına dayanarak karar vermiştir. Mahremiyet hakkı kavramı bizim anladığımız anlamından çok öteye geçmiş, daha çok kişisel özerkliği tanımlayan bir hak 01 muştur. l7 Örneğin, bir şehrin, herhangi bir bağları olmaksızın bir evde yaşayan bireylerin sayısını sınırlayıp sınırlayamayacağl,2h kişinin kürtaj kararı verebilip verememesi,2~ kişinin yaşam destekleyici araçlardan çekilme kararıjli gibi konular mahremiyet hakkının içinde değerlendirilmiştir. Roe v. Wade Kararında Amerikan Federal Mahkemesi, hamile bir kadının, annenin yaşamını kurtarma amacı dışında, kürtajı yasaklayan Teksas Kürtaj Ceza Yasasının Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasını değerlendirirken mahremiyet hakkına dayanmıştır. Federal Mahkeme, "mahremiyet hakkının, ister Anayasa'nın 14. değişikliğinde yer alan kişisel özgürlük ve Devletin eylemleri üzerindeki kısıtlamalar kavramına dayansın - Federal Mahkeme mahremiyet hakkını Ek 14. maddeye dayandırmıştır-, ister 9. maddede yer alan kişilerin haklarının korunması kavramına dayansın, bir kadının hamileliğini sona erdirip erdirmeme kararını kapsayacak kadar geniş bir hak olduğunu" söylemektedil'\1 Bu kararda, mahremiyet hakkı çerçevesinde, beden bütünlüğü hakkının yer al.dığı belirtilmekte, kişinin kendi bedeni üzerinde karar verme hakkının temel bir hak olduğu üzerinde durulmaktadır. Mahremiyet hakkının korunduğu diğer bir karar ise Whalen v. Roe Kararıdır. Yüksek Mahkeme, opium, amfetamin gibi tehlikeli ilaç reçetesi alan kişilerin isim ve adreslerinin bir liste halinde bilgisayara kaydedilmesi zorunluluğunu getiren Yasayı mahremiyet hakkına aykırı bulmuştur. Mahremiyet hakkının tam olarak ne olduğu çok açık olmamakla birlikte, Federal mahkeme, Whalen v. Roe Kararında şöyle tarif etmektedir: "mahremiyet hakkı iki tür menfaati korumaktadır. Birincisi, kişisel konuların açıklan- 24 Meyer v. Nebraska, 262 U.S. 390, J Pierce v. Society of Sisters, 268 US 5 L0, Bkz. Red Rubenfeıeı; "The Right of Privacy", John H. Garvey (Ed.). Modern Constitutional Theory, Alexander Aleinikoff, Minnesota. 199 I, s S. Emanuel, a.g.k., s lk Moore v. East Cleveland, 431 U.S Roe v. Wade, 410 U.S. 153 (1973). :ı0 Cruzan v. Missouıi Department of Health, ı JoS.Ct. 284 J, \1 Bkz. dipnot 27.

7 ABD Anayasa Hukukunda Mahremiyet Hakkı 179 masından kaçınma menfaati, ikincisi ise, bazı önemli kararları alırken bağımsız olma menfaatidir lı : '2 Mahkemenin belirttiği bu son menfaat, beden bütünlüğüne ilişkin kişisel kararları da kapsamaktadır. Beden bütünlüğüne ilişkin kişisel seçimler konusunda, Federal Yüksek Mahkeme'nin 1990 yılındaki Cruzan Kararı ilginçtir. ll Federal Yüksek Mahkeme bu kararda bir hastanın kendisine bağlı yaşam destekleyici araçların çekilmesine karar vererek ölümü seçmesini tanımıştır. Mahkeme, kişinin tedaviyi sona erdirme kararını Anayasa'nın Ek14. maddesine dayandırmıştır. Hukukun adilolarak uygulanma şartı (due process of law) çerçevesinde kişinin istemediği tıbbi prosedürlerin uygulanmasına zorlanmama özgürlügü olduğu vurgulanmıştır. Daha önce verdiği kararlara da atıf yaparak,34 Yüksek Mahkeme, "temyiz gücüne sahip bir kişi, Anayasa tarafından korunan, istemediği tıbbi prosedürleri reddetme özgürlüğüne sahiptir" demiştir. Bu anlamda kişi kendi bedeni ü zerinde özerklik hakkına sahiptir. Mahkemeye göre, bu özgürlük çerçevesinde, Anayasa, yaşam destekleyici gıda ve sıvıyı reddetme hakkını da korumaktadır. Mahkeme, yaşam destekleyici araçları reddetme hakkını tanırken, insan yaşamının korunmasına ilişkin devlet menfaatini de değerlendirmiştir. Yargıçların çoğunluğunun düşüncesine göre, yaşam destekleyici araçları reddetme hakkı temyiz gücüne sahip bir kişi söz konusu olduğunda devletin yaşamı koruma menfaatinden önce gelir. Temyiz gücünün olmadığı durumlarda ise, açık ve ikna edici bir delil ile kişinin tedaviyi reddettiği ortaya koyulamıyorsa, Eyalet yaşamı koruma menfaatini ön plana çıkarabilir ve yaşam destekleyici araçları reddetme hakkını tanımayabilir. ilgili davada, temyiz gücüne sahip kişilerin ölme hakları olduğu açıklığa kavuşurken, temyiz gücüne sahip olmayan, bitkisel yaşamdaki Nancy Cruzan'ın ebeveynlerinin, Cruzan'a suni yollarla gıda ve sıvı verilmesinin sona erdirilmesini içeren talebi reddedilmiş ve bu talebi yerine getirmeyi yasaklayan Missouri Yasası, Federal Anayasa'ya uygun bulunmuştur. Her türlü kişisel kararın mahremiyet hakkının koruma alanı içinde yer alıp almadığı tartışmalıdır. Federal Mahkeme her olayda ayrı ayrı değerlendirme yapmaktadır. Bir kişisel kararın mahremiyet alanına girip girmeyeceğini tespit ederken, zaman zaman o kararın Amerikan geleneklerine uygun olup olmadığını da değerlendirmektedir. Örneğin homoseksüel sodomiyi cezalandıran Georgia Yasasını Anayasa'ya uygun bulmuştur. Mahkeme Amerikan geleneklerinin ve tarihinin homoseksüel sodomiyi tanımadığını ve Anayasası'nın da böyle bir özgürlüğü zımni olarak tanıdığına dair bir iz taşımadığını belirtmiştir. Mahkeme homoseksüel sodominin mahremiyet alanına girmediğini sapta " mıştır.' U.S. 600, l'icruzan v. Director. Missouri Department of Health, 110 S. Ct _I-ı Davranışsal bozukluk zorunlu tedavisi için akıı hastanesine sevk, ek 14. m'nin ihlaline neden olmuştur. Bkz. Vitek v. Jones, 445 U.S_ 480,494 (1980): Çocukların da yetişkinterle birlikte gereksiz yere tıbbi tedavi için tutulmama özgürlügü yine ek 14. md çerçevesinde degerlendirilmiştir. Bkz. Parham v. J.R., 442 US, 584, 600, S.Ct. 2841, 1986.

8 180 insan Hakları Yıllığı Diğer yandan Mahkeme, pek çok başka kararında, Amerikan geleneklerinde ya da tari hinde yer almayan bir çok hakkı ve özgürlüğü mahremiyet alanına sokmuştur. Örneğin, Roe Kararı bunun tipik örneğidir. Kürtaj koruma alanına sokulmuştur. Diğer bir örnek, ırkıarın birleşmesini (ırklar arası evliliği) cezalandıran yasayı, evlenmeyi seçme özgür lüğünün ek ı 4. madde tarafından korunduğunu vurgulayarak Anayasa'ya aykırı bulma sıdır. J1' Son olarak yine Ek 14. madde'ye dayanarak ölme hakkını kabul eden Cruzan ka rarı da başka bir örnektir:'7 Wisconsin v. Yoder Kararında da Mahkeme kişinin farklı olma hakkının mahremiyet alanına girdiğini vurgulamaktadır. "Tuhaf veya kararsız bir yaşam biçimi başkalarının haklarına veya menfaatlerine müdahale etmediği sürece farklı demektedir. JK olduğu için suçlanamazıt Federal Mahkeme'nin bazı kararlarında, Amerikan geleneklerinde ve tarihinde köklerini bulmayan kişisel kararları bir hak olarak görmemesi haklı olarak eleştiriimiştir. Mah keme'nin bu yaklaşımının, başkalarına zarar vermediği sürece farklı olabilme hakkını, dolayısıyla mahremiyet hakkının amacını sınırladığı Tribe tarafından savunulmuştur. J9 Sandel, homoseksüel davranışları yasaklayan Yasanın korunmasının bir ahlak sorunu olmaktan çok bir demokrasi sorunu olduğunu vurgulamıştır. 41l Rubenfeld, söz konusu Yasanın anayasaya aykırı olduğunu, çünkü kişileri standart hale getirmeye çalıştığını, homoseksüelleri, sosyal kurumlar ağına girmeye zorladığını belirtmektedir. 41 Mahremiyet hakkı, ABD Hukukunda comman law kökenli özerklik kavramının ortaya çıkardığı sonuçları korumaya yönelik bir haktır. Özerklik, kendi durumunu ve bedenini kontrol etmeyi gerektirir. Bu anlamda, kişinin kendi bedeni ve aklının kişisel, mahrem alanı üzerindeki kontrolünden mahrum edilmesi mahremiyet hakkına bir saldırı oluş turmaktadır. Fakat, özerkliğin sınırlanamaz bir hak olduğunu söylemek mümkün değil dir. Toplum içinde yaşayan kişilerin tamamıyla özerk olduklarını söyleme imkanı yok tur. Kişinin kendi mahremiyetine ilişkin menfaati başkalarının korunması gereken hak larına tecavüze neden olabilmektedir. Bu nedenle, her hak ve özgürlük gibi, özerkliğin ve mahremiyetin sınırları vardır. ABD HUKUKUNDA MAHREMiYET HAKKıNıN SıNıRLARı Federal Yüksek Mahkeme, mahremiyet hakkını ve genelolarak ekonomik olmayan te mel hakları korumaya yönelik kararlarında bu hakların sınırlarını da çizmektedir. Önce likle Mahkeme, hangi temel hakka müdahale edildiğini saptamaktadır. Bir temel hakka müdahale söz konusu ise, Mahkeme, ilk olarak, devletin bu müdahale ile ulaşmak iste diği amacının sadece "meşru" olmasını değil, zorunlu olmasını da aramaktadır. İkinci olarak da amaç ile kullanılan araçların (alınan tedbirlerin) arasındaki ilişkinin çok yakın, akılcı olmasını aramaktadır. Diğer bir deyişle araçların amacı gerçekleştirmek için elve- JliLoving v. Virginia, 388, U.S Cruzan v. Director. Missouri Department of Health, i LO S. Ct. 2841, lK 406 U.S., 205, J9Lawrence Tribe, American Constitutional Law, Foundation Press, Second Ed., New York, s Michael J. Sandel, "Moral Argument and Liberal Toleration: Abortion and Homosexuality", John H. Garvey (Ed.), Modern Constitutional Theory, T. Alexander Aleinikoff, Minnesota, ı 99 ı, s \ R. Rubenfeld, a.g.k., s. 539.

9 ABD Anayasa Hukukunda Mahremiyet Hakkı ISI rişli ve orantılı olması gerekmektedir..p - Federal Yüksek Mahkeme, Avrupa Birliği çerçevesinde Adalet Divanı'nın, İHAS'nin Strasbourg organlarının, bazı Avrupa anayasa mahkemelerinin ve Türk Anayasa Mahkemesi'nin, temel hakların sınırlanmasının sınırını saptamak için uyguladığı "ölçülülük ilkesini"nin 4.\ benzeri bir test uygulamaktadır. Federal Yüksek Mahkeme, polis memurlarının saç, bıyık, sakal, giyim biçimi gibi dış görünüşlerine ilişkin kurallar içeren düzenlemenin, mahremiyet hakkına müdahale ettiği iddiasını haklı bulmamıştır.~ Bu düzenlemenin, diğer bir deyişle müdahalenin, kişilerin ve mülkiyetin güvenliğini sağlamaya yönelik zorunlu bir amacı olduğu belirlenmiş, düzenleme ile kişilerin ve mülkiyetin güvenliğinin sağlanması arasında akılcı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Polis memurlarının dış görüntüleri birbirlerine benzer kılınarak, toplumun onları kolayca ayırt etmesi sağlanmakta ve birbirine benzer olmanın yarattığı hir gruba aidiyet ruhu güçlendirilmektedir. Diğer bir örnek, aşılama ve kan testi gibi bazı zorunlu tıbbi prosedürlerin uygulanmasının Anayasa'ya aykırı bulunmamasıdır. Kamu sağlığının gerektirdiği bazı durumlarda, kola zorla iğne yapılması özerkliğe bir saldırı olarak görülmemektedir. 4S Roe v. Wade Kararı 46 da belirtilen testin uygulandığı kararlardan biridir. Roe Kararında kürtajla ilgili kadının kişisel kararının mahremiyet hakkının koruma gören alanına girdiği saptanmıştır, daha sonra bu hakkı sınırlamayı doğrulayacak zorlayıcı bir devlet a macı, menfaati olup olmadığına bakıımış ve sınırları ortaya koyulınuştur. Hamilelik dönemi üç aylık dönemlere bölünmüş ve her bir dönem için ayrı kurallar uygulanmıştır. Birinci üç-aylık dönemde devlet kürtajı yasaklayamaz veya zorlaştırıcı tedbirler alamaz. 47 Devletin kürtaja ilişkin düzenleme yapmasınm amacı anne sağlığının korunmasıdır. İlk üç-ayda kürtaj olan kadınların ölüm oranı çok düşük olduğundan, devletin kürtajı yasaklayarak veya zorlaştırıcı düzenleme getirerek, anne sağlığını korumaya yönelik bir "zorlayıcı menfaate" sahip olduğu söylenemez. Fakat devlet kürtajın sadece bu konuda yetkilendirilmiş doktorlar tarafından yapılmasını zorunlu kılabilir. İkinci üç-aylık dönemde kürtaj olan annelerin ölüm oranı daha yüksek olduğu için devlet annenin sağlığını koruyucu tedbirler alabilir. Burada zorlayıcı bir amaç vardır. Devletin ikinci üç-aylık dönemdeki kürtajı düzenlerken aldığı önlemlerin anne sağlığını ko ~2S. Emanucl, a.g.k., s. 15X. ~;\ Ölçülüilik ilkesi için bkz. Fazıl Sağlam. Temel Hakların SınırlanmHsı ve Özü, AÜSBF. Ankara, 1982, s ; ibrahim Ö. Kaboğlu. KolektifÖzgürlükler, OÜHf. Diyarbakır, s : I.Ö. Kaboğlu. Özgürlükler..., a.g.k., s ; Christian Rumpt: "ÖlçtııtiHik ilkesi ve Anayasa Yargısındaki işlevi ve Niteliği". Anayasa Vargısı, Sayı LO. Ankara. 1993, s ~ P.A Müller. "İsviçre Raporu", Anayasa Vargısı, (7. Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı, 27 Nisan 1987 Lizbon). A YM, Ankara, s ~ Kelley v. Johnson, 425 U.S. 238, (1976, 45 Schmerber v. Califomia, 384 U.S. 757, 1966; Brdthaupt v. Abmııı, 352 U.S. 432, Roe v. Wade davasının gelişimi. iddia ve savunma makamlarının tezleri, delilleri için bkz. Marian Faux. Roe v. Wade-Marking the ' Anniversary of the Landmark Supreme Court Decisİon that Made Abortion Legal, Mentor Press. New York, 1993, passim. 47 Devletin kort~iı zorlaştırıcı usulü hükümler getiremeyeceğini belirten daha açık kararı için bkz.: Doe v. Bolton, 410 U.S. 179, Bu kararda Mahkeme kürtajın her dönemde hastanede yapılmasını öngören hnkmlln Anayasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. Mahkemeye göre birinci üç-aylık dönemde lisanslı klinikler de bu Wr operasyonlar için yetkili görülmelidirier.

10 182 insan Hakları Yıllığı rumaya yönelik amaçla "akılcı" bir ilişki içinde olması gerekmektedir. Diğer bir deyişle, "elverişli, orantılı" tedbirler olmalıdır. Örneğin, kürtajın bir klinikte değil hastanede yapılmasını zorunlu tutabilir. Sözü geçen bu iki dönemde kürtaj yasaklanamamaktadır. Mahkemenin burada dikkati çeken yaklaşımı fetüsün bu iki üç-aylık dönemde yaşama hakkı olmadığının belirlenmesidir. Devlet sadece anne sağlığını koruma amacını güdebilir, fetüsün yaşamını koruma amacını Mahkeme zorlayıcı bir amaç olarak görmemektedir. Diğer bir deyişle, fetüsün menfaat ve haklara sahip bir kişi olduğu reddedilmektedir, anneden ayrı bir varlık olarak değerlendirilmemektedir. Fetüsün yaşamı ancak üçüncü üç-aylık dönemde koruma görmektedir. Çünkü, ancak ü çüncü üç-ayda fetüs "yaşayabilir" hale gelmekte, annenin rahmi dışında yaşama kapasitesine sahip olabilmekte ve kişi olarak kabul edilebilmektedir. Bu nedenle, devletin bu dönemde fetüsü korumaya yönelik bir zorlayıcı menfaati vardır, kürtajı yasaklama yetkisine sahiptir. Bununla beraber, annenin yaşamını veya sağlığını korumak gerektiğinde kürtaja bu dönemde de izin verilmektedir. Federal Yüksek Mahkeme, fetüsün yaşayabilirliğinden önceki ilk iki üç-aylık dönemde de, ek 14. maddede yer alan "kişi" anlamında korunması gerektiği, devletin bu konuda zorlayıcı bir menfaati olduğu iddiasını açıkça reddetmiştir. Mahkeme'ye göre, fetüs bu dönemde "kişi" değildir, bu nedenle korunması gereken zorlayıcı bir menfaat yoktur. Annenin mahremiyet hakkı fetüsün potansiyel yaşamına tercih edilmiştir. Bunun gerekçesi Mahkeme tarafından açıkça bel irtijmemiştir. Mahkeme'nin fetüsü belli bir dönem için "kişi" olarak görmeyen yaklaşımı eleştiriimiştir. Noonan, Mahkeme'nin fetüsü insan olmaktan çıkardığını ve bu yaklaşımın ondokuzuncıı yüzyıl mahkemelerinin köleleri insan olarak görmeyişlerine benzediğini söylemektedir. 411 Yüksek Mahkeme'nin kürtaj yanlısı kararı yoğun olumsuz eleştiriler yanında, övgülere de neden olmuştur. Bu konuda, kürtaj yanlısı doktrindeki görüş, kürtajın yasaklanması halinde kadının bedeninin kendisine bağımlı başka bir varlığın ihtiyaçlarını karşılamak için kullandırılmak zorunda bırakılacağı ve bunun da Anayasa'ya aykırı olduğu yönündedir. Bu görüşe göre, potansiyel yaşama hakkına sahip olmak başkasının bedenini kullanma hakkına sahip olmayı sağlamamaktadır. 49 Diğer bir kürtaj yanlısı görüş Dworkin tarafından savunulmuştur ve fetüsün diğer insanlarla aynı ölçüde haklara ve menfaatlere sahip olamayacağını belirtmektedir. sıı Bu görüş, haklara ve menfaatlere sahip olabilmek için bir tür bilinçlilik durumunun olması gerektiğini, diğer bir deyişle fıziksel yaşam kadar, zihinsel yaşamın da olması gerektiğini söyler. Bu özelliklere sahip olmayan tetüsün tek bir menfaati vardır o da acıdan ko 4H John T. Noonan Jr., 'The Root and Branch of Roe v. Wade", John H. Garvey (Ed.). Modern Constitutional Thcory, T. Alexander Aleinikoff, Minnesota, 1991, s Bkz. J.J. Thomson, HA Defence of Abortion H, in R. M. Dworkin (Ed.), The Pilosophy of Law, Oxford University, 5. Ed., OxfonL 1986, s ; S. Emanuel, a.g.k., s. 166' Ronald Dworkin, Life's Dominion, an Argument ahout Ahortion, Euthanasia and Individual Freedom, Alfred A. KnopfPress, New York, 1993, s

11 ABD Anayasa Hukukunda Mahremiyet Hakkı 183 runma menfaatidir, diğer acıyı algılayabilen varlıkların -hayvanlar gibi- menfaatlerinden farklı değildir. Hamileliğin otuzuncu haftasına kadar, fetüsün sinir sistemi acıyı algılnyacak kadar gelişmediğine göre Si fetüsün korunacak herhangi bir ınenfaati bulunmamaktadır. Roe Kararı, kürtajın yasaklanma ve serbest bırakııma zamanlarını kesin çizgilerle belirlediği için haklı olarak eleştiriimiştir. Bu kararın tıptaki yeni gelişmelere uyum sağlamayı engellediği belirtilmiştir. Örneğin, tıptak i ilerlemeler sonucu bazı prematüre bebeklerin, Roe Kararında bel irti len süreden önce de yaşayabileceğinin görüldüğü belirtilmiştir.,2 Ayrıca fetüsün acı algılaması konusunda Dworkin'in koyduğu kriter, ileride tıbbın gelişimi ile değişebilir, ve belirtilen dönemden önce de acıyı algıladığı ortaya Çıkabilir. Mahkeme'nin daha güncel kararlarında tavır olarak değişiklik görülmektedir. Roe Kararını değiştirmesini sağlayacak bir dava önüne gelmemesine rağmen, Federal Mahkeme üyelerinin gerekçelerinde, bu üç-aylık dönemlere ilişkin kesin çizgili ayırımın ve fetüsün "yaşayabilirliğinden" önce sahip olduğu "potansiyel yaşamının" koruma görmemesinin eleştirisi yer almaktadır. s :! MAHRElVıiYET HAKKı AÇısıNDAN TÜRK HUKUKUNDAKi BAZI SORUNLARıN DEGERLENDİRİLMESi Mahremiyet hakkı açısından Türk Hukukunda tartışılacak pek çok konu belirlemek mümkündür. Fakat bu başlık altında üç konu üzerinde durulacaktır, bunlar kürtajın Türk Hukukunda düzenleniş biçimi, kız öğrencilere bekaret kontrolü ve hastaların talepleri üzerine tedavilerinin kesilmesidir. Kijrtaj ile ilgili Türkiye'deki düzenleme ilginçtir. Türkiye, kürtajı tartışmaksızın kabul eden nadir ülkelerden biridir ve 2827 sayılı "Nüfus Planlaması Hakkında Kanun" kürtaj hakkını tanımıştır. Yasa'nın 5. maddesi ile gebeliğin ilk on haftası ile sınırlı olarak kürtaja izin verilmiştir. Gebelik süresi on haftadan fazla olduğu takdirde, gebeliğin annenin yaşamını tehdit ettiği veya edeceği veya doğacak çocuk ile onu takip edecek nesiller için ağır maluliyete neden olacağı hallerde de kürtaja izin verilmektedir. Bu hak fewsün yaşama hakkının olup olmadığı ya da kadının kürtaj hakkı olup olmadığı taı11şılmaksızın tanınmıştır. Yasa'nın 2. maddesinde nüfus planlaması "fertlerin istedikleri sayıda ve istedikleri zaman çocuk sahibi olması" biçiminde tanımlanmıştır. Nüfus planlamasının öncelikle gc 51 Beyinin elektrik aktivitesinin fetüsün beyin sapına gitmesi ve refleks hareketlerini yapabilme kapasitesi yedinci haftada mümkün olabilmektedir. Fakat bu acıyı hissetmek için yeterli değildir, talalnlls ile gelişmekte olan neokorteksi arasında bağlantı olması gerekmektedir. bu bağlaııtının zamanı çok kesin olmamakla birlikte hamileliğin orta döneminden önce olmadığı kesindir (22-23 haftalık hamilelik dönemi). Bu talamik fiberler ancak daha sonraki bir dönemde kortikal nöronlarla sinapsis oluşturmaya başlamamaktadırlar. Acıyı algılamak için uygun nöral sabstratlar otuzuncu haftadan önce oluşmamakta kortikal olgunlaşma ancak bu evrede tamamlanmaktadır. Bkz. a.k. sı Bkz. Robert D. GoJdstein. Mother - Love and Abortion, University of Califomia. Berkeley-Los Angeles, 1988, s S.lBkz. Webster v. Reproductive Health Services, 492 US, 490, 19X9.

12 184 İnsan HakLan Yıllığı beliği önleyici tedbirlerle sağlanması düşüncesi kabul edilmesine rağmen, Yasa, kürtajı da nüfus planlamasının bir aracı olarak görerek totaliter bir mantık ortaya koymuştur. s4 Oysa, kürtaj nüfus planlamasının bir aracı değil, fetüsün "potansiyel yaşam"ı karşısında, kadının "bedenini kontrol etme hakkı"nın, özerkliğinin s ; tanınmasıdır. Nüfus planlaması ancak kürtajm bir sonucu olabilir, bir amaç, kürtaj yolu ile korunacak bir hukuki menfaat olarak öne sürülemez. Bu nedenle kürtaja ilişkin hükümlerin nüfus planlamasına ilişkin bir yasa içinde yer alması doğru değildir. Bekaret kontrolü, Türkiye'nin önemli bir sorunudur. Özellikle ortaokuııarda okul müdürlerinin kız öğrencileri bekaret kontrolüne göndermeleri genç kızlar üzerinde ciddi bir baskıya neden olmakta, bunalımlara ve hatta intiharlara yol açmaktadır. 56 Milli - n tim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Odül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 17 (ç/4) Maddesinde yer alan "iffetsizliği tespit edilenler örgün eğitim dışına çıkarılır" hükmü okul yetkililerine bekaret kontrolü yaptırma yetkisi vermekte ve gencin ahlaki tercihleri üzerinde sübjektif bir değerlendirme yapmaya olanak tanımaktadır. Danıştay'ın 8. Dairesi tarafından iptal istemi reddedilen bu hüküm, kişinin en mahrem alanına, cinsel kimliğine ilişkin kararlarına müdahale niteliğinde olduğu gibi, bu kimliğinin başkaları tarafından öğrenilmesine de neden olmaktadır. Genç, cinsel seçimi nedeniyle ayıplanmakta ve daha da vahimi örgün öğretirnin dışına çıkarılarak, bir daha devam zorunluluğu olan 0 kuııara kayıt yaptırması yasaklanmaktadır (m. ı 9/c). Gencin cinsel kimliği, öğrencilerin tüm sosyal yaşamı demek olan örgün öğretimden mahrum olması gibi bir gencin geleceğini tümüyle etkileyen en ağır yaptırıma neden olmaktadır. Söz konusu yaptırım, yukarıda belirtilen nedenlerle, Anayasa'nın özel yaşamın gizliliğini düzenleyen 20. maddesine aykırı olduğu gibi, Anayasa Mahkemesi'nin ı 986 tarihinde verdiği karardaki yorumu,5l1göz önüne alındığında Anayasa'nın kişi özgürlüğü ve güvenliğine ilişkin ı 9. maddesine de aykındır. Anayasa Mahkemesi, "genel ahlak ve e dep kurallarına aykırı olarak utanç verici ve toplum düzeni bakımından tasvip edilmeyen tavır ve davranışta bulunanların" parmak izleri ve fotoğraflarının alınmasını düzenleyen Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu'nun bazı maddelerini değiştiren 3233 sayılı Kanun'un 1. maddesini 19. maddeye aykırı bulmuştur. Anayasa Mahkemesi şöyle demektedir: "Anayasanın 19. maddesinde ifadesini bulan kişi özgürlüğü kavramı, kişiye dilediği gibi karar verip hareket edebilme olanağı sağlayan kurumlaşmamış özgürlükler alanını kapsamaktadır".s9 Anayasa mahkemesi, kişinin günlük davranışlarının, suç SHs4 Aksi görüş için bkz. Sulhi Dönmezer, Ceza Hukuku Özel Kısım, Kişilere ve Mala Karsı Cliriimler, Filiz KitabevL 12. Baskı, İstanbul, 1984, Erman-Özek kort~iın tanınması ile korunan hukuki menl'aatin kadının ana olma hakkı olduğunu belirtmektedirler. Sahir Erman-Çetin Özek, Ceza Hukuku Özel Bölüm, Kişilere Karsı İşlenen Suçlar. Dünya Yayını, istanbul, 1994, s "Bekaret Kontrolü Okul MOdürOnOn insal'ına Bırakıldı". Cumhuriyet, Ocak 1995 tarih, sayılı RG. 5K tarih, 1985/8 Esas, 1986/27 Karar sayılı Anayasa Mahkemesi kararı. A YMKD, Sayı 22, s Y a.k., s

13 ABD Anayasa Hukukunda Mahremiyet Hakkı IH5 yılmayan eylemlerinin, yargı güvencesi dışında polisin öznel ölçütlere dayalı değerlendirmesi çerçevesinde sınırlandırılmasının ı 9. maddeye aykırı olduğunu saptamıştır.!!! Kişinin mahrem alanı kapsamına giren, cinsellik ve kişinin aile yaşantısına ilişkin koııularda son zamanlarda basında çıkan haberler de kaygı vericidir. Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı'nın resmi nikahsız olarak birlikte yaşayanların cezalandırılacağına dair beyanı,~1 "eşcinsellere veya ateistlere organ verilmesin" gibi çeşitli şartlara bağlanarak organ bağışı yapılmasının organ bağışını artıracağına İlişkin Kocaeli İl Sağlık Müdürü'nün beyanı bunlara örnektir.~l Ölümcül hastaların tedavilerinin, hastanın ısrarlı talebinin olması halinde, ölümle sonuçlanacağı bilinmesine rağmen, sona erdirilmesi ABD'de kişinin özerkliği ve mahremiyet hakkı içerisinde tanımlanarak kabul edilmektedir ve bu hakkı ortadan kaldıran düzenlemeler Anayasa'ya aykırı bulunmaktadır. Yüksek Mahkeme kararlarına göre, tedaviyi sona erdirme kararı son derece kişisel bir karardır ve buna müdahale edilmemesi gerekir. 6.' Türk Hukukunda ise, doktrindeki hakim görüş, tıbbi müdahale için verilen rızanın insan yaşamına ve beden bütünlüğüne saygılı olduğu ölçüde geçerli olabileceği yönündedir. M Doğrudan bir ölüm tehlikesi ortaya çıktığında, hastanın bilinçli olarak müdahaleye rıza göstermemesine rağmen, hekimin yaşamı korumak için müdahale etmesi, Türk Hukukunda hukuka uygun görülmektedir. 65 Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin ı 8. maddesine göre, hekim "zorunlu ve ivedi durumlarda hastaya yardımda bulunmak zorundadır". Aşçıoğlu, hekimlik mesleğinin verdiği yükümlülük gereği, hastaya bu durumda yardım etmeyen hekimin kasden adam öldürme (Tey. m. 448) suçunu işlemiş sayılacağını söylemektedir.1if> Türkiye'deki mevcut yasal düzenlemeler açısından, hastanın tedaviye son verme kararına saygı göstermek veya bunu bir hak olarak görmek hukuken mumklin görülmemektedir. 67 Oysa bu karar, kişinin kendi bedenini ve geleceğini kontrol etmesi açısından son derece kişisel bir karardır, ölümcül ve acı çeken hastalar için tedaviyi sona erdirme kararı Anayasa'nın ı 9. ve 20. maddeleri çerçevesinde bir hak olarak görtilmelidir. SONUÇ Özel yaşam hakkı, konut dokunulmazlığı, haberleşmenin gizliliği, özel kağıtların korunması gibi kişinin başkalarının öğrenmesini istemediği ya da çok yakınları dışında (1 (K! a.k., s "Nikahsızlara Ceza Yolda", Milliyet, 15 Mart "Eşcinsele, Ateiste Organ Yok", Gazete Pazar, 15 Maı \ Geniş bilgi için bkz. Sibel inceoğlu, Yaşama Hakkı Karşısında Ötanazi, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), istanbul, 1997, s , (...ı Çetin AşçlOgıu, Doktorların Hukuki ve Cezai Sorumluluğu, Ankara, 1982, s. 42. Bu konuda geniş bilgi için bkz. S. ınceoğlu. a.g.k., s (.5 a.k.; Çetin Aşçıoğlu. Tıbbi Yardım ve EI Atınalardan Doğan Sorunılıllltklar, Ankara, 1993, s, 41. IIf>Ç. Aşçıoğlu, Tıbbi. a.g.k., s Bkz. Seza Reisoğlu. "Hekimlerin Hukuki Sorumluluğu", Türk Hukukunda Hekimin Hukuki ve Cezai Sorumluluğu (Sorumluluk Hukukundaki Yeni Gelişmeler V, Sempozyuımı), MHALJM Yayını, istanbul, 1983, s. 6-7: Cüneyt Çilingiroğlu. Tıbbi Müdahaleye Rıza, İstanbul s, 49.

14 186 İnsan Hakları Yıllığı çıklamak istemediği alanın korunmasının yanı sıra, kişinin yaşamındaki önemli, mahrem konulardaki kararlarını da güvence altına almalıdır. ABD Anayasa Hukukunda özel yaşam şemsiyesi altında korunan bu alan kişisel özerklik ya da kimliğin korunmasıdır. ABD Anayasa Hukukundaki bu yorum modeli bizim hukukumuz açısından değerlendirilmesi gereken, farklı bir yaklaşıma kapı açacak özelliklere sahiptir. Özel yaşam hakkına özerklik ilkesini de kapsayacak şekilde bakıldığı takdirde, kız öğrencileri bekaret kontrolüne gönderme yetkisi ve bu öğrencilerin iffetsizlik nedeniyle 0 kuldan atılmalarına yetki veren düzenlemenin özel yaşam hakkını düzenleyen 20. madde'ye aykırı olduğu görülecektir. Ayrıca bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi'nin yorumu göz önüne alındığında, kişi özgürlüğü ve güvenliğini düzenleyen 19. Madde açısından değerlendirilmelidir. Ölümcül hastaların, yaşam destekleyici araçlardan çekilmeleri yönündeki kararları kişisel özerklik açısından tartışılmalı ve mevcut yasal düzenlemelerin bugün doktrinde ve uygulamada yerleşmiş yorumları yeniden gözden geçirilmetidir.

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KARAARSLAN TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 4027/05) KARAR STRAZBURG 27 Temmuz 2010 İşbu karar AİHS

Detaylı

HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI. Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda;

HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI. Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda; HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda; HAKLARINIZ İnsan, sadece insan olmasından dolayı doğuştan bazı hakları kazanarak dünyaya adımını atmaktadır.

Detaylı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Hak Kavramı Herhangi bir varlığın, kanuni veya ahlaki gerekçelerle, sahip olması veya yapabilmesi olağan şeyler.. Hak Kavramı Kazanımlara

Detaylı

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği taslağı tarafımızca incelenmiş olup, aşağıda taslağın hukuka aykırı ve eksik olduğunu düşündüğümüz yönlerine

Detaylı

Sayı: 32/2014. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı: 32/2014. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 24 Şubat 2014 tarihli Kırkaltıncı Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan Özel Hayatın ve Hayatın Gizli Alanının Korunması Yasası Anayasanın 94 üncü

Detaylı

HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI

HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI Yard. Doç. Dr. Hamide TACİR Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...xi GİRİŞ...1 Birinci Bölüm HASTANIN KENDİ

Detaylı

Cinsel haklar / üreme hakları insan haklarıdır.

Cinsel haklar / üreme hakları insan haklarıdır. halk için Cinsel haklar / üreme hakları insan haklarıdır. Bu haklar varolusumuzdan, ileri gelir. Tüm cinsel haklar / üreme hakları yasalarla koruma altına alınmıstır., Hazırlayan : Eylem Karakaya. Illüstrasyonlar

Detaylı

Danıştayın yürütmesini durduğu konular: 1. Mesai dışı çalışma,

Danıştayın yürütmesini durduğu konular: 1. Mesai dışı çalışma, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik Hakkında Danıştay 11.Daire nin Esas No 2013/1812 Sayılı Kararı ve Yürütmeyi Durdurma Kararına

Detaylı

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.]

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] [Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] Giriş Hekimler, hastaları ve geniş toplum kesimleri arasındaki ilişkilerde son yıllarda önemli değişikler

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

KURUM TABİPLERİ VE İŞYERİ HEKİMLERİNİN YETKİLENDİRİLMİŞ AİLE HEKİMİ OLMASI ZORUNLU D E Ğ İ L D İ R.

KURUM TABİPLERİ VE İŞYERİ HEKİMLERİNİN YETKİLENDİRİLMİŞ AİLE HEKİMİ OLMASI ZORUNLU D E Ğ İ L D İ R. KURUM TABİPLERİ VE İŞYERİ HEKİMLERİNİN YETKİLENDİRİLMİŞ AİLE HEKİMİ OLMASI ZORUNLU D E Ğ İ L D İ R. I- AİLE HEKİMLİĞİ MEVZUATI: HUKUKİ DÜZENLEMELER 1-5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu nun Tanımlar başlıklı

Detaylı

Alman Federal Mahkeme Kararları. Belirli süreli bir hizmet sözleşmesinin fiilen başlamasından önce yazılı olarak düzenlenmesi gerekir.

Alman Federal Mahkeme Kararları. Belirli süreli bir hizmet sözleşmesinin fiilen başlamasından önce yazılı olarak düzenlenmesi gerekir. Federal İş Mahkemesi Karar Tarihi: 1.12.2004 Sayısı : 7 AZR 198/04 Belirli süreli bir hizmet sözleşmesinin fiilen başlamasından önce yazılı olarak düzenlenmesi gerekir. Özü: Belirli süreli bir hizmet sözleşmesi

Detaylı

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2-

ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- Değerlendirme Raporu Birey Hak ve Özgürlükleri (I) Yaşam hakkı Kişi dokunulmazlığı Özel yaşamın gizliliği www.tkmm.net 1 2 1. YAŞAM HAKKI Yaşam Hakkı kutsal mı? Toplumun/devletin

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012

Detaylı

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1

Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 Dünya Hekimler Birliği, Hasta Hakları Bildirgesi 1 34. Dünya Hekimler Toplantısı nda kabul edilmiş (Lizbon, Portekiz, Eylül/Ekim 1981), 47. Dünya Hekimler Birliği Kurultayı nda değişikliğe uğramış (Bali,

Detaylı

BİLGİ GÜVENLİĞİNİN HUKUKSAL BOYUTU. Av. Gürbüz YÜKSEL GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

BİLGİ GÜVENLİĞİNİN HUKUKSAL BOYUTU. Av. Gürbüz YÜKSEL GENEL MÜDÜR YARDIMCISI BİLGİ GÜVENLİĞİNİN HUKUKSAL BOYUTU Av. Gürbüz YÜKSEL GENEL MÜDÜR YARDIMCISI SAĞLIK BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 663 sayılı KHK Md.11 Sağlık Bakanlığı bilişim uygulamalarını yürütmek üzere doksanlı

Detaylı

Madde 8- Herkes, özel ve aile yaşamına, konutuna, ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

Madde 8- Herkes, özel ve aile yaşamına, konutuna, ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Özel hayatın ve buna bağlı olarak kişinin kendisine ait sağlık verilerinin korunması ulusal ve uluslar arası mevzuatta açık ve ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerin tamamında hastaya ait kişisel

Detaylı

TERMİNASYONLA İLGİLİ GERİ ÇEKİLEN YASA TASLAĞI ve DEĞERLENDİRİLMESİ

TERMİNASYONLA İLGİLİ GERİ ÇEKİLEN YASA TASLAĞI ve DEĞERLENDİRİLMESİ TERMİNASYONLA İLGİLİ GERİ ÇEKİLEN YASA TASLAĞI ve DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Mehmet Tayyar Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. Nüfus planlaması hakkında kanun (K.Nu.2827,

Detaylı

Federal İdare İş Mahkemesi

Federal İdare İş Mahkemesi Federal İdare İş Mahkemesi Çev: Alpay HEKİMLER * Karar Tarihi : 19.03.2013 Sayısı : 1 C 12.12 Türk işçileri, diğer işçilere oranla ikamet belgeleri için belirgin oranda daha yüksek bir harç ödemek zorunda

Detaylı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Dr. Osman Celbiş Adli Tıp Profesörü, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Şekil Değiştiren Hekimlik Sanatı İnsanlık tarihi ile başlayan süreç içerisinde belli kurallar

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ

YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ Đnternete erişime ilişkin yasaklamalara sınırlama getiren ve muhtemel bir kötüye kullanma durumuna karşı hukuki kontrol güvencesi sunan katı bir yasal çerçevede alınmayan

Detaylı

DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA

DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA DANIŞTAY BAŞKANLIĞI NA Yürütmenin Durdurulması Taleplidir. Duruşma Taleplidir. DAVACI : Türkiye Barolar Birliği adına Başkan Prof. Dr. Metin FEYZİOĞLU Oğuzlar Mahallesi Barış Manço Caddesi Avukat Özdemir

Detaylı

ĐKĐNCĐ DAĐRE KARAR. Đclal KARAKOCA ve Hüseyin KARAKOCA v. TÜRKĐYE (Başvuru no. 46156/11)

ĐKĐNCĐ DAĐRE KARAR. Đclal KARAKOCA ve Hüseyin KARAKOCA v. TÜRKĐYE (Başvuru no. 46156/11) ĐKĐNCĐ DAĐRE KARAR Đclal KARAKOCA ve Hüseyin KARAKOCA v. TÜRKĐYE (Başvuru no. 46156/11) Başkan Guido Raimondi Yargıçlar Danutė Jočienė Peer Lorenzen Dragoljub Popović Işıl Karakaş Nebojša Vučinić Paulo

Detaylı

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey

Detaylı

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR

TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR TÜRKİYE DE MAĞDUR ÇOCUKLAR Bilgi Notu-2: Cinsel Suç Mağduru Çocuklar Yazan: Didem Şalgam, MSc Katkılar: Prof. Dr. Münevver Bertan, Gülgün Müftü, MA, Adem ArkadaşThibert, MSc MA İçindekiler Grafik Listesi...

Detaylı

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet 3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet Fikret İlkiz Anayasaya göre; herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde

Detaylı

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde

Detaylı

Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi nde ( TBMM ) 26 Mart 2015 tarihinde 688 Sıra Sayılı Kanun ( 688 Sıra Sayılı Kanun ) teklifi kabul edilmiştir. 688 Sıra Sayılı Kanun uyarınca, İnternet Ortamında Yapılan Yayınların

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Ceza Hukukunda Rıza İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXIII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm

Detaylı

Avrupa Adalet Divanı Kararı

Avrupa Adalet Divanı Kararı Avrupa Adalet Divanı Kararı Karar Tarihi : 14.04.2005 Sayısı : C-341/02 İnşaat işçileri için belirlenmiş olan asgari ücret, yabancı işverenler tarafından ödenmekte olan tüm ek ödemeleri kapsamamaktadır.

Detaylı

Yasal Çerçeve (Bilgi Edinme Kanunu ve Diğer Gelişmeler) KAY 465 Ders 1(2) 22 Haziran 2007

Yasal Çerçeve (Bilgi Edinme Kanunu ve Diğer Gelişmeler) KAY 465 Ders 1(2) 22 Haziran 2007 Yasal Çerçeve (Bilgi Edinme Kanunu ve Diğer Gelişmeler) KAY 465 Ders 1(2) 22 Haziran 2007 Ders Planı Ders İçeriği: Yasal Çerçeve Bilgi Edinme Kanunu Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu Çalışma Usul ve Esasları

Detaylı

HASTA HAKLARI KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ

HASTA HAKLARI KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ HASTA HAKLARI KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ Hak sözcüğü, hukuka uygunluk, adalet; hukukun, adaletin gerektirdiği ve birine ayırdığı şey diye tanımlanmaktadır. Hasta hakları, esasta insan haklarının sağlık

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire

T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire T.C. D A N I Ş T A Y Yedinci Daire Esas No : 2012/4237 Karar No : 2012/7610 Anahtar Kelimeler: Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi, Yatırım Teşvik Belgesi, Muafiyet Özeti: Yatırım teşvik mevzuatı koşullarına

Detaylı

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi İlke Beyanı: 3M çalışma ortamındaki herkes, kendisine saygıyla davranılmasını hak eder. Saygı göstermek, her bir kişiye eşsiz yetenekleri, geçmişi ve bakış

Detaylı

Sayı: Ankara, 24 /03/2014 ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA

Sayı: Ankara, 24 /03/2014 ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR. DURUŞMA TALEPLİDİR. ANKARA İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA DAVACI VEKİLİ DAVALILAR : Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı : Oğuzlar Mah. Barış Manço Cad. Av. Özdemir Özok

Detaylı

Alman Federal Mahkeme Kararları

Alman Federal Mahkeme Kararları Alman Federal Mahkeme Kararları Avrupa Adalet Divanı Karar Tarihi : 06.11.2012 Sayısı : C-286/12 Çev: Alpay HEKİMLER * Emeklilik yaşının, geçiş süreci öngörülmeden radikal bir biçimde düşürülmesi, yaş

Detaylı

Hasta Hakları ve Uygulamaları Hasta Sorumlulukları. Özgül GÖKÇE ÜNGÜR Sosyal Hizmet Uzmanı Hasta Hakları Birim Sorumlusu

Hasta Hakları ve Uygulamaları Hasta Sorumlulukları. Özgül GÖKÇE ÜNGÜR Sosyal Hizmet Uzmanı Hasta Hakları Birim Sorumlusu Hasta Hakları ve Uygulamaları Hasta Sorumlulukları Özgül GÖKÇE ÜNGÜR Sosyal Hizmet Uzmanı Hasta Hakları Birim Sorumlusu HASTA HAKLARI 1) Hizmetten genel olarak faydalanma Adalet ve Hakkaniyet ilkeleri

Detaylı

İSTANBUL İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASI KORUMA ÇALIŞMA GRUP BAŞKANLIĞI

İSTANBUL İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASI KORUMA ÇALIŞMA GRUP BAŞKANLIĞI İSTANBUL İL GÖÇ İDARESİ MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASI KORUMA ÇALIŞMA GRUP BAŞKANLIĞI 1 GİRİŞ TÜRKİYE DE ULUSLARARASI KORUMA MEVZUATI GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GENEL İLKELER-TANIMLAR Göç İdaresi Genel Müdürlüğü,

Detaylı

KABUL EDİLMEZLİK KARARI

KABUL EDİLMEZLİK KARARI Priştine, 21 Ekim 2013 Nr. ref.: RK484/13 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Başvuru No: 135 /12 Svetozar Nikolić Kosova Yüksek Mahkemesi nin Rev. No: 36/2010 sayı ve 12 Eylül 20 12 tarihli kararı hakkında anayasal

Detaylı

KOVUŞTURMA ve SONRASI Tanık, polise veya savcıya ifade vermek zorunda mıdır?

KOVUŞTURMA ve SONRASI Tanık, polise veya savcıya ifade vermek zorunda mıdır? KOVUŞTURMA ve SONRASI Tanık, polise veya savcıya ifade vermek zorunda mıdır? Bir suçun tanığı olmuş kişi, polise bilgi ve ifade vermek zorunda değildir. Ancak, ifadesine gerek duyulan kişilerin, polis

Detaylı

Alman Federal Mahkeme Kararları. Hessen Eyalet Sosyal Mahkemesi

Alman Federal Mahkeme Kararları. Hessen Eyalet Sosyal Mahkemesi Alman Federal Mahkeme Kararları Çev: Alpay HEKİMLER * Hessen Eyalet Sosyal Mahkemesi Karar Tarihi : 24.03.2015 Sayısı : L 3 U 225/10 İşçiler, öğlen paydosu sırasında, sadece öğlen yemeğini yemek üzere

Detaylı

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ Yrd. Doç. Dr. Güray ERDÖNMEZ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR CETVELİ...xix GİRİŞ...1

Detaylı

PAZARLIK USULÜNDE DAVET EDİLMEYEN FİRMALAR İHALEYE KATILABİLİR Mİ? DANIŞTAY KARARI ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

PAZARLIK USULÜNDE DAVET EDİLMEYEN FİRMALAR İHALEYE KATILABİLİR Mİ? DANIŞTAY KARARI ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME BİLGİ NOTU SERİSİ PAZARLIK USULÜNDE DAVET EDİLMEYEN FİRMALAR İHALEYE KATILABİLİR Mİ? DANIŞTAY KARARI ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET: Bu bilgi notunda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu nun 21 inci maddesinin

Detaylı

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi

Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi Mehmet SAYDAM Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vii

Detaylı

Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Þiddete Maruz Kalan Kadýnlara Sunulan Hizmetler Hazýrlayan Ebru Özberk T.C. Baþbakanlýk Kadýnýn Statüsü Genel Müdürlüðü Ekim 2008 Bu kitabýn basým, yayýn,

Detaylı

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu.

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu. AVUKAT HATİCE CAN Av.haticecan@hotmail.com Atatürk cad. 18/1 Antakya 0.326.2157903-2134391 AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA FETHİYE DOSYA NO : 2011/ 28 KATILAN : B. S. KATILMA İSTEYEN Türkiye Barolar

Detaylı

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet

Detaylı

Sigorta Sektörü Açısından Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Dr. Halit Başkaya

Sigorta Sektörü Açısından Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Dr. Halit Başkaya Sigorta Sektörü Açısından Kişisel Sağlık Verilerinin Korunması Dr. Halit Başkaya TANIM Kişisel Veri (*): Belirli veya kimliği belirlenebilir gerçek ve tüzel kişilere ilişkin bütün bilgiler Ad, soyad Doğum

Detaylı

T.C. ANAYASA MAHKEMESİ

T.C. ANAYASA MAHKEMESİ T.C. ANAYASA MAHKEMESİ BİREYSEL BAŞVURU FORMU Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 59. maddesine göre hazırlanmıştır. 1 BİREYSEL BAŞVURU FORMU I- KİŞİSEL BİLGİLER A- GERÇEK KİŞİLER İÇİN BAŞVURUCUNUN 1- T.C. KİMLİK

Detaylı

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ :

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE : Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü ŞİKAYETİN KONUSU : Özel büro ve turizm tesisleri

Detaylı

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır Doç. Dr. Tuğrul KATOĞLU* * Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ceza

Detaylı

Biz de yazımızda bunu irdeleyelim, yani vergi aslında af olur mu sorusunun cevabını irdeleyelim istedik.

Biz de yazımızda bunu irdeleyelim, yani vergi aslında af olur mu sorusunun cevabını irdeleyelim istedik. Vergi barışı, Hazine'ye varlık barışından daha çok gelir getirir 23.11.2009 Bumin Doğrusöz Geçen günlerde yine vergi affı dedikoduları çıktı. Bu arada bir toplantıda Maliye Bakanı, vergide af olmayacağını

Detaylı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR Başvuru no. 1047/07 Mehmet Mevlüt ASLAN / Türkiye Başkan, Nebojša Vučinić, Yargıçlar, Paul Lemmens, Egidijus Kūris, ve Bölüm

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN*

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* 1.Giriþ ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* Toplu olarak kullanýlmasýndan dolayý kolektif sosyal haklar arasýnda yer alan sendika hakký 1 ; bir devlete sosyal niteliðini veren

Detaylı

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KARYAĞDI TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 22956/04) KARAR STRAZBURG 8 Ocak 2008 İşbu karar AİHS nin

Detaylı

Özelde Çalışan Hekimlere Acil Duyuru İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ YARGI TARAFINDAN HUKUKA AYKIRI BULUNAN ÇALIŞMA YASAKLARINI BİR KEZ DAHA DOLAŞIMA SOKTU.

Özelde Çalışan Hekimlere Acil Duyuru İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ YARGI TARAFINDAN HUKUKA AYKIRI BULUNAN ÇALIŞMA YASAKLARINI BİR KEZ DAHA DOLAŞIMA SOKTU. Özelde Çalışan Hekimlere Acil Duyuru İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ YARGI TARAFINDAN HUKUKA AYKIRI BULUNAN ÇALIŞMA YASAKLARINI BİR KEZ DAHA DOLAŞIMA SOKTU. İstanbul Tabip Odasına iletilen başvurulardan geçtiğimiz

Detaylı

BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ BİR AVUKAT YANINDA AYLIKLI OLARAK ÇALIŞAN AVUKATIN DURUMUNUN AVUKATLIK YASASI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Güneş GÜRSELER * Hiçbir planlama yapılmadan birbiri ardına açılan hukuk fakültelerinin yılda ortalama

Detaylı

Alman Federal Mahkeme Kararları

Alman Federal Mahkeme Kararları Federal İş Mahkemesi Çev: Alpay HEKİMLER * Karar Tarihi : 28.01.2010 Karar Sayısı: 2 AZR 764/08 Almanca diline yeterince vakıf olamama, uzun yıllardan beri çalışmakta olan bir kişinin iş ilişkisinin sona

Detaylı

HUKUKİ AÇIDAN AÇIKLAMALARA DAYANAK ULUSLARARASI HUKUK NORMLARI

HUKUKİ AÇIDAN AÇIKLAMALARA DAYANAK ULUSLARARASI HUKUK NORMLARI HUKUKİ AÇIDAN AÇIKLAMALARA DAYANAK ULUSLARARASI HUKUK NORMLARI Dünya Sağlık Örgütü Üreme Sağlığı Strateji Raporları: Dünyada her yıl ortalama 45 milyon kürtajın yapıldığını ve bunların 19 milyonunun güvenli

Detaylı

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Skåne deki Temel Bakımda bulunan Ebe muayenehaneleri (Barnmorskemottagningarna) NEREYE BAŞ- VURABILIRIM? IKIZLERIM OLUR MU? BENİM İÇİN UYGUN MU? NORMAL MI? KAÇA

Detaylı

Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU

Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU Avrupa Konseyi Strazburg, 31 Mayıs 2005 Konferans Web Sayfası: http ://www. coe. int/prosecutors Macaristan Savcılığı İşbirliği ile Avrupa Konseyi Tarafından Düzenlenen AVRUPA SAVCILARI KONFERANSI 6.OTURUMU

Detaylı

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları)

Birleşmiş Milletler Avukatların Rolüne İlişkin Temel İlkeler Bildirgesi (Havana Kuralları) 27 Ağustos- 7 Eylül 1990 tarihleri arasında Havana da toplanan Suçların Önlenmesine ve Suçların Islahı üzerine Sekizinci Birleşmiş Milletler Konferansı tarafından kabul edilmiştir. Dünya halkları, Birleşmiş

Detaylı

TÜRKİYEDE OTURAN YABANCILARIN NÜFUS KAYITLARININ TUTULMASI HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

TÜRKİYEDE OTURAN YABANCILARIN NÜFUS KAYITLARININ TUTULMASI HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar TÜRKİYEDE OTURAN YABANCILARIN NÜFUS KAYITLARININ TUTULMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararı : 27/9/2006,11057 Dayandığı Kanunun Tarihi : 25/04/2006, No:5490 Yayımlandığı Resmî Gazete : 20 Ekim

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu

Detaylı

Bireysel Başvuru Yolu

Bireysel Başvuru Yolu Dr. Ebru KARAMAN Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Bireysel Başvuru Yolu İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR

Detaylı

Sağlık Sektörü Penceresinden DİJİTAL ORTAMDA VERİ GİZLİLİĞİ VE YÖNETİMİ

Sağlık Sektörü Penceresinden DİJİTAL ORTAMDA VERİ GİZLİLİĞİ VE YÖNETİMİ Sağlık Sektörü Penceresinden DİJİTAL ORTAMDA VERİ GİZLİLİĞİ VE YÖNETİMİ Av. Ceylin Beyli, LL.M CBL Avukatlık Bürosu 2013 Temel Sorunlar Sağlık verilerinin korunması konusunda, Sağlık Sektörüne ilişkin

Detaylı

4/5/2007 TARİHLİ VE 5651 SAYILI KANUN. Şinasi DEMİR-Serkan KAYA İl Bilgisayar Formatör Öğretmenleri-ANTALYA

4/5/2007 TARİHLİ VE 5651 SAYILI KANUN. Şinasi DEMİR-Serkan KAYA İl Bilgisayar Formatör Öğretmenleri-ANTALYA 4/5/2007 TARİHLİ VE 5651 SAYILI KANUN Şinasi DEMİR-Serkan KAYA İl Bilgisayar Formatör Öğretmenleri-ANTALYA AMAÇ Yönetici Öğretmen Öğrenci Veli İnternetin güvenli ve bilinçli kullanımı konusunda tavsiyelerde

Detaylı

Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar. Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF

Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar. Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Etik Etik ya da etik analiz, açık, net bir soru ile başlar: hangi etkinlikler doğru ya da yanlıştır, iyi ya da kötüdür,

Detaylı

TAŞMAN & ŞANVER. Persembepazarı Cd. No 9 Kat: 5 / 402-404 Karaköy / İstanbul Tel: 90-212-245-4245 Fax : 90-212-245-4233 inbox@sanver.gen.

TAŞMAN & ŞANVER. Persembepazarı Cd. No 9 Kat: 5 / 402-404 Karaköy / İstanbul Tel: 90-212-245-4245 Fax : 90-212-245-4233 inbox@sanver.gen. TAŞMAN & ŞANVER Persembepazarı Cd. No 9 Kat: 5 / 402-404 Karaköy / İstanbul Tel: 90-212-245-4245 Fax : 90-212-245-4233 inbox@sanver.gen.tr BÜLTEN ELEKTRONİK İMZA Elektronik imza nedir? Başka bir elektronik

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU MÜRACAAT SÜRECİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR:

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU MÜRACAAT SÜRECİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR: ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru 1982 Anayasası nın 148. ve 149. Maddeleri ile geçici 18. maddesi hükümleri ve ayrıca 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

Detaylı

Kök Hücre Çalýþmalarý ve Hukuki Boyutu

Kök Hücre Çalýþmalarý ve Hukuki Boyutu Kök Hücre Çalýþmalarý ve Hukuki Boyutu KÖK HÜCRE ÇALIÞžMALARI VE HUKUKÝ BOYUTU Hakan Hakeri ÖZET Kök hücre çalä±åÿmalarä± tä±p alanä±nda yeni uygulamalardan biri olarak görülmektedir. Her ne kadar bu çalä±åÿmalar

Detaylı

Genetik ve Etik. Dr. Savaş Kaya Tıp Tarihi ve Etik

Genetik ve Etik. Dr. Savaş Kaya Tıp Tarihi ve Etik Genetik ve Etik Dr. Savaş Kaya Tıp Tarihi ve Etik 1 Bu dersde Tıbbi Genetiğin Başlıca Etik Sorunlarını Tıbbi Etik İlkelerini Etik İlkelerin Genetik Hizmetlere Uygulanmasını Tıbbi Genetik Ögenik mi Etik

Detaylı

12/24/2013. Sağlık Ekibi Üyeleri

12/24/2013. Sağlık Ekibi Üyeleri Sağlık hizmeti etik kurallarının ana kuralı, sağlık hizmeti veren kişinin daima hastanın iyiliğini gözeterek ve yararını düşünerek davranmakla yükümlü olduğudur. Bütün sağlık çalışanları ahlaki olarak

Detaylı

KAMU DÜZENİ K AVR AMI

KAMU DÜZENİ K AVR AMI Dr. Özge OKAY TEKİNSOY Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi İDARE HUKUKUNDA KAMU DÜZENİ K AVR AMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...xi İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1

Detaylı

KABUL EDİLMEZLİK KARARI

KABUL EDİLMEZLİK KARARI Priştine, 13 Haziran 2011 Nr.ref: RK 120/11 KABUL EDİLMEZLİK KARARI Dava no: KI 124/10 Başvurucu Shkurte Krasniqi Kosova Yüksek Mahkemesi A.nr.771/2010 sayı ve 27 Ekim 2010 tarihli kararının Anayasaya

Detaylı

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir.

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir. UZMANLIK ÖĞRENCİLERİNİN TIBBİ MÜDAHALE YETKİSİ ve HUKUKİ SORUMLULUKLARI Uz.Dr. Ziya T. GÜNEŞ-Sağlık Hukuku Yüksek Lisans Programı Tıbbi Müdahale; Meslek icrasına yetkili bir sağlık personeli tarafından,

Detaylı

ANONİM ORTAKLIKTA ESAS SÖZLEŞMESEL BAĞLAM

ANONİM ORTAKLIKTA ESAS SÖZLEŞMESEL BAĞLAM Necdet UZEL İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa Göre ANONİM ORTAKLIKTA ESAS SÖZLEŞMESEL

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

Alman Federal Mahkeme Kararları

Alman Federal Mahkeme Kararları Federal İş Mahkemesi Karar Tarihi : 24.02.2005 Sayısı : 2 AZR 373/3 Beşten fazla işçi istihdam eden işveren bir hizmet akdini fesih ettiği zaman İş Güvencesi Yasasının (KSchG) uygulanamayacağını ispat

Detaylı

Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi*

Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* Savcıların Mesleki Sorumluluk Standartları ile Temel Görev ve Hakları Beyannamesi* 23 Nisan 1999 tarihinde Uluslararası Savcılar Birliği tarafından onaylanmıştır. *Bu metin, HSYK Dış İlişkiler ve Proje

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

Federal İdare İş Mahkemesi

Federal İdare İş Mahkemesi Federal İdare İş Mahkemesi Karar Tarihi : 15.10.2013 Sayısı : 1 ABR 31/12 Çev: Alpay HEKİMLER * İşçiler, kendileri için işveren tarafından hizmet içi kullanım için tahsis edilmiş olan e-mail adreslerini

Detaylı

2 Kasım 2011. Sayın Bakan,

2 Kasım 2011. Sayın Bakan, SayınSadullahErgin AdaletBakanı Adres:06659Kızılay,Ankara,Türkiye Faks:+903124193370 E posta:sadullahergin@adalet.gov.tr,iydb@adalet.gov.tr 2Kasım2011 SayınBakan, Yedi uluslarası insan hakları örgütü 1

Detaylı

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KABUL EDĠLEBĠLĠRLĠK HAKKINDA KARAR Başvuru no: 36797/10 Süleyman Dinç v. Türkiye 19 Şubat 2013 tarihinde, Başkan Guido Raimondi, Yargıçlar Danute Jociene, Peer

Detaylı

Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma

Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma Yrd. Doç. Dr. Nezih VAROL Halk Sağlığı ve Adli Tıp Uzmanı SAHUMER Sağlık Hukuku Merkezi- Genel Müdür Pediatri de HASTA...? HASTA YAKINI...?

Detaylı

: Av.Tezcan ÇAKIR Meşrutiyet Cd. N:3/15 - ANKARA

: Av.Tezcan ÇAKIR Meşrutiyet Cd. N:3/15 - ANKARA Esas No : 1995/1983 Karar No: 1997/519 Temyiz İsteminde Bulunan :. : Türk Dişhekimleri Birliği : Av.Tezcan ÇAKIR Meşrutiyet Cd. N:3/15 - ANKARA İstemin Özeti : Dişhekimi olan davacıya, Türk Dişhekimleri

Detaylı

MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI

MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış için www.hukukmarket.com MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN

AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN AİLE MAHKEMELERİNİN KURULUŞ, GÖREV VE YARGILAMA USULLERİNE DAİR KANUN Kanun No: 4787 Kabul Tarihi : 09/01/2003 Resmi Gazete Tarihi: 18/01/2003 Resmi Gazete Sayısı: 24997 AMAÇ VE KAPSAM Madde 1 - Bu Kanunun

Detaylı

AİHM İçtihatları Kapsamında Medeni Haklar ve Yükümlülükler

AİHM İçtihatları Kapsamında Medeni Haklar ve Yükümlülükler AİHM İçtihatları Kapsamında Medeni Haklar ve Yükümlülükler Mülkiyet Hakları *Mülkiyet davalarına ilişkin yargılamalar özel haklar ve yükümlülükler açısından belirleyici olması nedeniyle m.6/1 kapsamındadır.

Detaylı

MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN

MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN 8275 MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 4743 Kabul Tarihi : 30/1/2002 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 31/1/2002

Detaylı

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr

DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr DEMOKRASİ VE SAYDAMLIK ENSTİTÜSÜ www.dse.org.tr YENİ ANAYASA DEĞİŞİKLİK ÖNERİLERİMİZ (TCBMM Başkanlığı na iletilmek üzere hazırlanmıştır) 31.12.2011 İletişim: I. Anafartalar Mah. Vakıf İş Hanı Kat:3 No:

Detaylı

Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ek 1 Nolu Protokol

Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ek 1 Nolu Protokol T.C. D A N I Ş T A Y Esas No : 2011/8665 Karar No : 2013/9005 Anahtar Kelimeler : Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Ek 1 Nolu Protokol Özeti : İmar planında küçük sanayi

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

SPKn İDARİ PARA CEZALARI

SPKn İDARİ PARA CEZALARI SPKn İDARİ PARA CEZALARI Av. Ümit İhsan Yayla Sermaye Piyasası Kanununda Halka Açık Şirketlerle İlgili Suç ve Yaptırımlar ile Önemli Nitelikte İşlemler Paneli İstanbul 27.06.2014 Sunum İçeriği Ceza Vermeye

Detaylı

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER GİRİŞ Gelişen bilişim teknolojilerinin bütün kamu kurumlarında kullanılması hukuk alanında bir kısım etkiler meydana getirmistir. Kamu tüzel kişileri tarafından bilgisayar teknolojileri kullanılarak yerine

Detaylı