AYRIŞIM ZONLARI MADEN YATAKLARI OKSİDASYON SEMENTASYON YATAKLARI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AYRIŞIM ZONLARI MADEN YATAKLARI OKSİDASYON SEMENTASYON YATAKLARI"

Transkript

1 AYRIŞIM ZONLARI MADEN YATAKLARI OKSİDASYON SEMENTASYON YATAKLARI

2 Maden Yataklarının yüzeyleyen bölümlerinin varlığı ile bu kısımların oksitlenmesi söz konusu olur. Atmosferik koşulların gelişimine ve maden yatağı mineralojik özelliklerine bağlı olarak elementlerin ayrışımı ve dağılımı gelişir. Diğer bir değişle elementlerin yer değiştirmesi ve yeniden birikimi söz konusu olur. Oksidasyon ve sementasyon olayları en çok ve özellikle sülfürler üzerinde kendini gösterir. Arseniyürler, antimoniyürler ve sülfo tuzları da ikinci sırayı alırlar. Oksit ve nabit haldeki mineraller için oksidasyon ve sementasyon olayları söz konusu değildir.kısaca bileşiminde kükürt atomu bulunan ve ayrışma ile sülfat verebilen cevherlerde oksidasyon ve sementasyon kuşakları görülür. Oksidasyon ve sementasyon olayları yer altı suyunun hareketine bağlıdır. Hidrojeoloji yönünden ve suyun hareketlerine ilişkin cevher ayrışması yönünden üç kuşak meydana gelir:

3 Bu birikimler farklı seviyelerde zonlar oluştururlar. Bu zonlarda zenginleşmeler, cevherleşmeler oluşur.genel olarak yüzey noktalarından itibaren Yükseltgenmiş Kuşak ( Oksidasyon zonu ) Doygun kuşak ( Sementasyon zonu ) Durgun Kuşak ( Stagnasyon zonu ) şeklinde tanımlanmaktadırlar. Bu zonların en üst düzeyinde de demir şakka adı verilen kısım yeralır.belertilen bölümler genellikle geçişler halindedir. Özellikle yer altı su tablasının hareketlerine bağlı olarak yükseltgenme ve doygun kuşaklar arasında ki sınır değişir.

4 a) Topografik yüzeyi az çok paralelce izleyen yer altı suyu tablasının üst kısmı. Buraya havalandırma kuşağı da denir. Aşağıya doğru hareket eden su bol miktarda oksijen ve karbondioksit ile yüklüdür. Kayaçların ve cevherin kimyasal elementlerini eritir. Bu kuşaklarda sülfürler dengesizdir, oksitlenmişlerdir. Buraya genel olarak oksidasyon kuşağı adı verilir. b) Su tablasının altında kayaçlar su ile ıslanmışlardır. Burası yer altı suyudur. Su dolaşıma aşağıdaki noktalara yavaş yavaş iner. Islak veya doygun kuşak adı verilen bu seviyede erimiş elemanlar çok geniş çapta çökelmişlerdir. Buraya maden yatakları bakımından sementasyon kuşağı denir. c) Belli bir seviyenin altında kayaçların içerdiği su miktarı azalır. Bu seviyede suyun hareketleri de önemli değildir. Buraya durgun kuşak veya stagnasyon kuşağı denir. Birincil cevher bu seviyede hiçbir değişikliğe uğramamıştır.

5 Oksidasyon ve Sementasyon Zonu Zenginleşmeleri Yer kabuğunun, Yer altı su seviyesi (YASS) nin üstünde kalan ve atmosferle temas halindeki, oksijence zengin en dış kısmı "oksidasyon ve/veya havalandırma zonu" olarak, YASS' nin altında kalan ve suya doygun olan, oksijence fakir alt kısmı ise "suya doygun zon ve/veya stagnasyon zonu" olarak tanımlanmaktadır.

6 Yüzeysel ortamlarda, sülfürlü mineraller, birlikte bulundukları gang minerallerine ve yan kayaç içindeki silikatlı minerallere göre çok daha hızlı bir şekilde bozunmakta olup, diğer minerallerin bozunmasını da kolaylaştırmaktadır. Bunun pek çok nedeni olmakla birlikte en önemlisi; Ortamdaki 2- değerlikli kükürtün, oksidan koşullarda 6+ değerlikli (SO 4= ) hale gelme eğilimi, bu oksitlenme sırasında suyun oksijeninin kullanılması nedeniyle H +

7 Bu bozunmalar sırasında, ilk olarak, oksidasyon zonunda, sülfürlü mineraller sülfatlı minerallere dönüşmektedirler. Daha sonra, sülfatlı minerallerden çözünürlüğü düşük olanlar (PbSO 4 gibi), bulundukları yerde depolanırken çözünürlüğü yüksek olanlar ise su içinde çözünerek Me ++ ve SO 4= iyonlarına ayrılmakta (Fe ++, Cu ++, Zn ++ gibi), açığa çıkan metal iyonlarından hareketliliği düşük olanlar (örneğin; Fe ++ ) ortamdaki H 2 O ve O 2 ile reaksiyona girerek hidroksitli ve oksitli mineraller halinde depolanmaktadır.

8 Oksidasyon zonu içinde, oksitli, hidroksitli, sülfatlı ve karbonatlı mineraller gözlenirken, YASS' nin altında Eh indirgen olduğu için sülfürlü mineraller gözlenmektedir.

9 Açığa çıkan metal iyonlarından hareketliliği yüksek olanlar (Cu ++, Zn ++ gibi) ise su içinde çözülü olarak oksidasyon zonu boyunca aşağıya doğru taşınarak YASS civarında zenginleşmektedirler. Bu iyonlar, YASS' nin üst kısmında hidroksitli, oksitli, sülfatlı ve karbonatlı mineraller veya nabit metaller şeklinde, YASS 'nin alt kısmında ise ikincil sülfürlü ve sülfotuzlu mineraller şeklinde çökelerek depolanmaktadırlar.

10 Bunun sonucu olarak; oksidasyon zonunun üst kısmında, bu iyonlar bakımından fakirleşme (fakirleşmiş zon), YASS civarında ise zenginleşme (ikincil zenginleşme zonu / sementasyon zonu) gözlenmektedir. Daha derin kesimlerde ise bozunmamış ve herhangi bir değişikliğe uğramamış birincil cevher zonu yer almaktadır. Ancak, jeolojik zaman içerisinde, bozunma ürünleri, aşınma nedeniyle ortamdan uzaklaşırlar ise, bu

11

12 Bu dönüşüm reaksiyonları sonucu, bozunma zonunun en üst kesiminde, limonit ve hematit bakımından zengin ve demir şapka (gossan zonu) olarak tanımlanan demirli ve silisli bir örtü zonu gelişmektedir.

13

14 Oksidasyon kuşağında birincil cevher suyun etkisiyle yıkanıp süpürülmekte ve bileşenlerinin büyük bir kısmını kaybetmektedirler. Oksidasyon kuşağının mineralojik bileşimi, yapısı ve kimyasal bileşiminin bilinmesi daha derindeki birincil cevheri sezinlemede yararlı olacaktır. Lateritle örtülü yerlerde bu örtüler üzerindeki demir şapkalar hemen hemen ayırt edilemez. Geniş lateritlik alanlar birçok yatakların bulunmasını maskelemiş olurlar. Oksidasyon olayları derinlerde de hissedilebilir. Soğuk ve seyreltik eriyikler derinlere doğru inerler. Yıkanan yüzey seviyesinin altında ama oksidasyon kuşağı içinde, bu eriyikler metallerini çökelterek oksitlenmiş cevhere yer vermiş olurlar. Su tablasının altında bu eriyikler sülfürleri etkiler ve ikincil sülfürler şeklinde çökeltirler. Böylece sementasyon kuşağı oluşmuş olur. Bu kuşakla cevher oksidasyon kuşağına ve birincil cevhere oranla çok zenginleşmiştir. Sementasyon kuşağı bu özelliğiyle ekonomik bir değer taşır. Derin kökenli cevher işletilmezken yüzey kökenli kuşakları yatak kavramına girerler. Örneğin; Türkiye de Ergeni bakır yatağı ve ABD nin batısındaki porfirik bakır yatakları.

15 Aşağıda şematik gösterimi verilen maden yataklarının ayrışma zonları profillerinde yüzeyden alt kısımlara doğru hareket eden su karbon dioksit ve çözünmüş oksijen ile beraber kayaçlar içersindeki mineralleri etkiler, sülfürleri oksitleyerek oksit ve karbonat ağırlıklı bir zon oluşturur. Bu zon özellikle gözenekli yapısı ile dikkat çekicidir. Bu zon içersinde bulunan sülfürler ( FeS2, ZnS ve genel olarak MS) O2 ce H20 etkisi ile MSO4 ile H2SO4 halini alır. MSO4 duraysız ise ( FeSO4 gibi ) hemen Me2(SO4)3 gibi duraylı faza dönüşerek ortamda kalır. Ortamın nötr veya hafif asit olması durumunda da M(OH)3 olarak çöker ki bu durum da özellikle demir şapkada FE(OH)3 olarak kendini gösterir.

16 Oksidasyon kuşağının kimyasal bileşiminin tam olarak incelenebilmesi için yer altı sularının incelenmesi gerekir. Yer altı suyu CO 2 ce zengindir. Çünkü CO 2 nin erime sabitesi O den daha yüksektir. 15 o C de ve olağan basınç altında bir litre suda CO 2 gazı erir ve yaklaşık 2 gramdır. Bu CO 2 hemen hemen bütün minerallerin erimesinde hissedilir derecede etki yapar. Ayrışmaların ilk aşamalarında önemsiz bir rol oynar. Bölge çapında yaygın yer altı suyunun kimyasal bileşimi problemin anlaşılmasında ikinci derecede bir rol oynar. Sadece yakın geçmişte faal olan volkanik bölgelerin klorlü alkali sularının önemini belirtmek gerekir. Klorun bu volkanik bölgelerde çok rastlanan altın, gümüş gibi kıymetli mineraller bakımından rolü ve önemi büyüktür.

17 OKSİDASYON KUŞAĞINDA KİMYASAL OLAYLAR VE SÜLFATLARIN OLUŞUMU Maden yataklarında en çok bulunan sülfürlerden biri olan piriti örnek olarak alalım. Bu mineral oksidasyon olayları sonunda iki değerli demir sülfat ile sülfürik asit verir. 2FeS 2 + 7O 2 + 2H 2 O = 2FeSO 4 + 2H 2 SO 4 Demir sülfat hemen iki şekilde üç sülfat halinde okside olur. 12FeSO 4 + 6H 2 O + 3O 2 = 4Fe 2 (SO 4 ) 3 + 4Fe(OH) 3 4FeSO 4 + 2H 2 SO 4 + O 2 = 2Fe 2 (SO 4 ) 3 + 2H 2 O

18 Üç değerli demir sülfat nötr veya hafifçe asit ortamda sabit değildir, demir hidroksit ile sülfürik asit halinde hidrolize olur. Fe 2 (SO 4 ) 3 + 6H 2 O = 2Fe(OH) 3 + 3H 2 SO 4 Ayrıca üç değerli demir sülfat kuvvetli bir oksitleyicidir. Pirit ve diğer sülfürleri etkir, onlardan iki değerli demir sülfatlar daha oluşturur. Fe 2 (SO 4 ) 3 + FeS 2 = 3FeSO 4 + 2S Bazı oksitlenmiş şapkalarda kükürde rastlanmasının nedeni budur. Fakat genellikle bu kükürt ya SO 2 yada H 2 SO 4 haline dönüşür. Bazı eski ocak pasalarından çıkan kükürtlü gazlar bu biçimde oluşmuşlardır.

19 Oksidasyon olaylarında ortamın asitliğine göre iki gelişme görülür. Nötr veya hafifçe asit ortamda üç değerli demir hidroksit, çeşitli elektrolitlerin etkisi ile jel haline dönüşür. Jel neredeyse tamamen suyunu kaybederek limonite dönüşür. Yani FeO(OH) halinde götit oluşur. Bazı durumlarda jel suyu o kadar çok kaybolur ki hematite dönüşür. Daha asit ortamda gelişme farklıdır. Demir eriyik şeklinde kalır yada basit, iki değerli veya üç değerli sülfatlar şeklinde yada bunların karışımı olarak karmaşık sülfatlar olarak çökelir. Demirin altmışa yakın sülfatı ayırt edilmişse de hepsi sabit değildir, hafif asit ortamda bile götit haline dönüşürler. Pirit yataklarında işletme duvarları veya dışarıya çıkarılmış pasalar üzerindeki çiçeklenmeler böyle karışımları gösterirler.

20 Pirit ayrışması özetle: Pirit FeSO 4 Fe 2 (SO 4 ) 3 Fe(OH) 3 (limonit) Piritin bu şekilde ayrışması oksidasyon ve sementasyon kuşaklarının oluşumunda bir başlangıçtır. Demir üç sülfat ve sülfürik asit daha derinlere doğru inerek diğer sülfürleri etkir ve onları sülfata dönüştürür. Bu derinlikte artık atmosferin oksijeni etken değildir. Örnek: ZnS + 4 Fe 2 (SO 4 ) 3 + 4H 2 O = ZnSO 4 + 8FeSO 4 + 4H 2 SO 4 Daha genel olarak: MS + 4 Fe 2 (SO 4 ) 3 + 4H 2 O = MSO 4 + 8FeSO 4 + 4H 2 SO 4

21 Sonuç olarak birincil cevherde bulunan çeşitli metallerin sülfatları oluşmuş olur. Daha sonraki bütün gelişme bu sülfatların çözünme derecelerine bağlı olarak bir yol izler. Sülfürlerin sülfat haline geçme hızları da önemli bir faktördür. Hız sülfürün tek veya diğerleriyle birlikte bulunmasına göre değişir. Bir sülfürün oksidasyon ürünleri diğer bir sülfüre de etki yapar. Birbirlerine bitişik olan mineraller arasındaki elektrik akımının da etkisi vardır. Bir sülfür kendinden daha az aktif bir sülfürle yan yana ise elektrik akımı daha az aktif olana doğru yer değiştirir. Az aktif sülfür kolaylıkla oksitleşmesini ve erimesini sağlar. Daha aktif sülfür ise daha geç ve daha yavaş oksitlenir. Örneğin markasit blend ile kontak halinde iken yalnız başına olduğundan 4 ile 6 defa yavaş oksitlenir.

22 SÜLFATLARIN TAŞINMASI Oluşmuş sülfatların çoğunluğu çözelti halindedir. Bu soğuk ve seyreltik çözeltiler cevher yatağının arasından aşağıya doğru inerler ve alt kesimlerde metallerini bırakırlar. Oksidasyon kuşağının yüzey kesimi arınmış olur. Sülfatların erimeleri farklı olduğundan, metallerinin de taşınmaları ve aşağıda tekrar toplanmaları aynı zaman olmayacaktır. Sülfürleri piritle birlikte olan metallerin çözülmeleri: Sülfat Çözülme litrede (gr) Isı (C olarak) ZnSO MnSO NiSO CoSO FeSO CuSO Ag 2 SO PbSO

23 SEMENTASYON KUŞAĞI Çözelti halindeki sülfatlar aşağı seviyelere doğru inerken metallerini oksidasyon kuşağında veya daha aşağıda, stagnasyon kuşağının üst kısmında bırakırlar. Buraya sementasyon kuşağı denir. Sementasyon kuşağını oluşturan cevherlerin çökelme şekilleri: 1. Çözeltilerle katı maddeler arasındaki reaksiyonlarla 2. Çözeltilerin diğer çözelti veya gazlarla yaptığı reaksiyonlarla 3. Arid (kuru ve sıcak) iklimde çözeltilerin buharlaşması ve yoğunlaşması ile 4. Bir kısım bileşiklerin hidrolizi ile 5. Pıhtılaşma, jel haline geçme ile 6. Bir jel tarafından emilme suretiyle Çökelme şekillerinden özellikler birincisi önem taşımaktadır.

24 Çözeltilerle Katı Maddeler Arasındaki Reaksiyonlar: Çökelmeyi sağlayan en önemli olaydır. İki durum söz konusudur: a) Yan kayaç veya gang ile reaksiyonlar b) Sülfürlerle reaksiyonlar a) Yan kayaçlar ve ganglar ile reaksiyonlar: Çözelti her ne kadar asitse eritme yeteneği de o kadar fazladır. Buna göre metalin çökelmesi çözeltinin asitliğinin azalması ile orantılıdır. Bu koşul yan kayaç veya karbonatlı gang ile ortaya çıkabilir. Kalsit, dolomit ve siderit aktif minerallerdir. Sülfat çözeltileri bunlara rastladığında önce Fe 2 (SO 4 ) 3 ve H 2 SO 4 nötralize olur. Nötr bir ortam gelişince iki taraflı bir reaksiyon oluşur. M iki değerli bir metal olarak genel reaksiyon: MSO 4 + CaCO 3 = MCO 3 + CaSO 4 ZnSO 4 + CaCO 3 = ZnCO 3 + CaSO 4 (+H 2 O jips)

25 Su dolaşımı ile sülfat gelişi denklemlerin sağ tarafa doğru gelişimini sağlar. Başlangıçtaki karbonat yavaş yavaş ağır metal karbonatı ile yer değiştirir. Bu olaya bazı metaller için oksidasyon kuşağında sık rastlanır. Örneğin simitsonitli büyük çinko yatakları (Kayseri, Zamantı bölgesi yatakları) ve malakitli büyük bakır yatakları (Katanga) gibi. b) Sülfürlerle sülfat çözeltileri arasındaki reaksiyonlar: Genel denklem: RSO 4 + MS = MS 4 + RS Bu tip reaksiyonlar özellikle doygun kuşakta görülür. Bu da sementasyon kuşağını işaret eder. Az da olsa oksidasyon kuşağında da geçebilir. Metal değişimi kalkofillik derecesine göre olur. Örneğin; gümüş kükürde karşı kendinden daha az ilgisi olan bakır sülfür veya kurşun sülfür tarafından gümüş sülfür şeklinde çöktürülmüştür. Yada bakır sülfat bir kurşun sülfür, bir çinko sülfür veya bir demir sülfür tarafından bakır sülfür şeklinde çökeltilir. Çöktürülen sülfür diğerlerini ornatır.

26 Birkaç reaksiyon örneği: PbS + CuSO 4 = CuS + PbSO 4 (Kovellin) 5FeS CuSO H 2 O = 7Cu 2 S + 5FeSO H 2 SO 4 (Kalkosin) 5CuFeS CuSO 4 + 8H 2 O = 8Cu 2 S + 5FeSO 4 + 8H 2 SO 4 CuFeS 2 + CuSO 4 = 2CuS + FeSO 4 Kovellin ve kalkosin bakır yataklarının sementasyon kuşaklarında çok bulunan iki mineraldir. Bu reaksiyonlar kalkopirit gibi derin kökenli bir sülfürün kovellin gibi yüzey kökenli bir sülfürle ornatımı ile son bulur.

27 Çeşitli faktörler bu ayrışma dönemlerini ve kuşakların gelişmesini etkiler. Kuşakların gelişmesinde piritin büyük bir rolü bulunur. Bunun oksidasyonu ile ortam kuvvetli bir oksitleyici olur. Eğer pirit yoksa çözücüler az oluşur, sülfürler de az çözünür. Sülfürler yerlerinde oksitleri şekline dönüşürler. Sülfat çözeltileri de azdır ve yüzey kökenli olarak zenginleşme az gelişmiş olur. Birçok bakır yataklarında kalkopirit veya kalkosin az miktarda çözünmüştür ve yerinde bakır karbonatlarına, küprite, nabit bakıra dönüşmüşlerdir. Gang ve yan kayacın cinsi de reaksiyonların gelişiminde rol oynar. Kuvars bu durumda etken değildir. Karbonatlı kayaçlar reaktif olarak olaya karışırlar. Kireçtaşı bir kısım sülfat çözeltilerinin gücünü yavaşlatır. Örneğin; bakır sülfatı bakır karbonat şekline dönüştürerek çöktürür. Bu durumda altta yüzey kökenli bir zenginleşme beklenemez. Çok çözünen ve ortamdan çok çabuk uzaklaşan çinko sülfat da kireçtaşı kontağında karbonat durumuna geçer. Özellikle karstik arazilerde simitsonit oluşumu önemli bir kalınlık gösterir.

28 OKSİDASYON VE SEMENTASYON KUŞAKLARI PARAJENEZİ KUŞAKLAR BAŞLICA MİNERALLER Limonit, pirolusit.. oksitler Amorf silis Klorarjirit Üst seviye Malakit. karbonatlar Serüzit Azürit Simitsonit Oksidasyon Kuşağı Jarozit. sülfatlar Kalkantit Demir vitriol Anglesit Alt seviye Küprit Klorarjirit Nabit altın, nabit gümüş ve nabit bakır KUŞAKLAR BAŞLICA MİNERALLER Kalkosin Sementasyon Kuşağı Kovellin Arjantit Derin kökenli mineraller Kuvars Barit Pirit Derin kökenli kuşak Galen (Sülfürlü Cevherler) Kalkopirit Ankerit Serisit

29 Yüzey kökenli zonlanmada nabit metallerin oluşumu için bakır örnek alınabilir. Nabit metaller iki çeşit reaksiyon sonunda oluşabilirler: a) Bir sülfür oksidasyonu ile: Cu 2 S + 3Fe 2 (SO 4 ) + 4H 2 O = 2Cu + 6FeSO 4 + 4H 2 SO 4 b) Bir oksidin redüksiyonu ile: Cu 2 O + 2FeSO 4 + H 2 SO 4 = 2Cu + Fe 2 (SO 4 ) 3 + H 2 O Nabit bakırın stabilite alanı kürpit ile kalkosinin arasındadır, yani oksidasyon kuşağı ile sementasyon kuşağı sınırındadır. Bu nedenle birçok bakır yataklarında kalkosince zengin sementasyon kuşağının üstünden bakır alınmıştır. Oksidasyon kuşağının orta kısımlarında bazı durumlarda arınmış alt kuşak denilen ikincil bir kuşak ayırt edilebilir. Metalce zengin iki kuşağı birbirinden ayırır. ph minimumdur, çözülmenin en çok olduğu belli bir derinlik söz konusudur. Çözünerek arınma derine doğru düzgün bir şekilde artsa de zonlanmada belirgin bir kesiklik oluşabilir. Zonlanmada belli bir alt kuşağın oluşması için hidrojeolojik evrimde koşulların değişmiş olması gerekir.

30 Oluşan Me2(SO4)3 içeren sular alt kısımlara doğru inerlerken haline dönüştürürler. Böylece kayaçlar içersinde ilksel halde sülfür olarak bulunan minerallerin sülfat halleri oluşarak çözelti içersinde yer alırlar. Oluşan bu çözeltilerde zenginleşen sülfatlar kimyasal özelliklerine göre davranırlar. Çok hareketli olanlar alt kısımlara doğru yol alırlarken, kolay çökelen bileşikler hemen katı hale geçerler. Örneğin PbSO4 hemen çökerken, ZnSO4 derinlere göç eder. Oksidasyon kuşağında belirtilen şekillerde değişimlre uğrayan ve sülfat hallerine dönüşen bileşikler derinlerde ilişikte bukundukları kayaçlara göre farklı davranışlar gösterirler. Yan kayaçların karbonatlı olması durumunda MSO4 + KCO3 --- MCO3 + KSO4 şeklinde tepkimeler oluşur ve örneğin hareketli olması nedeni alt kısımlara doğru yönelen Zn ve Cu, karbonatlar yaparak çökelebilir.

31 OKSİDASYON VE SEMENTASYON OLUŞUMUNA FAKTÖRLER ETKİN Faktörler iki büyük grupta toplanırsa: 1. Bölgesel Faktörler (Fiziografik) 1.1. İklim faktörleri 1.2. Morfo tektonik faktörler 2. Yersel, Jeolojik Faktörler 2.1. Cevher kütlesinin bileşimi 2.2. Yan kayacın hidrojeolojik nitelikleri

32 Oksidasyon ve Sementasyon Kuşaklarının Çeşitli İklimlerdeki Gelişimi Ekvatoral ve Nemli Tropikal Kuru Tropikal Çok Arid (Çöl) Kuru Ilık (Karasal Akdeniz) Nemli Ilık Nemli Oksidasyon Kuşağı Çok gelişmiş ve kalın Çok gelişmiş Önemli zenginleşme Çoğun iyi gelişmiş Nadiren iyi gelişmiş Çok zayıf Sementasyo n Kuşağı Var veya yok Çoğun iyi gelişmiş Pratik olarak yok Çoğun iyi gelişmiş Genellikle fena gelişmiş Yok

33 Yan kayaçların sülfürlü olmaları sonucunda da MSO4 olarak aşağıya taşınan sülfatların ikincil sülfürleri oluşur. Bu tür oluşumlar sementasyon zonunun önemli zenginleşmelerini meydana getirirler.derilerd buluna PbS ile rastlaşan CuSO4 sonucunda kovelin ( Cus ) ve Anglezit ( PbSO4 ) oluşabilir. Oksidasyon ve sementasyon zonlarında gerçekleşen bu olayları etkileyen ana faktörler iklim ve topografik özelliklerdir. Özellikle iklimsel değişimler ve bu değişimlerin değişim süreleri ve değişim devrelerinin düzeni bu zonların gelişimlerinde, oluşan minerallerin göçlerinde, ikincil oluşumlarda son derece önemlidir. Bu değişimler bağlı olarak zonların içersinde de farklı zonal yapılanmalar söz konusu olabilir.morfolojik özellikler aşınma parametresinin gelişimine bağlı olarak etki yapar.özellikle erozyon oksidayon hızına yakın daha az olur ise, bu durumda yer altı su seviyesi de ağır ağır yer altına doğru ilerler ve oksidasyon ve sementasyon zonları bereberce gelişir. Bu durumlarda zengin ikincil yataklar oluşur.abd deki porfirik Cu yatağı bu şekilde oksidasyon ve sementasyon olayları ile ikincil olarak % 0.5 tenörlü Cu sementasyon zonu gelişmiştir.

34 Bu tür bir gelişim Rusya da tespit edilmiştir. Aşağıda Transbaykallar bölgesindeki Kadinsk Jurşun Çinko yatağına ilişkin şematik bir kesit verilmektedir

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI)

AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA, EROZYON ve TAŞINMA Yer yüzeyindeki kayaçlar su, hava, sıcaklık değişimler ve diğer etkenler tarafından devamlı değişmektedir. Ayrışma Yer yüzeyinde veya Yer yüzeyinin

Detaylı

Bölüm 7 HİDROTERMAL EVRE MADEN YATAKLARI

Bölüm 7 HİDROTERMAL EVRE MADEN YATAKLARI Bölüm 7 HİDROTERMAL EVRE MADEN YATAKLARI HİDROTERMAL YATAKLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ Hidrotermal yataklar sıcak çözeltilerin neden olduğu oluşumlardır.mağmanın ayrımlaşması esnasında oluşan fazların en son

Detaylı

BÖLÜM 3 AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI)

BÖLÜM 3 AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) BÖLÜM 3 AYRIŞMA (KAYA VE TOPRAK KAVRAMI) AYRIŞMA, EROZYON ve TAŞINMA Yer yüzeyindeki kayaçlar su, hava, sıcaklık değişimler ve diğer etkenler tarafından devamlı değişmektedir. Ayrışma Yer yüzeyinde veya

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

VIA GRUBU ELEMENTLERİ

VIA GRUBU ELEMENTLERİ Bölüm 8 VIA GRUBU ELEMENTLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. O, S, Se, Te, Po O ve S: Ametal Se ve Te: Yarı metal Po: Metal *Oksijen genellikle bileşiklerinde

Detaylı

TOPRAK ANA MADDESİ Top T rak Bilgisi Ders Bilgisi i Peyzaj Mimarlığı aj Prof. Dr Prof.. Dr Günay Erpul kar.edu.

TOPRAK ANA MADDESİ Top T rak Bilgisi Ders Bilgisi i Peyzaj Mimarlığı aj Prof. Dr Prof.. Dr Günay Erpul kar.edu. TOPRAK ANA MADDESİ Toprak Bilgisi Dersi 2011 2012 Peyzaj Mimarlığı Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Ana Maddesi Topraklar, arz kabuğunu oluşturan kayalar, mineraller ve organik maddelerin

Detaylı

SEDİMANTER MADEN YATAKLARI

SEDİMANTER MADEN YATAKLARI SEDİMANTER MADEN YATAKLARI Her hangi bir çökel havzasında, kimyasal veya klastik olarak oluşan malzemenin tortulaşması ile oluşan maden yataklarıdır. Daha çok demir ve mangan yatakları için önemlidir.

Detaylı

YÜZEYSEL AYRIŞMAYA BAĞLI MADEN YATAKLARI

YÜZEYSEL AYRIŞMAYA BAĞLI MADEN YATAKLARI YÜZEYSEL AYRIŞMAYA BAĞLI MADEN YATAKLARI Lateritik yataklar... Kimyasal ayrışma sonucunda oluşurlar ve oluşmaları için yağış oranı yüksek ortamlar gereklidir. Bu nedenle, kimyasal ve biyolojik ayrışmanın

Detaylı

KARBONATLI KAYAÇLAR İÇERİSİNDEKİ Pb-Zn YATAKLARI

KARBONATLI KAYAÇLAR İÇERİSİNDEKİ Pb-Zn YATAKLARI KARBONATLI KAYAÇLAR İÇERİSİNDEKİ Pb-Zn YATAKLARI Katman (tabaka) uyumlu Pb-Zn yatakları Cevher, çok kalın karbonatlı istifler içerisinde bulunur. Katman, mercek, damar, karstik boşluk dolgusu şekillidir.

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü Azot döngüsü Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar Azot döngüsü 1. Azot bitkiler tarafından organik moleküllerin (A.asit,organik baz vb.)yapısına katılır. 2. Bitkiler azotu sadece NO3-

Detaylı

BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ

BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ Topraklar zonal, intrazonal ve azonal topraklar olmak üzere üçe ayrılır. 1. Zonal (Yerli) Topraklar iklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak oluşan ve bütün katmanların(horizonların)

Detaylı

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM)

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM) BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM) Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Işık Enerjisinin Kimyasal Enerjiye Dönüştürülmesi Fotosentez, karbon (C), oksijen (O) ve hidrojen (H) atomlarını

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

Bu şekillenmede; Mühendislik Jeolojisi Ders Notları Ayrışma -2-

Bu şekillenmede; Mühendislik Jeolojisi Ders Notları Ayrışma -2- Dünyamız 4.5 milyar yıl yaşındadır ve günümüze kadar sürekli DEĞİŞİM DÖNÜŞÜM içinde şekillenmektedir. Bu şekillenmede; dünyanın içindeki ısı enerjisinin etkisi olduğu kadar, güneşten gelen ısı enerjisinin

Detaylı

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s)

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s) 1 Kimyasal Tepkimeler Kimyasal olaylar elementlerin birbirleriyle etkileşip elektron alışverişi yapmaları sonucu oluşan olaylardır. Bu olaylar neticesinde bir bileşikteki atomların sayısı, dizilişi, bağ

Detaylı

Toprak oluşum sürecinde önemli rol oynadıkları belirlenmiş faktörler şu

Toprak oluşum sürecinde önemli rol oynadıkları belirlenmiş faktörler şu TOPRAK OLUŞUMU Toprak oluşum sürecinde önemli rol oynadıkları belirlenmiş faktörler şu şekildedir: 1. İklim (su, sıcaklık, oksijen ve karbondioksit) 2. Ana materyal 3. Bitki ve hayvanlar (organik faktörler)

Detaylı

Harran Üniversitesi Kısa tarihi

Harran Üniversitesi Kısa tarihi Harran Üniversitesi Kısa tarihi 1976 : Şanlıurfa Meslek Yüksek Okulu Kuruldu 1978: Dicle Üniversitesi ne bağlı Ziraat Fakültesi, 1984: Dicle Üniversitesi ne bağlı Mühendislik Fakültesi (İnşaat Mühendisliği

Detaylı

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir.

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir. GENEL KİMYA 1 LABORATUARI ÇALIŞMA NOTLARI DENEY: 8 ÇÖZELTİLER Dr. Bahadır KESKİN, 2011 @ YTÜ Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir

Detaylı

KARBONATLI ORTAMLARDA KURŞUN-ÇİNKO YATAKLARI

KARBONATLI ORTAMLARDA KURŞUN-ÇİNKO YATAKLARI KARBONATLI ORTAMLARDA KURŞUN-ÇİNKO YATAKLARI Genel olarak tortul oluşuklar içinde rastlanan ve temelin aşınmış yüzeyinden çok uzakta olmayan bir seviyede bulunan sülfürlerin kökenleri için farklı görüşler

Detaylı

HAVALANDIRMAYLA DEMİR VE MANGAN GİDERİMİ

HAVALANDIRMAYLA DEMİR VE MANGAN GİDERİMİ HAVALANDIRMAYLA DEMİR VE MANGAN GİDERİMİ 1. DENEYİN AMACI Sularda bulunan demir ve manganın giderilme yöntemlerini öğrenmek, havalandırma ile giderilmesinin uygulamasını yapmaktır. 2. DENEYİN ANLAM VE

Detaylı

2. GRUP KATYONLARI. As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3

2. GRUP KATYONLARI. As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3 2. GRUP KATYONLARI As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3 Bu grup katyonları 0.3M HCl li ortamda H 2 S ile sülfürleri şeklinde çökerler. Ortamın asit konsantrasyonunun 0.3M

Detaylı

2. Bölüm: TOPRAK ANA MADDESİ

2. Bölüm: TOPRAK ANA MADDESİ 2. Bölüm: TOPRAK ANA MADDESİ Topraklar, yerküresinin en üst bölümünde bulunan kayalar, mineraller ve organik maddelerin çeşitli doğal faktörlerin etkileriyle parçalanması, ayrışması ve ayrışan bir kısım

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

KARAERİK MASİF SÜLFİT TİP BAKIR MADENİ

KARAERİK MASİF SÜLFİT TİP BAKIR MADENİ KARAERİK MASİF SÜLFİT TİP BAKIR MADENİ Espiye yakın yöresi jeolojik özellikleri dolayısıyla çok sayıda masif sülfit tip cevherleşmenin oluştuğu bir bölgedir. Karaerik, Ağalık, Karılar, Lahanos, Killik

Detaylı

Malzeme Bilimi Ve Laboratuvarı KOROZYON. Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi

Malzeme Bilimi Ve Laboratuvarı KOROZYON. Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Malzeme Bilimi Ve Laboratuvarı KOROZYON Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Korozyon Tabiatta hemen hemen tamamı bileşik halde bulunan metallerin tabii hallerine dönüş çabasına korozyon denilebilir.

Detaylı

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Genel Kimya Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü ÇÖZELTİ VE TÜRLERİ Eğer bir madde diğer bir madde içinde molekül, atom veya iyonları

Detaylı

MADEN YATAKLARI 1 METALİK MADEN YATAKLARI 1

MADEN YATAKLARI 1 METALİK MADEN YATAKLARI 1 MADEN YATAKLARI 1 METALİK MADEN YATAKLARI 1 Gökçe, A., 2000. Maden Yatakları. İkinci Baskı, Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları, No:85, Sivas, 335 s. Temur, S., 2001. Endüstriyel Hammaddeler. Üçüncü baskı,

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ - Kayaların ayrışması + organik maddeler - Su ve hava içerir - Bitki ve hayvanlar barındırır - Mineral maddeler TOPRAKLARI OLUŞTURAN ANA MATERYAL TİPLERİ - Toprak tipi-ana materyalin

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

IVA GRUBU ELEMENTLERİ

IVA GRUBU ELEMENTLERİ Bölüm 6 IVA GRUBU ELEMENTLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. C, Si, Ge, Sn, Pb C: Ametal Si ve Ge: Yarı metal Sn ve Pb: Metal C: +4 ile -4 arası Si

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

HALOJENLER HALOJENLER

HALOJENLER HALOJENLER HALOJENLER HALOJENLER Bu grup bileşimlerinde flor (F), klor (Cl), brom (Br) ve iyot (I) gibi halojen iyonlarının hakim olmaları ile karakterize olurlar. Doğada 85 çeşit halojenli mineral tespit edilmiştir.

Detaylı

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I KAYAÇ ÇEŞİTLERİ VE OLUŞUMLARI soğuma ergime Mağmatik Kayaç Aşınma ve erosyon ergime Sıcaklık ve basınç sediment

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

CEVHER YATAKLARININ SINIFLANDIRILMASI

CEVHER YATAKLARININ SINIFLANDIRILMASI CEVHER YATAKLARININ SINIFLANDIRILMASI Kullanım alanlarına göre Türemsel(Jenetik) Sınıflandırma Jeolojik Sınıflandırma Doğal Sınıflandırma Kullanıldıkları yere göre yapılan sınıflamalar Yakıtlar : Kömür,

Detaylı

en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi

en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi METAMORFİZMA VE METAMORFİK KAYAÇLAR I en.wikipedia.org Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi KAYAÇ DÖNGÜSÜ VE METAMORFİK KAYAÇLAR METAMORFİZMA Metamorfizma; Yunanca değişme anlamına gelen meta ve

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

Korozyon tanımını hatırlayalım

Korozyon tanımını hatırlayalım 8..20 Korozyonun kimyasal ve elektrokimyasal oluşum mekanizması Korozyon tanımını hatırlayalım Korozyon tepkimeleri, çoğu metallerin termodinamik kararsızlığı sonucu (Au, Pt, Ir ve Pd gibi soy metaller

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

Taşların fiziksel etkiler sonucunda küçük parçalara ayrılmasına denir. Fiziksel çözülme, taşları oluşturan minerallerin kimyasal yapısında herhangi

Taşların fiziksel etkiler sonucunda küçük parçalara ayrılmasına denir. Fiziksel çözülme, taşları oluşturan minerallerin kimyasal yapısında herhangi TOPRAK Yer kabuğunu oluşturan çeşitli kaya ve minerallerin fiziksel ve kimyasal yoldan ayrışmasıyla meydana gelen, içinde son derece zengin flora, hayvan varlığı barındıran ve inorganik maddeler ile hava,

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ

ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ HAZIRLAYANLAR: NAZLI KIRCI ESRA N.ÇECE SUPHĐ SEVDĐ HEDEF VE DAVRANIŞLAR. HEDEF 1 : ÇÖZELTĐ VE ÖZELLĐKLERĐNĐ KAVRAYABĐLME DAVRANIŞLAR : 1. Çözünme kavramını

Detaylı

Yükseltgenme-indirgenme tepkimelerinin genel ilkelerinin öğrenilmesi

Yükseltgenme-indirgenme tepkimelerinin genel ilkelerinin öğrenilmesi DENEY 6 KMNO4 İLE Fe 2+ MİKTAR TAYİNİ 6.1. AMAÇ 6.2. TEORİ Yükseltgenme-indirgenme tepkimelerinin genel ilkelerinin öğrenilmesi Yükseltgenme bir atomun yükseltgenme sayısının cebirsel olarak arttığı bir

Detaylı

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur.

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur. KOROZYON KOROZYON VE KORUNMA KOROZYON NEDİR? Metallerin bulundukları ortam ile yaptıkları kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonları sonucu meydana gelen malzeme bozunumuna veya hasarına korozyon adı

Detaylı

10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph)

10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph) 10. Bölüm: TOPRAK REAKSİYONU (ph) Toprağın asitlik veya bazlık derecesinin göstergesidir Nötr veya nötral = 7.0 Asidik < 7.0 Alkali > 7.0 Bir toprağın asit veya alkali reaksiyon göstermesi toprak çözeltisindeki

Detaylı

Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15

Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15 Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15 ayrı korozyon çeşidi bilinmektedir. Bu korozyon çeşitlerinin

Detaylı

Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir.

Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Anahtar Kavramlar Çözelti çözücü çözünen homojen hetorojen derişik seyreltik Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Solduğumuz hava;

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya 1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya KAYAÇ (TAŞ) :Bir ya da birden fazla. doğal olarak birleşmesiyle oluşan katılardır. PAna kaynakları..' dır, P ana malzemesini oluştururlar, PYer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde

Detaylı

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR 1. ASİTLER Sulu çözeltilerine Hidrojen İyonu veren maddelere asit denir. Ör 1 HCl : Hidroklorik asit HCl H + + Cl - Ör 2 H 2 SO 4 : Sülfürik asit H 2 SO 4 2H + + SO 4-2 Ör 3 Nitrik

Detaylı

TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR?

TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? KĐMYA EĞĐE ĞĐTĐM M SEMĐNER NERĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? HAZIRLAYAN: GÜLÇĐN YALLI KONU: ÇÖZELTĐLER KONU BAŞLIĞI: TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? ÇÖZELTĐLER Fiziksel özellikleri

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐSĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ÇÖZELTĐLER

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐSĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ÇÖZELTĐLER ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐSĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ÇÖZELTĐLER Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN: NAZLI KIRCI ANKARA,2008 KONU ANLATIMI ÇÖZELTĐLER Đki ya da daha fazla kimyasal maddenin herhangi

Detaylı

TOPRAK ANA MADDESİ KAYAÇLAR. Oluşumlarına göre üç gruba ayrılırlar 1. Tortul Kayaçlar 2.Magmatik Kayaçlar 3.Metamorfik (başkalaşım) Kayaçlar

TOPRAK ANA MADDESİ KAYAÇLAR. Oluşumlarına göre üç gruba ayrılırlar 1. Tortul Kayaçlar 2.Magmatik Kayaçlar 3.Metamorfik (başkalaşım) Kayaçlar TOPRAK ANA MADDESİ KAYAÇLAR Oluşumlarına göre üç gruba ayrılırlar 1. Tortul Kayaçlar 2.Magmatik Kayaçlar 3.Metamorfik (başkalaşım) Kayaçlar 1. Magmatik Kayaçlar Magmanın arz kabuğunun çeşitli derinliklerinde

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM)

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) 1 Mürekkebin suda yayılması veya kolonyanın havada yayılması difüzyona örnektir. En hızlı difüzyon gazlarda görülür. Katılarda atom hareketleri daha yavaş olduğu için katılarda

Detaylı

Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel)

Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel) Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel) The Cave With Multiple-Periods And Origins Characterizing The

Detaylı

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR PERİODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Bir elementin periyodik cetveldeki yeri aşağıdakilerden hangisi ile belirlenir? A) Atom ağırlığı B) Değerliği C) Atom numarası D) Kimyasal özellikleri E) Fiziksel

Detaylı

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Rb izotoplarından oluşmuştur. İzotopların doğada bulunma yüzdelerini hesaplayınız. Bir bileşik

Detaylı

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com ELEKTROKİMYA II ELEKTROKİMYASAL PİLLER Kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinde elektron alışverişinden yararlanılarak, kimyasal bağ enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Kimyasal enerjiyi,

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır.

şeklinde, katı ( ) fazın ağırlık oranı ise; şeklinde hesaplanır. FAZ DİYAGRAMLARI Malzeme özellikleri görmüş oldukları termomekanik işlemlerin sonucunda oluşan içyapılarına bağlıdır. Faz diyagramları mühendislerin içyapı değişikliği için uygulayacakları ısıl işlemin

Detaylı

I.6. METEOROLOJİ VE HAVA KİRLİLİĞİ

I.6. METEOROLOJİ VE HAVA KİRLİLİĞİ I.6. METEOROLOJİ VE HAVA KİRLİLİĞİ Meteorolojik şartlar, hava kirliliğinin sadece can sıkıcı bir durum veya insan sağlığı için ciddi bir tehdit olduğunu belirler. Fotokimyasal dumanın negatif etkileri

Detaylı

Kimya EğitimiE. Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL

Kimya EğitimiE. Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL Kimya EğitimiE Ders Sorumlusu Prof. Dr. Đnci MORGĐL Konu:Metallerin Reaksiyonları Süre: 4 ders saati Metallerin Su Đle Reaksiyonları Hedef : Metallerin su ile verdikleri reaksiyonları kavratabilmek. Davranışlar:

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER YASEMĐN KONMAZ 20338575 Çalışma Yaprağı Ders Anlatımı: REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER: 1.Reaktif Maddelerin

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

KARIŞIM NEDİR? YANDAKİ RESİMDE GÖRÜLEN SALATA KARIŞIM MIDIR?

KARIŞIM NEDİR? YANDAKİ RESİMDE GÖRÜLEN SALATA KARIŞIM MIDIR? KARIŞIMLAR KARIŞIM NEDİR? YANDAKİ RESİMDE GÖRÜLEN SALATA KARIŞIM MIDIR? Birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir arada bulunmasıyla meydana gelen maddelere karışım denir. Karışımlar görünümlerine

Detaylı

SU HALDEN HALE G İ RER

SU HALDEN HALE G İ RER SU HALDEN HALE GİRER Doğada Su Döngüsü Enerji Kaynağı Güneş Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine

Detaylı

KOROZYON DERS NOTU. Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015

KOROZYON DERS NOTU. Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015 KOROZYON DERS NOTU Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015 v Korozyon nedir? v Korozyon nasıl oluşur? v Korozyon çeşitleri nelerdir? v Korozyona sebep olan etkenler nelerdir? v Korozyon nasıl önlenebilir? Korozyon

Detaylı

5. Bölüm: TOPRAK PROFİLİ

5. Bölüm: TOPRAK PROFİLİ 5. Bölüm: TOPRAK PROFİLİ Toprak profili: Toprak yüzeyinden ana kayaya kadar düşey kesittir. Horizon: Toprak oluşum süreçleri ile meydana gelmiş, yataya ve/veya birbirine oldukça paralel dizilmiş katmanlardır.

Detaylı

Doç. Dr. Cengiz ÇETİN, KVK201 Taş Malzeme Bilgisi ve Bozulmaları Ders Notu DERS TAŞ BOZULMA TÜRLERİ

Doç. Dr. Cengiz ÇETİN, KVK201 Taş Malzeme Bilgisi ve Bozulmaları Ders Notu DERS TAŞ BOZULMA TÜRLERİ 4. 2. TAŞ BOZULMA TÜRLERİ C. Çetin Resim 1. Augustus Tapınağı, Anakara 2015. (C. Çetin,) 4.2. 2 KİMYASAL BOZULMALAR Kimyasal bozulmalar çoğunlukla su ile kimyasal tepkimeye girerek asitlere dönüşen gazlar

Detaylı

Kanalizasyonlarda CAC Kullanımı Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Kanalizasyonlarda CAC Kullanımı Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde farklı sektörlerde doğan farklı ihtiyaçlar için (aside karşı dayanım, kararlı boyutsal yapı, yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı)

Detaylı

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre 1. 2 1. İÇERİK 1.2.1 Elektrot ve Elektrolit 1.2.2 Yarı Hücre ve Hücre Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler Bitkilerin fotosentez yapması, metallerin arıtılması, yakıt hücrelerinin görev yapması gibi

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 Periyodik sistemde yatay sıralara Düşey sütunlara.. adı verilir. 1.periyotta element, 2 ve 3. periyotlarda..element, 4 ve 5.periyotlarda.element 6 ve 7. periyotlarda

Detaylı

KONU: KÜTLENĐN KORUNUMU (8.sınıf) ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

KONU: KÜTLENĐN KORUNUMU (8.sınıf) ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI KONU: KÜTLENĐN KORUNUMU (8.sınıf) ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI Fiziksel ve Kimyasal Olaylar Maddenin şekil, yoğunluk, çözünürlük, genleşme, erime ve kaynama noktaları, sıvı, katı ya da gaz hâlde olması

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

MADEN YATAKLARI CEVHER OLUŞTURUCU ERGİYİKLER

MADEN YATAKLARI CEVHER OLUŞTURUCU ERGİYİKLER MADEN YATAKLARI 3. HAFTA İÇERİĞİ CEVHER OLUŞTURUCU ERGİYİKLER A) Mağmatik Ergiyikler (Mağmanın kendisi) B) Hidrotermal Çözeltiler 1) Mağmatik çözeltiler 2) Yüzeysel çözeltiler 3) Deniz suyu 4) Formasyon

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

MADEN YATAKLARI 1. HAFTA İÇERİĞİ GİRİŞ: Terimler. Genel Terimler Kökensel Terimler Mineralojik Terimler

MADEN YATAKLARI 1. HAFTA İÇERİĞİ GİRİŞ: Terimler. Genel Terimler Kökensel Terimler Mineralojik Terimler MADEN YATAKLARI 1. HAFTA İÇERİĞİ GİRİŞ: Terimler Genel Terimler Kökensel Terimler Mineralojik Terimler Genel Terimler Metalik Madenler Altın madeni, Gümüş madeni vs. Maden Metalik olmayan Madenler Ekonomik

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA ÇÖZELTİLER Homojen karışımlara çözelti denir. Çözelti bileşiminin ve özelliklerinin çözeltinin her yerinde aynı olması sebebiyle çözelti, «homojen» olarak nitelendirilir. Çözeltinin değişen

Detaylı

Gravimetrik Analiz-II

Gravimetrik Analiz-II Gravimetrik Analiz-II Prof Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 18-GRAVİMETRİK ANALİZ-II 1 GRAVİMETRİK ANALİZLERDE İŞLEM BASAMAKLARI 1. Çözme, 2. çöktürme, 3. özümleme, 4. süzme, 5. yıkama, 6. kurutma, 7. yakma 8.

Detaylı

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su döngüsü denir. Su döngüsünü harekete geçiren güneş, okyanuslardaki

Detaylı

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar 10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunları Demir (II) sülfür bileşiğinin elde edilmesi Kimyasal

Detaylı

Kaya çatlaklarına yerleşen bitki köklerinin büyümesine bağlı olarak çatlak genişler, zamanla ana kayadan parçalar kopar.

Kaya çatlaklarına yerleşen bitki köklerinin büyümesine bağlı olarak çatlak genişler, zamanla ana kayadan parçalar kopar. Toprağın Hikâyesi (Toprak Oluşumu) Toprak, yer kabuğunu oluşturan kayaçların ayrışması ve ufalanması ile oluşmuş; içinde çeşitli mineraller, canlı organizmalar, organik maddeler, hava ve su bulunan yeryüzü

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL KĐMYA EĞĐE ĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF.DR.ĐNC NCĐ MORGĐL SINIF:11 DERS SAATĐ:4 KĐMYASAL REAKSĐYONLAR Sulu çözeltilerde olan reaksiyonlar Sulu çözeltilerde çökelme ve çözünme ile ilgili kurallar Gaz çıkışıışı olan

Detaylı

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler Çözelti: iki veya daha fazla maddenin meydana getirdiği homojen karışımdır. çözücü, Kütlece fazla olan (veya çözme işlemini yapan) bileşene çözücü denir.

Detaylı

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI

BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI BİTKİ BESLEME DERS NOTLARI Dr. Metin AYDIN KONYA 2011 BİTKİ BESİN ELEMENTLERİNİN GÖREVLERİ, ALINIŞ FORMLARI ve KAYNAKLARI Besin Elementi Bitkideki Görevi Alınış Formu Kaynakları Karbon (C) Karbonhidratların

Detaylı

Yanma Kaynaklı Kirleticiler

Yanma Kaynaklı Kirleticiler Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Buca/İZMİR Yanma Kaynaklı Kirleticiler Prof.Dr. Abdurrahman BAYRAM Telefon: 0232 3017113-3017080 Faks: 0232 4530922 E-Mail: abayram@deu.edu.tr

Detaylı

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir.

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir. ELEKTROKİMYA A. AKTİFLİK B. PİLLER C. ELEKTROLİZ A. AKTİFLİK Metallerin elektron verme, ametallerin elektron alma yatkınlıklarına aktiflik denir. Yani bir metal ne kadar kolay elektron veriyorsa bir ametal

Detaylı