DOĞU AKDENĠZ DE DENĠZ YETKĠ ALANLARININ PAYLAġILMASI SORUNU VE TÜRKĠYE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞU AKDENĠZ DE DENĠZ YETKĠ ALANLARININ PAYLAġILMASI SORUNU VE TÜRKĠYE"

Transkript

1 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye DOĞU AKDENĠZ DE DENĠZ YETKĠ ALANLARININ PAYLAġILMASI SORUNU VE TÜRKĠYE The Problem of Delimitation of Maritime Areas in Eastern Mediterranean and Turkey Dr. Cihat YAYCI Özet: Bu makalede Doğu Akdeniz in tarihsel, stratejik ve ekonomik değeri ile Kıbrıs ın önemine istinaden deniz yetki alanlarının paylaģımında Türkiye dâhil kıyıdaģ devletlerin takındıkları tutuma iliģkin tespitler yapılmıģtır. Bu tespitler ıģığında Türkiye nin hak ve menfaat kaybına uğramaması maksadıyla bir takım hukuki ve teknik önerilerde bulunulmuģtur. Uluslararası hukuk çerçevesinde Türkiye nin sadece Mısır, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ve Suriye ile değil, Libya, Ġsrail ve hatta Lübnan ile de karģılıklı kıyıları bulunduğu ve Türkiye nin bu devletlerle de deniz yetki alanı paylaģımı antlaģmaları akdedebileceği hususu tespit ve önerilerin esasını oluģturmaktadır. Bu durumda Türkiye nin, uluslararası hukuka uygun hak ve menfaatleri doğrultusunda Doğu Akdeniz de yeni bir deniz yetki alanları haritasını ortaya koyması mümkün olabilecektir. Anahtar kelimeler: Doğu Akdeniz, Kıbrıs, ilgili kıyıdaş, deniz yetki alanlarının sınırlandırılması, Münhasır Ekonomik Bölge (MEB), Enerji Abstract: The paper analyzes the respective positions of the littoral states including Turkey with regard to the delimitation of maritime zones taking the significance of Cyprus and the value of Eastern Mediterranean in historical, strategic and economic aspects into consideration. In the light of this analysis, the paper then gives a number of legal and technical recommendations in order for Turkey to effectively advocate and safeguard its legitimate rights and interests. The basic tenet of these recommendations is that Turkey can make treaties on delimitation of maritime zones not just with Egypt, the Turkish Republic of Northern Cyprus, and Syria but also with Libya, Israel, and Lebanon with which it Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı. 1

2 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 shares coasts facing one another. Through such treaties Turkey will be able to assert a new map of maritime areas in Eastern Mediterranean in accordance with its own rights and interests enshrined in international law. Keywords: Eastern Mediterranean, Cyprus, relevant littoral, delimitation of the maritime areas, Exclusive Economic Zone (EEZ), energy 1. DOĞU AKDENĠZ ĠN ÖNEMĠ 1.1. Coğrafi Sınırları Bugün Doğu Akdeniz in, Tunus daki Bon Burnu ile Ġtalya ya bağlı Sicilya Adası nın batıya uzanan ucundaki Lilibeo Burnu arasında çizilen hattın doğusundaki bölgeyi ifade ettiği konusunda genel bir mutabakat vardır. Bu tanımlamaya istinaden Doğu Akdeniz; Ġtalya, Slovenya, Hırvatistan, Bosna-Hersek, Karadağ, Arnavutluk, Yunanistan, Türkiye, Suriye, Lübnan, Ġsrail, Filistin, Mısır, Libya ve Tunus kıyıları ile çevrilidir Tarihi Önemi Tarihin değiģik safhalarında büyük savaģlara sahne olmuģ olan Doğu Akdeniz aslında birçok tarihçi ve yazarın Verimli Hilal dedikleri bölgede yer alır. 2 Gerçekten de Mısır, Mezopotamya ve Anadolu, Dünya nın en verimli topraklarına sahiptir. Tarih boyunca oluģan uygarlıkların ilk hedefi, bu bölgelere hâkim olmaktı. Böylece, kara ve deniz yoluyla dünya ticareti kontrol altına alınabilmekteydi. Bu yüzden 1 Dursun Yıldız, Akdeniz in Doğusu (Tarihi Geçmişi, Stratejik Önemi ve Su Sorunu Açısından) (Ġstanbul: Bizim Yayınlar Kitapevi, 2008), 4. 2 Daniel Pipes, Greater Syria: The History of an Ambition (Londra: Oxford University Press, 1990), 15. Münbit hilal yayı, Ġsrail, Lübnan, Suriye, Türkiye, Irak, Ġran sınırları içinde kalan Güney Doğu Torosların güneyinde Zağros Dağları nın batısında Basra Körfezi nin kuzeyinde kalan verimli topraklara sahip hilal Ģeklindeki bölge. 2

3 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye oluģan insan hareketleri, Doğu Akdeniz i tarihin her döneminde Dünya nın en önemli ve kalabalık merkezlerinden biri haline getirmiģtir. 3 Tarihin her döneminde Akdeniz e hâkimiyet, imparatorlukların ve devletlerin ilk hedefini oluģturmuģtur. Büyük Ġskender in kurduğu Ġmparatorluk ile Doğu Roma-Bizans Ġmparatorluğu nun ağırlık merkezi Doğu Akdeniz di. 4 Doğu Roma (Bizans) Ġmparatorluğu, Ġslamiyet in doğuģuna kadar bölgenin hâkimiyetini elinde tutmuģtur. Zira Antik Roma da Akdeniz için Bizim Deniz anlamına gelen, 5 Latince Mare Nostrum ifadesi kullanılırdı. 6 VII. Yüzyılda Emevilerin kuruluģundan itibaren Müslümanlar da, süratle denizciliğe önem vermeye baģlamıģlar ve ardından da kuzey sahillerinden bazıları hariç Akdeniz e asırlarca hükmetmiģlerdir. Ancak XII. ve XIII. Yüzyıllardaki Haçlı Seferleri, donanma faaliyetlerinin uzun süre aksamasına sebep olmuģtur. XII. ve XIII. Yüzyıllarda Mısır, Suriye ve Türk Memlûkları, Akdeniz in doğusunda, yine de mevzii bir kudrette deniz gücüne sahiptiler. XV. Yüzyılın sonlarından itibaren bir deniz imparatorluğu olarak geliģmeye baģlayan Osmanlılar, deniz hâkimiyet teorisinin temelini oluģturan ünlü Türk Amirali Barbaros Hayreddin PaĢa nın Denizlere hâkim olan cihana hâkim olur özdeyiģini hayata geçirerek denizci bir millet olma yolunda ilerlemiģtir. 7 Tahta geçen her Osmanlı PadiĢahı Akdeniz e büyük önem vermiģtir. Verilen bu öneme istinaden nihayet XVI. Yüzyılda, Kanuni Sultan Süleyman zamanında Osmanlılar, Akdeniz in neredeyse tamamına egemen olmuģtur. Osmanlı Donanması, XVI. Yüzyıldan XVII. Yüzyıl ortalarına kadar Karadeniz ile 3 ġenay Kaya, Uluslararası Deniz Hukuku Kapsamında Doğu Akdeniz Sorunları, Yüksek Lisans Tezi (Ankara: Ankara Üniversitesi, 2007), 5. 4 Ġsmail Zubari, Samandağ ın Tarihçesi, Haziran 1998, eriģim tarihi , 5 Göknur Akçadağ, Kara Denize Hâkimdir Ġlkesi-2, eriģim tarihi , 6 Metin Erksan, Mare Nostrum Bizim Deniz, Yunan Sorunu (Adıyaman: Hil Yayınları, 1999), Ali Kurumahmut, Ege de Temel Sorun Egemenliği Tartışmalı Adalar (Ġstanbul: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1998), 35. 3

4 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 Akdeniz in hâkimi olarak denizlerde seyretmiģtir. 8 XVII. Yüzyılda Venedikliler, Osmanlı Donanması nın çağa ayak uyduramamasından istifade ederek, 9 Doğu Akdeniz de tekrar üstünlük sağlamıģlarsa da Osmanlı Donanması nda çağın modernizasyonu sağlanıp kalyon devri baģlatılınca, 10 Akdeniz de yarım asır süren Venedik üstünlüğü tekrar son bulmuģtur. 11 Doğu Akdeniz de Osmanlı Devleti nin üstünlüğü XIX. Yüzyıl ortalarına kadar devam etmiģtir. Aslında Osmanlı Devleti nin denize ve denizciliğe verdiği önemin azalması ölçüsünde sınırlarının küçüldüğü ve yüzlerce yıl sonra baģladığı yere, Anadolu kıyılarına çekilmek zorunda kaldığı ifade edilebilir Günümüzde Doğu Akdeniz in Stratejik Açıdan Önemi Akdeniz; Kıbrıs, Sicilya, Malta Adalarına, Doğu Akdeniz ile Hint Okyanusu nu birleģtiren SüveyĢ Kanalı na sahip olması ve dünya petrolünün yarıdan fazlasını ihtiva eden Ortadoğu ve komģu bölgelerini kontrol altında tutması nedeni ile hem bu bölgede bulunan devletlerin, hem de diğerlerinin ilgisini çekmektedir. Doğu Akdeniz ise, genel coğrafi konumu itibariyle Dünya nın doğusu ile batısını birbirine bağlayan ticaret yolu üzerinde bulunmaktadır. Zira Doğu Akdeniz, Türkiye ve Suriye üzerinden Mezopotamya ve Yakındoğu ya, SüveyĢ Kanalı ile de Arap Yarımadası na ve Basra Körfezi ne ulaģmaktadır. Kıyısı olan devletler ile Avrupa, Güneydoğu Asya ve Afrika ülkelerine yapılan deniz ticaretinin düğüm noktası olan Doğu Akdeniz in önemi, SüveyĢ Kanalı nın açılması sayesinde Avrupa-Uzakdoğu hattı, Ümit Burnu ndan geçen yola göre deniz mili kısalmıģ olmasıyla daha da artırmıģtır. 8 Osmanlı Tarihi Uygarlığı, eriģim tarihi , Uygarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1. 9 Diğer yandan, Ġberik (Portekiz) Ġspanya gücü ve Osmanlılar ile olan mücadelesi Osmanlı deniz üstünlüğünün 16 ncı yüzyıldan sonra zayıflamasında etkili olmuģ iken, daha sonra (17 ve 18 nci yüzyıllarda) ise bu zayıflamada Rusya nın yükselen gücü rol oynamıģtır. 10 Osmanlı Döneminde Bir Ġmparatorluk Dili Olarak Türkçe, eriģim tarihi , 11 Osmanlı Döneminde Bir Ġmparatorluk Dili Olarak Türkçe, eriģim tarihi , 12 Kurumahmut, Ege de Temel Sorun Egemenliği Tartışmalı Adalar, 8. 4

5 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Adalar açısından bakıldığında Sicilya, Malta, Messina, Meis ve Kıbrıs Doğu Akdeniz in önemli adalarını teģkil etmekte ise de, Doğu Akdeniz in jeopolitik ve jeostratejik açıdan en önemli adasının Kıbrıs olduğunu söylemek mümkündür. Zira Kıbrıs, Ortadoğu ve Doğu Akdeniz in kontrol edilmesindeki iģlevinden dolayı ilgi odağıdır. Adanın stratejik değeri, özellikle deniz ticaret yolları ile baģlıca hava yollarından biri üzerinde bulunması ile artmakta ve menfaat çatıģmalarına sahne olmaktadır. Ada, bütün Ortadoğu ülkelerini kontrolünde bulunduran sabit bir uçak gemisi gibidir. 13 Türkiye, Suriye, Lübnan, Ġsrail, Ürdün tamamen, Irak ve Mısır ise kısmen bu geminin menzilindedir. Ortadoğu Bölgesinin kalbi, Ġskenderun-Basra-SüveyĢ üçgenidir. Kıbrıs, coğrafi mevki itibariyle bu üçgenin iki köģesi olan Ġskenderun ve SüveyĢ i kontrol altında bulundurmaktadır. Ortadoğu da hâkimiyet kurmak iddiasında olan devletler için Kıbrıs Adası, Ortadoğu ya giriģ anahtarıdır. 14 Tarihin ilk çağlarından beri ister deniz hâkimiyet teorisi, 15 ister kara hâkimiyet teorisi olsun, 16 Asya-Avrupa-Afrika hatta Asya- Pasifik bölgesinde etkin olmak isteyen güçler, öncelikle bu hedeflerine 13 Altemur Kılıç, 1571 yılındaki Fetihten Günümüze Kıbrıs Gerçeği, , eriģim tarihi , 14 Kaya, Uluslararası Deniz Hukuku, Ahmet Fasıl, Jeopolitik Konuma Farklı Bir BakıĢ, eriģim tarihi , Deniz Hâkimiyet Teorisi Amerikalı Amiral Alfred Mahan dünya hâkimiyetinin anahtarının denizler olduğu görüģünü savunmuģtur. Mahan'a göre denizler büyük bir üstünlük aracıdır ve kuvvetli bir deniz gücüyle dünya hâkimiyeti sağlanabilir. 16 Ahmet Fasıl, Jeopolitik Konuma Farklı Bir BakıĢ, eriģim tarihi , Ġngiliz, H. Mackinder; 1904'te Tarihin Coğrafi esasları isimli bir eser yazarak burada kara hâkimiyeti ile ilgili görüģlerini ileri sürmüģtür. Ġngiliz jeopolitik bilimci Mackinder, teorisini 3 temel üzerine inģa eder: Doğu Avrupa'ya hâkim olan merkez bölgesini kontrol eder. Merkez bölgesine hâkim olan dünya adasını kontrol eder. Dünya adasını kontrol eden dünyayı kontrol eder. Mackinder siyasi baģarılar adına fiziki imkânlara büyük önem vermiģtir. Mackinder'e göre dünya hâkimiyeti halen merkez bölgesine hâkim olan Rusya'nın olabilir. BaĢarılı olabilecek bir harp için Mackinder Fransa'yı baģlangıç, Ġngiltere'yi hava meydanı, ABD ve Kanada'yı insan, endüstri ve kaynak gücü olarak görmekte ve hâkimiyet adına bu güçlerin birleģmesini zorunlu görmektedir. 5

6 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 ulaģmak için Doğu Akdeniz Havzası na hâkim olma ve bu alanı kontrol altında bulundurma ihtiyacını hissetmiģtir. Doğu Akdeniz Havzası nda yaģayan topluluklardan, bahse konu bölgelere hâkim olma arzusu ve/veya imkân-kabiliyetine sahip olmayan ülke ve toplulukların ise bu mücadelenin dıģında kalma lüksü mevcut değildir. Mücadeleye, hâkim olma isteğiyle olmasa bile bir baģka gücün iradesiyle zorlanmaları kaçınılmazdır. Öte yandan küresel güçler doğrudan kendi ihtiyaçları için olmadığı durumlarda bile kaynakların diğerleri tarafından kullanılmasını engelleyebilmektedir. Böylece muhtemel rakiplerinin geliģimini önleme amacıyla Doğu Akdeniz Havzası nda ulaģım, enerji kaynağı ve askeri bağlamda kendi lehine, rakiplerinin ise aleyhine olacak düzenlemeler tatbik etmeye çalıģmaktadır. Zira tarihsel süreçte küresel ve bölgesel güçler, hem kendi menfaat ve güvenliklerini uzak mesafelerden koruma, hem de diğer devletleri tehdit ve baskı altında tutma gayreti ile Doğu Akdeniz e yerleģme ve Doğu Akdeniz i denetim altında tutma çabasında olmuģtur. Esasen Ortadoğu nun kontrol edilmesi, gerektiğinde müdahale imkânının elde bulundurulması, Kuzey Afrika nın benzer Ģekilde kontrol altında tutulması, Rusya nın güneye inme ve batılı güçlerin Rusya yı engelleme çabası Doğu Akdeniz i askeri bir mücadele alanı haline getirmiģtir. Nitekim; bu nedenle Osmanlı Devleti Rodos, Girit ve Kıbrıs ı elde bulundurmaya ciddi gayret sarf etmiģtir. Günümüzde ise; - Ġngiltere nin terk etmiģ gibi görünse de Kıbrıs ta üsler aracılığıyla halen mevcudiyeti ve Körfez Krizi sırasında Kıbrıs taki bu üslerini kullanmıģ olması, 17 - ABD nin bölgedeki kimi fiziki ileri üslerine (Ġncirlik/Adana, Suda/Girit, Gaeta/Ġtalya vb.) ilave olarak uçak gemisi gruplarını Akdeniz de dolaģtırması, 17 Osman Metin Öztürk, Kıbrıs Annan Belgeleri I, II, III Üzerine Değerlendirmeler (Ankara: Gazi Kitapevi, 2004), 14. 6

7 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye - Rusya nın hemen her dönemde Doğu Akdeniz Havzası nda üs edinme gayretleri (Ģimdilerde Tartus), 18 - Fransa nın 1 Mart 2007 de Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Baf kentinde bulunan Andreas Papandreu Hava Üssü nün kullanımını da içeren bir askeri iģbirliği antlaģması imzalaması bu çabalara birer örnektir. 19 Aslında Doğu Akdeniz ve Kıbrıs, sadece bölgesel ve küresel üstünlük sağlama mücadelesi açısından değil, barıģ ve istikrara katkı sağlanması açısından da önemli bir coğrafyadır. 20 Bölgenin, Ortadoğu da ortaya çıkmıģ kriz, gerginlik ve çatıģmalarda insani ve askeri açıdan etkin roller oynadığı bilinmektedir. Örneğin; Amerika BirleĢik Devletleri, 1980 li yılların ilk yarısında Lübnan da yaģanan kanlı olaylar sırasında, bu ülkedeki vatandaģlarını Kıbrıs Adası üzerinden tahliye edebilmiģtir. Bu örnekler, Doğu Akdeniz in Ortadoğu ya hâkimiyet ve istikrarda ne kadar önemli rol oynadığının bir göstergesidir. Diğer yandan, Doğu Akdeniz in önemi artarak sürmektedir. Bu önem ulaģtırma ve enerji boyutlarında zemin bulmaktadır. Akdeniz de yılda ortalama den fazla gemi seyir halinde bulunmakta, dünya denizlerinin sadece % 1 ini kapsayan bir deniz alanı olmasına rağmen dünya deniz trafiğinin 1/3 ü Akdeniz de gerçekleģmektedir. 21 Atlas Okyanusu ile Akdeniz i bağlayan Cebelitarık Boğazı ise her gün 170 den fazla gemiye geçiģ imkânı sağlamaktadır. Bu sayı Hint Okyanusu ve Kızıl Deniz ile Akdeniz i bağlayan SüveyĢ Kanalında ortalama 49, 22 Akdeniz ve Karadeniz i birbirine bağlayan Türk Boğazlarında (Ġstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı) ise yaklaģık 150 dir. 18 Kerim Has, Rusya nın Suriye Denklemindeki Yeri: Ġkili ve Bölgesel Çıkarlar, USAK Stratejik Gündem Dergisi, , Müfide Zehra Erkin, AB nin Kıbrıs Stratejisi, Cumhuriyet Gazetesi, eriģim tarihi , 20 EriĢim tarihi , 21 Mediterranean Sea, eriģim tarihi , 22 Kaya, Uluslararası Deniz Hukuku, 8. 7

8 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 Türk Boğazları nda bu rakamın 2001 yılında 65 olması söz konusu hareketliliğin logaritmik Ģekilde artma eğiliminde olduğunu göstermektedir. 23 Akdeniz ve Karadeniz i birbirine bağlayan Türk Boğazları ndan 2009 yılında adet, 2010 yılında ise adet gemi geçmiģtir. 24 Öte yandan 2010 yılında Türkiye de; 5.8 milyon adet konteynır, 101 milyon ton kuru yük, 1.5 milyon adet araç hareketi gerçekleģmiģtir. Türk limanlarının indirme-bindirme kapasitesi ise 200 milyon tona eriģmiģtir. Bu rakamın mevcut ihtiyaçlar göz önüne alınarak 4 yılda 400 milyon tona çıkarılması hedeflenmektedir. 25 Söz konusu hareketliliğin yaklaģık %32 si Doğu Akdeniz limanları üzerinden gerçekleģmiģtir. 26 Ayrıca, Marmara ve Karadeniz liman kapasiteleri de Ege ve Akdeniz deki trafik yoğunluğunu artırmaktadır. Bu verilere göre, Akdeniz de Türkiye ye yönelik deniz trafiğinin sekteye uğraması, dıģ alım/satımı ve akaryakıt sevkiyatını sadece ulusal boyutta değil, uluslararası ve küresel boyutta önemli ölçüde etkileyecektir. 27 Tüm bu veriler; Doğu Akdeniz in, daha önce de belirtildiği üzere Cebelitarık, SüveyĢ ve Karadeniz üzerinden iģleyen deniz ticaretini kontrol edebilen önemli bir coğrafya olduğunu ve üzerinde yer alan deniz trafik hatlarının dünya ticareti için hayati önemi haiz olduğunu açıkça teyit etmektedir. Sadece SüveyĢ Kanalı ndan, 105 farklı ülkeden yıllık ortalama gemi geçtiğine dair verilere bakıldığında dahi söz konusu ticaretin korunması ve/veya 23 Deniz TaĢıtları ve Denizyolu TaĢıma Ġstatistikleri, UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı, eriģim tarihi , 24 Deniz TaĢıtları ve Denizyolu TaĢıma Ġstatistikleri, UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı, eriģim tarihi , 25 Ġhracatçı Limanlara Sığmıyor, Uluslararası TaĢımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği, eriģim tarihi , 26 Deniz TaĢıtları ve Denizyolu TaĢıma Ġstatistikleri, UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı, eriģim tarihi , -dosyalar/brosur/default.htm. 27 Kaya, Uluslararası Deniz Hukuku, 8. 8

9 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye engellenmesinin ticari olduğu kadar askeri öneminin de bulunduğu kolayca anlaģılacaktır. 28 Enerji açısından ele alındığında bu bölge, Ortadoğu ve Hazar Bölgesi enerji merkezleri ile buralardaki boru hatlarını da kontrolünde bulundurmaktadır. 13 Temmuz 2006 tarihinde Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattının devreye girmesi ile beraber, Hazar Denizi nin doğusundaki ülkeler için önemli bir ithalat ve ihracat kapısı durumuna gelmiģ olan Ġskenderun Körfezi, Doğu Akdeniz i tamamıyla etkisine almıģtır. BTC ve Kerkük-Yumurtalık hattına Samsun-Ceyhan hattı da ilave edildiğinde, 29 Doğu Akdeniz Bölgesi ne Türkiye çıkıģlı petrol miktarı 170 milyon tona baģka bir ifade ile dünyanın 2010 yılında tüketmiģ olduğu petrolün % 7 sine ulaģacaktır. 30 Bu veriler de dikkate alınırsa Doğu Akdeniz, gerek bu coğrafyaya ve gerekse bu coğrafyadan Batı ya yönelik hem enerji hem de ticari emtianın ithalat ve ihracatının geçiģ ve ulaģım güzergâhının önemli bir parçasını teģkil etmektedir. 31 Ayrıca, silah ve askeri maksatla kullanılabilecek diğer malzeme akıģının kontrol altında bulundurulması, kitle imha silahları ve benzeri materyalin yayılmasının önlenmesinin askeri anlamda önemi bu havzada kendini daha çok hissettirmektedir. Nitekim NATO, bu amaçlara hizmet etmesi maksadıyla bölgede Etkin Çaba Harekâtı nı sürdürmektedir SüveyĢ Kanalı Seyir Ġstatistikleri, SüveyĢ Kanalı Resmi Ġnternet Sitesi, eriģim tarihi , 29 Samsun-Ceyhan Boru Hattı Projesi nde Önemli Adım, , eriģim tarihi , ;nde-onemli-adim.html. 30 Ceyhan ĠġGEM'in temeli atıldı, T.C. Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletmeleri GeliĢtirme ve Destekleme Ġdaresi BaĢkanlığı, eriģim tarihi , 31 Öztürk, Kıbrıs Annan Belgeleri, Dz.K.K.lığının NATO Faaliyetlerine Katılım Durumu, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, eriģim tarihi , Etkin Çaba Harekâtı (Operation Active Endeavour-OAE), ABD nin terörizme karģı baģlattığı harekâta NATO tarafından sağlanan destek çerçevesinde icra edilmektedir. Harekât, ülkeler tarafından tahsis edilen 2-3 fırkateynden oluģan bir suüstü görev grubu veya NATO Daimi Deniz Görev Grupları (SNMG-1 ve SNMG-2) tarafından Akın 9

10 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 Ayrıca, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattının Temmuz 2006 ayından itibaren faaliyete geçmesinden sonra dünya deniz ticaretinin önemli odak noktalarından biri haline gelen Doğu Akdeniz deki deniz ulaģtırma hatlarının korunması ve enerji güvenliğinin sağlanması diğer bir önemli konudur. Bu nedenle Türk Deniz Kuvvetleri de, bölgede enerji baģta olmak üzere, deniz ulaģtırma hatlarının güvenliğini ve açık tutulmasını sağlamak maksadıyla bir takım faaliyetlerde bulunmaktadır yılından itibaren NATO nun Etkin Çaba Harekâtı ile bağlantılı olarak icra ettiği Akdeniz Kalkanı Harekâtı bölgedeki muhtemel risk ve tehdit unsurlarına ve yasa dıģı faaliyetlere karģı caydırıcılık sağlanması açısından önem arz etmektedir. NATO nun Ekim 2006 ayındaki Riga Zirvesi sonunda yayımlanan bildiride, enerji güvenliğinin sağlanmasının önemini ve bu konudaki milli ve uluslararası giriģimlerin desteklenmesini vurgulayan ifadenin yer alması, Türkiye nin Akdeniz Kalkanı Harekâtı nı baģlatarak enerji hatlarının güvenliğinin sağlanması konusundaki öngörüsünü teyit eder niteliktedir. 33 Enerji taģımacılığının ötesinde, bizatihi Doğu Akdeniz de bulunduğu ilan edilen doğalgaz ve petrol rezervleri enerji bağlamında ekonomik değere ayrı bir önem kazandırmaktadır. Zira 8 Nisan 2010 tarihinde ABD Jeolojik AraĢtırmalar Merkezi (USGS-US Geological Survey) tarafından Harekâtı (Surge Operations) Ģeklinde desteklenmektedir. Türk Deniz Kuvvetleri, Etkin Çaba Harekâtı na, NATO Daimi Deniz Görev Grubu-2 deki fırkateyne ilave olarak Ġzmir de 4 saatlik hazırlık durumda bulunan 1 korvet/ hücumbot ile de destek vermektedir. Ayrıca, Etkin Çaba Harekâtı na belirlenen dönemlerde periyodik olarak 1 fırkateyn, 1 akaryakıt gemisi ve 1 denizaltı tefrik edilmek suretiyle ilave destek sağlanmaktadır. Etkin Çaba Harekâtı nın icra edildiği harekât alanının merkezinde bulunan coğrafi konumuyla Aksaz ve Mersin Deniz Üsleri, 2001 yılından itibaren harekâta iģtirak eden gemilere lojistik destek sağlamaktadır. 33 Doğu Akdeniz bölgesinde Ceyhan Terminali çıkıģlı stratejik petrol ulaģtırmasının güvenliğini tesis etmek ve dolaylı olarak küresel enerji güvenliğine katkı sağlamak, bölgedeki muhtemel risk ve tehdit unsurlarına karģı varlık göstererek caydırıcılık sağlamak, NATO nun bölgedeki deniz güvenliği çabalarını desteklemek, muhtemel deniz yetki alanlarında sancak/varlık göstermek maksadıyla 1 Nisan 2006 tarihinden itibaren icra edilmektedir. Akdeniz Kalkanı Harekâtı nda fırkateynler, korvetler, karakol gemileri, helikopterler ve deniz karakol uçakları görev yapmaktadır. 10

11 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye yayınlanan raporda, Kıbrıs, Lübnan, Suriye ve Ġsrail arasında kalan bölge olan Levant Havzasında 3,45 trilyon metreküp (122 trilyon kübik feetlik) doğalgaz ve 1,7 milyar varil petrol bulunduğunun tahmin edildiği belirtilmektedir. 34 Bu tahmin dünyanın en büyük doğalgaz yataklarından birinin Doğu Akdeniz de bulunduğuna iģaret etmektedir. ABD Jeolojik AraĢtırmalar Merkezi tarafından Nil Delta Havzasında ise yaklaģık 1,8 milyar varil petrol; 6,3 trilyon metreküp (223 trilyon kübik feet) doğalgaz ve 6 milyar varil 35 sıvı doğalgaz rezervi olduğunun tahmin edildiği, 36 Kıbrıs Adası nın çevresinde ise 8 milyar varil olduğu söylenen petrol rezervinin yaklaģık değerinin 400 milyar dolar civarında olduğu açıklanmıģtır. 37 Ayrıca Herodot olarak adlandırılan Girit in güney ve güneydoğusundaki alanda biri 1,5, diğeri 2 trilyon metreküp olmak üzere toplam 3,5 trilyon metreküplük doğalgaz bulunmaktadır. 38 Bu bağlamda; Doğu Akdeniz de yaklaģık olarak toplam değeri 1,5 trilyon dolar olan 30 milyar varil petrole eģdeğer hidrokarbon yatakları bulunduğu değerlendirilmektedir yılı tüketim miktarları dikkate alındığında, Doğu Akdeniz deki hidrokarbon rezervinin, Türkiye nin yaklaģık 572 yıllık, Avrupa nın ise 30 yıllık doğal gaz ihtiyacını karģılayabilecek seviyede olduğu anlaģılmaktadır. 39 Arama çalıģmalarının 34 Jessica Robertson, Natural Gas Potential Assessed in Eastern Mediterranean, , eriģim tarihi , ,715 milyar metreküp. 36 USGS Fact Sheet , Undiscovered Oil and Gas of the Nile Delta Basin, Eastern Mediterranean, eriģim tarihi , 37 Bahadır Selim Dilek, Akdeniz'de Sanal Petrol Oyunu, eriģim tarihi , 38 EriĢim tarihi , 39 Türkiye nin 2010 yılındaki yıllık doğalgaz ihtiyacının 37 milyar metreküp, 2009 yılındaki yıllık tüketim miktarının 35,1 milyar metreküp olarak gerçekleģtiği, yıllık petrol tüketiminin ise 30 milyon ton olduğu dikkate alındığında; Doğu Akdeniz de bulunan ortalama yaklaģık 20 trilyon metre küp doğal gazın Türkiye nin 572 yıllık ihtiyacını karģılayabilecek bir potansiyele sahip olduğu hesaplanmıģtır. AB üyesi ülkelerin yıllık doğalgaz ihtiyacının 500 milyar metreküp olduğu düģünüldüğünde Kıbrıs-Ġsrail-Mısır- Girit bölgesindeki söz konusu rezervlerin (toplamda 15 trilyon metreküp) önümüzdeki 30 yıl Avrupa nın doğalgaz ihtiyacını karģılayabileceği görülmektedir. 11

12 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 halen birçok bölgede devam ettiği ve olası yeni sahaların keģfi ile ilan edilmiģ bu rezervlerin daha da artacağı düģünüldüğünde, enerji bağlamında Doğu Akdeniz in önemi bir kat daha artmaktadır. Diğer yandan, hem petrol hem de doğal gazın varlığına delalet ettiği gibi, geleceğin enerji maddesi olarak da ifade edilen gaz hidrat yatakları 40 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı nın (TPAO) tespitlerine göre Karadeniz in yanı sıra Doğu Akdeniz de de bulunmaktadır Neslihan Ocakoğlu, Gaz Hidratlar ve Önemi: Türkiye Çevresinde Denizlerde Gaz Hidrat ve Hidrat ve Sığ Gaz Aramaları (Ġstanbul: Ġstanbul Teknik Üniversitesi, 2009), 1. Gaz Hidratlar su ve hafif doğal gazların ki genellikle metan gazı karıģımından doğal yolla oluģan kristal yapılı katılardır. Gaz hidratların ayrıģması sonucu açığa çıkan yüksek hacimli metan gazı geleceğin potansiyel enerji kaynağı olarak görülmekle birlikte; küresel iklim değiģikliklerinde de potansiyel bir role sahiptir. Bu sebeplerden dolayı, gaz hidratların hem doğasını anlamaya yönelik hem de dünyadaki potansiyel gaz hidrat rezervlerini araģtırmaya yönelik çok sayıda çalıģma gerçekleģtirilmiģtir. ÇalıĢmalar göstermiģtir ki, karalarda ve denizlerde gaz hidratların oluģumunu ve kararlılık zonlarını etkileyen temel parametreler; basınç, sıcaklık, jeotermal gradyan, gaz bileģimi, ortamın gözenekliliği, gözenek suyu tuzluluğu ve gaz doygunluğunun derecesidir. Sismik ve akustik yöntemler gaz hidrat aranmasında yaygın olarak kullanılır. Ayrıca sismik yöntemlerin yetersiz olduğu durumlarda Doğru Akım Elektrik Özdirenç ve Kontrollü Kaynak Elektromanyetik Yöntemler kullanılır. Türkiye çevresindeki denizler genellikle sığ derinliklerde yüksek oranda gaz hidrat ve hidratın altında kapanlanan serbest gaz potansiyeline sahiptir. Karadeniz ve Akdeniz'de gaz hidratla iliģkili olarak çok sayıda gaz bacaları, gaz sızıntıları, gaz cepleri ve çamur volkanlar keģfedilmiģtir. 41 Bu konuda uzman Prof. Dr. Günay Çiftci Dünyadaki hidratların çoğunun derin deniz tabanı altında binlerce kilometrelik alanları kapsayan yerlerde bulunduğunu, dünya çapında gaz hidratlarda tutulan metan gazı miktarının dünyadaki tüm fosil yakıtlarında tutulan karbonun iki katı olduğunu, dünyadaki gaz hidrat yataklarının rezervinin 3 bin 700 trilyon ile 10 milyon trilyon metreküp arasında olduğunu ve Karadeniz'in dünyada sayılı hidrat yataklarından olduğunu, petrol endüstrisi ve hükümetlerin dünyada, buza benzer enerji mineralleri olan gaz hidratları araģtırmaya baģladıklarını, bu kapsamda Japonya Hükümeti 1995 yılında ulusal bir program oluģturarak, Japan National Oil Corp (JNOC) Kanada'nın McKenzie Deltası'nda sondajla arama çalıģmaları yaptığını, 2015 yılında ekonomik üretimi planladığını, ABD'nin güneydoğu kıta yamacındaki Blake Platosu'nda yaklaģık 3 bin metrekarelik hızlı çökelme alanında ABD'nin yıllık gaz tüketiminin yaklaģık 30 katına eģit metan rezervi saptandığını, gaz hidratların büyük bir olasılıkla petrol ve doğal gaz rezervlerin tükenmesiyle, dünyanın gelecekteki enerji kaynağı olacağını, petrol Ģirketlerinin yerini sonunda hidrat Ģirketlerinin alacağının düģünüldüğünü, Türkiye nin Karadeniz, Ege ve Akdeniz ile üç tarafı çevrili ve bir iç deniz olan Marmara Denizi ile yaklaģık 7 bin kilometrelik kıyı uzunluğuna sahip bulunduğunu, bir denizci ülkesi olması gereken Türkiye, denizlerindeki enerji, maden ve endüstriyel 12

13 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye kilometrekarelik bir gaz hidrat yatağının ABD nin 30 yıllık enerji ihtiyacını karģılayabildiği belirtilmektedir. Ġsrail in zengin doğal gaz bulduğunun belirtildiği alanlar ile aģağıdaki haritada gaz hidrat bulunduğunu gösteren alanların birbiri ile örtüģüyor olması ilginçtir ve bulguların doğruluğuna delalet etmektedir. AĢağıdaki haritada görüleceği üzere Antalya Körfezi ve civarı zengin gaz hidrat yatakları doludur ve bu alan yaklaģık kilometrekaredir. ġekil-1 Gaz Hidrat Yataklarını Gösterir Harita DOĞU AKDENĠZ DE DENĠZLERĠN PAYLAġIM MÜCADELESĠ Doğu Akdeniz in çok boyutlu (askeri, ticari, ulaģtırma v.s.) stratejik öneminin yanı sıra, sahip olduğu düģünülen yüksek enerji potansiyeli hammadde kaynaklarını yeterince değerlendiremediğini, Akdeniz'de Antalya Körfezi'nde ve Girit Adası civarında gaz hidratların varlığının tahmin edildiğini, özellikle Karadeniz'in Almanya, Fransa, Rusya ve ABD tarafından son üç yılda yoğun olarak araģtırıldığını, Karadeniz'deki gaz hidratın yüzeye yakın bir yerde bulunduğunu, gazın altında büyük miktarda petrol ve doğalgazın bulunabileceğini, dünyada sadece Sibirya'da karadan gaz hidrat çıkartıldığını ifade etmektedir. 42 TPAO Strateji Dairesi BaĢkanlığı tarafından hazırlanan bir sunumdan alınmıģtır. 13

14 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 doğal olarak kaynakların ve dolayısıyla denizlerin paylaģımı mücadelesini de beraberinde getirmiģtir. Bu mücadelede Doğu Akdeniz e kıyıdaģ devlet/yönetimlerin tutumlarını özetlemeden önce, ağırlıkla teamül hukuku Ģekline dönüģmüģ 1982 BirleĢmiĢ Milletler Deniz Hukuku SözleĢmesi nden ve ilgili hükümlerinden kısaca bahsetmek faydalı olacaktır BirleĢmiĢ Milletler Deniz Hukuku Açısından Değerlendirme Devletler 1958 yılından itibaren toplanan deniz hukuku konferansları yolu ile 20 nci yüzyılın ikinci yarısında denizlerde sahip oldukları egemenlik haklarını büyük oranda geniģletmiģtir. Klasik deniz alanları olan karasuları, bitiģik bölge ve balıkçılık bölgesi gibi dar deniz alanlarından baģka, devletlere belirli konularda egemen haklar ve yetkiler tanıyan kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge gibi nispeten çok daha geniģ deniz alanları uluslararası hukuka yerleģmiģtir. Önceleri teamül olarak uygulanan Münhasır Ekonomik Bölge (MEB), BirleĢmiĢ 43 Bugün münhasır ekonomik bölge olarak bilinen deniz alanının devlet uygulamalarına girmesinin; 23 Temmuz 1947 tarihli ġili nin kıta sahanlığı ve bitiģik 200 millik bir alan üzerinde egemenlik iddiasında bulunduğu baģkanlık açıklamasıyla gerçekleģtiği iddia edilmektedir. Daha sonra Peru, 1 Ağustos 1947 de ve benzer Ģekilde, diğer devletlerin kıyıdan 200 mile ulaģan bir deniz alanında seyrüsefer serbestîlerini engellemeyen bir koruma, saklama ve araģtırma bölgesi kurma bildirisini açıklamıģtır. Kavramın ilk devresinde diğer Latin Amerika devletlerinin 200 millik deniz bölgelerini yasama kararlarıyla kurdukları görülmektedir te kıyıdan uzak kaynakların farkına büyük ölçüde varılması sonucu ABD, iki baģkanlık bildirisi ile daha önceden açık deniz alanı olarak kabul edilen bir bölgede iddialarda bulunuyordu öncesinde, denizlerin bölünüģü bilindiği gibi karasuları ve açık deniz Ģeklindeydi, ayrıca bitiģik bölge kuramı da milletlerarası hukuka yerleģmeye baģlamıģtı. ABD bu dönemde 3 mil karasuları geniģliğinin önemli taraftarlarındandı. Truman ın yayınladığı bildiriler, Kıta Sahanlığı, deniz yatağı ve toprak altının doğal kaynakları üzerinde yetki ve kontrol iddiasında bulunuyordu lerin ikinci yarısında birçok devlet, tek taraflı olarak 200 millik bölge uygulamaya baģladıklarında, münhasır ekonomik bölge kavramı ile istemeyerek de olsa tanıģtılar. Bu uygulamanın yaygın hale gelmesiyle birlikte, birçok yazar, milletlerarası örf ve adet hukukunun sahildar devlete 200 millik alanda haklar ve yetkiler uygulamaya imkân verdiğini ileri sürmeye baģladılar. Bunun bir sonucu, 1980 lerin ortalarında milletlerarası hukukta münhasır ekonomik bölgenin geçerliliği ile ilgili doktrinsel yazılarda tartıģmalar, kavramın ortaya çıkıģındaki 14

15 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Milletler Deniz Hukuku SözleĢmesi (BMDHS) ile yazılı ve pozitif düzenlemeye kavuģmuģtur. MEB, karasularının ölçülmeye baģlandığı esas hatlardan itibaren en çok 200 deniz mili geniģlikte bir alanda, deniz yatağı ve toprak altı ile üzerindeki suların canlı ve cansız doğal kaynaklarını araģtırma, 44 iģletme, muhafaza ve yönetim hakkını ilgili devlete tanımaktadır. 45 Ġlgili devletler bu deniz alanında bazı yetkilerin uygulanmasını içeren egemenlik haklarını da kullanabilmektedir. 46 Bu bakımdan artık günümüzde MEB, cansız kaynakların iģletimini öngören kıta sahanlığı haklarından daha fazlasını ilgili devlete sağlaması açısından çok daha önemli bir kavram haline gelmiģtir. MEB e iliģkin hükümler 1982 BMDHS nin inci maddeleri arasında düzenlenmiģtir. MEB in belirlenmesi için ilan ve antlaģma Ģeklinde iki ayrı ya da bütünler yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemlerden MEB ilan etmek için 1982 BMDHS nin 75 inci maddesi gereğince sahildar devletin ilan ettiği MEB i gösteren harita yayımlayarak veya coğrafi koordinatlara iliģkin listeleri gerektiği Ģekilde yayımlayarak bunların bir nüshasını BM Genel Sekreteri ne göndermesi gereklidir. ilk on yıla göre daha ayrılabilir hale geldi. Bu görüģlerden 1979 yılından bu yana baskın olan görüģe göre, MEB in III. BMDHK da bir pozitif hukuk kuralı olarak ortaya çıktığını iddia etmektedir. Bu görüģe değiģik gruptaki yazarlar, MEB in özel niteliğinde farklı düģünmelerine rağmen katılmaktadırlar. Bu yazarların hemen hemen hepsine göre, genel örf ve adet hukuku bütün sahildar devletlere 200 millik MEB kurmaya izin vermektedir. Uluslararası Hukuk ve Politika Dergisi (UHP) Cilt 2 Sayı 5 (2006): Petrol ve diğer madenlerin yanı sıra, sudan, akıntılardan ve rüzgârlardan enerji üretimi gibi faydalanma da dâhildir. 45 MEB e iliģkin hükümler 1982 BMDHS nin inci maddeleri arasında düzenlenmiģtir. En fazla 200 deniz miline kadar uzanan MEB, karasularının ölçülmeye baģladığı hattan itibaren ölçülmeye baģlamaktadır (Md. 57; Md. 5-16). SözleĢme, eğer deniz geniģliği, bu geniģliği karģılayacak kadar büyük değil ise, kıyı devletleri arasında anlaģma yapılmasını öngörmektedir. Ayrıca SözleĢme, MEB ilan eden kıyı devletinin ilan ettiği MEB i gösteren harita yayımlayarak bir nüshasını BM Genel Sekreterliğine göndermesi gerektiğini belirtmektedir (Md. 75 Para.2). 46 Bu bölgede kıyı devletinin yapay adalar, tesisler ve yapılar kurma ve kullanma, bölgesel araģtırmalar yapma, deniz çevresini koruma ve gözetme, gümrük, maliye, sağlık ve göçle ilgili düzenlemeler yapma hakkı vardır. 15

16 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar BMDHS kıyı devletine karasularında ve devamında münhasır ekonomik bölge ilan etme hakkını vermektedir. Öte yandan 1982 BMDHS nin 74 üncü maddesi, sahilleri bitiģik veya karģı karģıya bulunan devletler arasında MEB sınırlandırılmasının hakkaniyete uygun bir çözüme ulaģması amacıyla Uluslararası Adalet Divanı Statüsü nün 38 inci maddesinde belirtildiği Ģekilde, uluslararası hukuka uygun olarak antlaģma ile yapılması gerektiğini de belirtmektedir. 47 Özetle, SözleĢme ve uluslararası yargı kararları hakkaniyete uygun bir çözüm için; ilgili tüm taraflar arasında varılacak bir antlaģmadan bahsetmektedir. 48 Bununla birlikte MEB in tek taraflı ilan edilemeyeceğine iliģkin bir düzenleme de bulunmamaktadır Doğu Akdeniz de KıyıdaĢ Devletlerin Tutumları Doğu Akdeniz de ise devletlerin tüm kıyıdaģlarla antlaģmadan ziyade MEB ini tek taraflı olarak ilan etme ve ikili antlaģmalar yapma yolunu seçtikleri görülmektedir. Bu kapsamda, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), 49 Libya, 50 Suriye, 51 Lübnan 52 ve Ġsrail 53 MEB ilanında bulunmuģtur Deniz Hukuku SözleĢmesi nin ilgili 74. ve 83. Maddeleri, uluslararası yargı ve hakemlik kararlarındaki anlayıģı aynen yansıtmaktadır. Bu maddeler, hem kıta sahanlığı hem de MEB sınırlandırması için kıyıları karģıt ya da bitiģik olan devletler arasında kıta sahanlığı sınırlandırması Uluslararası Adalet Divanı Statüsü nün 38. Maddesinde belirtildiği Ģekli ile uluslararası hukuk kurallarına dayanan bir antlaģma ile ve hakça çözüm bulmak maksadı ile yapılır prensibini kabul etmektedir. 48 Örnek kararlar: 1977 tarihli Ġngiltere-Fransa Davası, 1983 tarihli Gine-Gine Bissau davası, 1992 tarihli Kanada-Fransa Saint Pierre & Miquelon Davası, 1999 tarihli Eritre- Yemen Davası, 2009 tarihli Romanya-Ukrayna Yılan Adası Davası. 49 Sema Sezer, Doğu Akdeniz de Rum Petrol Arama Ruhsatları ve Ekonomik Bölge AnlaĢmaları konulu tebliğ, Doğu Akdeniz Üniversitesi Stratejik AraĢtırmalar Merkezi nin (DAÜSAM) International Conference on Middle East and North Cyprus Relations: Perspectives in Political, Economic and Strategic Issues baģlıklı konferansı, Mart 2008-Gazi Magosa. GKRY tarafından BM ye MEB ilanı maksatlı verilen bu harita ilk olarak Doğu Akdeniz Üniversitesi Stratejik AraĢtırmalar Merkezi nin (DAÜSAM) Mart 2008 de Gazi Magosa'da düzenlediği International Conference on Middle East and North Cyprus Relations: Perspectives in Political, Economic and Strategic Issues baģlıklı konferansta ASAM Kıbrıs-Yunanistan Uzmanı Sema Sezer tarafından kaleme alınarak sunulan ve daha sonra da çeģitli dergilerde yayımlanan Doğu 16

17 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye GKRY Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Avrupa Birliği nin desteğini de alarak 2 Nisan 2004 te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Türkiye nin haklarını yok sayarak Kıbrıs Cumhuriyeti adına 21 Mart 2003 tarihinden geçerli olmak üzere münhasır ekonomik bölge ilanında bulunmuģtur. 54 GKRY, 17 ġubat 2003 tarihinde Mısır, 17 Ocak 2007 tarihinde Lübnan ve 17 Aralık 2010 tarihinde Ġsrail 55 ile MEB sınırlandırma antlaģmaları imzalamıģtır. GKRY nin Lübnan ile imzaladığı anlaģma Türkiye nin giriģimleri neticesinde Lübnan iç hukukunda henüz onaylanmamıģtır. Ayrıca, GKRY nin Suriye ile Akdeniz de Rum Petrol Arama Ruhsatları ve Ekonomik Bölge AnlaĢmaları tebliğinde yayımlanmıģtır. BM sitesinde bir süre bulunan harita daha sonra kaldırılmıģtır. 50 UN, 2011, Table of claims to maritime jurisdiction (as at 15 July 2011), BirleĢmiĢ Milletler, eriģim tarihi , _of_claims.pdf, 27 Mayıs 2009 da, Libya Genel Halk Komitesi tarafından çıkarılan bir yasa ile 200 deniz mili geniģlikte olacak Ģekilde BirleĢmiĢ Milletler e beyan edilmiģtir. 51 UN, 2011, Table of claims to maritime jurisdiction (as at 15 July 2011), BirleĢmiĢ Milletler, eriģim tarihi , _of_claims.pdf. 52 UN, 2011, Table of claims to maritime jurisdiction (as at 15 July 2011), BirleĢmiĢ Milletler, eriģim tarihi , 53 BirleĢmiĢ Milletler Daimi Temsilciliği aracılığıyla 12 Temmuz 2011 tarihinde MEB sınırlarını gösteren koordinat listesini BirleĢmiĢ Milletler e bildirerek MEB ilanında bulunuģtur. 54 Türkiye, 2 Mart 2004 tarihinde BM genel sekreterliğine bir nota vererek, Türkiye nin uluslararası hukuktan doğan haklarının mevcut olduğunu BM nezdinde bildirmiģtir. (Türk DıĢiĢleri Bakanlığı nın 30 Ocak 2007 tarihli basın bildirisi.) Bu antlaģmanın imzalanmasından sonra Türkiye tarafından antlaģmanın Türkiye ve KKTC nin Kıbrıs Adası nın etrafındaki deniz alanlarında mevcut hak ve menfaatlerini dikkate almadığı, GKRY nin tek baģına bütün Ada yı temsil etme yetkisinin bulunmadığı bildirilmiģ, her hal ve kârda böyle bir antlaģmanın yürürlüğe konulmaması talep edilmiģtir. 55 Dow Jones, Cyprus, Israel define Sea Border for Energy Search, , eriģim tarihi , 17

18 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 sınırlandırma antlaģması müzakereleri yürüttüğüne, 56 Libya ile bir sınırlandırma antlaģması yapma arayıģı içinde olduğuna dair bilgiler açık kaynaklarda mevcuttur. 57 ġekil-2 GKRY Tarafından 2004 te Ġlan Edilen MEB 58 ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) Eski DıĢiĢleri Bakanlarından Nikos Rolandis in Bu Haritanın Önünde ÇekilmiĢ Fotoğrafı Aralık 2008 tarihinde ise açık kaynaklarda Suriye ve GKRY nin, bakan düzeyinde hidrokarbon aramalarında iģbirliği yapılması ve münhasır ekonomik bölge sınırlarının belirlenmesi konularını görüģtüğü, teknik düzeyde görüģmelerin yapıldığı ve bilgi alıģveriģi için aralarında bir gizlilik anlaģmasına vardıkları haberleri yer almıģtır. Bu kapsamda; Ağustos 2010 ayı sonunda GKRY BaĢkanı Suriye yi, Kasım 2010 ayında ise Suriye Devlet BaĢkanı GKRY yi ziyaret etmiģ, özellikle Suriye Devlet BaĢkanı nın GKRY ziyareti sonrasında açık kaynaklarda yer alan iki ülke arasında MEB anlaģması imzalandığına dair haberler Suriye tarafından yalanlanmıģtır. 57 Sertaç Hami BaĢeren, Doğu Akdeniz de ĠĢ ĠĢten Geçmeden, eriģim tarihi , 58 GKRY tarafından MEB ilanı maksadıyla BM ye verilen harita. Bu harita Doğu Akdeniz Üniversitesi Stratejik AraĢtırmalar Merkezi nin (DAÜSAM) Mart 2008 de Gazi Magosa'da düzenlediği International Conference on Middle East and North Cyprus Relations: Perspectives in Political, Economic and Strategic Issues baģlıklı konferansta ASAM Kıbrıs-Yunanistan Uzmanı Sema Sezer tarafından sunulan ve daha sonra da çeģitli dergilerde yayımlanan DOĞU AKDENĠZ DE RUM PETROL ARAMA RUHSATLARI VE EKONOMĠK BÖLGE ANLAġMALARI tebliğinde yayımlanmıģtır. BM sitesinde bir süre bulunan harita daha sonra kaldırılmıģtır. Ancak Türk deniz yetki alanlarında araģtırma faaliyeti icra etmesine izin verilen Hamburg Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsüne bağlı Maria S. Merian isimli geminin faaliyetlerine iliģkin olarak GKRY nin 1 Aralık 2009 dan itibaren yayınladığı NAVTEX mesajları ile kendi Münhasır 18

19 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Diğer yandan, GKRY 26 Ocak 2007 tarihinde Kıbrıs Adası nın güneyinde 13 adet petrol arama ruhsat sahası ilan ederek bu sahaları ihale etmiģ ve ihale edilen sahalardan 12 numaralı sahaya ait haklar ABD nin Noble Energy ġirketi tarafından alınmıģtır. 60 Konuya iliģkin son geliģmelere daha sonra değinilecektir Yunanistan Yunanistan ise, deniz yetki alanlarına iliģkin olarak, Girit, KaĢot, Kerpe, Rodos ve Meis hattını esas alarak ortay hatta dayalı deniz yetki alanı sınırlandırması yapmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, Mısır ve Libya ile görüģmeler yapmaya baģlamıģ, 61 ancak bu teģebbüsler Türkiye nin konuya olan hassasiyetleri ve giriģimlerinin de etkisiyle henüz sonuçlanmamıģtır. Diğer yandan, Yunanistan GKRY ile bir sınırlandırma antlaģması yapmak üzere uygun bir zaman kollamaktadır. 62 Ancak Ekonomik Bölgesi nin belirtilen kısmında bahse konu geminin araģtırma yaptığını duyurmuģ olması bu haritanın geçerliliğine iliģkin bir son örnektir. 59 Türkiye Dediğini Yapar!, Akşam Gazetesi, , eriģim tarihi , 60 Imersia Gazetesi, 8 Kasım 2010 tarihli haberi ve Eleftherotipia Gazetesi, 27 Aralık 2010 tarihli haberi. GKRY Parlamentosu, 26 Ocak 2007 tarihinde kabul ettiği bir yasa ile Kıbrıs Adası nın güneyinde 13 adet petrol arama ruhsat sahası ilan ederek bu sahaları ihaleye açmıģ, ancak ihaleye açılan sahalardan sadece 12 numaralı sahaya ait haklar ABD nin Noble Energy ġirketi tarafından satın alınmıģtır 61 Türkiye'ye Akdeniz'de Büyük Oyun, Bugün Gazetesi, , eriģim tarihi , 62 EriĢim tarihi , DıĢiĢleri Bakanlığının 24 Aralık 2008 tarihli, DHGY/354 sayılı Suriye Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı nın GKRY yi Ziyareti konulu yazısı; GKRY nin Doğu Akdeniz de takındığı aktif tutum kapsamında, Suriye ile de deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve özellikle enerji konularında iģbirliği yapma gayretlerini sürdürmektedir. GKRY nin, Suriye nin yanı sıra Yunanistan ile de, önceden mutabakata vardıkları deniz yetki alanı sınırlandırmasını beyan etmek için uygun zamanı kolladığı bilinmektedir. Alter TV'de 8 ġubat 2011 tarihinde, yayımlanan ve Kostas Hardavelas tarafından hazırlanıp sunulan Atheatos Kosmos (Görünmeyen Dünya) programında; Kostas Hardavelas tarafından, Papandreu nun Hristofyas a; Ģu anda bu konuda ileri gidemeyeceğini çünkü Türkiye ile sorun olduğunu, büyük bir baskı olduğunu ve bu konunun gelecekte ele alınacağını belirttiği söylenmiģtir. 19

20 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 herhangi bir anlaģma yapmadan da MEB ilan etme konusu Yunan Meclisinde tartıģılmaktadır. 63 Ayrıca Ġsrail in Yunanistan ın iddia ettiği MEB i tanıdığı ve Ġsrail in yayınladığı bazı haritalarda, Yunanistan MEB inin, GKRY MEB inin devamı olarak gösterildiği de Yunanistan da zaman zaman dile getirilmektedir. 64 Yunanistan; Girit, KaĢot, Çoban, Rodos, Meis hattını ilgili kıyı kabul ederek Türkiye yi Doğu Akdeniz den dıģlamaya çalıģmakta, GKRY ile birlikte ortay hatları esas alıp bunları hakkaniyete uygun hale getirmekten kaçınarak Türkiye ye sadece Antalya Körfezi ile sınırlı çok az bir kıta sahanlığı ve MEB alanı bırakmaya yönelik hareket etmektedir. Bu tutum ilgili uluslararası hukuk normları ile bağdaģmamaktadır ve hukuki mesnetten yoksundur. Bu yaklaģımın gerekçeleri ise Ģu Ģekildedir; Öncelikle söz konusu Adalar Yunan ana karası ile Anadolu kıyıları arasında çizilen ortay hatta bakarak Ters Tarafta yer alan adalar olduklarından, sınırlandırma konusunda kıyı oluģturamaz ve karasuları 63 Bayram Çolakoğlu, Papandreu'dan Sert Açıklama, eriģim tarihi , Yunanistan BaĢbakanı Yorgo Papandreu Parlamento da yaptığı konuģmada, LAOS Partisi BaĢkanı Yorgos Karacaferis'in konuya iliģkin sorusunu yanıtlayan Papandreu, Yunanistan'ın sadece ana kara kıyılarında değil, tüm adalarda da münhasır ekonomik bölge alanı belirleme hakkı bulunduğunu belirterek Türkiye'nin bu konudaki itirazlarının hiçbir temeli bulunmadığını iddia etti. Yunanistan'ın Ege ve Doğu Akdeniz'de, Türkiye ile Yunanistan arasında deniz bölgelerinin belirlenmesine yönelik istikģafi görüģmelere iyi niyet ve sorumlulukla katıldığını ve bu konudaki milli stratejisinin temel tezinin, ikili temaslarda bir çözüme varılamaması durumunda, deniz bölgelerinin, sonuçta Lahey Adalet Divanı aracılığıyla belirlenmesi Ģeklinde olduğunu söyledi. 64 Yorgos Meligonis, Ġsrail Yunanistan ın MEB ini tanıdı, Avgi Gazetesi, Son dönemde Doğu Akdeniz e iliģkin olarak Yunan basın yayın organlarında; Ġsrail in henüz resmi Ģekilde ilan etmese dahi, Yunanistan ın MEB ini tanıma yönünde karar aldığına, Ġsrail in yayınladığı bazı haritalarda, Noble Energy Ģirketi tarafından Leviathan Havzası ndan çıkartılacak doğalgazın Avrupa ya taģınması amacıyla döģenecek denizaltı boru hattının Yunanistan üzerinden geçeceğine ve bu haritalarda Yunanistan MEB inin GKRY MEB inin devamı olarak gösterildiğine, bahse konu haritaların Ġsrail tarafından Yunanistan DıĢiĢleri Bakanlığı na verildiği ancak, Yunanistan DıĢiĢleri Bakanlığı tarafından resmi bir açıklama yapılmadığına yer verilmiģtir. 20

21 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye dıģında kıta sahanlığına sahip olamaz. 65 Bu husus Uluslararası Hakem Mahkemesi nin Ġngiltere ile Fransa arasındaki Kanal kıta sahanlığı uyuģmazlığında açıkça belirtilmektedir. 66 Bu kapsamda Girit, KaĢot, Çoban, Rodos ve Meis Adalarının bir hatla birleģtirilerek Yunanistan için Türkiye nin sınırlandırma bölgesine cepheli ilgili kıyı Ģeridini ortadan kaldıran yeni bir kıyı oluģturması mümkün değildir. Herhangi bir sınırlandırma iģleminde, aralarından duruma uygun olan prensiplerin seçilebileceği bir hakkaniyet prensipleri listesinin mevcut olduğu ilgili yargı ve hakemlik kararlarından ortaya çıkmaktadır. 67 Kararlardan ön plana çıkarılan prensip coğrafyanın üstünlüğü prensibidir. Coğrafya kavramından, iki ülke arasında sınırlandırmaya konu olan alandaki anakara coğrafyası anlaģılır. En önemli coğrafi unsur anakara kıyılarının uzunluğudur. UAD tarafından bu prensip, Kuzey Denizi Davaları kararında, coğrafyanın yeniden Ģekillendirilmesi söz konusu olamaz, 68 İngiltere-Fransa Davası kararında eģit uzaklık ya da baģka herhangi bir sınırlandırma metodunun uygunluğunu coğrafi Ģartlar belirler, 69 Libya- Malta Davası kararında tarafların kıyıları baģlama çizgisini oluģturur 70 ve Tunus-Libya Davası kararında kıta denize hâkimdir 71 Ģeklinde 65 Karadeniz de Romanya ile Ukrayna arasındaki deniz yetki alanlarının paylaģımına iliģkin uyuģmazlığın çözülmesi konusunda 3 ġubat 2009 tarihinde verilen kararda Uluslararası Adalet Divanı, sınırlandırma yapılacak deniz alanına yansıması olan Ġlgili Sahil ġeridi ni (Relevant Coast) belirlerken Ukrayna ya ait olan Serpents (Yılanlar) Adasını ilgili kıyı olarak dikkate almamıģ, sınırlandırma için hattın belirlenmesinde karģı sahiller arasında ortay hat (median line) metodunu kullanmıģ ve bu esaslar üzerinde sınırlandırmaya hükmedilmiģtir. 66 Delimitation of The Continental Shelf (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and The French Republic), 30 June 1977, 92; 195; 95; 203; International Boundary Cases: The Continental Shelf, Vol. I, Grotius Publications Limited, Cambridge, 1992, s. 363 de yer alan karar referans olarak alınmıģtır. 67 Libya-Malta Davası, par. 46; Maine Körfezi Davası, par. 88; Eritre-Yemen Davası, par Kuzey Denizi Davaları kararı, par Ġngiltere-Fransa Davası kararı, par Libya-Malta Davası kararı, par Tunus-Libya Davası kararı, par

22 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 belirtilmiģtir. MEB ve kıta sahanlığının tek davada sınırlandırıldığı kararlarda coğrafyanın üstünlüğü prensibi ön plana çıkarılmıģtır. 72 Uluslararası mahkemeler, sınırlandırma iģlemine baģlarken öncelikle iki anakara ülke arasında, anakara ülkelerinin coğrafi özelliklerini yansıtan bir sınırlandırma çizgisi belirlemektedir. Eğer iki ülkenin kıyı uzunlukları yaklaģık ve kıyı Ģekilleri birbirlerine benzer ise, sınırlandırma çizgisi eģit uzaklık çizgisi olmaktadır. Kıyı uzunlukları arasındaki fark ve kıyı Ģekillerindeki önemli farklılıklar ise, sınırın eģit uzaklık dıģında bir sınır olmasını gerektiren unsurlar olarak karģımıza çıkmaktadır. 73 Mahkemeler sınırlandırmanın ikinci aģamasında, belirlenen bu sınırın diğer ilgili coğrafi unsurlar dikkate alındığında da hakça sayılıp sayılmayacağını değerlendirmektedir. Adalar diğer coğrafi unsurların baģında gelmekte ve bu aģamada adalara verilecek etkinin ne olması gerektiği değerlendirilmektedir. Özellikle anakaralar arasındaki adalara ne kadar etki verileceğini, coğrafi denge ve nüfus, konum ve büyüklük gibi özellikler belirlemektedir. Adaların kıta sahanlığı olsa da, bu durum adaların anakara ülkeleri ile aynı statüde oldukları sonucunu doğurmaz. Adalar bazı durumlarda, özellikleri çerçevesinde sınırlandırma çizgisini ya sınırlı bir biçimde etkilemekte ya da hiç etkilememektedir. BaĢka bir ülkenin kıyılarına yakın adaların, sınırlandırmadaki rolü çok daha fazla kısıtlamaya tabi tutulmaktadır. Zira iki anakara arasındaki sınırlandırmada bu Ģekilde konumlanmıģ adaların anakaraların gerektirdiği sınırlandırma çizgisi üzerindeki bozma (distortion) etkisi çok daha fazladır. Dolayısı ile bu Ģekilde konumlanmıģ adalara çoğu kez ya çok sınırlı etki verilmekte ya da tümden ihmal edilmektedir. 74 ġayet bu adalar, üzerlerinde yaģayan yerleģik nüfus miktarının azlık, ekonomik olarak zayıflık, yerleģim unsurlarının yetersizliği gibi faktörler nedeni ile 72 Kanada-Fransa Davası kararı, par. 24. Jan Mayen Davası kararı, par Katar- Bahreyn Davası kararı, par UAD, Libya-Malta, Jan Mayen, Maine Körfezi ve Katar-Bahreyn davalarındaki kararlarında kıyı coğrafyasını en iyi yansıtan eģit uzaklık çizgisi ile sınırlandırmaya baģlamıģtır. Sadece Eritre-Yemen Davası kararında hakemlik mahkemesi eģit uzaklık çizgisi ile sınırlandırmaya baģlamamıģtır. Zira üzerinde her iki tarafın da anlaģtığı bir tarihi çizgi Mahkeme için baģlangıçta temel sınırlandırma çizgisi olarak kabul edilmiģtir. Eritre-Yemen Davası kararı, par Ġngiltere-Fransa Davası kararı, par. 183, 184, 187,

23 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye sosyal olarak zayıf ve çevresindeki anakaralara kıyasla yüzölçümü açısından çok küçük iseler, herhangi bir etki sahibi olmaları çok daha zorlaģmaktadır. Bir baģka devletin kıyılarına yakın olmayan, ama iki ana kıta arasındaki eģit uzaklık çizgisi dikkate alındığında diğer ülkeye yakın olan adaların da benzer bir biçimde önemli bir sosyal hayat barındırmadıkça ihmal edildikleri görülmektedir. 75 Hakça çözüme ulaģılması için, coğrafi unsurların yanında diğer bütün ilgili unsurların da dikkate alınması gereklidir. Bu nedenle sınırlandırmanın bir sonraki aģamasında coğrafya dıģı ilgili unsurlar uluslararası mahkemeler tarafından değerlendirilmektedir. 76 Yargı kararlarına göre ilgili unsurların baģında sınırlandırılacak alanlardaki doğal kaynaklar gelmektedir. Doğal kaynakları orantısız paylaģtıran bir sınırlandırma çizgisi hakkaniyete uygun bir sınır olarak kabul edilemeyecektir. 77 Bölgede taraflarca daha önceden petrol arama ruhsatı alanları gibi nedenlerle belirledikleri sınırlar veya üçüncü devletlerle belirlenecek sınırlar da dikkate alınmaktadır. 78 Yargı ve hakemlik kararlarında ilgili faktörlerin birbirlerine göre etkilerine iliģkin de bazı prensipler ortaya konmuģtur. Bu prensiplerden birincisi oransallık prensibi (proportionality) dir. Buna göre, iki devletin kıyı uzunlukları arasındaki oran ile sınırlandırma sonucunda bu ülkelere verilen kıta sahanlıkları ve/veya münhasır ekonomik bölge alanları arasındaki oranın birbirlerine yakın olması gerekir. Orantısallık, sonuçlanan sınırlandırmanın hakkaniyete uygunluğunu test eden nihai kontrol prensibi iģlevi görmektedir. Bu prensip doğrultusunda herhangi bir faktör, kıyı uzunlukları arasındaki oranın sınırlandırmaya yansımasını 75 Katar-Bahreyn Davası kararı, par Örneğin, Tunus-Libya davası, par. 81; Gine-Gine Bissau davası, par L.L. Herman, The Court Giveth and the Court Taketh Away: an Analysis of the Tunisia-Libya Continental Shelf Case, International and Comparative Law Quarterly, vol. 33, 1984, s Kanada-Fransa davası, par. 84; Jan Mayen Davası, par. 73, 74; Eritire-Yemen Davası, par. 62, 63, Tunus-Libya Davası kararı, par. 96,

24 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 önemli ölçüde değiģtirecek bir etkiye sahip ise sınırlandırmada hakkaniyeti sağlayan bir metot olarak değerlendirilemeyecektir. 79 Benzeri nitelikteki bir baģka prensip ise kapatmama prensibidir. 80 Özellikle kıta sahanlığı geniģliğinin tespitinde mesafe unsurunun kabul edilmesiyle birlikte, sınırlandırma çizgisinin, her ülkeye, kıyılarına yakın alanları bırakmasını, yani kıyılarının önünü kapatmamasını sağlaması gerektiği kabul edilmiģtir. Yani bir ülkenin yakınındaki deniz alanını bir baģka ülkeye vermekle sonuçlanan bir sınırlandırma metodunun hakkaniyete aykırı olduğu vurgulanmıģtır. 81 Dolayısı ile Yunanistan ın Kerpe, KaĢot, Rodos ve Meis adalarının Türkiye ve Yunanistan anakaraları arasındaki ortay hattın ters tarafında (Türkiye anakarasına yakın yarıda) yer almaları nedeni ile Doğu Akdeniz de MEB sahibi olması mümkün değildir. Öte yandan coğrafyanın üstünlüğü ve oransallık prensipleri ıģığında, Anadolu yarımadasının kıyılarının uzunluğu bu adalarla kıyaslanamayacak derecede fazladır. Ayrıca Anadolu yarımadası önündeki konumları nedeni ile bu adalar kapatmama prensibine aykırılık oluģturmaktadır. ĠĢte sınırlandırmada son derece önemli bu prensip ve faktörler ile daha önceden petrol arama ruhsatı alanları belirlenmesi gibi devlet uygulamaları Yunanistan ın Doğu Akdeniz deki MEB iddialarının hukuki mesnetlerini ortadan kaldırmaktadır. Ancak; uluslararası hukuka aykırı böylesi bir durumun gerçekleģmesi halinde, Türkiye nin münhasır ekonomik bölgesi Antalya Körfezi ile sınırlandırılacak ve yaklaģık kilometrekare olacak, böylece 79 Örneğin, Ġngiltere-Fransa Davası kararı, par Devletlerarası uygulama örneklerinden Fransa-Ġspanya (1974) ve Hollanda (Antilles)-Venezuella (1978) antlaģmalarında oransallık rol oynamıģtır. 80 Kapatmama kavramı, yargı kararlarında kullanılan non-encroachment kavramının Türkçe karģılığı olarak kullanılmıģtır. Her ne kadar kapatmama kavramı nonencroachment kavramının Türkçe sözlük karģılığı değilse de, sınırlandırma hukuku çerçevesinde ifade ettiği mana açısından kapatmama kavramı uygun bir karģılık olarak kabul edilmelidir. 81 Örneğin, Gulf of Maine Davası kararı, par. 92, 98; Kanada-Fransa Davası kararı, par

25 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye tahmini asgari kilometrekarelik deniz yetki alanı kaybedilmiģ olacaktır. Buna rağmen Yunanistan ve GKRY ikilisi uluslararası aktörleri kendi amaçları doğrultusunda yönlendirebilmekte ve çeģitli haritalar yayınlatmaktadır. Bu haritalardan en önemlisi Seville Üniversitesi nde hazırlanan Türkiye ye sadece kilometrekarelik alanın reva görüldüğü haritadır. 82 ġekil-3 Türkiye nin km² lik Muhtemel Asgari MEB i ve GKRY- Yunanistan Ġkilisinin Türkiye Ġçin Öngördüğü km² lik MEB in KarĢılaĢtırılması Suriye Bir diğer kıyıdaģ ülke olan Suriye ise, 19 Kasım 2003 tarihinde Suriye nin Karasularında Ulusal Egemenliğinin Belirlenmesi ne iliģkin 82 Yakın dönemde iģtirak edilen uluslararası toplantılarda ve açık kaynaklarda Ege Denizi ve Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanlarına yönelik olarak; a.uluslararası Deniz Hukukçusu John R.V. Prescott un 1984 yılında yapmıģ olduğu çalıģmada oluģturulan, b.seville Üniversitesi tarafından hazırlanan ve Avrupa Birliği (AB) Ekonomik Sahasını gösteren, c.birleģmiģ Milletler (BM) internet sitesinde bir süre yer alarak bilahare kaldırılan, ç.avrupa Deniz Emniyet Ajansı (EMSA) tarafından düzenlenen çalıģtaylarda kullanılan, d.abd kaynaklı General Electrics Advanced Information System (GDAIS) ġirketi tarafından hazırlanan, sakıncalı haritaların birbiriyle uyuģtuğu, çizilmiģ sınırların aynı nitelikte olduğu tespit edilmiģtir. 25

26 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 bir yasayı onaylamıģtır. 83 Bahse konu yasa ile yalnızca karasularını değil, aynı zamanda iç sular, bitiģik bölge, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgeye iliģkin rejimlerini de düzenlemiģtir. Suriye, bu yasa ile paralel olarak, karasularının esas hatlardan itibaren 12 deniz mili, bitiģik bölgesinin ise 24 deniz mili ve 200 deniz milini aģmayacak Ģekilde münhasır ekonomik bölgesi olduğunu BM ye bildirmiģtir. Münhasır ekonomik bölge ilanını müteakiben Suriye; sahillerinde sismik araģtırma 84 ve yeni kaynaklar için süreli araģtırma izni vermiģtir. 85 Suriye tarafından ilan edilen bahse konu petrol arama sahalarının kuzey bölümü Türkiye nin deniz yetki alanlarının bir kısmını kapsamaktadır UN, 2011, Table of claims to maritime jurisdiction (as at 15 July 2011), BirleĢmiĢ Milletler, eriģim tarihi , 84 Suriye Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, eriģim tarihi , Suriye Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, eriģim tarihi , Suriye petrol Ģirketi ile ABD li Veritas ġirketi arasında 10 yıl süreli bir protokol yapılmıģ ve Suriye sahillerine bitiģik 4700 km² lik bir alanda bahse konu Ģirkete sismik araģtırma yapma izni verilmiģtir. 85 Suriye Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, eriģim tarihi , Suriye Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, eriģim tarihi , Suriye Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı nın 24 Mart-5 Ekim 2011 tarihleri arasında yaklaģık 6 ay süre ile 3 ayrı bölgede petrol arama ve çıkarma maksadıyla bir ihale açtığı Suriye Hükümeti nin resmi internet sayfalarında yer almıģtır. 86 Ġhaleye açılan sahaların kuzey sınırı Türkiye-Suriye kara sınırının bitiminden itibaren genel batı istikametinde yaklaģık 30 deniz mili mesafeye kadar uzanmaktadır. Suriye; ihaleye açtığı bu alanı ihale ilanında Suriye nin karasuları ve münhasır ekonomik bölgesinin bir bölümü olarak tanımlamıģtır. 26

27 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye ġekil-4 Seville Üniversitesi nin Akdeniz de Deniz Yetki Alanları ÇalıĢmasını Gösterir Harita ġekil-5 Suriye Tarafından Ġlan Edilen Petrol Arama Sahaları Ġsrail Ġsrail ise 17 Aralık 2010 tarihinde GKRY ile münhasır ekonomik bölge antlaģması imzalamıģ, Diğer ilgili kıyıdaģlar devletlerle herhangi bir anlaģma imzalamadan 12 Temmuz 2011 tarihinde münhasır ekonomik 27

28 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 bölge sınırlarını gösteren koordinat listesini BirleĢmiĢ Milletler e bildirerek MEB ilanında bulunmuģtur. 87 ġekil-6 Ġsrail-GKRY Deniz Yetki Alanları Sınırlandırması AntlaĢması Sınırları Diğer yandan; Tamar ve Leviathan bölgelerinde hidrokarbon kaynaklarını çıkarmaya baģlamıģ olup, bu kaynakların GKRY ve Yunanistan aracılığıyla Avrupa ya iletilmesi yönünde taraflar arasında görüģmeler yapıldığı da bilinmektedir Ġrfan Galip Dumlu, Türkiye'ye Büyük Sömürge Planı, , eriģim tarihi , 88 Yorgos Meligonis, Ġsrail Yunanistan ın MEB ini Tanıdı, Avgi Gazetesi,

29 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Lübnan GKRY, Yunanistan ve Ġsrail e ilaveten Lübnan da deniz yetki alanları konusunda giriģimlerde bulunmaya baģlamıģ ve Lübnan Meclisi; ġekil-7 Tamar ve Leviathan Hidrokarbon Havzaları 17 Ağustos 2010 tarihinde denizde petrol ve doğalgaz rezervlerinin araģtırılması hakkında bir kanunu onaylamıģtır. Ayrıca, deniz yetki alanları sınırlarını belirten bir bildirimi BM Genel Sekreteri ne 19 Ekim 2010 tarihinde sunmuģtur. 89 Lübnan ın bahse konu bildirimi ile 2007 yılında imzalanan Lübnan-GKRY MEB Sınırlandırma AntlaĢmasının 89 UN, 2011, Table of claims to maritime jurisdiction (as at 15 July 2011), BirleĢmiĢ Milletler, eriģim tarihi , 29

30 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 Lübnan Meclisi nde onaylanıp onaylanmamasının artık önemsiz hale geldiğini söylemek mümkündür. 90 ġekil-8 Lübnan ın 19 Ekim 2010 da BM ye Deklare Ettiği MEB Sınırları Öte yandan son dönemde deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında Lübnan ve Ġsrail arasında yaģanan gerginlik de dikkat çekicidir. Ġsrail Bakanlar Kurulu nun BM nin değerlendirmesine sunmak üzere hazırladığı haritada gösterilen sınırlar ile Lübnan tarafından ilan edilen münhasır ekonomik bölgenin yaklaģık 9 km lik bir kesimde çakıģması bu gerginliğin temel nedenini oluģturmaktadır GKRY ile yapılan fakat meclisinde onaylanmayan bahse konu antlaģmada yer alan koordinatları da içeren deniz yetki alanlarını gösterir haritayı BM ye beyan etmesi. 91 Bu uyuģmazlık üzerine Lübnan DıĢiĢleri Bakanı Adnan Mansur, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Ġsrail arasındaki MEB anlaģmasının, Lübnan'ın egemenliğini ihlal ettiğini belirtmiģtir. Lübnan, bu yöndeki Ģikâyetini BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun'a bir mektupla iletmiģtir. Lübnan DıĢiĢleri Bakanı Mansur, Beyrut'ta yaptığı açıklamada, BM Genel Sekreterine gönderilen Ģikâyet mektubunda, Ġsrail ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında geçen yıl imzalanan, denizde sınır belirleme anlaģmasının Lübnan'ın egemenliğini ve ekonomik çıkarlarını ihlal ettiğinin ve bölge güvenliği açısından bir tehlike olduğunun kaydedildiğini söylemiģ, BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun'dan, 30

31 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye ġekil-9 Lübnan ve Ġsrail in Ġlan Ettikleri MEB lerinin ÇakıĢtığı Alan 3. TÜRKĠYE NĠN DENĠZ YETKĠ ALANLARININ PAYLAġIMI KONUSUNDA POZĠSYONU VE OLASI ĠNĠSĠYATĠF ALMA ALTERNATĠFLERĠNĠN ORTAYA KONULMASI Bu noktada Doğu Akdeniz deniz yetki alanları sınırlandırmasına iliģkin olarak bugüne kadar Türkiye nin deniz yetki alanları (MEB dâhil) sınırlandırması yapabileceği ilgili kıyıdaģ devletleri doğru tespit edip etmediği irdelenmek durumundadır. Ayrıca Türkiye ve KKTC nin müstakil ve bağımsız devletler olarak GKRY nin ilan ettiği MEB içerisindeki bir takım parsellerde doğrudan haklarının olup olmadığı da incelenmesi gerekmektedir. Diğer yandan, Kıbrıs Adası nın uluslararası hukuk mahkemeleri kararları ıģığında ne büyüklükte bir deniz yetki alanına sahip olabileceği de belirlenmelidir. Nihayetinde, Türkiye nin Ġsrail'in denizdeki faaliyetleri nedeniyle çıkması muhtemel çatıģmalardan kaçınılması için gerekli tedbirleri almasını istemiģtir. 31

32 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 Doğu Akdeniz de sahip olması gereken deniz yetki alanını gösterir haritası ortaya konmalıdır yılında GKRY Doğu Akdeniz de denizlerin paylaģım mücadelesini baģlatmıģtır yılından bu yana ise Türkiye, henüz Doğu Akdeniz de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına yönelik olarak herhangi bir kıyıdaģ devlet ile bir antlaģma (21 Eylül 2011 tarihinde Newyork da Türkiye ile KKTC arasında adanın kuzeyi ile Türkiye arasında kalan bölgeye yönelik kıta sahanlığı sınırlandırma antlaģması imzalanması hariç) akdetmemiģ ve münhasır ekonomik bölge ilanında da bulunmamıģtır. Bununla birlikte Türkiye, aģağıdaki haritada görülen ( D Boylamı Batısı ve K Enlemi Kuzeyi) deniz alanlarında uluslararası hukuktan kaynaklanan meģru hak ve menfaatleri olduğunu ve hatta bu alanın kendi deniz yetki alanı olduğunu çeģitli vesilelerle ifade etmiģ 92 ve etmeye de devam etmektedir. Aslında Prof. Dr. Sertaç Hami BaĢeren in ortaya koyduğu harita dıģında bir harita da hiçbir zaman söz konusu olmamıģtır. Gerekçeleri daha sonra izah edileceği üzere esasen bu harita, sadece sınırlandırma çizgisinin ortay hat kabul edilmesi ve düģey hatlarla kısıtlı sayıda ilgili kıyı ile kıyıdaģ devlet seçilmesi nedeni ile minimalist bir yaklaģımla çizilmiģtir. Ancak bu haritaya dahi ilgili kıyıların fazla ve kıyıdaģlar olarak ise doğrudan ilgisi olmayanların seçildiği (Örneğin, Mısır ın Türkiye ile karģılıklı kıyıları bulunmadığı çeģitli Yunan ve GKRY basın yayın 92 Alcatel Telefon ġirketi adına Bari/Ġtalya GKRY-Ġsrail-Mısır arasında telekomünikasyon ağı tesis edilmesi projesi kapsamında hazırlık çalıģması yapmak üzere Ġtalyan R/Y Explora gemisi tarafından Türkiye nin Doğu Akdeniz deki kıta sahanlığına ve muhtemel MEB ine girilmesi üzerine 12 Mart 2011 tarihinde TCG BANDIRMA tarafından söz konusu gemiye muhtemel Türk MEB i sınırları içerisinde araģtırma faaliyetlerinde bulunamayacağı koordinatlar verilerek bildirilmiģ ve geminin sahayı terki sağlanmıģtır. Müteakiben 11 Mart 2011 tarihinde Ġtalyan Büyükelçiliği ne konuya iliģkin olarak Türkiye nin deniz yetki alanları sınırlarını gösterir bir harita ekli nota ile durum tevdi edilmiģ ve izin alması gerektiği bildirilmiģtir. Bilahare Mart 2011 tarihlerinde bahse konu geminin Türkiye nin deniz yetki alanlarında araģtırma yapması için Ġtalyan Büyükelçiliği tarafından DıĢiĢleri Bakanlığı na izin talebinde bulunulmuģ ve gerekli izin verilmiģtir. 32

33 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye organlarında dile getirilmiģtir. 93 ) savıyla maksimalist bir harita olduğu eleģtirisi zaman zaman Yunanistan dahil çeģitli platformlarda yapılmıģtır. ġekil D Boylamı Batısı ve K Enlemi Kuzeyinde Kalan Deniz Alanını Gösterir Harita Hâlbuki bu harita çizilirken ilgili kıyıdaģ olarak aslında sadece KKTC ve Mısır seçilmiģtir. Eğer bu devletler de ilgili kıyıdaģ değiller ise hangi devletlerin ilgili kıyıdaģ devlet olabileceğini ise eleģtiri sahipleri belirtmemiģlerdir. Prof. Dr. BaĢeren in kırmızı hatlarla belirlediği Türkiye nin asgari muhtemel MEB ine GKRY nin 26 Ocak 2007 tarihinde Kıbrıs Adası nın güneyinde ilan ve ihale ettiği 13 adet petrol arama ruhsat sahasından 5 adedinin tecavüz ettiği görülmektedir. Tüm bu geliģmelere karģı Türkiye nin genel tutumu; esasen Doğu Akdeniz de, deniz yetki alanlarının ilgili tüm kıyı devletleri arasında 93 Theodoros Karyotis, Türkiye, Mısır ile Deniz Sınırları Çiziyor, Ethnos Gazetesi,

34 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 yapılacak antlaģmalar yoluyla belirlenmesi gerektiğinin ifade edilmesi Ģeklinde olmuģtur. 94 ġekil-11 Prof. Dr. Sertaç Hami BaĢeren in Türkiye nin Muhtemel MEB i ve GKRY nin 1, 4, 5, 6, 7 Numaralı Sözde Parselleri ile Tecavüzünü Gösterir Haritası Ancak, GKRY inisiyatif alma ve elinde bulundurma gayretlerini sürdürmektedir. Son olarak GKRY, 26 Ocak 2007 tarihinde Kıbrıs Adası nın güneyinde ilan ve ihale ettiği 13 adet petrol arama ruhsat sahasından ABD nin Noble Energy ġirketi tarafından satın alınan 12 numaralı parselinde bu Ģirket vasıtasıyla araģtırma sondajlarına baģlayacağını Ağustos 2011 ayı baģında uluslararası kamuoyuna duyurmuģtur. GKRY nin bu giriģimine 3 Ağustos 2011 tarihinde gerek Türkiye Cumhuriyeti DıĢiĢleri Bakanlığı 95 ve gerekse KKTC 94 DıĢiĢleri Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti nin 2 Mart 2004 tarih ve 2004 Turkuno dt/4739 sayılı ve 23 temmuz 2007 tarihli un.doc. A/61/1011-s/2007/456 sayılı notası sayılı açıklama, DıĢiĢleri Bakanlığı, eriģim tarihi , 34

35 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye CumhurbaĢkanı tarafından 5 Ağustos 2011 de tepki gösterilmiģtir. 96 Yapılan açıklamalarda; - Kurucu halk olan Kıbrıs Türklerinin, adanın doğal kaynaklarından eģit Ģekilde yararlanma hakkı olduğu, - Türkiye nin ve KKTC nin bölgede meģru hak ve çıkarları bulunduğu ve korunacağı ifade edilmiģtir. Bu açıklamalara rağmen GKRY tarafından 19 Eylül 2011 de sondaj faaliyetlerine baģlanmıģtır. Bunun üzerine 21 Eylül 2011 tarihinde Newyork da Türkiye ile KKTC arasında adanın kuzeyi ile Türkiye arasında kalan bölgeye yönelik kıta sahanlığı sınırlandırma antlaģması imzalanmıģtır. Ancak; adanın kuzeyine iliģkin olarak yapılan bu antlaģma adanın güneyinde GKRY nin sondaj faaliyetlerini durdurmak için yeterli olmamıģtır. Zira 19 Eylül 2011 de Liberya bandıralı Noble Homer Ferrington platformu ile çalıģmalara baģlandığı açık kaynaklarda yer almıģtır. 97 Güney Kıbrıs Rum Yönetimi nin "Kıbrıs" açıklarında hidrokarbon kaynaklarının araģtırılması, çıkarılması ve üretimine iliģkin ikinci tur lisans ihalesi ilanı 11 ġubat 2012 tarihinde 2012/C/38/10 sıra numarası ile Avrupa Birliği Resmi Gazetesi nde yayınlanmıģtır. Söz konusu ihale ilanında; baģvuruların ilan tarihinden itibaren 90 gün içerisinde Ticaret, Sanayi ve Turizm Bakanlığına yapılmasının gerektiği ve ihalenin GKRY bakanlar kurulu tarafından baģvuru tarihinden itibaren DıĢiĢleri Bakanlığınca yapılan 181 sayılı açıklamada özetle; Kıbrıs Rum tarafının tek yanlı olarak tüm ada adına, ada nın bütününe ait olan doğal kaynaklar konusunda söz söyleme, giriģim yapma ve/veya anlaģma imzalama hak ve yetkisine sahip olmadığı na vurgu yapılarak, Türkiye ve KKTC nin bölgedeki meģru hak ve çıkarlarını korumak amacıyla uluslararası hukuka uygun Ģekilde diplomatik ve siyasi kanallardan giriģimlerin sürdürüleceği; Türkiye nin ve KKTC nin bu maksatla gereğine tevessül edeceğinden kimsenin Ģüphesi olmaması gerektiği ifade edilmiģtir. 96 DerviĢ Eroğlu, Türk Tarafı EĢdeğerde Adımları Atmaktan Çekinmeyecek, eriģim tarihi , ve doğalgaz-uyarisi.html. 97 Turkish oil exploration ship sets out to contest Cyprus drill rights, eriģim tarihi , Yöney Yüce, "Exclusive Area of Conflict," , eriģim tarihi , exclusive-area-of-conflict. 35

36 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar ay içinde sonuçlandırılmasının beklendiği hususlarına yer verilmiģtir. Ayrıca, baģvuruların değerlendirilmesinde, - BaĢvuranın teknik ve finansal kaynakları, - Lisansta belirtilen faaliyetleri baģvuranın nasıl yürüteceği, - Lisansı alabilmek için baģvuranın önereceği finans kaynakları, - BaĢvuranın benzer faaliyetlerde daha önce herhangi bir yerde göstermiģ olduğu baģarısızlık kriterlerinin esas alınacağı ifade edilmiģtir. Diğer yandan sondaj firmalarının REUTERS Ġnternet Sitesi gibi sitelerde yer alan ve bir örneği aģağıda gösterilen risk ve uyuģmazlık haritasına göre ihale aldıkları bilinmektedir. Hızla azalan rezervlerin yerine yenilerinin bulunması her geçen gün daha riskli, daha maliyetli ve daha zor olmaktadır. Kaynakların hızla azalması yatırımcıları yeni arayıģlara götürmekte ve bu durum sıkıntılı bölgelerde faaliyetler icra edilmesine neden olmaktadır. Yeni kaynakların bulunması eskisine oranla politik ve fiziksel olarak daha fazla riskler içermektedir. Yapılan araģtırmaların da ortaya koyduğu gibi son yüzyılda petrol bulmak için yapılan masraflar 3'e katlanmıģtır. Teknik olarak durum daha da zorlaģmıģtır. Çünkü açık deniz alanlarında yeni rezervler 3 km derinliğe kadar uzanmaktadır. Ayrıca, politik anlaģmazlıkların bulunduğu bölgelerde araģtırmalar yapılması ya da siyasi istikrarsızlıkların bulunduğu yerlerde yapılan araģtırmalar durumu daha da riskli hale getirmektedir. 98 Bu güne kadar yaģanan geliģmeler, MEB ilan etmiģ ve ilgili kıyıdaģlarla sınırlandırma antlaģmaları akdetmiģ GKRY nin ihaleye açtığı parseller üzerinde uyuģmazlık olduğu algısını yeterince oluģturamamıģtır. 98 Johnson Christopher, Oil Exploration Costs Rocket As Risks Rise, , eriģim tarihi , 36

37 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Hâlbuki GKRY, ilgili kıyı uzunlukları orantı prensibi ile hakkaniyet ve nısfet ölçüleri hilafına, 99 baģta Lübnan olmak üzere sınırlandırma antlaģması imzaladığı ülkelerin deniz alanlarını bu ülkelerin uluslararası ġekil-12 Petrol Çıkarma Politik Risk ve Maliyet Haritası 100 hukuktan kaynaklanan hak ve menfaatlerine aykırı Ģekilde elde etmiģtir. GKRY nin Suriye, Lübnan ve Ġsrail ile sınırlandırma antlaģması imzalarken ilgili kıyı olarak alındığı anlaģılan Baf ile Zafer Burnu arasındaki toplam uzunluk 168,905 deniz mili iken Suriye, Lübnan ve Ġsrail in kıyılarının uzunluğu 316,907 deniz miline tekabül etmektedir. Bu durum da kıyı uzunlukları oranı 1,87 olmaktadır ki, bunun anlamı Suriye, 99 MEB'in kıyı uzunlukları oranında belirlenmesi halinde ortay hattın da bu oranda kaydırılması gerekecektir. Buna göre Lübnan'ın 1/1,83 kıyı oranına istinaden yaklaģık 2600 km 2, Ġsrail'in 1/3.74 kıyı oranına istinaden yaklaģık 4600 km 2, Mısır'ın ise 1/13,06 kıyı oranına istinaden yaklaģık km 2 daha fazla deniz alanına sahip olması mümkün olabilecektir. 100 Johnson Christopher, Oil Exploration Costs Rocket As Risks Rise, , eriģim tarihi , 37

38 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 Lübnan ve Ġsrail in hakça bir paylaģım çerçevesinde yapılacak bir anlaģma ile GKRY nin 1,87 katı (2 kattan biraz daha az) deniz yetki alanına sahip olmaları gerekmektedir. Ancak, GKRY yaptığı antlaģmalarla neredeyse eģit deniz yetki alanına sahip olmuģ ve bir anlamda bahse konu kıyıdaģların deniz yetki alanını da sahiplenmiģtir. Durum Mısır için daha da vahimdir. Zira ilgili kıyı olarak alındığı anlaģılan Zafer Burnu ile Arnauti Burnu arasındaki toplam uzunluk 197,659 deniz mili olup Mısır ın ilgili kıyı uzunluğu ise 400,128 deniz milidir. Bir baģka deyiģle kıyı uzunlukları oranı Mısır ın lehine 2 olup, GKRY nin hakça paylaģım esasına dayalı bir antlaģma ile ancak Mısır ın yarısı kadar deniz yetki alanına sahip olması gerekirken, yaptığı antlaģma ile kilometrekareden daha fazla deniz yetki alanına sahip olmuģtur. Öyle ki, aģağıdaki haritalarda görüleceği üzere imzalanan bu antlaģmalarla; GKRY, Ġsrail in asgari 12 numaralı parseli de kapsayacak Ģekilde kilometrekare, Lübnan ın kilometrekare, Mısır ın ise daha önce belirtildiği üzere kilometrekare deniz yetki alanını sahiplenmiģtir. Bu durum konuya faklı bir perspektif getirebilir. Çünkü GKRY ile imzaladıkları sınırlandırma antlaģmaları nedeni ile deniz yetki alanı kaybına uğradığının farkına varan kıyıdaģ devletlerin bu antlaģmaları kendi anayasal kurumları vasıtası ile fesih etmeleri de söz konusu olabilecektir. Keza Yunanistan BaĢbakanı Kostas Karamanlis ile birlikte 27 Nisan 2009 tarihinde Arnavutluğu ziyaret eden Yunanistan DıĢiĢleri Bakanı Theodora Bakoyannis, bu ziyaret esnasında Arnavutluk DıĢiĢleri Bakanı Lulzim Basha ile Tiran da Yunanistan ve Arnavutluk Arasında Uluslararası Hukuk Altında GerçekleĢtirilen Kıta Sahanlığı ve Diğer Deniz Alanlarının Sınırlandırılması ve Saygı Gösterilmesine Dair AntlaĢma imzalamıģtır. Bu antlaģma ile iki ülke arasındaki deniz yetki alanları eģit uzaklık ilkesi temelinde ortay hat esasına göre sınırlandırılmıģtır. AntlaĢma Arnavutluk Meclisi nde kabul edilmiģtir. Ancak daha sonra Ana 38

39 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Muhalefet Partisi tarafından, Arnavutluk karasularının ihlal edildiği ve 225 km 2 lik deniz alanının kaybedildiği gerekçesiyle Arnavutluk Anayasa ġekil-13 EĢit Uzaklık ve Orantılık Ġlkesine Göre KarĢılaĢtırmalı Sınırlandırmalar Mahkemesinde dava açılmıģ ve 27 Ocak 2010 tarihinde mahkeme davayı sonuçlandırarak antlaģmayı oybirliği ile iptal ettiğini açıklamıģtır. 101 Diğer yandan uluslararası hukuk ilkelerine 102 uluslararası mahkemelerin kararlarına uygun Ģekilde, 103 KKTC nin müstakil ve 101 Albanian Constituonal Court Nullifies Maritime Boundary Agreement with Greece, , Durham Üniversitesi, eriģim tarihi , &resubj=boundary+news%20headlines. 102 Deniz yetki alanlarının sınırlandırılması maksadıyla uluslararası uygulamada; hakkaniyet, eģit uzaklık, oransallık, coğrafyanın üstünlüğü, kapatmama, özel ve beģeri koģullar ile diğer koģulların (adalar ve diğer coğrafi formasyonlar) değerlendirilmesi gibi genel prensipler kullanılmaktadır. Deniz yetki alanlarının belirlenmesi için her durumda uygulanabilen önceden belirlenmiģ, standart kriterler bulunmamaktadır. Bu kapsamda, uluslararası yargı kararlarında ön plana çıkan prensipler, coğrafyanın üstünlüğü ve kapatmama prensipleridir. 39

40 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 bağımsız bir devlet olarak kendi deniz yetki alanlarına sahip olduğu ve Coğrafya ile kastedilen, iki ülke arasında sınırlandırmaya konu olan alandaki anakara coğrafyasıdır. Kıyıların uzunluğu, kıyı çizgisi üzerindeki kıvrımlar, girinti ve çıkıntılar kural olarak elde edilecek deniz alanını belirleyen önemli coğrafî faktörlerdir. Coğrafyanın üstünlüğü kapsamında dikkate alınan bir diğer husus ise, adaların ortay hatta göre coğrafi konumudur. Bu çerçevede, iki ana kara arasındaki ortay hattın ters tarafında kalan adalar, kendi kara suları kadar deniz yetki alanına sahip olabilmektedir. Sınırlandırmada dikkate alınan bir baģka önemli prensip ise, kapatmama prensibidir. Bu prensip çerçevesinde, mahkeme kararlarında; Kıta Sahanlığı geniģliğinin tespitinde her ülkeye kendi kıyılarına yakın alanların bırakılmasının gerektiği, bir ülkenin yakınındaki deniz alanının bir baģka ülkeye verilmesi ile sonuçlanan bir sınırlandırmanın, hakkaniyete aykırı olduğu vurgulanmıģtır. Coğrafyanın Üstünlüğü ile birlikte değerlendirilen Kapatmama prensibi; bir ana kara ile bu ana karanın karģısında bulunan bir adanın, deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında birbirleriyle eģit etkiye sahip olamayacağının bir ifadesidir. Dolayısıyla ortay hattın kuzeyinde kalan Kıbrıs Adası ile Yunan adalarının ters tarafta bulunmaları ve Anadolu sahillerinin önünü kapatmak suretiyle Türkiye nin denize açılımını engelleyecek coğrafi bir konumda olmaları nedeniyle, söz konusu adaların sadece karasuları kadar deniz yetki alanlarına sahip olması gerekmektedir. Bu kapsamda, mahkeme; Karadeniz de Romanya ile Ukrayna arasındaki davada Yılan Adası na sadece karasuları kadar deniz yetki alanı tanımıģtır. Sonuç olarak, Coğrafyanın Üstünlüğü ve Kapatmama prensipleri ile bu kapsamda uygulanan ortay hat metoduna konu olan adalara karasuları kadar deniz yetki alanı tanınması gerekmektedir tarihli Ġngiltere-Fransa Davası nda; ortay hattın ters tarafındaki Ġngiltere ye ait Kanal Adaları, sınırlandırma sonucunda sadece karasuları geniģliğinde Kıta Sahanlığına sahip olabilmiģtir tarihli Gine-Gine Bissau Davası nda mahkeme, ortay hattın ters tarafında yer alan Alcatraz Adaları na, karasuları kadar deniz yetki alanı tanımıģtır tarihli Tunus-Libya Davası nda, mahkeme ortay hatta göre Tunus sahillerine yakın olan Kerkenna ve Cerbe Adalarından Kerkenna ya yarım etki tanımıģ, bölgedeki diğer unsurların daha önemli olduğunu belirterek Cerbe Adası nı ise sınırlandırmada hiç dikkate almamıģtır tarihli Kanada-Fransa Saint Pierre & Miquelon Davası nda mahkeme, Kanada sahillerine yakın Fransız Adaları na (Saint Pierre & Miquelon) ana karalara tanınan deniz yetki alanları kadar yetki tanımamıģtır tarihinde Eritre-Yemen Davası nda Yemen in egemenliğinde olduğu mahkeme kararı ile teyit edilen Jabal al-tayr ve Zubayr adalarına karasuyu geniģliği kadar deniz yetki alanı tanınmıģ ve iki ülke arasında ortay hattın belirlenmesinde bahse konu adalar dikkate alınmamıģtır tarihli Romanya ile Ukrayna arasında Karadeniz deki deniz yetki alanlarının paylaģımına iliģkin uyuģmazlığın çözülmesi konusunda mahkeme tarafından Ukrayna ya ait olan ve ortay hattın ters tarafında yer alan Yılan Adası na karasuyu kadar deniz yetki alanı tanınmıģtır. 40

41 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Türkiye nin de adanın güneyinde kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge olmak üzere deniz yetki alanları haklarına sahip bulunduğu açıktır. Çünkü KKTC ve GKRY nin Kıbrıs Adası nda ülke sınırları belli iki ayrı devlet oldukları fiili duruma istinaden, KKTC nin Türkiye, Suriye, Lübnan, Ġsrail ve Mısır ile deniz yetki alanları sınırlandırmasına esas olan karģılıklı kıyıları ġekil-14 GKRY ile Akdettikleri Deniz Yetki Alanları Sınırlandırma AntlaĢmalarına istinaden Mısır, Ġsrail ve Lübnan ın Kayıplarını Gösterir Harita ġekil-15 GKRY ile Kıyı Uzunluklarını Dikkate Almadan Sınırlandırma AntlaĢması Yapan Lübnan ın Kaybını Gösterir Harita ÇalıĢması 41

42 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 bulunmaktadır. Bu durumda aģağıdaki haritada da yer aldığı üzere. GKRY nin ilan ettiği 3 ve 13 numaraları parsellerin tümü ile 2, 9, 10 ve Ģu anda sondaj faaliyeti icra ettiği 12 numaralı parsellerin bir kısmında KKTC nin doğrudan hakları bulunduğu görülebilecektir. Dolayısı ile KKTC nin deniz yetki alanlarının GKRY tarafından uluslararası hukuka aykırı olarak gasp edilmiģ olduğu ifade edilebilir. Aslında GKRY 2, 3, 9, 10,12 ve 13 numaralı parsellere iliģkin deniz yetki alanları sınırlandırma antlaģmalarını Karpaz Burnu nu dâhil ederek ve esas alarak yapmıģtır. Unutulmaması gereken bir husus da ihaleye çıkılan sahaları kapsayan alan aslında GKRY nin Kıbrıs Adası nın tümünü temsil ettiği iddiası ile ilan ettiği MEB in ancak güneydeki kısmı olduğudur. ġekil-16 KKTC nin Mısır, Ġsrail, Lübnan ve Suriye ile Sınırlandırma AntlaĢması Yapması Durumunda Kullanılacak Sınırlandırma Hatları 42

43 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye ġekil-17 GKRY ye Benzer ġekilde KKTC nin Mısır, Ġsrail, Lübnan ve Suriye ile Sınırlandırma AntlaĢması Yapması Durumunda Ada nın Doğusu ve Güneyinde Sahip Olabileceği Deniz Yetki Alanları (Görüldüğü Üzere 2, 3, 9, 12, ve 13 Numaralı Sahaların Bir Kısmı, Karpaz Burnu ve Magosa Arasında Kalan Kıyı Nedeni ile KKTC nin Deniz Yetki Alanları Ġçerisinde Kalmaktadır) Ayrıca, KKTC ile karģılıklı kıyıları bulunan Mısır, Ġsrail, Lübnan ve Suriye nin kıyı uzunlukları nispetinde ve hakça paylaģım ilkesi doğrultusunda GKRY yerine KKTC ile sınırlandırma antlaģmaları yapmaları durumunda GKRY ile yaptıkları antlaģmadan elde ettikleri deniz alanından çok daha fazla deniz alanına sahip olmaları mümkündür. Diğer yandan, uluslararası deniz hukukuna göre deniz yetki alanları sınırlandırmasının, devletlerin ilgili kıyı uzunluklarının orantısına göre, adaların ana kıtaların önünü kapatmayacak Ģekilde ve ters yönde olup olmamaları dikkate alınarak yapılması gerekmektedir. 104 Bu özel ilkeler, 104 -Doğu Akdeniz de sınırlandırmaya esas teģkil edecek deniz alanında ortay hat, Anadolu ile Afrika kıtası sahilleri arasında doğu-batı ekseninde ilerlemektedir. -Bu eksenin kuzeyinde Yunanistan a ait Girit, Kerpe, KaĢot, Rodos adaları ile Kıbrıs Adası bulunmaktadır. 43

44 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 esasen adaların ana karalar kadar deniz yetki alanına sahip olamayacağı genel ilkesini teģkil etmektedir. 105 Uluslararası mahkemelerin Libya- Malta, 106 Ukrayna-Romanya Yılan Adası davaları baģta olmak üzere daha önce bahsedilen birçok davada vermiģ olduğu kararlar da bu yöndedir. 107 Bu çerçevede Kıbrıs ın ana karaların önünü kapatmayacak Ģekilde sahip -Sınırlandırmanın yapılacağı coğrafya dikkate alındığında, bahse konu adaların bu eksenin kuzeyinde yer aldığı görülmektedir. -Türkiye ve Mısır arasında bir sınırlandırma antlaģması yapılması durumunda, Ģayet bu adalar, Mısır a ait olmuģ olsaydı ters tarafta kalan adalar durumunda olacak ve karasuları kadar deniz yetki alanlarına sahip olmuģ olacaktı. -Dolayısıyla bu adaların Yunanistan a veya baģka bir devlete ait olmuģ olması durumu değiģtirmeyecek ve bu adalara coğrafi konumları sebebiyle farklı bir sınırlandırma prensip ve metodu uygulanmayacaktır. -Nitekim 1969 tarihli Kuzey Denizi Davası nda bu prensip UAD tarafından, coğrafyanın yeniden Ģekillendirilmesi söz konusu olamaz biçiminde ifade edilmiģ ve iki veya daha fazla sayıda ülke arasındaki sınırlandırmanın bölgenin bütün ilgili unsurları dikkate alınarak hakkaniyet prensipleri temelinde hakça bir çözüme ulaģılacak Ģekilde yapılması gerektiği vurgulanmıģtır. -Benzer Ģekilde, 2009 tarihli Romanya ile Ukrayna arasında Karadeniz deki deniz yetki alanlarının paylaģımına iliģkin uyuģmazlığın çözülmesi konusunda mahkeme tarafından Ukrayna ya ait olan ve ortay hattın ters tarafında yer alan Yılan Adası na karasuyu kadar deniz yetki alanı tanınmıģtır. 105 ġöyle ki Kıbrıs Adası haricinde ana karalar esas alınarak Türkiye, Lübnan, Ġsrail ve Mısır kıyıları deniz sınırlandırmasına esas teģkil eden ilgili kıyılar olarak kabul edildiğinde; -Türkiye ile Lübnan arasındaki ilgili kıyılara istinaden ortay hattın karģılıklı kıyı uzunlukları dikkate alındığında Lübnan a doğru asgari 0.25 oranında, -Türkiye ile Ġsrail arasındaki ilgili kıyılara istinaden ortay hattın karģılıklı kıyı uzunlukları dikkate alındığında Ġsrail e doğru asgari 0.75 oranında, -Türkiye ile Mısır arasındaki ilgili kıyılara istinaden ortay hattın karģılıklı kıyı uzunlukları dikkate alındığında Mısır a doğru asgari 0.25 oranında aģağı kayacağını, -Hülasa bu ülkelerle Türkiye arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırmasının bu Ģekilde tezahür edebileceği söylenebilecektir. 106 UAD, hakkaniyet ilkesine göre kararını vermiģ ve hakkaniyet ölçüsünde bir ada ile ana kara arasındaki sınırlandırmanın ana kara devleti olan Libya lehinde sonuçlanması gerektiğine hükmetmiģtir. Victor Prescott and Clive H.Schofield, The Maritime Political Boundaries of the World (Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers, 2005), UAD ın 3 ġubat 2009 tarihinde açıkladığı Ukrayna-Romanya arasındaki Yılan (Serpent) Adası nın konu edildiği sınırlandırma davasına iliģkin kararında, Yılan Adası eģit uzaklık ilkesine göre yapılan sınırlamada dikkate alınmamıģ olup adaya sadece 12 mil karasuyu verilmiģtir. 44

45 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye olabileceği deniz yetki alanının GKRY ve Lübnan, Ġsrail ve Mısır arasındaki ortay hattın orantılılık ilkesi doğrultusunda Kıbrıs a doğru kaydırılmıģ hatlar arasında kalan alan kadar olabilecektir. GKRY ile ilgili kıyıdaģlar arasındaki ortay hat ile orantılılık ilkesi doğrultusunda kaydırılmıģ bu hat arasında kalan alanların üzerinde doğrudan Türkiye nin hükümranlık hak ve menfaatlerinin bulunduğunu söylemek mümkündür. Diğer yandan, aslında GKRY MEB ilan ederken ve sınırlandırma antlaģmaları imzalarken, Türkiye nin aksine, düģey hatlar yerine diyagonal hatlar kullanmıģ, 108 böylelikle hem karģılıklı sınırlandırma antlaģması imzalayacağı ilgili kıyıdaģ devlet sayısını, hem de deniz yetki alanını artırmıģtır. Hâlbuki Türkiye bu güne kadar Doğu Akdeniz de muhtemel MEB olarak öngördüğü deniz yetki alanlarını ve ilgili kıyıdaģ devletleri düģey hatlar kullanarak belirlemiģtir. Dolayısıyla ilgili kıyıdaģ devletler olarak sadece Suriye, KKTC ve Mısır ı dikkate almıģ ve kilometrekarelik bir deniz alanını muhtemel deniz yetki alanı olarak tespit etmiģ ancak ilan etmemiģtir. Bu durum ġekil 17 deki haritada gösterilmiģtir. ġayet GKRY de Türkiye gibi düģey hatlar kullanmıģ olsaydı sadece Mısır ve kısmen Ġsrail ile deniz yetki alanı sınırlandırma antlaģması imzalayabilecek ve Ģimdi iddia ettiği deniz yetki alanının ancak 1/3 üne sahip olabilecekti º istikametinde sadece boylamları dikkate alarak dikey hatların kullanılması yerküre haritasına 2 boyutlu bakılmasından kaynaklanan ciddi bir eksikliktir. Bu durumda sadece kuzey-güney ya da doğu-batı hattında ilgili kıyı ve kıyıdaģ devlet tespit edilebilmektedir. Esasen yerküre haritasına 3 boyutlu bakılarak, 360º yi kapsayacak Ģekilde farklı açılar kullanılarak çeģitli istikametlerde ortay hat belirlenmesi gerekmektedir. GKRY, Yunanistan, Mısır, Lübnan ve Ġsrail in kullandığı yöntem de bu Ģekildedir. Böylece sadece kuzey-güney ya da doğu-batı hattında ilgili kıyı ve kıyıdaģ devlet tespit edilmesi yerine, ara yönlerde de ilgili kıyı ve kıyıdaģ devlet tespiti ile deniz yetki alanları belirlenmesi mümkün olmaktadır. 45

46 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 ġekil-18 Doğu Akdeniz de Türkiye nin DüĢey Hatları Esas Aldığı Ortay Hatta Göre Sınırlandırma 109 ġekil-19 GKRY, Türkiye nin YaklaĢımı ile Hareket EtmiĢ Olsaydı Sahip Olabileceği MEB 109 Sertaç Hami BaĢeren, Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanları Uyuşmazlığı-Dispute Over Eastern Mediterranean Maritime Jurisdiction Areas (Ġstanbul: Ġlke Yayınevi, Eylül 2011). 46

47 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Hâlbuki Türkiye GKRY nin izlediği yöntemi kullansa, Mısır, Suriye ve KKTC nin yanı sıra Libya, Ġsrail ve hatta Lübnan ile ilgili kıyıdaģ devlet olarak antlaģma imzalaması ve böylece gerek ilgili kıyıdaģların ve gerekse kendisinin öngördüğünden daha fazla deniz yetki alanına sahip olması mümkün olabilecektir. Bu durumu tasvir edici Türkiye ve Ġsrail arasındaki muhtemel deniz yetki alanlarını gösterir harita aģağıda sunulmuģtur. Bu haritadan da açıkça görüleceği üzere, karģılıklı kıyıları bulunan Türkiye ve Ġsrail bir sınırlandırma antlaģması akdetmeleri durumunda, GKRY nin sahiplendiği parsellerden 12 nin tamamı, 8,9 ve 11 in büyük kısmı ve 1, 7 ve 10 un bir kısmı Ġsrail in olurken, Türkiye de Kıbrıs ın güneyinde deniz yetki alanlarına sahip olabilecektir. ġekil-20 Türkiye-Ġsrail Tasviri Muhtemel MEB Sınırlandırmasını Gösteren Teknik Harita Öte yandan Libya nın Mısır sınırından Derne ye kadar olan kıyıları ile Türkiye nin Deveboynu Burnu ndan itibaren doğuya uzanan kıyıları karģılıklıdır. Bu nedenle her iki ülke arasında deniz yetki alanları sınırlandırmasının Anadolu ile Afrika Kıtası sahilleri arasındaki ortay 47

48 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 hattı esas alacak Ģekilde yapılması her iki devletin de en temel hakkıdır. Bu durum her iki devletin de menfaatinedir. Özelikle Libya, Türkiye ile sınırlandırma antlaģması imzalayarak, Yunanistan ile imzalayacağı bir sınırlandırma anlaģmasına nazaran km² daha fazla bir deniz yetki alanına sahip olacaktır. Ancak Libya nın bu kazancı sadece km² ile de sınırlı kalmayacak, bu antlaģma aynı zamanda Yunanistan ile anakaralar esas alınarak bir sınırlandırma antlaģması yapılmasına zemin hazırlayacağından, Girit Adası güneyindeki kümülatif deniz yetki alanı kazancı % 62 artarak asgari km² ye ulaģabilecektir. Bu durum aģağıdaki haritalarda gösterilmiģtir. ġekil-21 Libya ve Türkiye Arasında Ortay Hat Esasına Göre Yapılabilecek Sınırlandırma AntlaĢması Ġsrail ile yapılacak bir sınırlandırma antlaģmasının imzalanması durumunda Yunanistan ın GKRY ile deniz yetki alanları antlaģması yapması imkanı ortadan kaldırılmıģ, GKRY nin Mısır ile yaptığı deniz yetki alanları sınırlandırma anlaģması da bir anlamda kadük hale dönüģtürülebilecektir. Libya ile yapılacak bir sınırlandırma antlaģması ile yine Yunanistan ın GKRY ile deniz yetki alanları antlaģması yapması imkânı ortadan kaldırılmıģ olacaktır. 48

49 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Diğer yandan Doğu Akdeniz de yapılacak MEB sınırlandırmasında, Anadolu ile Afrika Kıtası sahilleri (Libya-Mısır) arasında ortay hattın esas alınması durumunda, ortay hattın kuzeyinde kalan Kıbrıs Adası nın coğrafyanın üstünlüğü ile kapatmama (non-encroachment) prensipleri doğrultusunda ana karalar kadar deniz yetki alanına sahip olamayacağının dikkate alınması gerekmektedir. ġekil-22 Libya ve Türkiye Arasında Ġmzalanacak AntlaĢma Yunanistan ile Anakaralar Esas Alınarak Bir Sınırlandırma AntlaĢması Yapılmasına Zemin Hazırlayacağından Libya nın Girit Adası nın Güneyindeki Kümülatif Deniz Yetki Alanı Kazancının % 62 Artarak Asgari Km² ye UlaĢabileceğini Gösterir Tasviri ve Teknik Harita Ayrıca Yunan Adalarının ters tarafta bulunmaları ve Anadolu sahillerinin önünü kapatmak suretiyle Türkiye nin denize açılımını engelliyor konumda olmaları sebebiyle de Yılan Adası davasında olduğu gibi sadece karasuları kadar deniz yetki alanlarına sahip olabileceği ifade edilebilir. Bu durumda Kıbrıs Adasının etkisi sınırlandırılarak Türkiye ile Mısır arasında karģılıklı kıyıların tümü boyunca bir sınırlandırma antlaģması yapılması hukuken uygun ve mümkündür. Benzer durum Lübnan ile Türkiye arasında bir deniz yetki alanları sınırlandırma antlaģması 49

50 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 yapılması için de geçerli olup, tasviri sınırlandırma haritasının aģağıdaki gibi tezahürü muhtemeldir. ġekil-23 Türkiye-Lübnan Tasviri Muhtemel MEB Sınırlandırması Esasen öngörülen ve önerilen tüm bu deniz yetki alanı paylaģım yöntemleri Anadolu yarımadasına rağmen GKRY nin haksızca izlediği ve Yunanistan ın adaları vasıtası ile izlemeyi öngördüğü yöntemlerle benzerdir. Bu yöntemlerin kullanılması durumunda Türkiye nin, Doğu Akdeniz de yaklaģık asgari km 2 lik bir MEB alanına sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum muvacehesinde, ġekil-24 ve ġekil-25 te gösterilen haritalar mukayese edildiğinde, yaklaģık asgari km 2 lik deniz yetki alanı farkının mevcut olduğunu söylemek mümkündür. 50

51 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye ġekil-24 Türkiye GKRY nin YaklaĢımı ile Hareket EtmiĢ Olsaydı Belirleyeceği MEB ġekil-25 Bugüne Kadar Ortaya Konulan Haritalarla Kıyaslandığında Türkiye Tarafından Gündeme Getirilmeyen Asgari Kilometrekarelik Bir MEB Alanı Kaybını Gösterir Harita 51

52 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar SONUÇ VE ÖNERĠLER Hâlihazırda Türkiye nin ise Karadeniz haricinde, antlaģmalarla sınırlandırılmıģ münhasır ekonomik bölge niteliğinde deniz yetki alanı bulunmamaktadır. 110 Doğu Akdeniz in yanı sıra, Orta ve Batı Akdeniz de birçok devlet arasında deniz yetki alanlarının belirlenmesine yönelik çeģitli antlaģmalar yapılmıģ ve münhasır ekonomik bölge ilanında bulunulmuģtur. 111 Doğu Akdeniz de GKRY ve Yunanistan; uluslararası hukuk ve meģruiyete aykırı olarak, diğer kıyıdaģ devletler ile ikili ya da çok taraflı sınırlandırma antlaģmaları akdetmekte ve fiili uygulamalarda 110 Karadeniz de, deniz yetki alanları, sahildar devletler arasında yapılan anlaģmalarla sınırlandırılmıģtır. Bu çerçevede, ilk sınırlandırma anlaģması 23 Haziran 1978 tarihinde SSCB ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Hükümeti Arasında Karadeniz de Kıta Sahanlığı Sınırlandırması Hakkındaki AnlaĢma yapılmıģtır. Bu anlaģmanın 1 inci maddesine göre 12 adet koordinat tespit edilmiģtir. SSCB nin dağılmasından sonra Ukrayna, Rusya Federasyonu ve Gürcistan ile ayrı ayrı yapılan anlaģmalarla bu koordinatların geçerlilikleri teyit edilmiģ, koordinatların aynı zamanda MEB sınırlandırmasını teģkil ettiği onaylanmıģtır. 4 Aralık 1997 tarihinde Bulgaristan ile Deniz Yetki Alanları sınırlandırması gerçekleģtirilmiģtir. Yapılan anlaģmanın 4 üncü maddesinde, 9 uncu nokta ile 10 uncu nokta arasındaki Kıta Sahanlığı ve MEB çizgisinin çizilmesine iliģkin olarak tarafların, böyle bir çizimin ileride uygun bir zamanda yapılacak müzakerelerde sonuçlandırılması konusunda anlaģtıkları belirtilmektedir. Bunun sebebi ise Romanya, Ukrayna ve Bulgaristan arasında deniz yetki alanları sınırlandırmasının yapılmamıģ olmasıdır. 111 Akdeniz de; a. Ġtalya ile Yunanistan, Hırvatistan, Arnavutluk, Fransa, Slovenya, Ġspanya, Tunus, Sırbistan-Karadağ arasında, b.malta ile Libya, c. Monako ile Fransa, ç. Fransa ile Ġspanya, d.libya ile Tunus arasında deniz yetki alanlarının belirlenmesine yönelik çeģitli anlaģmalar yapıldığı bilinmektedir. 52

53 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye bulunmaktadır. Bu suretle Türkiye nin canlı, 112 cansız kaynaklardan yararlanmasını engellemek ve Türkiye yi uluslararası kamuoyu nezdinde emrivakilerle karģı karģıya bırakmak istemektedir. 113 Yunanistan ve GKRY ikilisi, bu amaç doğrultusunda uluslararası kamuoyunu 112 Söz konusu olan denizalanın derinliği yer yer metreye kadar ulaģmaktadır metrelik derinliklerde yoğun olarak bulunan binlerce ton Kırmızı Karides stokları en bilinenidir. Ama asıl önemlisi göçmen ve büyük sürü oluģturan balıklardır. Örneğin, orkinos, tulina ve tombik gibi. Yakın zamanda, tulina ve kılıç balıklarını avlayan balıkçı sayısındaki artıģ bize buradaki 1 millik bir alanın bile ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu bölgeler göçmen olan ve sürü oluģturan sardalya, palamut ve lüfer gibi balıkların da beslenme alanıdır. Yine Rodos döngüsü nedeniyle oluģan verimli balıkçılık kendini burada da göstermektedir. Halen trol, gırgır, parekata ve yüzen ağlarla buralarda balıkçılık yapılmaktadır. Doğu Akdeniz in en verimli kalamar ve sübye alanları bu bölgedeki derin sularda bulunur ve avlanmaları giderek artmaktadır. Güney Kıbrıs Rum Yönetimi veya Yunanistan ın bu bölgede Ģimdilik güçlü bir balıkçılık filosunun olmaması bizi yanıltmamalıdır. Çünkü AB nin doğu Akdeniz hatta Karadeniz e balıkçı filosu gönderme konusundaki çabası ve isteği bilinmektedir. Bir baģka ifadeyle bu deniz alanından gasp edilmeye çalıģılan sadece doğal gaz veya petrol değil aynı zamanda Türkiye nin gıda güvenliği için önemli olan su ürünleridir ki bu konu tartıģmalar sırasında bilinçli veya bilinçsiz bir Ģekilde atlanmaktadır. Oysa kıyı devleti (Türkiye) Münhasır Ekonomik Bölgesinde avlanacak su ürünlerinin miktarını belirlemede ve bu bölgede kaynakları kullanmaya yetkilidir. 113 Akdeniz'de Zehirli Balık Uyarısı, Radikal Gazetesi, , eriģim tarihi , tegoryid=85. Yunus-S AraĢtırma gemisindeki 20 kiģilik ekiple 15 gündür Akdeniz de çalıģtıklarını belirten Prof. Dr. Öztürk, Türkiye de ilk kez Akdeniz de uluslararası sularda araģtırma yapıldığını kaydetti. Akdeniz de oluģturulan Münhasır Ekonomik Bölge nin Türkiye ye kapatılmak istendiğini ifade eden Prof. Dr. Öztürk, bu bölgede Türkiye ye çok küçük bir alan teklif edildiğini ancak Türkiye nin bunu kabul etmediğini vurguladı. Münhasır Ekonomik Bölge de hem canlı, hem cansız kaynakların korunması ve iģletilmesi ile ülkelerin nüfuz alanının çok önemli olduğuna dikkat çeken Prof.Dr. Öztürk Ģöyle konuģtu: Akdeniz de oluģturulan Münhasır Ekonomik Bölge de canlı kaynaklar balık, balina, yunus ve aklınıza ne gelirse korunması ile petrol ve maden gibi cansız kaynakların korunması ve iģletilmesi çok önemli. Türkiye dıģındaki ülkeler, bu alanlarda 200 millik alanda hak ilan ederler. Akdeniz in yeni durumu budur. Bunu tetikleyen mekanizma AB dir. AB buralarını Avrupa suları olarak ilan etmiģtir. Fakat AB nin Avrupa suları ilan ettiği alanlar, Türkiye nin tanımadığı alanlardır. Dolayısıyla bizim açımızdan Avrupa suları, sınırları ve tanımları olmayan, Ģimdilik bilinmeyen alanlardır. AB ye girecek Türkiye nin bu alanlarda da hakkı olmalıdır. Hem balıkçılık ve seyrüsefer hem de petrol kaynakları açısından. 53

54 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 kullanmakta ve etkilemektedir. Bu hususa alakalı olarak, Türkiye ye Antalya Körfezi nde küçük bir alan bırakan deniz yetki alanları haritasının Avrupa Birliği ve Birliğe bağlı bazı kuruluģlar tarafından kullanılması örnek verilebilir. 114 Ayrıca somut örneklerden biri de Avrupa Birliği Komisyonu'nun 14 Ekim 2009'da açıkladığı 2009 yılı Türkiye Ġlerleme Raporu nun 32 nci sayfasında Bölgesel Konular ve Uluslararası Yükümlülükler baģlığı altında yer alan Kıbrıs alt baģlığının 4 üncü paragrafında Akdeniz'deki petrol arama çalıģmaları konusunun yer almasıdır. Bu raporda Güney Kıbrıs Rum Kesimi nden yana bir tavır sergilenerek, Türk Deniz Kuvvetleri nin Akdeniz'deki sivil petrol arama çalıģmalarına engel olmasını kınayan ifadelere yer verilmiģtir. Türkiye, bugüne kadar bölgedeki haklarını korumaktaki kararlılığını göstermek üzere, sismik araģtırmalar dâhil 115 devlet uygulamaları 116 yapmıģ ve muhtemel MEB indeki haklarına tecavüz giriģimlerinin baģarıyla bertaraf etmiģtir. 117 Bununla birlikte 032º16'18 D boylamı ile 114 Bölgede uluslararası hukuka uygun olarak Türkiye nin hakkı olan km 2 lik kıta sahanlığı alanının sadece km 2 sinin Türkiye ye bırakıldığını gösteren haritalar. 115 TPAO, Akdeniz'deki petrol arama çalıģmalarına baģlıyor, Milliyet Gazetesi, , eriģim tarihi , Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) AraĢtırma Grubu Direktörü ve Arama Daire BaĢkanı Ahmet Faruk Öner in 2008 yılı Nisan ayında Antalya, Mersin ve Ġskenderun körfezlerinde 12 milin içerisinde yer alan, bir miktar da 12 milin dıģında kalan alanlarda TPAO'nun sahip olduğu ruhsatlarda farm out (kiraya vermek-ortak bulma) sürecini baģlatacaklarını bildirdiği basın toplantısında; münhasır ekonomik bölge sınırlarımız belli olmadığı sürece bu alanlar içerisinde arama yapmak hayli sıkıntı arz etmektedir Ģeklindeki sözleri basında yer almıģtır. 116 Ġstanbul Üniversitesi Yunus AraĢtırma Gemisi Yurda Döndü, Ġstanbul Üniversitesi, , eriģim tarihi , Doğu Akdeniz'de münhasır ekonomik bölge ilanı, bu ülkelerdeki kirlenmenin belirlenmesi ve izlenmesi, Doğu Akdeniz'in canlı kaynaklarının korunması ve iģletilmesi, yeni balıkçılık alanlarının keģfi, küresel ısınmanın denizsel boyutlarının incelenmesi, bakteriyolojik kirlenme gibi çok yönlü amaçlarla yapılan ve çok önemli verilerin elde edildiği Yunus-S AraĢtırma Gemisi Seferi bir ay sürdü. 117 Hristosyas Türkiye'yi BM'ye ġikâyet Etti, Hürriyet Gazetesi, , eriģim tarihi , 54

55 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye 027º22 D ile 028º00 D boylamları arasında ve 34º00 K enlemi kuzeyinde kalan sahalarda hakları olduğunu çeģitli vesilelerle münferit olarak beyan etmiģtir. 118 Ancak Türkiye nin henüz BirleĢmiĢ Milletler e GKRY nin yaptığına benzer bir MEB bildirgesi ya da diğer kıyıdaģ devletlerle deniz yetki alanı sınırlandırma antlaģması mevcut değildir. Yunanistan ve GKRY ise halen Doğu Akdeniz de tek baģına inisiyatif alma giriģimlerine devam etmektedir. 119 GKRY nin baģta ruhsat verdiği Kıbrıs Rum yönetimi lideri Dimitris Hristofyas, sözde Rum münhasır ekonomik bölgesi içerisinde Rum yönetimi hesabına petrol araģtırması yapan yabancı bandıralı bir geminin 13 Kasım da Türk savaģ gemisi tarafından engellendiği iddiasıyla Türkiye'yi BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun'a Ģikâyet etti ġubat 2003 tarihli GKRY-Mısır MEB AnlaĢmasına karģı olarak, Türkiye nin BM Daimi Temsilciliği tarafından 2 Mart 2004 tarihinde BM Genel Sekreterliğine bir nota verilerek MEB sınırlarının uluslararası hukuka göre ilgili ülkelerle hakkaniyet ilkesi çerçevesinde tespit edilmesi gerektiği, GKRY nin tüm adayı temsil etmediği ve 32º16'18 D boylamının batısında kalan deniz alanında Türkiye nin uluslararası hukuktan doğan haklarının mevcut olduğu BM nezdinde ilan edilmiģ, bu Ģekilde ilk kez Türkiye nin Kıbrıs Adası nın batısındaki kıta sahanlığı sınırının boylamı kayda geçirilmiģtir. Benzer bir nota 4 Ekim 2005 tarihinde, BM Türkiye Daimi Temsilcisi tarafından BM Genel Sekreterine gönderilmiģtir. Ayrıca, Mayıs 2008 de DıĢiĢleri Bakanlığı tarafından hazırlanan ve ABD General Dynamics Advanced Information Systems (GDAIS) Ģirketi nezdinde giriģim yapılarak verilen haritada, 28 D boylamının batısında da Türkiye nin hakları olduğu özellikle belirtilmiģtir. 3 Ocak 2008 tarihinde, Fugro Engineers BV firmasına bağlı SRV KOMMANDER JACK isimli araģtırma gemisinin acenteliğini yapan Yakın Doğu Deniz Acenteliği A.ġ. bahse konu geminin Ocak 2008 baģlarında Antalya kara sularının 70 mil açığında, Türkiye nin Münhasır Ekonomik Sahasında Japon Firması FĠJUTSU adına araģtırma yapacağını T.C.DıĢiĢleri Bakanlığı Denizcilik Havacılık Genel Müdür Yardımcılığına bildirmiģ ve izin talep etmiģtir. Bu talebe istinaden 032º 16' 18 D boylamı ile 027º 22 D ile 029º 00 D boylamları arasında ve 34º 00 K enlemi kuzeyinde kalan sahalarda bahse konu Ģirkete izin verilmiģtir. 119 Sertaç Hami BaĢeren, Doğu Akdeniz de ĠĢ ĠĢten Geçmeden, eriģim tarihi , Ahmet Zeki Bulunç, Doğu Akdeniz Sorunu ve KKTC'ye Etkileri, Panel Ocak 2008, eriģim tarihi , 55

56 Bilge Strateji, Cilt 4, Sayı 6, Bahar numaralı 120 saha olmak üzere Kıbrıs adasının güneyinde hidrokarbon kaynakları arama ve çıkarma faaliyetleri sürmektedir. Açıkça anlaģılacağı üzere, Türkiye bugüne kadar izlediği düģey hatlar, sınırlı ilgili kıyı ve kısıtlı sayıda ilgili kıyıdaģ gibi eksik teknik ve yaklaģımlar nedeni ile deniz yetki alanını minimalist bir yaklaģımla ortaya koymuģtur. GKRY ise izlediği yaklaģımla hem hak ettiğinden çok daha büyük bir deniz yetki alanında hak iddia etmiģ hem de bu iddialarını imzaladığı antlaģmalarla fiilen hayata geçirmiģtir. Esasen GKRY nin imzaladığı bu antlaģmalar aynı zamanda Türkiye nin Ġsrail ve Lübnan ve hatta Mısır ile antlaģma yapma imkânının ortadan kaldırılmasına yönelik hamlelerdir. Gerek GKRY nin Libya ve Yunanistan ile gerekse Yunanistan ın GKRY, Libya, Mısır ve hatta Ġsrail ile yapmaya çalıģtığı MEB antlaģmalarına dair haberler bu hamlelerin artarak devam ettiğini göstermektedir. 121 Büyükelçi Ahmet Zeki Bulunç da verdiği konferansta bu yönde düģünceler belirtmiģtir; Mısır Yeniden Rumlara Destek Çıktı, Milliyet Gazetesi, , eriģim tarihi , Mısır, Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nin Doğu Akdeniz'de petrol arama çabalarına yeniden destek verdi. Mısır'ın LefkoĢa Büyükelçisi Muhammed Abdel Hakam, Türkiye'nin olumsuz tepkisi ile ilgili olarak da Kıbrıs Cumhuriyeti egemen bir devlet, AB ve BM üyesidir dedi Haziran 2009 da DıĢiĢleri Bakanlığında yapılan toplantıda verilen bilgiler Ģu Ģekildedir: Sahada arama icra eden NOBLE ENERGY, orta büyüklükte bir ABD petrol Ģirketidir yılından itibaren Ġsrail açıklarında faaliyette bulunmaktadır yılında Mari-B sahasında doğalgaz bulmuģtur yılından bu yana 6 kuyuda üretim yapmaktadır yılında arama faaliyetlerine yeniden baģlamıģtır. Ġsrail MEB inde Tamar ve Dalit sahalarında büyük miktarda doğalgaz bulmuģtur. (140 ve 14 milyar m³ - çıplak değeri yaklaģık 45 milyar $).Tamar sahasında 2012 de üretime geçecektir. Söz konusu sahalar 12 no lu parsele yakındır. ġirket GKRY nin 2007 de açtığı ihalede 12 no lu parselin imtiyaz hakkını almıģtır yılında GKRY ile 3+2 yıl kontrat imzalamıģtır un 2. yarısında 12 no lu parselde 3D sismik araģtırma yapacaktır yılında da platform getirerek sondaj çalıģmalarına baģlayacaktır. GKRY bu yılın sonunda kalan 12 parsel için ihaleye çıkacaktır. 121 EriĢim tarihi , 56

57 Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye Türkiye nin Doğu Akdeniz deki deniz yetki alanları üzerindeki hak ve menfaatlerine zarar getirecek en kötü senaryo; GKRY ile Yunanistan ın deniz yetki alanlarının paylaģımına dair bir antlaģmayı imzalamasıdır. 122 ġekil-26 Türkiye Açısından En Kötü Senaryo Bu kötü senaryo gerçekleģmeden, Doğu Akdeniz de öngörülen münhasır ekonomik bölgenin iç hukuk düzenlemeleri ile paralel olarak ilan edilmesi önemli bir seçenek olarak ortaya çıkmaktadır. Zira bugün için BirleĢmiĢ Milletler e tek taraflı MEB ilan ettiğini duyuran 32 devlet bulunmaktadır. 123 Ayrıca, Türkiye nin milli uygulama tarihinde 122 Rumlar Ege nin Güneyine de Göz Dikti, CNNTURK, , eriģim tarihi , Eleftheros gazetesine istinaden verilen haberde, 21 ġubat 2007 de Yunanistan a gidecek olan Papadopolus un birinci gündem maddesinin Kıbrıs Adası ile Yunanistan arasında MEB anlaģması imzalamak olduğunu, ancak Yunanistan ın Ģu aģamada buna sıcak bakmadığı, yeni hedef bölgenin Türkiye, Yunanistan, Libya ve Kıbrıs ın kesiģtiği bölge olduğu basında yer almıģtır. 123 Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, ġili, Çin Halk Cumhuriyeti, Danimarka, Fransa, Hindistan, Endonezya, Japonya, Meksika, Yeni Zelanda, Norveç, Pakistan, 57

DOĞU AKDENİZ DE DENİZ YETKİ ALANLARININ PAYLAŞILMASI SORUNU VE TÜRKİYE

DOĞU AKDENİZ DE DENİZ YETKİ ALANLARININ PAYLAŞILMASI SORUNU VE TÜRKİYE Doğu Akdeniz de Deniz Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu ve Türkiye DOĞU AKDENİZ DE DENİZ YETKİ ALANLARININ PAYLAŞILMASI SORUNU VE TÜRKİYE The Problem of Delimitation of Maritime Areas in Eastern Mediterranean

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

BİLGE STRATEJİ Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012

BİLGE STRATEJİ Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 BİLGE STRATEJİ Cilt 4, Sayı 6, Bahar 2012 BİLGE STRATEJİ/ WISE STRATEGY Jeopolitik, Ekonomi-Politik ve Sosyo-Kültürel Araştırmalar Dergisi Geo-Politics, Political Economy and Socio-Cultural Research Journal

Detaylı

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU İran ın Nükleer Programı ve Türkiye nin Güvenliğine Etkileri Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU www.mustafakibaroglu.com Bilkent Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü 15 Ekim 2009 Atılım Üniversitesi Ankara

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM: ULUSLARARASI HUKUKTA ADA TÜRLERİ VE DENİZ ALANLARI BİRİNCİ BÖLÜM: ULUSLARARASI HUKUKTA ADA TANIMI

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM: ULUSLARARASI HUKUKTA ADA TÜRLERİ VE DENİZ ALANLARI BİRİNCİ BÖLÜM: ULUSLARARASI HUKUKTA ADA TANIMI KISALTMALAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V Vİİ XVİİ BİRİNCİ KISIM: ULUSLARARASI HUKUKTA ADA TÜRLERİ VE DENİZ ALANLARI BİRİNCİ BÖLÜM: ULUSLARARASI HUKUKTA ADA TANIMI I. KAVRAM OLARAK 3 H. ADA TANIMININ UNSURLARI 5

Detaylı

Doğu Akdeniz Enerji Politikaları Ve Türkiye

Doğu Akdeniz Enerji Politikaları Ve Türkiye Doğu Akdeniz Enerji Politikaları Ve Türkiye Emre CURA Telefon: 0 (123) 495 DOĞU AKDENİZ 1-DOĞU AKDENİZ İN ÖNEMİ 1.1-Coğrafi Sınırları Bugün Doğu Akdeniz in, Tunus daki Bon Burnu ile İtalya ya bağlı Sicilya

Detaylı

Dünyanın meşhur su kanalı ve boğazları

Dünyanın meşhur su kanalı ve boğazları Dünyanın meşhur su kanalı ve boğazları Dünayadaki su yolları çağlar değişse de stratejik önemini muhafaza ediyor. 11.06.2017 / 13:10 Uluslararası ticaretin en önemli güzergahlarını barındıran dünya üzerindeki

Detaylı

Doğu Akdeniz de Enerji Savaşları

Doğu Akdeniz de Enerji Savaşları Doğu Akdeniz de Enerji Savaşları Kıbrıs açıklarında keşfedilen doğal gaz rezervleri, adada yıllardır süregelen çatışmaya barışçıl bir çözüm getirmesi umut edilirken, tam tersi gerilimi tırmandırmıştır.

Detaylı

AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI

AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI AKDENĠZ GENEL BALIKÇILIK TOPLANTISI 13. Alt komisyon Toplantısı FAO Genel merkezi ROMA / ĠTALYA Katılımcı Filiz KĠġTĠN 27.3.2013 AMAÇ FAO tarafından desteklenmekte olan Doğu Akdenizde Sorumlu balıkçılığın

Detaylı

YÜKSELME DEVRİ. KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ Youtube Kanalı: tariheglencesi

YÜKSELME DEVRİ. KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ  Youtube Kanalı: tariheglencesi YÜKSELME DEVRİ KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ www.tariheglencesi.com Youtube Kanalı: tariheglencesi 05.08.2017 II.Selim (1566-1574) Tahta Geçme Yaşı: 42.3 Saltanat Süresi:8.3 Saltanat Sonundaki Yaşı:50.7

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ (YÖK FORMATINDA)

ÖZGEÇMİŞ (YÖK FORMATINDA) ÖZGEÇMİŞ (YÖK FORMATINDA) 1) Adı, Soyadı Ġsmail Kapan 2) Doğum Tarihi 01.04.1956 3) Unvanı Yardımcı Doç. Dr. 4) Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hukuk Ġstanbul Üniversitesi 1982 Yüksek

Detaylı

DOĞU AKDENĠZ VE KIBRIS IN JEOPOLĠTĠK ÖNEMĠ VE DENĠZ HUKUKU BAĞLAMINDA DOĞU AKDENĠZ DE YAPILMASI GEREKENLER

DOĞU AKDENĠZ VE KIBRIS IN JEOPOLĠTĠK ÖNEMĠ VE DENĠZ HUKUKU BAĞLAMINDA DOĞU AKDENĠZ DE YAPILMASI GEREKENLER DOĞU AKDENĠZ VE KIBRIS IN JEOPOLĠTĠK ÖNEMĠ VE DENĠZ HUKUKU BAĞLAMINDA DOĞU AKDENĠZ DE YAPILMASI GEREKENLER GENEL ĠZLENCE - ULUSAL GÜVENLĠK BAĞLAMINDA DOĞU AKDENĠZ VE KIBRIS IN JEOSTRATEJĠK VE JEOPOLĠTĠK

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

YÖNETMELİK. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LĠMANLAR YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK

YÖNETMELİK. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LĠMANLAR YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK 6 Ağustos 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28730 YÖNETMELİK Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LĠMANLAR YÖNETMELĠĞĠNDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR YÖNETMELĠK MADDE 1 31/10/2012 tarihli ve

Detaylı

Kıbrıs Adası Açıklarında Petrol ve Doğalgaz Arama Faaliyetleri Kapsamında Ortaya Çıkan Krizin Hukuki, Ekonomik ve Siyasi Boyutları

Kıbrıs Adası Açıklarında Petrol ve Doğalgaz Arama Faaliyetleri Kapsamında Ortaya Çıkan Krizin Hukuki, Ekonomik ve Siyasi Boyutları Kıbrıs Adası Açıklarında Petrol ve Doğalgaz Arama Faaliyetleri Kapsamında Ortaya Çıkan Krizin Hukuki, Ekonomik ve Siyasi Boyutları Yrd. Doç. Dr. Fatma Taşdemir ANKA A STRATE İ ENSTİTÜSÜ Hukuk Ekonomi Politika

Detaylı

GAZ HİDRAT (Metan Hidrat) Geleceğin Enerji Kaynağı Olabilir mi?

GAZ HİDRAT (Metan Hidrat) Geleceğin Enerji Kaynağı Olabilir mi? GAZ HİDRAT (Metan Hidrat) Geleceğin Enerji Kaynağı Olabilir mi? Prof. Dr. Halis ÖLMEZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Gaz Hidrat Nedir? Gaz hidratlar, düşük molekül ağırlıklı gazların, su molekülleri tarafından

Detaylı

Yeni Enerji Koridoru : Doğu Akdeniz

Yeni Enerji Koridoru : Doğu Akdeniz Yeni Enerji Koridoru : Doğu Akdeniz Dursun YILDIZ /topraksuenerji Doğu Akdeniz Bölgesi hızla değişiyor.arap Baharından sonra Mısırdaki politik geçiş,suriye'deki iç savaş,türkiye'nin bölgesel güç olarak

Detaylı

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri ĠSTANBUL ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ 10 Mayıs 2010 Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri Osman Z. Göksel BOTAġ BTC Proje Direktörü Nabucco

Detaylı

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30

A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30 A.Ü. HUKUK FAKÜLTESİ DENİZ KAMU HUKUKU FİNAL SINAVI YANIT ANAHTARI 05 Ocak 2014; Saat: 14.30 1. Aşağıdaki cümlelerden YANLIŞ olanı işaretleyiniz. a) 2. Dünya Savaşı ndan sonra deniz hukuku alanında birincisi

Detaylı

Dr. DERYA AYDIN OKUR. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA

Dr. DERYA AYDIN OKUR. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA Dr. DERYA AYDIN OKUR Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Deniz Hukuku Anabilim Dalı Araştırma Görevlisi DENİZ HUKUKUNDA LİMAN DEVLETİ YETKİSİ VE DENETİMİ GEMİ KAYNAKLI DENİZ KİRLİLİĞİNİN ÖNLENMESİNDE

Detaylı

YEREL MEDYA SEKTÖRÜ VE GLOBALLEġEN MEDYAYA GÖRE KONUMU

YEREL MEDYA SEKTÖRÜ VE GLOBALLEġEN MEDYAYA GÖRE KONUMU YEREL MEDYA SEKTÖRÜ VE GLOBALLEġEN MEDYAYA GÖRE KONUMU Gizem ARABACI Hande UZUNOĞLU Türkiye de medya ulusal ve yerel medya tabanlı olmak üzere temel iki Ģekilde iģlemektedir. Bu iģleyiģ bazen daha kapsamlı

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): s.

Türkyılmaz, O. (2007). Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu. Mühendis ve Makina 48(569): s. Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): 69-77 s. değerlendirme Bölgelerarası Petrol Ana Ticaret Yolları AVRUPA ÇİN, JAPONYA, HİNDİSTAN Enerji

Detaylı

İÇİNDEKİLER ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİ

İÇİNDEKİLER ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER TABLOLAR LİSTESİ ŞEKİLLER LİSTESİ KISALTMALAR İÇİNDEKİLER v vii xv xvii xxi GİRİŞ 1 Birinci Bölüm ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİ 1. ULUSLARARASI SİVİL HAVACILIK REJİMİNİN TEMELLERİ:

Detaylı

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi)

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) Yük. Müh. Hamdi Sena Nomak* İstanbul Teknik Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi

Detaylı

III. ÜLKE İLE İLGİLİ UYUŞMAZLIKLARDA İLERİ SÜRÜLEN BAZI SİYASÎ ESASLAR 23

III. ÜLKE İLE İLGİLİ UYUŞMAZLIKLARDA İLERİ SÜRÜLEN BAZI SİYASÎ ESASLAR 23 İ Ç İ N D E K İ L E R Sahi} e ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER KISALTMALAR I. TEMEL İLKELER V I X x v 1 II. ÜLKE KAZANMA VE YİTİRME BİÇİMLERİ 5 1. Devir i 6 2. İşgal 11 3. Kazandırıcı Zamanaşımı 10 4. Katılma I 7 5.

Detaylı

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Dosya PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Hüseyin ERKUL Yrd. Doç. Dr., İnönü Üniversitesi İ.İ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü herkul@inonu.edu.tr Yeliz AKTAŞ POLAT Arş. Gör., İnönü

Detaylı

DOĞU AKDENİZ'DE ENERJİ KEŞİFLERİ VE TÜRKİYE BİLGE ADAMLAR KURULU RAPORU

DOĞU AKDENİZ'DE ENERJİ KEŞİFLERİ VE TÜRKİYE BİLGE ADAMLAR KURULU RAPORU DOĞU AKDENİZ'DE ENERJİ KEŞİFLERİ VE TÜRKİYE BİLGE ADAMLAR KURULU RAPORU RAPOR NO: 5 2013 BİLGESAM YAYINLARI RAPOR NO: 59 Kütüphane Katalog Bilgileri: Yayın Adı: Doğu Akdeniz'de Enerji Keşifleri ve Türkiye

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

İSRAİL, DOĞU AKDENİZ'DEKİ 24 PETROL VE DOĞAL GAZ ARAMA RUHSATINDA İHALEYE ÇIKIYOR

İSRAİL, DOĞU AKDENİZ'DEKİ 24 PETROL VE DOĞAL GAZ ARAMA RUHSATINDA İHALEYE ÇIKIYOR İSRAİL, DOĞU AKDENİZ'DEKİ 24 PETROL VE DOĞAL GAZ ARAMA RUHSATINDA İHALEYE ÇIKIYOR * İsrail'in derin sularında ve önemli doğal gaz keşiflerinin yakınlarındaki 24 arama ruhsatı için yapılan ihale raundu,

Detaylı

Eriyen Buzullar Arasından LNG Ticareti Planları

Eriyen Buzullar Arasından LNG Ticareti Planları Eriyen Buzullar Arasından LNG Ticareti Planları 23 09 2013 topraksuenerji -Rusya'nın kuzey kıyılarını takip eden Kuzey Denizi rotasının kısa süre içinde Alaska ve Kanada arasındaki Kuzeybatı Geçişinden

Detaylı

LİMANLAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK ( T R.G.)

LİMANLAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK ( T R.G.) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından: LİMANLAR YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK (06.08.2013 T. 28730 R.G.) MADDE 1 31/10/2012 tarihli ve 28453 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan

Detaylı

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Cihan Ercan Mustafa Kemal Topcu 1 GĠRĠġ Band İçerik e- Konu\ Mobil Uydu Ağ Genişliği\ e- e- VoIP IpV6 Dağıtma Altyapı QoS ticaret\ Prensip Haberleşme Haberleşme

Detaylı

CITES 16. Taraflar Konferansı Bangkok TAYLAND

CITES 16. Taraflar Konferansı Bangkok TAYLAND CITES 16. Taraflar Konferansı Bangkok TAYLAND 03-14 Mart 2013 Murat TOPLU Grup Sorumlusu Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü İÇERİK - CITES NEDĠR? - CITES IN TÜRKĠYE DEKĠ KURUMSAL YAPISI - 16. TARAFLAR

Detaylı

BELEDĠYE BĠRLĠKLERĠNDE EĞĠTĠM ÇALIġMALARI

BELEDĠYE BĠRLĠKLERĠNDE EĞĠTĠM ÇALIġMALARI BELEDĠYE BĠRLĠKLERĠNDE EĞĠTĠM ÇALIġMALARI YEREL YÖNETĠM REFORMU SÜRECĠNDE BELEDĠYELERĠN EĞĠTĠM ĠHTĠYACINI BELĠRLEME ÇALIġTAYI 25-26 Ocak 2006 / Ankara Birliklerin Hukuki Dayanakları Anayasanın 127 nci

Detaylı

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Dr. Tuğrul BAYKENT Baykent Bilgisayar & Danışmanlık TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Düzenleyen: Dr.Tuğrul BAYKENT w.ekitapozeti.com 1 1. TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK KONUMU VE ÖNEMİ 2. TÜRKİYE YE YÖNELİK TEHDİTLER

Detaylı

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye

Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye Salih Uygar KILINÇ Avrupa Birliği - EUROCONTROL Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye 1944 Şikago/ICAO Sivil Havacılık Rejimi Avrupa Birliği Sivil Havacılık Düzenlemeleri - Tek Avrupa Hava Sahası I

Detaylı

AB ĠLE MÜZAKERE SÜRECĠNDE AB MÜKTESEBATINA UYUMUN VE BU BAĞLAMDA ÇEVĠRĠNĠN ÖNEMĠ. Nilgün ARISAN ERALP TEPAV AB ENSTİTÜSÜ DİREKTÖRÜ

AB ĠLE MÜZAKERE SÜRECĠNDE AB MÜKTESEBATINA UYUMUN VE BU BAĞLAMDA ÇEVĠRĠNĠN ÖNEMĠ. Nilgün ARISAN ERALP TEPAV AB ENSTİTÜSÜ DİREKTÖRÜ AB ĠLE MÜZAKERE SÜRECĠNDE AB MÜKTESEBATINA UYUMUN VE BU BAĞLAMDA ÇEVĠRĠNĠN ÖNEMĠ Nilgün ARISAN ERALP TEPAV AB ENSTİTÜSÜ DİREKTÖRÜ 1 AB ÜYELİK (KOPENHAG) KRİTERLERİ Siyasi Kriterler demokrasiyi, hukukun

Detaylı

Türk Deniz Görev Grubu

Türk Deniz Görev Grubu Türk Deniz Görev Grubu Ağustos 2015 1 1 İçindekiler Türk Deniz Görev Grubu... 2 TDGG 2010 Yılı Aktivasyonu... 4 TDGG 2011 Yılı Aktivasyonu... 5 TDGG 2014 Yılı Aktivasyonu... 6 1 Türk Deniz Görev Grubu-TDGG

Detaylı

Ulaşım Coğrafyası. Konu 10 Ulaşım biçimleri (Deniz ulaşımı)

Ulaşım Coğrafyası. Konu 10 Ulaşım biçimleri (Deniz ulaşımı) Ulaşım Coğrafyası Ulaşım Coğrafyası Konu 10 Ulaşım biçimleri (Deniz ulaşımı) DENĐZ ULAŞIMI Deniz Ulaşımı Deniz ulaşımının kökeni M.Ö. 3200 yıllarına kadar uzanmakta olup Mısır kıyı denizciliği ile başlamıştır

Detaylı

Ortadoğu Diye Bir Yer Var mı?

Ortadoğu Diye Bir Yer Var mı? Ortadoğu Diye Bir Yer Var mı? Sedat LAÇİNER Coğrafi ya da siyasi anlamda bölgeler ortak ve yakın özelliklerine göre sınıflandırılırlar. Örneğin kıtalar, denizlerle çevrili geniş toprak parçalarıdır. Yarımadalar,

Detaylı

Doğu Akdeniz de Hidrokarbon Politikaları ve Kıbrıs M. Ergün Olgun. M. Ergün Olgun

Doğu Akdeniz de Hidrokarbon Politikaları ve Kıbrıs M. Ergün Olgun. M. Ergün Olgun Doğu Akdeniz de Hidrokarbon Politikaları ve Kıbrıs M. Ergün Olgun M. Ergün Olgun Doğu Akdeniz in Önemi - Süveyş Kanalı Uzak Doğu dan Avrupa'ya deniz ulaşımını 7000 deniz mili kısalttı. - Dünya ticaretinin

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

ENER TARTIŞMAYA AÇIYOR OLTU VE HINIS İL OLMALI MI?

ENER TARTIŞMAYA AÇIYOR OLTU VE HINIS İL OLMALI MI? ENER TARTIŞMAYA AÇIYOR OLTU VE HINIS İL OLMALI MI? Erzurum, COĞRAFİ VE İDARİ KÜÇÜLMEYİ EKONOMİK BÜYÜMEYE dönüştürebilir mi? TARTIŞMA ÖNERİSİNİN GEREKÇESİ Kamu hizmetlerinin ülke seviyesinde daha verimli

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş / İzmir Ticaret Odası Kruvaziyer Sorumlusu Uzman RAKAMLARLA DÜNYA, VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, Büyüme

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18

T.C. B A ġ B A K A N L I K Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü. Sayı : B.02.0.PPG.0.12-010-06/14200 3 ARALIK 2009 GENELGE 2009/18 I. GİRİŞ GENELGE 2009/18 2007-2013 döneminde Avrupa Birliğinden Ülkemize sağlanacak hibe niteliğindeki fonlar Avrupa Konseyinin 1085/2006 sayılı Katılım Öncesi Yardım Aracı Tüzüğü ve söz konusu Tüzüğün

Detaylı

1. ABD Silahlı Kuvvetleri dünyanın en güçlü ordusu

1. ABD Silahlı Kuvvetleri dünyanın en güçlü ordusu 2016 yılında 126 ülkenin ordusu değerlendirilmiş ve dünyanın en güçlü orduları sıralaması yapılmıştır. Ülkenin sahip olduğu silahlı gücün yanında nüfusu, savaşabilecek ve askerlik çağına gelen insan sayısı,

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI MÜCADELESİNDE DOĞU AKDENİZ HAVZASI VE DENİZ YETKİ ALANLARI UYUŞMAZLIĞI

ENERJİ KAYNAKLARI MÜCADELESİNDE DOĞU AKDENİZ HAVZASI VE DENİZ YETKİ ALANLARI UYUŞMAZLIĞI AP enerji kaynakları mücadelesinde doğu akdeniz havzası AP ENERJİ KAYNAKLARI MÜCADELESİNDE DOĞU AKDENİZ HAVZASI VE DENİZ YETKİ ALANLARI UYUŞMAZLIĞI MARITIME JURISDICTION DISPUTE WITHIN THE SCOPE OF EAST

Detaylı

TÜİK VERİLERİNE GÖRE ESKİŞEHİR'İN SON 5 YILDA YAPTIĞI İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (ABD DOLARI) Ülke

TÜİK VERİLERİNE GÖRE ESKİŞEHİR'İN SON 5 YILDA YAPTIĞI İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (ABD DOLARI) Ülke TÜİK VERİLERİNE GÖRE ESKİŞEHİR'İN SON 5 YILDA YAPTIĞI İHRACATIN ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI (ABD DOLARI) Ülke 2008 Yılı 2009 Yılı 2010 Yılı 2011 Yılı 2012 Yılı Sayısı Ulke adı İhracat Ulke adı İhracat Ulke

Detaylı

TÜRKĠYE LOJĠSTĠK PERSPEKTĠFĠNDE HATAY. Cavit UĞUR UTĠKAD Genel Müdürü

TÜRKĠYE LOJĠSTĠK PERSPEKTĠFĠNDE HATAY. Cavit UĞUR UTĠKAD Genel Müdürü TÜRKĠYE LOJĠSTĠK PERSPEKTĠFĠNDE HATAY Cavit UĞUR UTĠKAD Genel Müdürü SUNUġ UTİKAD Türkiye Lojistik Sektörü 2011 Hatay : Lojistik Olanaklar 2 UTĠKAD 3 UTĠKAD Ülkemiz Lojistik Sektörünün En Büyük Temsilcisi

Detaylı

İçindekiler Konu: Sayfa No: 1. Konusu I 2. Önsöz II 3. Özet IV 4. İçindekiler V Birinci Bölüm

İçindekiler Konu: Sayfa No: 1. Konusu I 2. Önsöz II 3. Özet IV 4. İçindekiler V Birinci Bölüm İçindekiler Konu: Sayfa No: 1. Konusu I 2. Önsöz II 3. Özet IV 4. İçindekiler V Birinci Bölüm Güç Kavramları Unsurları, Milli Güç Unsurları ve Vasıtaları 1. Milli Güce Giriş 1-1 2. Gücün Değerlendirilmesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

T.C. ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI GENEL SEKRETERLİĞİ. YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU

T.C. ORTA KARADENİZ KALKINMA AJANSI GENEL SEKRETERLİĞİ. YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU YURT ĠÇĠ VE DIġI EĞĠTĠM VE TOPLANTI KATILIMLARI ĠÇĠN GÖREV DÖNÜġ RAPORU Adı Soyadı : Emre ARSLANBAY Unvanı : Uzman Konu : Hollanda ÇalıĢma Ziyareti Görev Yeri : HOLLANDA Görev Tarihi : 05-10.03.2017 RAPOR

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ KISALTMALAR GİRİŞ 1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ KISALTMALAR GİRİŞ 1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ V KISALTMALAR XXI GİRİŞ 1 BİRİNCİ KISIM Deniz Hukuku'nun Tanımı - Tarihsel Süreç - Kaynaklar BİRİNCİ BÖLÜM KAPSAM -TARİHÇE - KODİFİKASYON I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE : TANIM VE TERMİNOLOJİ 7

Detaylı

AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/02/2012-29/02/2012)

AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/02/2012-29/02/2012) T.C. ADALET BAKANLIĞI KANUNLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 14/03/2012 AYLIK FAALĠYET RAPORU (01/02/2012-29/02/2012) İÇİNDEKİLER 1- DĠĞER FAALĠYETLER... 3 1.1- TÜRKĠYE BÜYÜK MĠLLET MECLĠSĠNDE YAPILAN TOPLANTILAR...

Detaylı

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA,

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, 02 Nisan 2012 MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, Amasra Teknik Gezisi 12-13 Mart 2012 tarihleri arasında, ARCH 222 - Arhitectural Design 4 dersi için Bir Sanatçı İçin Konut, ARCH 221 - Arhitectural Design 3

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

KİM400 PÜK DERS NOTLARI/DOÇ.DR.KAMRAN POLAT, ANKARA ÜNİV., FEN FAK., KİMYA BÖL.,

KİM400 PÜK DERS NOTLARI/DOÇ.DR.KAMRAN POLAT, ANKARA ÜNİV., FEN FAK., KİMYA BÖL., 1 2 3 4 5 6 Petroleum (Latin Petroleum f. Latin petra f. Greek πέτρα - rock + Latin oleum f. Greek έλαιον - oil) or crude oil is a naturally occurring, flammable liquid found in rock formations in the

Detaylı

BLOG ADRESİ :

BLOG ADRESİ : BLOG ADRESİ : http://ozel-buro.tumblr.com ÖZEL BÜRO İSTİHBARAT GRUBUNA AİT TUMBLR BLOGUNDA HALEN İŞLENEN VE İLERİDE İŞLENECEK OLAN KONULAR AŞAĞIDA GAYET AÇIK VE BİR ŞEKİLDE YER ALMAKTADIR. MAKALE VE ARAŞTIRMA

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ

2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI DÖVĠZ KAZANDIRICI HĠZMET TĠCARETĠNĠN DESTEKLENMESĠ HAKKINDA TEBLĠĞ 2012/4 SAYILI TEBLĠĞ TEMEL ÖZELLĠKLER Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine Yönelik En Kapsamlı Tebliğ Hedef Sektörlerin

Detaylı

Sahil Güvenlik Komutanlığı 1/66

Sahil Güvenlik Komutanlığı 1/66 Sahil Güvenlik Komutanlığı 1/66 Sunum Planı 2/66 Kuruluş ve Kuvvet Yapısı Görevler Devam Eden Faaliyetler ve Projeler Strateji Kuruluş ve Kuvvet Yapısı 3/66 Kuruluş 4/66 Kuruluş Madde 2 (Değişik: 25/7/2016-KHK-668/23

Detaylı

ĠSTANBUL SU ÜRÜNLERĠ VE HAYVANSAL MAMULLER ĠHRACATÇILARI BĠRLĠĞĠ.

ĠSTANBUL SU ÜRÜNLERĠ VE HAYVANSAL MAMULLER ĠHRACATÇILARI BĠRLĠĞĠ. ĠSTANBUL SU ÜRÜNLERĠ VE HAYVANSAL MAMULLER ĠHRACATÇILARI BĠRLĠĞĠ www.iib.org.tr Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller Ġhracatçıları Birliği İstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği,

Detaylı

Engin Erkiner: Orta Asya ve Kafkasya daki doğal gazı Avrupa ülkelerine taşıması beklenen Nabucco boru hattı projesiyle ilgili imzalar törenle atıldı.

Engin Erkiner: Orta Asya ve Kafkasya daki doğal gazı Avrupa ülkelerine taşıması beklenen Nabucco boru hattı projesiyle ilgili imzalar törenle atıldı. Engin Erkiner: Orta Asya ve Kafkasya daki doğal gazı Avrupa ülkelerine taşıması beklenen Nabucco boru hattı projesiyle ilgili imzalar törenle atıldı. Planlanan, Türkmenistan dan başlayan Hazar Denizi nin

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

EPPAM BÜLTENİ AVRUPA BİRLİĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ HAFTASI. İçindekiler. Yıl 2, Sayı 6, Haziran EPPAM Bülteni

EPPAM BÜLTENİ AVRUPA BİRLİĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ HAFTASI. İçindekiler. Yıl 2, Sayı 6, Haziran EPPAM Bülteni EPPAM BÜLTENİ İstanbul Aydın Üniversitesi EPPAM AVRUPA BİRLİĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ HAFTASI Avrupa Birliği Sürdürülebilir Enerji Haftası kapsamında EPPAM Türkiye Avrupa Birliği nezdinde Türkiye yi temsil

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

2014 Yılı Petrol Arama - Üretim Faaliyetleri

2014 Yılı Petrol Arama - Üretim Faaliyetleri $/Varil 2014 Yılı Petrol Arama - Üretim Faaliyetleri? Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Sunum Planı Ruhsatlandırma Faaliyetleri Arama ve Üretim Faaliyetleri Faaliyetlerin Ekonomik Boyutu 2 Ruhsatlandırma Faaliyetleri

Detaylı

Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı faaliyette

Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı faaliyette Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı faaliyette Şubat 19, 2013-2:34:27 Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım, Samsun-Kavkaz Tren Feri Hattı'na ilişkin, ''Buradan çıkan vagonlar Anadolu'ya,

Detaylı

Yargıtay. Hukuk Genel Kurulu. Esas : 2010/21-534. Karar : 2010/591. Tarih : 10.11.2010. Özet: -YARGITAY ĠLAMI-

Yargıtay. Hukuk Genel Kurulu. Esas : 2010/21-534. Karar : 2010/591. Tarih : 10.11.2010. Özet: -YARGITAY ĠLAMI- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas : 2010/21-534 Karar : 2010/591 Tarih : 10.11.2010 Özet: -YARGITAY ĠLAMI- Taraflar arasındaki "YurtdıĢı borçlanma hakkının tespiti" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

AVRUPA ĠNSAN HAKLARI MAHKEMESĠ

AVRUPA ĠNSAN HAKLARI MAHKEMESĠ AVRUPA ĠNSAN HAKLARI MAHKEMESĠ ĠKĠNCĠ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR BaĢvuru no. 24886/07 Abdurrahman YABAN / Türkiye Başkan, Helen Keller, Yargıçlar, Egidijus Kūris, Jon Fridrik Kjølbro, ve

Detaylı

Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi.

Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde Uygulanmakta Olan Damga Vergisi ve Harç Ġstisnası Uygulaması GeniĢletildi. Nesrin Yardımcı SARIÇAY Raporumuzda; konuya iliģkin yeni düzenlemeler, eski (1 Numaralı) ve yeni

Detaylı

Serbest Bölgelere Yönelik Gümrük MüĢavirliği Hizmetlerinin Katma Değer Vergisi Açısından Durumu

Serbest Bölgelere Yönelik Gümrük MüĢavirliği Hizmetlerinin Katma Değer Vergisi Açısından Durumu Serbest Bölgelere Yönelik Gümrük MüĢavirliği Hizmetlerinin Katma Değer Vergisi Açısından Durumu SERBEST BÖLGELERE YÖNELİK GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ HİZMETLERİNİN KATMA DEĞER VERGİSİ AÇISINDAN DURUMU Yazar:AyĢeYĠĞĠTġAKAR*

Detaylı

T.C. ĠÇĠġLERĠ BAKANLIĞI Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü

T.C. ĠÇĠġLERĠ BAKANLIĞI Mahalli Ġdareler Genel Müdürlüğü SAYI : B.05.0.MAH.0.65.00.002/5142/81065 26/05/2006 (300-318) ĠĢyeri KONU : Ġçkili yer bölgesi EMĠNÖNÜ BELEDĠYE BAġKANLIĞINA-ĠSTANBUL ĠLGĠ : 2.3.2006 tarihli ve 317 sayılı yazınız. Ġlgi yazınız incelenmiģtir.

Detaylı

AVRUPA ĠNSAN HAKLARI MAHKEMESĠ ĠKĠNCĠ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR. BaĢvuru no.29628/09 Hikmet KÖSEOĞLU/TÜRKİYE

AVRUPA ĠNSAN HAKLARI MAHKEMESĠ ĠKĠNCĠ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR. BaĢvuru no.29628/09 Hikmet KÖSEOĞLU/TÜRKİYE AVRUPA ĠNSAN HAKLARI MAHKEMESĠ ĠKĠNCĠ BÖLÜM KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR BaĢvuru no.29628/09 Hikmet KÖSEOĞLU/TÜRKİYE Başkan, Nebojša Vučinić, Yargıçlar, Paul Lemmens, Egidijus Kūris, ve Bölüm Yazı

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

ULUSAL Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONSEYĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç ve kapsam

ULUSAL Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONSEYĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç ve kapsam ULUSAL Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KONSEYĠ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ulusal ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği Konseyinin kuruluģ amacını,

Detaylı

II- ÖNCELİKLERİN TANIMLARI VE ÖNCELİKLER ÇERÇEVESİNDE AB MEVZUATINA UYUM, UYGULAMAYA YÖNELİK KURUMSAL YAPILANMA VE FİNANSMAN TABLOLARI

II- ÖNCELİKLERİN TANIMLARI VE ÖNCELİKLER ÇERÇEVESİNDE AB MEVZUATINA UYUM, UYGULAMAYA YÖNELİK KURUMSAL YAPILANMA VE FİNANSMAN TABLOLARI 26- DIŞ İLİŞKİLER I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 26.1 Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi ÖNCELİK 26.2 Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ÖNCELİK 26.3 Çift Kullanımlı Mallar II- ÖNCELİKLERİN TANIMLARI VE

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

SözleĢme Tarihi : 20/06/2016 SözleĢme No : 2016/02

SözleĢme Tarihi : 20/06/2016 SözleĢme No : 2016/02 SözleĢme Tarihi : 20/06/2016 SözleĢme No : 2016/02 BAĞIMSIZ DENETĠM SÖZLEġMESĠ SözleĢmenin tarafları olan, Acarlar Ticaret Sanayi ve Turizm Anonim ġirketi (sözleģmenin bundan sonraki bölümlerinde MüĢteri

Detaylı

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ Murat Sungur BURSA Enerji Grubu Başkanı Zorlu Holding (CEO Zorlu Holding Energy Group) 11 Ocak 2010 ANKARA SUNUM İÇERİĞİ 1. Türkiye nin doğalgaz üretim ve tüketim durumu

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

NOTİK YAYINLAR. Seyir Haritaları ve Notik Yayınlar Kataloğu. Yayım Tarihi 2013. Yayım Şekli. Stok Numarası 7610270038535.

NOTİK YAYINLAR. Seyir Haritaları ve Notik Yayınlar Kataloğu. Yayım Tarihi 2013. Yayım Şekli. Stok Numarası 7610270038535. Yayım Tarihi 2013 NOTİK YAYINLAR Seyir Haritaları ve Notik Yayınlar Kataloğu Stok Numarası 7610270038535 Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığınca üretilen ve sayışa sunulan harita ve notik

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI Avusturya da un üretimi sağlayan 180 civarında değirmen olduğu tahmin edilmektedir. Yüzde 80 kapasiteyle çalışan bu değirmenlerin ürettiği un miktarı 500 bin

Detaylı

Türkiye ve Kitle İmha Silahları. Genel Bilgiler

Türkiye ve Kitle İmha Silahları. Genel Bilgiler Türkiye ve Kitle İmha Silahları Genel Bilgiler Nükleer Silahlar ABD nin nükleer güç tekeli 1949 a kadar sürmüştür. Bugün; Rusya, İngiltere, Fransa, Çin, İsrail, Hindistan ve Pakistan ın nükleer silahları

Detaylı