TERS LOJĐSTĐK VE ŞĐRKETLERĐN MALĐYET YÖNETĐMĐ ÜZERĐNE ETKĐLERĐ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TERS LOJĐSTĐK VE ŞĐRKETLERĐN MALĐYET YÖNETĐMĐ ÜZERĐNE ETKĐLERĐ"

Transkript

1 Ekonomik Yaklaşım, Cilt : 19, Özel Sayı, ss TERS LOJĐSTĐK VE ŞĐRKETLERĐN MALĐYET YÖNETĐMĐ ÜZERĐNE ETKĐLERĐ Erol BULUT 1 Ali DERAN 2 Özet Ters lojistik, lojistik yönetim süreçlerini tersinden yapmayı tanımlayan bir kavramdır. Ters lojistik faaliyetleri, geri alım, yenileme ve ürünlerin güvenli bir şekilde elden çıkarılarak geri dönüşüme sokulma işlemlerini de kapsar. Dünya genelinde pek çok şirket ters lojistik konusuna odaklanmamıştır. Bu nedenle, organizasyonlar bu alanla ilgilenecek insani ve finansal kaynaklarını, sistemlerini ve politikalarını daha henüz tesis etmemişlerdir. Kuşkusuz ters lojistik şirketlerin rekabet politikalarında ve maliyet tasarrufu sağlama konusunda önemli pozitif etkilere sahiptir. Bu çerçevede; bu çalışma ters lojistik kavramının önemi, kapsamı, tanımı ve şirketlerin maliyet yönetimi üzerindeki etkileri üzerine odaklanmaktadır. Anahtar kelimeler: Ters Lojistik, Maliyet Yönetimi ve Geri Dönüşüm. REVERSE LOGISTICS AND ITS IMPACTS ON COMPANY S COST MANAGEMENT Abstract Reverse logistics is a term referring to reverse way of doing logistics management. Reverse logistics activities include the removal, return for refurbishment, recycling for safe disposal of products. Many organizations have not focused on reverse logistics. For this reason, organizations have not established policies, systems, human or financial resources to deal with this area. It is no doubt that reverse logistics have a positive impact on a company s cost saving and competition policies. In this aspect, this paper stresses on definition, scope, impacts on company s cost management, essence and importance of reverse logistics. Key words: Reverse Logistics, Cost Management, and Recycling. 1 Yrd. Doç. Dr., Gazi Üniversitesi, Đktisat Bölümü, 2 Yrd. Doç. Dr., Niğde Üniversitesi, Đşletme Bölümü,

2 326 Erol BULUT- Ali DERAN 1. Giriş Lojistik kelimesinin kökü, Yunanca hesaplama, sayma bilimi anlamına gelen "logistikos" kelimesinden gelmektedir. Bunun yanında Roma ve Bizans ordularında "logista" adı verilen idari sorumluluklara sahip subayların görev yaptıkları bilinmektedir. II. Dünya Savaşı ile birlikte lojistik askeri alanda destek faaliyetleri olarak kullanılmaya başlamış ve önemi de gittikçe artmıştır. Lojistiğin literatürde pek çok tanımı olmasına karşın en çok kabul gören tanımlardan biri Lojistik Yönetimi Konseyi tarafından şöyle yapılmıştır. "Müşteri ihtiyaçlarını karşılamak için ilk noktadan son tüketim noktasına kadar her türlü hammadde, yarı mamul, bitmiş ürün, servis ve ilgili tüm bilgilerin (içsel, dışsal, içeriye ve dışarıya tüm hareketler dahil olmak üzere) etkin ve verimli akışını ve depolanmasını sağlamak için gerçekleştirilen planlama, uygulama ve kontrol süreçlerinin tümü lojistik olarak tanımlanır." (http://www.emba.sakarya.edu.tr/ EMBA521/H01/ICERIK/s02.htm). Uzun yıllar, tedarik zinciri yönetimi ileriye doğru olan faaliyetlerle ilgilenmiştir. Fakat, günümüz dünyasında artan çevre sorunları, şirketleri baskı altına almaya başlamış ve üzerlerine çevrenin yanı sıra sosyal bir sorumluluk da yüklemiştir. Bu gelişmeler, ters lojistik, ürün geri kazanım seçenekleri ve ters tedarik zinciri yönetimi gibi kavramların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Günümüz dünyasında artan rekabet, şirketleri maliyet indirme konusunda sınır noktasına yaklaştırmıştır. Đşte bu yüzden son yıllarda şirketler, ters lojistik konusuna eğilerek diğer şirketlere göre maliyet ve rekabet avantajı yaratmayı düşünmüşlerdir (Marien, 2006:1 2). Artık günümüz şirketleri için önemli bir maliyet avantajı yaratan ve dolayısıyla rekabet üstünlüğü sağlayan ters lojistik; dağıtım planlaması açısından kullanılmış ürünün son kullanıcıdan üreticiye doğru fiziksel nakliyesini içerir. Sonraki adım, geri dönmüş ürünün üretici tarafından yeniden kullanılabilir ürün haline dönüştürülmesidir. Başka bir bakış açısıyla ters lojistik, üreticinin, olası geri kazanım, yeniden üretim veya yok etme için tüketim noktasından gönderilmiş ürün ya da parçaları sistematik olarak kabul etmesidir. Ters lojistik yeniden üretim, geri kazanım, yok etme veya kaynakları etkin şekilde kullanmak üzere ürün ya da parçaların akışını yönetmek için yeniden tasarlanmış tedarik zincirini içerir (Rogers ve Lembke, 2006:2 3). Ürünlerin geri kazanımı; çevresel kaygılar, firmaların sorumlulukluklarının artması, sürdürülebilir büyüme, daha az malzeme ve kaynak tüketimi açılarından oldukça yaygın hale gelmektedir ve gelecekte de öneminin artması beklenmektedir. Ürünleri geri almanın ve ürün geri kazanımının sistematik bir şekli olan ve "tüketim

3 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 327 noktasından orijin noktasına doğru olan tüm ürün ve bilgi akışlarının yönetimi süreci" olarak tanımlanabilecek ters lojistik kavramı da, tedarik zinciri süreçlerinden biri olarak literatürde yerini almış ve son yıllarda giderek üzerinde önemle durulmaya başlanmıştır (Rogers ve Lembke, 2006:2 3). Ürün ve materyallerin yeniden kullanılması yeni bir durum değildir. Metal hurda toplama, atık kağıt dönüşümü, cam şişeler için depozito uygulamaları uzun zamandır yapılmaktadır. Bu örneklerde kullanılan ürünlerin geri alınması, yok edilmesine kıyasla ekonomik olarak daha avantajlıdır. Son yıllarda çevresel kaygılar da, yeniden kullanıma olan ilgiyi artırmıştır. Avrupa da birçok ürünün -örneğin otomobil, elektronik gibi- toplanması sorumluluğu üreticilere verilmiş durumdadır. Yasal baskılar ile birçok ülkede ulusal toplama ve geri kazanım sistemleri kurulmaktadır (Pourmohammadi ve Başk.,2006:19-22). Bu çalışmada, ilk önce ters lojistik kavramının tanımı ve kapsamı ele alınacaktır. Daha sonra ters lojistik faaliyetleri açıklanacaktır. Diğer yandan ters lojistik uygulamalarının önemi ve şirketlerin maliyet yönetim aracı olarak neden ters lojistik faaliyetlerine başvurdukları ortaya konmaya çalışılacaktır. 2. Ters lojistiğin Tanımı ve Kapsamı Ters lojistik (reverse logistics), literatürde farklı şekillerde tanımlanmıştır. Ters lojistik hakkındaki ilk tanımlar, Lambert ve Stock (1981) tarafından yapılmıştır. Ters lojistik, tek yöndeki ürün gönderiminin (ileri lojistik) önemi sebebi ile tek yönlü bir yolda yanlış yönde gitmek olarak tanımlanmıştır ler boyunca ters lojistik kavramı, birincil akışa karşıt olarak, müşteriden üreticiye doğru ürünün hareketi ile sınırlı olmuştur de Stock, ters lojistiği ürün dönüşleri, kaynak azaltımı, geri kazanım, materyal ikamesi, materyallerin yeniden kullanımı, atıkların yok edilmesi ve yakılması, tamir ve yeniden üretimde lojistiğin rolü olarak tanımlamıştır. Fleischmann ve Başk. (1997) a göre, ters lojistik, kullanıcıya artık gerekmeyen kullanılmış üründen, pazarda yeniden kullanılabilen ürüne kadarki tüm lojistik faaliyetleri kapsayan bir süreçtir. Bu tanıma göre ters lojistik, dağıtım planlaması açısından, kullanılmış ürünün son kullanıcıdan üreticiye doğru fiziksel nakliyesini içerir. Sonraki adım, geri dönmüş ürünün üretici tarafından yeniden kullanılabilir ürün haline dönüştürülmesidir. Dowlatshahi (2000) üreticinin, olası geri kazanım, yeniden üretim veya yok etme için tüketim noktasından gönderilmiş ürün veya parçaları sistematik olarak kabul etmesi sürecini, ters lojistik olarak adlandırmıştır. Ters lojistik sistemi, yeniden üretim, geri kazanım, yok etme veya kaynakları etkin şekilde kullanmak üzere ürün veya parçaların akışını yönetmek için yeniden tasarlanmış tedarik zincirini içerir (Karaçay, 2006: ).

4 328 Erol BULUT- Ali DERAN Bundan yıl önce, tedarik zinciri, ham maddeden nihai tüketiciye ürünlerin lojistiğinin iyi bir şekilde ayarlanması olarak tanımlanıyor ve biliniyordu. Günümüzde ürünler çoğunlukla nihai tüketiciye doğru akmaya devam etse bile artan bir oranda ürünler üretim noktasına doğru geri dönmeye başlamıştır. Bu geri dönüşler elektronik ürünleri, ilaç sanayi ürünleri, içecekler vb. gibi pek çok sektörü kapsamaktadır. Bununla beraber uzaktaki satıcılar çoğu zaman tüketicilere bir maliyet yansıtmadan bu yüksek dönüş oranlarının altından kalkmak zorundadır. Bu çerçevede ABD Ters Lojistik Yönetim Konseyi, ABD firmalarının kötü bir şekilde mal geri dönüşleri ile ilgilenmelerinden dolayı milyonlarca dolar kayıplarının olduğunu geçmiş yıllarda yapmış olduğu toplantılarda açıklamıştır (Brito ve Dekker, 2002:1 2). Ters lojistik, pek çok sektörde tedarik zincirinin tüm katmanlarını kapsayacak bir şekilde tüm dünyaya yayılmaktadır. Dolayısıyla ters lojistik, modern tedarik zincirlerinde önemli bir öge haline gelmiştir. Ters lojistik kavramının ortaya çıkışı çok eskiye dayanmakta ve bu kavramın isimlendirilmesinde kesin çizgilerle ayırım yapmak zor gözükmektedir. Tersine kanallar (reverse channels) ya da tersine akımlar (reverse flow) bilimsel literatürde 1970 li yıllarda gözükmesine rağmen çoğunlukla geri dönüşüm (recycling) sürecini ifade eder şekilde kullanılmıştır. Lojistik Yönetim Konseyi, ters lojistikle ilgili bilinen ilk tanımını 1990 lı yıllarda yapmıştır. Buna göre; ters lojistik kavramı çoğunlukla tehlikeli materyaller, atık imhası ve geri dönüşüm yönetiminde lojistiğin rolünü ifade eder şekilde kullanılmıştır. Daha geniş bir bakış açısı ile bakacak olursak ters lojistik, materyallerin yeniden kullanımı, değiştirme, geri dönüşüm, malların imhası ve kaynak kullanımını azaltmayı kapsayan tüm lojistik faaliyetlerini kapsar (Lummus ve Vokurka, 1999: 11-13). Yukarıda yapılan açıklamalardan da görüldüğü gibi ters lojistiğin kapsamı konusunda görüş birliği yoktur. Bu nedenle literatürde ters lojistik, paketleme ve ürünlerden tehlikeli ya da tehlikesiz atıkların düzenlenmesine ve lojistik yönetimine kadar pek çok şeyi ifade eder şekilde kullanılmaktadır. Bu anlamda ters lojistiğin kapsamının çok geniş olduğunu söylemek yanlış olmaz. Ters lojistik yeni bir araştırma alanı olduğu için, bazen literatürde; tersine çevrilmiş lojistik (reversed logistics), geri dönüş lojistiği (return logistics), geriye doğru lojistik (retro logistics) ve ters dağıtım (reverse distribution) gibi genellikle aynı anlama gelen farklı kavramlarla karşılaşılır. Ters lojistik atık yönetiminden farklı bir şeydir. Atık yönetimi değersiz atıkların nasıl gömüleceği ya da yakılacağı ile ilgili iken ters lojistik, tedarik zincirine yeniden sokulabilir ve yeniden değer yaratılabilir atıklarla ilgilenmektedir. Diğer yandan ters lojistik yeşil lojistik ten (green logistics) de farklıdır. Yeşil lojistik üreticiden tüketiciye doğru olan tüm lojistik faaliyetlere çevresel bakış açısıyla odaklanırken; ters lojistik, esasen

5 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 329 tüketiciden üreticiye doğru olan faaliyetlerle ilgilenir. Lojistikte mühim olan çevresel konular çoğunlukla; yenilenemez doğal kaynakların tüketimi, ses ve hava kirliliği ve tehlikeli ya da tehlikesiz atıkların imhasıdır. Dolayısıyla ters lojistik, sürdürülebilir büyüme kavramının bir parçası olarak görülebilir (Brito ve Dekker, 2002:3 4). Daha kesin bir şekilde tanımlamak gerekirse; Ters lojistik, tipik nihai yerlerinden yeniden değer elde etmek ya da uygun bir şekilde imha edilmek maksadıyla ürünlerin hareket etmesi ile ilgili tüm süreçlerdir. Yeniden üretim (remanufacturing) ve yenileştirme (refurbishing) çabaları da bu anlamda ters lojistik tanımı içinde yer almaktadır. Ters lojistik, konteynerlerin yeniden kullanımı ya da paketleme materyallerinin geri dönüşümünden daha geniş bir yelpazeyi kapsar. Daha az materyal kullanacak şekilde paketleme işlemlerini yeniden dizayn etme ya da ulaştırma aşamasında enerji ve kirlilik miktarını azaltma önemli faaliyetlerdir. Ters lojistik ayrıca hasar nedeniyle geri dönmüş malların işleme süreci, sezonluk stok, yeniden stoklama, hurda (salvage), malların geri çağırımı (recall) ve fazla stok gibi kavramları da kapsamaktadır. Bu kavramların yanı sıra son olarak geri dönüş programları, tehlikeli materyal programları, modası geçmiş eski ekipmanın elden çıkarımı ve varlık geri kazanımı (asset recovery) gibi konuların da ters lojistik kavramı içinde yer aldığını söylemek mümkündür (Rogers ve Tibben-Lembke, 1998:2 3). 3. Ters Lojistik Süreci Geri alma (recovery), tüm ters lojistik süreçlerinde olan faaliyetlerden sadece bir tanesidir. Đlk işlem toplamadır ve daha sonra inceleme / seçme ve sınıflandırmadan oluşan süreç devreye girmektedir. Üçüncü olarak geri alım süreci ön plana çıkar (bu doğrudan ya da bir yeniden işleme şeklinde olabilir) ve son olarak yeniden dağıtım ile süreç tamamlanır. Aşağıda gördüğümüz Şekil 1 yukarıda sıraladığımız süreçlerin detaylarını özet bir şekilde gözler önüne sermektedir (Brito ve Dekker, 2002:11 13). Toplama işlemi, ürünlerin tüketicilerden bir geri alım noktasına getirilmesini ifade eder. Bu noktada ürünler incelenir, diğer bir deyişle malların kaliteleri değerlendirilir ve geri alım ya da iyileştirme tipi için karar verilir. Daha sonra mallar geri alıma göre sınıflandırılır ve gideceği yere yönlendirilir. Eğer malın kalitesi yeni kadar iyi derecede ise hemen piyasaya geri gönderilir yani ya yeniden kullanılır ya yeniden satılır ya da yeniden dağıtımı yapılır. Eğer değil ise bir başka tip geri alım işlemi uygulanır. Diğer bir deyişle, şimdi daha fazla işlem gerekmekte ve ürün yeniden işleme tabi tutulmaktadır (Brito ve Dekker, 2002:11 13).

6 330 Erol BULUT- Ali DERAN Kaynak: Brito ve Dekker, Reverse Logistics a framework, s.12. Şekil 1 Ters lojistik süreci Sonuç itibariyle yukarıda şekilde gördüğümüz geri alım süreçlerinden hiç biri yapılmaz ise ürünlerin toprağa gömülme ihtimali çok yüksek olur ve genellikle ürünler toprağa gömülür. Diğer yandan ise bu ürünlerin toprağa gömülmesi için belirli bir harcama yapılması gerektiği için bu da bir maliyet kalemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Son olarak makro bir bakış açısıyla toprağa gömme işlemi çevreye zarar verdiği için de bir maliyet unsuru olarak hesaplamaya dahil edilmesi gerekir.

7 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 331 Kaynak: Brito ve Dekker, Reverse Logistics a framework, s.13. Şekil 2 Ters Piramit Halinde Geri Alım Seçenekleri Yukarıda gördüğümüz Şekil 2, bir ters piramit halinde geri alım seçeneklerini göstermektedir. Piramidin en tepesi, ürün ve model gibi global düzeyleri gösterirken; alt kısım ise materyal ve enerji gibi daha spesifik düzeylere işaret etmektedir. Şunu akıldan çıkarmamak gerekir ki; tedarik zincirinin her hangi bir aşamasındaki geri dönüşler (yeniden üretme, dağıtım ve tüketici) hem piramidin alt hem de en üstündeki seçeneklere göre değerlendirilip geri alınabilir.

8 332 Erol BULUT- Ali DERAN Yukarıdaki ters piramit ile Hollanda milletvekili olan Lansink in 1979 yılında ortaya attığı atık hiyerarşisi modeli arasında benzerlikler görülebilir. Lansink inin modeli dört aşamadan oluşmaktaydı. Bunlar; önleme, yeniden kullanma, geri dönüşüm ve uygun imha seçeneklerinden oluşuyordu. Đlk başta baktığımızda piramidin en tepesindeki geri alım seçeneklerinin ürünlerden daha az değer geri kazandıran alttaki seçeneklerden daha çevreye dost ve yüksek değer kazandıran alternatifler olduğunu görürüz. Fakat bunun aslında böyle olması gerekmemektedir. Lansink inin hiyerarşi modeli, geri alım seçeneklerini çevreye dost olmalarını göz önüne alarak birlikte değerlendirir. Ancak, ordaki hiyerarşi bile tartışmaya açıktır. Kâğıdın gömülmesine karşı geri dönüştürülmesi durumuna bakacak olursak; geri dönüşüme karşı olanlar kâğıdın biyolojik olarak toprağa karıştığı ve ayrıştığını ortaya atıp üzerindeki mürekkeplerin temizlenmesi ve beyazlatılması için harcanan enerjinin ve maliyetlerin gömmeden daha fazla masraflı olduğunu iddia edebilir. Her bir geri alım seçeneğinin ekonomik değerini göz önüne alırsak; bu durumda kullanılmış ürünlerin piyasa değerinin olmasının gerekmediğini söylemek mümkün hale gelmektedir, ancak eğer bu ürünleri yedek parça olarak görürsek çok değerli hale gelmektedir (Brito ve Dekker, 2002:12). Pek çok ürün müşteri ürünü aldıktan kısa bir süre sonra perakendeciye geri döner ve sonuç itibariyle perakendeci geri dönmüş ürünleri yönetmede büyük sorunlarla karşılaşır. Bunlar; dağıtım kanalı, son müşteri ve garanti sorunlarından oluşur. Örneğin 2001 yılında dünya genelinde yaklaşık 40 milyon bilgisayar satılmış ve bunların yaklaşık 9 milyonu (%23), perakende mağazalarında satılmıştır. Perakende mağazalarında satılan bilgisayarın yaklaşık %10 u yani adedi geri dönüşe maruz kalmıştır. Bu bilgisayarların üreticiye geri gönderilmesi amacıyla yapılan yükleme, tekrar paketleme ve işlem maliyetleri için her birine yaklaşık dolar harcama yapıldığı tahmin edilmektedir. Üreticiler ise her birimin onlara yaklaşık 500 dolar maliyet çıkardığını ve toplamda bu rakamın 486 milyon dolara çıktığını tahmin etmektedirler. Diğer yandan her bir bilgisayarın tamamen işleme konu olup geri gönderilmesi 4 12 hafta arasında değişen bir zamana tekabül etmektedir (Amini ve Roberts, Ters lojistik süreci genelde iki genel alan olarak paketleme ve ürün şeklinde ikili bir ayrıma tabi tutulur. Ürün geri dönüşleri için tüketici geri dönüşleri yüksek bir oran tutmaktadır. Tüm tüketici geri dönüşleri yaklaşık olarak tüm perakende geri dönüşlerinin %60 ına tekabül etmektedir. Aşağıda Tablo 1 seçilmiş endüstrilerdeki geri dönüş oranlarını göstermektedir. Açıkçası, geri dönüş oranları endüstriden endüstriye değişkenlik göstermektedir. Pek çok endüstri için tersine akımları idare etmek temel öneme sahiptir (Rogers ve Tibben-Lembke, 1998:7).

9 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 333 Endüstri Oran Dergi yayınları %50 Kitap yayınları %20 30 Kitap dağıtımı %10 20 Tebrik kartları %20 30 Elektronik dağıtımcıları %10 12 Bilgisayar üreticileri %10 20 CD-ROM lar %18 25 Yazıcılar %4 8 Otomotiv endüstri (yedek parça) %4 6 Kaynak: Rogers ve Tibben-Lembke, Going Backwards: Reverse Logistics Trends and Practices, s.7. Tablo 1 Bazı Sektörlerdeki Geri Dönüş Oranları Karşılaştırmalı olarak baktığımızda yayınevleri diğer çoğu perakende kanalına göre yüksek geri dönüş oranlarına sahiptir. Perakendeciler için %35 in üzerinde bir geri dönüş oranına sahip olmak alışılmadık bir durum değildir. Bu şirketler geri dönüş süreçlerinin yönetimini geliştirmek zorundadırlar. Buna yönelik olarak bu firmalar zaten geri dönüş programları devreye koymaya başlamışlardır. 4. Ters Lojistik Faaliyetleri Ters lojistikte geri kazanım seçeneklerinin tümü, ürünlerin toplanması, yeniden işlenmesi ve yeniden dağıtılması aşamalarını içerir. Asıl farklılık yeniden işleme aşamasında kendini gösterir. Buna göre ürün geri kazanım süreçleri aşağıdaki gibi sıralanabilir (Thierry ve Başk, 1995: ): a) Tamir; Tamir yapmanın amacı, geri dönmüş ve kullanılmış ürünü yeniden çalışır ya da kullanılabilir hale getirmektir. Tamir edilmiş ürünün kalitesi genellikle yeni ürün kalitesine göre biraz daha düşüktür. Ürünün tamir işlemi, kırılmış veya bozulmuş parçaların tamiri ve değiştirilmesini içerir. Tamir genellikle oldukça sınırlı düzeyde parçaları sökme ve montaj gerektirir.

10 334 Erol BULUT- Ali DERAN b) Ürün yenileştirme; Ürün yenileştirmenin amacı, kullanılmış ürünü, standart bir kalite düzeyine getirebilmektir. Kalite standartları, yeni üründe olduğu kadar sıkı değildir. Kullanılmış ürün, sökme işlemi ile modüllerine ayrıldıktan sonra kritik modüller kontrol edilir ve gerekiyorsa değiştirilir. Uygun modüller yenilenmiş ürüne monte edilir. Bazen ürün yenileme sürecinde eski modüller, teknik olarak daha iyi olan modül ve parçalarla değiştirilerek, ürün iyileştirilmesi (upgrade) gerçekleştirilir. Askeri ve ticari uçaklar, yenileştirme sürecinden geçen ürünlere örnek olarak gösterilebilir. Ürün yenileştirme, ürünün kalitesini artırır ve ürünün ömrünü uzatır. c) Yeniden üretim; Yeniden üretimin amacı, kullanılmış ürünü, yeni ürüne uygulanan kalite standartlarına göre uygun hale getirmektir. Kullanılmış ürün tamamıyla demonte edilir, tüm modüller ve parçalar kontrolden geçirilir. Aşınmış, eskimiş veya teknolojik olarak modası geçmiş parça ve modüller yenisi ile değiştirilir. Tamir edilebilir parça ve modüller onarılır ve testlerden geçirilir. Uygun parçalar, alt montajlar ve modüller monte edilir. Yeniden üretim esnasında da üründe geliştirme sağlanabilir. d) Ürün yamyamlaştırma (product cannibalization) 3 ; Yukarıda bahsedilen üç tip geri alım opsiyonunda kullanılmış ürünün büyük bir kısmı yeniden kullanılmaktadır. Yamyamlaştırmada ise ürünün sadece ufak bir kısmı yeniden kullanılır. Amaç, kullanılmış ürün ya da bileşenden, kullanılabilir sınırlı bir dizi parçanın geri alınmasıdır. Bu parçalar başka ürün veya bileşenlerin tamir, yenilenme veya yeniden üretiminde yeniden kullanılır. e) Geri dönüşüm; Yukarıda bahsedilen ürün geri alım opsiyonlarında amaç, kullanılmış ürünlerin ve bileşenlerin fonksiyonlarının ve özelliklerinin mümkün olduğunca korunmasıdır. Geri dönüşümde ise, ürün ve bileşenlerin özellik ve fonksiyonları kaybolur. Geri dönüşümün amacı, kullanılmış ürün ve bileşenlerinin materyallerinin yeniden kullanılabilmesidir. Geri dönüşüm çok sayıda kullanılmış ürüne uygulanmaktadır. Örneğin ABD, Đngiltere, Almanya gibi birçok ülkede ıskartaya çıkmış arabaların ağırlığının %75 ini oluşturan neredeyse tüm metal parçaları, bir geri dönüşüme tabi tutulmaktadır. 3 Ürün yamyamlaştırması: Aynı piyasada mal farklılaştırması yapmak isteyen bir firma biri ucuz diğeri pahalı neredeyse aynı nitelikte iki mal piyasaya sürdüğünde ucuz mal pahalı malın piyasasını kapmakta ise burada yamyamlaştırma etkisi vardır denir. Diğer yandan bu eski ya da ikincil piyasalarda satılan ürün, sadece kendi firmasının pahalı ürününün değil diğer firmaların da pazar payını kapar. Đşte bu durum literatürde yamyamlaştırma etkisi diye geçer. Burada geçen yamyamlaştırma etkisinde ise bir ürün parçalarına ayrılıp başka bir ürünün üretiminde kullanıldığı ve bu ürün tamamen ortadan kalktığı için bir diğer yamyamlaştırma etkisinden bahsedilebilir.

11 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 335 Tipik ters lojistik faaliyetleri bir şirketin kullanılmış, hasarlı, istenmeyen (stok dengeleme geri dönüşleri) ya da modası geçmiş ürünlerinin yanında yeniden satıcı ya da son kullanıcıdan paketleme ve yükleme materyallerinin toplanması sürecidir. Bir ürün bir şirkete geri gönderildiği zaman, firma ürünün elden çıkarılması (disposition) adına seçmesi gereken pek çok seçenekle karşı karşıya kalır. Eğer bir mal hiç kullanılmadan üreticiye dönmüşse o ürün ya yeni bir müşteriye satılabilir ya da fabrika satış mağazası (outlet) yoluyla satışı gerçekleştirilebilir. Ancak, eğer bir ürün yeterince istenilen kalitede geri dönmemişse, bu ürün bir tasfiye şirketi aracılığıyla elden çıkarılır ve bu şirket bu tür malları farklı bir ülkeye ihraç ederek elden çıkarır (Rogers ve Tibben-Lembke, 1998:9). Eğer bir ürün şimdiki halinde satılamıyorsa ya da firma ürünü yeniden üretme, yenileme ve yeniden şartlarını iyileştirme yoluyla fiyatını artırıp satamıyorsa firma bu faaliyetleri satış yapmadan önce gerçekleştirebilir. Eğer firma bu faaliyetleri fabrika içinde uygulayamıyorsa, dış kaynaklı (third party) bir firma ile sözleşme yapabilir ve böylece ürünler bir yeniden üretim, yenileme ve yeniden düzenleme firmasına tamamen satılabilir. Bu faaliyetleri uyguladıktan sonra ürün yeni olarak değil ama yeniden üretilmiş ve yenilenmiş ürün olarak piyasada satılabilir. Diğer yandan eğer firma geri dönen ürünü yasal ve çevresel kısıtlamalar ve ürünün düşük niteliği dolayısıyla hiçbir şekilde yenileştiremiyorsa; ürünü en düşük maliyetle imha yoluna gider. Đmha işlemi yapılmadan önce ürünün yararlı parçaları sökülür ve geri dönüşüme konu edilir (Rogers ve Tibben-Lembke, 1998:9 11). Özetle ters lojistik pek çok faaliyeti içermektedir. Bu faaliyetler aşağıdaki gibi bölümlenebilir; ters akımdaki malın son kullanıcıdan mı yoksa dağıtım merkezi ya da bir perakendeci gibi diğer bir dağıtım kanalından mı gelip gelmediği ve ters akımdaki materyalin bir ürün mü yoksa paketleme malzemesi mi olup olmadığı. Bu bölümlenme ters lojistik faaliyetlerini tanımlamak ve çerçevesini çizmek için yeterlidir. Malların son gideceği yeri göz önüne almaksızın tüm ürünler bir sonraki yere gönderilmeden önce toplanmalı ve sınıflandırılmalıdır. Eğer bir ürün bir müşteriden dolayı ters lojistik akımına girmiş ise ürün kusurlu olabilir ya da müşteri malı geri gönderebilmek için malın kusurlu olduğunu iddia etmiş olabilir. Müşteri eğer ürünün düzgün çalışmasına rağmen kusurlu olduğuna inanıyorsa bu tip ürünler kusurlu olmayan kusurlu (non-defective defectives) mallar olarak adlandırılır (Rogers ve Tibben-Lembke, 1998:12). Spesifik endüstri örneklerine bakacak olursak; ters lojistik faaliyetlerinin firmalar için ne kadar kritik olduğunu görürüz. Genellikle ürün değeri büyük ve geri dönüş oranı yüksek olan firmalar geri dönüş süreçlerini geliştirmek için daha fazla

12 336 Erol BULUT- Ali DERAN efor sarf ederler. Bunun için en iyi örnek otomotiv yedek parçaları endüstrisidir. Yeniden üretilmiş oto parçaları pazarının büyüklüğü ABD de yaklaşık 36 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir. Örneğin alternatörler ve marşların yaklaşık %90-95 i değişim maksadıyla yeniden üretilmektedir. Mutedil bir tahmine göre ABD de hali hazırda civarında otomobil parçaları satan ve yeniden üretim yapan firma bulunmaktadır. Yeniden yapım ve üretim önemli ölçüde kaynak tasarrufu sağlar. Yapılan bir araştırmaya göre ABD de orijinal marşların yaklaşık %50 si yeniden yapım sürecinde geri kazanılmaktadır. Bu süreç milyonlarca galon ham petrol, binlerce ton çelik ve diğer materyalin kullanılmasının önüne geçmektedir (Rogers ve Tibben-Lembke, 1998:6). 5. Ters Lojistik Uygulamasının Arkasında Yatan Nedenler Genellikle firmalar, ters lojistiği maliyetleri azaltarak kar etmek, uygulama zorunda kalmak ve toplumsal açıdan sorumluluk hissetmek gibi saiklerle yaparlar. Genellikle literatürde nedenler üç ana kısımda incelenir. Bunlar (Brito ve Dekker, 2002:10 14): a) Đktisadi: Bir ters lojistik programı, firmaya hammadde kullanma oranını azaltması ve geri dönen malzeme sonucunda doğrudan kazançlar sağlar. Diğer yandan firmalar, ters lojistik uygulaması ile piyasada çevreci imaj yaratmak, müşterileri ile iyi ilişkiler kurmak ve piyasasını korumak gibi dolaylı kazançlar da sağlarlar. Bu konuda bir örnek vermek gerekirse; Estee Lauder kozmetik firması her yıl yaklaşık 60 milyon dolar değerinde ürününü toprağa gömmekteydi. Perakendecilerden dönen ürünlerinin yaklaşık 1/3 ünden fazlasını yok etmekteydi. Bu tür atıklar neredeyse her endüstride yaygındır. Ancak Estee Lauder bir bilgi teknolojisi ve ters lojistik süreci uygulayarak yok ettiği ürünlerin miktarını yarıya yakın azaltmaya karar vermiştir. Sistemin uygulandığı ilk yıl firma geri dönmüş ürünlerin yaklaşık %24 ünü değerlendirebilmiş ve yaklaşık dolar tasarruf sağlamıştır. Şirket yöneticileri geri dönmüş ürünlerin yaklaşık %27 sini yok ettiklerini ve bu oranın 1998 yılında %37 olan orandan düşük olduğunu ve önlerindeki 18 ayda ise bu oranı, %15 e çekeceklerini belirtmişlerdir. Bu örnek bile ters lojistik uygulamalarına firmaların önemli maliyet avantajı yarattığından dolayı ihtiyaç duyabileceğini göstermektedir. Estee Lauder bu uygulama sonucunda üretim ve stok miktarını azaltmıştır. Çünkü şirket geri dönmüş ürünleri belirli bir işleme tabi tuttuktan sonra tekrar piyasaya sunabilmektedir.

13 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 337 b) Hukuki: Burada kullanılan hukuki boyut, firmaların sattıkları ürünleri geri alması ile ilgili kurallar bütününü içerir. Pek çok ülkede, bu yasalar müşteriyi koruma adına çıkarılmıştır. c) Sorumluluk: Prensipler ve değerler ile çevresel kaygılar sebebi ile ters lojistik uygulamaları yapılıyor olabilir. Bir genelleştirme yapacak olursak; ürünlerin geri gönderilme ya da ıskartaya çıkarılma nedeni, ya onların artık işlevini tam olarak yerine getirememesi ya da onların yerine getirdiği işleve artık ihtiyaç duyulmamasındandır. Bu çerçevede bu başlık altında biz geri dönüşleri; üretim, dağıtım ve müşteri geri dönüşleri olarak üç kısma ayırıyoruz. Bunların detaylarına bakacak olursak (Brito ve Dekker, 2002:9 11): a) Üretim geri dönüşleri: Üretim geri dönüşleri parça ya da ürünlerin üretim aşamasında geri alınmasını kapsar. Bu, pek çok sebepten olabilir. Hammadde artmış olabilir, ara ya da nihai mal kalite kontrolünden geçememiş olabilir. Bu durumda ürün üzerinde tekrar çalışmak gerekir ya da ürün, üretim sonucunda fazlalık olarak ya da yan ürün olarak kalabilir. Hammadde ve üretim artıkları, ihtiyaç duyulmayan ürün kategorisini gösterir. Oysa kalite kontrol geri dönüşleri hatalı ya da kusurlu kategorisine girer. Özetle üretim geri dönüşleri aşağıda gösterilen üç geri dönüşü kapsar: Hammadde fazlalıkları ya da artıkları, Kalite-kontrol geri dönüşleri, Üretim fazlalıkları ya da artıkları / yan ürünler. b) Dağıtım geri dönüşleri: Dağıtım geri dönüşleri, dağıtım aşaması boyunca meydana gelen geri dönüşleri kapsar. Bu geri dönüşler, ürün geri çağırımı, ticari geri dönüşleri, stok uyarlaması ve fonksiyonel geri dönüşleri kapsar. Ürünün geri çağrılması, ürünün sağlık ve güvenlik nedenleri ile yeniden geri alınması ya da toplanması sürecini ifade eder. Genellikle bu süreci, üretici ya da tedarikçi başlatır. B2B (business to business) ticari geri dönüşleri, genellikle yapılan sözleşme gereği bir perakendecinin ürünleri tedarikçiye geri göndermesini ifade eder. Bu geri dönüşler, yanlış/hasarlı teslimleri, satılamayan ürünleri ve çok kısa raf ömrü olan ürünleri kapsar. Bu ürünler bir perakendeci ya da dağıtımcı tarafından üretici ya da toptancıya geri gönderilir. Satılamayan ürünler, raf ömrü uzun olan modası geçmiş ürünleri ya da çok uzun süredir satılamayan ürünleri kapsar. Stok uyarlamaları, zincirde yer alan bir aktörün stoklarını yeniden dağıtması sonucu ortaya çıkar. Bu konuda antrepo ve mağazalar arasında yapılan stok uyarlaması örnek olarak verilebilir. Ürün bazında ise mevsimlik ürünler örnek olarak gösterilebilir. Son olarak fonksiyonel geri dönüşlere baktığımızda; bu ürünlerin kendi doğasında geriye dönüş ve tekrar ileriye gidişin olduğunu görürüz. Bunun için en iyi örnek, dağıtım taşıyıcıları olan paletlerdir. Bunların fonksiyonu, diğer ürünlerin taşınmasına yardım

14 338 Erol BULUT- Ali DERAN etmektir ve bu işlevi defalarca yerine getirirler. Bu konuda diğer örnekler, konteyner, sandık ve ambalajlardır. c) Müşteri geri dönüşleri: Bu durumda geri dönüş, artık tüketiciye yani müşteriye ulaştıktan sonra çeşitli nedenlerle olur. Bunlar: B2C (Business to consumer) ticari geri dönüşleri (iade garantileri), Garanti geri dönüşleri, Servis geri dönüşleri (tamir, yedek parça,...), Kullanım sonu geri dönüşleri, Yaşam sonu geri dönüşleridir. 6. Geri Dönmüş Ürünlerin Tip ve Özellikleri Gerçekten ne geriye dönüyor ya da ıskartaya çıkıyor sorusunu göz önünde bulundurduğumuzda üç ürün özelliği karşımıza çıkmaktadır. Bunlar (Gungor ve Gupta, 1999: ): a) Kompozisyon (composition): Materyaller ve parçaların sayısı açısından ürün kompozisyonu ürün geri alımını dizayn ederken akılda tutulması gereken pek çok konudan biridir. Sadece sayısı değil materyal ve parçaların nasıl bir araya getirileceği de onların yeniden işleme sürecini kolaylaştıran bir etkiye sahiptir. Ürünün materyal heterojenliği, geri alım sürecinde önemli bir rol oynayabilir. Örneğin; bir işletme farklı materyalleri ayrı akımlarla elde etmeye çabalayabilir ve sonuçta da mümkün olduğunca saf malzeme elde eder (özellikle plastik ürünler). Diğer yandan ürünün boyutu da geri alım sistemlerinde önemli bir faktör olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum özellikle ürünün ulaştırma ve elleçleme sürecinde çok önemlidir. Özetle, bir ürünün esas özellikleri, geri alım sürecinde çok önemli bir belirleyicidir. Çünkü bu tüm süreci ve maliyetleri etkiler. b) Kötüleşme (kalite kaybı-deterioration): Kötüleşme, eninde sonunda bir ürünün fonksiyonunu kaybetmesine yol açar. Bir ürünün kötüleşmesi geri alım seçeneklerini etkiler. Bir ürünün geri alım potansiyelini değerlendirmek için pek çok sorunun sorulması gerekir: Ürün kullanım süresince eskir mi? (doğasından dolayı olan kötüleşme); ürünün tüm parçaları eşit oranda mı eskiyor? (kötüleşmenin homojenliği); ürünün değeri hızlı mı düşmektedir? (ekonomik kötüleşme). Aslında ürünler doğaları gereği modası geçmiş hale gelirler çünkü, bilgisayarlarda olduğu gibi piyasaya yeni ürünlerin girişi nedeniyle işlevlerini hızlı bir şekilde kaybetmeye başlarlar. Bu geçerli olan geri alım seçeneklerini kısıtlayabilir. Eğer bir ürün benzin gibi kullanımı boyunca tamamen tüketiliyorsa ve bir pil gibi çok hızlı eskiyorsa ya da ürünün bazı parçaları kötüleşmeye çok hassas ise bu tip ürünlerin yeniden kullanımı yukarıda sorduğumuz soruların kapsamı dışındadır. Bununla beraber; eğer ürünün sadece belirli bir parçası kötüleşirse o zaman tamir, parça yenileme ya da düzeltme gibi diğer geri alım seçenekleri göz önüne alınabilir.

15 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 339 c) Kullanım şekli (use-pattern): Yer, yoğunluk ve kullanım süresi açısından ürünün kullanım şekli, toplama aşamasını etkileyen önemli özelliklerden biridir. Son kullanıcının bir kurum ya da bir birey olması geri alım sürecini etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Diğer yandan ürünlerin kullanıldığı yer, geri alım merkezine uzaklık ve malların kullanım sıklığı da geri alım sürecini etkiler. Örnek olarak genellikle kısa bir zaman süresi için kullanılan kiralanmış tıbbi ekipmanı göz önüne alalım. Bu ekipmanın daha sonra da kiralanması çok yüksek bir olasılıktır (sterilizasyon gibi uygun operasyonlardan sonra). Yalnızca zaman, kullanım sıklığını tanımlamada kullanılan ögelerden biri değildir. Diğer yandan kullanım süresi boyunca tüketim derecesi de bunu belirler. Bir kitap okuma örneğini göz önünde bulunduralım. Çoğumuz bir kitabı satın alır ve okuduktan sonra saklarız ve bu konuda başka bir şey yapmayız. Oysa Amazon bu konuda çok başarılı bir şekilde bir ikinci el ticareti başlatmış ve diğer şirketlerin de bu yönde uygulama yapmasına neden olmuştur. 7. Firmalarda Strateji ve Rekabet Politikası Olarak Ters Lojistik Dünya genelinde pek çok firma ürünlerinin yeniden kullanılabilirliliğine yönelik olarak ters lojistik uygulamalarına başlamışlardır. Bu gereklilik, tüketim ve dağıtım sonrası faaliyetleri yerine getirme adına firmaların bu konuda bir alt yapı oluşturmalarına yol açmıştır. Günümüz dünyasında pek çok önder firma bir rekabet avantajı olarak ters lojistiğin farkına varmaya başlamıştır. (Marien, 2006:1 2). Firmalar müşteri sonrası atık için sorumluluk aldıkça maliyet tasarrufu ya da gelir yaratmada başarılı sonuçlar elde etmektedirler. Pek çok örgüt ters lojistik fırsatlarını paraya çevirmektedir. Örneğin Eastman Kodak (yeniden kullanılabilir fotoğraf makinası), Hewlett-Packard (yeniden doldurulabilir kartuj) ve Sears (paketlemede %25 oranında azaltma) gibi şirketler başarılı yeniden kullanma ve geri dönüşüm programı uygulamışlardır. Bu uygulamalar yalnızca atık miktarını azaltmakla kalmamış; aynı zamanda bu firmaların işletme maliyetlerini de azaltmıştır. Bu firmaların tümü atık yönetimi maliyetini basitçe minimize etmenin karşıtı olarak ters lojistik sürecini yeniden yatırıma dönüştürme (investment recovery) olarak düşünmeye başlamışlardır. Bu firmalar aşağıdaki alanların bir ya da birkaçında maliyet yatırımlarını geriye dönüştürmeyi başarabilmişlerdir: ham madde ve paketleme temini, üretim ve atık imhası. Dahası, bu önder firmalarca uygulanan programların pek çoğu halkın gözünde imajlarını artırmak ve çalışanların moralini yükseltmek gibi ek faydalar sağlamıştır (Marien, 2006:1 2). Firmaların ters lojistik ile ilgili faaliyetleri, maliyetli ve uğraştırıcı bir hal almaktadır. Bu nedenle firmalar tedarik zincirlerinde bu konuya özel bir ilgi

16 340 Erol BULUT- Ali DERAN göstermekte ve geriye dönen ürünlerle baş etmek için önlemler almaktadır. Bazı firmalar ise sadece yasal düzenlemeleri takip ederek pasif davranmaktadırlar. Fakat önceden önlem alarak davranmak hem firma hem de toplum boyutunda maliyetleri azaltıcı bir etkiye sahiptir. Otomotiv endüstrisindeki tecrübelerin gösterdiği gibi akü geri dönüşleri, tüketicinin tatminini artırıp ve üretim maliyetlerini azaltırken atık yönetimi maliyetlerini azaltan bir araç olabilmiştir. Kullanılmış akülerden elde edilen kurşunların yaklaşık %90 ının geri dönüştürülmesi üreticilerin yeni kurşun talebini azaltmış ve böylece bu maliyet avantajı tüketicilere de yansımıştır. Bir diğer örnek ise bilgisayar sektöründen verilebilir. Bu sektördeki firmalar daha küçük ve güçlü ürünler üreterek malzeme dolayısıyla maliyet tasarrufu sağlamışlardır (Marien, 2006:3 4). Ters lojistik ve atık azaltma stratejileri pasiften aktive doğru giderken firmalar müşterilerinin daha fazla çevre konularına ilgi göstermesi ile birlikte pazar paylarını artırmak ve rekabet üstünlüğü sağlamak için geri dönüşüm programlarını içeren yeni stratejiler geliştirmeye başlamışlardır. Bu yeni stratejileri uygulayan firmaları sınıflandıracak olursak (Marien, 2006:4 6); Kategori A: Bu firmalar ileri teknoloji içeren şirketlerdir ve yüksek Ar-Ge harcaması yaparlar. Diğer yandan ürün ve lojistik maliyetleri satışlarının düşük bir oranına tekabül eder. Eastman Kodak, Hewlett-Packard ve Motorola gibi bu kategoride yer alan firmalar yeni ürün geliştirme sürecinde önemli ölçüde Ar-Ge yatırımı yaparlar. Bu yatırımlar genellikle yeni ürünün nasıl daha az materyal kullanılarak üretileceği üzerinedir. Dolayısıyla böyle bir ürün geliştirilmesi daha az lojistik maliyeti ve daha az atık yaratımı anlamına gelmektedir. Kategori B: Bu kategoride yer alan firmalar da yüksek teknolojiye sahiptirler ama ürünlerinin eskime ya da modasının geçme süresi çok hızlı olduğu için satılan ürünlerin maliyeti ve lojistik maliyetleri biraz yüksektir. Dolayısıyla bu firmalar, ürünlerinin tüketimden sonra elden çıkarılma işlemini ya müşterilere ya da hurda ve tasfiye şirketlerine bırakmaktadır. Bunlar tipik olarak ürünlerinin dağıtımı konusuna yoğunlaşırlar ve ters lojistik gibi konulara ağırlık vermezler. Bu şirketler arasında Compaq, Dell Computer ve Gateway 2000 sayılabilir. Kategori C: Bu kategoride yer alan firmalar ileri teknoloji, yüksek Ar-Ge harcaması, satışlarının yüzdesi olarak düşük lojistik ve düşük satış maliyetlerine sahiptir. Bu şirketler genellikle radikal değişim yapmakla karşı karşıya kalırlar. Bu sınıflamada yer alan IBM gibi firmalar, daha düşük lojistik maliyetleri içerecek daha küçük işlemciler üretmeye yönelmişlerdir. Bu süreçte onlar daha az kaynak kullanarak mallarını dağıtma yolunu seçmişlerdir. Bu firmalar genellikle zaman

17 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 341 açısından A ve B kategorisinde yer alan firmalarla kıyaslama yaptığımız zaman daha az ürün yenileme işlemine sahiptirler. Kategori D: Bu sınıflandırmada yer alan firmalar, yüksek oranda doğrudan tüketicilere ulaştırılan nihai tüketici malları üreten firmalardır. Diğer yandan satışlarının bir yüzdesi olarak satış maliyeti düşük, lojistik maliyetleri yüksek ve Ar- Ge harcamaları düşüktür. Bu firmalar yaklaşık %10 20 oranları arasında değişen geri dönüş oranına sahiptir. Bir kez mal satıldığı zaman ürünün tüketim sonrası nasıl değerlendirileceğinin sorumluluğu tüketiciye geçer ve genellikle bu ürünler yeniden kullanım için hayır kurumlarına hibe edilir. Yükleme materyalleri sonucu oluşan atıklar minimal düzeydedir. Burada esas sorun satış sonrası geri dönen ürünlerle nasıl başa çıkılacağıdır ve bu genellikle çok maliyetli bir işlemdir. Firmalar burada rekabetçi bir üstünlük sağlamak istiyorlarsa, geri dönen malların maliyetlerini azaltmalı ve müşteriler için bu işlemi uzaktan kolayca yapabilmelerinin şartlarını hazırlamalıdırlar. Kategori E: Burada yer alan firmalar; yüksek satış maliyeti olan düşük oranda dayanıklı nihai tüketici malları satarlar. Diğer yandan bu firmaların sattığı ürünler, potansiyel olarak çevre kirliliği yaratacak ürünlerdir. Bu şirketler, görece düşük Ar-Ge harcamasına sahip ve satış sonrası konularla ilgilenmeye daha meyillidirler. Aslında pek çok firma hem yasa gereği hem de yüksek satış maliyeti yüzünden üretim sürecinde ürünlerinin yeniden kullanımı ve geri dönüşümünü sağlayacak sistemleri tesis etmişlerdir. Bu şirketler arasında akü ve lastik üretimi yapan firmalar sayılabilir. Kategori F: Burada yer alan firmalar; düşük satış maliyeti, görece düşük Ar-Ge harcaması, yüksek lojistik maliyetleri ve mallarında çok az değişiklik olan firmalardır. Genellikle bu tip firmalar atıklarını yönetmede isteksiz davranırlar ve yasal düzenleme olana kadar ters lojistik konularıyla fazla ilgilenmezler. Bu firmalara örnek olarak boya şirketleri, içecek konteynerleri üreten firmalar ve paketleme malzemesi üreten firmalar verilebilir. 8. Sonuç Yerine Günümüzde yaşanan iklim değişiklikleri ve özellikle son yılda teknolojide sağlanan gelişmeler ve buna paralele sanayi faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan hava, su ve toprak kirliliğinin yerel ve küresel anlamda etkileri üzerine artan ilgi, çevre ve sanayi arasındaki karşılıklı ilişki üzerinde önemli sonuçlar doğurmuştur. Yaşadığımız dünyanın gelecek nesiller için de bir yaşam alanı olacağı ve bugünkü büyümenin gelecekte de sürdürülebilmesinin bugünden alınacak tedbirlerle mümkün olacağını söyleyen Sürdürülebilir Büyüme kavramı, ürünlerin

18 342 Erol BULUT- Ali DERAN geri kazanımı konusu ile çok yakından ilgilidir. Geri kazanım faaliyetleri aynı zamanda son yıllarda yaşanan kıran kırana rekabet ortamında stratejik yönetim faaliyetinin bir unsuru olan stratejik maliyet yönetim aracı olarak da kullanılmaktadır. Dolayısıyla günümüz dünyasının işletmeleri, hem rekabet avantajı sağlama hem de maliyet tasarrufu sağlama konusunda çok hassas olmalarının yanında toplumsal sorumlulukları gereği de ters lojistik uygulamalarına önem vermek zorundadırlar. Geleneksel tedarik zincirlerinde, lojistik ağ planı, çok temel bir faaliyet olarak görülür. Üretim tesislerinin yeri, depolama konsepti ve ulaştırma stratejileri tedarik zinciri performansının temel belirleyicileridir. Ters lojistik, dağıtım kanalı, destek teknolojisi, dış aracının seçimi, üretim tesisi, antreponun kapasitesi ve yeri gibi konular destek ağının planlaması süresince hesaplanmaya dahil edilmelidir. Elde edilen geri dönüş bilgileri, optimum planlama ve maliyetleri azaltmak için ileri tedarik zinciri bilgisi ile entegre edilmelidir. Tedarik zincir organizasyonu içindeki lojistik destek unsurları hem ileri hem de ters lojistik sürecinde etkin bir şekilde kullanılmak üzere yeniden yapılandırılmalıdır. Ürünlerin geri kazanımı; maliyet yönetimi, çevresel kaygılar, firmaların sorumlulukluklarının artması, sürdürülebilir gelişme, daha az malzeme ve kaynak tüketimi açılarından günümüzde oldukça yaygın hale gelmiştir ve gelecekte de öneminin artması beklenmektedir. Özellikle Avrupa Birliği nin uygulamalarına baktığımız zaman; çevreye duyarlı üretim ve tüketimin ne kadar önemli bir konu olduğunu ve gelecekte de bu eğilimin devam edeceğini söyleyebiliriz. KAYNAKÇA GIMENEZ, Cristina, HELENA, R (2005), Reverse Logistics in the Editorial Sector: An Exploratory Study, downloads/824.pdf, (Erişim Tarihi: ). COOPER, M., LAMBERT, D.M., PAGH, J.D (1997), Supply Chain Management: More than a New Game for Logistics, The International Journal of Logistics Management, vol.8, no.1, s DE BRITO, Marisa, DEKKER, Rommert (2002), Reverse Logistics: a review of case studies, Econometric Institute Report, s DE BRITO, Marisa, DEKKER, Rommert (2002), Reverse Logistics a framework, Econometric Institute Report, s FULLER, D., ALLEN, J., POLONSKY, J., MINTU-WINSATT, A. (1997), A Typology of Reverse Channel Systems for Post-Consumer Recyclables,

19 Ters Lojistik ve Şirketlerin Maliyet Yönetimi Üzerine Etkileri 343 Environmental Marketing: Strategies, Practice, Theory and Research, Haworth Press. GUNGOR, A., GUPTA, S. (1999), Issues in Environmentally Conscious Manufacturing and Product Recovery: a Survey, Computers & Industrial Engineering, V.36, s KARAÇAY, Gülsün (2005), Tersine Lojistik: Kavram ve Đşleyiş, (Erişim Tarihi: ). KETZENBERG, Michael, DER LAAN, E, TEUNTER Ruud (2004), The Value of Information in Reverse Logistics, Erim Report Series Research In Management, Erim Report Series Reference Number Ers Lis, s LOCKLEAR, Elizabeth (2000), A Decision Support System for The Reverse Logistics of Product Take-Back Using Geographic Information Systems and The Concepts of Sustainability, BethsThesis.pdf (Erişim Tarihi: ). LUMMUS, R., VOKURKA, R. (1999), Defining Supply Chain Management: A Historical Perspective and Practical Guidelines, (Erişim Tarihi: ). MARIEN, Edward (2001), Reverse Logistics as Competitive Strategy, Supply Chain Yearbook, s MOLLENKOPF, D., WEATHERSBY, Howard (2003), Creating Value through Reverse Logistics, the Official Magazine of The Logistics Institute, Volume 9, Issue 3/4, s POURMOHAMMADĐ, H., DESSOUKY, M., RAHĐMĐ, M. (2002), A Reverse Logistics Model for the Distribution of Waste/By-products, (Erişim Tarihi: ). ROGERS D., TIBBEN-LEMBKE, S. (1998), Going Backwards: Reverse Logistics Trends and Practices, (Erişim Tarihi: ). SEITZ, Margareta (2003), Reverse Logistics and Remanufacturing in the Automotive Sector, (Erişim Tarihi: ).

20 344 Erol BULUT- Ali DERAN SERRATO, Marco, RYAN, S., GAYTAN, J. (2004), Characterization of Reverse Logistics Networks for Outsourcing Decisions, ~smryan/msrevlog.pdf (Erişim Tarihi: ) THERRY, M., SALOMON, M., WASSENHOVE, N. (1995), Strategic Issues in Product Recovery Management, California Management Review, Vol.37, No.2, s TIBBEN-LEMBKE, R., ROGERS, D. (2002), Differences between Forward and Reverse Logistics in a Retail Environment, Supply Chain Management: an International Journal, Vol.7, No.5, s

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010 Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK Sunum Plânı Tedârik Zinciri ve Tedârik Zinciri Yönetimi Lojistik

Detaylı

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir.

PAZARLAMA. İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 1 PAZARLAMA İnsan ihtiyaç ve isteklerini karşılamaya yönelik mübadele işlemidir. 2 Pazarlama İşlevi Mevcut ve potansiyel alıcılara istek tatmin edici ürün, hizmet ve bilgileri sunmak üzere planlama, fiyatlandırma,

Detaylı

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI PAZARLAMA DAĞITIM KANALI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN Dağıtım kavramı üretilen mal ve hizmetler genellikle üretildikleri yerde zamanda uygun fiyatta ve yeterli miktarda talep edilmemektedir. Mal ve hizmetlerin

Detaylı

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim

Detaylı

TERSİNE LOJİSTİK: KAVRAM VE İŞLEYİŞ

TERSİNE LOJİSTİK: KAVRAM VE İŞLEYİŞ Arş.Gör. Gülsün KARAÇAY Çukurova Üniversitesi İ.İ.B.F. İşletme Bölümü TERSİNE LOJİSTİK: KAVRAM VE İŞLEYİŞ ÖZET Ürünlerin geri kazanımı; çevresel kaygılar, firmaların sorumlulukluklarının artması, sürdürülebilir

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Neden? Bir ișletme sistemi için en kilit etken MÜȘTERİdir. Müșteri açısından ișletmeleri etkileyen güncel etkiler: Müșteri sayısı artmaktadır.

Detaylı

ÜRETİCİ SORUMLULUĞU KAVRAM BELGESİ

ÜRETİCİ SORUMLULUĞU KAVRAM BELGESİ ÜRETİCİ SORUMLULUĞU KAVRAM BELGESİ Üretici Sorumluluğu İlkesi bir ürün için üretici sorumluluğunun ürün ömrünün tüketici sonrası aşamasına kadar uzandığı çevre politikası yaklaşımı olarak tanımlanabilir.

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

Üretim Nedir? Üretim Planı

Üretim Nedir? Üretim Planı Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Üretim Planı Üretim Nedir? Mal ve hizmetleri bir dizi işlemden geçirerek biçim, zaman ve yer boyutuyla faydalı hale getirmek veya faydalılıklarını artırmaya yönelik her

Detaylı

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ Tedarik Zinciri Nedir? Hammadde temini yapan, onları ara mal ve nihai ürünlere çeviren, nihai ürünleri müşterilere dağıtan, üretici ve dağıtıcıların oluşturduğu bir ağdır. TARLADAN

Detaylı

TREND LOJİSTİK. Gelişen Lojistik Uygulamalar. ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com

TREND LOJİSTİK. Gelişen Lojistik Uygulamalar. ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com TREND LOJİSTİK Gelişen Lojistik Uygulamalar Depo Yönetimi LOGIMEX 11 1 Mart 2012 ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com 1 Depolamanın Yeri Tedarik Zinciri Lojistik Depolama

Detaylı

Hakkımızda. www.kita.com.tr. KITA, 1995 te kurulmuş entegre bir lojistik hizmet üreticisidir.

Hakkımızda. www.kita.com.tr. KITA, 1995 te kurulmuş entegre bir lojistik hizmet üreticisidir. İstanbul, 2013 Hakkımızda KITA, 1995 te kurulmuş entegre bir lojistik hizmet üreticisidir. KITA, taşıma ve lojistik hizmetlerinde mükemmelliği hedef alarak ve kalifiye insan kaynağını en etkin şekilde

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ Mehmet TANYAŞ İTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Lojistik Derneği (LODER) Başkanı ORACLE Applications Day 14.03.2006, İSTANBUL SUNUM PLANI Lojistik Yönetimi

Detaylı

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1

Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 İŞLE 305 Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1 Yrd. Doç. Dr. Ali COŞKUN İşletme (Türkçe) Bölümü 2007-2008 Güz Yarıyılı Muhasebe Sistemi İşletme hakkında, işletmede çıkarı bulunan taraflara bilgi sağlayan

Detaylı

Business Game (İşletme Oyunu)

Business Game (İşletme Oyunu) Business Game (İşletme Oyunu) Business Game Şirketler iki çeşit ürün üretirler Tüm şirketler bu ürünleri aynı pazarda satarlar Müşteriler Pazar Oyunun başlangıcında, her takım tamamlayacağı senaryo hakkında

Detaylı

Geçmiş ve Gelecek. Türkiye Lojistiği Geleceğe Nasıl Ulaşacak. Geleceğin Tedarik Zincirini Oluşturmak 13 Mayıs 2015

Geçmiş ve Gelecek. Türkiye Lojistiği Geleceğe Nasıl Ulaşacak. Geleceğin Tedarik Zincirini Oluşturmak 13 Mayıs 2015 Geçmiş ve Gelecek Türkiye Lojistiği Geleceğe Nasıl Ulaşacak Geleceğin Tedarik Zincirini Oluşturmak 13 Mayıs 2015 ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik YönetimDanışmanı atilla@yildiztekin.com Nasıl Bir Değişim Yaşıyoruz?

Detaylı

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon

3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon 3. Hafta Ar-Ge Yönetimi Yeni Ürün İnnovasyon Ar-Ge Nedir? Araştırma, var olan bilgiye kullanılabilir ve kanıtlanabilir nitelikte yeni bilgiler eklemek amacını güden sistemli bir incelemedir. Araştırma

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

LOJİSTİK VE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI

LOJİSTİK VE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI LOJİSTİK VE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI LOJİSTİK VE TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ UZMANLIK PROGRAMI Program 1: Program 2: Taşımacılık Yönetimi Depo Yönetimi Stok Yönetimi Satınalma ve Tedarik

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com

TUZLA DERİ OSB GERİ DÖNÜŞÜM A.Ş. KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ. www.tuzlageridonusum.com KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA (TGD) Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman tasarruflu

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Haluk ERCEBER İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

TAKİPÇİ ÜLKELER, PİYASA YAPICI ÜLKELERE KARŞI: KÜRESEL ENTEGRASYONUN NERESİNDEYİZ?

TAKİPÇİ ÜLKELER, PİYASA YAPICI ÜLKELERE KARŞI: KÜRESEL ENTEGRASYONUN NERESİNDEYİZ? DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2013 N201345 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı İdil BİLGİÇ ALPASLAN 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri İrem KIZILCA 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri TAKİPÇİ ÜLKELER,

Detaylı

BT Maliyetlerinde Etkin Yönetim Stratejileri *

BT Maliyetlerinde Etkin Yönetim Stratejileri * PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu BT Maliyetlerinde Etkin Yönetim Stratejileri * Anıl l Erkan, Kıdemli K Müdür, M Danış ışmanlık Hizmletleri Seda Babür, Danış ışman, Danış ışmanlık Hizmletleri PwC

Detaylı

İçerik. Ürün Sorumluluk Sigortası. Ürün Geri Çağırma (Kriz Yönetimi) Sigortası

İçerik. Ürün Sorumluluk Sigortası. Ürün Geri Çağırma (Kriz Yönetimi) Sigortası İçerik Ürün Sorumluluk Sigortası Ürün Geri Çağırma (Kriz Yönetimi) Sigortası 1 ÜRÜN SORUMLULUK SİGORTASI 2 ÜRÜN SORUMLULUK SİGORTASI Sigortalının ürettiği malların/ürünlerin kullanılması esnasında 3.şahısların

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

TERSĐNE LOJĐSTĐK: ÖNEMĐ VE DÜNYADAKĐ UYGULAMALARI

TERSĐNE LOJĐSTĐK: ÖNEMĐ VE DÜNYADAKĐ UYGULAMALARI Gazi Üniversitesi Đktisadi ve Đdari Bilimler Fakültesi Dergisi 9 / 2 (2007). 181-196 TERSĐNE LOJĐSTĐK: ÖNEMĐ VE DÜNYADAKĐ UYGULAMALARI Gülsün NAKIBOĞLU * Öz: Tersine lojistik hammadde, yarı mamul, nihai

Detaylı

Üretim Yönetimi Nedir?

Üretim Yönetimi Nedir? Üretim Yönetimi Üretim Yönetimi Nedir? Üretim süreçlerini ilgilendiren tüm kararların alınması ile ilgili disiplindir. Üretilen malların istenilen nicelikte ve zamanda en az giderle oluşmasını amaçlar

Detaylı

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... TUZLA DÜZCE KEMERBURGAZ ALMANYA GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman

Detaylı

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI www.yalinenstitu.org.tr 1 YALIN ENSTİTÜ Yalın Düşünce AMAÇ Müşteriye mükemmel değer sunmak YÖNTEM İsraflardan arındırılmış mükemmel prosesler 2 YALIN ENSTİTÜ Değer Müşteriye

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

Bir tık uzağınızdayız...

Bir tık uzağınızdayız... Türkiye nin Lojistikte İlk ve Tek Marka Patentli 4.Parti Lojistik Şirketi Bize Ulaşın: 0212 873 87 47 www.4pl.com.tr Bir tık uzağınızdayız... Hakkımızda 2012 yılında kurulmuş olan 4PL hizmet alan ve veren

Detaylı

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi. bilgilendirme notu. Sayfa 1 Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği AİFD Türkiye 2006 Yılı İlaç Harcamaları Değerlendirmesi bilgilendirme notu Sayfa 1 İçindekiler: Konu Sayfa Genel Değerlendirme: Türk ilaç piyasasında neler oldu?... 3

Detaylı

Stok (envanter)yönetimi

Stok (envanter)yönetimi Stok (envanter)yönetimi Stok tanımı Stok problemleri Stok noktaları Stokun önemi (finansal-üretim) Niçin stok bulundurulur? Stok problemlerini sınıflandırma Stok maliyetleri ABC analizi Bağımsız talep

Detaylı

IBC LERIN DÜNYA ÇAPINDA GERI ALINMASI VE YENILENMESI

IBC LERIN DÜNYA ÇAPINDA GERI ALINMASI VE YENILENMESI IBC LERIN DÜNYA ÇAPINDA GERI ALINMASI VE YENILENMESI Boş konteynerleriniz için kalıcı çözüm: SCHÜTZ TICKET SERVICE. Çevrenin korunmasını sağlamak ve doğal kaynakları muhafaza etmek günümüz endüstriyel

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

2013-2014 ACADEMIC YEAR CURRICULUM OF DEPARTMENT OF LOGISTICS MANAGEMENT FIRST SEMESTER

2013-2014 ACADEMIC YEAR CURRICULUM OF DEPARTMENT OF LOGISTICS MANAGEMENT FIRST SEMESTER 2013-2014 ACADEMIC YEAR CURRICULUM OF DEPARTMENT OF LOGISTICS MANAGEMENT FIRST SEMESTER ENG 102 Akademik Sunum Becerileri Academic Presentation Skills 2 2 3 6 HVI 101 Sivil Havacılığa Giriş Introduction

Detaylı

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra fiziksel ve ekonomik ömrünü tamamlar ve artık kullanılamaz

Detaylı

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - IV. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ

YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş. Ders - IV. Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ YÖN339 Taşımacılık Yönetimine Giriş Ders - IV Yrd. Doç. Dr. A. Özgür KARAGÜLLE Arş. Grv. Gültekin ALTUNTAŞ Taşımacılığın İşlevsel Kontrolü Bir işletmede, taşımacılıktan sorumlu Lojistik, Tedarik, Pazarlama

Detaylı

2015 NİSAN-HAZİRAN DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ

2015 NİSAN-HAZİRAN DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ 21 NİSAN-HAZİRAN DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ 1 Temmuz 21 Banka Kredileri Eğilim Anketi nin 21 yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 1 Temmuz 21 tarihinde

Detaylı

Tedarik Zinciri Aşamaları. Tedarik Zincirleri Dinamiktir. Tedarik Zinciri Aşamaları. Tedarik Zincirinin Amacı Aşamaları. Tedarik Zinciri Aşamaları

Tedarik Zinciri Aşamaları. Tedarik Zincirleri Dinamiktir. Tedarik Zinciri Aşamaları. Tedarik Zincirinin Amacı Aşamaları. Tedarik Zinciri Aşamaları TEDARİK ZİNCİRİ FAALİYETLERİ ve MALİYET UNSURLARI Tedarik zinciri, müşteri ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile üretilen mal ve hizmet ile doğrudan yada dolaylı olarak ilgili tüm taraflardan oluşan bir yapıdır

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNE GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM: TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER Önsöz... v İçindekiler... vii BİRİNCİ BÖLÜM: TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNE GİRİŞ 1.1 Tedarik Zincirinin Temel Fonksiyonları... 8 1.1.1 Üretim... 8 1.1.2 Envanter Yönetimi... 16 1.1.3 Taşıma ve

Detaylı

ELEKTRONİK TİCARET DR. AYŞEGÜL SAĞKAYA GÜNGÖR

ELEKTRONİK TİCARET DR. AYŞEGÜL SAĞKAYA GÜNGÖR ELEKTRONİK TİCARET DR. AYŞEGÜL SAĞKAYA GÜNGÖR E-İŞ Elektronik İş (E-iş) Bilgi ve iletişim teknolojilerinin bir şirketin tüm aktivitelerini desteklemek amaçlı uygulanması Şirketin iç ve dış veri sistemlerini

Detaylı

Tedarikçi risklerini yönetebilmek

Tedarikçi risklerini yönetebilmek www.pwc.com.tr Tedarikçi risklerini yönetebilmek. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu İçerik 1. Tedarikçi risklerini yönetme ihtiyacı 2. Tedarikçi risk yönetimi bileşenleri 3. Yasal gelişmeler 2 Tedarikçi risklerini

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

TERSİNE LOJİSTİKTE TEKNOLOJİ KULLANIMI VE YAŞANAN SORUNLAR

TERSİNE LOJİSTİKTE TEKNOLOJİ KULLANIMI VE YAŞANAN SORUNLAR SOSYAL ve BEŞERİ BİLİMLER DERGİSİ Cilt 5, No 1, 2013 ISSN: 1309-8012 (Online) TERSİNE LOJİSTİKTE TEKNOLOJİ KULLANIMI VE YAŞANAN SORUNLAR M.Oya ÇETİK Çukurova Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Yrd.

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions)

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Öğr. Üyesi: Öznur Özdemir Kaynak: Waters, D. (2009). Supply Chain Management: An Introduction to Logistics, Palgrave Macmillan, New York

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Üretme ve Dışarıya Yaptırma Kararları- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Üretme ve Dışarıya Yaptırma Kararları İșletmeler, müșteri gereksinimlerinin karșılanması için hem doğrudan bu

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Kara Yolu. KITA, başta Avrupa olmak üzere Ortadoğu ve BDT ülkeleriyle karşılık olarak çalışmaktadır.

Kara Yolu. KITA, başta Avrupa olmak üzere Ortadoğu ve BDT ülkeleriyle karşılık olarak çalışmaktadır. TANITIM Kıta Ulaştırma Hizmetleri A.Ş. 1995 te kurulmuş bir lojistik hizmet firmasıdır. Kıta, verdiği taşıma ve lojistik hizmetlerinde mükemmelliği hedef almış, kalifiye insan kaynağını en etkin şekilde

Detaylı

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

Stok Yönetimi M. Görkem Erdoğan 10 Aralık 2015

Stok Yönetimi M. Görkem Erdoğan 10 Aralık 2015 Stok Yönetimi M. Görkem Erdoğan 10 Aralık 2015 2 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ 5 2. STOKLARIN SINIFLANDIRILMASI 7 3. STOK YÖNETİMİ 9 3.1.Neden stok tutulur? 9 3.2.Fazla veya Az Stoklama 10 3.3.Stok Düzeyleri 10

Detaylı

BÖLÜM 3: TEDARİK ZİNCİRLERİNDE DAĞITIM AĞI TASARIMI-I

BÖLÜM 3: TEDARİK ZİNCİRLERİNDE DAĞITIM AĞI TASARIMI-I BÖLÜM 3: TEDARİK ZİNCİRLERİNDE DAĞITIM AĞI TASARIMI-I Bu bölümde, tedarik zincirlerinde dağıtımın rolünü ve bir dağıtım ağı tasarlarken hangi faktörleri gözönünde bulundurmamız gerektiğini ele alacağız.

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Mühendislik Ekonomisi

Mühendislik Ekonomisi Mühendislik Ekonomisi Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Orhan TORKUL Dersi Verenler Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir HIZIROĞLU Yrd. Doç. Dr. Tijen ÖVER ÖZÇELİK Dr. Halil İbrahim CEBECİ Dersin

Detaylı

Lachenmeier Stretch Hood T1. Küçük ve güçlü

Lachenmeier Stretch Hood T1. Küçük ve güçlü Lachenmeier Stretch Hood T1 Küçük ve güçlü Lachenmeier Stretch Hood Stretch hood teknolojisi palet sarma yöntemlerinin diğer türlerine göre önemli avantajlar sunmaktadır. Film ve enerji tüketiminde tasarruf

Detaylı

Intralojistikte AGV Kullanımı

Intralojistikte AGV Kullanımı Intralojistikte AGV Kullanımı Yalçın Eroğlu 13.11.2013 Intralojistik Tüm endüstriyel alanlarda, dağıtım ve üretim bölgelerinde, dahili malzeme ve bilgi akışının organizasyonu, kontrolü, yürütülmesi ve

Detaylı

Tarih /07/09. Bay/Bayan., Tez Konusu: Türkiye de tedarik zinciri işbirliğinin performans gelişimine etkisi

Tarih /07/09. Bay/Bayan., Tez Konusu: Türkiye de tedarik zinciri işbirliğinin performans gelişimine etkisi Tarih /07/09 Bay/Bayan., Tez Konusu: Türkiye de tedarik zinciri işbirliğinin performans gelişimine etkisi Brunel Üniversitesi Đşletme Fakültesi yüksek lisans öğrencisi olarak Türkiye de tedarik zinciri

Detaylı

1/3 olasılıkla 1000 1/3 olasılıkla 1500 1/3 olasılıkla 2000

1/3 olasılıkla 1000 1/3 olasılıkla 1500 1/3 olasılıkla 2000 Tekstil ve Hazır Giyim Lojistiği İş Konferansı 11 Eylül 2007 Küresel Rekabet İçin Tedarik Zinciri Entegrasyonu ve Lojistik Dr. Alper Şen Bilkent Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Tedarik Zinciri

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

ÇORLU ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr

ÇORLU ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ TEMİZ ÇEVRE, TEMİZ GELECEK www.ekolojikenerji.com.tr

Detaylı

TERSİNE LOJİSTİK KAVRAMI VE TERSİNE LOJİSTİK AĞ TASARIMI

TERSİNE LOJİSTİK KAVRAMI VE TERSİNE LOJİSTİK AĞ TASARIMI Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonometri ve İstatistik Sempozyumu Özel Sayısı, 2011 407 TERSİNE LOJİSTİK KAVRAMI VE TERSİNE LOJİSTİK AĞ TASARIMI Ümran ŞENGÜL 1 Özet: Kullanılmış ürün ve materyallerin geri

Detaylı

DERS PROFİLİ. B2B Pazarlama MAN 411 Güz 7 3+0+0 3 6

DERS PROFİLİ. B2B Pazarlama MAN 411 Güz 7 3+0+0 3 6 DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS B2B Pazarlama MAN 411 Güz 7 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Seçmeli Yrd Doç. Dr. Mısra

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. İngilizce İşletme Yönetimi Doktora Programı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. İngilizce İşletme Yönetimi Doktora Programı ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Pervin ERSOY Unvanı: Öğretim Görevlisi Doktor E-Mail: pervin.ersoy@yasar.edu.tr; pervinersoy@gmail.com Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU. A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir

YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU. A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir Belgelendirme Zorunluluğu İlişkili şirketler arasında gerçekleştirilen işlemlerde uygulanan fiyatların emsallere uygunluk ilkesi

Detaylı

Orta gerilim ekipmanınızı geri dönüştürmeyi düşündünüz mü?

Orta gerilim ekipmanınızı geri dönüştürmeyi düşündünüz mü? Orta gerilim ekipmanınızı geri dönüştürmeyi düşündünüz mü? Schneider Electric tam yasal ve çevresel uyumluluğu sağlamanıza yardımcı olur. Yasal bir gereksinim, çevre için bir görev > Atık ayırma ve geri

Detaylı

İç Servis. Dış Servis. Serbest İç Servis Mağazaya Sipariş Ver Teslimat Montaj Bilgisayar Toplama Kalite Kontrolü Teslim Et

İç Servis. Dış Servis. Serbest İç Servis Mağazaya Sipariş Ver Teslimat Montaj Bilgisayar Toplama Kalite Kontrolü Teslim Et İç Servis Dış Servis Serbest İç Servis Mağazaya Sipariş Ver Teslimat Montaj Bilgisayar Toplama Kalite Kontrolü Teslim Et Hazırla Gönder Takip Et Teslim Al Montajını Yap Servis Girişi Müşterilerin getirdiği

Detaylı

EDM SAP Business One

EDM SAP Business One EDM SAP Business One SAP Business One Kobileri Dünya Standartlarına taşıyoruz.. SAP Business One Tek sistemle daha verimli ve etkin yönetim SAP Business One tüm KOBİ lerin taleplerini karşılamak üzere

Detaylı

Speed Up. Smart Conveying Technology.

Speed Up. Smart Conveying Technology. Speed Up. Smart Conveying Technology. Hızlı, daha hızlı, seepex. 2008 yılında, Smart Stator Technology ile, bakım süreleri ile pompalarınızın montajı ve sökülmesi için harcanan zamanı belirgin şekilde

Detaylı

Türkiye de ÖTA Atık Yönetimi Sempozyumu ( 2012 )

Türkiye de ÖTA Atık Yönetimi Sempozyumu ( 2012 ) Türkiye de ÖTA Atık Yönetimi Sempozyumu ( 2012 ) 25 Nisan, Side / Antalya Mine Koç, Anel Doğa Entegre Geri Dönüşüm Endüstri A.Ş., Kocaeli/Türkiye Yönetmelikler Katı Atıklar Çevre Kanunu 1983 Tehlikeli

Detaylı

: Durmayan üretimin sırrı. Bergman Gülsün SICK Türkiye A.Ş. 13.11.2013

: Durmayan üretimin sırrı. Bergman Gülsün SICK Türkiye A.Ş. 13.11.2013 : Durmayan üretimin sırrı Bergman Gülsün SICK Türkiye A.Ş. 13.11.2013 Sunucu : Bergman Gülsün : Teknik Müdür : 16 yıl @ SICK : İletişim : : Tlf : (216) 528 50 00 / 5032 : Gsm : (532) 343 83 15 : E-mail

Detaylı

Çalışan Devir Oranı Araştırması. İşgücü Analitikleri - Ekim 2012

Çalışan Devir Oranı Araştırması. İşgücü Analitikleri - Ekim 2012 Çalışan Devir Oranı Araştırması İşgücü Analitikleri - Ekim 2012 Araştırma Hakkında 2012 Ekim ayında PERYÖN ve Towers Watson tarafından düzenlenen Çalışan Devir Oranı Araştırması na çeşitli sektörlerden

Detaylı

2015 OCAK-MART DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ

2015 OCAK-MART DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ 21 OCAK-MART DÖNEMİ BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ 1 Nisan 21 Banka Kredileri Eğilim Anketi nin 21 yılı ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından 1 Nisan 21 tarihinde yayımlandı.

Detaylı

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları, Güney Bulgaristan, 16 Haziran 2007. Plovdiv University Ağustos 2008 : 0.25 ppb Eylül 2009 :0.5 ppb Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları,

Detaylı

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması,

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, işletmelerde mal ve hizmet üretimi için gereken işgücü, makine, malzeme gibi kaynakların verimli bir şekilde

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

Türkiye ambalaj sektörü büyüyor...

Türkiye ambalaj sektörü büyüyor... Türkiye ambalaj sektörü büyüyor... - 1999 2 2011 KBA 142-6+1 280 Gaziantep Fabrika da temelleri 2008 ve üretime geçen 2. Tesisi olan Gaziantep 7,000 m 2 ile 2012 model alman teknolojisi büyük format KBA

Detaylı

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK

ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK ULUSLARARASI PAZARLAMADA DAĞITIM VE LOJİSTİK Uluslararası Pazarlamada dağıtım alt karması birbiriyle ilişkili iki kısımda ele alınır 1- Dağıtım kanalları seçimi 2- Fiziksel dağıtım (lojistik) ULUSLARARASI

Detaylı

Değeri Yönetemeyenler. Toysrus Lehman Brothers WordCom Refco Delta Airlines Teba Vanet KTHY Aria ve Aycell

Değeri Yönetemeyenler. Toysrus Lehman Brothers WordCom Refco Delta Airlines Teba Vanet KTHY Aria ve Aycell Değer OLUŞTURMA Değeri Yönetemeyenler Toysrus Lehman Brothers WordCom Refco Delta Airlines Teba Vanet KTHY Aria ve Aycell Ne oluyor? İmalat Global olmak zorunda, dünya/kıta/bölge/ülke boyunca dağıtık imalat->

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

aberon PICK-BY-LIGHT aberon PICK CART,

aberon PICK-BY-LIGHT aberon PICK CART, DEPO OTOMASYONU VELTIONoptimum ilaç ve kozmetik ürünleri dağıtıcılarına çok çeşitli seçenekler sunar. Toplama otomasyonuna ilişkin sunduğumuz çözümler, dağıtıcıların ürün akışlarını ve hizmet seviyelerini

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

OKULUMUZ ALANLARI. - Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Programlarına kayıtlı öğrencilerimiz,

OKULUMUZ ALANLARI. - Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Programlarına kayıtlı öğrencilerimiz, OKULUMUZ ALANLARI 2013-2014 eğitim öğretim yılında açılması sebebiyle okulumuzda, sadece 9. sınıf öğrencileri bulunmakta olup, bu yıl için meslek alanlarında eğitim öğretim yapılamamaktadır. 2014-2015

Detaylı

ELEKTRONİK İŞ SÜREÇLERİ ÜNİTE 8

ELEKTRONİK İŞ SÜREÇLERİ ÜNİTE 8 ELEKTRONİK İŞ SÜREÇLERİ ÜNİTE 8 GİRİŞ Yeni iş ortamında işletmeler hızlı olmak zorundadır. Bunun için daha hızlı tedarik etmek, daha hızlı üretmek ve daha hızlı satmak durumundadır. Bu bölümde yeni bir

Detaylı