CNC MAKRO PROGRAMLAMA. Fanuc, Haas (Yasnac), Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi) İçin Custom Macro B. Kitabından. Örnek Bölümler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "CNC MAKRO PROGRAMLAMA. Fanuc, Haas (Yasnac), Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi) İçin Custom Macro B. Kitabından. Örnek Bölümler"

Transkript

1 CNC MAKRO ROGRAMLAMA Fanuc, Haas (Yasnac), Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi) İçin Custom Macro B Kitabından Örnek Bölümler (Örnek bölümlerin olduğu bu dokümanda kitabın çeşitli bölümlerinden kısmi alıntılar yapıldığı için konu akışlarında kopukluklar bulunmaktadır. Gerçek kitapta ise konular oldukça akıcı bir şekilde açıklanmıştır.) Kitabın tam halini edinmek için: Pîrî Reis Üniversitesi yayınları tarafından basılan CNC Makro Programlama kitabını edinmek için ve e posta adreslerinden biri ile iletişime geçiniz.

2

3 CNC MAKRO PROGRAMLAMA Fanuc, Haas (Yasnac), Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi) İçin Custom Macro B ÖMER SEÇGİN

4 Her türlü yayın hakkı T.C. Pîrî Reis Üniversitesine aittir. Bu kitabın tamamı veya bir kısmı T.C. Pîrî Reis Üniversitesi Rektörlüğünden yazılı izin alınmaksızın mekanik veya elektronik yollarla çoğaltılamaz ve / veya kopya edilemez. T.C. Pîrî Reis Üniversitesi Yayınları I. Baskı: 2013 Kitap No: 2 Baskı Tarihi: 2013 ISBN: Baskı: HAS MATBAACILIK SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ. 100, Yıl Mahallesi, MAS SİT Matbaacılar Sitesi 3. Cadde, 199/A BAĞCILAR / İSTANBUL Tel: (0212) Fax: (0212)

5 Refik e

6 ÖNSÖZ Ulusların dünyadaki konumunu belirleyen en önemli etkenlerden biri teknoloji üretim seviyesi, diğeri de teknolojiyi kullanabilme seviyesidir. İleri teknoloji ürünü olan CNC tezgâhlar talaşlı üretim sektöründe yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Ülkemizde, bu tezgâhların kullanımına yönelik birçok CNC programcılığı kitabı yazılmasına rağmen maalesef bu kitaplarda makro programlama yöntemine yer verilmemiştir. Yerli ve yabancı kaynaklar tarandığında bu konuda çok az çalışma yapıldığı görülmüş; bu konuda Türkçe bir kitap yazmanın gerekli ve faydalı olacağı kanaatine varılmıştır. Makro programlama, CNC program yazma işlemini oldukça kolaylaştıran bir yöntemdir. Birbirine benzer fakat ölçüsel farklılıkları olan parçaların işlenmesi; cep boşaltma v.b. özel çevrimler oluşturulması; helisel-parabolik v.b. standart olmayan eksen hareketlerinin oluşturulması; program çalışırken alarm veya mesaj üretilmesi; tezgâhın sahip olmadığı bazı opsiyonların makrolarla yazılarak kullanılması; kesici ve iş parçası ölçme ve kontrol amaçlı propların kullanılması v.b. işlemlerde makro programlardan yararlanılır. Kitap hazırlanırken CNC programcılığı ile ilgili yazılmış kitapların yanı sıra Fanuc, Haas (Yasnac), Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi) operatör kılavuzları ve makro programlama hakkında yazılmış olan bilimsel makaleler incelenmiştir. Kitapta, makro programlama hakkında genel bilgiler verildikten sonra programcılığın temeli olan algoritma ve akış diyagramı konularına değinilmiştir. Değişken kavramı ve değişkenlerin kullanımı açıklanmıştır. Döngüler ve makro alt programların çağırılması anlatılıp sistem değişkenlerinin kullanımı örneklerle açıklanmıştır. Makro program yazmanın püf noktaları üzerinde durulup son olarak birçok makro program örneği verilerek makro program yazmanın daha iyi kavranması hedeflenmiştir. Bu kitap sadece eğitimcilere ve uzmanlara yönelik değil, sanayide çalışan tüm personele ve öğrencilere de başvuru kaynağı olarak hazırlanmıştır. Bu nedenle kitapta akademik dil kullanılmayarak herkesin rahatça anlayabileceği sade bir üslup tercih edilmiştir. Ayrıca kitabın bazı bölümlerinde (okuyucu ile konuşurcasına) okuyucuya hitap edilerek konunun daha iyi anlaşılması hedeflenmiştir. Kitabın hazırlanması esnasında her türlü desteği veren aileme, Prof. Dr. Süleyman ÖZKAYNAK a, Doç. Dr. Vedat SAVAŞ a, ve Yrd. Doç. Dr. Çetin ÖZAY a; kitabın basımı aşamasında desteklerini esirgemeyen Pîrî Reis Üniversitesi Rektörlüğüne teşekkürü borç bilirim. Gelecek baskılar için kitabın daha da geliştirilmesi amacıyla görüş ve önerilerinizi ve adreslerine elektronik posta yolu ile bildirmenizi rica ederim. Makro programlama yönteminin sanayide daha yaygın bir şekilde kullanılarak birçok işin çok daha kısa sürede ve daha az maliyetle üretilmesini sağlayacağı düşüncesiyle hazırlanan bu kitabın sanayicilere, CNC operatörlerine, öğrencilere ve öğretmenlere faydalı olması dileği ile, Ömer SEÇGİN Tuzla - Mayıs 2013

7 ÖNEMLİ UYARI! Bu kitapta Custom Macro B veya User Macro B olarak adlandırılan makro programlama yöntemi açıklanmıştır. Bu yönteme kısaca CNC makro programlama denilmiştir. Makro program yazmayı doğru şekilde öğrenebilmek için hazırlık komutlarını (G kodlarını), yardımcı fonksiyonları (M kodlarını), alt programların yapısını ve kullanımını doğru bir şekilde biliyor olmalısınız. Aksi takdirde temel CNC programlama bilgisine sahip olmadan hazırlayacağınız makro programlarda çeşitli yapısal/mantıksal hatalar olabilir, tezgâh veya iş parçasının hasar göreceği iş kazaları meydana gelebilir. Sistem değişkenlerinin kullanımları CNC kontrol ünitelerinin modellerine göre değişiklik gösterebilmektedir. Sistem değişkenlerini doğru bir şekilde kullanabilmek için tezgâhınızın kullanım kılavuzunu referans almalısınız. CNC kontrol ünitelerinin değişik versiyonlarında G kodlarının, M kodlarının ve sistem değişkenlerinin kullanımı farklılaşabilmektedir. Herhangi bir iş kazasına meydan vermemek için, bu kitapta verilen örnek programları tezgâhınızda kullanırken ilk önce programı inceleyerek programda kullanılan komutların tezgâhınızla uyumlu olup olmadıklarını kontrol ediniz, herhangi bir sorun tespit etmeseniz dahi (programı ilk kez çalıştırırken) tekli satır işleme (Single Block), Dry Run v.b. güvenlik opsiyonlarını kullanınız.

8 İÇİNDEKİLER: BÖLÜM 1. GENEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER G KODLARI YA GİRİŞ TEMEL PROGRAMLAMA KODLARI ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMI AKIŞ DİYAGRAMININ HAZIRLANMASI MANTIKSAL AKIŞ DİYAGRAMLARI: DÖNGÜSEL AKIŞ DİYAGRAMLARI: 35 BÖLÜM 2. DEĞİŞKENLER DEĞİŞKENLER DEĞİŞKENLERİN TANIMLANMASI DEĞİŞKENLERİN MATEMATİKSEL İFADELERLE KULLANIMI DEĞİŞKENLERLE DÖRT İŞLEM VE İŞLEM ÖNCELİĞİ SIN[#j] FONKSİYONU ASIN[#J] FONKSİYONU COS[#J] FONKSİYONU ACOS[#J] FONKSİYONU TAN[#J] FONKSİYONU ATAN[#J] FONKSİYONU SQRT[#J] FONKSİYONU ABS[#J] FONKSİYONU ROUND[#J] FONKSİYONU FIX[#J] FONKSİYONU FUP[#J] FONKSİYONU LN[#J] FONKSİYONU EXP[#J] FONKSİYONU #i=bin[#j]; ve #i=bcd[#j]; FONKSİYONLARI MATEMATİKSEL İFADELER İÇİN ÖRNEK PROGRAMLAR 49 BÖLÜM 3. DÖNGÜLER YÖNLENDİRME (DALLANMA) KOMUTU ( GOTO N ) BOOLE ve MANTIKSAL FONKSİYONLAR BOOLE FONKSİYONLAR (ŞART İFADELERİ) MANTIKSAL FONKSİYONLAR IF KOMUTU ŞARTLI DALLANMA: IF [şart ifadesi] GOTO N 65

9 ÇİFT ŞART İFADESİ KULLANMA: IF[şart ifadesi] THEN ifade KOMUTU WHILE DÖNGÜSÜ WHILE [şart ifadesi] DO n END n 76 BÖLÜM 4. G65 VE G66 KOMUTU ALT PROGRAMLAR MAKRO PROGRAMLARIN ALT PROGRAM OLARAK KULLANILMASI MAKRO ALT PROGRAMLARIN ÇAĞRILMASI DEĞİŞKEN KAVRAMI GENEL DEĞİŞKENLER BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLERİN TANIMLANMASI: BAĞIMSIZ DEĞİŞKEN TANIMLAMA YÖNTEM BAĞIMSIZ DEĞİŞKEN TANIMLAMA YÖNTEM BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLER KULLANARAK MAKRO PROGRAMLARIN ÇAĞIRILMASI G65 BASİT ÇAĞIRMA G66 MODAL ÇAĞIRMA YEREL DEĞİŞKENLERİN DALLANMASI MAKRO PROGRAM YAZMA ÖDEVLERİ 104 BÖLÜM 5. SİSTEM DEĞİŞKENLERİ SİSTEM DEĞİŞKENLERİNİN MAKRO PROGRAMLARDA KULLANILMASI SİSTEM PARAMETRELERİ VE SİSTEM DEĞİŞKENLERİ #1000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLER #2000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ FREZE İÇİN #2000 Lİ DEĞİŞKENLER: KESİCİ TAKIM BOYU OFSET DEĞERİ (Freze İçin): KESİCİ TAKIM BOYU AŞINMA DEĞERİ (Freze İçin): TAKIM YARIÇAP OFSETİ (Freze İçin): TAKIM YARIÇAP AŞINMA DEĞERLERİ (Freze İçin): İŞ PARÇASI SIFIR NOKTASI DEĞİŞKENLERİ (Freze İçin): TORNA İÇİN #2000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ KESİCİ TAKIM X EKSENİ OFSET DEĞERİ (Torna İçin): KESİCİ TAKIM X EKSENİ AŞINMA DEĞERİ (Torna İçin): KESİCİ TAKIM Z EKSENİ OFSET DEĞERİ (Torna İçin): KESİCİ TAKIM Z EKSENİ AŞINMA DEĞERİ (Torna İçin): KESİCİ UÇ RADYÜSÜ OFSET DEĞERİ (Torna İçin): KESİCİ UÇ RADYÜSÜ AŞINMA DEĞERİ (Torna İçin): HAYALİ TAKIM UCU YÖNÜ (Torna İçin): 118

10 KESİCİ TAKIM Y EKSENİ OFSET DEĞERİ (Torna İçin): İŞ PARÇASI SHIFT KOORDİNAT DEĞERLERİ (Torna İçin): #3000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ KONTROL VE ALARM FONKSİYONU (#3000) TARİH VE ZAMAN BİLGİSİ TEZGÂHIN AÇIK KALDIĞI SÜRE (#3001) OTOMATİK ÇEVRİM (CYCLE) SÜRESİ (#3002) TARİH BİLGİSİ (#3011) SİSTEM SAATİ (#3012) OTOMATİK OPERASYON KONTROLÜ OTOMATİK ÇALIŞMA KONTROLÜ(#3003) İLERLEME KONTROLÜ (#3004) G09 TAM DURMA: MESAJ GÖRÜNTÜLEME (#3006) AYARLAR (#3005) AYNALAMA (İKİZ GÖRÜNTÜ) (#3007) İŞLENMİŞ PARÇA SAYISI (#3901, #3902) #4000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ #5000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ: ENSON TANIMLANMIŞ OLAN EKSEN KOORDİNATLARI: MAKİNE KOORDİNATLARI: İŞ KOORDİNATLARI: G31 ATLAMA FONKSİYONU G31 ATLAMA FONKSİYONUNUN KULLANIMI: TAKIM TELAFİSİ DEĞERİ: SERVO SAPMA DEĞERİ: İŞPARÇASI EV KOORDİNATLARI (WORKSHIFT) : PROGRAMLARIN KORUMA ALTINA ALINARAK VERİ GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASI Lİ PROGRAMLARI KORUMA ALTINA ALMA li PROGRAMLARI KORUMA ALTINA ALMA 152 BÖLÜM 6. PÜF NOKTALAR MAKRO PROGRAMLAMA PÜF NOKTALARI G01, G02, G03 Ü HAFIZAYA ALMA G90, G91 İ HAFIZAYA ALMA O ANDA BULUNULAN X, Y, Z EKSEN POZİSYONUNU HAFIZAYA ALMA DEĞİŞKEN TANIMLANMAMIŞSA ALARM VERME BİRDEN ÇOK DEĞİŞKEN TANIMLANMAMIŞSA ALARM VERME 156

11 19.6. DEĞİŞKENİN POZİTİF TAM SAYI OLUP OLMADIĞININ KONTROLÜ DEĞİŞKEN SIFIRDAN BÜYÜK DEĞİLSE ALARM VERME DEĞİŞKEN TANIMSIZSA DEĞİŞKENE DEĞER ATAMA DEĞİŞKENİN İŞARETİNİ DEĞİŞTİRME (POZİTİF DEĞİŞKENİ NEGATİF YAPMA) CNC FREZE İÇİN SIKLIKLA KULLANILAN MAKRO DEĞİŞKENLERİ TAKIM KOMPENZASYONU İŞ PARÇASI SIFIR NOKTASI OFSETİ G KODLARI ALFABETİK KODLAR POZİSYON VERİLERİ KONTROL DEĞİŞKENLERİ #3003 TEK SATIR İŞLEME #3004 İLERLEME KONTROLÜ BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLER 'LÜ GENEL DEĞİŞKENLER 'LÜ GENEL DEĞİŞKENLER VERİ GİRİŞİ VERİ ÇIKIŞI CNC TORNA İÇİN SIKLIKLA KULLANILAN MAKRO DEĞİŞKENLERİ TAKIM KOMPENZASYONU İŞ PARÇASI SIFIR NOKTASI OFSETİ G KODLARI ALFABETİK KODLAR POZİSYON VERİLERİ KONTROL DEĞİŞKENLERİ #3003 TEK SATIR İŞLEME #3004 İLERLEME KONTROLÜ BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLER 'LÜ GENEL DEĞİŞKENLER 'LÜ GENEL DEĞİŞKENLER NEGATİF SAYININ POZİTİF YAPILMASI EN YAKIN TAM SAYIYA YUVARLAMA 167 BÖLÜM 7. ÖRNEKLER MAKRO PROGRAMLAMA ÖRNEKLERİ FAYDALANILAN ESERLER İNDEKS 201

12 BÖLÜM 1 GENEL BİLGİLER

13 1. GENEL BİLGİLER Bu kitap üst seviye CNC programcılarına yönelik olarak hazırlanmıştır. Dolayısıyla bu kitapta geleneksel programlama yönteminde kullanılan komutların (G02, G40, G81, G91, G76 v.b.) kullanım özelliklerine değinilmemiştir. Sadece hatırlatma amaçlı olarak komutlar tablolar halinde verilmiştir. Makro programlama birçok CNC kontrol ünitelerinde mantık olarak aynıdır. Bu kitaptaki örnekler Fanuc, Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi), Yasnac (Haas) v.b. kontrol ünitelerin Custom Macro B yi destekleyen modellerine uygundur. Okuma, Siemens, Heidenhain v.b. CNC kontrol ünitelerinde de yine aynı mantık kullanılmasına rağmen kullanılan komutlarda farklılıklar vardır. Örneğin, Fanuc, Mazatrol (Mazak), Meldas (Mitsubishi), Yasnac (Haas) kontrol ünitelerinde değişkenler # simgesiyle gösterilirken Heidenhain kontrol ünitesinde değişkenler Q simgesiyle gösterilmektedir. Makro programlamayı doğru şekilde öğrenebilmek için hazırlık komutlarını (G kodları), yardımcı fonksiyonları (M kodları), alt programların yapısını ve kullanımını doğru bir şekilde biliyor olmalısınız. Aksi takdirde, bu temel CNC programlama bilgisine sahip olmadan hazırlayacağınız makro programlarda çeşitli hatalar oluşabilir, tezgâh veya iş parçasının hasar göreceği iş kazaları oluşabilir. Konuların daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmak için birçok satır örneğinin yanı sıra birçok örnek program da verilmiştir. Bölüm 5 ten önceki örneklerde SİSTEM DEĞİŞKENLERİ kullanılmamıştır. Bölüm 5 ten sonraki örnekler SİSTEM DEĞİŞKENLERİ kullanılarak hazırlanmıştır. İlk seviye CNC kontrol ünitelerinde kullanılan makro programlama yöntemine Custom Macro A denilmektedir. Custom Macro A yönteminde bu gün kullanılan çeşitli özellikler daha kısıtlıydı. Bu kısıtlı özelliklerin geliştirilmesiyle oluşturulan yeni yönteme CNC kontrol ünitesi üreticileri tarafından Custom Macro B ismi verilmiştir. Bu kitapta Custom Macro B veya User Macro B ismiyle adlandırılan makro programlama yöntemi açıklanmıştır. Söz konusu olan yöntem bu kitapta CNC makro programlama olarak anılmaktadır. Makro programlama yöntemiyle; Aritmetik ve cebirsel hesaplamalar yapılabilmektedir. Trigonometrik hesaplamalar yapılabilmektedir. Mantıksal işlemler yapılabilmektedir. Değişkenlerde veri saklanabilmektedir. Program içerisinde akış bozularak başka bir satıra dallanma / atlama yapılabilmektedir. Program içerisinde akış bozularak ekranda hata mesajı veya alarm mesajı yazdırılabilmektedir. IF, WHILE döngüleri kullanılabilmektedir. CNC kontrol ünitesine veri girişi ve CNC kontrol ünitesinden veri çıkışı yapılabilmektedir.

14 Makro programlama şu amaçlarla kullanılabilir; Birbirine benzer fakat ölçüsel farklılıkları olan parçaların işlenmesinde, Takım ve parça ofseti kontrolünde, İşinize özgü sabit çevrimler oluşturmanızda, Helisel, parabolik v.b. standart olmayan eksen hareketlerinin oluşturulmasında, Program çalışırken alarm veya mesaj üretilmesinde, Tezgâhın sahip olmadığı bazı opsiyonların makrolarla yazılarak kullanılmasında, Programların gizlenmesi ve kilitlenerek korunmasında, Ölçme ve kontrol amaçlı propların kullanılmasında, Modern CNC tezgâhlarda olan fakat tezgâhınızda kullanıma açık olmayan hazır çevrimlerin kullanılabileceği programların oluşturulmasında, 2. G KODLARI Geleneksel G kodları (G00, G01, G02 v.b.) standartlaştırılmış olmasına rağmen (özellikle çok eksenli tezgâhların 4., 5. eksenleriyle ilgili) komutların kullanımıyla ilgili farklılıklar olabilmektedir. Bilgilendirme amaçlı olarak G kodları aşağıda tablo halinde verilmiştir. Özellikle Tablo 2. de aynı kontrol ünitesinin farklı versiyonlarında çeşitli komutların farklı anlamlara geldiği açık bir şekilde görülmektedir. Herhangi bir problemle karşılaşmamak için tezgâhınıza ait kullanma kılavuzunda yer alan G kodlarını referans alarak çalışmalısınız. Aşağıdaki tabloda 1. sütunda G kodu, 2. sütunda o komutun açıklaması, 3. Sütunda ise o kodun bağlı olduğu grubun adı yer almaktadır. Grup numarasının kullanımı #4000 Grubu Sistem Değişkenleri başlığı altında açıklanmıştır.

15 3. YA GİRİŞ CNC Makro programlama çeşitli değişkenlerin tanımlanıp bu değişkenlerle matematiksel ve/veya mantıksal işlemler yaparak iş parçası işleme esasına dayanır. İşlenecek yüzeyi matematiksel denklemle tanımlanan parçaların geleneksel programlama yöntemiyle işlenmesi mümkün değildir. Bu durumda çizim esnasında denklemlerle ilişkilendirme yapabileceğiniz bir CAD programı kullanarak yüzeyleri oluşturmalı daha sonra CAM programında bu yüzeyleri işleyebilecek komutları elde etmelisiniz ya da sadece basit bir makro program yazarak binlerce Lira değerindeki tasarım programları satın almanıza gerek kalmayacak; ayrıca yaptığınız işin doğruluğundan şüphe duymayacaksınız. Bazı CAD programları ne kadar güçlü olsalar da denklemsel çizimlerde ve denklemsel ilişkilendirmelerde yetersiz kalabilmektedir. Makro programlamada doğrudan ilgili denklemler kullanıldığı için herhangi bir sorunla karşılaşılmamaktadır. (Yeter ki program doğru bir şekilde yazılmış olsun.) Ayrıca, CNC tezgâhlarda sıklıkla kullanılan hazır çevrimler (Canned Cycle) bazı durumlarda ihtiyacımızı karşılayamaz olurlar. Bu nedenle CNC kontrol paneli üreticileri modern kontrol panellerine eski tezgâhlarda bulunmayan yeni hazır çevrimler (Canned Cycle) eklemektedirler. Modern CNC tezgâhlarda olan fakat tezgâhınızda kullanıma açık olmayan hazır çevrimleri CNC makro programlama ile hazırlayabilirsiniz. CNC tezgâhlar offset sayfasındaki makro değişkenlerini kullanarak çalışırlar. Bu değişkenlerin bir kısmı CNC işletim sistemi üreticisi (Fanuc, Mazatrol, Yasnac, Meldas v.b.) tarafından tanımlandığı gibi bir kısmı da tezgâh üreticisi ve operatör tarafından tanımlanır. Bu değişkenlerin bir kısmı geçici hafızaya kaydedilir ve tezgâh kapatıldığında kendiliğinden silinir, bir kısmı da kalıcı hafızaya kaydedilir. Tezgâh kapatılıp açıldığında yine kullanılabilir durumda olurlar. Kalıcı hafızaya kaydedilen bu değişkenler yerel değişkenler ve sistem değişkenleri olarak iki gruba ayrılmaktadır. Bu konu ve değişkenlerin kullanımı 2. bölümde detaylı olarak açıklanmıştır. Sistem değişkenlerinde hangi değişkeninin neyi kontrol ettiği farklı CNC işletim sistemlerinde değişebildiği gibi aynı üreticinin farklı modellerinde de değişebilmektedir. Bu nedenle bu kitapta (5. bölüm ve sonrası hariç) makro programlar sistem değişkenleri kullanılmadan yapılmıştır. 5. bölüm ve sonrasında ise sistem değişkenleri açıklanıp sistem değişkenlerinin makro programlarda kullanımıyla ilgili de çeşitli örnekler verilmiştir. Sistem değişkenlerinin kullanıldığı programları tezgâhınızda çalıştırırken sorun yaşamamanız için azami surette dikkat etmelisiniz.

16 5. ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMI CNC makro programlama algoritma olarak TURBO C, C++, PASCAL, BASIC v.b. programların mantığıyla aynıdır. Program yazmaya başlamadan önce ne yapılmak istendiği doğru bir şekilde belirlenir. Buna uygun bir akış diyagramı hazırlanır. Değişkenler tanımlanır. Bu değişkenlerle matematiksel ve mantıksal işlemler yaparak tezgâh kumanda edilir AKIŞ DİYAGRAMININ HAZIRLANMASI Bir problemin çözümü için izlenecek yola algoritma denir. Algoritmaların şema halinde gösterimine ise akış diyagramı denir. Akış diyagramı sayesinde problemin çözüm basamakları, birbirleri ile ilişkileri ve bilgi akışı daha kolay görülebilir ve yanlışlıklar düzeltilebilir. Makro programı yazmak için önce sıra ile: Problemi tanımlama Algoritma geliştirme Akış diyagramını çizme Programı yazma Programın doğruluğunu kontrol etme işlemleri yapılmalıdır. Akış diyagramı programın ana bölümlerini ve bu bölümlerin birbirleriyle olan ilişkilerini gösterir. Akış diyagramında, program yazarken izlenecek adımlar o işlemi simgeleyen kutuların içine yazılır ve adımlar arasındaki ilişkiler oklarla gösterilir. Akış diyagramının hazırlanmasında aşağıda yer alan simgeler kullanılır. Şekil 1. Programa başla veya programı bitir. Şekil 2. Hesaplamalar veya değişkenlere değer atanması. (Tüm matematiksel işlemler dikdörtgenin içinde ifade edilir.)

17 BÖLÜM 2 DEĞİŞKENLER

18 6. DEĞİŞKENLER CNC makro programlama çeşitli değişkenlerin tanımlanıp bu değişkenlerle matematiksel ve mantıksal işlemler yaparak tezgâhı kumanda etme esasına dayanır. Diğer birçok programlama yöntemlerinde olduğu gibi CNC makro programlamada da değişkenler # işaretiyle ifade edilmektedir. Değişkenler 4 ana gruba ayrılırlar. #0: 0 numaralı değişkene değer atanamamaktadır. Daima tanımsızdır. #1~#33: Bu değişkenler yerel değişkenler olup tezgâh hafızasına kaydedilmezler. Bu değişkenler daha önceden tanımlanmış olsalar dahi tezgâh kapatılıp açıldığında veya RESET butonuna basıldığında tanımsız hale gelirler. #100~#999: Bu değişkenler ortak / genel değişkenler olup tezgâh hafızasına kaydedilirler. Tezgâh kapatılıp açılsa bile yine en son tanımlandığı değer ile kullanılabilirler. Fakat bazı tip CNC kontrol ünitelerinde #100~#500 arasındaki değişkenler de tezgâh kapatıldığında silinmekte, #700~#999 arasındaki değişkenler kalıcı olarak hafızada tutulabilmektedir. #100~#999 arasındaki değişkenleri kullanırken tezgâhınızın özelliklerinizi de iyi bilmelisiniz. Ayrıca bazı tezgâh üreticileri bu bölgeyi de kullanıp bu değişkenlere değer atayabilmektedirler (takım ve/veya parça ölçme probu değişkenleri gibi). Program çalışırken yanlışlıkla prop değişkenlerine değer atanması iş kazalarına yol açabilir. O nedenle bu değişkenler kullanılırken çok dikkatli olunmalıdır. #1000 ve yukarısı: Bu değişkenler sistem değişkenleridir. Bu değişkenlerle iş parçası ofset verisi, takım boy-çap ofset verisi, fener mili devir verisi v.b. sistem değişkenleri makro program içerisinde kullanılır. Bu değişkenleri yanlış kullanmanız tezgâha veya iş parçasına zarar verilebilir. Fanuc CNC kontrol ünitesinde değişken ekranına ulaşabilmek için OFSET sayfasına girilir. Ekranın altında MACRO yazısı gözükene kadar (bir veya iki sefer) ekranın sağ altındaki tuşa basılır. Daha sonra ekranın altındaki MACRO tuşuna basılır. Ekrana gelen sayfada makro değişkenleri görülecektir. PAGEUP ( ), PAGEDOWN ( ) tuşları ile önceki ve sonraki sayfalarda bulunan makro değişkenleri (variable) görüntülenir. Bu sayfada değişkenin sıra numarasının yanında değer yazmıyorsa o değişkene henüz değer atanmamıştır. Şekil 14. te 1 ila 8 numaralı değişkenlere çeşitli değerler atanmış..

19 6.1. DEĞİŞKENLERİN TANIMLANMASI Bu bölümde değişkenlerin tanımlanması ve matematiksel işlemlerde kullanılması v.b. işlemler anlatılmıştır. Değişken çeşitleri, yerel değişkenler, genel değişkenler ile bağımsız değişkenlerin kullanımı Bölüm 4. te 13. başlık ve sonrasında detaylı olarak anlatılmıştır. Makro programlamada değişkenleri ifade etmek için # sembolü kullanılır. Örnek: #1 ifadesi 1 numaralı değişkeni simgeler. #43 ifadesi 43 numaralı değişkeni simgeler. #2256 ifadesi 2256 numaralı değişkeni simgeler. Değişkenler tanımlanırken önce # simgesi sonra değişken numarası yazılır ve daha sonra değer atma işlemi yapılır. Örnek: #1=0; (İfadesiyle 1 numaralı değişkenin değeri 0 a eşitlenir.) #14=25; (İfadesiyle 14 numaralı değişkenin değeri 25 e eşitlenir.) #86=45.256; (İfadesiyle 86 numaralı değişkenin değerini ya eşitlenir.) 5=#1; (Bu ifade geçersizdir. Doğrusu #1=5; şeklindedir.) #6=25; (Bu ifade geçerlidir (6 numaralı değişkenin değeri 25 e eşitlendi.)) #1+#2=#3; (Bu ifade geçersizdir. Doğrusu #3=#1+#2; şeklindedir.) Değişken adları pozitif tam sayılardır. Değişken adları negatif veya ondalıklı olamaz. Örnek: #5=25; (Bu ifade geçerlidir.) #1=145,7; (Bu ifade geçerlidir.) #6= 425,896; (Bu ifade geçerlidir.) #1,5=2; # 5=7; Bu tanımlamalar hatalıdır. Değişkenler kullanılarak program yazılırken tam sayılar için ondalık kısmı belirtmeye gerek yoktur. Tam sayılarda tezgâh değişkenin ondalık kısmındaki sıfırları yazılmış gibi kabul eder. Örnek: #1=42; (1 numaralı değişkenin değeri dır.) #2=856; (2 numaralı değişkenin değeri dır.) #3=2.44; (3 numaralı değişkenin değeri dır.) #4=63.7; (4 numaralı değişkenin değeri dür.) #5= ; (5 numaralı değişkenin değeri dır.)

20 7. DEĞİŞKENLERİN MATEMATİKSEL İFADELERLE KULLANIMI CNC makro program içerisinde değişkenler birbirleriyle toplanabilir, çıkartılabilir, çarpılabilir, bölünebilir, sinüs-kosinüs-tanjant gibi trigonometrik değerleri hesaplanabilir. Matematiksel fonksiyon olarak ifade edilen işlemler makro program içerisinde rahatlıkla kullanılır. Fonksiyon Kullanım Biçimi (i, j, k Değişken Adı) Açıklamalar Tanımlama #i=#j; Değişkene değer atama. Toplam #i=#j+#k; Fark #i=#j #k; Çarpım #i=#j*#k; Klasik dört işlem. Bölümü #i=#j/#k; Sinüs Arksinüs Kosinüs Arkkosinüs Tanjant Arktanjant Karekök Mutlak değer Yuvarlama Aşağı yuvarlama Bütünleme Doğal logaritma Üstel fonksiyon OR XOR AND BCD den BIN e dönüştürme BIN den BCD ye dönüştürme #i=sin[#j]; #i=asin[#j]; #i=cos[#j]; #i=acos[#j]; #i=tan[#j]; #i=atan[#j]; #i=sqrt[#j]; #i=abs[#j]; #i=round[#j]; #i=fix[#j]; #i=fup[#j]; #i=ln[#j]; #i=exp[#j]; #i=#j OR #k; #i=#j XOR #k; #i=#j AND #k; #i=bin[#j]; #i=bcd[#j]; Açı değeri 10 luk tabana göre ifade edilir. Derece cinsinden olan açı 10 luk tabana çevrilmelidir. Örnek: Mantıksal bir işlem her bitte ikili sayılarla gerçekleştirilir. PMC ye ve PMC densinyal değiştirme için kullanılır. Açıklamalar: Tablo 3. Aritmetik ve mantıksal işlem 1 SIN, COS, ASIN, ACOS, TAN ve ATAN fonksiyonlarıyla kullanılan açı birimi derecedir. Dakika kısmı onluk tabana göre ifade edilir. Örneğin 45 30' için yazılması gerekmektedir. Onluk tabana göre açı hesabı şöyle yapılır: 1 Fanuc Serisi 18i/180i/180is-MB Operatör Klavuzu B TR/02 Sayfa 406

21 7.16. MATEMATİKSEL İFADELER İÇİN ÖRNEK PROGRAMLAR Makrolar doğrudan ana programda kullanılabileceği gibi G65 basit çağırma ve G66 modal çağırma yöntemleri ile de kullanılabilmektedir. Basit çağırma ve modal çağırma konuları 4. bölümde 14. başlık altında detaylı olarak anlatılacaktır. Konunun daha rahat anlaşılabilmesi için bu bölümde makrolar doğrudan ana program içinde kullanılacaktır. Örnek program (CNC freze için): Şekil 16. Düzlemsel 6 delik delinecek parça BAŞLA 3. deliğin üzerine git ve deliği del. #1ve #2 yi tanımla 4. deliğin üzerine git ve deliği del. 1. deliğin üzerine git ve deliği del 5. deliğin üzerine git ve deliği del. 2. deliğin üzerine git ve deliği del 6. deliğin üzerine git ve deliği del. SON Şekil 17. Düzlemsel 6 deliği delecek programın akış diyagramı.

22 BÖLÜM 3 DÖNGÜLER

23 8. YÖNLENDİRME (DALLANMA) KOMUTU ( GOTO N ) CNC tezgâhlarda parça işlenirken program satır satır çalışır. Önce imlecin olduğu satır çalıştırılır sonra da altındaki satır çalıştırılır daha sonra da onun altındaki satır çalıştırılır. Bu sırayı bozmak istediğimizde GOTO N komutunu kullanırız. GOTO N komutunda, N ifadesi dallanma yapılacak satır numarasını tanımlar. Örnek:..

24 Örnek Program (CNC Freze için): Sabah tezgâhı ısıtmak için kullanılabilecek örnek program. Bu program operatör RESET butonuna basana kadar sürekli çalışır. BAŞLA #1 in değerini 50 arttır. Fenermili devir artış miktarını tanımla. Makineyi ev koordinatlarına gönder. #1 in değeri 1000 den büyük mü? Evet #1= 1000 G01 ile X50 Y50 koordinatlarına git. Hayır Fener milini #1 devriyle döndür. Z ekseninde 10 mm aşağı in. F50 ilerlemesi ile -X yönünde 40mm, -Y yönünde 40mm git. F50 ilerlemesi ile -Z yönünde 40mm git. F100 ilerlemesi ile +X yönünde 40mm, +Y yönünde 40mm git. F100 ilerlemesi ile +Z yönünde 40mm git. Şekil 24. Sabah tezgâhı ısıtmak için kullanılabilecek programın akış diyagramı

25 O 0006; (Sabah tezgâhı ısıtmak için kullanılabilecek program) G91 G28 Z0; (Z eksenini evine gönder) G91 G28 X0 Y0; (X ve Y eksenlerini evine gönder) G01 X50 Y50 F100; (X50 Y50 koordinatlarına F100 ilerlemesi ile git) G91; (Artımlı programlama) G01 Z 10 F50; #1=50; (Devir artım değişkeni) N15 #1=#1+50; IF[#1 GT 1000] THEN #1=1000; M03 S#1; G01 X 40 Y 40 F50; Z 40; G01 X40 Y40 F100; Z40; GOTO15; %

26 9. BOOLE ve MANTIKSAL FONKSİYONLAR 9.1. BOOLE FONKSİYONLAR (ŞART İFADELERİ) Boole fonksiyonlar (şart ifadeleri), iki değişkenin değerlerinin birbirlerine göre büyük-küçük-eşit olup olmadığının karşılaştırılmasında kullanılırlar. Örnek: #1=15; (1 numaralı değişkenin değeri ) #2=20; (2 numaralı değişkenin değeri ) #3=25; (3 numaralı değişkenin değeri ) #4=30; (4 numaralı değişkenin değeri ) IF[#2 EQ 20]GOTO15; (2 numaralı değişkenin değeri 20 ye eşit olduğu için 15 numaralı satıra atlanılır.) 9.2. MANTIKSAL FONKSİYONLAR AND, OR ve XOR fonksiyonları mantıksal karşılaştırma işlemlerinde kullanılırlar. AND, OR ve XOR fonksiyonları iki şart ifadesini karşılaştırmak için de kullanılabilir.

27 10. IF KOMUTU IF karar verme döngüsü olarak da bilinen ve makro programlarda sıklıkla kullanılan bir komuttur. İki değişkenin kıyaslanarak kıyaslanma sonucuna göre programın akışını değiştirmek için kullanılır. IF komutundaki şartın evet veya hayır olmak üzere iki cevabı olabilir ve bunlardan sadece biri geçerlidir. Aşağıdaki örnekte bir delik delme programında istenilen sayıda delik delinip delinmediğinin kontrol edildiği bölüm verilmiştir. Örnek: İstenen sayıda delik delindi mi? Evet Programı sonlandır. Hayır Sıradaki deliğin merkezine git ve deliği del. Şekil 25. If döngüsünün çalışma mantığı. İstenen sayıda delik delindi mi? (cevap evet veya hayırdır.) Eğer istenen sayıda delik delindi (cevap evet) ise programı sonlandır. Eğer istenen sayıda delik delinmedi (cevap hayır) ise sıradaki deliğin merkezine git ve deliği del. Kıyaslama satırına geri dön. IF komutundaki şart sağlanıyorsa (cevap evet ise) dallanma yapılarak başka bir satıra atlanabilir ya da herhangi bir değişkene değer atanabilir. IF komutundaki şart sağlanmıyorsa (cevap hayır ise) IF komutundaki ifadeler ihmal edilip hiçbir işlem yapılmadan alt satırına geçilir.

28 10.1. ŞARTLI DALLANMA: IF [şart ifadesi] GOTO N Formatı: IF[şart ifadesi]goto N; Buradaki N atlama yapılacak satır numarasını ifade eder ÇİFT ŞART İFADESİ KULLANMA: Karmaşık hesaplamalarda iki ya da daha fazla şart ifadesinin karşılaştırılması gerekebilir. Örnek program: (CNC torna için) Şekil 26. Tornada G94 kaba boşaltma çevrimi mantığıyla çalışan IF ve GOTO kullanılarak programı yazılacak parça Örnek program: (CNC freze için)

29 10.2. IF[şart ifadesi] THEN ifade KOMUTU IF[şart ifadesi] THEN ifade komutu ile şart ifadesindeki şartlar sağlanıyorsa herhangi bir değişkene değer atanabilir. 11. WHILE DÖNGÜSÜ WHILE [şart ifadesi] DO n END n WHILE den sonra şart ifadesi belirtilir. Belirtilen şart sağlandığı sürece DO n den END n e kadar olan satırlar işlenir ve tekrar döngünün başına dönülür Örnek program (freze için); Şekil 34. Açılı doğrusal eksen üzerinde birçok deliğin delinmesi

30 BÖLÜM 4 G65 VE G66 KOMUTU

31 12. ALT PROGRAMLAR Doğru çalışan profesyonel makro programlar yazabilmek için alt programların ne olduğunu ve nasıl çalıştığı iyi bir şekilde bilinmelidir MAKRO PROGRAMLARIN ALT PROGRAM OLARAK KULLANILMASI Programımızda belli aralıklarla tekrarlanması gereken işlemler varsa bunlar alt program olarak yazılırlar. Tekrarlanacak işlemler ana programda her defasında ayrı ayrı yazmak yerine alt program kullanarak ana program basitleştirilir. Ana programların sonuna M30 yazılırken alt programın sonuna M99 kodu yazılır. Ana programda alt program çağırmak için M98 P ; satırı yazılır. Bu satırda P çağırılacak olan alt programın tekrar sayısını ve adını tanımlar MAKRO ALT PROGRAMLARIN ÇAĞRILMASI Makro programlar doğrudan ana programların içinde kullanılabileceği gibi alt program olarak da kullanılabilmektedir.

32 13.2. BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLERİN TANIMLANMASI: Basit çağırma ve modal çağırma yöntemlerinde yerel değişkenler (#1 ~ #33) harflerle tanımlanırlar. Harflerle tanımlanan bu değişkenlere bağımsız değişken denir. Bağımsız değişkenler tanımlanırken G, L, O, N, P harfleri kullanılamaz, çünkü; Önemli Uyarı! Yazdığınız makro program sizden başka kişiler tarafından kullanılacaksa bu yöntemi kullanmak uygun olmayacaktır, çünkü bu yöntemle yapılan tanımlamalar birbirine karıştırılabilmektedir. Bu yöntem yerine 1. yöntemi kullanmanız daha uygun olacaktır. 14. BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLER KULLANARAK MAKRO PROGRAMLARIN ÇAĞIRILMASI Makro alt program sadece 1 defa çalıştırılacaksa G65 P ; komutu kullanılmaktadır. P harfinden sonra makro alt programın adı olan 4 haneli sayı yazılır, daha sonra makro değişkenler alfabetik olarak tanımlanır. Örnek: G65 P7005 A45 X25 Y42.5 Z 15.8 F120; Bu satırın açıklaması şöyledir: G65 BASİT ÇAĞIRMA G65 komutu ile sadece bir kez çalıştırılacak makro alt programlar çağırılır. Örnek; Kalınlık=15mm Şekildeki parçaya delik delmek için G81 komutu kullanılmaktadır. Ama siz de kendinize özel bir makro program yazarak da böyle bir parçaya delik delebilirsiniz. Şekil 38. G81 komutu ile delinecek parça.

33 14.2. G66 MODAL ÇAĞIRMA G65 komutu 1 defa çalıştırılacak makro alt programların çağırılması için kullanılırken, aynı makro program birçok kez çalıştırılacak ise G66 komutu kullanılmaktadır. 15. YEREL DEĞİŞKENLERİN DALLANMASI Örnek: O 1000; #1=1; G65P7001; #5=#1+12; G00X#1; G00Y#5; M30; % O 7001; #1=2; G65P7002; #2=#1*4; G00X#2; M99; % O 7002; #1=3; G65P7003; #2=#1 2; G00Y#2; M99; % O 7003; #1=4; G65P7004; #2=#1/2; G00X#2; M99; % O 7004; #1=5; #2=#1+4; G00Z#2; M99; % Ana program (0. seviye) #1 in değeri 1 1. seviye alt program #1 in değeri 2 #2 in değeri 8 2. seviye alt program #1 in değeri 3 #2 in değeri 1 3. seviye alt program #1 in değeri 4 #2 in değeri 2 4. seviye alt program #1 in değeri 5 #2 in değeri 9 Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi;

34 16. MAKRO PROGRAM YAZMA ÖDEVLERİ ÖDEV 3 (Torna için): Şekil 43. deki gibi bir kanal açabilecek makro program yazınız. Kanal kateri B= Kesici uç genişliği A= Kanal açısı H= Kanal genişliği D= Parçanın dış çapı R= Kanalın iç çapı L=Pah yüksekliği Şekil 43. Tornada özel kanal açılacak parça

35 BÖLÜM 5 SİSTEM DEĞİŞKENLERİ

36 17. SİSTEM DEĞİŞKENLERİNİN MAKRO PROGRAMLARDA KULLANILMASI SİSTEM PARAMETRELERİ VE SİSTEM DEĞİŞKENLERİ CNC kontrol ünitesi hafızasında kayıtlı olan çeşitli verileri (ofset verisi, makine eksenleri pozisyon verisi, rapid hareket hızı, fener milinin maksimum devri, eksen hareket boyları v.b.) kullanarak tezgâhı kontrol eder. Makro programlamada sistem değişkenleri kullanılmaktadır. Sistem değişkenlerinin kullanılması aslında sistem parametrelerinin okunması veya değiştirilmesi işlemidir. Bazı önemli sistem değişkenleri koruma altına alınmıştır. Bu değişkenlerin değerlerinin değiştirilmesi engellenmiştir, sadece değişken değerleri okunabilmektedir. Bu konu sistem değişkenleri bölümünde detaylı olarak açıklanacaktır. Şekil grubu parametreler.

37 ÖNEMLİ UYARI: Sistem değişkenleri kullanılırken oldukça dikkatli olunmalıdır. Hangi sistem değişkeninin ne işe yaradığı iyi bilinmelidir. Makro programlama yöntemleri aynı olmasına rağmen Fanuc un bazı versiyonları arasında farklılıklar olabildiği gibi Fanuc, Mitsubishi, Yasnac, Mazatrol v.b. kontrol panellerinin sistem değişkenlerinde de bazı farklılıklar olabilmektedir. Kullanılan işletim sisteminin değişkenleri tezgâhın kılavuzundan iyice öğrenilmelidir. Bu bölümde CNC freze için Fanuc 16i-MB/16i-MA/18i-MB/18i-MA/20i- FA/21i-MB serileri, CNC torna için Fanuc 16i-TB/16i-TA/18i-TB/18i-TA/20i- TA/21i-TB serileri sistem değişkenleri anlatılmaktadır.

38 17.2. #1000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLER #2000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ #2000 grubu değişkenler kesici ve iş parçası ofset verileri ile ilgilidir. Şekil 50. CNC torna için OFFSET/WEAR sayfası.

39 Şekil 51. CNC torna için OFFSET/GEOMETRY sayfası Şekil 53. Takım uç yönlerinin kodları.

40 17.4. #3000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ #3000 gurubu değişkenler hareket, zaman v.b. sistem fonksiyonları ile ilgili değişkenlerdir. Değişken Adı Anlamı #3000 Kontrol ve alarm fonksiyonu #3001 Tezgâhın açık kaldığı süre (milisaniye) #3002 Otomatik çevrim (cycle) süresi (saat) #3003 Tek satır işleme #3004 İlerleme kontrolü #3005 Temel sistem özelliklerinin kontrolü #3006 Mesaj görüntüleme #3007 İkiz görüntü #3011 Tarih bilgisi #3012 Sistem saati (saat dakika saniye) #3901 İşlenmiş olan parça sayısı #3902 İşlenmesi istenen parça sayısı Tablo 18. #3000 grubu sistem değişkenleri #4000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ G komutlarının çoğu modal (kalıcı) komutlardır. Bu komutların tersi / iptal komutları yazılıncaya kadar geçerliliğini korurlar. Örneğin program içinde G01 yazıldıysa alttaki satırlarda G00, G02, G03 komutlarından herhangi biri yazılıncaya kadar bütün satırlarda yazılan eksen koordinatlarına G01 (doğrusal kesme hareketi) ile gider. #4001 ~ #4021 arası değişkenler modal G kodlarının gruplarıyla işlem yapılmasını sağlar. Bu değişkenlerin değerleri okunabildiği gibi bu değişkenlere makro program içerisinde değer atanabilmektedir.

41 17.6. #5000 GRUBU SİSTEM DEĞİŞKENLERİ: Değişken No İlgili eksen no Freze Torna # eksen X ekseni X ekseni # eksen Y ekseni Z ekseni # eksen Z ekseni 3. eksen # eksen 4. eksen 4. eksen # eksen 5. eksen 5. eksen # eksen 6. eksen 6. eksen # eksen 7. eksen 7. eksen # eksen 8. eksen 8. eksen Tablo grubu sistem değişkenlerinde eksenlerin durumu MAKİNE KOORDİNATLARI: #5021 ~ #5028 arası değişkenler, bulunulan satırın okunduğu andaki makine koordinat değerlerini belirtir.

42 Şekil 64. Yerel değişkenlerin 5000 grubu sistem değişkenlerinin atanmış hali G31 ATLAMA FONKSİYONU G31 ATLAMA FONKSİYONUNUN KULLANIMI: G31 atlama fonksiyonu bir hareket komutunun istenilen herhangi bir yerde yarıda kesilip programın alt satırından devam edilmesini sağlar. Takım ölçme propları ve iş parçası ölçme propları G31 atlama fonksiyonunu kullanarak çalışmaktadır. 2 Marposs - D6C03800G0 - ed. 09/2009 Şekil 67. Parça ölçme probu 2

43 Şekil 68. Takım ölçme probu 13 Takım ölçme propları genellikle kablolu sistem ile CNC kontrol ünitesine bağlanırken, parçaa ölçme propları kızıl ötesi ışınlarla iletişim kurmaktadır. Parça ölçme propları tezgâh içerisine yerleştirilen alıcı tarafından kızıl ötesi ışın algılandığında kontrol ünitesine atlamaa sinyali gönderir. Şekil 69. Parça ölçme probu kızıl ötesi ışınn algılayıcı.

CNC TORNA TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC TORNA TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC TORNA TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI Yardımcı fonksiyonu (soğ. sıvısı, mili on/off) İlerleme miktarı Kesme hızı Blok(Satır) numarası Dairesel interpolasyonda yay başlangıcının yay merkezine X,Y veya

Detaylı

Tablo 1 - Tornalamada Kullanılan G Kodları Listesi

Tablo 1 - Tornalamada Kullanılan G Kodları Listesi 1 Tablo 1 - Tornalamada Kullanılan G Kodları Listesi Kod Açıklama Uygulama Alanı tandart / Opsiyonu G00 Talaşsız hızlı hareket ozisyonlama G01 Talaşlı doğrusal ilerleme F adresi altında G02 aatin dönüş

Detaylı

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Bilgisayar Sayısal Kontrollü

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Öğr. Gör. RECEP KÖKÇAN Tel: +90 312 267 30 20 http://yunus.hacettepe.edu.tr/~rkokcan/ E-mail_1: rkokcan@hacettepe.edu.tr

Detaylı

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TORNA TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TORNA TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TORNA TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Bilgisayar Sayısal Kontrollü (CNC)

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI II. CNC Programlama ve Tornalama Uygulamaları

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI II. CNC Programlama ve Tornalama Uygulamaları T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI II CNC Programlama ve Tornalama Uygulamaları DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Ocak 2013 KAYSERİ

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Öğr. Gör. RECEP KÖKÇAN Tel: +90 312 267 30 20 http://yunus.hacettepe.edu.tr/~rkokcan/ E-mail_1: rkokcan@hacettepe.edu.tr

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı Dersin adı: CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Dersin Kodu: MAK2123 AKTS Kredisi: 4 1. yıl 2. yarıyıl Önlisans Mesleki 4 s/hafta

Detaylı

CNC'ye Giriş. CNC:Computer Numerical Control (Bilgisayar destekli kumanda) Makine Sıfır Noktası (G28)

CNC'ye Giriş. CNC:Computer Numerical Control (Bilgisayar destekli kumanda) Makine Sıfır Noktası (G28) ERSEM VE AB TÜRKİYE DELEGASYONU TARAFINDAN DÜZENLENEN YEREL KALKINMA GİRİŞİMLERİ HİBE PROGRAMI (CFCU/TR0405.02/LDI) PROJELERİ CNC PROGRAMLAMA DERS NOTLARI CNC'ye Giriş CNC:Computer Numerical Control (Bilgisayar

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ. Öğr. Gör. RECEP KÖKÇAN. Tel: +90 312 267 30 20

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ. Öğr. Gör. RECEP KÖKÇAN. Tel: +90 312 267 30 20 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Tel: +90 312 267 30 20 E-mail_2: rkokcan@gmail.com KONTROL ÜNİTESİ ELEMANLARI EDIT MODU: Program yazmak, düzenlemek

Detaylı

Kısa Program yazma-mdi

Kısa Program yazma-mdi TEZGAHIN AÇILMASI Kısa Program yazma-mdi TAKIM TUTUCUYU MAGAZİNE TAKMAK VE SÖKMEK CNC MAKİNE REFERANS VE SIFIR NOKTALARI CNC FREZEDE KOORDİNAT SİSTEMLERİ Bir CNC- Tezgahında bir iş parçasını üretebilmek

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC TORNA İŞLEMLERİ 2 ANKARA-2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL)

CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) Bilgisayarlı Sayısal Kontrol(CNC- Computer Numerical Control), takım tezgahlarının sayısal komutlarla bilgisayar yardımıyla kontrol edilmesidir. CNC Tezgahlarda, NC tezgahlardan

Detaylı

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI C PROGRAMLAMA DİLİ YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN 1 PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI Program : Belirli bir problemi çözmek için bir bilgisayar dili kullanılarak yazılmış deyimler dizisi. Algoritma bir sorunun

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI Frezelemenin Tanımı Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan takımın dönme hareketine karşılık, iş parçasının öteleme hareketi yapmasıyla gerçekleştirilen talaş

Detaylı

Bilgisayar Programlama

Bilgisayar Programlama Bilgisayar Programlama M Dosya Yapısı Kontrol Yapıları Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Matlab Ders Notları M-dosyası Genel tanıtımı : Bir senaryo dosyası (script file) özel bir görevi yerine getirmek için gerekli

Detaylı

CNC EĞİTİMİ DERS NOTLARI

CNC EĞİTİMİ DERS NOTLARI 1 CNC EĞİTİMİ DERS NOTLARI 1. GİRİŞ 1.1. CNC nedir? CNC (Computer Numerical Control) Bilgisayar Yardımı İle Sayısal Kontrol anlamındaki kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir ifadedir. Bir CNC tezgah

Detaylı

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ CNC TORNA UYGULAMASI Deneyin Amacı: Deney Sorumlusu: Arş. Gör.

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU MEKATRONİK ÖN LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU MEKATRONİK ÖN LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU MEKATRONİK ÖN LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı Dersin adı: Bilgisayar Destekli Takım Tezgahları Dersin Kodu: AKTS Kredisi: 4 2. yıl 2. yarıyıl Önlisans

Detaylı

T.C. M.E.B. ÖZEL ATILIM BİLKEY BİLİŞİM KURSU

T.C. M.E.B. ÖZEL ATILIM BİLKEY BİLİŞİM KURSU Kod (G) Açıklaması (CNC reze-orna) G Listesi rz rn G00 Pozisyona hızlı ilerleme (talaş almaksızın kesicinin boşta hızlı hareketi) G01 Doğrusal interpolasyon (talaş alma ilerlemesi ile doğrusal hareket)

Detaylı

Bilgisayar Programlama MATLAB

Bilgisayar Programlama MATLAB What is a computer??? Bilgisayar Programlama MATLAB Prof. Dr. İrfan KAYMAZ What Konular is a computer??? MATLAB ortamının tanıtımı Matlab sistemi (ara yüzey tanıtımı) a) Geliştirme ortamı b) Komut penceresi

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ Doç. Dr. M.Ümit GÜMÜŞAY YTÜ - 2012 2 PROGRAMLAMA MANTIĞI Herhangi bir amaç için hazırlanan programın mantık hataları içermesi durumunda, alınacak sonucunda yanlış olacağı aşikardır.

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC TORNA İŞLEMLERİ 2 521MMI123

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC TORNA İŞLEMLERİ 2 521MMI123 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC TORNA İŞLEMLERİ 2 521MMI123 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

CNC TORNA TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC TORNA TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC TORNA TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI MUTLAK KOORDİNAT SİSTEMİNE GÖRE O00012; ( Program numarası) T01 M06; (Birinci Takım, Taretteki takım değişti) G90 G54 G94 G97 G40; Mutlak koordinat sistemi, İş parçası

Detaylı

Fonksiyonlar (Altprogram)

Fonksiyonlar (Altprogram) Fonksiyonlar (Altprogram) C Programlama Dili fonksiyon olarak adlandırılan alt programların birleştirilmesi kavramına dayanır. Bir C programı bir ya da daha çok fonksiyonun bir araya gelmesi ile oluşur.

Detaylı

EBG101 PROGRAMLAMA TEMELLERİ VE ALGORİTMA

EBG101 PROGRAMLAMA TEMELLERİ VE ALGORİTMA 6. HAFTA EBG101 PROGRAMLAMA TEMELLERİ VE ALGORİTMA Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN apaydin@beun.edu.tr EMYO Bülent Ecevit Üniversitesi Kdz. Ereğli Meslek Yüksekokulu ALGORİTMA ÖRNEK1: İki sayının toplamı

Detaylı

AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI ŞEKİLLERİ GİRİŞ

AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI ŞEKİLLERİ GİRİŞ GİRİŞ AKIŞ ŞEMASI Bir önceki ünitede algoritma, bilgisayarda herhangi bir işlem gerçekleştirmeden ya da program yazmaya başlamadan önce gerçekleştirilmesi düşünülen işlemlerin belirli bir mantık ve plan

Detaylı

DENEY NO : 3. DENEY ADI : CNC Torna ve Freze Tezgâhı

DENEY NO : 3. DENEY ADI : CNC Torna ve Freze Tezgâhı DENEY NO : 3 DENEY ADI : CNC Torna ve Freze Tezgâhı AMAÇ : NC tezgahların temel sistematiği, NC tezgahların çalışma ilkeleri ve özellikleri, programlama işlemi hakkında bilgilendirme yaptıktan sonra, BOXFORD

Detaylı

Algoritmanın Hazırlanması

Algoritmanın Hazırlanması Algoritmanın Hazırlanması Algoritma, herhangi bir sorunun çözümü için izlenecek yol anlamına gelmektedir. Çözüm için yapılması gereken işlemler hiçbir alternatif yoruma izin vermeksizin sözel olarak ifade

Detaylı

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma Algoritmalar ve Programlama Algoritma Algoritma Bir sorunu / problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için gerekli olan sıralı mantıksal adımların tümüne algoritma denir. Algoritma bir sorunun çözümü

Detaylı

İMALAT ve KONTRÜKSİYON LABORATUVARI

İMALAT ve KONTRÜKSİYON LABORATUVARI İMALAT ve KONTRÜKSİYON LABORATUVARI CNC FREZE TEZGAHI (DİK İŞLEM MERKEZİ) ÇALIŞMA FÖYÜ Laboratuvar Çalışmasının Amacı: Şanlıurfa Meslek Yüksekokulu Makine Programı Atölyesinde bulunan Klasik ve CNC tezgahları

Detaylı

AGSoft Çocuk Gelişim Takip Programı Kullanım Kılavuzu

AGSoft Çocuk Gelişim Takip Programı Kullanım Kılavuzu Giriş Bölümü: Program ilk açıldığında karşımıza Kullanıcı Adı ve Şifre giriş bölümü gelir. Kullanıcı Adı: Programa giriş yapacak kullanıcının kodunu ve şifresini yazdıktan sonra Tamam tuşu ile programa

Detaylı

KULUÇKA PRG. VERSION 14.04 KULLANMA KLAVUZU

KULUÇKA PRG. VERSION 14.04 KULLANMA KLAVUZU AGRİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MAKİNE SAN.TİC.LTD.ŞTİ. KULUÇKA PRG. VERSION 14.04 KULLANMA KLAVUZU EKİM 2014 AKHİSAR 1 ) Kuluçka Makinesi Sürüm 14.04 ın Temel Özellikleri 1. Gelişim makineleri 115200,57600,38400,19200,9600

Detaylı

mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar

mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar Algoritma ve Programlamaya Giriş mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar İçerik Algoritma Akış Diyagramları Programlamada İşlemler o o o Matematiksel Karşılaştırma Mantıksal Programlama

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI TOLERANSLAR P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L I H O Ğ LU Tolerans Gereksinimi? Tasarım ve üretim

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC FREZEDE PROGRAMLAMA

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC FREZEDE PROGRAMLAMA T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC FREZEDE PROGRAMLAMA Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC FREZE ÇEVRİMLERİ ANKARA-2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

7. Bölüm Robot Programlamada Mantıksal Fonksiyonlar

7. Bölüm Robot Programlamada Mantıksal Fonksiyonlar 7. Bölüm Robot Programlamada Mantıksal Fonksiyonlar 7. Bölüm: Mantıksal Fonksiyonlar 7.1. Mantıksal Programlamanın Temelleri Endüstriyel Robot sisteminde çevre birimlerle olan iletişimin sağlanmasında

Detaylı

HÜPP PYTHON I.HAFTA ALGORİTMA MANTIĞI, AKIŞ DİYAGRAMLARI VE PYTHON'A GİRİŞ

HÜPP PYTHON I.HAFTA ALGORİTMA MANTIĞI, AKIŞ DİYAGRAMLARI VE PYTHON'A GİRİŞ HÜPP PYTHON I.HAFTA ALGORİTMA MANTIĞI, AKIŞ DİYAGRAMLARI VE PYTHON'A GİRİŞ PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Herhangi bir program yazabilmemiz için öncelikle önümüzde bir problem, soru olması gerekir. Problemi belirledikten

Detaylı

7 CNC OPERATION. 7-3 İşleme Programı. 7-3-1 İnce sac kesimine örnek,

7 CNC OPERATION. 7-3 İşleme Programı. 7-3-1 İnce sac kesimine örnek, 7 CNC OPERATION 7-3 İşleme Programı Aşağıdakiler Mazak tarafından kesime yönelik olarak tavsiye edilmiştir. İnce objelerin kesilmesi. G08 önden okuma (prior) kontrolunu G64 modunda kullanın. G08 ile otomatik

Detaylı

TİMAK-Tasarım İmalat Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR FREZELEME İŞLEMLERİNDE CNC PARÇA PROGRAMININ TÜRETİLMESİ Yılmaz KÜÇÜK 1, İhsan KORKUT 2, Ulvi ŞEKER 3 1 Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri

Detaylı

Excel Nedir? Microsoft Excell. Excel de Çalışma sayfası-tablo

Excel Nedir? Microsoft Excell. Excel de Çalışma sayfası-tablo Microsoft Excell Excel Nedir? Excel programı; veriler üzerinde hesap yapabilme, verileri tabloya dönüştürebilme, verileri karşılaştırıp sonuç üretebilme, grafik oluşturma, veri yönetimi yapabilir. http://mf.dpu.edu.tr/~eyup

Detaylı

BLG 1306 Temel Bilgisayar Programlama

BLG 1306 Temel Bilgisayar Programlama BLG 1306 Temel Bilgisayar Programlama WEB : mustafabahsi.cbu.edu.tr E-MAIL : mustafa.bahsi@cbu.edu.tr Değişken ve Atama Bilgisayar programı içerisinde ihtiyaç duyulan sembolik bir ifadeyi veya niceliği

Detaylı

Bilgisayar Programı Nedir?

Bilgisayar Programı Nedir? BİL1002 Bilgisayar Programlama PROF.DR.TOLGA ELBİR Bilgisayar Programı Nedir? Program, bilgisayarda i belirli libir amacı gerçekleştirmek için geliştirilmiş yöntemlerin ve verilerin, bilgisayarındonanımınınyerine

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA BG-213 2/1 2+0+2 2+1 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma BÖLÜM14 4. EXCEL DE GRAFİK Excel programının en üstün özelliklerinden bir diğeri de grafik çizim özelliğinin mükemmel olmasıdır. Excel grafik işlemleri için kullanıcıya çok geniş seçenekler sunar. Excel

Detaylı

T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi. ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU

T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi. ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU T.C. istanbul ÜNiVERSiTESi ÖĞRENCi BiLGi SiSTEMi ÖĞRETiM ELEMANI KULLANIM KILAVUZU 1 1. Sisteme Giriş Nokta Üniversite Otomasyonu sistemini kullanabilmek için öncelikle Windows işletim sisteminde bulunan

Detaylı

Programlama Kılavuzu. IPV Serisi IP Santralleri IPV10 IPV20 IPV50

Programlama Kılavuzu. IPV Serisi IP Santralleri IPV10 IPV20 IPV50 Programlama Kılavuzu IPV Serisi IP Santralleri IPV10 IPV20 IPV50 İçindekiler AMAÇ... 3 KARELPORT CİHAZ KAYIT İŞLEMİ... 3 1. Yeni Santral Ekleme... 3 2. Santral Bilgilerinin Girilmesi... 3 3. Lisans Anahtarlarının

Detaylı

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI Ömer PEKDUR 1, Can CANDAN 2, Davut AKDAŞ 3, Yaşar AKMAN 4, Sabri BIÇAKÇI 5 1 opekdur@gmail.com 6 ncı Ana Bakım Merkezi Komutanlığı,

Detaylı

SICAK VE SOĞUK ETĐKET VE BOY KESME MAKĐNASI KULLANIM KILAVUZU

SICAK VE SOĞUK ETĐKET VE BOY KESME MAKĐNASI KULLANIM KILAVUZU ELITE A.G. JM-110LRE SICAK VE SOĞUK ETĐKET VE BOY KESME MAKĐNASI KULLANIM KILAVUZU ANA EKRAN Makinenin şalteri açıldığında 5 sn boyunca açılış ekranı gelir. Daha sonra ana ekrana geçilir. Bu ekranda yardımcı

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 6. SINIF DERS NOTLARI 2

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 6. SINIF DERS NOTLARI 2 PROGRAMLAMA Bir problemin çözümü için belirli kurallar ve adımlar çerçevesinde bilgisayar ortamında hazırlanan komutlar dizisine programlama denir. Programlama Dili: Bir programın yazılabilmesi için kendine

Detaylı

SÜT PROGRAMLARINDA ON-LINE KANTAR AKTARIM ĐŞLEMLERĐ

SÜT PROGRAMLARINDA ON-LINE KANTAR AKTARIM ĐŞLEMLERĐ SÜT PROGRAMLARINDA ON-LINE KANTAR AKTARIM ĐŞLEMLERĐ Versiyon : 3.6.7.x İlgili Programlar : Süt Programları Tarih : 11.04.2009 Doküman Seviyesi (1 5) : 3 (Tecrübeli Kullanıcı) GĐRĐŞ PARALOG Personel Bordro

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC FREZEDE PROGRAMLAMA ANKARA-2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Algoritma ve Programlama: Karar Yapıları ve Döngüler

Algoritma ve Programlama: Karar Yapıları ve Döngüler Algoritma ve Programlama: Karar Yapıları ve Döngüler Bir algoritma, herhangi bir programlama dili (C, C++, Pascal, Visual Basic, Java gibi) ile kodlandığında program haline gelir. Algoritmada yer alan

Detaylı

ÜNİT E ÜNİTE GİRİŞ. Algoritma Mantığı. Algoritma Özellikleri PROGRAMLAMA TEMELLERİ ÜNİTE 3 ALGORİTMA

ÜNİT E ÜNİTE GİRİŞ. Algoritma Mantığı. Algoritma Özellikleri PROGRAMLAMA TEMELLERİ ÜNİTE 3 ALGORİTMA PROGRAMLAMA TEMELLERİ ÜNİTE 3 ALGORİTMA GİRİŞ Bilgisayarların önemli bir kullanım amacı, veri ve bilgilerin kullanılarak var olan belirli bir problemin çözülmeye çalışılmasıdır. Bunun için, bilgisayarlar

Detaylı

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

Karakter Değişkenlere İlişkin Komutlar

Karakter Değişkenlere İlişkin Komutlar Karakter Değişkenlere İlişkin Komutlar ASCII Kodlama Sistemi Bilgisayar sayılar üzerine kurulmuş makinalar olduklarından onların düşünmeleri ve hatırlamaları sayısal değerlerle olmaktadır. Bundan dolayı

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER 1 MİKROİŞLEMCİLER RESET Girişi ve DEVRESİ Program herhangi bir nedenle kilitlenirse ya da program yeniden (baştan) çalıştırılmak istenirse dışarıdan PIC i reset yapmak gerekir. Aslında PIC in içinde besleme

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI BAŞVURU PORTALINDAN SERTİFİKA BAŞVURUSUNDA BULUNACAK KULLANICI TALİMATI

SAĞLIK BAKANLIĞI BAŞVURU PORTALINDAN SERTİFİKA BAŞVURUSUNDA BULUNACAK KULLANICI TALİMATI SAĞLIK BAKANLIĞI BAŞVURU PORTALINDAN SERTİFİKA Doküman Kodu Yayın Numarası Yayın Tarihi TALM-001-011 00 14.02.2013 DEĞİŞİKLİK KAYITLARI Yayın No Yayın Nedeni Yayın Tarihi 00 İlk Çıkış 14.02.2013 TALM-001-011

Detaylı

AVRASYA UNIVERSITY. Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( )

AVRASYA UNIVERSITY. Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili ALGORİTMA VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X )

Detaylı

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BAŞVURU PORTALINDAN SERTİFİKA BAŞVURUSUNDA BULUNACAK KULLANICI TALİMATI

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BAŞVURU PORTALINDAN SERTİFİKA BAŞVURUSUNDA BULUNACAK KULLANICI TALİMATI MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI BAŞVURU PORTALINDAN SERTİFİKA BAŞVURUSUNDA BULUNACAK KULLANICI Doküman Kodu Yayın Numarası Yayın Tarihi TALM-001-011 00 14.02.2013 DEĞİŞİKLİK KAYITLARI Yayın No Yayın Nedeni Yayın

Detaylı

Mina 960 Kart Basma Saati Kullanım Kılavuzu

Mina 960 Kart Basma Saati Kullanım Kılavuzu Mina 960 Kart Basma Saati Kullanım Kılavuzu Bu kılavuz kart basma saatinin kullanımına yönelik doğru çalışma alışkanlıkları konusunda bilgiler vermektedir. Daha detaylı bilgiyi http://www.perkotek.com

Detaylı

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz

13 Aralık 2007. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Raporlar. Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz 13 Aralık 2007 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Raporlar KULLANICI TANIMLI RAPORLAR Kullanıcı Tanımlı Raporlar Bölümünden Yapabildiklerimiz Kendi isteklerinize özel rapor tasarımları

Detaylı

Göstericiler (Pointers)

Göstericiler (Pointers) C PROGRAMLAMA Göstericiler (Pointers) C programlama dilinin en güçlü özelliklerinden biridir. Göstericiler, işaretçiler yada pointer adı da verilmektedir. Gösterici (pointer); içerisinde bellek adresi

Detaylı

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TEL EROZYON TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TEL EROZYON TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) TEL EROZYON TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Bilgisayar Sayısal Kontrollü

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC TORNADA PROGRAMLAMA ANKARA-2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Hazırladığım bu dosyayla sizlere yararlı olabildiysem ne mutlu bana. Lütfen inceledikten sonra bana düşüncenizi ve eksiklerimi,isteklerinizi belirtin.

Hazırladığım bu dosyayla sizlere yararlı olabildiysem ne mutlu bana. Lütfen inceledikten sonra bana düşüncenizi ve eksiklerimi,isteklerinizi belirtin. HAZIRLAYAN : Bora YURTTAŞ Hema Otomotiv Sistemleri A.Ş. CNC İşleme Merkezi Operatörü MAİL : mailto:bora.yurttas@gmail.com WEB : bora.yurttas.googlepages.com Dünya nın en kaliteli tezgah markalarından biri

Detaylı

SRV2 +2 FONKSİYON. Servo Motor Eğitim Seti. Tamamen mekatronik özel tasarım. Pratik Becerileri kazanmak ve Proje Odaklı Uzmanlık İçin

SRV2 +2 FONKSİYON. Servo Motor Eğitim Seti. Tamamen mekatronik özel tasarım. Pratik Becerileri kazanmak ve Proje Odaklı Uzmanlık İçin SRV2 Servo Motor Eğitim Seti Tamamen mekatronik özel tasarım Pratik Becerileri kazanmak ve Proje Odaklı Uzmanlık İçin %100 kendi imalatımız +2 FONKSİYON Pnömatik 2.eksen Vakumlu Parça Tutma Eğitim Seti

Detaylı

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma:

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma: EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ 1 Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma 2 Web Sayfasına Yeni Element Ekleme Ve Özelliklerini Belirleme Değişiklik Yapma 3 Web Sayfası Tasarımını

Detaylı

İşletme Fakültesi Bil. Kullanımı Ders notları 2

İşletme Fakültesi Bil. Kullanımı Ders notları 2 İşletme Fakültesi Bil. Kullanımı Ders notları 2 Öğr.Gör.Ali ATALAY EXCEL PAKET PROGRAMI Günümüzde hesap tablosu, veri analizi, kod yazımı, grafik çizimi, veri tabanı oluşturma gibi bir çok özelliği olan

Detaylı

Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu

Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu Öğr. Gör. M. Ozan AKI r1.0 Algoritmalar (Algorithms) Algoritma, bir problemin çözümünü sağlayan ancak deneme-yanılma ve sezgisel çözüme karşıt bir

Detaylı

1- Sayı - Tam sayıları ifade etmek için kullanılır. İfade edilen değişkene isim ve değer verilir.

1- Sayı - Tam sayıları ifade etmek için kullanılır. İfade edilen değişkene isim ve değer verilir. Değişkenler 1- Sayı - Tam sayıları ifade etmek için kullanılır. İfade edilen değişkene isim ve değer verilir. Örnek Kullanım : sayı değer= 3; sayı sayı1; 2- ondalık - Ondalık sayıları ifade etmek için

Detaylı

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar EM205 26/9/2014 Programlamaya giriş Algoritmalar Temel kavramlar Algoritmalar Amaçlar Algoritma kavramını öğrenmek, Algoritmaları ifade edebilmek, Temel matematiksel algoritmaları yazabilmek C programlama

Detaylı

Dersin Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Birol SOYSAL. Sunumları Hazırlayan: Doç. Dr. Bülent ÇAKMAK

Dersin Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Birol SOYSAL. Sunumları Hazırlayan: Doç. Dr. Bülent ÇAKMAK MATLAB de Bilgisayar Programlama Dersin Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Birol SOYSAL Sunumları Hazırlayan: Doç. Dr. Bülent ÇAKMAK disp komutu: Ekrana mesaj veya bir değişken değeri yazdırmak için kullanılan komuttur.

Detaylı

İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : İleri Seviye

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Her Select Case bloğu, mutlaka End Select ile bitmek zorundadır.

Her Select Case bloğu, mutlaka End Select ile bitmek zorundadır. Select Case Komutu: VB de karar sürecinde kullanılan komutlardandır. Bu yapı ile sadece bir değişkenin durum kontrolü yapılır. Kontrolü yapılacak değişkenin genel olarak alabileceği değerler belirli ise

Detaylı

NUMERIC CONTROL (NC) COMPUTER NUMERIC CONTROL (CNC) CNC PROGRAMCISI CNC OPERATÖRÜ

NUMERIC CONTROL (NC) COMPUTER NUMERIC CONTROL (CNC) CNC PROGRAMCISI CNC OPERATÖRÜ NUMERIC CONTROL (NC) Bir hareketin sayısal olarak kontrol edilebilmesine Numeric Control denir. COMPUTER NUMERIC CONTROL (CNC) Operatör müdahalesi olmadan özel kodlar vasıtasıyla hareket ettirilebilen

Detaylı

Excel' de formüller yazılırken iki farklı uygulama kullanılır. Bunlardan;

Excel' de formüller yazılırken iki farklı uygulama kullanılır. Bunlardan; 7. FORMÜLLER SEKMESİ Excel in en çok kullanılan yönü hesaplama yönüdür. Hesaplamalar Formüller aracılığıyla yapılır. Formüller sekmesi anlatılırken sık kullanılan formüller ve formül yazımı da anlatılacaktır.

Detaylı

GÖRSEL PROGRALAMA HAFTA 3 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI

GÖRSEL PROGRALAMA HAFTA 3 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI GÖRSEL PROGRALAMA HAFTA 3 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI DERS İÇERİĞİ Algoritma nedir? Akış Diyagramı nedir? Örnek Uygulama ALGORİTMA Algoritma sözcüğü Ebu Abdullah Muhammed İbn Musa el Harezmi adındaki

Detaylı

Programlama Dilleri. C Dili. Programlama Dilleri-ders02/ 1

Programlama Dilleri. C Dili. Programlama Dilleri-ders02/ 1 Programlama Dilleri C Dili Programlama Dilleri-ders02/ 1 Değişkenler, Sabitler ve Operatörler Değişkenler (variables) bellekte bilginin saklandığı gözlere verilen simgesel isimlerdir. Sabitler (constants)

Detaylı

Usta Aritmetik Bayi Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu (V.1.3.0)

Usta Aritmetik Bayi Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu (V.1.3.0) Usta Aritmetik Bayi Kontrol Programı Kullanım Kılavuzu (V.1.3.0) A. Öğretmen Girişi a b c d B. Ana Menü a. Kullanıcı bilgisi : Bu alana yazılacak bilgiyi size Usta Aritmetik firması sağlamaktadır. b. Şifre

Detaylı

Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş. Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +)

Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş. Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +) Kullanım Uygulamaları Ön Görünüş Dijital Ekran Mode Butonu Programlama Tuşu Sıcaklık Değiştirme tuşu ( - ) Sıcaklık Değiştirme tuşu ( +) Dijital Ekran Üzerindeki Bilgiler 1.Manuel Çalışma 2.Çalışma Fonksiyonları

Detaylı

Temel Bilgisayar Programlama

Temel Bilgisayar Programlama BÖLÜM 11: : Birçok programda, bazı verilerin disk üzerinde saklanmasına gerek duyulur. Bütün programlama dillerinde, sabit disk sürücüsü (Hard Disk Drive, HDD) üzerindeki verileri okumak veya diske veri

Detaylı

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlama Ders 1 Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlamaya C ile Programlamaya Yazılım: Bilgisayarın işlemler yapması ve karar vermesi

Detaylı

Küresel personel takip programı bordro, mesai hesaplama sürenizi ve alacağınız raporları en kısa sürede almanız için hazırlanmıştır.

Küresel personel takip programı bordro, mesai hesaplama sürenizi ve alacağınız raporları en kısa sürede almanız için hazırlanmıştır. Personel Takip Yazılımı Küresel Personel Devam Kontrol Programı Küresel personel takip programı bordro, mesai hesaplama sürenizi ve alacağınız raporları en kısa sürede almanız için hazırlanmıştır. İçindekiler

Detaylı

1. MİCROSOFT EXCEL 2010 A GİRİŞ

1. MİCROSOFT EXCEL 2010 A GİRİŞ 1. MİCROSOFT EXCEL 2010 A GİRİŞ 1.1. Microsoft Excel Penceresi ve Temel Kavramlar Excel, Microsoft firması tarafından yazılmış elektronik hesaplama, tablolama ve grafik programıdır. Excel de çalışılan

Detaylı

Bu dersimizde pic pinlerinin nasıl input yani giriş olarak ayarlandığını ve bu işlemin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz.

Bu dersimizde pic pinlerinin nasıl input yani giriş olarak ayarlandığını ve bu işlemin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz. Ders-2: ---------- Bu dersimizde pic pinlerinin nasıl input yani giriş olarak ayarlandığını ve bu işlemin nerelerde kullanıldığını öğreneceğiz. Hazırlanan programlarda pic in zaman zaman dış ortamdan bilgi

Detaylı

1. Defter detaylarına ait bilgilerin, örneğin yevmiye kayıtlarının olduğu dosya 2. Bir nevi kapak sayfası diyebileceğimiz Berat dosyası

1. Defter detaylarına ait bilgilerin, örneğin yevmiye kayıtlarının olduğu dosya 2. Bir nevi kapak sayfası diyebileceğimiz Berat dosyası 12 Kasım 2014 İlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL İlgili Modül/ler : E-Defter e-defter Hazırlama Uygulaması E-Defter, şekil hükümlerinden bağımsız olarak Vergi Usul Kanununa ve/veya Türk Ticaret

Detaylı

ÖRNEK 1: Verilen iki sayının toplamının bulunmasının algoritması aşağıdaki gibi yazılır:

ÖRNEK 1: Verilen iki sayının toplamının bulunmasının algoritması aşağıdaki gibi yazılır: ALGORİTMANIN HAZIRLANMASI, herhangi bir sorunun çözümü için izlenecek yol anlamına gelmektedir. Çözüm için yapılması gereken işlemler hiçbir alternatif yoruma izin vermeksizin sözel olarak ifade edilir.

Detaylı

Çözüm Bilgisayar. Çözüm SIRAMATİK

Çözüm Bilgisayar. Çözüm SIRAMATİK Çözüm Bilgisayar Çözüm SIRAMATİK Çözüm Sıra Sistemi Amaç : Hastanelerde çeşitli birimlerde oluşan hasta sıralarının (poliklinik müracaat, poliklinik hasta kabul, ssk eczane vb.) bankolar önünden uzaklaştırılarak,

Detaylı

C Dersleri Bölüm 3 : Program akışı

C Dersleri Bölüm 3 : Program akışı İzmir Ekonomi Üniversitesi Bilgisayar Topluluğu www.ieubt.org C Dersleri Bölüm 3 : Program akışı Sorularınız için : programlama@ieubt.org Hazırlayan : Görkem PAÇACI (gorkem.pacaci@std.ieu.edu.tr) C Program

Detaylı

ÖRNEK 1: Şeklideki parçanın taralı bölgesi 3 eşit pasoda işlenecektir. Buna göre cncproğramını yazınız.

ÖRNEK 1: Şeklideki parçanın taralı bölgesi 3 eşit pasoda işlenecektir. Buna göre cncproğramını yazınız. 1 ÖRNEK 1: Şeklideki parçanın taralı bölgesi 3 eşit pasoda işlenecektir. Buna göre cncproğramını yazınız. PROĞRAM 0888 T0101 M03 S1200 G00 X40 Z2 G01 Z-24 F0.1 X41 G00 Z2 X35 G01 Z-24 X36 G00 Z2 X30 G01

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM SİSTEMİ ÖĞRENCİ EKRANLARI KULLANIM KILAVUZU

UZAKTAN EĞİTİM SİSTEMİ ÖĞRENCİ EKRANLARI KULLANIM KILAVUZU UZAKTAN EĞİTİM SİSTEMİ ÖĞRENCİ EKRANLARI KULLANIM KILAVUZU 1 GİRİŞ Bu doküman içerisinde, hizmete sunulan Uzaktan Eğitim Sistemi (UZEM) öğrenci ekranlarının kullanımına yönelik yardım içeriği bulunmaktadır.

Detaylı