GAZ TÜRBiNLi MOTORLARDA PERFORMANS ANALiz VE DEGERLENDiRME PROGRAMI* T. Hikmet KARAKOÇ1, Önder TURAN2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GAZ TÜRBiNLi MOTORLARDA PERFORMANS ANALiz VE DEGERLENDiRME PROGRAMI* T. Hikmet KARAKOÇ1, Önder TURAN2"

Transkript

1 ANADLU ÜNivERSiTESi BiLiM VE TEKNLJi DERGiSi ANADLU UNIVERSITY JURNAL F SCIENCE AND TECHNLGY Cilt/Vl.:3 - Sayı/N: : (00) TEKNiK NüTITECHNICAL NTE GAZ TÜRBiNLi MTRLARDA PERFRMANS ANALiz VE DEGERLENDiRME PRGRAMI* T. Hikmet KARAKÇ, Önder TURAN öz Bu çalışmada, uçaklarda kullanılan eksenel akışlı gaz türbinli mtrların zamandan bağımsız perfrmanslarının incelenmesi amacıyla bir bilgisayar prgramı geliştirilmiştir. GAZTUSIM adı verilen bu bilgisayar prgramın" da, ardyanmalı ve ardyanmasız turbjet, ayrık akımh turbfan, karışık akımlı ve ardyanmalı turbfan, yüksek bypasslı turbfan ve turbprp mtrları örnek mtr tipleri larak seçilmiş ve GAZTUSIM prgramında örnek mtr tiplerinin tasarım nktası perfrmansları hesaplanmıştır. Ayrıca karışık akırnh ve ardyanmalı turbfan, yüksek bypass ran lı turbfan ve turbprp mtrlarının tasarım dışı analizleri de GAZTUSIM prgramı yardımıyla incelenmiştir.gaztusim prgramı, Visual Basic 6.0 prgramlama dilinde yazılmıştır. Herbir mtr tipi için farklı uçuş ve bileşen giriş kşullarında, mtr perfrmansı ve bileşen karakteristiklerinin değişimi, GAZTUSIM prgramında hesaplanmıştır.örnek mtr tipleri için elde edilen tasarım ve tasarım dışı analiz snuçları ve perfrmans grafikleri GAZTUSIM prgramında sunulmuştur. dışı Anahtar Kelimeler: Eksenel akışlı gaz türbinli mtrlar için bilgisayar prgramı, Tasarım analizleri, Tasarım analizler, Zamandan bağımsız perfrmans, Bileşen karakteristiği. PERFRMANCE ANALYSIS AND EVALUATIN PRGRAM F GAS TURBINE ENGINES AB5TRACT In this study, steady state perfrmance predictin faxial flw gas turbine engines uscd in aireraft has been investigated and a cmputer prgram is develped n this purpse. In this prgram, narned GAZTUSIM, afterburning and nnafterburning turbjet and separate flw turbfan, mixed flw and afterburning turbtan, high bypass turbfan and turbprp engines are selected as example n-design engine types and their n-design perfrmance is cmputed in GAZTUSIM prgram. Mixed flw and afterburning turbfan, high bypass turbfan and turbprp engines are selected as examplc ff-design engine types in GAZTUSIM prgram and their ff-dcsign perfrmance is als inquired int GAZTUSIM prgram. GAZTUSIM prgram is develpcd in Visual Basic 6.0 prgram language. In different perating pint and cmpnent characteristic f example engines, cach cngine's and their cmprıcnt perfrmance are calculated in GAZTUSIM prgram. n design and ff-design arıalysis results and perfrmance charts f selected example engines are presented in GAZTUSIM prgram. Key Wrds: Cmputer prgram fr axial nw gas turbine engincs, n-design analysis, ff-design analysis, Steady state perfrmance, Cmpnent characteristics. * Bu çalışma, yılları arasında TEl (TUSAŞ Mtr Sanayi) 'nin C-p araştırma prgramı çerçevesinde Tlilııin de desteğiyle, Anadlu Ün. Fen Bil. Emt. Siv. Elv. Anabilim Dulıııdn yupılıııı "Gaz Türbinli Mtrlarda Pcrtrnıuns Analiz ve Değerlendirnıe Prgrnmlutı'' başlıklı yüksek lisans tezinden yararlamlarak hazırlanmıştır. Anadlu Üniversitesi Sivil Havacılık Yüksek kulu, 6470 Eskişehir. Tel: (Dahili 6845); e-psta: Anadlu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Sivil Havacılık Anabilim Dalı Eskişehir. Tel: Geliş: 9 Mart 00; Düzelrne: 8 Mart 00; Kabııl: () Mayıs 00.

2 35 t.iaiş Günümüzde gaz türbinli mtrlar pek çk alanda kullanılmaktadır. Gaz türbinli mtrlar, etkili bir enerji açığa çıkarırlar ve ağırlık yönünden hafiftirler. İtki sistemi larak düşünüldüğünde ise yüksek ısıl verime ve yüksek özgül güce sahiptirler. Yüksek ısıl verime sahip lması, düşük özgül yakıt sarfiyatını da beraberinde getirmektedir. Özgül yakıt sarfiyatı ve ısıl verim parametreleri, çevrimin tplam basınç ranı ve mtr bileşenlerinin termdinamik verimlerine bağlıdır. Özgül güç parametresi öncelikli larak maksimum çevrim sıcaklığına eşittir (Üçer, 994). Mtr perfrmansını belirleyen iki parametre, uçak üzerine yerleşmiş haldeki mtr itki kuvveti ve özgül yakıt sarfiyatıdır. Mtr yapımcı firması, uçak üzerine yerleşmemiş haldeki itki kuvvetini belirlemektedir. Uçak üzerine yerleşmiş haldeki itki kuvveti ise, sürtünme gözönüne alınarak hesaplanan düzeltme faktörüyle uçak üzerine yerleşmemiş haldeki itki kuvvetinin çarpımıyla elde edilmektedir. Uçak üzerindeki gerçek itki kuvveti bu değerdedir (Raymer, 989). GAZ TUSIM prgramında hesaplanan itki kuvveti, uçak üzerine yerleşmemiş haldeki mtrun itki kuvvetidir. Günümüzde itki sistemi perfrmans hesaplamalarında İngiliz birim sistemi geçerliliğini kruduğundan bilgisayar prgramında ve analizlerde İngiliz birim sistemi kullanılmıştır. Gaz türbinli mtr, temellarak gaz jeneratör ve güç çevirici bölüm larak iki kısımdan luşmaktadır. Gaz jeneratör bölümü kmpresör, yanma dası ve türbin bölümlerini içerirken, türbin bileşeni sadece kmpresörü çevirmek için faydalı güç sağlamaktadır. Bunun snucunda türbin çıkışında yüksek basınç ve sıcaklıkta gaz akışı lmaktadır (Bathie, 996). y Anadlu Üniversitesi Bilim ve Teknlji Dergisi, 3 () Özgül ısılar ranı /p Mtrun itki verimi /TH Mtrun ısıl verimi 'ir Tplam basınç ranı 't Tplam sıcaklık ranı 'tr Serbest akım tplam sıcaklık ranı 'ta, Alt İndisler: c c' r R Yanma dası entalpi ranı Kmpresör Fan tplam Serbest akım Referans Türbin 3. ideal ÇEVRiM ANAıizLERi çevrim analizlerinin amacı, tasarım limitleri (maksimum türbin giriş sıcaklığı gibi), tasarım seçimleri (kmpresör sıkıştırma ranı, fan sıkıştırma ranı, bypass ranı vs.) ve uçuş şartlarına (, atmsfer basıncı ve sıcaklığı) göre perfrmans parametrelerini (öncelikle itki kuvveti ve özgül yakıt sarfiyatı) elde etmektir. Bu bölümde bütün mtr bileşenleri ideal kabul edilmiştir. Analitik snuçların dğruluğu, bileşenlerdeki kayıpları içeren hesaplamalara göre azdır. Fakat genellarak bileşenlerinperfrmans davranışları, gerçek çevrim analizleriyle benzer özellik taşımaktadır (Turan, 000).. SiMGELER VE KıSALTMALAR istasynundaki ses hızı (m/s,ft/s) f F F/m Yakıt-hava ranı Uçağa yerleşmemiş haldeki mtr itki kuvveti-(lbf,kn) Özgül itki kuvveti-(n.s/kg, lbf/(lbm/s) M istasynundaki İstasynundaki hava debisi-(kgls, lbm/s) Yanma dası yakıt-hava debisi-(kg/s, lbm/s) s Özgül yakıt sarfiyatı-(mg/(n.s), lbm/(lbf/h)) Tplam (durgunluk) sıcaklığı-(k, R) a Mtr bypass ranı 3.. Numaralandırma Mtr üzerinde gösterilen istasyn numaralandırması, perfrmans analizlerini klaylaştırmak ve aynı zamanda belli bir standart elde etmek için gerekli lan bir uygulamadır. Şekil 'de gösterilen istasyn numaralandırması tüm mtr tipleri için geçerlidir. Şekil İdeal turbjet mtrunun sıcaklık-entrpi diagramı ' deki "Braytn" çevriminde gösterilmektedir. 3' 6' 7' < 8' 9' Şekil. İstasyn Numaralandmnası.

3 Anadlu University Jurnal f Science and Technlgy, 3 () 353 Özgül yakıt sarfiyatı ise aşağıdaki gibidir. s = mf 0 6 =--i- 0 6 F F / m (5) Sıeaklık( K) Bu çevrimde; 3.. itki Ve Isıi Verimler Entrpl (kj/(kg K» Şekil. Sıcaklık:-Entrpi Diagramı, 3 izantrpik sıkıştırma 3 4 sabit basınçta yanma (sabit basınçta ısı girdisi) 4 9 izantrpik genişleme 9 sabit basınçta ısı çıkışı İtki verimi, mtrun ürettiği enerjinin uçuş aracına ilettiği faydalı güce ranıdır. Yani uçağa iletilen faydalı gücün elde edilen kinetik enerjiye ranıdır. _ Uçağa Verilen Güç Jp - Egzstaki Net Mekanik Güç Isıl verim ise araçtan geçen hava akımının kinetik enerjisindeki değişimin araca eklenen ilave enerjiye ranıdır. _ Kinetik Enerji Değişimi JTH - Enerji Girdisi () () Tplam(verall) verim ise, itki ve ısıl verimlerinin çarpımına eşittir. 'il = 'Il p 'IlTH (3) 3.3. Özgül itki Kuvveti Ve Özgül Yakıt Sarfiyatı Uçak mtrlarındakullanılaniki önemli parametre özgül itki kuvveti ve özgül yakıt sarfiyatı kavramlarıdır. İdeal bir turbjet mtrunda özgül itki kuvveti aşağıdaki şekilde ifade edilir. Diğer mtr tipleri de aşağıdaki temel denklemleri esas almaktadır. 4-= a {[ {TrTcT ı _)] -M} (4) m y - TrTc İtki verimi, özgül itki kuvvetinin düşmesiyle artarken özgül yakıt sarfiyatı ise uçuş hızıyla dğru, ısıl ve itki verimleriyle ters rantılı larak değişmektedir. İtki veriminin artması özgül yakıt sarfiyatını düşürürken aynı değerde itki kuvveti sağlanması için mtrun çektiği hava ranının artması gerekir. Çünkü itki veriminin artması özgül itki kuvvetini düşürecektir. Mtrun hava debisinin arttırılmasıyla birlikte mtrun uçak üzerine yerleşim prblemi rtaya çıkacaktır. Örneğin yüksek bypass ranlı mtrların yüksek çaplı fana sahip lması, uçak üzerinde uzun iniş takımı kullanma zrunluluğunu beraberinde getirmektedir (ates, ı 984). 4. TASARıM ANALizLERi Tasarım analizleri, tasarım parametreleri belirlenen bir mtrun, tasarım perfrmansının tahmin edilmesidir. Bu analizlerde, ideal analizlerden farklı larak ideallmayan çevrim prsesleri hesaba katılmış ve yanma dası ve ardyanma dasında farklı termdinamik özellikler kullanılmıştır.tüm mtr bileşenleribyunca akışkan mükemmel bir gaz larak ele alınmıştır. Sabit türbin ve kmpresör plitrpik verimi alarak kmpresör ve türbin verimleri tanımlanmıştır. Gaz kaçakarı ihmal edilmiş ve yedek güç ünitesinden gelen hava hesaba katılmamıştır.bu hesaplama mdeli, (Mattingly vd., 987) tarafından geliştirilen mdele dayanmaktadır. GAZTUSIM prgramının çalışması sırasında örnek larak ele alınan karışık akım lı ve ardyanmalı turbfan ile yüksek bypass ranlı turbfan mtrlarınıntasarım analizleri için yukarıdaki kabuller yapılmıştır. 4.. Karışık Akımlı Ve Ardyanmalı Turbfan Mtrunun Tasarım Analizi Bu tip mtrlar, yüksek hıza ve dlayısıyla yüksek na (sesüstü uçuş) erişebilme sebeplerinden dlayı askeri amaçlı kullanılmaktadırlar. Şekil 3'te kmpresör sıkıştırma ranının, belirli giriş kşullarına göre özgül yakıt sarfiyatı ve özgül itki kuvveti üzerindeki etkileri görülmektedir. Bu mtr tipi için yapılan analizler, diğer tüm mtr çevrim analizlerini de kapsamaktadır. Bu analizlerde hava sğutması, besleme hava miktarı ve aksesuar kısımlarına güç aktarımı da hesaba katılmıştır. GAZ TUSIM prgramı yardımıyla, belirli giriş parametrelerine göre perfrmans eğrileri çizilebilmektedir.

4 354 Anadlu Üııiversitesi Bilim ve Teknlji Dergisi, 3 () Özgül itki kuweti 08 (bf/lbmfs) 07..._-- '---,..._... _..._.._. "","'-"'----4" [-e. f-_.--_. 0 f----.._ i"----'t ! ', f " f j i"....._--._--,8 " _ " ,9,88,86,84 S(h),8,78,76 Özglitki kuweti... S!tC Şekil 3. GAZrUSIM Prgramında örnek Larak: Seçilen Karışık Akımlı ve Ardyanınalı TurbfanMtrundaKmpresör Sıkıştırma ranının ÖZgül İtki Kuvveti ve Özgül Yakıt Sarfiyatı ÜzerindekiEtkisi. iti<i l<ı.meti ,...--,..,... _._- -.", r-r--: -'-- -" 0...re.-r "'-r'" "" f-e ::. ı "y,5 i... ı-e.. r-- "e...,." ı (II:tibıs) 00.. i" , 0,6,4,8,,6 M:d"ısa,S -' -. Şekil 4. GAZrUSIM Prgramında örnek Larak: Seçilen Karışık Akı.mlı ve Ardyanmalı TurbfanMtrundaUçuş Mach Sayısının ÖZgül İtki Kuvveti ve Özgül Yakıt Sarfiyatı ÜzerindekiEtkisi. Bu grafiğe göre kmpresör sıkıştırma arttıkça özgül yakıt sarfiyatı azalmaktadır. 7I: c =5 değerinden snra özgül yakıt sarfiyatı artmakta ve 7I: c =5 değerinde minimum seviyede kalmaktadır. Özgül itki kuvveti ise 7I: c =5 değerine kadar artar. Bu değerden snra özgül yakıt sarfiyatının tersine 7I: c =5 değerinden snra azalmaya başlar ve 7I: c =5 değerinde maksimum seviyede lduğu görülmektedir. Şckil4'te karışık akımlı turbfan mtrunda Maeh sayısının mtr perfrmansı üzerindeki etkileri görülmektcdir. Bu grafiklerde uçuş Maeh sayısının artmasıyla özgül yakıt sarfiyatı artarken, özgül itki kuvveti azalmaktadır. 4.. Yüksek Bypasslı Turbfan Mtrunun Tasarım Analizi Bu tip bir mtrun temel karakteristiği, yüksek itki kuvveti ve düşük özgül yakıt sarfiyatına sahip lma.. sıdır. Uçuş 0.9 değerini aşmaz (sesaltı uçuş). Bu sebepten dlayı özellikle tieari amaçlı uçaklarda kullanılmaktadırlar. Şekil5'te uçuş Maeh sayısının, belirli tasarım giriş parametrelerinde mtr perfrmansı üzerindeki etkileri görülmektedir. Karışık akımlı ve ardyanmalı turbfan mtrunda lduğu gibi burada da Maeh sayısının artmasıyla özgül itki kuvveti azalırken, özgül yakıt sarfiyatı artmaktadır. Şekil 6' da ise giriş verilerine dayanılarak, farklı bypass ranı değerlerinde kmpresör sıkıştırma ranının özgül itki kuvveti üzerindeki etkileri görülmektedir. Kmpresör sıkıştırma ranının küçük değerlerinde (7I: c = l), 7I: c değerinin artmasıyla özgül itki kuvveti de artmaktadır. Aneak bu değerden snra 7I: c değerinin artması özgül itki kuvvetini sürekli larak azaltmaktadır. Yine aynı grafikte farklı bypass ranı değerlerinde özgül itki kuvveti de farklı değer almakta ve bypass ranı arttıkça özgül itki kuvveti azalmaktadır.

5 Anadlu University Jurnal f Science and Technlgy, 3 () Özgül itki kuweti 5 [Ibf/lbm/s] 0 +--i"'--ı---f j- 0,9 0,8 0,7 0,6 0 S[/h],4 0, t I _T 0, 0, +-t-f-ll++++ll-t-i++++ll-t-f+ 0,0,0,30,40,60,70,80,9 Özgül itki kuweti.. S Şekil 5. GAZfUSIM PrgramındaYüksek BypasslıÖrnek Turbfan Mtrunda Uçuş Mach SayısınınÖzgül İtki Kuvveti ve Özgül Yakıt SarfiyatıÜzerindeki Etkisi Özgı itki kuvveti 0 [Ibf/lb m Is ı _ı:.. t,... -r iii &---.a: _..._ iii ==---==--:=--: --"...-)(- -"*" , :::-(= -"'-(=4 -(=6 _(=8 -)(-(=0 -==-(= tc Şekil 6. GAZfUSIM PrgramındaYüksek Bypass ranlı Turbfan MtnındaKmpresör Sıkıştırma ranı Değerlerinde Bypass ranı Değerlerinde,ÖZgülİtki Kuvveti Üzerindeki Etkisi. Şekil Tde farklı kmpresör sıkıştırma ranı değerlerinde, bypass ranının özgül yakıt sarfiyatı üzerindeki etkileri görülmektedir. Bypass ranının artmasıyla birlikte özgül yakıt sarfiyatı azalmaktadır. Farklı kmpresör sıkıştırma ranı değerlerinde özgül yakıt sarfiyatı farklıdır. Kmpresör sıkıştırma ranı arttıkça özgül yakıt sarfiyatı azalmaktadır. Fakat bypass ranının belirli bir değerinden snra (a=4.7) bu eğilim tersine dönmekte ve bypass ranının bu değerden snra artması özgül yakıt sarfiyatını da arttırmaktadır. halde kmpresör sıkıştırma ranının yüksek lduğu nktada özgül yakıt sarfiyatı da yüksek değerdedir. 5. TASARıM DIŞI ANALiZLER Tasarım analizlerinde, mtrun tasarım seçimlerine göre tasarım perfrmansı hesaplanabiliyr ve mtr perfrmasının tasarım değişkenleri ve tasarım parametrelerine göre zamandan bağımsız nasıl bir davranış göstereceği tahmin edilebiliyrdu. Eksenel akışlı lmak üzere, ardyanmalı ve karışık akımlı turbfan, yüksek bypass ranlı turbfan ve turbprp mtrlarının zamandan bağımsız tasarım dışı analizleri, GAZTUSIM prgramı yardımıyla yapılabilmektedir. Tasarım dışı analizinin amacı, tasarım nktası dışında mtr perfrmansını hesaplamak ve mtr perfrmansını gerçek çalışma kşullarında tahmin edebilmektir. Tasarım dışı analizleri, tasarım analizlerinden ldukça farklıdır. Tasarım analizlerinde uçuş şartları da dahillmak üzere tüm tasarım seçimleri tasarımeının seçimine göredir ve mtr perfrmans karakteristiği, seçilen bu parametrelere bağlıdır (Mattingly vd., 987). Örneğin tasarım değişkenleri n c ' n c ' ve a değerleri tasarımeı tarafından belirlenmekteydi. Halbuki bu parametrclere bağlı larak türbin, fan ve kmpresör arasındaki güç dengesi, atmsfer sıcaklığı, türbin sıcaklığı ve uçuş Maeh sayısından etkilenmektedir. Dlayısıyla n c ' n c ' ve a değerleri, tasarımdaki değerlerden farklı lacaktır (ates, 984). Diğer taraftan tasarım dışı analizleri, tasarım parametreleri belirlendikten snra tüm ça-

6 356 Anadlıı Üniversitesi Bilim ve Teknlji Dergisi, 3 () t=kmpresör Sıkıştırma ranı 0,9 0,8..._, _-, 7.;.=,--_+_----_t----_+_-- ;>"i_7""""_::"i!p"'--_j '" S[/hl 0,6 -t---;::: :a."e..., 'J'''''------l.ı--;'ii=+_.- i 0, Lı :-t=5 -"'-t=0 ---t=5 ---t=30 -::-t=35 Şekil 7. GAZfUSIM Prgramında Yüksek Bypasslı Turbfan Mtııınun Farklı Kmpresör Sıkıştırma ranı Değerlerinde Bypass ramyla Özgül Yakıt Sarfiyall Arasındaki İlişki "r-- ' f 50 F 40 [k Ibt] "._._...- _..,,---,_._-_ r // --d... ı-,5 ı! ị 3 -:::-lrtifa=k ft _0kft --.-0k ft -.-30kft -+-40kft Şekil 8. GAZfUSIM Prgramında Karışık Akımlıve Ardyanmalı Örnek Turbfan Mtııınun Tasarım Nktası Dışında Mach Sayısının Mtr İtk:i Kuvveti ÜzerindekiEtkisi. lışma kşulları için geçerlidir. Tasarım dışı analizlerinde bağımsız ve bağımlı değişkenler mevcuttur. Tasarım dışı analizleri için bağımsız değişkenler, uçuş şartları, güç seviyesi ve egzs lülesi davranışıdır. Mtrun yapısallarak ölçülendirilmesi ve hava debisinin tespitinden snra, tasarım dışı analizleri yardımıyla seçilen mtr tipinin perfrmansı bütün çalışma kşullarında tespit edilebilir. Tasarım dışı analizlerde herbir mtr bileşeninin perfrmansı, çalışma kşullarının bir fnksiynu larak mdellenmiştir. Tasarım dışı analizler yapılmadan önce tasarım analizlerinin yapılmış lması gerekmektedir. Çünkü tasarım dışı analizleri için mtr referans parametreleri (SR,[F/m]R), mtr bileşenleri (t c 'R,'t c 'R v.s.) ve uçuş kşulları (MR' PR, TR) gibi referans parametreleri tasarım analizlerindeki parametrelerdir. Bu hesaplama mdeli, (Mattingly vd., 987) tarafından geliştirilen mdelleme yöntemini esas almıştır. 5.. Karışık Akımlı Ve Ardyanmalı Turbtan Mtrunun Tasarım Dışı Analizi Tasarım analizlerinde bileşen perfrmansları, uçuş kşulları, uçak sistem parametreleri ve tasarım seçimlerine bağlı larak hesaplanmaktadır. Bu mtr tipinin tasarım dışı analizinde ise herbir bileşen perfımans değerini bulmak için bağımlı değişkenler kullanılır. Değişkenlerden bir kısmının değerinin sabit kaldığı kabul edilmiş ve hava debisi için tahmini bir değer verilmiştir. Yüksek bypasslı turbfan ve turbprp mtrlarının GAZTUSIM prgramındaki tasarım dışı analizleri de karışık akım lı ve ardyanmalı turbfan mtruna benzer hesaplama yöntemleriyle yapılmıştır. Yine bağımlı ve bağımsız değişkenler kullanılmıştır. Turbfan mtrunun, belirli giriş kşullara göre elde edilen perfrmans grafikleri Şekil 8, 9 ve L' da gösterilmiştir. Şekil 8'deki grafiğe göre uçuş nın artmasıyla mtr itki kuvveti de artmaktadır. İrtifa değeri arttıkça aynı nda mtr itki kuvveti azalmaktadır. Şekil 9'daki grafikte görüldüğü gibi uçuş

7 Anadlu University Jurnal f Science and Technlgy, 3 () 357 3,5 3,5 5[/h] _. -, i -:::-lrtifa=k ft...ı --::... 0kft -4,5 -,-0k ft -.-30k ft -+-40k ft Şekil 9. GAZTUSIM Prgramında Karışık Akımlı ve Ardyanmalı TurbfanMtrununTasarım Dışı Kşullarda Mach Sayısıyla Özgül Yakıt Sarfiyatı Arasmdaki İlişki,..._--.,.----ı------,----,---.., , 0,8 i :;;;..-s..---; 0, t---j;-----ı a 0,4-t-----as::;::;;: 0, ,ı---r ,ı---; Machsayısı,5 3 -:-lrtifa=k ft -+-kft --.-kft -e-3kft... 4kft Şekill. GAZTUSIMPrgramında Karışık Akımlı ve Ardyanmalı TurbfanMtrununTasarım Dışı Kşullarda Mach Sayısıyla Bypass ranı Arasındaki İlişki. nın artması özgüı yakıt sarfiyatını arttırmaktadır. Aynı nda irtifa arttıkça özgül yakıt sarfiyatı azalmaktadır. Şekil I'daki grafikte ise uçuş nın bypass ranı üzerindeki etkisi görülmektedir. Grafikte de görüldüğü gibi uçuş nın artmasıyla bypass ranı da artmaktadır. Aynı nda irtifanın artması, mtrdaki bypass ranını azaltmaktadır. 5.. Yüksek Bypass ranh Turbfan Mtrunun Tasarım Dışı Analizi Yüksek bypasslı turbfan mtrunun tasarım dışı analizleri, kanşık akımlı ve ardyanmalı turbfan mtrunda lduğu gibi bağımlı ve bağımsız değişkenleri içerir. Yüksek bypasslı turbfan için kabuller, karışık akımlı ve ardyanmalı turbfan mtrundaki kabullerle aynıdır. Ancak bu mtr tipinde egzs sabit alanlıdır ve karışım dası ve ardyanma yktur. Şekil IL'deki grafiğe göre uçuş nın artmasıyla mtrun itki kuvveti azalmakta, irtifa değeri arttıkça mtr itki kuvveti azalmaktadır. Şekil 'deki grafikte ise uçuş nın artmasıyla özgül yakıt sarfiyatı azalmakta, irtifanın artması özgül yakıt sarfiyatını azaltmaktadır. Şekil 3' te ise uçuş nın artması, mtr bypass ranını arttırmaktadır. İrtifa değeri arttıkça bypass ranı azalmaktadır. 6. TARTIŞMA VE SNUÇ luşturulan GAZTUSIM prgramı yardımıyla uçaklarda kullanılan eksenel akışlı yedi farklı mtr tipinin zamandan bağımsız tasarım perfrmansı, farklı uçuş ve tasanm kşullanna göre hesaplanabilmektedir. Karışık akımlı ve ardyanmalı turbfan, yüksek bypasslı turbfan ve turbprp mtrlannın tasarım dışı perfrmansı, tasanm analizinde sabit alınan bazı parametrelerin gerçek çalışma kşullarındaki değişimi ve birbirleriyle lan ilişkisi, GAZTUSIM prgramında tasanm dışı analizler larak hesaplanmaktadır. Günümüzde şirketler özellikle türbin giriş sıcaklığını arttırıcı yönde çalışmalar yapmaktadır. Bunun turbjetler için öncelikli faydası özgüı itki kuvvetini arttır-

8 F [k Ibt] 0 5 _ --r--- _'''_'''''''-''''_' Anadlu Üniversitesi Bilim ve Teknlji Dergisi, 3 () <"""""_<"""'_M""'>" _....,..,.,... v'_."'..., i --- i i -. b- F=:::::::;::: :-ı -.:::::ı i i!ii -ıltr-40kft -'-30kft - -0kft 0kft -:irtifa=k ft 0, 0,4 0,6 0,8 ị Machsayısı Şekil ı. GAZI'USIM Prgramında Yüksek Bypasslı ÖrnekTurbfanMtrununTasanm Nktası Dışında Mach Sayısının Mtr İtki Kuvveti ÜzerindekiEtkisi. 0, =:t::::::::::ı::::::: S(Ih] 0, =-::ı: ı 0, t t j -+-lrtifa=40k ft -e-30kft -ıitr-0k ft 0kft -:::-kft 0, ; , 0,3 0,7 0,9 Şekil. GAZI'USIM Prgramında Yüksek Bypasslı ÖrnekTurbfanMtrununTasanm Nktası Dışında Mach Sayısının ÖZgülYakıt Sarfiyatı ÜzerindekiEtkisi a y , 0,3 0,4 0,6 0,7 0,8 0,9 -:::+-lrtifa=k ft _0kft... 0kft 30kft -+-40kft Şekil 3. GAZI'USIM Prgramında Yüksek Bypasslı TurbfanÖrnek Turbfan Mtrıınun Tasarım Nktası Dışında Mach Sayısının Mtr Bypass ranı Arasındaki İlişki,

9 Anadlu University Jurnal f Science and Technlgy, 3 () 359,5.-- İrtifa=35 kft.._ _._-_..- -turbjet --tl--turbejet-als S[/h]......:ı.. -..,ii) - -,5 Şek:il4. Farklı MtrTiplerininÖZgülYakıt Sarfiyatı. ; ı -.-ayrık akımlı turbfan --*-aynk akımlı turbfan-ab ---karışık akımlı turbfan-ab.. - yüksek bypassı turbfan -e-turbprp masıdır. Turbfan mtrlarda da türbin giriş sıcaklığının artmasıyla iş kapasitesinde artış sağlanabilmektedir. Diğer bileşenler için de önemli değişiklikler türbin giriş sıcaklığının arttırılmasıyla elde edilebilmektedir. Genellarak yüksek basınç ranı yüksek ısıl verim sağlar. Yanma dasında, yanma dası çıkış sıcaklığı arttığında yanma dası giriş azaltılmadığı zaman istasyn basıncındaki kayıplar artar. Bu etkilerden dlayı kmpresörler aşırı küçük, yanma dalarının da çk büyük lmaları gerekir. Diğer bileşenlerinin tasarımları da mtr perfrmansında önemli etkiye sahiptir. Türbin giriş sıcaklığının artması, hava giriş lülesinin verimini artırır ve böylelikle mtrun ptimum bypass ranı önemli ölçüde artmış lur. Yüksek bypass ranlı mtrlar, düşük gürültü ve yüksek itki verimine rağmen büyük iniş takımı ve büyük byutlu lmayı gerektirirler. Bu ve bunun gibi tasarım etkileşimleri başarılı bir uçak tasarımını etkiler. Fakat bunların tam larak incelenebilmesi için tasarım dışı hesaplamalar üzerinde durulması gerekir. Şekil 4'te görüldüğü gibi, tasarım analizleri snuçlarına göre altı farklı mtrda, özgül yakıt sarfiyatının uçuş yla değişimi görülmektedir. Düşük uçuş nda, yüksek bypasslı turbfan ve turbprp mtrlarında düşük özgül yakıt sarfiyatı elde edilmektedir. Ticari uçaklarda yakıt sarfiyatı önemli bir seçim parametresi lduğundan, özellikle yüksek bypasslı turbfan mtrları, günümüzde ticari ve taşıma amaçlı uçaklarda yaygın larak kullanılmaktadır. Askeri ve sivil uçaklarda, uçağın hızlı hareket edebilmesi, gerekli akrbatik hareketleri yapabilmesi ve yüksek itki kuvveti elde edebilmesi için ardyanmalı turbfan mtrlarının seçimi önem kazanmıştır. Özgül yakıt sarfiyatı, bu amaçlar için ikinci planda düşünülmektedir. Ardyanma ilave edilmesiyle özgül yakıt sarfiyatı, Şekil 4'te görüldüğü gibi turbfan mtrunda en üst seviyeye ulaşmaktadır. KAYNAKÇA Üçer, A. (994). Turbmachinery Design Using CFD. AGARD-LS-95. Raymer, D. (989). Aircraft Design:A Cnceptual Apprach. AIAA Educatin Series. Bathie, W. (996). Fundamentas fgaz Turbine Engines. Jhn Wiley&Sns. Turan, Ö. (000). Gaz Türbinli Mtrlarda Perfrmans Analiz ve Değerlendirme Prgramları. Yüksek Lisans Tezi, Anadlu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. ates, G. (984). Aerthermdynamic fgas Turbine And Rcket Ptpulsitı.AIAA Educatin Series. Mattingly, D., Heiser, H. ve Daley, H. (987). Aircraft Engine Design. AIAA Educatin Series.

Birleşik Isı -Güç Sistemlerinde Proses Sıcaklığı Değişiminin Elektrik ve Isı Üretimi Üzerine Etkileri

Birleşik Isı -Güç Sistemlerinde Proses Sıcaklığı Değişiminin Elektrik ve Isı Üretimi Üzerine Etkileri KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi 6( 00 9 KSU J. Science and Engineering 6( 00 Birleşik Isı -Güç Sistemlerinde Prses Sıcaklığı Değişiminin Elektrik ve Isı Üretimi Üzerine Etkileri Ayhan ONAT KSÜ, K.ahramanmaraş

Detaylı

Gaz Türbinli Uçak Motorları

Gaz Türbinli Uçak Motorları UCK 421 - Tepki ile Tahrik 2. Hafta Gaz Türbinli Uçak Motorları İtki Denklemi Gaz Türbinli Motor Bileşenleri Alıklar Sesaltı Sesüstü Kompresörler Merkezcil Eksenel Yanma Odası Türbinler Impuls Reaksiyon

Detaylı

Turbo ile Kompresör (Supercharger) arasındaki 3 fark

Turbo ile Kompresör (Supercharger) arasındaki 3 fark Turb ile Kmpresör (Supercharger) arasındaki 3 fark Turb (Turbcharger) ve kmpresör (supercharger) sistemlerinin rtak amacı daha fazla havayı silindirler içerisine göndermektir. Bu sayede daha fazla yakıtla

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın etrafından

Detaylı

UYGULAMA 1. Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir. Tablo 1. Uygulamalar için örnek uçak

UYGULAMA 1. Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir. Tablo 1. Uygulamalar için örnek uçak UYGULAMA 1 Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Tablo 1. Uygulamalar için örnek uçak Uçak Tipi HTK-224-TF-1 BOYUTLAR Kanat Alanı 77.3 m 2 Kanat Açıklığı

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ Kütlenin korunumu: Kütle de enerji gibi korunum yasalarına uyar; başka bir deyişle, var veya yok edilemez. Kapalı sistemlerde: Sistemin kütlesi

Detaylı

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir.

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta lmak üzere çk yğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. 1. Düşüren DC/DC Gerilim Çevirici (Buck (Step Dwn) DC/DC Cnverter). Yükselten DC/DC Gerilim Çevirici

Detaylı

SEYAHAT MENZİLİ. Prof.Dr. Mustafa CAVCAR 26 Mart 2014

SEYAHAT MENZİLİ. Prof.Dr. Mustafa CAVCAR 26 Mart 2014 SEYAHAT MENZİLİ Prof.Dr. Mustafa CAVCAR 26 Mart 2014 Temel Kavramlar Özgül Yakıt Sarfiyatı Uçağın birim zamanda, birim tepki kuvveti başına harcadığı yakıt miktarıdır. Uçuş irtifaına ve Mach sayısına bağlı

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ BİLGİSAYA DESTEKLİ TASAIM FİNAL POJE ÖDEVİ Teslim Tarihi 22 Ocak 2014 (Saat 17:00) Ödev rapru elden teslim edilecektir. İlgili MATLAB dsyaları ise sduehmcad@gmail.cm adresine gönderilecektir. Elden teslimler

Detaylı

Gerçek ve ideal çevrimler, Carnot çevrimi, hava standardı kabulleri, pistonlu motolar

Gerçek ve ideal çevrimler, Carnot çevrimi, hava standardı kabulleri, pistonlu motolar Gerçek ve ideal çevrimler, Carnot çevrimi, hava standardı kabulleri, pistonlu motolar 9-16. Kapalı bir sistemde gerçekleşen ideal hava çevirimi aşağıda belirtilen dört hal değişiminden oluşmaktadır. Oda

Detaylı

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ Serhan Küçüka*, Serkan Sunu, Anıl Akarsu, Emirhan Bayır Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı

İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı Giriş Hatırlanacağı gibi 1980 ler tmasyn dönemiydi. Üretimde rbt kullanımı özellikle Batı ülkelerinde çk yaygındı. 1990 larda ise Tplam Kalite Yönetimi

Detaylı

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması YERALTISUYU BESLENİM SICAKLIK VE YÜKSELTİSİNİN BELİRLENMESİ Yeraltısuyu sistemlerinde beslenim kşulları, arazi gözlemleri ile tpgrafik, jeljik, hidrjeljik, meterljik bilgilerin birleştirilmesi ile belirlenebilir.

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi UNIT ELECTRICITY PRODUCTION ANALYSIS OF GAS TURBINES ON PART LOAD

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi UNIT ELECTRICITY PRODUCTION ANALYSIS OF GAS TURBINES ON PART LOAD Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 2005/1 UNIT ELECTRICITY PRODUCTION ANALYSIS OF GAS TURBINES ON PART LOAD Hasan Hüseyin ERDEM *, Süleyman Hakan SEVİLGEN,

Detaylı

UÇUŞ MEKANİĞİ ve UÇAK PERFORMANSI Güç Sistemi Kuvvetleri (Devam)

UÇUŞ MEKANİĞİ ve UÇAK PERFORMANSI Güç Sistemi Kuvvetleri (Devam) UÇUŞ MEKANİĞİ ve UÇAK PERFORMANSI Güç Sistemi Kuvvetleri (Devam) Hazırlayan Prof. Dr. Mustafa CAVCAR Güç Sistemi Kuvvetleri Türbojet ve Türbofan Motorlar Türbojet Türbofan Türbojet ve türbofan motorlar,

Detaylı

Bölüm 7 ENTROPİ. Bölüm 7: Entropi

Bölüm 7 ENTROPİ. Bölüm 7: Entropi Bölüm 7 ENTROPİ 1 Amaçlar Termodinamiğin ikinci kanununu hal değişimlerine uygulamak. İkinci yasa verimini ölçmek için entropi olarak adlandırılan özelliği tanımlamak. Entropinin artış ilkesinin ne olduğunu

Detaylı

UYGULAMA 2. Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470, Eskişehir

UYGULAMA 2. Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470, Eskişehir UYGULAMA 2 Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470, Eskişehir HTK-224-TF-2 BOYUTLAR Kanat Alanı 77.3 m 2 Kanat Açıklığı 26.34 m Boyu 26.16 m Yüksekliği 8.61 m MOTORLAR

Detaylı

DENEY-3. Devre Çözüm Teknikleri

DENEY-3. Devre Çözüm Teknikleri DENEY-3 Devre Çözüm Teknikleri A) Hazırlık Sruları Deneye gelmeden önce aşağıda belirtilen aşamaları eksiksiz yapınız. İstenilen tüm verileri rapr halinde deneye gelirken ilgili araştırma görevlisine teslim

Detaylı

DEN 322. Pompa Sistemleri Hesapları

DEN 322. Pompa Sistemleri Hesapları DEN 3 Pompa Sistemleri Hesapları Sistem karakteristiği B h S P P B Gözönüne alınan pompalama sisteminde, ve B noktalarına Genişletilmiş Bernoulli denklemi uygulanırsa: L f B B B h h z g v g P h z g v g

Detaylı

Tekstil Endüstrisinde Kullanılan Kojenerasyon Sistemlerinin Kısmi Yüke Göre Verimliliğinin Karşılaştırılması

Tekstil Endüstrisinde Kullanılan Kojenerasyon Sistemlerinin Kısmi Yüke Göre Verimliliğinin Karşılaştırılması KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi 6( 00 60 KSU J. Science and Engineering 6( 00 Tekstil Endüstrisinde Kullanılan Kjenerasyn Sistemlerinin Kısmi Yüke Göre Verimliliğinin Karşılaştırılması Muharrem İMAL Ayhan

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR LABORATUVARI BUHAR TÜRBİNİ DENEYİ FÖYÜ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR LABORATUVARI BUHAR TÜRBİNİ DENEYİ FÖYÜ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR LABORATUVARI BUHAR TÜRBİNİ DENEYİ FÖYÜ 1. GENEL BİLGİLER Buhar türbini, genel olarak yatay ekseni etrafında dönebilen bir rotor,

Detaylı

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-2.HAFTA

MOTOR KONSTRÜKSİYONU-2.HAFTA OTOR KONSTRÜKSİYONU-.HAFTA Yrd.Dç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ OTORLARDA VERĠLER v : Gerçekteki taze dlgu miktarı ile silindire alınan taze dlgu ranıdır. V H H D 4 : Strk. 3. H ( m D : Silindir. Çapı ) VH. v(

Detaylı

Makale. ile ihtiyacın eşitlendiği kapasite modülasyon yöntemleri ile ilgili çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir

Makale. ile ihtiyacın eşitlendiği kapasite modülasyon yöntemleri ile ilgili çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir Makale ile ihtiyacın eşitlendiği kapasite modülasyon yöntemleri ile ilgili çeşitli çalışmalar gerçekleştirilmiştir (Qureshi ve ark., 1996; Nasution ve ark., 2006; Aprea ve ark., 2006). Bu çalışmada, boru

Detaylı

OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ

OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ OREN303 ENERJİ YÖNETİMİ KERESTE KURUTMADA ENERJİ ANALİZİ/SÜREÇ YÖNETİMİ Enerji analizi termodinamiğin birinci kanununu, ekserji analizi ise termodinamiğin ikinci kanununu kullanarak enerjinin maksimum

Detaylı

GÜNEŞ PİLİ(PV)-DC MOTORLU SU POMPA SİSTEMİNDE OPTİMUM İŞLETME GERİLİMİNİN GENETİK ALGORİTMA DESTEKLİ TESPİTİ VE SİSTEM PERFORMANSINA OLAN KATKISI

GÜNEŞ PİLİ(PV)-DC MOTORLU SU POMPA SİSTEMİNDE OPTİMUM İŞLETME GERİLİMİNİN GENETİK ALGORİTMA DESTEKLİ TESPİTİ VE SİSTEM PERFORMANSINA OLAN KATKISI GÜNEŞ PİLİ(PV)-DC MOORLU SU POMPA SİSEMİNDE OPİMUM İŞLEME GERİLİMİNİN GENEİK ALGORİMA DESEKLİ ESPİİ VE SİSEM PERFORMANSINA OLAN KAKISI Özcan ALAM Murat KALE Feriha ERFAN KUYUMCU, Kcaeli Üniversitesi,eknik

Detaylı

İTKİLİ MOTORLU UÇAĞIN YATAY UÇUŞ HIZI

İTKİLİ MOTORLU UÇAĞIN YATAY UÇUŞ HIZI İTKİLİ MOTORLU UÇAĞIN YATAY UÇUŞ HIZI Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi 26470 Eskişehir Yatay uçuş sabit uçuş irtifaında yeryüzüne paralel olarak yapılan uçuştur.

Detaylı

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1 şığın Mdülasynu 008 HSarı 1 Ders İçeriği Temel Mdülasyn Kavramları LED şık Mdülatörler Elektr-Optik Mdülatörler Akust-Optik Mdülatörler Raman-Nath Tipi Mdülatörler Bragg Tipi Mdülatörler Magnet-Optik Mdülatörler

Detaylı

Uçak motorunun ana fonksiyonu uçağa gereken hareketi sağlamaktır. Motorun uçaktaki diğer fonksiyonları ise

Uçak motorunun ana fonksiyonu uçağa gereken hareketi sağlamaktır. Motorun uçaktaki diğer fonksiyonları ise Uçakların uçuşunu, havada tutunmasını sağlayan kanatlardır. Motorların görevi ise uçağı öne doğru iterek hava akımının kanatların üstünden gitmesini sağlayarak kaldırma kuvveti oluşturmaktır. Uçak motorunun

Detaylı

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE KULLANILAN BİRLEŞİK KOJENERASYON SİSTEMLERİNİN EKONOMİK ANALİZİ ÖZET

ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE KULLANILAN BİRLEŞİK KOJENERASYON SİSTEMLERİNİN EKONOMİK ANALİZİ ÖZET Pliteknik Dergisi Jurnal Plytechnic Cilt: 6 Sayı: 3 s. 53-539, 3 Vl: 6 N: 3 pp. 53-539, 3 ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE ULLANILAN BİRLEŞİ OJENERASYON SİSTEMLERİNİN EONOMİ ANALİZİ Muharrem İMAL, Ayhan ONAT.S.Ü.,

Detaylı

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ

TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ TÜPRAŞ HAM PETROL ÜNİTESİNDE ENERJİ ve EKSERJİ ANALİZİ Başak BARUTÇU, Nüket YAPII, Zehra ÖZÇELİK Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Bornova İzmir e-posta: zozcelik@bornova.ege.edu.tr

Detaylı

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 Kapalı Sistem Enerji Analizi TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 4-27 0.5 m 3 hacmindeki bir tank başlangıçta 160 kpa basınç ve %40 kuruluk derecesinde soğutucu akışkan-134a içermektedir. Daha

Detaylı

Soru No Puan Program Çıktısı 3, ,8 3,10 1,10

Soru No Puan Program Çıktısı 3, ,8 3,10 1,10 Öğrenci Numarası Adı ve Soyadı İmzası: CEVAP ANAHTARI Açıklama: Sınavda ders notları ve dersle ilgili tablolar serbesttir. SORU. Tersinir ve tersinmez işlemi tanımlayınız. Gerçek işlemler nasıl işlemdir?

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER

NOT: Toplam 5 soru çözünüz, sınav süresi 90 dakikadır. SORULAR VE ÇÖZÜMLER Adı- Soyadı: Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 07.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20)

Detaylı

Çözeltideki moleküller için olan kimyasal potansiyel ideal gazlarınkine çok benzeyen bir formül ile verilir

Çözeltideki moleküller için olan kimyasal potansiyel ideal gazlarınkine çok benzeyen bir formül ile verilir MI OenurseWare htt://cw.mit.edu 5.6 hermdinamik ve Kinetik ahar 8 u malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için htt://cw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz Çözeltilerde enge Çözeltideki

Detaylı

"Sivil Havacılık Komisyonu"na Öneriler

Sivil Havacılık Komisyonuna Öneriler 1 Nasıl? 2 3 "Sivil Havacılık Kmisynu"na Öneriler Önerileri Kaynağı: "ihtiyaç" ile değişim/gelişim düşüncesi luşur gelişir, ancak dğru "ihtiyaç" ile ilişkilendirilmiş değişim/gelişim in sürdürülebilirliği

Detaylı

GİRİŞ. UCK 421 - Tepki ile Tahrik 1. Hafta

GİRİŞ. UCK 421 - Tepki ile Tahrik 1. Hafta UCK 421 - Tepki ile Tahrik 1. Hafta GİRİŞ Tahrik (propulsion) Birimler ve Boyutlar İşletim Zarfı ve Standart Atmosfer Hava-Soluyan Motorlar Uçak Performansı 1 Tahrikin Tanımı Tahrik (propulsion) genel

Detaylı

BLM 426 YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BAHAR Yrd. Doç. Dr. Nesrin AYDIN ATASOY

BLM 426 YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BAHAR Yrd. Doç. Dr. Nesrin AYDIN ATASOY BLM 426 YAZILIM MÜHENDİSLİĞİ BAHAR 2016 Yrd. Dç. Dr. Nesrin AYDIN ATASOY 3. HAFTA: PLANLAMA Yazılım geliştirme sürecinin ilk aşaması, planlama aşamasıdır. Başarılı bir prje geliştirebilmek için prjenin

Detaylı

ECODESIGN ECO-DESIGN. ECO-DESIGN Uygulama Kriterleri

ECODESIGN ECO-DESIGN. ECO-DESIGN Uygulama Kriterleri ECODESIGN ECO-DESIGN ECO-DESIGN direktifleri, Avrupa Birliğinin enerji tüketen ürünlerdeki enerji kullanım kriterlerini belirlediği ve üreticilerin yasal olarak uyma zorunluğu bulunan kanunların bütünüdür.

Detaylı

Algoritma, Akış Şeması ve Örnek Program Kodu Uygulamaları Ünite-9

Algoritma, Akış Şeması ve Örnek Program Kodu Uygulamaları Ünite-9 Örnek 1 Algritma, Akış Şeması ve Örnek Prgram Kdu Uygulamaları Ünite-9 Klavyeden girilen A, B, C sayılarına göre; A 50'den büyük ve 70'den küçük ise; A ile B sayılarını tplayıp C inci kuvvetini alan ve

Detaylı

İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ IV. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 12-14 Eylül 212, Hava Harp Okulu, İstanbul İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Oğuz Kaan ONAY *, Javid KHALILOV,

Detaylı

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M

SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA DENGELENMESİ. üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M DEÜ HASTANESİ KLİMA SANTRALLERİ SICAK SULU ISITMA SİSTEMLERİNİN N ISIL VE HİDROLİK DENGELENMESİ Burak Kurşun un / Doç.Dr.Serhan KüçüK üçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Müh. M BölümüB GİRİŞ Değişen

Detaylı

ALTI SİGMA EĞİTİM PROGRAMLARI. Kara Kuşak Eğitimi

ALTI SİGMA EĞİTİM PROGRAMLARI. Kara Kuşak Eğitimi ALTI SİGMA EĞİTİM PROGRAMLARI Kara Kuşak Eğitimi ALTI SİGMA Kara Kuşak Eğitimi Kara Kuşak Eğitimi Kara Kuşaklar Altı Sigma Sistemi içerisindeki metdlji uygulayıcıları, prblem çözme uzmanları ve mükemmel

Detaylı

Buhar çevrimlerinde akışkan olarak ucuzluğu, her yerde kolaylıkla bulunabilmesi ve buharlaşma entalpisinin yüksek olması nedeniyle su alınmaktadır.

Buhar çevrimlerinde akışkan olarak ucuzluğu, her yerde kolaylıkla bulunabilmesi ve buharlaşma entalpisinin yüksek olması nedeniyle su alınmaktadır. Buhar Çevrimleri Buhar makinasının gerçekleştirilmesi termodinamik ve ilgili bilim dallarının hızla gelişmesine yol açmıştır. Buhar üretimi buhar kazanlarında yapılmaktadır. Yüksek basınç ve sıcaklıktaki

Detaylı

3. TERMODİNAMİK KANUNLAR. (Ref. e_makaleleri) Termodinamiğin Birinci Kanunu ÖRNEK

3. TERMODİNAMİK KANUNLAR. (Ref. e_makaleleri) Termodinamiğin Birinci Kanunu ÖRNEK 1 3. TERMODİNAMİK KANUNLAR (Ref. e_makaleleri) Termodinamiğin Birinci Kanunu Termodinamiğin Birinci Kanununa göre, enerji yoktan var edilemez ve varolan enerji yok olmaz, ancak şekil değiştirebilir. Kanun

Detaylı

TÜRKİYE'DE NÜFUSUN TARİHSEL SÜREÇTEKİ GELİŞİMİ

TÜRKİYE'DE NÜFUSUN TARİHSEL SÜREÇTEKİ GELİŞİMİ TÜRKİYE'DE NÜFUSUN TARİHSEL SÜREÇTEKİ GELİŞİMİ Türkiye de Nüfusun Tarihsel Gelişimi I. Türkiye de nüfus ve nüfus sayımları II. III. IV. Türkiye de nüfus grafiği Türkiye de nüfus sayımının amaçları ve snuçları

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

Temel Denklemler, Mutlak Entropi ve Termodinamiğin Üçüncü Yasası

Temel Denklemler, Mutlak Entropi ve Termodinamiğin Üçüncü Yasası MI OenurseWare htt://cw.mit.edu 5.60 hermdinamik ve Kinetik Bahar 2008 Bu malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için htt://cw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz emel Denklemler,

Detaylı

Doç. Dr. Serhan Küçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü

Doç. Dr. Serhan Küçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü ISI GERİ KAZANIM CİHAZLARININ BAZI ŞEHİRLERDEKİ YILLIK TOPLAM ISITMA VE SOĞUTMA KAZANÇLARINA ETKİSİ Doç. Dr. Serhan Küçüka Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü Konular Isı geri kazanım cihazları,

Detaylı

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI BÖLÜM 6 TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI 2 or Taşınımla ısı transfer hızı sıcaklık farkıyla orantılı olduğu gözlenmiştir ve bu Newton un soğuma yasasıyla ifade edilir. Taşınımla ısı transferi dinamik viskosite

Detaylı

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ ÖZET CO 2 kaynağında tel çapının, gaz debisinin ve serbest tel boyunun sıçrama kayıpları üzerindeki etkisi incelenmiştir. MIG kaynağının 1948 de

Detaylı

EDUCATIONAL MATERIALS

EDUCATIONAL MATERIALS PROBLEM SET 1. (2.1) Mükemmel karıştırılmış, sabit hacimli tank, aynı sıvıyı içeren iki giriş akımına sahiptir. Her akımın sıcaklığı ve akış hızı zamanla değişebilir. a) Geçiş işlemini ifade eden dinamik

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ATTERBERG LİMİTLERİ DENEYİ Bşluklardaki suyun varlığı zeminlerin mühendislik davranışını, özellikle de ince taneli zeminlerinkini etkilemektedir. Bir zeminde ne kadar su bulunduğunu (ω) bilmek tek başına

Detaylı

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No :

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No : Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 06.01.2015 Soru (puan) 1 (15) 2 (15) 3 (15) 4 (20)

Detaylı

Buji ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Hava Standart OTTO çevrimi) Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Dizel Teorik

Buji ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Hava Standart OTTO çevrimi) Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Dizel Teorik SAKARYA 2010 Buji ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Hava Standart OTTO çevrimi) Sıkıştırma ile ateşlemeli motorlar için teorik çevrimin (Dizel Teorik çevrimi) açıklanması Çevrim Prosesin başladığı

Detaylı

ÜÇ BİLEŞENLİ REAKSİYON SİSTEMLERİ İÇEREN REAKTİF DİSTİLASYON KOLONU VE REAKTÖR/DİSTİLASYON KOLONU PROSESLERİNİN NİCELİKSEL KARŞILAŞTIRMASI

ÜÇ BİLEŞENLİ REAKSİYON SİSTEMLERİ İÇEREN REAKTİF DİSTİLASYON KOLONU VE REAKTÖR/DİSTİLASYON KOLONU PROSESLERİNİN NİCELİKSEL KARŞILAŞTIRMASI ÜÇ BİLEŞENLİ REAKSİYON SİSTEMLERİ İÇEREN REAKTİF DİSTİLASYON KOLONU VE REAKTÖR/DİSTİLASYON KOLONU PROSESLERİNİN NİCELİKSEL KARŞILAŞTIRMASI Denizhan YILMAZ, Saliha YILMAZ, Eda HOŞGÖR, Devrim B. KAYMAK *

Detaylı

Kişilik, enerjiyi yönetebilme ve verimli kullanabilme kabiliyetinin bir göstergesidir. (A. Midilli)

Kişilik, enerjiyi yönetebilme ve verimli kullanabilme kabiliyetinin bir göstergesidir. (A. Midilli) Kişilik, enerjiyi yönetebilme ve verimli kullanabilme kabiliyetinin bir göstergesidir (A. Midilli) SUMMER COURSE ON EXERGY AND ITS APPLICATIONS June 20-22, 2013, Karabük-Turkey Exergy Analysis of Hydrogen

Detaylı

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SAN. VE TİC. Yeni sanayi sitesi 36.Sok. No:22 BALIKESİR Telefaks:0266 2461075 http://www.deneysan.com R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Hüseyin

Detaylı

ENVISTA ARM API Bilgileri

ENVISTA ARM API Bilgileri ENVISTA ARM API Bilgileri Bu dökümanın amacı, EnvistaARM nin izleme istasynlarından veri alabilmesini sağlayabilmek için gerekli APIbilgilerini sunmaktır. Bu dküman, Argate Yazılım ve Bilişim Ltd. Şti.

Detaylı

Otto ve Dizel Çevrimlerinin Termodinamik Analizi. Bölüm 9: Gaz Akışkanlı Güç Çevrimleri

Otto ve Dizel Çevrimlerinin Termodinamik Analizi. Bölüm 9: Gaz Akışkanlı Güç Çevrimleri Otto ve Dizel Çevrimlerinin Termodinamik Analizi 1 GÜÇ ÇEVRİMLERİNİN ÇÖZÜMLEMESİNE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR Güç üreten makinelerin büyük çoğunluğu bir termodinamik çevrime göre çalışır. Ideal Çevrim: Gerçek

Detaylı

TURBOPROP BİR MOTORA AİT EGZOZ MODÜLÜNÜN HESAPLAMALI VE DENEYSEL ANALİZLERİ

TURBOPROP BİR MOTORA AİT EGZOZ MODÜLÜNÜN HESAPLAMALI VE DENEYSEL ANALİZLERİ VI. Ulusal Uçak, Havacılık ve Uzay Mühendisliği Kurultayı 06-07 Mayıs 2011 / ESKİŞEHİR TURBOPROP BİR MOTORA AİT EGZOZ MODÜLÜNÜN HESAPLAMALI VE DENEYSEL ANALİZLERİ İlhan SARI TUSAŞ MOTOR SANAYİİ A.Ş. (TEI),

Detaylı

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI SEMA TOPÇU* 1. GİRİŞ Dünya üzerindeki büyük su kütlelerinden meydana gelen buharlaşma ve canlıların terleme olayı atmosferdeki subuharının

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

FRANCİS TÜRBİNİ DENEY SİMÜLASYONU

FRANCİS TÜRBİNİ DENEY SİMÜLASYONU 1 COK-0430T 2 COK-0430T FRANCİS TÜRBİN DENEYİ DENEYİN AMACI: Francis türbinin çalışma prensibini uygulamalı olarak öğrenmek ve performans karakteristiklerinin deneysel olarak ölçülmesi ile performans karakteristik

Detaylı

ISI ÜRETEÇLERİNDE KÜKÜRT ve BİLEŞENLERİNİN DAVRANIŞI, ETKİLERİ ve ÖNLEMLERİ

ISI ÜRETEÇLERİNDE KÜKÜRT ve BİLEŞENLERİNİN DAVRANIŞI, ETKİLERİ ve ÖNLEMLERİ ISI ÜRETEÇLERİNDE KÜKÜRT ve BİLEŞENLERİNİN DAVRANIŞI, ETKİLERİ ve ÖNLEMLERİ Yrd. Dç. Dr. Atafcan AVCI - Dç. Dr. Recep YAMANKARADENİZ Uludağ Üniversitesi. Miihendislik-Mimarhk Fakültesi, BURSA ÖZET Bu çalışmada,

Detaylı

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Varantın İpuçları

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Varantın İpuçları Varantın İpuçları VARANT AKADEMİ Eğitimin Knusu: Varantın İpuçları Eğitimin Amacı: Varant fiyatına etki eden parametreleri açıklamak ve en çk merak edilen srulara cevap vermek Kimler İçin Uygundur: Yeni

Detaylı

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır.

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. Ygs-Lys 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. 1.Aşama : Yükseköğretime Geçiş Sınavı () 2.Aşama : Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS) larak adlandırılmıştır.

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Hazırlayan Prof. Dr. Mustafa Cavcar Aerodinamik Kuvvet Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın havayagörehızının () karesi, havanın yoğunluğu

Detaylı

Rapor Yazımı MÜDEK Öğrenci Değerlendiriciler Eğitim Çalıştayı 22 Kasım 2014, MÜDEK Ofisi, İstanbul

Rapor Yazımı MÜDEK Öğrenci Değerlendiriciler Eğitim Çalıştayı 22 Kasım 2014, MÜDEK Ofisi, İstanbul Rapr Yazımı MÜDEK Öğrenci Değerlendiriciler erlendiriciler Eğitim E Çalıştayı 22 Kasım 2014, MÜDEK M Ofisi, İstanbul İçerik MÜDEK Raprları Raprlamada Dikkat Edilmesi Gerekenler Frmat Üslup Terminlji Derinlik/Ayrıntı

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ Dersin Adı Laboratuar Adı Deney Türü Uygulama Adı Uygulama Süresi : UMB318 Uçak Gaz Türbinli Motor Teorisi : Turbojet test laboratuarı : Gözlem

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz.

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz. Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, 2. Ara Sınavı Soruları 10.12.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20) 5 (20)

Detaylı

DERS BÖLÜMLERİ VE 14 HAFTALIK DERS KONULARI. Ders Sorumluları: Prof.Dr. Muammer ÖZGÖREN, Yrd. Doç.Dr. Faruk KÖSE

DERS BÖLÜMLERİ VE 14 HAFTALIK DERS KONULARI. Ders Sorumluları: Prof.Dr. Muammer ÖZGÖREN, Yrd. Doç.Dr. Faruk KÖSE DERS BÖLÜMLERİ VE 14 HAFTALIK DERS KONULARI Ders Sorumluları: Prof.Dr. Muammer ÖZGÖREN, Yrd. Doç.Dr. Faruk KÖSE 1.HAFTA: GİRİŞ ENERJİNİN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ ENERJİ DÖNÜŞÜM SİSTEMLERİ DÜNYA ENERJİ KAYNAKLARI

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

BAROSKOP KONTROLÜ ve JET REVİZYON MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ UYGULAMALARI

BAROSKOP KONTROLÜ ve JET REVİZYON MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ UYGULAMALARI Jet Revizyn Müdürlüğü Barskp BÖLÜM 1 BAROSKOP KONTROLÜ ve JET REVİZYON MÜDÜRLÜĞÜNDEKİ UYGULAMALARI Svl.Müh. Emine KOÇAK 1nci HİBM K.lığı Jet Revizyn Müdürlüğü Şubat 2004, ESKİŞEHİR ÖZET Barskp çıplak gözle

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

YATAY UÇUŞ SEYAHAT PERFORMANSI (CRUISE PERFORMANCE)

YATAY UÇUŞ SEYAHAT PERFORMANSI (CRUISE PERFORMANCE) YATAY UÇUŞ SEYAHAT PERFORMANSI (CRUISE PERFORMANCE) Yakıt sarfiyatı Ekonomik uçuş Yakıt maliyeti ile zamana bağlı direkt işletme giderleri arasında denge sağlanmalıdır. Özgül Yakıt Sarfiyatı (Specific

Detaylı

Havacılık Meteorolojisi Ders Notları. 11. Buzlanma

Havacılık Meteorolojisi Ders Notları. 11. Buzlanma Havacılık Meteorolojisi Ders Notları 11. Buzlanma Yard.Doç.Dr. İbrahim Sönmez Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ballıca Kampüsü Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü isonmez@omu.edu.tr

Detaylı

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ Deneyin Amacı İklimlendirme tesisatının çalıştınlması ve çeşitli kısımlarının görevlerinin öğrenilmesi, Deney sırasında ölçülen büyüklükler yardımıyla Psikrometrik Diyagramı kullanarak,

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi

Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ. Bölüm 4: Kapalı Sistemlerin Enerji Analizi Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ 1 Amaçlar Özellikle otomobil motoru ve kompresör gibi pistonlu makinelerde yaygın olarak karşılaşılan hareketli sınır işi veya PdV işi olmak üzere değişik iş biçimlerinin

Detaylı

Bölüm 1. Tasarım. Bölüm 1. Makine Mühendisliği Tasarımına Giriş

Bölüm 1. Tasarım. Bölüm 1. Makine Mühendisliği Tasarımına Giriş Bölüm 1 Makine Mühendisliği Tasarımına Giriş Tasarım belirli bir ihtiyacın karşılanması veya bir prblemin çözümü için bir plan luşturmaktır birçk karar vermeyi gerektiren, yaratıcı ve çk tekrarlı bir süreçtir

Detaylı

HAZİNE GARANTİLERİ VERİLMESİ, İZLENMESİ, BÜTÇELEŞTİRİLMESİ VE RAPORLANMASINA İLİŞKİN ESAS VE USULLERE DAİR YÖNETMELİK

HAZİNE GARANTİLERİ VERİLMESİ, İZLENMESİ, BÜTÇELEŞTİRİLMESİ VE RAPORLANMASINA İLİŞKİN ESAS VE USULLERE DAİR YÖNETMELİK HAZİNE GARANTİLERİ VERİLMESİ, İZLENMESİ, BÜTÇELEŞTİRİLMESİ VE RAPORLANMASINA İLİŞKİN ESAS VE USULLERE DAİR YÖNETMELİK (12 Nisan 2002 tarih ve 24724 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır) Madde 1- Amaç Bu

Detaylı

Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com

Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com Yenilikçi ve Güvenilir... Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri www.cukurovaisi.com Gaz Yakıtlı Sıcak Hava Üreteçleri Çukurova Isı nın kendi markası olan ve son teknolojiyle üretilen Silversun Hot Air Gaz

Detaylı

TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI

TERMODİNAMİĞİN BİRİNCİ YASASI İzotermal ve Adyabatik İşlemler Sıcaklığı sabit tutulan sistemlerde yapılan işlemlere izotermal işlem, ısı alışverişlerine göre yalıtılmış sistemlerde yapılan işlemlere ise adyabatik işlem adı verilir.

Detaylı

Kalorifer Tesisatında Hidrolik Dengesizliğin Radyatör Debileri ve Isı Aktarımlarına Etkisi

Kalorifer Tesisatında Hidrolik Dengesizliğin Radyatör Debileri ve Isı Aktarımlarına Etkisi Kalorifer Tesisatında Hidrolik Dengesizliğin Radyatör Debileri ve Isı Aktarımlarına Etkisi Doç.. Dr. Serhan KÜÇÜK ÜÇÜKA Dokuz Eylül Üniversitesi Makine MühendisliM hendisliği i BölümüB Amaç Kalorifer tesisatlarında

Detaylı

YGS 2014 MATEMATIK SORULARI

YGS 2014 MATEMATIK SORULARI YGS 0 MTMTIK SORULRI. 6.(8 6 ) işleminin snucu kaçtır? 8 6 6 6 6 6.(8 6 ) 8 6 6 7. a b a, ve sayıları küçükten büyüğe dğru a sıralanmış ardışık tamsayılardır. una göre, a + b tplamı kaçtır? a a a b a b

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No:

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No: Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 05.01.2017 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1)

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 30.12.2011 tarih Seri IV, N: 56 Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına

Detaylı

Çift sıkıştırma oranlı yay yorulma test cihazı tasarım ve imalatı

Çift sıkıştırma oranlı yay yorulma test cihazı tasarım ve imalatı BAÜ FBE ergisi Cilt:10, Sayı:1, 98-108 Temmuz 008 Çift sıkıştırma ranlı yay yrulma test cihazı tasarım ve imalatı emet GÖNEN 1, Ali ORAL, M. Cemal ÇAKIR 3 *Balıkesir Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği

Detaylı

ENERJİ SİSTEMLERİNDE KESME YÖNTEMİ İLE GÜVENİLİRLİK ANALIZI

ENERJİ SİSTEMLERİNDE KESME YÖNTEMİ İLE GÜVENİLİRLİK ANALIZI 6Ci1t, lsay1 (Mart 2002) Eneji Sistemlerinde Kesme Y önterni ile Güvenilirlik Anafu FVatansever, FUysal, EYamkğ1u, YUyarğh ENERJİ SİSTEMLERİNDE KESME YÖNTEMİ İLE GÜVENİLİRLİK ANALIZI Fahri VATANSEVER,

Detaylı

Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi

Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi Egzoz Gazları Emisyonu Prof.Dr. Cem Soruşbay Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi İstanbul Teknik Üniversitesi Otomotiv Laboratuvarı İşletme Koşullarının Etkisi 1 Hava Fazlalık Katsayısı

Detaylı

HİD 478 İZOTOP HİDROLOJİSİ ÖRNEK SINAV SORULARI

HİD 478 İZOTOP HİDROLOJİSİ ÖRNEK SINAV SORULARI HİD 478 İZOTOP HİDROLOJİSİ ÖRNEK SINAV SORULARI Aşağıdaki srular farklı yıllardaki sınav srularıdır. Tekrarlanmış ve/veya kısmen değiştirilerek srulmuş srular özellikle üzerinde durulan knulara aittir.

Detaylı

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi

Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ. Bölüm 5: Kontrol Hacimleri için Kütle ve Enerji Çözümlemesi Bölüm 5 KONTROL HACİMLERİ İÇİN KÜTLE VE ENERJİ ÇÖZÜMLEMESİ 1 Amaçlar Kütlenin korunumu ilkesi geliştirilecektir. Kütlenin korunumu ilkesi sürekli ve sürekli olmayan akış sistemlerini içeren çeşitli sistemlere

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Rev: 17.09.2014 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Termodinamik Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No

Detaylı

Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI

Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI Bölüm 6 TERMODİNAMİĞİN İKİNCİ YASASI İKİNCİ YASANIN ESAS KULLANIMI 1. İkinci yasa hal değişimlerinin yönünü açıklayabilir. 2. İkinci yasa aynı zamanda enerjinin niceliği kadar niteliğinin de olduğunu öne

Detaylı

Halit YAŞAR. Doç. Dr. Makina Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Halit YAŞAR. Doç. Dr. Makina Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PROJECT MOTORLAR TITLE Doç. Dr. Halit YAŞAR Makina Mühendisliği Bölümü Otomotiv Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 1/44 MOTORLAR DERS NOTLARINI FOTOKOPİDEN TEMİN EDEBİLİRSİNİZ 2/44 KAYNAKLAR 1) HEYWOOD, J.H.,

Detaylı

o Kullanım: Sesli çağrı, kısa mesaj ve SMS için % 43 (% 25 özel iletişim vergisi ve % 18

o Kullanım: Sesli çağrı, kısa mesaj ve SMS için % 43 (% 25 özel iletişim vergisi ve % 18 Turkiye Yunanistan Plnya Prtekiz Özbekistan İngiltere Avusturya Slavenya Arnavutluk Hllanda Azerbaycan İspanya Sırbistan Malta Kıbrıs Karadağ Kazakistan Türkiye de mbil telefn hizmeti ve vergilendirme

Detaylı

Entropi tünelinden çıkmanın tek yolu ekserji iksirini içmektir! (A. Midilli)

Entropi tünelinden çıkmanın tek yolu ekserji iksirini içmektir! (A. Midilli) Entropi tünelinden çıkmanın tek yolu ekserji iksirini içmektir! (A. Midilli) Kişilik, enerjiyi yönetebilme ve verimli kullanabilme kabiliyetinin bir göstergesidir (A. Midilli) SUMMER COURSE ON EXERGY AND

Detaylı