NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK"

Transkript

1 NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK

2 ANATOMİ NÖROANATOMİ, GÖZ, KULAK Santral sinir sistemi gelişimsel olarak kraniyal den kaudal e doğru şu bölümlerden oluşur: 1. Prosencephalon Telencephalon (cerebrum) Diencephalon 2. Mesencephalon 3. Rhombencephalon Metencephalon (pons, cerebellum) Myelencephalon (medulla oblongata) 4. Medulla spinalis Anatomik olarak sinir sistemi iki bölümde incelenir: Santral sinir sistemi Periferik sinir sistemi Fonksiyonel olarak da sinir sistemi iki bölümde incelenir: Somatik sinir sistemi (istemli hareketleri kontrol eder) Otonom sinir sistemi (istemsiz hareketleri kontrol eder) Periferik sinir sistemindeki nöron topluluklarına ganglion denir. Sinir sisteminin temel fonksiyonel birimi olan sinir hücresine nöron adı verilir. Reseptor, sinir hücresinden sinaptik boşluğa salıverilen nörotransimitterlerin tutunduğu ipçiklerdir. Aynı tip uyarı taşıyan aksonların oluşturduğu uzun demetler tractus, daha kısa ve yassı olanlar lemniscus olarak isimlendirilir. Merkezi sinir sisteminde myelinli aksonların bulunduğu beyaz renkli bölgelere substantia alba (beyaz cevher), nöron gövdelerinin toplandığı gri renkli bölgelere de substantia gricea (gri cevher) adı verilir. 2 MEDULLA SPINALIS Medulla Spinalis Foramen magnum seviyesinden başlar erişkinde *** L1 yenidoğanda L3 vertebra seviyesinde incelerek conus medullaris adıyla sonlanır. Beyni ve medulla spinalis'i saran kılıf yapıya meninx adı verilir. Duramater ve arachnoidea mater spinalis tabakaları S2 vertebra hizasında piamater spinalis yaprağı ise medulla spinalis alt ucunda (L1) sonlanır ve filum terminale olarak S2 vertebra seviyesine kadar uzanır. Bu seviyeden sonra duramater ile beraber lig. coccygeum adını alır ve coccyx e tutunur. Intumescentia cervicalis, C4-T1, intumescentia lumbosacralis L1-S3 seviyelerinde medulla spinalis genişlemesidir. Bu bölümler plexus ların oluştuğu alanlara rastlar. Medulla spinalis e periferik duyuları getiren liflerin oluşturduğu yapıya radix posterior (radix sensoria), terk eden liflerin oluşturduğu yapıya radix anterior(radix motoria) denir. Lig. denticulatum, pia mater in dura mater e olan uzantısı olup 21 çifttir. Radix anterior ve radix posterior lar foramen intervertebraler de birleşerek spinal sinir (n. spinalis) i oluşturur. Toplam 31 çift spinal sinir bulunur. 8 Servikal, 12 Torakal, 5 Lumbal, 5 Sakral, 1 Koksigeal

3 nöroanatomi, göz, kulak Her bir spinal sinir kendine karşılık gelen vertebra nın bir üst foramen intervertebrale sinden geçerek seyrini sürdürür. Sadece C1 spinal sinir foramen intervertebrale den geçmez. Bu sinir occipital kemik ile atlas arasından geçer. Bir çift spinal sinir çıkış yerine segment denir. Toplam 31 çift segment bulunur. Spinal sinir iki dala ayrılır: ramus dorsalis i derin sırt kasları ve deriyi innerve eder. Ramus ventralis i plexus ları ve intercostal sinirleri oluşturur GSA ve GVA liflerin nöron gövdeleri ganglion spinale de bulunur. ***Ganglion spinale (arka kök ganglionu) pseudounipolar özellikte duyu ganglionu dur. GSE liflerin nöron gövdeleri ise cornu anterior da bulunur. Alfa ve beta motor noron lar. GVE (presnaptik sempatik lifler) nöron gövdeleri T1-L2 seviyeleri arası cornu laterale de nuc. intermediolateralis de bulunur. GVE (presnaptik parasempatik lifler) nöron gövdeleri S2-S4 seviyeleri arasında bulunur (Nn. splanchnici pelvici). Cisterna lumbalis in filum terminale etrafında at kuyruğuna benzer görüntüde radix lerin oluşturduğu yapıya Cauda Equina adı verilir. Substantia grisea, kesitlerde H harfi şeklinde orta bölümde nöron gövdelerinin oluşturduğu daha koyu renkli alandır. Substantia grisea nın dış tarafında myelinli aksonların oluşturduğu bölüm ise substantia alba olarak isimlendirilir. Bu yapısal dizilim beyindekinin tam tersidir. Medulla spinalis in tam ortasında BOS nın bulunduğu dar kanal canalis centralis dir. Servikal Vertebra Transvers Kesiti corpus vertebrae tuberculum anterior ramus ventralis ramus dorsalis tuberculum posterior spatium subarachnoideum fissura mediana anterior cornu anterior substantia grisea cornu posterior substantia alba sulcus medianus posterior radix posterior duramater ve arachnoidea mater spinalis canalis centralis piamater spinalis plexus venosus vertebralis internus (spatium epidurale) processus spinosus a. vertebralis (foramen vertebrale içinde) ganglion spinale processus articularis superior radix anterior 3

4 ANATOMİ Medulla spinalis in arterleri Sağ ve sol a. vertebralis ler ve rr. radicularis besler. A. vertebralis, a. subclavia dan ayrılırlar. Dalları: A. spinalis anterior (1 adettir) A. spinalis posterior (2 adettir) Rr. spinales, aşağıdaki arterlerden gelen spinal dallar da beslenmeyi destekler. Bu dallara genel olarak rr. radiculares denir. Bu dallar başlıca: A. cervicalis ascendens A. cervicalis profunda Aa. intercostales posterior Aa. lumbales Aa. sacrales laterales Rr. radiculares iki dala ayrılır: A. radicularis anterior ve a. radicularis posterior. Lumbal bölgede r. radicularis anterior lardan bir tanesi diğerlerine göre daha geniştir. A. radicularis magna (Adamkiewicz arteri) adını alır. Medulla spinalis in venleri V. spinalis anterior ve posterior lardır. Duramater ile vertebra periostu arasında plexus venosus vertebralis internus u oluştururlar. Vertebraların dış tarafında ise plexus venosus vertebralis externus oluşur. Plexus un ***Sinus sigmoideus ve Sinus occipitalis ile bağlantıları vardır. Bu bağlantı metastazlar açısından önemlidir. Medulla Spinalis'in Servikal ve Üst Torakal Segmentleri, Önden Görünüşü fissura longitudinalis superior gyrus orbitalis (lobus frontalis) bulbus olfactorius chiasma opticum n. abducens pyramis bulbi ganglion cervicale superior hypophsis pedinculus cerebri pons radix cranialis n. accessorius (XI) radix spinalis n. accessorius (XI) medulla spinalis 4 truncus sympaticus (pars cervicalis) m. scalenius medius ganglion cervicale medius m. scalenius anterior n. phrenicus ganglion cervicale inferior fissura longitudinalis anterior nn. spinales ganglion spinale nn. intercostales fasciculus lateralis fasciculus posterior fasciculus medialis plexus brachialis

5 nöroanatomi, göz, kulak Medulla Spinalis'in Torakal Segmentleri, Ön-İçden Görünüşü truncus superior, medius ve inferior fasciculus lateralis plexus brachialis fascicuus posterior fasciculus medialis nn. intercostales ganglion sempaticum (pars thorasicum) truncus sympaticus medulla spinalis m. intercostalis interni fissura mediana anterior mm. subcostales costa 12 n. subcostalis conus medullaris filum terminale Plexus Lumbalis ve Plexus Sacralis n. intercostalis ganglion sempaticum (pars thorasicum) n. subcostalis mm. subcostales conus medullaris costa 12 plexus n. ilihypogastricus lumbalis n. genitofemoralis n. ilioinguinalis ramus genitalis ramus femoralis n. cuteneus femoris lateralis n. femoralis m. quadratus lumborum filum terminale crista iliaca m. iliacus m. psoas minor (tendonu) plexus sacralis duramater spinalis os sacrum os cocygeis 5

6 ANATOMİ KLİNİK Lumbal ponksiyon: Tanı ve tedavi amacıyla subarachnoid aralığa yapılan girişimdir. Genellikle L3-4 veya L4-5 seviyelerinden girilerek yapılır. İşlem sırasında dıştan içe doğru şu yapılardan geçilir: Deri, fascia superficialis, lig. supraspinale, lig. interspinale, lig. flavum, venöz plexus ve yağ dokusu, dura mater spinalis, arachnoidea mater spinalis Prostat neoplazm ları genellikle beyin metastazlarını venlerin beyin sinusları ile olan bağlantıları ile yaparlar. Subclavian çalma sendromu: Eğer a. subclavia a. vertebrali i vermeden önce tıkanırsa a. vertebralis içersindeki kan ters yönde bir akım göstererek tıkanıklığın distal kısmını doldurur. Hastalarda özellikle kolun kullanılması sırasında vertebrobaziler iskemi belirtileri gözlenir. Her iki koldan ölçülen tansiyon arteriel değerleri arasında 20 mm Hg'dan fazla fark olması ya da bir kolda nabız yokluğu durumunda bu sendromdan şüphelenilir. 6 Bulbus (Medulla Oblongata) Beyin sakında(truncus cerebri = beyin sapı) en caudalde yer alır. Medulla spinalis ile pons arasındadır. Solunum ve dolaşım merkezinin dışında önemli çekirdekler bulunur. Pons ile ayrımı sulcus bulbopontinius yapar. Bu sulcus ta medialden lateralae doğru sırasıyla n. abducens, n. facialis, n. intermedius ve n. vestibulocochlearis çıkar. Pyramis bulbi önde ortada yer alan ***tractus corticospinalis liflerinin biraraya gelerek yaptığı kabarık yapıdır. Biraz aşağı seviyede bu yolların yaptığı çapraz decussatio pyramidum yer alır. Bu yapı bulbus ile medulla spinalis arasındaki sınırı da belirler. Lateralinde ***suclus anterolateralis ten n. hypoglossus çıkar. Bu sulcus un hemen lateralinde oliva (nuc. olivaris inferiores) çekirdeği yer alır. Bu yapının da lateral inde ***sulcus retroolivaris ten n. glossopharyngeus, n. vagus ve n. accessorius çıkar. Arka yüz fosso rhomboidea nın alt bölümünü oluşturur. Bu alanda vestibular çekirdeklerin yer aldığı area vestibularis, trigonum nervi vagi (nuc. dorsalis nervi vagi=n. vagus parasempatik çekirdeği) ve trigonum n. hypoglossi (nuc. nervi hypoglossi) bulunur. Medulla oblongata üst seviyelerinden geçen kesitlerde pedinculus cerebellaris inferior görülür. Bulbus ta yer alan çekirdekler: Nuc. gracilis ve nuc. cuneatus, fasciculus gracilis ve fasciculus cuneatus a(şuurlu proprioseption duyu taşırlar) ait ikinci nukleuslar'dır. Nuc. cuneatus accessorius, C8 seviyesinin üzerinden gelen şuurlu proprioseption duyu yoluna ait ikinci çekirdektir. Nuc. olivaris inferior olivar nükleer komplekse aittir. Nuc. ambigus, CIX, CX ve CXI. ortak motor çekirdekleridir. Nuc. tractus solitarii, CVII, CIX ve CX ortak duyu çekirdekleridir. Nuc. nervi hypoglossi, n. hypoglossus motor çekirdeği Nuc. salivatorius inferior, n. glossopharyngeus parasempatik çekirdeğidir.

7 nöroanatomi, göz, kulak Nuc. dorsalis n. vagi, n. vagus parasempatik çekirdeğidir. Nuc. spinalis nervi trigemini, baş-boyun bölgesinden gelen ağrı-ısı duyusunun ikinci nöronudur. Nuc. vestibularis inferior ve nuc. vestibularis medialis Nuc. reticulares Klinik Wallenberg sendromu (Lateral Medüller Sendrom) Genellikle a. cerebellaris posterior inferior ani tıkanıklığı sonrasında görülür. Bulgular: 1. Vücut karşı yarısında ağrı ısı duyu kaybı, Lemniscus spinalis hasarı 2. Yutma ve konuşma güçlüğü, Nucleus ambiguus hasarı 3. Bulantı, kusma, vertigo, nistagmus, Vestibuler çekirdek hasarı 4. Aynı tarafta Horner sendromu, Sempatik lif hasarı 5. Cerebellar ataxi, Pedunculus cerebellaris inferior hasarı Medial Medullary Syndrome A. vertebralis in bulbus medial bölümünü besleyen dallarındaki tıkanıklık sonrası görülür. Bulgular: 1. Tr. corticospinalis hasarına bağlı olarak kontralateral hemiparezi 2. Lemniscus medialis hasarı sonucu kontralateral şuurlu proprioseption duyusunda bozukluk 3. N. hypoglossus hasarına bağlı ipsilateral dil kasları paralizi görülür. PONS Beyin sakında bulbus ve mesencephalon arasında bulunur. Bulbus ile beraber clivus (os occipitale) üzerine oturur. Önde ortada sulcus basilaris e a. basilaris yerleşir. Fimbria pontis transversa (tractus corticopontocerebellar yola ait) ön yüzde transvers olarak pedinculus cerebellaris medius a yönlenirler. Önde anterolateral yüzden n. trigeminus çıkar. Arka yüz fossa rhomboidea tabanına katılır. Burada, colliculus facialis (n. facialis in nuc. n. abducens etrafında yaptığı dirsek), area vestibularis (nuc. vestibularis superior ve lateralis) ve ortada sulcus limittans yer alır. Pons ta yer alan çekirdekler ve önemli yollar: Nuc. pontis, tractus corticopontocerebellar yolun ikinci çekirdeği Lemniscus medialis, fasciculus gracilis ve cuneatus un çaprazdan sonraki devam lifleri Pedinculus cerebellaris medius Nuc. reticulares Nuc. vestibularis superior ve lateralis Corpus trapezoideum Nuc. cochlearis ventralis ve dorsalis 7

8 ANATOMİ Nuc. principalis nervi trigemini, ***baş boyun bölgesinden gelen dokunma ve basınç duyularının ikinci noronudur Nuc. motorius n. trigemini, çiğneme kaslarının motor sinir çekirdeğidir Nuc. tractus mesencephalici nervi trigemini, bu seviyeden başlar mesencephalon a kadar uzanır. ***Baş boyun bölge proprioceptin duyunun birinci nöronudur. Nuc. n. abducentis Nuc. n. facialis Nuc. salivatorius superior, n. facialis parasempatik çekirdeğidir. septum pellucidum corpus callosum a. cerebri anterior sinus frontalis commissura anterior glandula hypophysialis sinus sphenoidalis Beyin Medial'den Görünüşü foramen interventriculare fornix plexus choroideus ventriculi tertii sinus sagitalis superior (falx cerebri içinde) adhesio interthalamica commissura posterior lamina tecti (tectum, mesencephalon) sulcus calcarinus sinus rectus (tentorium cerebelli içinde) confluence sinuum aquaductus cerebri (mesencephali, Sylvius) pedinculus cerebri ventriculi quarti pons medulla oblongata (bulbus) membrana atlantoocciptalis anterior medulla spinalis ligamentum longitudinale anterior 8 Mesencephalon Beyin sapında aşağıda pons ve yukarda diencephalon arasında yer alan 2-3 cm lik bir alandır. Önde sucus pontocruralis ile pons tan ayrılır. Pedinculus cerebri, crus cerebri ve tegmentum bölümlerine birlikte verilen isimdir. Pedinculus cerebri arasında sulcus interpedincularis (intercruralis) denen alandan n. oculomotorius beyin sakını terk eder. Dorsal yüzde iki kabarıklık bulunur. Üsttekine colliculus superior, alttakilere colliculus inferior denir. Colliculus superior'ların arasında da corpus pineale yer alır. Colliculus inferior altından n. trochlearis beyin sakını terk eder. Colliculus superior seviyesindeki transvers kesitlerde, pedinculus cerebellaris superior a ait liflerin yaptığı decussatio pedinculorum cerebellorum superior ve nuc. nervi trochlearis, ***colliculus inferior seviyesinde ise

9 nöroanatomi, göz, kulak nuc. ruber ve nuc. nervi oculomotorii belirgindir. Colliculus superior görme, colliculus inferior ise işitmeye ait refleks yolların uğrak yerleridir. Mesencephalon da yer alan çekirdekler ve önemli yollar: Nuc. parabigeminalis, colliculus superior ile ilgilidir. Substantia nigra, bazal gangliondur. Nuc. ruber, flexor kas tonusunu kontrol eder. Commissura posterior, göz hareketleri ile ilgili çekirdekler bulunur. Area pretectalis (nuc. pretectalis) pupilla ışık refleksi ile ilgilidir. Buradan çıkan lifler Edinger Westphal nucleus una iki taraflı olarak gider. Nuclei reticulares Nuc. n. oculomotorii (oculomotor nucleer kompleks, nuc. visseralis nervi oculomotori=edinger Wesphal çekirdeği) Nuc. n. trochlearis Nuc. mesencephalici n. trigemini, pons seviyesinden başlayarak buraya kadar uzanır. CEREBELLUM Denge, kas tonusu ve hareketlerin koordinasyonlarını sağlar. Cerebellum un afferent ve efferent yollarının geçtiği üç alan 1. Pedunculus cerebellaris superior dan geçen yollar: Trc spinocerebellaris ant., colliculus inf. a ve nuc ruber e giden yollar 2. Pedunculus cerebellaris medius: Trc. corticopontocerebellaris 3. Pedunculus cerebellaris inferior: Trc spinocerebellaris post., ant.'un bir bölümü, trc. olivocerebellaris, trc. reticulocerebellaris ve trc. vestibulocerebellaris Cerebellum un dört nukleusu bulunur. Nuc. dentatus, en büyük çekirdektir. Effererentlerin birçoğu buradan çıkar. Motor hareketlerin planlandığı nukleus dur. Nuc. emboliformis Nuc. globosus Nuc. fastigii, denge ile ilgilidir KLİNİK Cerebellum lezyonlarında: Denge bozulur. Nystagmus görülür. Hypotonia Hareketlerin koordinasyonunda bozukluk Kinetik tremor (***bazal ganglion lezyonlarından statik tremor olur en önemli fark budur) Hypermetria 9

10 ANATOMİ Dysmetria Dysdiadochokinesis Her beyincik hemisferi kendi taraf vücut yarısını kontrol eder. Bu yüzden cerebellum lezyonları hep aynı tarafta bulgu verir. Tonsiller herniasyon, tonsilla cerebelli nin foramen magnum dan aşağıya fıtıklaşmasıdır. Ani solunum dolaşım felci veya apne, nabız sayısında azalma gibi bulgular da olabilir. MEDULLA SPINALIS İN ÇIKAN (AFFERENT) VE İNEN (EFFERENT) YOLLARI Çıkan yollar genellikle ganglion spinale de bulunan nöronların santral uzantısıdır. Periferden aldıkları duyuları santral sinir sistemi üst bölümüne taşırlar. İnen yollar ise cerebrum, cerebellum veya beyin sakındaki nöronlardan çıkarak medulla spinalis seviyesine iner. Bu yolların bir bölümü çapraz (decussatio) yaparak bir bölümü hiç çapraz yapmadan yollarına devam eder. ÇIKAN (AFFERENT) YOLLAR Trc. spinothalamicus lateralis Taşıdığı Duyular: Ağrı, ısı 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Cornu posterior Decussatio: Commissura alba anterior 3. Nöron = ventral posterolateral nukleus: VPL(thalamus) Sonlanma: Cortex cerebri; gyrus postcentralis de Brodmann 3, 1, 2 nolu alan Trc. spinothalamicus anterior Taşıdığı Duyular: Hafif dokunma ve basınç 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Medulla spinalis cornu posterior unda Decussatio: Commissura alba anterior 3. Nöron: VPL (thalamus) Sonlanma: Cortex cerebri; gyrus postcentralis de Brodmann 3, 1, 2 nolu alan 10 Fasciculus gracilis, Fasciculus cuneatus Taşıdığı Duyular: Ayırt edici dokunma, vibrasyon, propriosepsiyon ve kinestezi (kas-eklem dokularının yer-durum duyusu ve kas hareketinin genişlik, yön ve etkisinin hissedilebilmesi). 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Nucleus gracilis, nucleus cuneatus (bulbus'da yer alırlar). Buradan çıkan lifler fibrae arcuatae interna adını alır

11 nöroanatomi, göz, kulak Decussatio: Decussatio lemnisci medialis adı verilen çaprazdan sonra, ***lemniscus medialis olarak yükselir 3. Nöron: VPL(thalamus) Sonlanma: Cortex Cerebri: cortex cerebri: gyrus postcentralis de Brodmann 3, 1, 2 nolu alan Fasciculus gracilis, T6 seviyesinin altından, Fasciculus cuneatus, T6 seviyesinin üstünden duyuyu alır. Dolayısı ile T6 seviyesinin üzerinde her iki yol da bulunurken, T6 altında sadece fasciculus gracilis yer alır. Trc. spinocerebellaris posterior Taşıdığı Duyular: Şuuraltı propriosepsiyon. 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Cornu posterior Decussatio: yok Sonlanma: Cerebellum Trc. spinocerebellaris anterior Taşıdığı Duyular: Şuuraltı propriosepsiyon. 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Cornu posterior Decussatio: Commisura alba anterior Sonlanma: Cerebellum Trc. cuneocerebellaris Taşıdığı Duyular: Alt ekstremiteden gelen suuraltı propriosepsiyon. 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Nucleus cuneatus accessorius ***(C8-L3 arasındaki nuc. thorasicus posterior un = Clarke s nucleus u) eşdeğeridir. Buradan çıkan lifle fimbria arcuata externa posterior olarak ilerler. Decussatio: Yok Sonlanma; Cortex cerebelli Trc. spinotectalis Taşıdığı duyular: Aşırı sıcak soğuk ve doku hasarına yol açan (nosiseptif) duyular 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Cornu posterior olduğu düşünülüyor Decussatio: Commissura alba anterior Sonlanma: Colliculus superior (Tectum, mesencephalon) Baş ve gözlerin uyarının geldiği tarafa dönmesine ilişkin refleks hareketlerden sorumludur 11

12 ANATOMİ Trc. spinoolivaris anterior ve posterior Taşıdığı Duyular: proprioseptor nve ekstroseptör lerden duyu alır(spinocerebellar sistemin bir bölümü) 1. Nöron: Ganglion Spinale 2. Nöron: Cornu posterior?? (Nuc. cuneatus, Nuc. gracilis) Decussatio: Commissura alba anterior 3. Nöron: Nuclei olivares inferiores Sonlanma: Cortex Cerebelli MS ile cerebellum arasında bağlantı sağlayan bir yoldur Trc. spinoreticularis Taşıdığı duyular: Uyanık olmak, çevrede olup bitenden farkında olmak, 1. Nöron: Ganglion spinale 2. Nöron: Cornu posterior??? Decussatio: Çoğu ipsilateral çıkar. 3.Noron: Beyin sakındaki retiküler çekirdekler e uğrar Sonlanma: Spino-reticulo-thalamo-cortical yol ile cortex cerebri de sonlanır Toraks ve abdomendeki organlardan gelen ağrı [iskemi, kimyasal hasar, düz kas spazmı, distansiyon) duyularının birinci nöronu ganglion spinale, ikinci nöron substansia gricea da dır. Sonra duyular trc. spinothalamicus ile yükselir. Üçüncü nöron thalamus ventral posterolateral nukleus undadır. Sonlanma yerinin gyrus postcentralis te olduğu sanılmaktadır. 12 Klinik Trc. spinothalamicus anterior lezyonunda çift taraflı lezyonunda karıncalanma, gıdıklanma, libidoya ilişkin duyularda kayıp Fasciculus gracilis ve cuneatus lezyonunda Romberg belirtisi, Agraphaesthesia, Astereognosia Tabes dorsalis; Sinir liflerinin cornu posterior a giriş seviyesinde selektif tutulumu vardır ve belirtileri: Şiddetli batıcı ağrılar Duyu kaybı Deride dokunma, sıcak ve soğuğa karşı aşırı hassasiyet Gövde ve alt ekstremitede duyu kabı Mesane doluluğunun hissedilmemesi Özellikle alt ekstremitede proprioception duyusunda kayıp Ataksi Belli bölgelerde ağrı duyusunda kayıp

13 nöroanatomi, göz, kulak İNEN (EFFERENT) YOLLAR Motor hareketlerin kontrolü birbirinden bağımsız olarak çalışan, birbirini tamamlayan ve istemli olarak kontrol edilen 2 sistem ile sağlanır. 1. Piramidal Sistem; İlk kez yapılan öğrenme sürecindeki hareketler. Kontrolu CORTEX ile 2. Extra-piramidal Sistem; önceden öğrenilmiş ve otomatize hareketler. Kontrolü BAZAL GANGLİONLAR ile olur. ***Amaca yönelik olarak yapılacak bir harekette olmassa olmaz üç yapı 1. Serebral Motor Kortikal Sahalar, yapılacak hareketi belirler 2. Bazal Ganglionlar, hareket sırasında kasların kasılma miktarını ayarlar 3. Cerebellum, kas kontraksiyonu sırasında koordineli olarak sinerjizma ve antagonizmayı ayarlar Üst motor nöron: Serebral Motor korteks veya beyin sapınana yerleşmiş kraniyal sinir motor noronlarına kadar olan yolu ifade eder. Alt motor nöron: Kraniyal sinir motor çekirdekleri ve bunların aksonlarını ifade eder. Trc. corticospinalis İstemli hareket impulslarını taşır. Primer motor(brodman 4 nolu alan) veya premeotor(brodman 6 nolu alan) bölge den başlar. Capsula interna crus posterior undan geçer. Pyramis bulbi den aşağıya iner. Buradan ayrılan trc. corticospinalis lateralis lifleri (yaklaşık %90 ı) decussatio pyramidum u yapar ve karşıya geçer. Bir bölüm lifler (%8) çapraz yapmadan trc. corticospinalis anterior olarak devam eder. Medulla spinals lamina IX da alfa, beta veya gama motor nöronlara gelir. Bu nöronların aksonları radix anterior lar aracılığı ile çizgili kaslara gider. KLİNİK Üst noron lezyonlarında Babinski refleksi pozitiftir: Normalde tractus corticospinalis in vereceği cevap plantal fleksiyondur. Ancak piramidal sistem devre dışı olduğu için ekstrapiramidal sistemin etkisiyle Babinski refleksi ortaya çıkar. Yüzeysel karın cildi refleksi kaybolur: Uyarıcı etki gösteren kortikospinal yolların bütünlük kaybına bağlıdır. Cramester refleksi kaybolur: Kortikospinal yolların bütünlük kaybına bağlıdır. İnce beceri isteyen komplike hareketlerin performansında kayıp gözlenir. Paralizi: (Kas atrofisi gözlenmez) Spastisite, hipertoni: Nedeni tam olarak açıklanamamakta Derin tendon reflekslerinde artış Sustalı çakı belirtisi: Kaslar pasif harekete direnç gösterirler. 13

14 ANATOMİ Alt motor nöron lezyonlarında Flasid paralizi Atrofi Tüm reflekslerde kayıp Kas fasikülasyonları: Motor nöronun yavaş harabiyeti sonucunda gözlenir Kas kontraktürleri: Özellikle antagonist kas gruplarında gözlenir. Antagonis kas üzerinde paralize olan kas grubunun bir etkisinin kalmamış olmasından dolayı gözlenir Dejenerasyon reaksiyonu: Kas hiçbir elektrik akımına cevap vermez. Trc. corticonuclearis Brodmann 4 nolu alandan (gyrus precentralis) başlayan üst motor nöronlar, beyin sapındaki kraniyal sinirlerin motor çekirdek nöronları (alt motor nöronlar) ile sinaps yaparlar. Capsula interna genu bölümünden geçer ve genellikle bilateral sonlanır. Ancak nuc. nervi facialis in yüzün alt bölümünü innerve eden kısmına sadece kontralateral motor cortex den gelir. Ayrıca nuc. nervi hypoglossi nin m. genioglossus u innerve eden bölümüne de sadece kontralateral motor cortex tan gelir. Trc. tectospinalis Baş ve boyunun görme ve işitme ile ilgili refleks hareketlerini kontrol eder. Colliculus superior dan bir bölümü de colliculus inferior dan başlar. Decussatio tegmentalis posterior u yapar. Cornu anterior da sinaps yapar ve ilgili motor hareketleri yapmak üzere hedef organına gider. Trc. rubrospinalis Nuc. ruber den başlar. Decussatio tegmentalis anterior u yapar. Kontralateral fleksor kaslarda aktivasyon, ekstansor kaslarda inhibisyon yapar. Trc. vestibulospinalis Nuc. vestibulares ten başlar. Trc. vestibulospinalis lateralis ve trc. vestibulospinalis medialis olarak yolla devam ederler. Trc. vestibulospinalis lateralis tüm medulla spinalis bounca ilerler. Ekstensor kas tonusunun artırır, fleksor kas tonusunu azaltır ve dengeyi sağlamaya çalışır. Trc. vestibulospinalis medialis sadece servikal ve üst torakal bölgede bulunur. İbsilateral boyun kaslarını aktive, kontralateral boyun kaslarını inhibe ederler. 14 Trc. reticulospinalis Retiküler çekirdeklerden başlar ve medulla spinalis seviyesine kadar iner.

15 nöroanatomi, göz, kulak Fasciculus longutidinalis medialis(flm) Farklı çekirdeklerden başlar, medulla spinalis seviyesine kadar iner. Aynı zamanda beyin sapındaki kraniyal sinir çekirdekleri arasında bağlantıyı da sağlayan yoldur. İnen Otonomik Yollar Hypothalamus çekirdeklerinden, visseral parasempatik çekirdeklerden, nuc. tractus solitarius tan başlar. Fasciculus longitudinalis dorsalis hypothalamus tan kraniyal sinir parasempatik çekirdeklerine impuls taşır. Trc. hypothalamospinalis ise özellikle hypothalamus un paraventriculer nukleus undan başlar ve medulla spinalis e gider. Klinik Brown - Sequard sendromu (medulla spinalis in transvers yarı kesisi) 1. Cornu anterius daki motor nöronların hasarı ve muhtemelen aynı segmentin sinir köklerinin hasarı nedeniyle lezyon segmentinde ipsilateral alt motor nöron paralizisi ve muskular atrofi, 2. Tr. corticospinalis in kesilmesi nedeniyle lezyon seviyesinin altında ve ipsilateral üst motor nöron felci. Spastik paralizi, Babinski belirtisi, yüzeyel karın refleksleri ve cremaster refleksinin kaybı, 3. Radix posterior un (medulla spinalis e giren duyu lifleri) lezyon seviyesinde kesilmesi nedeniyle lezyon segmentinde ipsilateral, band şeklinde tüm duyularda kayıp, 4. Funiculus posteriorda seyreden afferent yolların (fasciculus gracilis ve cuneatus) kesilmesi nedeniyle lezyon seviyesinin altında ipsilateral vibrasyon, diskriminasyon ve proprioseptif duyuların kaybı, 5. Tractus spinothalamicus lateralis in kesilmesi nedeniyle lezyon seviyesinin bir ya da iki segment altında ve karşı tarafta ağrı - ısı duyusu kaybı, 6. Lezyon altında, karşı tarafta tam olmayan hafif dokunma duyusu kaybı; bu durum, lezyon tarafında çapraz yapmış tractus spinothalamicus anterior un harabiyeti nedeniyledir. Bu traktus ta oblik olarak çapraz yaptığı için, duyu kaybı lezyonun bir ya da iki segment altında olur. Bu duyunun tam olarak kaybolmamasının nedeni, sağlam olan fasciculus gracilis ya da cuneatus ile iki nokta ayırımı duyusu içinde taşınmasındandır. Syringomyeli Canalis centralis çevresindeki hücre dejenerasyonudur. Karşıya geçen aksonlar etkilenir. Her iki tarafta aynı segmentte ağrı-ısı duyu kaybı tipiktir. Lezyon genişliğine göre bulgular değişebilir. Poliomyelit Columna anterior motor nükleuslarının hasarı sonucu alt motor nöron tipi felç olur. Duyu kaybı olmaz. Weber sendromu A. cerebri posterior hasarına bağlı olarak gelişen bir lezyondur. N. oculomotorius zarar görebilir. Buna bağlı olarak m. rectus medialis felci sonrasında göz laterale bakar, üst göz kapağında ptozis; pupilla ışık ve akomodasyon refleksinde kayıp ve pupilla dilatasyonu gözlenir. 15

16 ANATOMİ Crus cerebri etkilenirse trc. corticospinalis hasarı sonrası kontralateral hemipleji Fimbria corticonuclearis hasarına bağlı olarak, yüz karşı taraf alt yarısında ve dil kaslarında üst motor nöron tipi felç ve dil dışarı çıkarıldığında lezyonun karşı tarafına doğru kaydığı görülür. Benedict sendromu Mesencephalon tegmentum bölümü etkilenir. Aynı taraf n. oculomotorius paralizisi ile kontralateral vücut yarısında ataxi, tremor olabilir. Diencephalon (Ara Beyin) Ventriculus tertius un (3. ventrikül) her iki yanında yerleşmiş bölümdür. Dört kısımdan oluşmuştur: 1. Thalamus 2. Hypothalamus 3. Epithalamus 4. Subthalamus 16 Thalamus Duyuların kortekse gitmeden önce uğrak yeridir. Aynı zamanda cerebellum ve bazal ganglion larda gelen hareketle ilgili impulsları kortekse iletir. Koku hariç tüm duyular cortex cerebri ye geçmeden thalamus ta (primitif duyu merkezi) değerlendirilip iletilir. Sonuçta cortex cerebri de bir hasar olduğu zaman thalamus un bir miktar bilgileri değerlendirebilme yetisi vardır. Adhesio interthalamica her iki thalamus u birbirine bağlar ancak kommisural bir yol değildir. Çekirdekler ve fonksiyonları: Nuc. ventralis posteromedialis (VPM); lemniscus medialis ile baş ve boyundan gelen somatik duyular ve tat duyusunun ara istasyonudur(üçüncü nöron) Nuc. ventralis posterolateralis (VPL); gövdeden gelen somatik duyuların üçüncü nöronudur. Nuc. ventralis posterior; somatik duyu düzenlemesini yapar. Corpus geniculatum mediale, işitme ile ilgili impulsların cortexe iletilmesinde ara nörondur. Colliculus inferior ile bağlantılıdır ve buradan çıkan akson uzantıları Brodman de sonlanır. Corpus geniculatum laterale görme ile ilgili impulsların cortexe iletilmesinde ara nörondur. Colliculus superior ile bağlantılıdır ve buradan çıkan akson uzantıları Brodman 17 de sonlanır. Nucleus Reticularis Thalami Corpus geniculatum mediale ve corpus geniculatum laterale metathalamus yapısı olarak kabul edilir. Thalamus a gelen yollar burada sinaps yaptıktan sonra nöronların aksonları Brodman 3, 1, 2 nolu alanda sonlanır. Tat duyusu 43 nolu alana gider.

17 nöroanatomi, göz, kulak Hypothalamus Diencephalon un ön-alt bölümünde, thalamus un altında yerleşmiştir. Başlıca fonksiyonları: Sıvı elektrolit dengesi, gıda alımı, enerji dengesi, üreme, vücut ısısının regülasyonu, birçok emosyonel cevabın otonom ve endokrin sistemler aracılığı ile düzenlenmesi ve hemostaz. Hypothalamus'un çekirdekleri Medial çekirdekler Nuc. preopticus (bir bölümü), adenohipofizden gonodotropin hormon salgısını düzenler. Nuc. anterior (preoptic nuc. ile birleşir), termoregulasyon, parasempatik kontrol Nuc. suprachiasmaticus, biyolojik saat gibi görev yapar. Nuc. paraventricularis, oksidosin salgısı Nuc. hypothalamicus ventromedialis, tokluk Nuc. infundibularis (arcuatus), adenohipofiz için releasing veya inhibiting salgı Lateral çekirdekler Nuc. preopticus (bir bölümü), bioritim ayarı Nuc. suprachiasmaticus (bir bölümü), biyolojik saat Nuc. supraopticus, antidiüratik hormon salgısı Nuc. hypothalamicus lateralis, açlık merkezi Nuc. corpus mamillare, fornix ile thalamus arasında aracıdır. KLİNİK Hypothalamus Lezyonlarında Supraoptik nucleus ve paraventriculer nucleus veya bu nucleusların hipofiz ile bağlantılarındaki harabiyet sonucu DİABETES İNSİPİDUS ADH salgısı bozuk Polidipsi (osmotik basınç artışına bağlı) Poliüri (20 lt ye kadar) Uyku ve uyanıklık ritminde bozukluk Hipertermi gözlenebilir. 17

18 ANATOMİ Epithalamus Diencephalon arka üst bölümüdür. Bu bölümde yer alan önemli yapılar: Habenula Gl. pineale Stria medullaris thalami Commissura posterior Üçüncü ventrikül tela choroidea sı Nuc. habenularis, Limbik sistem ile mesencephalon (formatio reticularis) birbirine bağlar. Gl. pinealis, endokrin bir organ olarak kabul edilir. Adenohipofiz, norohipofiz, pankreas endokrin bölümü, gl. parotidea, gl. suprarenalis ve gonadlar üzerinde inhibe ederek düzenleyici etkisi vardır. Stria medullaris thalami, thalamus ile bağlantıyı sağlar. Commissura posterior, pupilla ışık refleksi ile ilgili lifler buradan karşı tarafa geçer. Üçüncü ventrikül tela choroidea sı, BOS salgılar. Subthalamus Diencephalon arka alt bölümüdür. Burada yer alan nuc. subthalamus, kas aktivitesinde rol oynayan bir bazal noron dur. OTONOM SİNİR SİSTEMİ Kalp kası, düz kaslar ve ekzokrin bezlerin aktivasyonundan sorumludur. Merkezi hypothalamus tur. Kontrolü yapan yollar: Fasciculus longitidinalis doralis (hypothalamus beyin sakı) Tractus hypothalamospinalis (hypothalamus medulla spinalis) Sempatik ve parasempatik sistem olmak üzere iki bölümde incelenir. 18 Sempatik sistem Tüm vücudun sempatikleri T1 L2 (veya L3) segmentlerinde yer alan nuc. intermediolateralis ten çıkar. O yüzden bu sisteme thoracolumbal sistem de denir. Presnaptik sempatik lifler radix anterior ile medulla spinalis i ter eder ve spinal sinir içinde ilerler. Ramus communicantes albus aracılığı ile spinal siniri terk eder ve ganglion sempaticum'a (paravertebral ganglion) gelir. Sinaps sonrası postsnaptik sempatik lifler ramus communicantes griceus (31 çift) olarak geri döner ve hedef organına gider. Ramus communicantes griceus her segmentte yer alırken, ramus communicantes albus T1 L2 (veya L3) segmentlerinde bulunur. Paravertebral ganglionlarda sinaps yapmadan hedef organ yakınındaki prevertebral ganglion larda (gang. coeliacum, gang mesentericum sup ve inf. ve gang. aorticorenalis) sinaps yapan dallara n. splancnicus adı verilir adet paravertebral ganglion vardır. Truncus sympathicus, columna vertebralis in her iki yanında ganglion paravertebrale ler ve bunları birbirine bağlayan dalların oluşturduğu zincirdir. Bu ganglionlarda üç tanesi servikal bölgededir.

19 nöroanatomi, göz, kulak 1. Gangl. servicale superior, daha aşağıdaki ganglionlar kullanılmamış ise, tüm baş, yüz ve boyun bölgesinin sempatiklerinin son sinaps yeridir. Truncus sympaticus'un en büyük ganglionu dur. 2. Gangl. servicale medius 3. Gangl. servicale inferior, birinci torakal sempatik ganglion ile birleşir ise gangl. cervicothoracicum (Stellat gangion) Postsinaptik lifler hedef organlara arterler aracılığı ile gider Sempatik sistemin fonksiyonları: Kalp hızını arttırır Barsak ve derideki arteriolleri daraltır İskelet kasındaki arteriolleri genişletir Kan basıncını arttırır Pupillayı genişletir Bronş, barsak ve mesane düz kaslarını inhibe eder, sifinkterleri kapatır Terlemeyi artırır Tükrük bezlerinin sekresyonunu azaltır KLİNİK Horner Sendromu Ganglion servicale superior dan çıkan postsinaptik lif lezyonu Myosis (m. dilatator pupilla innervasyon bozukluğu), psödopitozis (m. tarsalis superior innervasyon bozukluğu), enophtalmus (m. orbitalis innervasyon bozukluğu), yüzde anhidrosis (terleme kaybı) ve facial flushing (kan damarlarında vazodilatasyon) Parasempatik sistem Anatomik lokalizasyon açısından presinaptik liflerin çıkış yerleri pars cranialis ve pars sacralis olarak iki kısımda incelenir. Pars cranialis e ait yapılar. Sinir Çekirdeği İlgili ganglion N. oculomotorius Nucleus nervi oculomotirii nin nuclei Ganglion ciliare visseralis (Edinger Wesphal) N. facialis Nucleus salivatorius superior Ganglion pterygopalatinum ve Ganglion submandibulare N. glossopharyngeus Nucleus salivatorius inferior Ganglion oticum N. vagus Nucleus dorsalis nervi vagi Organ duvarlarındaki ganglionlar 19 Baş bölgesinde buluna parasempatik ganglion lar, presinaptik parasempatik ve postsinaptik parasempatik lifleri ve hedef organlar:

20 ANATOMİ 1. Ganglion ciliare Edinger Wesphal çekirdeği n. oculomotorius (presinaptik parasempatik) Gang. ciliare nn. ciliares breves m. sphincter pupilla ve m. ciliaris 2. Ganglion pterygopalatinum nuc. salivatorius superior n. canalis pterygoidei(vidian sinir) Gang. pterygopalatinum gl. lacrimalis, gl. nasales, gl. salivariae minores 3. Ganglion submandibulare nuc. salivatorius superior (n. facialis) chorda tympani (presinaptik parasempatik lifler) n. lingualis(bu sinire katılarak gangliona gider) Gang. submandibulare Gl. submandibularis ve gl. sublingualis Ganglion oticum n. glossopharyngeus(nuc. salivatorius inferior) (presinaptik sempatik lifler) n. petrosus minor Ganglion oticum

21 nöroanatomi, göz, kulak n. auriculotemporalis e katılarak Gl parotidea 5. Nuc. dorsalis nervi vagi den çıkan presinaptik parasempatik lifler n. vagus içerisinde organ duvarına yakın ganglionlarda sinaps yaparak hedef organlarına gider. Colon transversum 2/3 proksimal bölümün sonuna kadar olan sindirim sistemi sınır olarak kabul edilir ve o alana kadar olan tüm yapıların parasempatik innervasyonunu yapar. *** Pars sacralis e ait parasempatik yapılar, S 2, 3, 4 (çıkış yeri) nüclei parasympatici sacrales nn. splanchnici pelvici Hedef organ KRANİYAL SİNİRLER Kraniyal sinirlerin içerdikleri lif çeşitleri Sensitif lif içerenler(sa): CI, II ve VIII. Somatomotor lif içerenler(gse): CIV, VI, XI ve XII. Somatomotor(GSE) ve sensitif(gsa) lif içerenler: CV Somatomotor(GSE) ve parasimpatik(gve) lif içerenler: CIII Somatomotor, parasimpatik ve sensitif lif içerenler: CVII, IX ve X. Cranial motor çekirdeklerinde iki taraflı innervasyonları vardır. İstisnalar: N. facialis in yüzün alt bölümünü innerve eden kısmı ile N. hypoglossus un M. genioglossus u innerve eden bölümü karşı taraf cortex ile bağlantı kurar. N. facialis in yüzün alt bölümünü innerve eden kısmı tek taraflı korteks bağlantısı vardır. Alt motor nöronlardan sadece N. trochlearis in lifleri çapraz yapar. Bu nedenle kraniyal sinirlere ait alt motor nöron lezyonlarında N. trochlearis hariç felç aynı taraftadır. Kraniyal sinir duyu ganglionları: Ganglion semilunare: C V (somatik afferent) Ganglion geniculi: C VII (visceral afferent)= tat duyusu Ganglion superius ve inferius: C IX (tat duyusu) Ganglion superius ve inferius: C X (tat duyusu) Ganglion cochlera: C VIII(cochlear) SS (özel duyu) = İşitme duyusu Ganglion vestibulare: C VIII(spiral) SS (özel Duyu) = Denge duyusu 21

22 ANATOMİ Nn. olfactorii (C I) Koku duyusunu taşır. Fila olfactoria içindeki birinci nöronların santral uzantısı bulbus olfactorius içindeki ikinci nöronlar ile sinaps yapar ve bunların santral uzantıları da tractus olfactorius u oluşturur. Aynı taraf ve karşı tarafa geçen lifler koku korteksine (Brodman 28 nolu alan) gider. Limbik sistem, hypothalamus ve bazı retiküler nukleus lar ile çok sayıda bağlantısı vardır. N. opticus (C II) Koni ve basil hücrelerdeki fotoreseptör hücreleri I. nöronlardır. Aksonları canalis opticus tan a. ophtalmica ile beraber geçerek orbita yı terk eder. Chiasma opticum denen çaprazı yaparlar. Nasal yarıdan gelen lifler karşı tarafa devam ederken temporal taraftan gelen lifler aynı tarafta seyrederler. Bu çaprazdan sonra tractus opticus adı ile corpus geniculatum laterale de sinaps yaparlar. Bu sinaps sonrasında radiatio optica aracılığıyla lobus occipitalis (Brodman 17 nolu alan) de sonlanırlar. Corpus geniculatum laterale ye giden liflerin bir bölümü burada sinaps yapmadan colliculus superior (baş-boyun refleks hareketleri ile ilgili) ve area pretectalis e (direk ve indirek ışık refleksi ile ilgili alan) gider. N. oculomotorius (C III) Genel somatik efferent ve visseral efferent lifler içerirler. Somatik motor nöron: Nuc. nervi oculomotori(mesencephalon) hedef organ: M. rectus lateralis ve m. obliquus superior dışındaki tüm bulbus oculi kasları ve m. levator palpebrae superior'u innerve eder. Parasempatik nöron: Edinger Wesphal nukleusu ganglion ciliare hedef organ: M. sphincter pupilla ve m. ciliaris Fossa interpeduncularis ten geçer, sinüs cavernosus içine girer, daha sonra fissura orbitalis superior dan geçerek orbita boşluğuna geçer. Lezyonunda; Göz laterale bakar ve dışa şaşılık olur. Aynı zamanda pupilla dilate durumda (mydriasis) kalır. Aynı taraf gözde direk ve indirek ışık refleksi ve akomodasyon refleksi kaybolur. Üst göz kapağında düşme olur = ptosis (m. levator palpebra superior innervasyonu bozulmuştur) 22 Pupilla Işık Refleksi Göze bir ışık tutulduğunda n. opticus aracığı ile refleks yol sırasıyla aşağıdaki yapılara uğrayarak sonlanır. Area pretectalis Commisura posterior Edinger Westphal Ganglion ciliare

23 nöroanatomi, göz, kulak Nn. cliares breves M. constructor pupilla Bu yolu takiben oluşan cevap hem ışığın tutulduğu gözde hem de diğer gözde pupilla da daralma (myosis) dır. Çünkü area pretectalis (nuc. pretectalis) sonrasında yol çift taraflı olarak seyrine devam eder. Akomodasyon konverjans Bir objenin görüntüsünün net olarak algılanması için görüntünün fovea centralis üzerine düşürülmesini sağlamak için yapılan bir dizi harekettir: Her iki m. rectus medialis te kontraksiyon ile göz içe bakar. M. ciliaris te kontraksiyon ve lens kalınlığı artar. Myosis, m. sphincter pupilla kasılır. Not: Akomodasyon refleksinde visuel uyarılar öncelikle cortex e gider. Daha sonara colliculus superior ve area pretectalis e ulaşır. Buradan da oculomotor çekirdeklere gider. Oculomotor nukleer komplekste bulunan Perlia çekirdeğinin uyarılması m. rectus medialis lerin bilateral kasılmasında rol oynamaktadır. os frontale n. opticus a. carotis interna n. trigeminus sinus petrosus inferior sinus petrosus superior sinus sigmoideus (sinus transversus'un devamı) falx cerebri (kesilmiş) n. olfactorius sinus sphenoparietalis os parietale sinus cavernosus hypophysis (gl. pituitaria) sinus transversus sinus occipitalis confluens sinuum 23

24 ANATOMİ N. trochlearis (C IV) Saf motor lif içerir. Nuc. nervi trochlearis, colliculus inferior seviyesinde mesencephalon da yer alır. Buradan çıkan lifler ***çapraz yapar ve beyin sakını arkadan terk eden tek sinir olarak sinüs cavernosus a girer ve sonrasında fissura orbitalis superior dan geçerek orbita ya girer. M. obliquus superior u innerve eder. Lezyonunda göz aşağıya dışa bakamaz. N. trigeminus (C V) En kalın kafa siniridir. Somotomotor ve duyusal lifler içerir. Somotomotor liflerin çıkış yeri nuc. motorius nervi trigemini hedef organ: Çiğneme kaslarını, M. tensor veli palatini, M. tensor tympani, M. mylohyoideus ve M. digastricus un ön karnını innerve eder. Duyu lifleri; yüz derisi, ağız, burun boşlukları, paranasal sinuslar, fornix pharyngis ductus nasolacrimalis, konjunctiva, dişler, dil mukozasının sulcus terminalis in önünde genel duyuyu alırlar. N. trigeminus un çekirdekleri: Nuc. mesencephalicus nervi trigemini: Baş-boyun proprioseption duyu ***(1. nöron) Nuc. motorius nervi trigemini: Somotomotor liflerin ilgili çekirdeği Nuc. spinalis nervi trigemini: Baş-boyun bölgesinden gelen ağrı-ısı duyusu(bu 2. nöron dur, yolun 1. nöronu gangl. trigeminal de bulunur) Nuc. principalis nervi trigemini: Baş-boyun bölgesinden gelen dokunma duyusu (bu 2. nöron dur, yolun 1. nöronu gangl. trigeminal de bulunur) N. trigeminus üç dalı vardır: 1. N. ophtalmicus (V1) 2. N. maxillaris (V2) 3. N. mandibularis (V3) 24

25 nöroanatomi, göz, kulak Bu üç sinirin dalları şunlardır: C V1= N. ophtalmicus C V2 = N. maxillaris C V3 = N. mandibularis ***(tek motor lif içeren daldır) N. lacrimalis N. frontalis (n. supraorbitalis, n. supratrochlearis) N. nasociliaris (n. infratrochlearis, n. ethmoidalis anterior, n. ethmoidalis posterior Rr. ganglionares N. zygomaticus Nn. alveolares superiores N. infraorbitalis N. auriculotemporalis N. lingualis N. alveolar inferior N. mylohyoideus N. mentalis N. buccalis R. meningeus Çiğneme kaslarının hepsine innerve ettiği kasların adı ile isimlendirilmiş motor dalları da vardır: n. temporalis profundi, n. massatericus, n. pterygoideus medialis ve lateralis 25

26 ANATOMİ n. auricularis posterior os temporale a. meningea media n. auriculotemporalis n. alveolaris inferior n. lingualis m. digastricus venter posterior a.v. alveolaris inferior a. carotis interna n. hypoglossus (XII) a. thyroidea superior Baş ve Boyun Bölgesi Damar ve Sinirleri, Yandan Görünüşü n. mandibularis chorda tympani glomus caroticum a. sphenopalatina n. ophtalmicus n. maxillaris n. vagus (X) a. carotis communis m. thyrohyoideus a. carotis externa n. nasociliaris n. supratrochlearis n. supraorbitalis glandula lacrimalis ganglion ciliare bulbus oculis m. rectus lateralis sinus maxillaris a. infraorbitalis n. nasalis externa a. alveolaris superior posterior a.n. buccalis labium superior ve inferior a.n. mentalis a.n. alveolaris inferior m. digastricus venter anterior a. facialis glandula submandibularis m. stylohyoideum m. sternohyoideum m. omohyoidei venter superior N. abducens (C VI) Saf motor lif içerir: m. rectus lateralis innervasyonundan sorumludur. Çekirdeği (nuc. nervi abducentis) ponsta yer alır. Sinus cavernosus içinden geçer, fissura orbitalis superior dan göze girer. Felcinde göz dışa bakamaz. Sinus cavernosus içinde bulunan yapılar N. oculomotorius (C III) N. trochlearis (C IV) N. ophtalmicus (C V1) N. maxillaris (C V2) N. abducens (C VI) A. carotis interna 26 N. facialis (C VII) Motor, duyu, parasempatik lif içerir. Çekirdekleri: Nuc. nervi facialis (motor çekirdek)

27 nöroanatomi, göz, kulak Nuc. tractus solitarii (duyu çekirdeği) Nuc. salivatorius superior (parasempatik çekirdeği) Sulcus bulbopontinus tan beyin sapını terk eder, meatus acusticus internus tan geçer ve canalis nervi facialis e girer. Burada ganglion geniculi tam dirsek yaptığı yerde n. intermedius a ait duyu ganglionudur. Canalis facialis içerisinde n. petrosus major, n. stapedius ve chordo tympani dallarını verir. For. stylomastoideum dan geçerek cranium u terk eder. Burada n. auricularis posterior, r. digastricus ve r. stylohyoideus dallarını verir. Daha sonra gl. parotidea içine girer ve ön kenarından beş dalını verir ve sonlanır. Rr. temporalis, rr. zygomatici, rr. buccales, r. marginalis mandibula ve r. cervicalis colli yüz mimik kaslarına dağılır. N. petrosus major: Damak mukozasından gelen tat duyusunu ve nuc. salivatorius superior dan gelen parasempatik lifleri taşır. N. stapedius: M. stapedius u innerve eder. Chordo tympani: N. lingualis e katılır. Dilin 2/3 ön kısmı tat duyusunu alır. Ayrıca preganglionik parasempatik lifler taşır (ganglion submandibulare). Postsinaptik lifler gl. submandibularis ve gl. sublingualis e gider N. auricularis posterior: M. occipitofrontalis venter frontalis ini ve kulak çevresindeki küçük kasları innerve eder. R. digastricus m. digastricus venter posterior unu, r. stylohyoideus m. stylohyoideus u innerve eder. Cornea refleksi Cornea ya herhangi bir temas ile cevap olarak gözü kapatma (yumma) olayıdır. Afferent yol: N. ophthalmicus Nuc. principalis nervi trigemini MLF Fasciculus longitudinalis medialis aracılığı ile uyarı nuc. nervi facialis'e gider. Efferent yol: Nuc. nervi facialis ile m. orbicularis oculi kasılır ve göz kapanır. N. vestibulocochlearis (C VIII) N. vestibularis (denge) ve n. cochlearis (işitme) olmak üzere iki bölümden oluşur. Birlikte meatus acusticus internus tan geçer ve sulcus bulbopontinus tan beyin sakına girer. 27

28 ANATOMİ N. vestibularis ve denge yolları İç kulaktaki vestibuler hair cell hücrelerin santral uzanıları ganglion vestibulare de sinaps yapar. Bu denge yolunun I. nöron udur. Aksonlarının oluşturduğu n. vestibularis, II. nöronlara gider bu noronlar nuc. vestibulares ler (ikisi pons, ikisi bulbus ta yer alır) dir. Buradan çıkan aksonlar dengeyi sağlamak için farklı yollarda ilerler: 1. Trc. vestibulocerebellaris 2. Trc. vestibulospinalis 3. Trc. vestibulothalamicus Ayrıca FLM aracılığı ile ekstraokuler göz kaslarının innerve eden (CIII, CIV, CVI) cranial sinir nukleuslarına ve retiküler nukleuslara gider. N. cochlearis ve işitme yolları I. nöron iç kulakta gangl. spirale cochlea da bulunur. Santral uzantılar (n. cochlearis) pons ta yer alan nuc. cochlearis ventralis ve dorsalis e giderek sinaps yapar. Buradan sonra işitme yolları aynı taraf ve çoğu karşı tarafta olmak üzere ***lemniscus lateralis i oluşturur. Colliculus inferior a tırmanırken arada üç ara nukleus bulunur. 1. Nuc. olivaris superior 2. Nuc. corporis trapezoidei 3. Nuc. lemnisci lateralis Daha sonra yol colliculus inferior a ulaşır Corpus geniculatum laterale Radiatio acustica adıyla kortekse tırmanır Brodman 41 ve 42 nolu alanda sonlanır 28 N. glossopharyngeus (C IX) Dil ve pharynx innervasyonu ile ilgilidir. Sulcus retroolivaris ten çıkarak beyin sakını terk eder. For. jugulare den geçer ve cranium u terk eder. İlgili çekirdekleri nuc. tractus solitarius (duyu), nuc. ambigus (motor) ve nuc. salivatorius inferior (parasempatik) Dalları: 1. N. tympanicus (Jacobson s siniri), orta kulakta plexus tympanicus u yapar ve buradan ayrılan n. petrosus minor içinde n. glossopharyngeusa ait parasempatik lifler vardır. 2. Ramus musculi stylopharyngei, ***tek motor daldır. M. stylopharyngeus'u innerve eder.

29 nöroanatomi, göz, kulak 3. Ramus pharyngei, plexus phayngeus a katılır (n. vagus ile beraber). 4. Rr. lingualis, *** Dilin 1/3 arka bölümünün genel duyu ve tat duyusunu alır. 5. Rr. tonsillaris 6. R. sinüs carotici, glomus caroticus tan genel visseral afferent duyu alır. Öğürme (gag) refleksi oropharynx lateral duvarına dokunulması ile ortaya çıkan öğürme cevabıdır. Afferent yol = n. glossophayngeus, efferent yol = n. glossopharyngeus ve n. vagus ve hatta n. acessorius ta üstlenir (cevapla ilgili nucleus; nuc. ambigus tur). N. vagus (C X) Diğerlerine göre çok geniş dağılım alanı vardır. Sulcus retroolivaris ten çıkarak beyin sakını terk eder. For. jugulare den geçer ve cranium u terk eder. Boyunda vagina carotica, içinde a. corotis interna ve v. jugularis interna ile beraber seyreder. İlgili çekirdekleri nuc. tractus solitarius (duyu), nuc. ambigus (motor) ve nuc. dorsalis nervi vagi (parasempatik) Dalları: Rr. cardiaci, plexus cardiacus yapısına katılırlar. N. laryngeus recurrens, ***n. laryngeus recurrans dextra: a. subclavia dextra hizasında ayrılır ön ve altında geçerek yukarıya geri döner. ***N. laryngeus recurrens sinistra: arcus aorta hizasında ayrılır ve arcus aorta ön ve altından geçerek arkadan yukarıya doğru döner. Her ikisi de larynx e gider. M. cricothyroideus dışında tüm larynx kaslarının motor innervasyonunu yapar ve plica vocalis altındaki alanın duyusunu alırlar. R. meningeus R. auricularis R. pharyngealis, plexus pharyngeus m. tensor veli palatini dışında tüm pharynx kaslarına motor innervasyonunu yapar. M. tensor veli palatini yi n. mandibularis innerve eder. M. stylopharyngeus u ise n. glossopharyngeus innerve eder. Bu isitisnalar akılda tutulmalıdır. N. laryngeus superior: M. cricothyroideus innervasyonu (ramus externus) ve plica vocalis üst bölüm duyu innervasyonunu yaparlar. Plexus pulmonalis, plexus oesophagialis, rr. gastricii, rr. hepatici, rr. coeliaci ve rr. renales dalları da ilgili organların için genel visseral afferent lif içerirler. Klinik N. laryngeus recurrens ile a. thyroidea inferior un yakın komşuluğu tiroid cerrahisinde önemlidir. Sinirin iki taraflı kesisi kalıcı ses kısıklığı yapabilir. N. vagus lezyonunda disphagia, yutmaa güçlüğü, aspirasyon pnömonisi ve asfixi görülebilir. 29

30 ANATOMİ N. accessorius (C XI) Saf motor lif içerir. Radix cranialis ve radix spinalis olmak üzere iki kısımdan oluşur. Spinal kökü olan tek cranial sinirdir. Bu kökü oluşturan sinirler ilk altı servical segment içinde bulunan nuc. nervi accessorii den başlar. Diğer köke ait sinir çekirdekleri nuc. ambigus ta bulunur. Sulcus retroolivaris ten birkaç kök halinde çıkar ve for. jugulare den geçerek cranium u terk eder. Nuc. ambigus tan başlayan lifler n. vagus a katılır(plexus pharyngeus oluşumuna katılan lifler). Nuc. nervi acessorii den başlayan lifler ise m. trapezius ve m. sternocleidomastoideus u innerve eder. Lezyonunda tortikolis olabilir. Ayrıca kol hiperabduksiyona gelmekte zorlanır. N. hypoglossus (C XII) Saf motor lif içerir ve dilin motor siniridir. Nuc. nervi hypoglossi den (bulbus-fossa romboidea da) çıkan lifler sulcus anterolateralis ten beyin sakını terk eder. Canalis nervi hypoglossi den (os occipitale) geçerek cranium u terk eder. Tüm intrensek dil kaslarını ve m. hyoglossus, m. genioglossus ve m. styloglossus u innerve eder. Klinik N. hypoglossus supranukleer lezyonunda dil dışarı çıkarıldığında lezyonun karşı tarafına doğru kayar. Infranukleer lezyonlarda ise dil lezyon tarafına doğru kayar. Sebebi m. genioglosus'u innerve eden liflerin ilgili çekirdeğine uyarı karşı taraf korteksten gelir. 30 TELENCEPHALON (BEYİN = CEREBRUM) İki hemisferden oluşan bu bölüm santral sinir sisteminin en büyük bölümüdür. Cortex cerebri, beyin hemisferlerinin dış yüzünü örten gri cevher tabakasıdır ve nöron gövdeleri yer alır. İç bölümde yer alan beyaz cevher içerisine gömülü bazal çekirdekler ve myelinli lifler yer alır. Sağ ve sol lob fissura longitudinalis cerebri ile ayrılmıştır. Fissura transversa cerebri adı verilen bir diğer yarık ise beyin hemisferler ile beyincik (cerebellum) arasında yer alır. Fissura longitudinalis cerebri içerisinde falx cerebri, fissura transversa cerebri içerisinde ise tentorium cerebelli adı verilen dura mater uzantıları bulunur. İki beyin hemisferini birbirine bağlayan yapı corpus callosum (en büyük commussural yol) dur. Sulcus lateralis (Sylvius oluğu) beyin hemisferlerinin alt ve dış yüzeyinde bulunur ve lobus frontalis ile lobus temporalis arasındadır. Sulcus centralis (Rolando oluğu) frontal ve parietal lobu ayırır. Beyin lobları komşu olduğu kafa kemiğinin ismine uygun olarak lobus frontalis, lobus parietalis, lobus occipitalis, lobus temporalis ve sulcus lateralis in derinlerinde yer alan lobus insularis (Insula) olmak üzere beş bölümde incelenir.

İlgili ganglionlar. Burun mukozasının koku hücreleri (I. nöron) Bulbus olfactorius (II. nöron)

İlgili ganglionlar. Burun mukozasının koku hücreleri (I. nöron) Bulbus olfactorius (II. nöron) KRANİAL SİNİRLER Sinir adı Lif özelliği Çekirdek sahası / beyin sapında ilişkili çekirdekler Craniumdan giriş veya çıkış yeri İlgili ganglionlar inervasyon sonlanması Duyu inervasyon sonlanması Korteks

Detaylı

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Medulla Spinalis. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi. Medulla Spinalis. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 231 Fonksiyonel Nöroanatomi Medulla Spinalis yrd. doç. dr. emin ulaş erdem Medulla spinalis (omurilik) kabaca silindir şeklindedir. Yukaruda foramen magnum dan başlar ve medulla obolgata ile devam

Detaylı

Medulla SpinalisÆin Arterleri

Medulla SpinalisÆin Arterleri Santral Sinir Sisteminin Damarlar Prof. Dr. M³rvet Tuncel Medulla SpinalisÆin Arterleri ò A. vertebralis û A. spinalis anterior û A. spinalis posterior ò Rr. radiculares ò A. vertebralis Rr. radiculares

Detaylı

BAŞ VE BOYUN. Cranium ve Fossa Cranii

BAŞ VE BOYUN. Cranium ve Fossa Cranii BAŞ VE BOYUN 1 Cranium ve Fossa Cranii Cranium (Kafa iskeleti): Santral sinir sistemi yapılarını içeren Neurocranium ve yüz iskeletini oluşturan Viscerocranium dan oluşur. Calvaria (Kafatası): Frontal,

Detaylı

Dr. Ayşin ÇetinerKale

Dr. Ayşin ÇetinerKale Dr. Ayşin ÇetinerKale N. facialis Kraniyal sinirlerde bulunan Parasempatik Nükleuslar N. facialis in içerdiği lifler Brankial motor (özel visseral efferent) İkinci faringeal arkustan gelişen yapılarla

Detaylı

SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN

SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİNİN ANATOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİ NEDİR? Sinir Sistemi; iç bünye ile dış çevreyi ve ikisini birlikte yöneten fonksiyonel kompleksliğe sahip

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale OTONOM SİNİR SİSTEMİ- SEMPATİK Fight or flight GİS in çalışmasını yavaşlatır Kalp atım hızını ve solunum sayısını arttırır Periferik damarlarda vazokonstrüksiyon OTONOM SİNİR SİSTEMİ-

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale Merkezi Sinir Sistemi Encephalon Medulla spinalis PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ Spinal sinirler (31 çift) Kraniyal sinirler (12 çift) Toplam 43 çift periferik sinir Nöron Sinir sisteminin

Detaylı

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA İÇİNDEKİLER HEDEFLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA İÇİNDEKİLER HEDEFLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ. Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi HEDEFLER İÇİNDEKİLER PERİFERİK VE OTONOM SİNİR SİSTEMİ Spinal Sinirler Kafa Çiftleri Otonom Sinir Sistemi TEMEL ANATOMİ Uz. Dr. Aslı KARA Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Spinal sinirleri tanımlayabilecek,

Detaylı

Sensitif lifleri Dışkulak yolu derisi, yumuşak damak ve buraya komşu pharynx bölümünden İnnerve ettiği kaslardan gelen proprioseptiv lifler

Sensitif lifleri Dışkulak yolu derisi, yumuşak damak ve buraya komşu pharynx bölümünden İnnerve ettiği kaslardan gelen proprioseptiv lifler N.facialis Somatomotor, duyusal ve parasimpatik For.stylomastoideum Somatomotor lifleri: Nuc.nervi facialis Yüzün mimik kasları, M.buccinator, platysma M.stapedius,M.stylohyoideus M.digastrcus un arka

Detaylı

CORTEX CEREBRİDEKİ MERKEZLER. Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU

CORTEX CEREBRİDEKİ MERKEZLER. Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU CORTEX CEREBRİDEKİ MERKEZLER Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU Cortex cerebri Duyu bölgeleri ;duyuların alındığı bölgeler Motor bölgeler ; hareketlerin istek doğrultusunda başlatıldığı veya sonlandırıldığı bölgeler

Detaylı

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır.

Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. Columna vertebralis (omurga); vücudun arka ve orta kısmında yer alır, kemikten ve kıkırdaktan oluşur ve içinde omuriliği barındırır. İskeletin önemli bir bölümüdür ve temel eksenidir. Sırt boyunca uzanır

Detaylı

Bölüm 1: Sinir Dokusu ve Embriyolojisi Bölüm 2: Sinir Sistemi Anatomisi... 9

Bölüm 1: Sinir Dokusu ve Embriyolojisi Bölüm 2: Sinir Sistemi Anatomisi... 9 çindekiler Bölüm 1: Sinir Dokusu ve Embriyolojisi... 5 Bölüm 2: Sinir Sistemi Anatomisi... 9 Bölüm 3: Merkezi Sinir Sistemi Zarlar (Dura mater, Arachnoidea mater, Pia mater)... 33 Bölüm 4: Merkezi Sinir

Detaylı

BURUN (NASUS) Prof. Dr. Mürvet Tuncel. Burun solunum ve koku organıdır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış olup üzeri kas ve deri ile örtülüdür.

BURUN (NASUS) Prof. Dr. Mürvet Tuncel. Burun solunum ve koku organıdır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış olup üzeri kas ve deri ile örtülüdür. BURUN (NASUS) Prof. Dr. Mürvet Tuncel Burun solunum ve koku organıdır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış olup üzeri kas ve deri ile örtülüdür. Yapısı iki kısımda incelenir: - Nasus externus (dış burun) - Cavitas

Detaylı

MERKEPTE (EQUUS ASINUS) ENCEPHALON UN ANATOMİSİ VE TRANSVERSAL KESİTLERİNİN İNCELENMESİ

MERKEPTE (EQUUS ASINUS) ENCEPHALON UN ANATOMİSİ VE TRANSVERSAL KESİTLERİNİN İNCELENMESİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MERKEPTE (EQUUS ASINUS) ENCEPHALON UN ANATOMİSİ VE TRANSVERSAL KESİTLERİNİN İNCELENMESİ Çağdaş OTO ANATOMİ ANABİLİM DALI DOKTORA TEZİ

Detaylı

SYSTEMA NERVOSUM AUTONOMICUM. Doç.Dr.M.Cudi TUNCER D.Ü.Tıp Fakültesi Anatomi ABD

SYSTEMA NERVOSUM AUTONOMICUM. Doç.Dr.M.Cudi TUNCER D.Ü.Tıp Fakültesi Anatomi ABD SYSTEMA NERVOSUM AUTONOMICUM Doç.Dr.M.Cudi TUNCER D.Ü.Tıp Fakültesi Anatomi ABD Sinir Sistemi Sinir Sistemi SSS Santral Sinir Sistemi PSS Periferik Sinir Sistemi Otonom Somatik Sempatik Parasempatik Otonom

Detaylı

Foramen infraorbitale (göz boşluğunun altındaki delik) Sinus maxillaris (üst çene kemiği içerisindeki boşluk) Bregma Lambda Os hyoideum (dil kemiği)

Foramen infraorbitale (göz boşluğunun altındaki delik) Sinus maxillaris (üst çene kemiği içerisindeki boşluk) Bregma Lambda Os hyoideum (dil kemiği) iskelet sistemi 1 KAFATASI Ossa cranii (kranyum kemikleri) Calvaria (kafa kubbesi) kemikleri Os frontale komşuluk Arcus superciliaris (kaş arkı) Os frontale önden görünüm Os ethmoidale ve ilgili yapılar

Detaylı

ÜNİTE İÇİNDEKİLER HEDEFLER SİNİR SİSTEMİ TIBBİ TERMİNOLOJİ. Doç. Dr. Samet KAPAKİN

ÜNİTE İÇİNDEKİLER HEDEFLER SİNİR SİSTEMİ TIBBİ TERMİNOLOJİ. Doç. Dr. Samet KAPAKİN HEDEFLER İÇİNDEKİLER SİNİR SİSTEMİ Giriş Sinir Sistemi Hakkında Genel Bilgiler Sinir Sistemi Organları Sinir Sistemi ile İlgili Anatomik Terimler Sinir Sistemi ile İlgili Klinik Terimler TIBBİ TERMİNOLOJİ

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE

ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE ANATOMİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İLE İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ VE FIRAT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ANATOMİ ANABİLİM DALI ORTAK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Program Yürütücüsü : Prof. Dr. Davut

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU

SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU SİNİR SİSTEMİ (GİRİŞ) Prof.Dr.E.Savaş HATİPOĞLU UYARILAR (Kimyasal,Fiziksel, görsel veya işitsel) ALMA (Reseptörler) İLETME DEĞERLENDİRME YANIT VERME (Effektör organlar) SİNİR SİSTEMİ ETKİLEDİĞİ ORGAN

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl

SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl SİNİR SİSTEMİ Öğr. Gör. Nurhan Bingöl 1. MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi, (systema nervosum) vücudun sinir hücreleri ve sinir liflerinden oluşan en karmaşık sistemdir. Değişik duyu organlarından gelen

Detaylı

MUSCULI FACIALES. Doç. Dr. Özlen Karabulut D.Ü. Tıp Fakültesi, Anatomi AD

MUSCULI FACIALES. Doç. Dr. Özlen Karabulut D.Ü. Tıp Fakültesi, Anatomi AD MUSCULI FACIALES Doç. Dr. Özlen Karabulut D.Ü. Tıp Fakültesi, Anatomi AD Musculi capitis Musculi capitis (Başın Kasları) iki grupta incelenir: A)Yüz kasları (Musculi faciales) B)Çiğneme kasları (Musculi

Detaylı

BAŞ VE BOYUN ANATOMİSİ

BAŞ VE BOYUN ANATOMİSİ BAŞ VE BOYUN ANATOMİSİ ANATOMİ BAŞ VE BOYUN Cranium (Kafa) Kemikleri Santral sinir sistemi yapılarını içeren Neurocranium ve yüz iskeletini oluşturan Viscerocranium dan oluşur. Neurocranium: Beyin ve beyinciğin

Detaylı

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Yrd. Doç. Dr. Papatya KELEŞ İÇİNDEKİLER HEDEFLER MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ (SYSTEMA NERVOSUM CENTRALE)

ÜNİTE. TEMEL ANATOMİ Yrd. Doç. Dr. Papatya KELEŞ İÇİNDEKİLER HEDEFLER MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ (SYSTEMA NERVOSUM CENTRALE) HEDEFLER İÇİNDEKİLER MERKEZÎ SİNİR SİSTEMİ (SYSTEMA NERVOSUM CENTRALE) Merkezî Sinir Sistemi Merkezî Sinir Sisteminin Bölümleri Medulla Spinalis Bulbus Pons Mesencephalon cerebellum Diencephalon Telencephalon

Detaylı

b. Amaç: İnsan vücudunda hareket sistemini oluşturan kemikler ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır.

b. Amaç: İnsan vücudunda hareket sistemini oluşturan kemikler ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır. ANATOMİ I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: Kemikler hakkında genel bilgilerin öğretilmesi. b. Amaç: İnsan vücudunda hareket sistemini oluşturan kemikler ile ilgili genel bilgi öğretilmesi c. Öğrenim Hedefleri:

Detaylı

Santral (merkezi) sinir sistemi

Santral (merkezi) sinir sistemi Santral (merkezi) sinir sistemi 1 2 Beyin birçok dokunun kontrollerini üstlenmiştir. Çalışması hakkında hala yeterli veri edinemediğimiz beyin, hafıza ve karar verme organı olarak kabul edilir. Sadece

Detaylı

Boyun Kasları Klinik Anatomisi Dr. Nurullah YÜCEL Doç. Dr. Muzaffer ŞEKER

Boyun Kasları Klinik Anatomisi Dr. Nurullah YÜCEL Doç. Dr. Muzaffer ŞEKER Boyun Kasları Klinik Anatomisi Dr. Nurullah YÜCEL Doç. Dr. Muzaffer ŞEKER 1999 Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Üst sınır; BOYUN oksipital kemiğin protuberentia occipitalis i temporal

Detaylı

AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu (Anatomi) Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası. 23 Ocak Çarşamba

AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu (Anatomi) Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası. 23 Ocak Çarşamba AKADEMİK TAKVİM Ders Kurulu Başkanı: Doç.Dr. Alp Bayramoğlu () Ders Kurulu 204 Akademik Yılın 20. Haftası 21 Ocak 22 Ocak 23 Ocak 24 Ocak 25 Ocak Merkezi Sinir ne Giriş Gelişmesi ve Potansiyeller Cerebellum:

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Sinir Sistemi TIP 204 2 103+40 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 42 16 58 Fizyoloji 39 18 57 Histoloji ve Embriyoloji 12 4 16 Biyofizik

Detaylı

Nervi craniales(kafa sinirleri) Hazırlayan:Prof.Dr.Orhan TACAR

Nervi craniales(kafa sinirleri) Hazırlayan:Prof.Dr.Orhan TACAR Nervi craniales(kafa sinirleri) Hazırlayan:Prof.Dr.Orhan TACAR 12 çift kafa siniri vardır. I. ve II. Kafa sinirleri beynin bir uzantısı olarak kabul edilir. 11.kafa sinirin spinal parçası medulla spinalis

Detaylı

9 Sinir Sistemi ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

9 Sinir Sistemi ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 9 Sinir Sistemi Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Serebrospinal sinir sistemini ve bölümlerini, Otonom sinir sistemini ve bölümlerini öğrenmiş olacaksınız. İçindekiler Santral Sinir Sistemi Perifer

Detaylı

Anatomi Ders Notları

Anatomi Ders Notları REGİONES CORPORİS ( VÜCUT BÖLGELERİ) İ OLUŞTURAN OLUŞUMLAR Regiones capitis Regiones colli Regiones pectoris Regiones abdominis Regiones dorsi Regiones membri thoracici Regiones membri pelvini REGİONES

Detaylı

Truncus (arteria) pulmonalis

Truncus (arteria) pulmonalis Truncus (arteria) pulmonalis; sağ ventrikülden başlar, arter olarak ifade edilmesine karşın venöz kan taşır. Sağ ventriküldeki kanı akciğerlere taşır. Kalple ilgili damarların en önde olanıdır. Arcus aortae

Detaylı

SYSTEMA RESPIRATORIUM. Doç. Dr. Vatan KAVAK

SYSTEMA RESPIRATORIUM. Doç. Dr. Vatan KAVAK SYSTEMA RESPIRATORIUM Doç. Dr. Vatan KAVAK SYSTEMA RESPIRATORIUM Üst solunum yolları: Burun boşluğu (cavitas nasi) Yutak (pharynx) Alt solunum yolları: Gırtlak (larynx) Büyük hava yolu (trachea) Akciğer

Detaylı

KOMİTEYE KATILAN ANABİLİM DALLARI VE ÖĞRETİM ÜYELERİ

KOMİTEYE KATILAN ANABİLİM DALLARI VE ÖĞRETİM ÜYELERİ OKAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 AKADEMİK YILI FAZ II KOMİTE IV SİNİR SİSTEMİ KOMİTESİ (TIP 204) 7 HAFTALIK PROGRAM (26.02 2018 20. 04.2018) KOMİTE-IV KOD DİSİPLİN TEORİK PRATİK TOPLAM TIP 204

Detaylı

Mandibula ya Tutunan Kaslar

Mandibula ya Tutunan Kaslar Mandibula ya Tutunan Kaslar Journal of Clinical and Analytical Medicine Musculus Temporalis Fossa temporalis i doldurur. Fossa temporalis ve fascia temporalis ten başlar. Ramus mandibulae nin üst ön bölgesinde

Detaylı

Prof. Dr. Sadettin TIPIRDAMAZ ÖĞRETİM

Prof. Dr. Sadettin TIPIRDAMAZ ÖĞRETİM A-GENEL BİLGİLER 1 ANABİLİM DALI ANATOMİ 2 DERSİN KODU VE ADI ANATOMİ II 3 DERSİN KREDİSİ ULUSAL AVRUPA KREDİ TRANSFER SİSTEMİ (AKTS) T U 3 4 4 DERSİN TÜRÜ Zorunlu 5 DERSİN DÖNEMİ II. Dönem 6 DERSİ VEREN

Detaylı

Truncus (arteria) pulmonalis

Truncus (arteria) pulmonalis 1 Truncus (arteria) pulmonalis Truncus pulmonalis; sağ ventrikülden başlar, arter olarak ifade edilmesine karşın venöz kan taşır. Sağ ventriküldeki kanı akciğerlere taşır. Arcus aortae altında sağ (a.pulmonalis

Detaylı

9-10-11-12. KRANİAL SİNİRLER. Dr.Sefer VAROL

9-10-11-12. KRANİAL SİNİRLER. Dr.Sefer VAROL 9-10-11-12. KRANİAL SİNİRLER Dr.Sefer VAROL N.GLOSSOPHARYNGEUS VE N.VAGUS Bu iki sinir fonksiyonları, çekirdekleri ve hastalıkları ortak olduğu için birlikte muayene edilir. 9-10-11.sinirler birlikte foromen

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II 2016-2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DUYU VE SİNİR SİSTEMLERİ DERS KURULU DERS KURULU -VI 27 MART- 12 MAYIS 2017 (7 HAFTA) DERSLER TEORİK PRATİK

Detaylı

TF 100 DÖNEM I KURULLARA GÖRE ANATOMİ DERS İÇERİKLERİ TEMEL TIP BİLİMLERİ DERS KURULU IV

TF 100 DÖNEM I KURULLARA GÖRE ANATOMİ DERS İÇERİKLERİ TEMEL TIP BİLİMLERİ DERS KURULU IV TF 100 DÖNEM I KURULLARA GÖRE ANATOMİ DERS İÇERİKLERİ TEMEL TIP BİLİMLERİ DERS KURULU IV Konu: Anatomiye Giriş Anatomi Terminolojisi Amaç: Anatominin Bilimsel tanımını kavramak, tıp eğitimindeki önemini

Detaylı

VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ

VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ VÜCUT EKSENLERİ ve HAREKET SİSTEMİ 1 Bu ana eksenler şunlardır: Sagittal eksen, Vertical eksen, Transvers eksen. 2 Sagittal Eksen Anatomik durumda bulunan bir vücut düşünüldüğünde, önden arkaya doğru uzanan

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2010 KAS, SİNİR ve DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2010 KAS, SİNİR ve DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2010 KAS, SİNİR DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU 19 EYLÜL 2016-11 KASIM 2016 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 72 10X2 82 HİSTOLOJİ

Detaylı

Pars parasympathica (Parasempatik Sinir Sistemi) Doç.Dr.M.Cudi TUNCER

Pars parasympathica (Parasempatik Sinir Sistemi) Doç.Dr.M.Cudi TUNCER Pars parasympathica (Parasempatik Sinir Sistemi) Doç.Dr.M.Cudi TUNCER Pars parasympathica Çıkış merkezlerine göre pars cranialis pars pelvica olarak iki parçada incelenir. A-Pars cranialis mesencephalon,

Detaylı

SEREBRAL PALSĠLĠ ÇOCUKLARDA BEYĠN MAGNETĠK REZONANS GÖRÜNTÜLEME BULGULARININ KLĠNĠK DEĞERLENDĠRMESĠ

SEREBRAL PALSĠLĠ ÇOCUKLARDA BEYĠN MAGNETĠK REZONANS GÖRÜNTÜLEME BULGULARININ KLĠNĠK DEĞERLENDĠRMESĠ T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ SEREBRAL PALSĠLĠ ÇOCUKLARDA BEYĠN MAGNETĠK REZONANS GÖRÜNTÜLEME BULGULARININ KLĠNĠK DEĞERLENDĠRMESĠ Sevda CANBAY YÜKSEK LĠSANS TEZĠ ANATOMĠ (TIP) ANABĠLĠM

Detaylı

4. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi. 15 Şubat 2016 8 Nisan 2016 8 HAFTA KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS

4. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi. 15 Şubat 2016 8 Nisan 2016 8 HAFTA KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DÖNEM II. DERS KURULU Nörolojik Bilimler ve Sinir Sistemi Şubat 0 Nisan 0 HAFTA Prof.Dr. DEKAN DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DERS KURULU BAŞKANI Yrd.Doç.Dr. Tolgahan ACAR Yrd.Doç.Dr. Hikmet BIÇAKÇI KURUL DERSLERİ

Detaylı

Toraks; gövde nin boyun ile abdomen arasında yer alan parçasıdır. Toraks oniki çift kaburga, sternum, kıkırdak kaburgalar ve oniki torakal omur dan

Toraks; gövde nin boyun ile abdomen arasında yer alan parçasıdır. Toraks oniki çift kaburga, sternum, kıkırdak kaburgalar ve oniki torakal omur dan Toraks; gövde nin boyun ile abdomen arasında yer alan parçasıdır. Toraks oniki çift kaburga, sternum, kıkırdak kaburgalar ve oniki torakal omur dan oluşur. Bu kemik ve kıkırdak yapılar toraks kafesini

Detaylı

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM II. DERS KURULU 0 Şubat Nisan 0 Dekan : Dönem II Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Yrd.Doç.Dr. Yrd.Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ 0 (x) -

Detaylı

Baş & Boyun. Cilt 3. Ben Pansky Thomas R. Gest. Çeviri Editörü Eray Tüccar GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ. Wolter Kluwer Health. Lippincott Williams & Wilkins

Baş & Boyun. Cilt 3. Ben Pansky Thomas R. Gest. Çeviri Editörü Eray Tüccar GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ. Wolter Kluwer Health. Lippincott Williams & Wilkins Baş & Boyun Ben Pansky Thomas R. Gest Çeviri Editörü Eray Tüccar Cilt 3 GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ Wolter Kluwer Health Lippincott Williams & Wilkins LIPPINCOTT AÇIKLAMALI İNSAN ANATOMİSİ ATLASI: Baş ve Boyun

Detaylı

Anatomi Eğitmeni Anatomi doçentlik sınavı sorusu seviyesinde...

Anatomi Eğitmeni Anatomi doçentlik sınavı sorusu seviyesinde... Değerli Meslektaşlarım, Sınavda açıkçası farklı tarzda anatomi soruları sorulmuş. Anatomi zaten ağır bir bilim dalıdır. Ancak, sanki Eski sorulardan sormayalım bunu hemen bilirler tarzı bir yaklaşımla

Detaylı

Duyu sendromları ve duyu muayenesi. Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji

Duyu sendromları ve duyu muayenesi. Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji Duyu sendromları ve duyu muayenesi Yrd.Doç.Dr. Adalet ARIKANOĞLU Dicle üni. nöroloji Yüzeysel duyular (Eksteroseptiv duyular) : Dokunma, ağrı ve ısı (sıcak, soğuk) duyuları. Derin duyular (Proprioseptiv

Detaylı

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar

Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalbin Kendi Damarları ve Kan kaynakları; Koroner Damarlar Kalp kası beyinden sonra en fazla kana gereksinim duyan organdır. Kalp kendini besleyen kanı aortadan ayrılan arterlerden alır. Bu arterlere koroner

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner KALE

Dr. Ayşin Çetiner KALE Dr. Ayşin Çetiner KALE THORAX thorax duvarı cavitas pleuralis ler pulmones mediastinum THORAX thorax duvarı cavitas pleuralis ler pulmones mediastinum THORAX Solunum Yaşamsal organların korunması Geçişler

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER. Dr. Sinan CANAN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı REFLEKSLER Dr. Sinan CANAN scanan@baskent.edu.tr Bu Bölümde: Sinirsel refleksler: Tipleri ve yolları Otonom refleks yolları ve işlevleri İskelet

Detaylı

BOYUN KÖKÜ THORACOCERVİCAL BÖLGE. Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT

BOYUN KÖKÜ THORACOCERVİCAL BÖLGE. Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT BOYUN KÖKÜ THORACOCERVİCAL BÖLGE Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT Boyun kökü apertura thoracis superior ve hemen üzerinde yer alan bölgedir. Apertura thoracis superior, önde manubrium sterni, yanlarda 1.costalar

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (20 MART 2017-26 MAYIS 2017) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM I SIRT BÖLÜM II GÖĞÜS. ABDOMEN (Karın) BÖLÜM III

İÇİNDEKİLER BÖLÜM I SIRT BÖLÜM II GÖĞÜS. ABDOMEN (Karın) BÖLÜM III İÇİNDEKİLER BÖLÜM I SIRT ŞEKİL 1. Sırt Kasları- Yüzeysel tabaka 1 ŞEKİL 2. Sırt Kasları- derin tabaka 2 ŞEKİL 3. Suboksipital bölge kasları 3 ŞEKİL 4. Columna vertebralis 4 ŞEKİL 5. Meninges spinales 5

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II V. KURUL

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II V. KURUL V. Kurul Sinir Sistemi ve Duyu Organları V. Kurul Süresi: 6 hafta V. Kurul Başlangıç Tarihi: 24 Mart 2010 V. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 3 4 Mayıs 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr. Gülgün YENİŞEHİRLİ

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI

SİNİR SİSTEMİ DERS PROGRAMI T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017 2018 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (19 MART 2017-25 MAYIS 2018) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

CEREBELLUMDA AFFERENT VE EFFERENT YOLLAR

CEREBELLUMDA AFFERENT VE EFFERENT YOLLAR CEREBELLUMDA AFFERENT VE EFFERENT YOLLAR 1 PEDUNCULUS CEREBELLARİS SUPERİOR (S) PEDUNCULUS CEREBELLARİS MEDİUS (M) PEDUNCULUS CEREBELLARİS İNFERİOR (İ) AFFERENT EFFERENT AFFERENT AFFERENT EFFERENT Tr.

Detaylı

Systema Respiratorium

Systema Respiratorium SOLUNUM SİSTEMİ NASUS Systema Respiratorium 2005-2005 LARYNX 1 PULMO Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM İ.Ü. Cerrahpaşa TIP Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı CANLILAR ALEMİNDE SOLUNUMUN TEMEL DÜZENLENİŞİ İNSAN Ductus

Detaylı

PULMONES (AKCİĞERLER) DOÇ.DR.M.CUDİ TUNCER D.Ü.Tıp Fakültesi Anatomi ABD

PULMONES (AKCİĞERLER) DOÇ.DR.M.CUDİ TUNCER D.Ü.Tıp Fakültesi Anatomi ABD PULMONES (AKCİĞERLER) DOÇ.DR.M.CUDİ TUNCER D.Ü.Tıp Fakültesi Anatomi ABD Pulmones *Apex pulmonis *Basis pulmonis *Margo anterior *Margo inferior *Facies mediastinalis *Facies costalis *Facies interlobaris

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2014 -.. MAYIS 2014) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

Dr. Ayşin Çetiner Kale

Dr. Ayşin Çetiner Kale Dr. Ayşin Çetiner Kale DIAPHRAGMA PELVIS Apertura pelvis inferior u kapatır Urethra, canalis analis ve kadınlarda ek olarak vagina tarafından delinir İki taraf m. levator ani ve m. ischiococcygeus (m.

Detaylı

ÇİĞNEME SİSTEMİNİN ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ KAS - DAMAR - SİNİR DR. HÜSNÜ YAVUZYILMAZ

ÇİĞNEME SİSTEMİNİN ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ KAS - DAMAR - SİNİR DR. HÜSNÜ YAVUZYILMAZ ÇİĞNEME SİSTEMİNİN ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ KAS - DAMAR - SİNİR DR. HÜSNÜ YAVUZYILMAZ ÇİĞNEME SİSTEMİNİN KAS YAPISI YÜZ KASLARI (M.Faciales - Mimik kaslar) HYOİD ÜSTÜ KASLAR (M. Suprahyoideus) ÇİĞNEME KASLARI

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART MAYIS 2015)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART MAYIS 2015) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

Toraks Duvarının Damarları ve Sinirleri

Toraks Duvarının Damarları ve Sinirleri Toraks Duvarının Damarları ve Sinirleri A.thoracica interna: Bu arter clavicula dan umbilicus a kadar toraks ve karın ön duvarını besler (Şekil 4,5,34). Ratta Toraks Anatomisi Cenk Kılıç Şekil 34. Sternum

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ. Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN

SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ. Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN Sinir sistemi ve endokrin sistem (hormonal sistem), organların karşılıklı işbirliği içinde ve gereksinim duyulan değişkenlikte çalışmasını sağlayan ve

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Santral Sinir Sistemi. Periferik Sinir Sistemi

SİNİR SİSTEMİ. Santral Sinir Sistemi. Periferik Sinir Sistemi SİNİR SİSTEMİ Santral Sinir Sistemi Periferik Sinir Sistemi Santral sinir sistemi beyin Spinal kord Periferik sinir sistemi Kranyal sinirler Sipinal sinirler Duysal lifler Motor lifler Somatik sistem (iskelet

Detaylı

Prof. Dr. Neyhan ERGENE

Prof. Dr. Neyhan ERGENE DEKAN BAŞKOORDİNATÖR BAŞKOORDİNATÖR YARDIMCILARI DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DÖNEM II KOORDİNATÖR YARCIMCILARI Prof. Dr. Neyhan ERGENE Prof. Dr. Taner ZİYLAN Prof. Dr. Hasan CÜCE Prof. Dr. S. Sennur DEMİREL

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (24 MART 2015-22 MAYIS 2015) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART MAYIS 2016)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART MAYIS 2016) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ V. DERS KURULU (21 MART 2016-24 MAYIS 2016) DERS PROGRAMI DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

PULMONES (AKCİĞERLER) DOÇ.DR.M.CUDİ TUNCER D.Ü.TIP FAKÜLTESİ ABD

PULMONES (AKCİĞERLER) DOÇ.DR.M.CUDİ TUNCER D.Ü.TIP FAKÜLTESİ ABD PULMONES (AKCİĞERLER) DOÇ.DR.M.CUDİ TUNCER D.Ü.TIP FAKÜLTESİ ABD İntrapulmoner hava yolları (Segmenta bronchopulmonalia) Bronchus principalis (primer) Bronchus lobaris (sekundar) Bronchus segmentalis (tersiyer)

Detaylı

Dr. Melda Apaydın İKÇU Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir. TNRD 1. Dönem, 4. Kursu, 26-28 Haziran, İstanbul, 2015

Dr. Melda Apaydın İKÇU Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir. TNRD 1. Dönem, 4. Kursu, 26-28 Haziran, İstanbul, 2015 Dr. Melda Apaydın İKÇU Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir TNRD 1. Dönem, 4. Kursu, 26-28 Haziran, İstanbul, 2015 Kranial Sinir İntra-aksiyal segment Sisternal segment Kraniyal segment Ekstrakraniyal

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ ANATOMİSİ. Öğr. Gör. Dr. Ayşegül ÖZTÜRK BİRGE ARALIK 2016

SİNİR SİSTEMİ ANATOMİSİ. Öğr. Gör. Dr. Ayşegül ÖZTÜRK BİRGE ARALIK 2016 SİNİR SİSTEMİ ANATOMİSİ Öğr. Gör. Dr. Ayşegül ÖZTÜRK BİRGE ARALIK 2016 Vücut iç koşullarının kontrolünü sağlar. Örneğin; tiroid bezinin uyarılarak hormon salgılanması gibi. Hareketlerin istemli kontrolünü

Detaylı

YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.) NERVUS VAGUS UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ

YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.) NERVUS VAGUS UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.) NERVUS VAGUS UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ Veteriner Hekim Ayşe ÇENGELCİ ANATOMİ ANABİLİM DALI DOKTORA

Detaylı

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ALANLAR ORTAK SĠNĠR SĠSTEMĠ 720S00030

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ALANLAR ORTAK SĠNĠR SĠSTEMĠ 720S00030 T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ALANLAR ORTAK SĠNĠR SĠSTEMĠ 720S00030 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

GASTER-VENTRİCULUS (MİDE) Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT

GASTER-VENTRİCULUS (MİDE) Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT GASTER-VENTRİCULUS (MİDE) Prof. Dr. S. Ayda DEMİRANT ÖĞRENİM HEDEFLERİ Midenin yerini Midenin kenar,delik ve duvarlarını Midenin bölümlerini ve tabakalarını Midenin damar ve sinirlerini öğrenmek Karın

Detaylı

Uyluk ön bölge kasları; musculus iliopsoas, musculus sartorius (terzi kası), musculus quadriceps femoris, musculus tensor fasciae latae dır.

Uyluk ön bölge kasları; musculus iliopsoas, musculus sartorius (terzi kası), musculus quadriceps femoris, musculus tensor fasciae latae dır. Uyluk ön bölge kasları; musculus iliopsoas, musculus sartorius (terzi kası), musculus quadriceps femoris, musculus tensor fasciae latae dır. Musculus sartorius; vücudun en uzun kasıdır. Spina iliaca anterior

Detaylı

Servikal. Torakal. Lumbal. Sakrum

Servikal. Torakal. Lumbal. Sakrum GÖVDE VE HAREKETLERİ Gövde 1. Omurga 2. Göğüs kafesi REK132&SBR178 ANATOMİ VE KİNEZİYOLOJİ Gövdenin Fonksiyonları 1. Baş, boyun ve gövde hareketlerine izin verir 2. Dik durmamızı sağlar 3. Önemli organları

Detaylı

SİNDİRİM SİSTEMİ. Sindirim işlemi 4 aşamadan meydana gelir;1 - çiğneme ve yutma, 2-sindirim,3 -emilim,4 atılım

SİNDİRİM SİSTEMİ. Sindirim işlemi 4 aşamadan meydana gelir;1 - çiğneme ve yutma, 2-sindirim,3 -emilim,4 atılım 1 SİNDİRİM SİSTEMİ Yediğimiz gıda maddelerinin hücrelerimizde kullanılacak şekle getirilmesini sağlayan sistemdir. Vücudumuzun ihtiyacı olan enerji gıdalardan sağlanır. İşte sindirim sistemi büyük besin

Detaylı

Apertura thoracis superior (göğüs girişi) Apertura thoracis inferior (göğüs çıkışı) Toraks duvarını oluşturan tabakalar

Apertura thoracis superior (göğüs girişi) Apertura thoracis inferior (göğüs çıkışı) Toraks duvarını oluşturan tabakalar solunum sistemi 1 TORAKS (GÖĞÜS) DUVARI Toraks (göğüs) Apertura thoracis superior (göğüs girişi) Apertura thoracis inferior (göğüs çıkışı) Toraks duvarını oluşturan tabakalar Toraks duvarı kasları 2 SOLUNUM

Detaylı

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016 2017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ DERS KURULU (19 ARALIK 2016 24 ŞUBAT 2017) DERS PROGRAMI DEKAN DEKAN YRD. DEKAN

Detaylı

kas sistemi ÜST EKSTREMİTE Üst ekstremite kasları

kas sistemi ÜST EKSTREMİTE Üst ekstremite kasları kas sistemi 1 3 3 4 BAŞ VE BOYUN Yüz kasları Çiğneme kasları Musculus temporalis Musculus masseter Musculus pterygoideus lateralis Musculus pterygoideus medialis Boyun kasları Musculus sternocleidomastoideus

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2012 2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II V. DERS (SİNİR SİSTEMİ) KURULU (22 NİSAN 2013-07 HAZİRAN 2013) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DÖNEM

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS TEORİK DERS SAATİ T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DÖNEM II I. DERS (SİNİR SİSTEMİ) KURULU (09 EYLÜL 2013-08 KASIM 2013) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ DÖNEM

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER

EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER EKTODERMDEN MEYDANA GELEN ORGAN VE SİSTEMLER İndüksiyon olayı Chorda dorsalis Dorsalinde kalınlaşma Neural Plate( Plak ) Nöral kanal Nöral kanal (Tubulus nöyralis ) 4. somit düzeyinde ilk kaynaşmayı yapar.

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

SİNDİRİM SİSTEMİ 8. HAFTA. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN

SİNDİRİM SİSTEMİ 8. HAFTA. Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNDİRİM SİSTEMİ 8. HAFTA Yrd. Doç. Dr. Kadri KULUALP Yrd. Doç. Dr. Önder AYTEKİN SİNDİRİM SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ Canlı organizmaların hayatlarını devam ettirebilmeleri için enerji almaları gerekmektedir.

Detaylı

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji

Prof. Dr. N.Hürriyet AYDOĞAN Prof. Dr. Yasemin BALCI. Anatomi T. Biyokimya 4-4. Fizyoloji T. C. MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II SİNİR SİSTEMİ DERS KURULU (14 ARALIK 2015 19 ŞUBAT 2016) DERS PROGRAMI DEKAN DEKAN YRD. DEKAN

Detaylı

TEMEL ANATOMİ SORU VE CEVAPLAR

TEMEL ANATOMİ SORU VE CEVAPLAR TEMEL ANATOMİ SORU VE CEVAPLAR 1) Lenf Sisteminin Bölümleri nelerdir? CEVAP: Lenf damarları, Lenf düğümleri, Lenfoid dokular, Büyük lenf damarları 2)Büyük lenf damarları hangileridir? CEVAP: Truncus jugularis,

Detaylı

Kalp ve Pericardium un Anatomisi

Kalp ve Pericardium un Anatomisi Kalp ve Pericardium un Anatomisi Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Göğüs Cerrahisi Cenk Kılıç Şekil 1. Göğüs boşluğunda kalbin yerleşimi Kalp Mediastinum medium tadır (Şekil 1).

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2010 SİNİR ve DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2010 SİNİR ve DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2010 SİNİR DUYU SİSTEMLERİ DERS KURULU 19 EYLÜL 2016-11 KASIM 2016 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 48 6x2 54 EMBRİYOLOJİ

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU

11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU 11. SINIF KONU ANLATIMI 32 DUYU ORGANLARI 1 DOKUNMA DUYUSU DUYU ORGANLARI Canlının kendi iç bünyesinde meydana gelen değişiklikleri ve yaşadığı ortamda mevcut fiziksel, kimyasal ve mekanik uyarıları alan

Detaylı