NESTOR adlı şirket; kredilerin iyi ve kötü olarak sınıflandırılmasında, ipotek sigorta kararlarının finansal risklerinin belirlenmesinde kullanmıştır.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "NESTOR adlı şirket; kredilerin iyi ve kötü olarak sınıflandırılmasında, ipotek sigorta kararlarının finansal risklerinin belirlenmesinde kullanmıştır."

Transkript

1

2 Sinir ağları çok çeşitli uygulama alanlarında kullanılmıştır.günümüzde artık onların kullanılmadığı yada kullanım potansiyellerinin olmadığı alanlar görmek neredeyse imkansızdır. Sinir ağları diğer metotların işe yaramadığı alanlarda,karmaşık yada basit doku algılama ve eşleştirmede kullanılır.sinir ağları çok geniş bir problem çözme yelpazesinde kullanılır. En çok kullanıldığı alan bir işin optimizasyonu yani bir işin olabilme ihtimali en yüksek olacak şeyi projelendirmedir.sinir ağları önceliklerin ortaya konulmasını yaparken tahminleri de çok defa kullanılır. Mesela bir hastanenin acil servisinde en kritik hasta çok başarılı bir şekilde seçilebilir.ayrıca sinir ağları borsada şaşkınlık verecek derecede kesin sonuçlar vermektedir.yine kredi kartları kurumlarında iflas tahminlerinde kullanılmaktadır. Her ne kadar sinir ağları uygulama,tahmin,teşhis,planlama, gözetme,tamir, yönlendirme ve kontrol için kullanılıyor olsa da en çok kullanıldığı ve başarılı olarak uygulandığı alanlar sınıflandırma ve görüntü tanımadır. Böyle bir sistem nesneyi hastalık,doku,görüntü ve kimyasal bileşik adları altında sınıflandırır ve bir hareket tavsiyesinde bulunur.

3 NESTOR adlı şirket; kredilerin iyi ve kötü olarak sınıflandırılmasında, ipotek sigorta kararlarının finansal risklerinin belirlenmesinde kullanmıştır. YSA aynı zamanda; metni konuşmaya çevirmede kullanılır. Diğer bir alan karakter tanıma ve el yazısı tanımadır. Bu alan bankacılıkta; kredi kart işlemlerinde belgelerin üzerindeki el yazısını tanımada kullanılır.sinirsel ağların görüntü tanıma kabiliyetleri çek işlemlerinde el yazısına ve sisteme bir insan sistem çek tarafından girilmiş olan miktarı okumak için kullanılmaktadır. Bu işlemi otomatik hale getiren işlemlerindeki hataları önemli derecede azaltacaktır. Böyle bir sistem Bank Tec için HWC tarafından geliştirilmiştir. En iyi bilinen uygulamalardan biri ABD hava alanında kurulan bomba detektörleridir. Bu araç SNOOPE olarak adlandırılır ve kimyasal bileşiklerin içindeki bir takım maddelerin varlığını belirlemek için kullanılır.

4 İngiltere de ki High Street Banks,Visa,Master Cards,American Express, Europen Banks,USA Banks,ASIA Pasific İnstitution,UK Brokers sinir ağları teknolojisine yatırım yapan büyük şirketlerden birkaçıdır.the Economist dergisinde yakın zamanda yer alan makale sinir ağları teknolojisini içeren satış ve iç hacminin son yıllarda büyük bir patlama yaptığını istatistiki verilerle gösterilmiştir.

5

6 Yapay zekanın alanına giren ses uygulamaları içinde ses tanıma ile beraber aynı zamanda konuşmacı tanımlama ve ses üretmede vardır.bu üç başlık konuşma işleme (speech processing) veya ses işleme başlığı altında toplanır. Ses tanıma bu üç konudan en zor olanıdır, zira konuşmacı tanıma çok fazla sayıda tanınacak insan olmadığı takdirde, insan sesinin özelliklerinden dolayı kısmen çeşitli kolaylıklar içermektedir. Hatta bu özelliklerden dolayı ses tanıma daha zorlaşmaktadır.yani ses tanıma uygulamalarının konuşmacıdan bağımsız olması için ayrıca çaba harcanmaktadır. Ses üretme (speech synthesis) ise kısmen de olsa üzerinde belli başlı bazı algoritmalar geliştirilmiş ve oturmuş bir konudur. Özellikle İngilizce için bu konuda çok iyi uygulamalar vardır. Hatta son günlerde Türkçe için de bir iki uygulama çıkmıştır, ancak bunlar çok başarılı değildirler. Ses tanıma teknolojisi ile Türkiye'de ticari manada ciddi olarak ilgilenen pek fazla firma yoktur. Bu konuda daha çok çeşitli üniversitelerde doktora tezleri şeklinde çalışmalar yapılmaktadır. Ancak bu çalışmalardan şanslı olanların dışardan mali destek gördükleri de olmuştur.

7 Yurt dışında ise, özellikle de Amerika'da bu konuda çalışan pek çok firma var. Amerika'da 1994 den beri 1250 civarında kuruluş bu konu ile ilgili çalışmalarda bulunmuştur, bunların 30'a yakını üniversite diğerleri ise ticari ve askeri kuruluşlardır, bu konu ile ilgili çalışmalar yapan kuruluşların içinde US Army ve US Navy de yer almıştır. Bunların haricinde telefon şirketlerinde meşrubat şirketlerine pek çok kuruluş bu çalışmalara katılmıştır. Ses tanıma ve doğal dil işleme, Microsoft'un hesaplarına göre Dos'tan Windows'a geçişten sonraki en büyük atılım olacak. Onlara göre bu teknoloji normalde cansızmış gibi görünen bir objeyle olan (bilgisayar) ilişkinizi köklü biçimde değiştirecek. Ancak Microsoft'a göre bu teknoloji birden ortaya çıkabilecek bir teknoloji değil. Gelecek on yıl içinde ortak çalışmalar sonucunda yavaş-yavaş gelişip yerine oturacak. Bu teknolojiyi 4 başlık altında incelemek mümkündür. 1. Telefonda ses (konuşma) tanıma: Komutları anlayan bilgisayarlar ile, bu konuda zaten bayağı yol alındı. Telefonla servis veren veya verebilecek olan şirketler için bu konu büyük önem arz etmektedir

8 2. Dikte ettirme: Sizin sürekli konuşmanıza kısıtlı olarak izin veren, mevcut yazılımlar var. Örnek olarak "Microsoft Dictation" ve "Dragon Dictate" verilebilir. Bu programların doğruluk oranları %90-95'ler civarındadır. Ancak hala çalışmalar devam etmektedir çünkü bu hata oranı 3000 kelimelik bir makalede pek çok boşluk kalmasına sebep olmaktadır. 3. Konuyu anlayan tanıyıcılar: Bu alandaki çalışmalar sadece söylenen kelimeyi anlamayı değil ne demek istediğinizi yani söylediğiniz cümlenin anlamını çıkarmayı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak öncelikle uzmanlaşmış uygulamalar yapmayı ve sınırları belirli alanlar içinde kalmayı, bunu başardıktan sonra genel kullanıma geçmeyi düşünmektedirler 4. Doğal dil anlama: Bilgisayarlar, sürekli konuşmayı ve diyalogları anlayabildiğinde, bu, teknolojideki büyük bir devrim olacaktır. Henüz bu teknolojinin gelmesine en az 15 yılın gerektiği düşünülmektedir. Ama bu teknoloji yayıldığında hayatımızda büyük değişikliklere neden olacaktır. Bilgisayarınıza yapmasını istediğiniz şeyi normal bir cümle şeklinde söyleyecek ve isteğinize anında ulaşacaksınız. Microsoft ve IBM beraber bu hedefe ulaşmak için çalışıyorlar. Özellikle Microsoft, işletim sistemine bu teknolojiyi yerleştirmenin yollarını arıyor. Belki inanmak zor olabilir ama gelecekte bir gün bilgisayarınızın etrafında ne söylediğinize dikkat etmeniz gerekebilir.

9 Ayrıca ses tanıma problemine getirilen farklı çözüm tarzları vardır. Bunlar tanınması gereken konuşmanın kesikli mi yoksa sürekli olduğundan etkilenirler. Yani iki konuşmayı da aynı teknikle tanımak zordur. Kesikli bir konuşmanın tanınması daha kolaydır ve kelime-kelime yapılması gayet uygundur. Sürekli bir konuşmanın ise kelime-kelime tanınması daha zordur çünkü kelimelerin nerede başlayıp nerede bittiği bilinmemektedir. Dolayısıyla sürekli tanıma genelde fonem bazında yapılmaktadır. Fonem anlam içeren en küçük ses demektir. Yani fonem bir heceden daha kısa bir sestir. Normal bir hecede başlangıç-orta-bitiş olmak üzere genelde üç fonem bulunur. Ancak fonemleri de birbirinden kesin hatlarla ayırmak pek mümkün değildir. Bu nedenle fonemleri tanıyacak ve temsil edecek çeşitli sistemler geliştirilmiştir. Bunların başında Hidden Markov Modeli (HMM) gelmektedir. Ses tanıma problemi kişiye bağımlı, kişiden bağımsız yada kişiye uyum sağlayan tarzlarda çözülebilir. Ses tanıma probleminde önemli olan diğer bir nokta da tanınacak kelimelerin (kelime haznesi) sayısıdır. Küçük kelime haznesi kelime Orta kelime haznesi kelime Geniş kelime haznesi kelime Çok geniş kelime haznesi ve daha fazla kelime

10 İnsan sesinin özellikleri Farklı ses kodlama ve tanıma tekniklerine girmeden önce insan sesinin özellikleri hakkında biraz bilgi vermek konunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır. Ses (konuşma) sinyalleri durağan olmayan sinyallerdir. Eğer bu ses segmentlere bölünürse 5-20 milisaniyelik temel elemanlardan oluştukları görülebilir. Konuşma sinyalleri sesli (voiced), sessiz yada ikisinin karışımı olabilir. Burada sesli diye bahsedilen bildiğimiz sesli harfler, sessiz diye bahsedilen de geriye kalan harflerin telâffuzudur. Sesli sinyalin enerjisi normalde sessiz sinyale göre oldukça yüksektir. Sesli konuşma gırtlağın, titreşen ses telleri tarafından ürettiği hava palslarıyla tahrik edilmesi sonucu oluşur. Ses telleri periyodik palslar oluşturur ve bu palsların frekanslarına Temel Frekans adı verilir. Sessiz konuşma ise gırtlaktaki bir boşluktan havanın burun bölgesine zorlanmasıyla oluşturulur. N gibi burunsal sesler, gırtlağın akustik kaplinlenmesiyle (sürekli titreşim) oluşturulur. P gibi darbeli sesler ise ağız boşluğundan bir anda hava bırakılmak suretiyle oluşturulur. Konuşma üreten ve kodlayan sistemler bu karakteristik modelleri göz önünde bulundurarak hazırlanırlar.

11 Sesin kodlanması Ses kodlama (sıkıştırma) frekans domeninde ve zaman domeninde olmak üzere iki farklı metotla incelenebilir. Kullanılan sıkıştırma algoritmasının tipi ihtiyaç duyulan fonksiyonelliğe ve istenen çıktı kalitesine göre seçilir. Her iki yöntemde de sıkıştırma, fazlalığın atılması prensibine göre çalışır. Konu ses sıkıştırma olunca kullanılmayan kısımların atılmasıyla, hissedilemeyen kısımlar hata ya da distorsiyon olarak düşünülür. Pek çok sıkıştırma tekniğinde amaç transfer edilen datanın ve saklama alanının azaltılmasıdır. Pek çok yüksek kaliteli teknik 64 kbit/saniye gibi yüksek değerlerde sıkıştırma yaparken 1 e 24 oranında sıkıştıran teknikler de vardır. Ancak sıkıştırmanın fazla olması, elde edilen datanın gerçek zamanlı olarak işlenebilmesinde ve konuşma tanımada kullanılmasını zorlaştırır. KODLAYICI TİPLERİ Analog ses sinyallerini dijital formata çeviren kodlayıcılar dalga ya da ses kodlayıcı olabilirler. İkisi arasındaki fark, biri tamamen insan konuşmasına göre optimize edilmiş, ona göre hazırlanmıştır, diğeri ise tüm ses tipleri için geçerlidir.

12 Doğrusal Kuantizasyon Teknikleri PCM (Pulse Code Modulation) sesin doğrusal kuantizasyon ile dijital formata dönüştürüldüğü en basit yöntemdir. Temel olarak 8 khz de ses sinyalini örnekleyerek kuantize eder. Çıkış akışı yaklaşık 64 kbit/saniyedir. Bu sebeple bu çeşit kodlama gerçek zamanlı sistemlerde, yüksek bant genişliği isteyeceği, hafıza ve kaynak sıkıntısı yaratacağı için pek uygun değildir. DPCM (Differential Pulse Code Modulation), PCM e göre daha etkili bir yöntemdir çünkü ses sinyali içindeki gereksiz kısımları, daha sonra önceki ve sonrakinden örneklenebilecek şekilde atar. Böylece sıkıştırıcının tek yaptığı birbiri ardı sıra gelen örneklerdeki farkı belirtmektir. Çözme işlemi sırasında bu sinyaller yeniden oluşturulur. a.adpcm ADPCM (Adaptive Differential Pulse Code Modulation) 32 kbit/saniye gibi oranlarda çok yüksek ses kalitesi sağlayabilir. 16, 24,32 ve 40 kbit/saniyelik bit akış oranlarında çalışacak şekilde standart hale gelmiştir. ADPCM algoritma olarak PCM den farklıdır çünkü örneklenmiş ses sinyalinin kuantize edilmesinin yerine ön kestirilen ve kuantize edilen sinyal arasındaki farkı kuantize eder. İyi bir ön kestirimde gerçek sinyal ile tahmini sinyal arasındaki fark çok küçük olacaktır ve bu da daha düşük bit akış hızı anlamına gelecektir. Arkasında çalışan kuantizer tek tip değildir ve farklı sinyal modellerinde kullanılmak üzere optimize edilebilir.

13 Sinyalin yeniden üretilmesi kuantize edilmiş farkın tahmini sinyale eklenmesiyle bulunur. Bu sayede orijinal sese çok yakın bir sinyal elde edilmiş olur. ADPCM metodu sadece 2:1 gibi çok düşük bir sıkıştırma sunsa da DSI metodlarıyla beraber kullanılarak 4:1 oranına ulaşılabilir. Vektörel Kuantizasyon Teknikleri Vektörel kuantizasyon, datayı doğrusal yerine vektörel olarak kodladığı için daha yüksek performans sağlar. VPCM ve CELP vektörel kuantizasyon kullanırlar ve stokastik değerler bir vektör tablosunda tutularak oradan referans edilir. a.celp CELP, Kod etkileşimli doğrusal ön kestirim anlamına gelir. Bu algoritma, insanı bir filtre ve tahrik kaynağından ibaret görerek yüksek sıkıştırma oranlarına ulaşır. Sıkıştırmayı filtrenin kod listelerini yaparak gerçekleştirir. Konuşma sinyali geldikçe filtre kendini insan sesinin karakteristiklerine göre adapte eder. Eğer daha yüksek sıkıştırma istenirse CELP kodu içindeki duyulamayan frekanslara ait data da atılabilir.

14 CELP, zaman domeninde çalışır bps ile yaklaşık 13:1 sıkıştırma sağlar. 100 milisaniye civarında bir gecikmesi vardır ve işlem karmaşıklığı 16.5 MIPS tir.önce gelen sesten öncül parametreler belirlenir. Daha sonra kod listesinde buna uygun, minimum hata veren tahrik modelinin belirlenmesi takip eder. En sonunda da bu modele gelen ses datası uydurularak parametreler üretilir. Gelen parametreler, kod kitabından uygun parametrelerle birleştirilerek tahrik modeline yerleştirilir. Daha sonra buradan spektral parametreler çıkarılır ve ses yeniden üretilir. b.vselp VSELP, oldukça iyi düzenlenmiş bir kod listesi kullanır. İşlem karmaşıklığını azaltmak ve kanal hatalarında daha sıhhatli sonuç vermesi için kodlar birbirlerine birbirlerinin kuyruğu gibi eklenmiştir. VSELP modeli bunun dışında çalışması CELP e çok benzer. Bunların dışında bir de FFT tekniği vardır ki ses sinyalini frekans bileşenlerine ayırır.

15 Ses tanıma için YSA nasıl kullanılır? Belli bir kelimeden, FFT, LPC veya CELP ile ya da başka bir teknikle,elde ettiğimiz katsayıları, YSA nın giriş katmanına yüklemeliyiz. Kullandığımız teknik ve elde ettiğimiz katsayıların miktarı, YSA nın başarısı ve çalışma hızı için önemli etkenlerdir. Sonra çıkış katmanına da bu kelimeyi temsil edecek bir kod yükleriz. Bu kod bizim seçtiğimiz bir teknik olabilir, ama temel olarak 0..1 (ya da -1..1) arasındaki değerlerine dayanmalıdır. Örneğin 0, 5 ten büyük olan çıkışları 1 kabul edip diğerlerini 0 kabul ederek ikili kodlama yapabilir, ya da 1 e en yakın olan çıkışın numarasını kullanabiliriz. Sonra YSA yı eğiten algoritmayı çalıştırırız. Biraz bekledikten sonra başka bir kelime için bu işi tekrarlarız. Eğitme safhası siz yeterli görene kadar bu şekilde devam eder, ki yeterli olması için oluşan toplam hatanın belli bir yüzdenin altına inmesi gerekir. Eğitme aşamasında kullanılan verilerin sırası rastlantısal (düzgün dağılım) olmalıdır, eğer benzer karakterdeki veriler öbek halinde eğitme işlemine tabi tutulursa, öğrenme en son öbek için daha iyi olabilir. Bu da diğer öbeklere haksızlık olur. Dolayısıyla eğitme aşamasındaki döngünün içinde, sıra rastlantısal seçilmelidir. Ayrıca bazı durumlarda öğrenmenin gerçekleşmeyebileceği de düşünülerek döngünün sonlandırma şartına belli bir tekrar sayısının aşılması koşulu da eklenmelidir

16 Nihayet sıra kullanma safhasına gelir. Girişleri -yani konuşulan bir kelimenin hesaplanan katsayılarını- veririz. Çıkışların hesaplanması için YSA yı çalıştırırız. Daha sonra programınızda çıkışları inceleyerek çıkışların gösterdiği koda göre söylenen kelimeyi anlamaya çalışırız. Ayrıca bu yöntemle sadece ses değil benzer yapıdaki hemen hemen her şeyi belli bir doğruluk ile tanıyabilir, bir birinden ayırabilirsiniz. Bunlara örnek olarak matematiksel fonksiyonlar, elle veya makine ile yazılmış karakterler ya da elektronik devrelerin giriş ve çıkışları verilebilir. Geliştirme süreci Projeyi geliştirirken dördüncü nesil geliştirme teknikleri kullanılmıştır, bu teknik genel olarak: 1.İhtiyaçların toplanması 2.Dizayn stratejisi 3.Dördüncü nesil teknikleriyle implementasyon(uygulama) 4.Test

17 Aşamalarından oluşur. Bu aşamalarda genel olarak neler yaptığımızı açıklarsak. İhtiyaçları bir araya getirdik. Dördüncü nesil dilleri dizaynına uygun olarak dizayn stratejisi oluşturduk. Dördüncü nesil dilleri (C++ Builder 4.0 ve Delphi 3.0) kullanılarak kodlama ve implementasyon gerçekleştirdik.ortaya çıkan ürünü test ettik. Değerlendirme sonucunda hissedilen eksiklikleri tamamlamak üzere tekrar başladık. Böylece devam etti.

18 UYGULAMA Bu bölümde projemizin ürünü olarak hazırladığımız programın ve program kodunun bizden sonra kullanılabileceği veya geliştirilebileceğini düşünerek hazırladığımız dokümantasyonu içeren bölümdür. Özellikle kafa karıştırabileceğini düşündüğümüz bazı algoritmaları daha detaylı açıklamaya çalıştık. Ayrıca bu bölümü okuyan kişinin projenin yapısı hakkında kodu incelemeden önce projenin yapısı hakkında genel (kuş bakışı) bir fikir elde edebilmesini amaçladık. İmplementasyon aşamasında Delphi ve C++Builder ürünlerinden faydalandık. SETA Sesin kaydını, LPC ile kodlanmasını, yapay sinir ağı içinde tanınmasını ve daha sonra da alınan sonucun uygulamaya gönderilmesini gerçekleştirir. Sesin Kaydı Sesin gerçek zamanlı olarak kaydedilmesi gereklidir aksi takdirde gelen datanın analiz edilmesi ve kelimenin tanınması gecikecektir. Bu sebeple SETA nın en öncelikle yapması gereken şey ses kaydıdır. Programın ana prosesi bu iş için tahsis edilmiştir.

19 Windows altında ses kartından kayıt yapmak için alt seviye çoklu ortam komutlarından waveinxxx grubu kullanılmaktadır. Ses 8 khz, 16-bit, mono ve PCM formatında kaydedilmektedir. Bu parametreler aşağıda görülen yere ses kartına gönderilmektedir wfmt.wformattag = WAVE_FORMAT_PCM; wfmt.nchannels = 1; wfmt.wbitspersample = 16; wfmt.nsamplespersec = 8000; wfmt.nblockalign = (unsigned short)((wfmt.nchannels * wfmt.wbitspersample) / 8); wfmt.navgbytespersec = wfmt.nsamplespersec * wfmt.nblockalign; wfmt.cbsize = 0; Daha sonra ses kartı program hazır olduğunda waveinopen ile kayda hazırlanmakta, waveinstart ile de kayıt başlamaktadır. Ancak bu aşamada ses kartından gelen datanın yerleştirileceği bellek hazır değildir. (fonksiyon isimlerinin _ ile başlayan halleri, hata kontrollerini toplu olarak başka bir kısımda yapabilmek içindir)

20 void TLPC::BeginRecord() { _waveinopen(&hwavein, WAVE_MAPPER, &wfmt, DWORD(waveInProc), 0, CALLBACK_FUNCTION); _waveinstart(hwavein); } void CALLBACK waveinproc(hwavein hwi, UINT umsg, DWORD dwinstance, DWORD dwparam1, DWORD dwparam2) { switch(umsg) { case WIM_CLOSE: PostMessage(LPC->Handle, CM_WAVE_CLOSE, 0, 0);break; case WIM_DATA : PostMessage(LPC->Handle, CM_WAVE_DATA, dwparam1, 0);break; case WIM_OPEN : PostMessage(LPC->Handle, CM_WAVE_OPEN, 0, 0);break; } } waveinopen içindeki parametrelerden biri görüldüğü üzere waveinproc diye başka bir fonksiyondur. Bu kısım, ses kartının donanım olarak bizimle haberleşmesi için kullanılan bir CALLBACK fonksiyondur. CALLBACK fonksiyonlar bizim tarafımızdan değil, işletim sistemi tarafından ihtiyaç duyulduğunda çağrılır. Burada ses kartı kayda başladığında, gönderdiğimiz bellek hazır olduğunda ve kayıt bittiğinde bu fonksiyon çağrılacaktır.

21 Kayıt başlamıştır ancak kaydedilen data şu an herhangi bir yerde saklanmamakta, ses kartı üzerindeki tampon bellek üzerinde, doldukça kaybolmaktadır. Bunun için de waveinpreparebuffer() ve waveinaddbuffer() fonksiyonlarının çağrılması gerekmektedir: İşte bu çağırma işlemi CALLBACK fonksiyonumuzun çağrıldığı zaman yapılmalıdır. O zamana kadar ses kartının bizim kullanımımıza hazır olduğunu bilmemize imkan yoktur. WaveInProc fonksiyonu işletim sistemi tarafından her ihtiyaç duyduğunda yeniden çağrılacağı için programın bu kısmında çok az işlem yapılıp kontrol tekrar ana programa döndürülmeli, bu fonksiyon çağrılmaya hazır tutulmalıdır. Bu sebeple burada tek yapılan ana programa ses kartı ile ilgili bize ulaşan bilgiyi PostMessage ile haber vermek olacaktır. Ana program hazır olduğunda gereken işlemleri gerçekleştirecektir. Bu arada işletim sisteminden donanımla ilgili bir sinyal daha gelirse bu da program tarafından kullanıma hazır olacaktır. #define CM_WAVE_CLOSE (WM_APP + 400) #define CM_WAVE_DATA (WM_APP + 401) #define CM_WAVE_OPEN (WM_APP + 402) #define CM_COMMAND (WM_APP + 403) #define CM_WAVEOUTDONE (WM_APP + 404)

22 BEGIN_MESSAGE_MAP MESSAGE_HANDLER(CM_WAVE_CLOSE, TMessage, CMWaveClose) MESSAGE_HANDLER(CM_WAVE_OPEN, TMessage, CMWaveOpen) MESSAGE_HANDLER(CM_WAVE_DATA, TMessage, CMWaveData) MESSAGE_HANDLER(CM_COMMAND, TMessage, CMCommand) MESSAGE_HANDLER(CM_WAVEOUTDONE, TMessage, CMWaveOutDone) END_MESSAGE_MAP(TControl) void fastcall TLPC::CMWaveOpen(TMessage &Message) { if(bufsent) hdr.lpdata=(char *)buffer[1]; else hdr.lpdata=(char *)buffer[0]; hdr.dwbufferlength=360*packet_at_once; hdr.dwflags=0; _waveinprepareheader(hwavein, &hdr, sizeof(hdr)); _waveinaddbuffer(hwavein, &hdr, sizeof(hdr)); } waveinproc tarafından CM_WAVE_OPEN mesajı gönderilmesiyle ana program hazır olduğunda CMWaveOpen fonksiyonunu alt programını çağıracaktır. Burada ses kartına üzerine kayıt yapması için gereken bellek gösterilecektir. Bu belleğin boyu bir paketin uzunluğu (360) ile bir kerede kaydedilecek paket sayısının çarpımına (PACKET_AT_ONCE) eşit olmalıdır. Bir saniyede 16 Kb dolduracak olan ses kartına 360 bayt uzunluğundaki paketlerin birer-birer gönderilmesi işletim sisteminin ilgili yordamlarında çok fazla yüke sebep olmaktadır bu sebeple PACKET_AT_ONCE için ön değer olarak 20 seçilmekte, bu şekilde programımız 450 ms. gecikme ile çalışmaktadır.

23 Ses kaydı artık başlamıştır. Kayıtta kesinti olmaması için, yani ses kartında her zaman doldurulmaya hazır bir bellek bulunması için iki adet kayıt belleği kullanılmaktadır. Bunlardan birine işletim sistemi tarafından ses kaydı yapılırken diğer ses kartı tarafından doldurulmuş olan diğer bellek üzerinde kelime arama ve LPC işlemleri yapılmaktadır. Hangi belleğin o anda ses kartında, hangisinin bizim elimizde olduğunu takip edebilmek için de bufsent adında BOOLEAN bir değişken tutulmaktadır. Gönderdiğimiz bellek doldurulduğu zaman tekrar CALLBACK prosedür çağrılacak CM_WAVE_DATA mesajı ile kontrolü tekrar ana programa, CMWaveData prosedürüne verecektir void fastcall TLPC::CMWaveData(TMessage &Message) {.. //ses kartından data geldi, burada işlenecek bufsent=!bufsent; //bufsent ise 1 numara değilse 0 numara kayıtta if(bufsent) { hdr.lpdata=(char *)buffer[1]; toprocess=0; } else { { hdr.lpdata=(char *)buffer[0]; toprocess=1;

24 } if(hwavein) { //kayıt belleği bitti, öncelikle hemen yenisini gönder _waveinprepareheader(hwavein, &hdr, sizeof(hdr)); _waveinaddbuffer(hwavein, &hdr, sizeof(hdr)); }... } 2. Kelimenin Tesbiti Burada görüldüğü gibi önce hangi belleğin geldiğine bakılmakta, daha sonra da emen diğer, boş bekleyen bellek ses kartına doldurması için gönderilmektedir. Aksi takdirde kaydedilen ses içinde boşluklar oluşacaktır. Bu prosedürün devamında gelen bellek içinde tek-tek paket seviyesinde, bir kerede PACKET_AT_ONCE kadar gönderiyorduk, kelime ve enerji tespiti için ön analiz yapılacaktır. Belirli bir eşik seviyesinin üzerinde enerjiye sahip olan (ENERGY_LEVEL) paketler dolu diye işaretlenerek tampon belleğe (queue) alınacaktır. Kelime bitene kadar tampon bellekte kalacaktır bu paketler. Kelime sonu belirli uzunluktan (MAX_EMPTY) daha fazla sessizlik gelmesi ile anlaşılacaktır. Daha sonra tampon belleğimiz üzerine tamamı aktarılmış olan kelimemiz gerekli şartlara uyduğu kontrol edildikten sonra (MIN_KELIME < kelime < MAX_KELIME) ana proses üzerinden arka planda başka bir prosese kaydedilmek üzere gönderilecektir.

25 3.Arka planda Çalışan Proseslerin Oluşturulması Her tespit edilen kelime için yeni bir proses oluşturulacaktır. Bu şekilde aynı hem kayıt kesintiye uğramadan devam ederken birden fazla kelimenin kodlanması da paralel olarak yürütülecektir. Eğer çok işlemcili bir bilgisayarda çalıştırılacak olursa programın sistem performansı üzerinde çok az yüke neden olduğu gözlenebilir. Kelimenin tespiti ve kontrolünden sonra tampon bellek kelimenin takibinin yapılması ve kodlanması için başka bir nesne olarak tanımlanmış TWords (wrds) içine Add komutu ile aktarılır. Şekilde bir kelime için tutulan nesne yapısı görülmektedir. encoder arkada çalışan prosestir. Bir kere yaratıldıktan sonra kelime tamamen kodlanıp yapay sinir ağında işlenene kadar proses içinde işlem yapılır. Ana program sadece prosesin çalışıp çalışmadığını kontrol eder. Proses sona erdiği zaman çıkış bilgilerini diğer değişkenlere yerleştirir. Ana program, düzenli olarak arkada çalışan prosesleri kontrol eder ve bitmiş prosesler için ayrılmış belleği temizler, prosesi öldürür. 4. Prosesin Çalışması Prosesin çalışma mantığı basittir. Kendisine gönderilen her kelime için iki adet durum kaydı (lpc10_encoder_state, ysa_state) vardır. Tüm gerekli global ve statik değişkenler bu durum kayıtlarının içindedir ve her proses birbirinden bağımsız olarak aynı prosedürü sorunsuz çalıştırabilir. Bu durum kayıtları Execute() metodunun çağrılmasıyla oluşturulurlar. Daha sonra proses içinde sırasıyla kelimenin kodlanması ve ardından yapay sinir ağına girerek tanınması sağlanır.

26 Prosesin Execute() metodundan çıkması prosesin ve ilgili belleğin boşaltılmasına sebep olacaktır ama daha proses tarafından işlenmiş datayı almadığımız için prosesi Suspend() metoduyla Execute() prosedürünün sonunda durdururuz. Ana program yaptığı kontroller sırasında durdurulmuş bir prosesle karşılaşırsa önce onun çıktılarını ilgili yerlere göndermekte daha sonra da o prosesi öldürmektedir. (Burada öldürülmüş/yaratılmamış bir proses ile durdurulmuş prosesin farkına dikkat çekmek istiyorum: Proses yaratılmamış ve öldürülmüş ise Suspended özelliği ile kontorlünü yapmak hata verecektir. Dolayısıyla proseslerin gerçekten varolup olmadığını bir üst seviyede bulunan Free adlı mantıksal değişkenle anlıyoruz. Proses yaratılırken değeri FALSE olarak verilen bu değişken daha sonra proses öldürüldüğü zaman TRUE olarak çevrilmektedir. Proses kendi kendini öldüremediği için de tüm olay kontrolümüzde gerçekleşmektedir.) void fastcall TWordCoder::Execute() { //Durum kayıtlarını oluştur //LPC kodla //Çıkan datayı YSA ile analiz et SendMessage(LPC->Handler, CM_COMMAND, 6, idcode); Suspend(); //Prosesi durdur, kendi kendini öldürmesini engeller

27 LPC Amerikan Standartlar Enstitüsü ve NATO Standartları arasına da alınan bu algoritmanın implementasyonu, ilk olarak 1973 yılında yazılan ve daha sonraki yıllarda geliştirilen FORTRAN kodu baz alınarak C++ da yazılmıştır. Algoritmanın içerdiği filtreler ve hesaplamalar nedeniyle ileri seviyede olmasından dolayı pek çok kısmı doğrudan Fortran kodundan transfer edilmiştir. Ancak özellikle veri yapılarının müsaade etmediği ve C++ fonksiyonlarının karşılık gelmediği durumlarda kod yeniden yazılmıştır. Bu yeniden yazma işleminde de mümkün olduğunca aslına sadık kalınmaya çalışılmıştır. Bunda amaç, LPC10 algoritmasının çok yaygın olması ve hemen-hemen her yerde aynı şekilde kullanılması, ayrıca mevcut kodu açıklayan pek çok doküman bulunmasıdır. Kaba hatlarıyla ana prosedürlerin ne yaptığı aşağıda açıklanmıştır. Ayrıntılı bilgi için ilgili standart protokolüne ve bu protokol ile ilgili dokümantasyona başvurulabilir. 1.PrePro (Ön Hazırlık) Gelen ses datası üzerinde ön hazırlık işlemlerini yapar. LPC parametrelerini sadece insan sesi için üreteceğimiz için yapmamız gereken insan sesinin spektrumu dışında kalan seslerin datanın içinde ayıklanmasıdır. Bu işlemi 100 Hz low-pass filtreden geçirerek yapıyoruz

28 2.Analys (Analiz) Filtreden geçmiş ses datasının içinden kodlama için gerekli parametrelerin alınması işlemi burada yapılır.(bu konu ile ilgili teorik bilgi için bakınız Bölüm III) Analiz aşamasında çağrılan pek çok alt prosedür vardır. a.preemp Tek-sıfır seviye bir filtre ile gelen paket içindeki sesin vurgusunun arttırılmasını sağlar. Bu şekilde farklı ortamlarda da hata oranı minimize edilmeye çalışılır. b.onset Gelen ses datası içinde ve komşu pencerelerde atak (giriş, formant) başlangıcı arar. Bulunca bunu daha ileri hesaplamalarda kullanmak üzere kaydeder. Burada ses datası üzerinde bir değişiklik ve işlem yapılmaz. c.placev Ses datası, kendine komşu pencerelerle beraber işleme tutulmaktadır. Dolayısıyla bundan sonraki filtrelerde daha rahat işlem yapabilmek için mevcut pencere, daha öncekilerin de yerleştirildiği daha büyük bir tampon bellek bölgesi içine yerleştirilir. d.lpfilt, ivfilt Ses datası üzerine işlemler yapan muhtelif filtreler. Kodun bu kısmı üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadı Pek çok kısmı Fortran kodundan aynen C koduna aktarılmıştır. Ayrıntılı bilgiyi ilgili prosedürlerin kaynak kodunda ve bu konuyla ilgili doktora ve yüksek lisans çalışmalarından bulabilirsiniz.

29 e.tbdm LPC algoritmasının temelini oluşturan ve daha önce teorik kısımda anlatılan AMDF ile ilgili hesaplamalar, yani ses içindeki Ortalama Büyüklük Farkı hesaplaması burada yapılmaktadır. En küçük ve en büyük frekans değerleri hesaplanarak mevcut pencere bu frekanslar arasına oturtulmakta, böylece daha hassas analiz yapılmasına yaramaktadır. Bu prosedür tarafından DIFMAG adlı başka bir yardımcı prosedür çağrılmaktadır. f.voicin Gelen pencerenin voiced olup olmadığına karar veren kısımdır. Kodlama burada verilecek karara göre devam edecektir. Kararın daha sağlıklı olması için gelen pencere iki parça halinde düşünülmekte ve daha sonra gelen pencereler ile beraber hesaplanmaktadır. Esasen LPC algoritmasının 10ms gecikmesi vardır ve her pencere, kendisinden gelen pencereye bakılarak kodlanır. Karar, enerji miktarına ve sıfır seviyesini kesme sayısına bakılarak verilir. g.dyptrk Bu fonksiyon dinamik ses çıkışlarını bulur. h.placea Ses çıkışlarını, başlangıçları ve filtrelenmiş datayı birleştirip bir tampon bellek içinde toparlar.

30 i.dcbias Ses datası içindeki doğrusal biası bulur ve filtreler j.energy Ses datası içindeki RMS enerji katsayılarını tesbit eder. k.mload Hesaplama için gerekli kovaryans matrisini oluşturur. l.invert Kovasyans matrisimizi Choleski dekompozisyon metodu ile ters çevirir. Bu kısımla ilgili ayrıntılı bilgi teorik bölümde verilmiştir. m.rcchk RC parametrelerini kontrol eder, eğer tutarsız bir parametre grubu ile karşılaşırsa o RC grubu yerine bir önceki pencerenin parametrelerini tekrar eder. Encode (Kodlama) Buraya kadar RC ve RMS parametreleri değişik aşamalarda filtreler ve analizler sonucu elde edildi. Artık bu parametreler yeniden inşa edilip tek grup altında toplanabilir. Bunun için bu fonksiyon içinde RC ve RMS parametrelerinin bir araya getirilmesi, kodlanması ve bitlere dağıtılması yapılır. Testler kısmında da değinileceği üzere, YSA ya bu kadar çok sayıda parametre vermek performansı ve başarıyı düşürdüğü için bunun yerine bu parametreler doğrudan çıktı olarak verilmektedir. Dolayısıyla orijinal LPC10 dan farklı olarak bu kısım sadece parametrelerin kuantizasyonunu yapmaktadır.

31 Son zamanlarda belli sayıda görüntü tanıma uygulamaları hakkında basında yazılar çıktı.wall Street Journal, sensörlerden çıkan çıktıları tanımlayarak bagajlardaki bombaları tespit eden bir sistem geliştirildiği haberini verdi.başka bir makale de bu sistemin,öncelikli kararların verilmesi gereken alanlarda iyi bir ayıraç olduğu belirtiliyor. Başka bir uygulama ise; ender madeni paraların sınıflandırılmasını gerektirmektedir. Dijitalleştirilmiş görüntüler,elektronik kameradan alınmış,sinir ağına tedarik edilir.bu görüntüler bir takım ön ve arka açı görüntüsü içermektedir.daha sonra bu görüntüler madeni paraların sınıflandırılmasını gösteren çeşitli ve bilinen dokularla karşılaştırılır.bu sistem ortalama 3 kişinin yapabileceği ve 200$ a mal olacak değerlendirmeyi,15$ lık maliyetle kısa zamanda yapabilir.bu sonuç,sinir ağı uygulamasının insan sınıflandırma metodundan çok daha başarılı olduğunu göstermiştir. Bugüne kadar sinir ağının görüntü tanıyıcı olarak en büyük yararı kalite kontrolü alanındadır.belli sayıda otomatik kalite uygulamaları şu an kullanımdadır.bu uygulamalar 100 ün içindeki bir veya 1000 in içindeki bir hatalıyı bulmak üzere tasarlanmıştır.insan müfettişler yoruldu ve dikkatleri dağıldı.şimdi sistemler lehim,eklem,kaynak,kesim ve yapıştırıcı uygulamalarında değerlendiriliyor.bir araba üreticisi boyaların resmini doğru gölgeler olup olmadığını anlamak için dijitalleştiriyor.

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır.

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır. Önsöz Günümüzde, hemen hemen her tür ve boyutta organizasyonda, görevleri proje olarak organize etmek yaygınlaşmıştır. Bunun en temel nedenlerinden biri çağdaş yönetim anlayışının hiyerarşik örgüt yapısından

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz Prof.Dr.Berna Dengiz 2. Ders Sistemin Performans.. Ölçütleri Sistem Türleri Benzetim Modelleri Statik veya Dinamik Deterministik ( belirli ) & Stokastik ( olasılıklı) Kesikli & Sürekli Sistemin Performans

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi

Detaylı

Sistem Temel. Genel Fonksiyonlar. Sistemleri. Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1)

Sistem Temel. Genel Fonksiyonlar. Sistemleri. Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1) Tam Adaptif Trafik Kontrol Sistemi ( j\iti'1) Akıllı Trafik Ağı ve Adaptif Trafik Yönetim Sistemi, hızlı ve güvenli trafik akışını sağlar. /o95 doğruluk oranı ile ölçümler gerçekleştirerek uygun kavşak

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

YAZILIM KAVRAMINA BİR BAKIŞ. Gürcan Banger Elektrik Yük. Müh. ESOGÜ - 9 Nisan 2007

YAZILIM KAVRAMINA BİR BAKIŞ. Gürcan Banger Elektrik Yük. Müh. ESOGÜ - 9 Nisan 2007 YAZILIM KAVRAMINA BİR BAKIŞ Gürcan Banger Elektrik Yük. Müh. ESOGÜ - 9 Nisan 2007 YAZILIM ve DONANIM Bilgisayar kavramı, donanım ve yazılım olmak üzere iki ana bileşenden oluşuyor. Elektronik, mekanik

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

İŞ SIRALAMA. İş Sıralamanın Amaçları. İş Sıralama Türleri - 1. İş Sıralama. İş Sıralama Türleri - 2

İŞ SIRALAMA. İş Sıralamanın Amaçları. İş Sıralama Türleri - 1. İş Sıralama. İş Sıralama Türleri - 2 İş Sıralamanın Amaçları İŞ SIRALAMA İşleri zaman içinde işlemciye yerleştirmek Sistem hedeflerine uygun olarak: İşlemci verimi Cevap süresi (response time) Debi (throughput) 23 İş Sıralama İş Sıralama

Detaylı

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş Yard. Doç. Dr. Alper Kürşat Uysal Bilgisayar Mühendisliği Bölümü akuysal@anadolu.edu.tr Ders Web Sayfası: http://ceng.anadolu.edu.tr/ders.aspx?dersid=101

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ Kurs süresince SolidWorks Simulation programının işleyişinin yanında FEA teorisi hakkında bilgi verilecektir. Eğitim süresince CAD modelden başlayarak, matematik modelin oluşturulması,

Detaylı

TURKCELL HİZMETLERİ. Kullanım Bilgileri. LOGO Kasım 2014

TURKCELL HİZMETLERİ. Kullanım Bilgileri. LOGO Kasım 2014 TURKCELL HİZMETLERİ Kullanım Bilgileri LOGO Kasım 2014 İçindekiler TURKCELL HİZMETLERİ... 3 Online Turkcell Fatura Aktarımı... 4 Fatura Eşleştirme Tabloları... 5 Online Fatura Aktarımları... 6 Toplu Mesaj

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104)

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) Yazar: Doç.Dr. İ. Hakkı CEDİMOĞLU S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

VISISYS. Akıllı Görüntüleme Sistemleri

VISISYS. Akıllı Görüntüleme Sistemleri VISISYS Akıllı Görüntüleme Sistemleri 2008 Gözlem Teknolojileri: İhtiyaçlarınıza uygun Yürürlükteki Güvenlik yatırımlarını geliştirme Güvenlik İşletim Sistemi Açık Dağıtım Mimarisi Olay güdümlü Sistem

Detaylı

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları LKS2 Kredi Kartı Uygulamaları LOGO Kasım 2006 İçindekiler LKS2 Kredi Kartı Uygulamalarında kullanılan parametreler... 3 Banka Hesabı Kayıt Türleri... 3 Geri Ödeme Planları... 4 Geri Ödeme Plan Bilgileri...

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Servlet Üst Düzey Programlama-ders01/ 1 Servlet Nedir? Web sayfaları ilk başlarda durağan bir yapıya sahipti ve kullanıcıdan bilgi alarak işlemler yapmıyordu. Zamanın geçmesiyle kullanıcıya

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaretler: Bilgi taşıyan işlevler Sistemler: İşaretleri işleyerek yeni işaretler

Detaylı

Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları www.sisbel.biz

Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları www.sisbel.biz ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ Bilgi Güvenliği Risk Değerlendirme Yaklaşımları E1-yüksek seviye bilgi güvenliği risk değerlendirmesi Yüksek seviye değerlendirme,

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ Doç. Dr. M.Ümit GÜMÜŞAY YTÜ - 2012 2 PROGRAMLAMA MANTIĞI Herhangi bir amaç için hazırlanan programın mantık hataları içermesi durumunda, alınacak sonucunda yanlış olacağı aşikardır.

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

IPv6 Ağlarında VoIP NETAŞ. 12-13 Ocak 2011. Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi

IPv6 Ağlarında VoIP NETAŞ. 12-13 Ocak 2011. Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 IPv6 Ağlarında VoIP Ali Katkar Hakkı Asım Terci Ceyda Gülen Akyıldız Rıdvan Özaydın İçerik Giriş VoIP Kavramları IPv4 ile Yaşanan

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

YAPAY SİNİR AĞLARI. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ YAPAY SİNİR AĞLARI Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ İÇERİK Sinir Hücreleri Yapay Sinir Ağları Yapısı Elemanları Çalışması Modelleri Yapılarına Göre Öğrenme Algoritmalarına Göre Avantaj ve

Detaylı

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME BILGI SISTEMLERI ÜNİTE 7 GİRİŞ İşletmelerin işlerini yürütebilmeleri için tedarikçileri, müşterileri, çalışanları, faturaları, ödemeleri, mal ve hizmetleri ile ilgili birçok

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi

Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi sistemleri ; Veri ve bilgiyi, Toplayan, Saklayan, İşleyen,

Detaylı

Doğrudan Borçlanma Sistemi

Doğrudan Borçlanma Sistemi Doğrudan Borçlanma Sistemi DOĞRUDAN BORÇLANDIRMA SİSTEMİ Doğrudan Borçlandırma Sistemi (DBS), ana firmanın elektronik ortamda bankaya gönderdiği fatura bilgilerine göre fatura tarihlerinde müşteri hesaplarından

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliği Günümüzde, finans, tıp, sanat, güvenlik, enerji gibi bir çok sektör, bilgisayar mühendisliğindeki gelişimlerden

Detaylı

3DLevelScanner. 3 Boyutlu Seviye Ölçümü

3DLevelScanner. 3 Boyutlu Seviye Ölçümü 3DLevelScanner 3 Boyutlu Seviye Ölçümü S E V İ Y E Ö L Ç Ü M Ü H İ Ç B U K A D A APM 3DLevelScanner - silo veya tanklarda seviye ölçümünün yanısıra aynı anda hacim ve kütle ölçümü de yapabilen yeni bir

Detaylı

İŞ SIRALAMA. İş Sıralama 6. İşletim Sistemleri

İŞ SIRALAMA. İş Sıralama 6. İşletim Sistemleri 6 İŞ SIRALAMA İş Sıralama Çok programlı ortamlarda birden fazla proses belirli bir anda bellekte bulunur Çok programlı ortamlarda prosesler: işlemciyi kullanır bekler giriş çıkış bekler bir olayın olmasını

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

MURAT EĞİTİM KURUMLARI

MURAT EĞİTİM KURUMLARI 2013 KPSS de Testlerin Kapsamları Değişti ÖSYM tarafından yapılan açıklamaya göre 2013 KPSS de uygulanacak testlerin içeriğinde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişikler başta Genel Yetenek - Genel

Detaylı

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME GİRİŞ Bu bölümde benzetim için excel örnekleri önerilmektedir. Örnekler excel ile yapılabileceği gibi el ile de yapılabilir. Benzetim örnekleri

Detaylı

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi İlhan AYDIN KESİKLİ-OLAY BENZETİMİ Kesikli olay benzetimi, durum değişkenlerinin zaman içinde belirli noktalarda değiştiği sistemlerin modellenmesi

Detaylı

DOKÜMANLARIN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ Doküman No: Yürürlük Tarihi: Revizyon Tarih/No:

DOKÜMANLARIN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ Doküman No: Yürürlük Tarihi: Revizyon Tarih/No: 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, İç Kontrol Sistemi içinde bulunan tüm dokümanların hazırlanması, onaylanması, yayını, sürdürülmesi, güncelleştirilmesi ve dağıtım esasları için yöntem ve sorumlulukları belirlemektir.

Detaylı

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme

MEB YÖK MESLEK YÜKSEKOKULLARI PROGRAM GELİŞTİRME PROJESİ. 1. Tipik bir mikrobilgisayar sistemin yapısı ve çalışması hakkında bilgi sahibi olabilme PROGRAMIN ADI DERSIN KODU VE ADI DERSIN ISLENECEGI DÖNEM HAFTALIK DERS SAATİ DERSİN SÜRESİ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK MİK.İŞLEMCİLER/MİK.DENETLEYİCİLER-1 2. Yıl, III. Yarıyıl (Güz) 4 (Teori: 3, Uygulama: 1,

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları. 4 Mayıs 2006

Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları. 4 Mayıs 2006 Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları 4 Mayıs 2006 Basel II: Bankacılık sektöründe değişim rüzgarları İçsel Derecelendirme Modeli Kurulumu KOBİKredileri Açısından Skorkart Uygulamaları Derecelendirme

Detaylı

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri 2 PROSESLER Proses Bir işlevi gerçeklemek üzere ardışıl bir program parçasının yürütülmesiyle ortaya çıkan işlemler dizisi Programın koşmakta olan hali Aynı programa ilişkinbirdenfazlaprosesolabilir. Görev

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Ders izlencesi Bilgisayara giriş Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır?

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER SPSS in üzerinde işlem yapılabilecek iki ana ekran görünümü vardır. DATA VIEW (VERİ görünümü) VARIABLE VIEW (DEĞİŞKEN görünümü) 1 DATA VIEW (VERİ görünümü) İstatistiksel

Detaylı

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU ZORUNLU DERSLER IE 201 - Operasyon Modelleme Karar vermedeki belirsizlik rolü de dahil olmak üzere işletme kararlarının matematiksel

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ 1. HAFTA 1 AutoCAD, tüm dünyada başta mühendisler ve mimarlar tarafından kullanılan, dünyaca tanınan yazılım firması Autodesktarafından hazırlanan, bilgisayar

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir?

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir? FİNANSAL YÖNETİM FİNANSAL PLANLAMA Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA Finansal analiz işletmenin geçmişe dönük verilerine dayanmaktaydı ancak finansal planlama ise geleceğe yönelik hareket biçimini belirlemeyi

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA DİLLERİ BG-324 3/2 3+0+0 3+0 4 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi

Detaylı

Alparslan Serhat DEMİR, Endüstri Mühendisliğine Giriş Ders Notları, Sakarya Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü TESİS PLANLAMA

Alparslan Serhat DEMİR, Endüstri Mühendisliğine Giriş Ders Notları, Sakarya Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü TESİS PLANLAMA 9.1.Giriş TESİS PLANLAMA Tesis planlama bir kurum veya kuruluşun fiziksel ini geliştirmek için gerçekleştirilen sistematik bir yaklaşımdır. Bir organizasyonun en önemli varlıklarından biri olan kapladığı

Detaylı

BDE Avantajlar & Dezavantajlar. http://w3.gazi.edu.tr/web/usta 1

BDE Avantajlar & Dezavantajlar. http://w3.gazi.edu.tr/web/usta 1 BDE Avantajlar & Dezavantajlar http://w3.gazi.edu.tr/web/usta 1 BDE in Avantajları Geleneksel öğretim yöntemleriyle karşılaştırıldığında, bilgisayar destekli eğitimin birçok avantajı olduğu görülmektedir.

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ DERS İÇERİĞİ Ders Adı Ders Türü Finansın İlkeleri Zorunlu DERS HEDEFİ Finansın İlkeleri dersini alan öğrenciler aşağıdaki becerileri kazanacaktır: Finans nedir ve çalışma alanları nelerdir sorularına cevap

Detaylı

İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : İleri Seviye

Detaylı

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI BİLGİSAYAR SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : Bilgisayar Sayısal Kontrollü

Detaylı

1. Medisoft ile ETS arasındaki bütünle ik yapı : hatasız ve hızlı ETS hastane otomasyonu için neden çok önemlidir :

1. Medisoft ile ETS arasındaki bütünle ik yapı : hatasız ve hızlı ETS hastane otomasyonu için neden çok önemlidir : ETS hastaneler için geliştirilmiş kullanımı kolay ve Medisoft ile bütünleşik çalışan bir kurumsal kaynak planlama sistemidir. Amacımız; Medisoft ile sağlanan eksiksiz hastane otomasyonunu tam entegre bir

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun. Doç.Dr.Mehmet MISIR-2013 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİN temellerinin atıldığı Çanakkale zaferinin 100. yılı kutlu olsun. Son yıllarda teknolojinin gelişmesi ile birlikte; geniş alanlarda, kısa zaman aralıklarında

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ Sayın İlgili: İç denetim teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde çok temel bir yönetim aracıdır. Yönetim sürecinin temel bir unsuru olan kontrol ve izleme rolü iç denetim

Detaylı

ELN1001 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I

ELN1001 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I ELN1001 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DEPOLAMA SINIFLARI DEĞİŞKEN MENZİLLERİ YİNELEMELİ FONKSİYONLAR Depolama Sınıfları Tanıtıcılar için şu ana kadar görülmüş olan özellikler: Ad Tip Boyut Değer Bunlara ilave

Detaylı

SD130. Volvo sıkıştırıcılar 12,8-13,3 t 119 kw

SD130. Volvo sıkıştırıcılar 12,8-13,3 t 119 kw SD130 Volvo sıkıştırıcılar 12,8-13,3 t 119 kw Santrifüj gücü Yüksek santrifüj gücü ile yüksek silindir ağırlığının birleşimi, mükemmel sıkıştırmayı kolaylaştırır ve malzeme hedef derinliğine daha az geçişte

Detaylı

22. Ölçü ve Kot Eklemek

22. Ölçü ve Kot Eklemek 22. Ölçü ve Kot Eklemek Bu Konuda Öğrenilecekler: Ölçülendirme birimi ve hassasiyetini ayarlamak Doğrusal ölçülendirme aracı geçerli ayarları ile çalışmak Doğrusal ölçülendirme çizgisi oluşturmak Mevcut

Detaylı

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem endüstriyel görüntü işleme ölçüm ve kontrol leri, tecrübe ve bilgi birikimiyle işletmelerin ihtiyaçlarını en kapsamlı şekilde analiz ederek, en ekonomik ve uygun çözümü sunar. Son yılların vazgeçilmez

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Pazarlama Yönetimi BBA 261 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 102 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Tiger2 EK ÖZELLİK PAKETİ 3

Tiger2 EK ÖZELLİK PAKETİ 3 Tiger2 EK ÖZELLİK PAKETİ 3 Tiger2 Ek Özellik Paketi 3 İçeriği * : 1 Yeni Fonksiyonel Özellikler... 2 1.1 Sipariş Planlama - Satınalma Siparişleri İçin Şablon Tasarımı... 2 1.2 Emanet Ambarı ve Stok Fişlerinin

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE KULLANILAN ARAÇLAR Dr. Önder EYECİOĞLU 2012 BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE KULLANILAN ARAÇLAR 1. Akış Şemaları 2. Veri Akış

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Abidin Özler Makine Müh. İGU (A) Meditek Yazılım

RİSK DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Abidin Özler Makine Müh. İGU (A) Meditek Yazılım RİSK DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Abidin Özler Makine Müh. İGU (A) Meditek Yazılım Tanımlar Risk Değerlendirme : Risk yönetiminin bir parçası olup, hedeflerin nasıl etkilenebileceğini

Detaylı

OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ Resmi Gazete Tarihi: 28.06.2012 Resmi Gazete Sayısı: 28337 OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam,

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler ve Proses Yönetimi bilgisayar sisteminde birden fazla iş aynı anda etkin olabilir kullanıcı programı diskten okuma işlemi yazıcıdan çıkış alma

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı

Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Tanıtımı cse@akdeniz.edu.tr Antalya, 2015 2 Özet Akdeniz Üniversitesi tanıtım filmi Neden Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisi

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar ağlarının kullanımındaki temel amaç bilgi ve servislerin paylaşımıdır. Bu bölümde bilgisayar ağlarının sınıflandırılması ve kullanım amaçları anlatılmaktadır. Bu bilgi ve servislerin

Detaylı

Toplu İleti Gönderimi

Toplu İleti Gönderimi Toplu İleti Gönderimi İK ve Bordro Plus ürünlerinde; personelin doğum günü, işe giriş kutlaması gibi özel tarihlerde çalışanlara e-posta ile kutlama mesajları otomatik olarak gönderilebilir. Bu işlem Sicil

Detaylı

25.10.2011. Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları. Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402

25.10.2011. Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları. Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402 Arayüz Tasarımı ve Programlama Neleri Konuşacağız Arayüz Nedir? Arayüz Çeşitleri Arayüz Tasarım Yöntemleri Arayüz Tasarım Hataları Ömer Faruk MIZIKACI 2008639402 Arayüz Nedir? Bilgisayar ve uygulamalarının

Detaylı

Varlık davranış modeli: Bu aşama her entity ye etki eden durumların tanımlandığı, modellendiği ve dokümante edildiği süreçtir.

Varlık davranış modeli: Bu aşama her entity ye etki eden durumların tanımlandığı, modellendiği ve dokümante edildiği süreçtir. Yapısal Sistem Analiz ve Tasarım Metodu SSADM waterfall model baz alınarak uygulanan bir metottur. İngiltere de kamusal projelerde 1980 lerin başında kullanılan sistem analizi ve tasarımı konularındaki

Detaylı

2000 li yıllardan itibaren teknolojinin hızlı gelişiminden belki de en büyük payı alan akıllı telefon ve tabletler gibi kablosuz iletişim olanağı

2000 li yıllardan itibaren teknolojinin hızlı gelişiminden belki de en büyük payı alan akıllı telefon ve tabletler gibi kablosuz iletişim olanağı 2000 li yıllardan itibaren teknolojinin hızlı gelişiminden belki de en büyük payı alan akıllı telefon ve tabletler gibi kablosuz iletişim olanağı sağlayan cihazların daha iyi, hızlı ve ucuz modellerle

Detaylı

DURMAZSOFT ERP KURULUM VE YAPILANDIRMA

DURMAZSOFT ERP KURULUM VE YAPILANDIRMA DURMAZSOFT ERP KURULUM VE YAPILANDIRMA 1. Microsoft SQL Server 2008 R2 Express Edition Kurulum Rehberi SQL Server 2008 R2 Express Edition Limitleri Desteklenen CPU sayısı 1 Desteklenen en fazla bellek

Detaylı

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi TEKNOLOJĠ PLANLAMASI Başkent Üniversitesi ÖĞRENĠM KAZANIMLARI Bu dersi bitirdiğinizde; Teknoloji planlamasının ne olduğuna ilişkin bilgi edinecek, Teknoloji planlamasının amacını öğrenecek, Teknoloji planı

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI ANKET YÖNETİMİ. Kurum tarafından yapılacak anketlerin hazırlandığı, yayınlandığı ve sonuçların raporlanabildiği modüldür.

DESTEK DOKÜMANI ANKET YÖNETİMİ. Kurum tarafından yapılacak anketlerin hazırlandığı, yayınlandığı ve sonuçların raporlanabildiği modüldür. Bölüm ANKET YÖNETİMİ Kurum tarafından yapılacak anketlerin hazırlandığı, yayınlandığı ve sonuçların raporlanabildiği modüldür. Anket uygulaması için aşağıdaki işlem adımlarını uygulamak gerekmektedir.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

KATILIMCILAR Konuyla ilgili bankacıların katılımına yöneliktir.

KATILIMCILAR Konuyla ilgili bankacıların katılımına yöneliktir. 1. İŞ MÜKEMMELLİĞİ Seminerde basarılı, etkili, istenen sonuçları üreten mükemmel ve profesyonel olmak için gerekli, bilgi, beceri, tutum, bakıs açısı ve davranıslar hakkında bilgi aktarılması amaçlanmaktadır.

Detaylı

PERFORMANS YÖNETĐMĐ. Hedefe Odaklı Çalışma ve Yetkinlik Yönetimi.

PERFORMANS YÖNETĐMĐ. Hedefe Odaklı Çalışma ve Yetkinlik Yönetimi. PERFORMANS YÖNETĐMĐ Kurumların yapısına uygun performans yönetimi sistemini esnek yapı sayesinde Đnsan Kaynakları uygulaması içinde tanımlayarak takip edebilme Performans kayıtlarını yöneticilere e-posta

Detaylı

BDE Avantajlar & Dezavantajlar

BDE Avantajlar & Dezavantajlar BDE Avantajlar & Dezavantajlar 1 Öğrenme Hızı Katılımcı Öğrenme Çeşitlilik Kayıt Tutma Uygunluk Zamandan Bağımsızlık Görsel Çekicilik Güdüleme Özel Durumlar Tutarlılık Etkinlik ve Etkililik Bilgi Yönetimi

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz. 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz. 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi BENZETİM DİLLERİNDE MODELLEME YAKLAŞIMLARI Tüm benzetim dilleri; ya olay-çizelgeleme

Detaylı

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlama Ders 6 Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Fonksiyon Prototipleri Fonksiyon Prototipleri Derleyici, fonksiyonların ilk hallerini (prototiplerini)

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA BG-213 2/1 2+0+2 2+1 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2

ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2 ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2 VERİ YAPILARI Sunu Planı Kendini-gösteren Yapılar Dinamik Bellek Tahsisi Bağlı Listeler Yığınlar Kuyruklar Ağaçlar 1 Veri Yapıları Şu ana kadar, diziler, matrisler ve yapılar

Detaylı

YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 03. İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır.

YAPIM YÖNETİMİ - EKONOMİSİ 03. İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır. İNŞAAT PROJELERİNİN YÖNETİMİNDE FİZİBİLİTE ÇALIŞMASI İnşaat projelerinin yönetimi ve kurallar Parkinson Kuralı İşler veya eylemler olası olan zaman ve mekanının tamamını kullanacaktır. Peter İlkesi Bireyler

Detaylı