Ekonomiyi Anlamak. Çeviren: Nejdet Kandemir

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ekonomiyi Anlamak. Çeviren: Nejdet Kandemir"

Transkript

1 Ekonomiyi Anlamak Çeviren: Nejdet Kandemir

2 Rothbard, Murray N. Ekonomiyi Anlamak Making Economic Sense (2 nd edition) Çeviren: Nejdet Kandemir ISBN 13: Liberte Yayınları / 171 Avusturya İktisat Okulu Serisi / 9 1. Baskı: Kasım , Liberte Yayınları 1995, 2006 by the Ludwig von Mises Institute Sayfa Düzeni: Liberte Yayınları Tashih: Selçuk Durgut Kapak Tasarımı: Muhsin Doğan Montaj: Merkez Repro Baskı: Tarcan Matbaası Adres: Zübeyde Hanım Mah. Samyeli Sok. No: 15, İskitler, Ankara Telefon: (312) Faks: (312) Sertifika No: Adres: GMK Bulvarı No: 108/16, Maltepe, Ankara Telefon: (312) Faks: (312) Web: Sertifika No: 16438

3 İçindekiler GİRİŞ...17 İKİNCİ BASKIYA GİRİŞ...19 EKONOMİYİ ANLAMAK 1 Aptal Olan Ekonomi mi?...25 Şubat On Büyük Ekonomik Safsata...29 Nisan Konuları Tartışmak...37 Şubat Yaratıcı Ekonomi Dili...40 Eylül Kaos Teorisi: Matematiksel İktisadı İçerden Yıkmak...42 Mart İstatistik İçinden mi Yıkılıyor?...44 Şubat İnsan Davranışının Sonuçları: Amaçlı mı Amaçlanılmadan mı?...46 Mayıs Fâiz Oranı Konusu...48 Şubat Tasarruflar Çok mu Düşüktür?...51 Kasım Arz Yönünde Bir Yürüyüş...53 Ekim 1984

4 11 Keynesçi Safsatalar...56 Eylül Keynesçiliğin Geri Dönüşü...58 Ocak 1989 REFAH SOSYALİZMİ 13 Ekonomik Teşvikler ve Refah...63 Ekim Bilmediğimiz Hâliyle Sosyal Yardım...65 Nisan Bebek Ölüm Oranları Krizi...67 Haziran Aç ve Evsiz...70 Şubat Öfke, Zevk ve Kâr için Ayaklanma...72 Temmuz Sosyal Güvenlik Dolandırıcılığı...74 Nisan Sigorta Krizinin Kökleri...77 Önceden Yayınlanmamıştır 20 Hükümet Sağlık Sigortası...79 Ağustos Yeni-Muhafazakârların Sosyal Devleti...82 Eylül Meyvesine Göre...85 Ekim Kıtlık Politikası...88 Nisan Doğal Kaynaklara Karşı Hükümet...90 Aralık 1986

5 25 Çevreciler Teksas a Saldırıyor...92 Nisan Hükümet ve Hugo Kasırgası: Ölümcül Bir Kombinasyon...94 Aralık Su Akmıyor...97 Eylül 1985 EKONOMIK ŞIDDET OLARAK SIYASET leri Yeniden Düşünmek Mayıs Bush ve Dukakis: İdeolojik İkizler Kasım Perot, Anayasa ve Doğrudan Demokrasi Ağustos Bayrak Dalgalanması Önceden Yayınlanmamıştır 32 Clintonomi: Beklenti Ocak Gözler Önüne Serilen Clintonomi Mayıs Fiyat Kontrolleri Geri Döndü! Haziran Sağlık Programının Şeytani Prensipleri Aralık İşleri Yasadışı Hâle Getirmek: Bir Kez Daha Asgârî Ücret Aralık Sendika Problemi Aralık Cesar Chavez in Mirası Temmuz 1993

6 39 Özelleştirme Mart Özelleştirme Gelene Kadar Ne Yapmalı Eylül Nüfus Kontrolü Kasım Silâh Kontrolünün Ekonomisi Mart Okul Destekleri: Ters Giden Neydi? Ocak Viski İsyanı: Zamanımız için Bir Model mi? Eylül Eisnercı Manassas Ağustos 1994 GIRIŞIMCILIK SALDIRI ALTINDA 46 Tahviller, Bonolar ve Aptallar Yönetimi Haziran Salomon Kardeşler Skandalı Kasım Çöküş Konusundaki Dokuz Safsata Ocak Michael R. Milken e Karşı Güç Elidi Haziran Wall Street te Panik Haziran Hükümet-İşletme Ortaklığı Eylül Havalimanı Sıkışıklığı: Bir Piyasa Başarısızlığı Durumu mu? Ocak 1985

7 53 Havayollarının Yeniden Düzenlemeye Tâbi Tutulması Kuruntusu Kasım Rekabet İşbaşında: Xerox 25 Yaşında Şubat Otomobil Savaşı Aralık 1994 İFŞA EDILEN MÂLÎ GIZEMLER 56 Az mı Vergi Ödüyoruz? Nisan Vergi İadesinin Geri Dönüşü Temmuz Vergiden Düşme ve Sübvansiyon Kasım Şu Benzin Vergisi Mart Babbittçilik ve Vergiler Nisan Düz Vergi mi Yoksa Dümdüz Edilmiş Vergi Mükellefi mi? Haziran Bayan Thatcher ın Seçmen Vergisi Haziran Demir Leydi nin Kaçışı Şubat Bütçe Krizi Aralık Dengeli Bütçe Anayasa Değişikliği Aldatmacası Ekim 1987

8 EKONOMIK İNIŞ VE ÇIKIŞLAR 66 Ulusal Büro ve Konjonktür Dalgalanmaları Eylül Enflasyonlu Resesyon, Bir Kez Daha Ocak Gönüllü ve Zorunlu Deflasyon Nisan Bush ve Resesyon Şubat Resesyondan Öğrenilecek Dersler Temmuz Anlatılan Resesyon Eylül 1993 İTIBARÎ PARA VEBASI 72 Parayı Kurtarmak Eylül ve Ekim Dünya Para Krizi Şubat Yeni Uluslararası Para Programı Eylül Frank a Saldırmak Kasım Sâbit Döviz Kurlarına Dönüş Aralık Sâbit Döviz Kurları Hilesi Temmuz Keynesçi Rüya Temmuz 1989

9 79 Para Enflasyonu ve Fiyat Enflasyonu Eylül Banka Krizi! Mart Bankalara Hücumun Anatomisi Eylül Tasarruf ve Kredi Bankacılığı Problemi Konusunda Sorular ve Cevaplar Nisan Enflasyonun Geridönüşü Mayıs Enflasyon ve Kıvırma Uzmanları Mayıs Alan Greenspan: Fed Başkanı Konusunda Azınlık Raporu Ağustos Gizemli Fed Ekim Altına Dönüşün İlk Adımı Kasım Sâbit Döviz Kuru Kurguları Temmuz 1994 SINIRLAR ÖTESI EKONOMI 89 Korumacılık ve Zenginliğin Yıkılması Serbest Ticaret Perspektifi Mart NAFTA Safsatası Ekim NAFTA Sonrasında Hayat Var mı? Şubat 1994

10 93 Âdillik ve Çelik Hırsızlığı Şubat Güney Afrika ya Karşı Seferberlik Temmuz Elmaslar Gerçekten Ölümsüz mü? Haziran Yine Petrol Fiyatları Ekim Arabistan a Müdahale Neden? Kasım Bir Polonya Seyahati Haziran Peru ve Serbest Ticaret Temmuz Rusya için Bir Altın Standardı mı? Ocak Gorby yi Kefaletle Serbest Bırakmalı mıyız? Ağustos Vietnamlıları Hoş Karşılamak Şubat 1990 KOLEKTIVIZMIN SONU 103 Sosyalizmin Çöküşü Ekim Özgürlük Devrimi Ağustos Nasıl Desosyalize Olmalı Eylül Sosyalist Blok için Radikal Bir Reçete Mart 1990

11 107 Sosyalist Bir Borsa mı? Önceden yayınlanmamıştır 108 Savaş Sonrası Görkemli Dünya Mayıs Memlekete Devrim Geliyor Ocak Hızlı Çözümdeki Problem Mayıs 1994 ENTELEKTÜEL BORÇLARIMIZ 111 William Harold Hutt: Eylül Friedrich August von Hayek: Haziran V. Orval Watts: Temmuz Ludwig von Mises: Ekim Margit von Mises: Eylül Mises Enstitüsü nün Hikâyesi Mayıs 1988 SONNOT 117 Kasım Devrimi : ve Bu Konuda Ne Yapmalı? Daha Önce Yayınlanmamıştır DİZİN...410

12

13 Giriş Murray N. Rothbard ın ( ) akademik hayattaki katkıları müthiştir, ancak o aynı zamanda halkın ikna edilmesi konusuna da çok önem verirdi. Özgür bir toplum ancak genel halkın piyasanın öneminin ve devletçiliğin korkunç sonuçlarının farkında olması durumunda sürdürülebilirdir. Rothbard ın herkesi serbest ekonominin erdemleri konusunda ikna etmeyi ummasının sebebi budur. Rothbard a göre, halkı eğitmek stratejik olarak gerekliydi ve ahlâken bir yükümlülüktü. Aynı zamanda çok da eğlenceliydi den 1995 e kadar, Free Market Rothbard ın ekonomik olaylar hakkındaki aylık açıklamalarının adresiydi. Teori ve politikayı, entelektüel gücünden asla tâviz vermeden açık, neşeli düz yazı şeklinde sunardı. Mencken kuralına sâdık kalan Rothbard ın açık yazıları onun açık düşüncesinin bir sonucu idi. Fâiz oranları ve bölgesel vergiler gibi konuları tartışırken bile (bunlar iktisatçıların sıkıcı hâle getirmek için çok çalıştıkları konulardır) Rothbard hem eğlendirmekte ve hem de öğretmektedir. Free Market makaleleri onun bize bıraktığı mirasın önemli bir parçasıdır. Hükümetin bütün birimlerindeki her iki partiyi de (ve onların tüm bağlantılarını da) eleştirdiği için, biz onda bir prensipli Avusturya Ekolü iktisatçısı görüyoruz. İkinci Baskı Korumacılık ve Zenginliğin Tahribi adlı Mises Enstitüsü tarafından 1986 da yayınlanmış bir monografiyi, radikal para reformu için popülist bir dava şekillendirmek üzere 1991 de gerçekleşen Parayı Geri Almak çalışmasını ve Mises in ölümü üzerine 1973 te yayınlanan kısa, fakat etkileyici bir Mises biyografisi dâhil edilerek genişletilmiştir. Ekonomi mesleği ne kadar özelleşirse özelleşsin ve realiteden uzaklaşırsa uzaklaşsın, Rothbard doğruyu dâima daha kapsamlı şekilde iletmenin mümkün olduğunu ispatlamaktadır. Rothbard başka alanlarda olduğu gibi bu alanda da bize yol göstermektedir. Llewellyn H. Rockwell, Jr. Auburn, Alabama Ocak 2006 MURRAY N. ROTHBARD EKONOMIYI ANLAMAK 17

14 İkinci Baskıya Giriş Murray Newton Rothbard ( ) 20. Yüzyıl ın en önemli düşünürlerinden birisiydi. Burada bir ölçüde genel bir terim olan düşünür terimini kullanmayı tercih ediyorum, çünkü Rothbard ın ilgi alanı öylesine çeşitliydi ki alışılmış sınıflamalar yetmiyordu. Evet, Rothbard, Ludwig von Mises ve Friedrich Hayek in Avusturya geleneğinden bir iktisat teorisyeniydi. Ancak Rothbard, ekonomi prensipleri üzerine inanılmaz derecede kolay anlaşılır bir ders kitabı yanında aynı zamanda Büyük Buhran ın detaylı bir tarihini, iktisat düşüncesi üzerine iki ciltlik bir eseri, birkaç metodolojik makaleyi de yazmıştı. Modern iktisat mesleğinin özelleşmesiyle birlikte, bu maharetler tek başına bile sıra dışı olurdu: (eğer ne ücrete olursa olsun bir işiniz olmasını umursamıyorsanız) ya iktisat teorisini, iktisat tarihini veya iktisadî düşünce tarihini yazarsınız ya da (eğer öğrencilerin ve sıradan halkın anlaşılabilir bulduğu az sayıdaki şu iktisatçılardan biri iseniz) giriş mahiyetinde genel ders kitabı yazarsınız. Paul Samuelson ve Murray Rothbard gibi uçuklar hâriç, bunların hepsini birden yapmazsınız, tıpkı bir cerrahın kalpte veya beyinde uzmanlaşması, ancak asla ikisinde uzmanlaşmaması gibi. İş bununla da kalmıyor. İktisadın tüm alanlarına olan katkıları yanında, Rothbard koloni Amerikası tarihi ile ilgili olarak dört etkileyici ciltten oluşan bir eser yazmıştır. Aynı zamanda felsefeye, siyaset bilimine ve âdil ve özgür bir toplumda hukuk sisteminin doğası ve içeriği üzerine 357 sayfalık anlaşılabilir bir tez sentezlemek için hukuk teorisi ile ilgilenmiştir. Ha evet, az kaldı unutuyordum: Rothbard neredeyse tek başına dur durak bilmeyen gayreti ile ve biri tüm hükümet müdahalelerinin korkunç sonuçlarını, diğeri hükümeti olmayan bir toplumun sistemini açıklayan iki kitabı ile modern özgürlükçü hareketi başlattı. Şüphesiz bir dâhi olan etkileyici bir kişi diyebilirsiniz. Ancak kesin olarak neşeli bir robot insandı ve tanıyamadığı tüm daha basit ölümlüler hakkında acı ve kasvetli eleştiriler kusan birisiydi. Şimdi bunlar Murray Rothbard ın gerçekten şaşırtıcı özellikleri ile ilişkilidir. O komikti ve gerçek bir adamdı. Makalelerini okuduğunuzda bunu hemen anlarsınız. Ancak korkuyorum ki şu anda elinizde olan eser sizin Rothbard ın çalışmalarının okuduğunuz tek örneği ise size onun yazdığı sıkıcı konuların çok eğlendirici olduğu izlenimi verecektir. Ancak ne bekliyorsunuz? Bu makalelerin çoğu asıl olarak, açık bir şekilde iktisadî ve siyasî konularla ilgili olan Free Market ta yayınlanmıştı. Bunlar zaman zaman (müthiş önemlerine rağmen) bir parça sıkıcı konulardır. Eğer MURRAY N. ROTHBARD EKONOMIYI ANLAMAK 19

15 20 MURRAY N. ROTHBARD EKONOMIYI ANLAMAK sizin tepkiniz gerçekten bu ise onun daha hafif makalelerinin bir koleksiyonu olan The Irrepressible Rothbard ı (Dizginlenemez Rothbard) okumalısınız. Orada aynı kusursuz mantığı, vahşî dürüstlüğü ve hârika inceliği göreceksiniz. Ancak savaş karşıtı polemikler bağlamında, çeşitli ırksal ve cinsel çatışmalar üzerine olan patavatsız düşünceler, şaşırtıcı şekilde mâkûl komplo teorileri, Rothbard ın tahammül edemediği insanlar üzerine olan umursamaz (fakat inkâr edilemez derecede eğlenceli) önyargı eleştirileri, eski iyi Clinton eleştirileri, inanın ya da inanmayın yerel gazetenizde görebileceğinizden çok daha bilgili film eleştirileri bulacaksınız. Daha önce de belirttiğim gibi, bu çalışmadaki makalelerin çoğu orijinalde, Ludwig von Misses enstitüsü tarafından yayınlanan aylık bir mecmua olan, 1982 de Rothbard ın çok sevdiği hocasının mirasını sürdürmek ve geliştirmek için kurulan Free Market ta çıkmıştı. Ludwig von Mises ( ) onun yaşadığı zamanda Avusturya İktisat Ekolü nün tartışmasız savunucusu idi. ( Avusturya Ekolü nün öncülerinin tabiîyetini ifade etmektedir; Avusturya iktisatçıları Viyana nın işsizlik oranını incelemezler.) Onun teorik başarıları arasında 20. Yüzyıl ın başında, zamanın iktisatçılarının sâdece bir takas ekonomisindeki fiyatları açıklamak için kullanmış olduğu sübjektivist, marjinalci sisteme para fiyatlarını dâhil etmesi vardı. Mises aynı zamanda, suçu kapitalizme değil bankacılık sistemine, merkezî hükümetin müdahalesine atan bir konjonktür dalgalanması teorisi şekillendirmek için kendi hocası Eugen von Böhm-Bawer ın çalışması yanında Knut Wicksell in çalışmasına da eğildi. (Friedrich Hayek in Misesçi döngü teorisini geliştirmesinden dolayı 1974 Nobel İktisat Ödülü nü kazanmıştı.) Bir diğer büyük katkı Mises in çalışmasının yöntembilim üzerine olan etkisiydi. Mises ekonomi kanunlarının bir praxeology takımı (insan davranışı mantığı veya bilimi) olduğunu ve doğal bilimlerin fiziksel kanunları ile karşılaştırılamayacağını savunmaktaydı. Doğa bilimlerinde gerçek sonucu (örneğin bir top mermisinin izlediği yol) gözlemleriz ve sonra onu etkileyen nedensel güçleri açıklayan bir hipotez geliştiririz. Aksine sosyal bilimlerde (kriminoloji, sosyoloji, psikoloji veya ekonomi) biz en azından belli bir genelleme düzeyinde etkili olan harekete geçirici güçleri bildiğimizi sanırız: Bir adam bir bankayı soyduğunda onun vücudundaki fiziksel atomları incelemeyiz, fakat şunu sorarız, Onu bu şiddet eylemine iten şey nedir? Ona doğruyu yanlıştan ayırmayı öğreten bir rol modeli yok muydu? vs. (Bu bizim fizikçi veya kimyacıların kullandığı metotları kullanamamamızdan dolayı değil, fakat bizim çok işimize yaramayacaklarından dolayıdır. Onlar kesinlikle polislerin yağmayı önceden belirlemesine yardım etmeyeceklerdir! Bu görev için bizim hırsızın kafasının içine girmemiz gerekmektedir.) Mises, artan hacimdeki ekonomi analizine (en azından 20. Yüzyıl başı için) bakmış ve onun özünü, insanların davranışta bulundukları gerçeğinden mantıksal sonuçlar çıkarma şeklinde berraklığa kavuşturmuştur. Bir başka ifade ile Mises tüm geçerli iktisat kanunlarının insanların,

16 GIRIŞ 21 istenen amaçları başarmak (başarmaya çalışmak) için araçlar tercih eden rasyonel (ancak hata yapabilir) varlıklar olduğu gerçeğini içerdiğini düşünmüştür. Bu konuyu gündeme getiriyorum çünkü bazı insanlar arasında tüm serbest piyasa ekonomicilerini aynı kefeye koyma yönünde bir eğilim vardır. Bu kişiler Milton Friedman ve Ludwig von Mises in (veya Murray Rothbard ın) temelde aynı şeyi söylediğini ifade ediyorlar. İktisat biliminin bu şekilde uygun bir temele oturtulması konusu bu dikkatsiz grubun hatalarının önemli bir örneğidir. Mises ve Rothbard ın görüşünün tam aksine, Milton Friedman ekonomide pozitivizmi savunması ile, yani fiziksel bilim metotlarının sosyal bilimlere uygulanmasını savunması ile ünlüdür. Mises (ve Rothbard) ile laissez-faire in Milton Friedman gibi popüler savunucuları arasında veya daha yakın zamanlardaki Lawrence Kudlow veya Alan Greenspan gibi Amerikan siyasî muhafazakârları arasında başka bir fark daha vardır. Bu iktisatçıların hepsinin meselâ sermâye kazancı vergisindeki bir azalmanın tüm Amerikan ekonomisi için iyi olduğu veya asgarî ücreti saatte 10 dolara çıkarmanın kenar mahâlle azınlıklarına zarar vereceği konusunda hemfikir olacağı doğrudur. Bu anlamda hepsi hükümet karşıtıdır. Fakat Mises (hatta daha da fazla şekilde Rothbard) bireysel özgürlüğü ve serbest girişimi teşvik etmeleri ve ekonomiye hükümet müdahalesini eleştirmeleri konusunda çok daha tutarlıydılar. Bu nedenle Friedman sâdece yardım miktarlarının hesaplandığı metot bakımından yeni olan bir sosyal yardım programı olan negatif gelir vergisini savunabilir. Greenspan ve Kudlow ise Amerikan Merkez Bankası konusunda hükümetin bir problem olduğunu düşünmez. Tabiî ki bazıları bu son ifadelerin hem adâletsiz olduğuna, hem de siyasî açıdan safça olduğuna inanabilir. Gerçekten de Mises e karşı (ve özellikle Rothbard a karşı) en büyük şikâyetlerden biri onların gerçekçi olmayan prensiplerinden dolayı doğru yöndeki bir hareketi destekleyemeyecek olan dik kafalı, dogmatik ideologlar olduğu şeklindedir. Bu itirazın altına imzamı atmasam da, bu giriş bölümü bu itiraza cevap vermem için çok uygun bir yer değildir. Ancak bir diğer popüler itirazın Rothbard ın değişen rüzgârlara göre çeşitli komünistler, Demokratlar, korumacı Cumhuriyetçiler vs. ile işbirliği yapabilecek olan satılık bir kişi olduğu şeklinde olduğunu ifade edeyim. Şimdi onun stratejik görüşü hakkında siz ne buyurursunuz? Şimdi son derece radikal anarşist-kapitalist hareket onun favori tuttuğu bir konudur. Fakat Rothbard aynı anda hem dogmatik prensipçi ve hem de satılık bir fırsatçı olamaz! Size ne tip bir kişi olduğu hakkında biraz fikir vermesi için Rothbard la ilgili bazı kişisel anekdotlarımı da dâhil etmek isterim, fakat ne yazık ki ben kendim şahsen onunla hiç tanışmadım. Pek çok kişinin John F. Kennedy hakkında söylediği gibi, haberi öğrendiğimde tam olarak nerede olduğumu gerçekten hatırlayamıyorum. Hillsdale College de bir iktisat öğrencisiydim ve bir başka arkadaş büyük bir serbest piyasa iktisatçısının öldüğünü söylemişti. Midem çok kötü hâlde, Murray

17 22 MURRAY N. ROTHBARD EKONOMIYI ANLAMAK Rothbard değil, değil mi? diye sordum. Arkadaşım Ya, adı buydu diye cevapladı. Büyük hayâl kırıklığına uğramıştım, çünkü pek çok bakımdan Rothbard ın çalışmalarıı (hem iktisat alanı ve hem de siyasî felsefe bakımından) benim için kendi çalışmalarımı değerlendirme standardı olmuştu. Hemfikir olmadığımız konularda (böyle pek çok konu vardı) eleştirilerime cevap vermesini duymak isterdim. Şimdi ise bu imkânsızdı. (Evet, diğer pek çok Amerikan lisans öğrencisi gibi ben de kendi kendimi yetiştirmiştim). Fakat hemfikir olduğumuz konularda (Rothbard ın konuyu gerçekten kafama kazıdığı konularda) ondan çok etkilenmiştim. Bu anlattığımı elinizdeki koleksiyonda bulacaksınız. Doğru olması yanında, Rothbard ın yazısı aynı zamanda eksiksizdir ve doğrudandır. (Aksine Hayek in değindikleri sık sık geçerli ve son derece kesindir, fakat yedi cümle ve üç noktalı cümleden oluşabilir.) Siz ayrıca Rothbard ın sonsuz bilgi genişliğini de hissedeceksiniz. Mark Twain in ifadesiyle, yaşlandıkça, Murray Rothbard bana akıllı geliyor. Ben bunu Avusturya İktisadı alanında ileri düzeyde bir ders öğretirken fark ettim. Okumalardan biri Rothbard ın ünlü (1956) makalesi olan Toward a Reconstruction of Utility and Welfare Economics idi. Matematiksel iktisat alanında oldukça üst düzeydeki bir doktora programından henüz mezun olmuş birisi olarak kendimi von Neumann- Morgenstern kullanım işlevi gibi soyut kavramlarda oldukça bilgili görürdüm. Rothbard ın bu konuları ispatındaki matematiksel bilgiye son derece ters düştüğünü ve onların yanlış varsayımlarını ortaya koyabildiğini görünce oldukça şaşırmıştım. Elinizdeki koleksiyonu yeniden okurken Rothbard ın kaos teorisi konusundaki makalesine rastlayınca da oldukça şaşırmıştım. Kendiliğinden düzen (yani basit mikro temellerden düzenli makro fenomenlerin ortaya çıkışı) konusunda bir seminerden dolayı, kaos teorisinin geçmişi ve mevcut uygulamaları konusunda tüm bir kitap okumuştum. Rothbard ın da görünüşte aynı şeyi yapmış olduğunu bu şekilde anladım, çünkü onun makalesi derin bir anlayışa işaret eden isim referanslarını ve ince noktaları taşıyordu. Özellikle tezat olan şey onun bu makalesini yıllar önce, Making Economic Sense (Ekonomiyi Anlamak) ilk çıktığında okumuş olmam ve bu ince noktaları atlamış olmamdı. Çünkü o zamanlar Rothbard ın neyden bahsettiğini pek bilmiyordum. Paylaşabileceğim bir diğer anekdot annemle ve annemin bir arkadaşıyla birlikte yaptığımız bir seyahatle ilgilidir. Daha önce baştan sona okumuşsam da, Making Economic Sense i de (birinci baskısını) beraberimde götürüyordum. Seyahatimin bir ânında annemin arkadaşı sıkıldı ve kitaba bir göz atıp atamayacağını sordu. Rothbard ın muhteşem olduğunu bilsem de, tereddütle kabûl ettim, çünkü gerçek bir kişi onu sıkıcı ve/veya çılgın bulabilirdi! Fakat birkaç sayfa sonra annemin arkadaşı kıkır kıkır gülüyordu, hatta kitabı annemle tartışmaya başladı. Rothbard ın yeni evlerin de eskileri kadar uzun ömürlü olacak şekilde inşa edilebileceği konusundaki gözlemini özellikle sevmişti çünkü Şey, onu bugün o şekilde inşa etmeye paraca gücümüz yetmez. Kısaca, orada Rothbard a neden dolayı güvenmediğimi

18 GIRIŞ 23 tam olarak hatırlayamıyorum, (o zamanlar ne de olsa bir delikanlı yaşlarındaydım) fakat güvensizliğim tamamen mesnetsizdi. Her ne kadar biz genç özgürlükçülerin çoğu George W. Bush un eşi benzeri görülmemiş bütçe açıkları ve diğer ülkeleri işgâl etme isteği konusunda Cumhuriyetçi Parti ile şoka uğrasak ve hayâl kırıklığı yaşasak da, buradaki makalelerden bazıları bunun yeni bir şey olmadığını gösteriyor. Ronald Reagan konusunda Rothbard şunları yazıyor: Hükümeti sırtımızdan atma söylemini müthiş şekilde yayılan Büyük Hükümet realitesi ile bir araya getirmeyi başaran aynı yönetimin, zenginlik ve hür teşebbüs adına başarısız olmuş devletçi bir Keynesçiliği tekrar geri getirmesi bir tesadüf değildir. Daha sonraki bir makalesinde Rothbard şöyle devam ediyor: Reagan yönetiminin başlangıcından beri bordro vergilerimizde resmî adıyla gelir vergisi kısmındaki çok bahsedilen azaltmalar Sosyal Güvenlik kısmındaki artışla dengelenmiş hatta onu bile karşılayamamıştır. Ancak halk Sosyal Güvenlik vergisinin bir şekilde bir vergi olmadığını düşünmeye şartlandığı için, Reagan-Bush yönetimlerinin vergi azaltmanın kahraman savunucuları olarak ve kötü Demokratların vergi artırma eğilimlerine karşı direnişçiler olarak kasılmaları yanlarına kâr kalmıştır. Rothbard ın makalesi Why the Intervention in Arabia? bugün Ortadoğu kadar uzak yerlerde inandırıcılığa sâhip bir çalışmadır. Komedyen Bill Hicks in stand-up eleştirilerine kulak verildiğinde de benzer bir fenomen meydana gelmektedir. Hicks Irak ın işgâlinden önce öldüyse de, onu Bush un savaş gerekçeleri ve Saddam ın ikiyüzlü şekilde şeytanlaştırılması konusundaki eleştirisini (ilk birkaç dakika Hicks in George Herbert Walker Bush u kastettiğini fark etmeden) duyabilirsiniz. Bu Giriş bölümüne Murray Rothbard ın 20. Yüzyıl ın en önemli düşünürlerinden birisi olduğunu söyleyerek başlamıştım. Büyük ölçüde Mises Enstitüsü nün gayretleri yoluyla, Rothbard ın çalışmaları (elinizdeki koleksiyon bunun sâdece bir bölümüdür) daha da geniş okurlara ulaşmaya devam etmektedir. Her ne kadar emin olmak için çok erkense de, belki de gelecekteki yazarlar Murray Rothbard ı 21. Yüzyıl ın en etkileyici düşünürlerinden birisi olarak göstereceklerdir. Robert P. Murphy Hillsdale College Aralık 2005

19 EKONOMIYI ANLAMAK

20 1 Aptal Olan Ekonomi mi? Şubat başkanlık seçim kampanyasında sürekli tekrarlanan Clıntoncı temalardan birisi hâlâ devam ediyor: eğer aptal olan ekonomi ise şanlı ekonomik zaferin halk nezdinde kredisi neden Başkan Clinton a gitti? Clintoncıların hükmü Kasım 1994 teki ses getiren Demokrat mâğlubiyetin sebebinin mesajı halka ulaştırma başarısızlıklarından dolayı olduğu şeklindeydi. Mesaj da ekonomideki mevcut gelişmeler konusundaki iyi haberlerdi. Daha akıllı bazı Clintoncılar Başkan ve yardakçılarının bu mesajı durmaksızın tüm Amerika da tekrarlamış olduklarını fark ettiler; bu nedenle seçmenlerin Rush Limbaugh ve arkadaşlarını dinleyerek geçici şekilde sersemledikleri şeklindeki mâkûl alternatif açıklamaya yaslandılar. Öyleyse bu popüler gerekçede yanlış olan neydi? Alışıldığı üzere, bu siyasî analizde mevcut olan çok farklı tip yanılgılar bulunmaktadır. İlk yanılgı sık sık âdi Marksizm olarak bilinen ekonomik determinizmdir. Ekonominin durumu halkın siyasî tutumunu belirlemede kesinlikle önemli olsa da halkın protestosu için ekonomik olmayan pek çok sebep bulunmaktadır. Örneğin halk silâhların kontrolü, göçmen akını ve hükümet ve baskın liberal kültürün geleneksel etik prensipler yanında din ve burjuva üzerine olan topyekûn saldırısı konusunda özellikle hassastı. Diğer ekonomik olmayan sebepler arasında siyasetçilerin seçmenlere verdikleri sözleri tutmaları konusundaki gittikçe artan kötümserlik bulunuyordu. Bu bir kötü niyetlilik mikrobunun yol açtığı bir enfeksiyondan ziyâde tecrübeyle kazanılan bir kötümserlikti. Başkandan, karısından ve onların kişisel özelliklerinden ( karakter konusu ) tiksinme söz konusuydu. Bu, seçim üzerinde güçlü bir etkiye sâhip olan duygusal bir tepkiydi. Ancak halkın siyasî tutumunu ve davranışını belirleyen sayısız ekonomik olmayan sebep dışında, yaygın olan o ekonomidir savı siyasette ekonomiye dayalı sebeplerin önemli hususlarını bile devre dışı bırakmaktadır. Çünkü ünlü Clintoncı slogan ekonominin tüm önemli hususlarına odaklanmaya yaklaşmaz bile. Bunun yerine Clintoncı anlamı yakalamak için, fikir aptal olan konjonktür dalgalanmasıdır şeklinde değiştirilmelidir. Clintoncıların ve medyanın gerçekte MURRAY N. ROTHBARD EKONOMIYI ANLAMAK 25

21 26 Ekonomiyi Anlamak savunduğu şey âdi konjonktür dalgalanması determinizmidir : eğer ekonomi gelişiyorsa iktidardakiler yeniden seçilecektir: eğer resesyonda isek halk iktidardaki partiyi yollayacaktır. Konjonktür dalgalanması ilk bakışta ekonomiye eşdeğer görünebilir, fakat aslında böyle değildir. Seçmenler tarafından ekonominin döngüsel olmayan, yani bir yükselme-gerileme sürecinin bir parçası olmayan, fakat daha ziyâde sürekli (uzun vâdeli) eğilimleri yansıtan bazı hayatî özellikleri olduğu kabûl edilmektedir. Vergilere ve uzun vâdeli yaşam standartlarına ne olduğu (bu standartlar arasında elle tutulur olmayan, ölçülemez fakat hayatî bir kavram olan yaşam standardı bulunmaktadır) son derece önemlidir. Hatta çoğu kez teknik olarak döngünün gelişme aşamasında mı yoksa daralma aşamasında mı olduğumuzdan çok daha önemlidir. Gerçekten de halkı ajite eden ekonomik kederin bu döngüyle, hızlı gelişmeyle veya resesyonla çok az ilgisi vardır ya da hiç yoktur: insanların cepleri yanında ruhlarını da hırpalayan uzun vâdeli, görünüşte kalıcı olan, özellikle yavaş olan bir amansız, mahvedici yaşam standardı gerilemesidir. Vergileri ve kazançları üzerindeki vergi ısırıkları federal, eyalet, bölge ve yerel yönetim seviyelerinde devam etmektedir. Gizleyici kelimeler artık işe yaramıyor: ister aidatlar, ister katkılar veya isterse sigorta primleri diye adlandırın, hepsi sonuçta vergidir ve insanların sâhip oldukları şeyleri sürekli olarak emmektedirler. Müesses Nizam iktisatçıları, istatistikçileri ve mâlî uzmanları enflasyonun mâğlup edildiğini, yapısal ekonomik faktörlerin enflasyona geri dönüşü engellediğini ve tüm diğer zırvaları ilân etmeye devam etseler de, tüm tüketiciler cüzdanlarında ve kalplerinde bilirler ki süpermarkette, mağazada, aidatlarda, sigortalarda, dergi aboneliklerinde ödedikleri fiyatlar sürekli olarak artıyor ve doların değeri sürekli olarak düşüyor. Ekonomi bilimcileri istedikleri kadar, tüketicilerin yaşadığı tüm bu deneyimin sâdece kişisel olduğunu, güçlü rakamsal verilerin ve istatistiksel analizlerin ekonomik gelişmenin canlı olduğunu gösterdiğini, ekonominin çok iyi durumda olduğunu, enflasyonun bittiğini vs. söylesinler. Onların bu hor görücü suçlamaları kimseyi etkilemiyor. Sonuçta tüm bu bilim sâdece, halkı ekonomi ve istatistik uzmanlarının avukatlar ve siyasetçilerle bir avuç (nasıl ifade edelim?) dezenformasyon uzmanı olarak aynı yerde bulunduğu konusunda ikna etmeye yarıyor. Eğer her şey bu kadar iyi gidiyorsa, halk gittikçe daha çok şunu bilmek istiyor: bugünün yeni evli çiftleri ebeveynlerinin yeni evli olduğu zamanlarda keyfini sürdüğü yaşam standardını niçin yakalayamıyorlar? Nasıl oluyor da kendilerine bir ev satın alamıyorlar? Amerikan tecrübesinin ana unsurlarından birisi dâima her kuşağın kendi çocuklarının kendilerinden daha iyi durumda olmasını beklemesi olmuş-

22 Aptal Olan Ekonomi mi? 27 tur. Bu beklenti asla bir kafasız iyimserliğin ürünü değildi. Gerçekten de ebeveynlerinden daha varlıklı olan önceki her kuşağın tecrübesinde yerleşik olan bir şeydi. Ancak şimdi realite bunun tam tersidir. İnsanlar ebeveynlerinden daha kötü durumda olduklarını bilmektedirler. Bu nedenle mantıken kendi çocuklarının daha da kötü durumda olacağını bilmektedirler. Her baktığınız tarafta benzer bir cevap görüyorsunuz: bu (50 yıllık) ev gibi aynı dayanıklılık vasıflarına sâhip yeni bir binayı neden inşa edemiyorsunuz?... Şey, onu bugün aynı şekilde inşa etmeye ekonomik açıdan gücümüz yetmez. Eğer nereye bakacağınızı bilirseniz, resmî istatistikler bile bu noktayı doğrulamaktadır. Örneğin, Amerikan ailelerinin dolar olarak medyan reel geliri (enflasyona göre düzeltilmiş olarak) 1973 tekine göre daha düşüktür. Buna göre eğer aile parçalanırsa çok daha kasvetli bir tablo ortaya çıkar. İşgücünde yer alan evli kadınların sayısındaki olağanüstü artıştan dolayı aile geliri sâdece hafif şekilde düşmüştür. Annelik ve ev işlerinden büro sıkıntılarına ve keşmekeşine olan büyük çaptaki kayma egemen liberal kültürümüz tarafından kadını ev kadınlığının sıkıcılığından kurtarma şeklinde feminizmin şanlı bir zaferi olarak yorumlanmaktadır. Böylece kadınlar bir kariyer yaparak kişiliklerini geliştirebileceklerdir. Bu bazı meslekler için doğru olsa da, işe gitme sebebim sâdece bir maaşla geçinemememizdir sözünü hâlâ her yerde duyabilirsiniz. Tekrar belirtmekte fayda var, sübjektif sebepleri belirlemenin hiçbir yolu olmadığı için bu faktörü ölçemiyoruz. Fakat çalışan kadınların büyük çoğunluğunun (yani şâşaalı kariyerlerde olmayanların) sâdece aile gelirinin önemli ölçüde düşmesini engellemek için çalışmaya devam ettiğinden şüpheleniyorum. Tercih şansları olsa, taş devrinin çok kötülenen Ozzie ve Harriet ailesine dönmekten mutlu olacaklarından şüpheleniyorum. Tabiî ki fiyatlar yükselme yerine düşerken, ekonomide gerçekten de hızla gelişen sektörler bulunuyor. Bunlar arasında dikkat çekenler bilgisayar sanayisi ve (yakın veya orta vâdeli bir gelecekte artan sefaletlerini her biri başka bir saçmalık versiyonu sunan 500 interaktif, dijital, sibernetik kanalın şâşaasında boğabilirlerse) aşırı abartılmış internet çağı denen şeyden gelenlerdir. Bu Alvin Toffler ve Newt Gingrich gibi tekno-gelecekçi guruları tatmin edebilecek olan bir gelecektir, fakat bahse girerim geri kalanlarımız gittikçe daha mutsuz olmakta ve (yoğun vergilendirme, ucuz para ve kredi, sosyal güvenlik programları, zorunluluklar ve hükümet düzenlemeleri yoluyla) bize bu uzun süreli kötüleşmeyi getiren ve Amerikan rüyasını mahveden siyasî sisteme öfkelenmeye hazırız.

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith C.Can Aktan (Ed.), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak- İş Konfederasyonu Yayını, 2002. NİÇİN BAZI MİLLETLER ZENGİN, BAZILARI YOKSUL? Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir.

Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. - 1 - I. A.B.D. HAKKINDA GERÇEKLER Bu bölümde A.B.D. nin tarihi ve A.B.D. hakkında sıkça sorulan konular hakkında genel bilgilere yer verilmektedir. 1- Genel bakış A.B.D. nin değişen nüfus yapısı: http://usinfo.state.gov/journals/itsv/0699/ijse/ijse0699.htm

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2013 HAZİRAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Temmuz 2013 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

2013 ABD Hükümeti Bütçe Krizi

2013 ABD Hükümeti Bütçe Krizi 2013 ABD Hükümeti Bütçe Krizi 1 Ekim 2013 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi, Obamacare olarak bilinen sağlık reformunun bir yıl ertelenmesini içeren tasarıyı kabul etti. Tasarının meclisten geçmesinin

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Fitch, Türkiye nin kredi notu ve görünümünü korudu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu BBB- olarak korurken, kredi notunun Durağan olan görünümü de değiştirmedi.

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi.

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi. Dünya Ekonomisi Ne Durumda Ahmet YETİM Türkiye ekonomisi özellikle 2000 ve 2001 krizlerinden itibaren giderek artan ölçekte dünya ekonomisine daha duyarlı hale geldi. Bunda; AB tam üyelik maratonunda kaydedilen

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 14 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu 1

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Yeni bir dönem açılıyor: Mali çöküş, depresyon, sınıf mücadelesi

Yeni bir dönem açılıyor: Mali çöküş, depresyon, sınıf mücadelesi Yeni bir dönem açılıyor: Mali çöküş, depresyon, sınıf mücadelesi Devrimci Marksizm Yayın Kurulu Uzun vadede bu felâket konusunda suçun nasýl daðýtýlacaðý çok þeyi belirleyecektir. Ýþte bu, önemli bir entelektüel

Detaylı

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME

MİLLİ GELİR VE BÜYÜME EYLÜL Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (GSYH), yılının. çeyreğinde, önceki yılın aynı dönemine göre %, oranında büyüdü.. çeyrek gelişim hızı ise, %, e yukarı yönlü revize edildi. Böylece Türkiye ekonomisi, yılın

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2010 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD ekonomisindeki büyümenin ikinci çeyrekte %1.7 olarak

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011 Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar Temmuz 2011 Görünüm Küresel ekonomide toparlanma sürüyor: Gelişmiş ülkelerdeki borç yükünün yarattığı kırılganlık sebebiyle toparlanma yavaş seyrederken, gelişmekte

Detaylı

Hüsnü Özyeğin; YİSAD da konuştu Türk yöneticiler her yerde başarılı

Hüsnü Özyeğin; YİSAD da konuştu Türk yöneticiler her yerde başarılı Hüsnü Özyeğin; YİSAD da konuştu Türk yöneticiler her yerde başarılı Türkiye nin topal ayağı eğitimdir diyen Özyeğin, düşük eğitim düzeyi ile ekonominin gelişmesini mucize olarak yorumladı. Cari açığın

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- AĞUSTOS 2013 (SAYI: 54) 28.08.2013 GENEL DEĞERLENDİRME Küresel Ekonominin Dinamikleri Türkiye Ekonomisini Etkiliyor Veriler AB de durgunluğun sona erdiğine işaret ediyor. Euro

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Haziran ayında bir önceki

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları (devam. 2. Kısım) Slides prepared by Thomas Bishop

Chapter 9. Ticaret Politikasının Araçları (devam. 2. Kısım) Slides prepared by Thomas Bishop Chapter 9 Ticaret Politikasının Araçları (devam. 2. Kısım) Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. İhracat Teşviki (İmport Subsidy) İhracat teşvikleri

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

DERS PROFİLİ. Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Ödül Celep

DERS PROFİLİ. Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Ödül Celep DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Amerikan Siyaseti POLS 233 Güz 3 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz.

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz. 1. Emeğin marjinal ürününün formulü nedir? 2. İşçi fazlasının formulü nedir? 3. İşveren fazlasının formulü nedir? 4. İş fazlasının formulü nedir? 5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

MIT OpenCourseWare http://ocw.mit.edu. 14.30 Ekonomide İstatistiksel Yöntemlere Giriş Bahar 2009

MIT OpenCourseWare http://ocw.mit.edu. 14.30 Ekonomide İstatistiksel Yöntemlere Giriş Bahar 2009 MIT OpenCourseWare http://ocw.mit.edu 14.30 Ekonomide İstatistiksel Yöntemlere Giriş Bahar 2009 Bu materyale atıfta bulunmak ve kullanım koşulları için http://ocw.mit.edu/terms sayfasını ziyaret ediniz.

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 19: Menkul Kıymet Analizi. Bahar 2003

15.433 YATIRIM. Ders 19: Menkul Kıymet Analizi. Bahar 2003 15.433 YATIRIM Ders 19: Menkul Kıymet Analizi Bahar 2003 Giriş Piyasada gözlemlediğimiz fiyatlar nasıl açıklanır? Etkin bir piyasada, fiyat kamuya açık olan tüm bilgileri yansıtır. Piyasa bilgisini piyasa

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

ABD San Francisco FED Başkanı John Williams ve ABD Kansas City FED Başkanı Esther George un konuşmaları bugün takip edilecek.

ABD San Francisco FED Başkanı John Williams ve ABD Kansas City FED Başkanı Esther George un konuşmaları bugün takip edilecek. Ekonomik Gündem Japonya Merkez Bankası para politikasında bir değişikliğe gitmedi. Parasal tabanın yıllık varlık alım miktarını 80 Trilyon Yen artırılması politikasını devam ettirme kararını 1 e karşı

Detaylı

Tanrı Zar Atmaz Ya FED?

Tanrı Zar Atmaz Ya FED? Tanrı Zar Atmaz Ya FED? Yaklaşık 10 yıllık küresel finans krizinin başladığı yer olan Amerika, krizi dünyaya ithal etmekle kalmadı, bunu kendi bünyesinde de çok ağır yaşadı aslında Özelikle 2008-2009 sürecinde

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MAYIS 2014 (SAYI: 63) 04.06.2014 GENEL DEĞERLENDİRME BÜTÇE AÇIĞI İKAZ EDİYOR Küresel ekonomi krizden çıkış sinyalleri verdi. Hem OECD hem de AB ülkelerinde GSYH arttı. OECD

Detaylı

DJI, S&P500 VE Nasdaq Vadeliler Haftalık Temel/Teknik Görünüm

DJI, S&P500 VE Nasdaq Vadeliler Haftalık Temel/Teknik Görünüm 03 KASIM 2014 DJI, S&P500 VE Nasdaq Vadeliler Haftalık Temel/Teknik Görünüm Gecen hafta küresel piyasalar için önemli gelişmeler olurken Amerikan vadelileri son tüm zamanların en yükseğini test etti. 29

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI

KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI SUNUM PLANI 1 KÜRESEL KRİZİN GELİŞİMİ 2 KÜRESEL KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ 3 4 TÜRKİYE NİN KONUMU KRİZDE SON DURUM KÜRESEL KRİZ 1929 DÜNYA

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Borsa Istanbul Faiz Döviz

Borsa Istanbul Faiz Döviz Ekim 2015 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık bazda %1,55, bir önceki yılın Aralık ayına göre %7,86, bir önceki yılın aynı ayına göre %7,58 ve on iki aylık ortalamalara göre %7,69 artış gerçekleşti. Ana

Detaylı

HONG KONG ÜLKE RAPORU 17.12.2014

HONG KONG ÜLKE RAPORU 17.12.2014 HONG KONG ÜLKE RAPORU 17.12.2014 YÖNETİCİ ÖZETİ BTSO Dış Ticaret Müdürlüğü nün kayıtlarına göre, Bursa dan HONG KONG a ihracat yapan 42 firma bulunmaktadır. 31.12.2013 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

GÜNLÜK YATIRIM BÜLTENİ 22 Mart 2012

GÜNLÜK YATIRIM BÜLTENİ 22 Mart 2012 GÜNLÜK YATIRIM BÜLTENİ 22 Mart 2012 PİYASALARA BAKIŞ 80,000 70,000 60,000 50,000 40,000 30,000 20,000 10,000 0 Günün odak noktasında Avrupa da açıklanacak Mart ayı PMI endeksleri yer alıyor. Bloomberg

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği

Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği www.pwc.com.tr Halka Arz Seyri: Türkiye ye Bakış 2013 yılının ikinci çeyreği Sermaye Piyasaları Giriş Pegasus un Nisan ayında gerçekleşen halka arzından 278 milyon Euro elde edildi ve bu, son 12 ayda gerçekleşen

Detaylı

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara 2015 Yılında Para ve Kur Politikası Erdem BAŞÇI Başkan 10 Aralık 2014 Ankara Temel Amaç: Fiyat İstikrarı 2017 yılı enflasyon hedefi Hükümet ile varılan mutabakatla uyumlu olarak yüzde 5 seviyesinde belirlenmiştir.

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı