Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "http://www.megaupload.com/?d=2614sn1c"

Transkript

1

2 Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Chan. Clung-Yao. Fundamentals of crash sensing in automotive air bag systems /. p. cm. Includes bibliographical references and index. ISBN Air bag restraint systems. 2. Crash sensors. 3. Automotive sensors. I. Title TL159.5.C '76--dc CIP Copyright 2000 Society of Automotive Engineers, Inc. 400 Commonwealth Drive Warrendale, PA U.S.A. Phone: (724) Fax: (724) Translation in Turkish ISBN All rights reserved. Printed in the United States of America Permission to photocopy for internal or personal use, or the internal or person use of specific clients, is granted by SAE for libraries and other users registered with the Copyright Clearance Center (CCC), provided that the base fee of $.50 per page is paid directly to CCC, 222 Rosewood Dr., Danvers, MA Special requests should be addressed to the SAE Publications Group /00-$.50. SAE Order No. R-217

3 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. BÖLÜM 1 GEÇMİŞ VE BİLGİ BİRİKİMİ... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 1.1 TARİHİ BAKIŞ AÇISI...HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 1.2 KAZA İSTATİSTİKLERİ: HAVA YASTIKLARI ETKİLİ Mİ? HAVA YASTIKLARI NASIL ÇALIŞIR? DİZAYN KONULARI VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR YAKIN ZAMANDA MEYDANA GELEN GELİŞMELER ÖZET... 9 REFERANSLAR... 9 BÖLÜM 2 ÇARPIŞMA ANALİZİ ÇARPIŞMA VERİLERİ ÇARPIŞMA ANALİZİ: ÇARPIŞMA VERİSİNDEN HANGİ BİLGİLER ELDE EDİLEBİLİR? ÇARPIŞMA VERİSİ ÖRNEKLERİ ÇARPIŞMA VERİLERİ HAKKINDA GÖZLEMLER VE TARTIŞMALAR SENSÖR TASARIMI İÇİN ÇARPIŞMA KÜTÜPHANESİ ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 3 ÇARPIŞMANIN ALGILANMA KRİTERİ ÇARPIŞMA ŞİDDETİNİN EŞİK DEĞERİ: BİR HAVA YASTIĞININ ÇALIŞMASINA NE ZAMAN İHTİYAÇ DUYULUR? İNÇ EKSİ 30 MİLİ SANİYE KURALI VE SENSÖRÜN TETİKLENME ZAMANI YOLCUNUN PERFORMANS KRİTERİ ÇARPIŞMANIN ALGILANMA KARAKTERİSTİKLERİ ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 4 ÇARPIŞMAYI ALGILAMA KAVRAMLARI ÇARPIŞMANIN ALGILANMASI İÇİN KULLANILAN SİNYALLER DEVRE BAĞLI OLARAK ÇARPIŞMANIN ALGILANMASI EZİLMEYE BAĞLI OLARAK ÇARPIŞMANIN ALGILANMASI ELEKTRONİK SENSÖRLER DİĞER SENSÖR KAVRAMLARI VE SİSTEMLER ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 5 MEKANİK ÇARPIŞMA SENSÖRLERİ TAKLİTÇİ ÇARPIŞMA SENSÖRLERİ MEKANİK ÇARPIŞMA SENSÖRLERİNİN MATEMATİKSEL ANALİZİ SENSÖRÜN DUYARLILIĞI VE KARAKTERİSTİĞİ SENSÖRLERİN TEST EDİLMESİ ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 6 ELEKTRONİK ÇARPIŞMA SENSÖRLERİ ELEKTRONİK ÇARPIŞMA SENSÖRLERİ NEDİR VE NİÇİN KULLANILIRLAR? ELEKTRONİK ÇARPIŞMA SENSÖRLERİNİN İŞLEVLERİ VE BİLEŞENLERİ ELEKTRONİK SENSÖRLERDE ALGILAMA ALGORİTMALARI ALGILAMA ALGORİTMALARINDAKİ SİNYALLER VE DEĞİŞKENLER ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 7 ÇARPIŞMA SENSÖRLERİNİ KONUMLANDIRMA STRATEJİLERİ DAĞITILMIŞ ALGILAMA VE TEK NOKTADAN ALGILAMA iii

4 7.2 TÜMÜ MEKANİK OLAN HAVA YASTIĞI SİSTEMLERİ TEK NOKTADAN ALGILAMA KAVRAMI VE ELEKTRONİK SENSÖRLER ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 8 YANAL DARBELERİN ALGILANMASI VE HAVA YASTIKLARI YANAL DARBE YANAL DARBENİN KİNEMATİK ANALİZİ ALGILAMA KAVRAMLARI VE ÖRNEKLER ÖZET REFERANSLAR BÖLÜM 9 OTOMOTİV GÜVENLİK SİSTEMLERİNDEKİ VE ÇARPIŞMAYI ALGILAMA TEKNOLOJİLERİNDEKİ İLERLEMELER VE EĞİLİMLER AKILLI HAVA YASTIĞI SİSTEMLERİ AKILLI HAVA YASTIKLARININ ELEMANLARI ENTEGRE EDİLMİŞ ALGILAMA SİSTEMİ KOMPLE BİR ALGILAMA SİSTEMİNİN TASARLANMASINA BİR BAKIŞ AÇISI ÖZET REFERANSLAR iv

5 Önsöz Bu kitap aşağıda gruplanan kişilerin ihtiyacını karşılayacak şekilde yazılmıştır: Birinci grup daha önce hava yastığı sensörleri veya emniyet sistemleri ile çalışmamış kişilerden oluşmaktadır. Bu grupta çarpışma sensörlerini yeni tasarlamaya başlamış mühendisler, taşıtların güvenlik sistemlerini öğrenmek isteyen kazaları yeniden canlandıranlar, bu tip sistemler üzerindeki bilgisini daha da arttırmak isteyen bilirkişiler ve konu ile ilgili amatör veya profesyonel ilgisi olan kişiler bulunmaktadır. İkinci grup bu alanda daha önce çalışmış veya konuyla ilgilenmiş, fakat konunun temel elemanlarını kapsayan bir sistematik referanstan yararlanmamış kişilerden oluşmaktadır. Üçüncü grup ise hava yastığı sensörleri veya emniyet sistemleri konusunda bir fikir edinmek isteyen yönetici konumunda olan kişilerden oluşmaktadır. Bu çalışmaya ilk kez başladığım 1988 de birinci grupta yer alıyordum. Hava yastığı endüstrisi o zamanlar yeni yeni kalkınmaya başlamıştı ve bu alandaki araştırma ve geliştirme çalışmaları hızlı bir şekilde ilerlemekteydi. Her ne kadar hava yastıkları ile ilgili temel bilgiler ve uzmanlık seviyesi artmışsa da yeni yetişenler için bunları öğrenmek giderek zorlaşmaktadır. Buradaki problem bu alanda lider konumda olan kişilerin teknik bilgi olarak çok meşgul olması ve günden güne projeler üzerinde pratik yapılarak öğrenmenin çok zaman almasıdır. Benim için en büyük zorluk hava yastıkları ve sensörlerle ilgili iyi bir referans kitabın bulunmadığı sıralarda ufak parçaları bir araya getirerek bir şeyler öğrenmek idi. Öyle umuyorum ki bu kitap şu anda benim o zaman ki durumumda bulunan kişilere istediklerini verecektir. Bu kitaptan ne beklenebilir? Bu kitap çarpışma sensörlerinin tasarımında kullanılan temel teknikler ve prosedürlerin sistematik olarak tanımlanması sağlamaktadır. Kitabın amacı, çarpışma sensörlerinin nasıl ve niçin hava yastığı sistemlerinde kullanıldığını ve belirli koşullarda niçin tasarımına uygun olarak çalışmadığını okuyucuya sunmaktır. Her ne kadar fiziksel ve matematiksel temelleri anlamak için belirli bölümlerde gerekse de bu kitapta karmaşık denklemlere fazla yer verilmemiştir. Ürün geliştirme için malzemeler ve parçaların seçiminde tablolar ve ana hatlarda ihmal edilmiştir. Çünkü bunlar üretime bağlı bir kitabın içeriğinde bulunmalıdır. Bu kitapta ne var? Bu kitap, hava yastığı sensörleri ve emniyet sistemleri ile çalışan birçok kişiye fikir verecektir. Yılların verdiği tecrübe ve kendi yorumum ile olayları kolaylıkla formüle edebileceğinizi söyleyebilirim. Eğer konunun anlatımında herhangi bir yerde hata yapmış isem bütün sorumluluğu şimdiden üzerime almaktayım. Bu kitap dokuz bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler sırayla veya okuyucunun istediği sıra ile okunabilir. v

6 Birinci bölümde sistemin tarihi, kaza istatistikleri ve tasarım konuları işlenerek okuyucuya konu hakkında temel bilgiler verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde okuyucuya kitap boyunca kullanılan teknik terimler ve çarpışma verilerinin analiz teknikleri sunulmuştur. Üçüncü bölümde sensörün cevap zamanının belirlenmesi için kullanılan prosedürler anlatılmıştır. Dördüncü bölümde çarpışma sensörlerinin tipi ve temel kavramlar anlatılmıştır. Beşinci bölümde mekanik sensörlerin çalışma prensipleri anlatılmıştır. Altıncı bölümde elektronik sensörlerin elemanları ve algılama algoritmaları detaylı olarak incelenmiştir. Yedinci bölümde çarpışma sensörlerinin bir taşıt üzerinde yerleşimi için kullanılan stratejiler incelenmiştir. Sekizinci bölümde yan hava yastıkları ve bunlarla ilgili tasarım problemleri anlatılmıştır. Dokuzuncu bölümde gelecekte üretilecek olan akıllı hava yastığı sistemleri tanıtılmış ve şu anda kullanılan sistemlerdeki eksikliklerin nasıl çözüleceği anlatılmıştır. Bölüm emniyet sistemi teknolojilerinde olacak ilerlemeler ile ilgili fikirler verilerek bitirilmiştir. Kitabı nasıl okumalısınız? Bu kitabın geniş bir kitleye hitap etmesi düşünüldüğünden öyle bir şekilde konular anlatılmıştır ki okuyucu bazı bölümleri atlayabilir. Benim tavsiyem kitabı aşağıdaki gibi okumanızdır: Çarpışma teknolojileri ile ilgili hızlıca bir fikir edinmek için, ilk önce Bölüm 1 ve Bölüm 5 ve Bölüm 6 nın ilk yarısını ve sonrasında Bölüm 7, 8 ve 9 u okuyun. Bu kısa yol algılama teknolojilerinin geçmişi ve sistemde kullanılan sensörlerin prensipleri ve örnekleri, yerleştirilmeleri ve algılama teknolojilerindeki en son gelişmeler ile ilgili fikir edinmenizi sağlayacaktır. Eğer bu alandaki çalışmalar ile ilgileniyorsanız Bölüm 2,3 ve 4 okumalısınız. Bu bölümleri bitirdikten veya bölümlere bir göz attıktan sonra bu alandaki kişilerin kullandığı teknik terimler ve sahip oldukları bilgileri anlayabilirsiniz. Eğer daha fazla öğrenmek istiyorsanız çok özel tasarım prensiplerinin anlatıldığı Bölüm 5 ve 6 nın ikinci yarılarını okumalısınız. Gelecekteki güvenlik sistemlerinin araştırılması ve geliştirilmesiyle ilgilenen okuyucular Bölüm 9 da aradıklarını bulabileceklerdir. Hızla değişen endüstride araştırma ve geliştirme konuları üzerinde sürekli durulmakta ve şu anki teknolojinin modası ise giderek eskimektedir. Sonuç olarak bu bölümdeki fikirler ve yorumlar sadece başlangıç noktası olarak düşünülmelidir. vi

7 Bu konudaki ilk kitap olarak bu çalışmada hava yastığı sensör tasarımında daha karmaşık konuları ihmal edilerek temel konular üzerine odaklanılmıştır. Bu bağlamda kitap tamamlanmamıştır. Çünkü bir sürü eksik bilgi ve anlatılması gereken birçok konu kalmıştır. İlgilenen okuyucular bölümlerin sonunda verilen referanslarla ve gelecekte bu alanda çıkacak yayımlarla bilgileri güncelleyebilir ve daha da arttırabilirler. vii

8 Not alma amacıyla boş bırakılmıştır

9 Bölüm 1 Geçmiş ve Bilgi Birikimi Bu bölümde otomotiv güvenlik sistemlerinin geçmişi, özellikle 1980 lerden 1990 ların ortalarına kadar hava yastığı teknolojisindeki gelişmeler ile ilgili bilgi verilmiştir. Ayrıca, geçtiğimiz yıllarda hava yastığının faydaları ve problemleri ile ilgili elde edilmiş istatistiklere de kısaca değinilmiştir. Hava yastığı sistemlerinin çalışma sırası özellikle çarpışma algılama aygıtlarının kritikliği incelenmiştir. Bölüm, hava yastığı sistemlerinin dizaynında dikkat edilmesi gereken konular ve tavsiyeler ile bitirilmiştir. 1.1 Tarihi Bakış Açısı ABD de taşıt güvenliğinin ve yolcu koruma sistemlerinin gelişimi 1980 ve 1990 larda önemli derecede ilerlemiştir. Ancak, otomotiv güvenlik sistemleri tarihindeki seçilmiş kilometre taşlarını gösteren Tablo 1.1 e bakıldığında, güvenlik aygıtlarının prototip aşamasından ticari ürün aşamasına gelmesinin çok uzun zaman aldığı görülmektedir Otomotiv Güvenlik Sistemi Tarihinden Seçilmiş Kilometre Taşları Tablo 1.1 Otomotiv güvenlik sistemi tarihinden seçilmiş kilometre taşları 1949 Enstrüman panelinin kaplanması, Chrysler 1950 Emniyet kemerleri, Ford 1951 Akordiyon bölgesi, Mercedes-Benz 1959 Ön koltuklarda üç noktalı emniyet kemerleri, Volvo 1966 Çıkmaya karşı dirençli ön cam, Ford ve GM 1967 Arkada üç noktadan emniyet kemerlerinin kullanılması, Volvo Koltuklarda kafalık kullanılması, Chrysler 1968 Çocuklar için güvenlik koltuğu, GM 1969 Kapılarda güçlendirilmiş kirişler, Ford ve GM 1971 Emniyet kemeri için ikaz lambası, Volvo 1972 Hava yastığı, GM 1974 Emniyet kemerleri için sesli ikaz, Volvo 1975 Pasif emniyet kemeri sistemi, VW 1978 Dijital elektronik ABS, Mercedes-Benz ve BMW 1983 Ön cam için güvenlik filmi, GM 1985 Yan taraflar için hava yastığının kullanılması, Mercedes-Benz S Sınıfı 1986 Küçülebilen direksiyon sütunu, Audi 1989 Otomatik devrilme çubukları, Mercedes-Benz Seat integrity belt system, Mercedes-Benz ve BMW 1994 Çarpışmanın algılanması için ilk kez mikro ivmeölçerlerin kullanılması, SAAB 1995 Uyumlu seyir kontrolü ( ACC ), Mitsubishi Yanal darbe için hava yastıkları, Volvo 1996 Yolcu koltuğunda algılama, BMW 1997 Yanal darbelerden yolcuları korumak için boru şeklindeki hava yastıkları, BMW 1998 Daha da güçlendirilmiş hava yastıkları, Çeşitli üreticiler Otomotiv Hava Yastığı Sistemlerinin Gelişiminde Seçilmiş Kilometre Taşları Çeviri: Ataman KES, 1

10 ABD de bir hava yastığı sisteminin patenti ilk olarak 18 Ağustos 1953 de J.W.Hetrick tarafından alınmıştır [2]. Bu patentin dikkate değer bir tarafı da yapılan dizaynın, hava yastıklarının 30 yıldan daha fazla bir süredir üretilmesine rağmen, halen dizaynda temel oluşturmasıdır. Hetrick in patentindeki çarpışma sensörü kavramı günümüz taşıtlarında kullanılan bazı sensör tipleri için prensipte aynıdır. Tablo 1.2 de son 30 yılda hava yastığı standartlarının yerine getirilmesindeki en önemli kilometre taşları verilmiştir [3]. Tablo 1.2 Otomotiv hava yastığı sistemlerinin gelişiminde seçilmiş kilometre taşları 1970 Ulusal Otoyol Güvenliği Dairesinin ( NHTSA ) binek otomobilleri için bir hava yastığı standardını ( otomatik koruma ) 1974 de yürürlüğe koydu. Otomotiv endüstrisi buna karşı çıktı. Kural hiçbir zaman kanun olamadı. Bu kural 1971 de Nixon yönetimi tarafından reddedildi GM 1974 model yılı için bir milyon otomobilini hava yastığı ile donatacağına kendi isteğiyle söz verdi. Fakat için sayı adet ile sınırlı tutuldu Standart emniyet kemeri modifiye edilerek pasif güvenlik sistemi olması sağlandı Hava yastığı standardı yeniden gündeme geldi. Ulaştırma Bakanlığı ( DOT ) Sekreteri Coleman GM, Ford ve Mercedes ile 1980 model yılı taşıtlarının hava yastığı ile donatılması hakkında görüştü. Bu görüşme kural koyucular için bir alternatif oluşturdu. DOT Sekreteri Adams 1981 de bir 3 yıllık faz ile orijinal standardı yeniden yürürlüğe koydu. Coleman ın anlaşması ise iptal edildi Hava yastığı standardı yeniden bu sefer Reagan yönetimi tarafından endüstrinin baskıları sonucu yürürlükten kaldırıldı. DOT sekreteri Lewis gereklilikleri tümüyle geçersiz kıldı. State Farm ve diğer sigorta şirketlerinin dosyası uygun bulundu ABD Yüksek Mahkemesi, yürürlükten kaldırmayı keyfi ve kaprisli olarak buldu ve konuyu DOT a geri gönderdi DOT Sekreteri Dole tarafından standart yeniden yürürlüğe konuldu. FMVSS 208 pasif güvenlik kuralı en sonunda kararları reddedilemeyen Yüksek Mahkemenin kararından sonra uygulanmaya başlandı. NHTSA, otomobil üreticilerinin güvenlik sistemini kendileri tarafından seçilebilmesi için anlaşmaya vardı. Hava yastıkları veya otomatik emniyet kemerleri 1987 model yılından başlayarak 4 yıl içinde kullanılmaya başlanacaktı DOT Sekreteri Dole, sürücünün yan tarafına 1994 den itibaren ön taraftaki yolcu için otomatik koruma olmaksızın hava yastığı sisteminin kullanılmasını teşvik etti DOT Sekreteri Skinner, hava yastığının kullanılması kuralını, 4 yıllık bir dönem içinde kamyonetler ve panel Vanlar için de geçerli olacak şekilde genişletti den başlayarak Kongre tüm binek otomobillerinde öndeki koltukların tümünde 1995 yılından itibaren ve kamyonetler için 1997 yılından itibaren hava yastığı kullanılması için bir tasarıyı hayata geçirdi Hava Yastıklarının Gittikçe Artan Bir Şekilde Kabul Görmesi Son olarak 1980 de çeşitli kuvvetler ABD deki binek otomobillerine hava yastığının konulması ve kullanılması amacıyla birleşti. Bu kuvvetler: ( a ) Hükümetin Düzenlemesi Federal düzenlemelerin pasif güvenlik sistemleri üzerindeki düzeltmeleri ve yasaları, otomobil üreticilerini ve bunların destekçilerini, hava yastıklarını standartlaştırmaya ve seri üretime geçirmeye mecbur kıldı. ( b ) Sektörün Hazır Olması ve Teknolojinin Kullanılabilirliği Birkaç destekçi ürünlerini kullanmak için hazırdı. Her ne kadar ilk hava yastıklarının fiyatları günümüzle karşılaştırıldığında yüksek ise de bunlar otomobil üreticileri ve halk tarafından kabul edilebilir bir seviyede idiler. 2 Çeviri: Ataman KES,

11 ( c ) Taşıt Güvenliği Konusunda Oluşan Bilinç 1980 lerin sonunda, halkın taşıt güvenliği ile ilgi gittikçe artan bilinci, halkın hava yastıkları ile tanışmasıyla sonuçlandı. Çeşitli enstitülerin ve hukuk gruplarının eğitim ve özendirme çalışmaları birçok eyalette emniyet kemeri kanunlarını güçlendirdi ve hava yastıklarının kullanımı için zemin hazırlandı. Sonrasında ise birkaç yıllık bir dönem için çoğu otomobil üreticisi güvenlik temasını reklâmlarında ürünlerinin daha fazla satması için kullanmaya başladı. ( d ) Maliyetin Düşürülmesi ve Seri Üretime Geçiş Yeni binek otomobillerde hava yastığı sistemlerinin standart hale gelmesiyle üretilen birim sayısı birden artış gösterdi. Kızışan rekabet hava yastığı üreticileri üzerinde maliyetlerin ve birim fiyatlarının düşürülmesi için büyük bir baskı oluşturdu. Bu ekonomik faktör, yukarıda bahsi geçen diğer kuvvetler ile günümüzde ABD pazarında satılan tüm binek otomobillerinde bir ya da birden fazla hava yastığının kullanılmasını arttırdı. 1.2 Kaza İstatistikleri: Hava Yastıkları Etkili mi? Geçmiş yıllarda, hava yastıkları ile donatılmış taşıtların sayısının arttığı belirtilmiş, bu donanımların etkinliği üzerine tartışmalar yapılmıştır. Hava yastığının kullanımından kaynaklanan ölümler ve yaralanmalar ile sonuçlanan kazalar özellikle çocuklarla ilgili olarak geçmiş yıllarda halkın hava yastığı sistemleri üzerine olan ilgisini arttırmıştır. Ancak bu ilgiye rağmen ölümler ve hafif yaralanmaları azalttığından dolayı halen hava yastığında standartlaştırmaya gidilerek negatif etkilerin önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Hava yastığının yararlarının arkasındaki etkenler ve bunlarla ilgili tartışmaları daha iyi anlayabilmek için önerilen referanslardaki makalelere başvurulabilir [4] de yapılan bir çalışmada [5], 1993 te motorlu taşıttan sinde ölümcül çarpışma meydana geldiği ve sonuç olarak kişinin yaşamını yitirdiği belirtilmiştir. Bu ölümlerin, i binek otomobildeki yolculardan ve i ise pick-up ve ufak taşıtlardaki yolculardan oluşmaktadır. Tablo 1.3 de çarpışmanın tipi ve çarpışma noktasına göre bu sayılar ayrıntılı olarak verilmektedir [5]. Tablo 1.3 de önden meydana gelen çarpışmaların tümünün %50 sinin ölümle sonuçlandığı görülebilir. Bu yüzden yolcuların korunması için ön tarafta hava yastığının kullanılması kaçınılmazdır. Ayrıca birçok ölümünde yanal çarpışmalardan meydana gelmesi üreticilerin öndeki standart hava yastığına ilaveten yan hava yastıklarını da kullanmalarını zorunlu kılmıştır. Tablo 1.3 Çarpışma tipine ve darbe noktasına bağlı olarak binek otomobillerdeki ölüm sayısı, 1993 Tek taşıt İkili taşıt Tümü Önden darbe ( %47 ) ( %55 ) ( %51 ) Yanal darbe ( %21 ) ( %37 ) ( %30 ) Arkadan darbe 300 ( %2 ) 833 ( %5 ) ( %4 ) Üstten ve alttan 925 ( %7 ) 171 ( %1 ) ( %4 ) Diğerleri ( %23 ) 271 (%2 ) ( %11 ) Toplam ( %100 ) ( %100 ) (%100 ) Çeviri: Ataman KES, 3

12 Trafikte bulunan hava yastığı ile donatılmış taşıtların büyük bir bölümüyle elde edilen istatistiklerde hava yastıklarının nasıl etkili olduğunu göstermektedir. Otoyol Güvenlik Enstitüsü ( IIHS ) tarafından yapılan bir çalışma, modelleri için federal ölümcül kaza verilerine dayanarak, hava yastıklarının tek ve ikili taşıt çarpışmalarında 74 yaşamın kurtarıldığını göstermektedir. Aynı dönem süresince, yolcu hava yastıklarından dolayı sadece 3 bebek ve 11 çocuk yaşamını yitirmiştir. Aynı çalışmada sağ ön koltukta bulunan yolcular arasında önden çarpışmalar sonucunda ölümler, emniyet kemerleri kullanılmadığında %22, emniyet kemerlerinin kullanılmasıyla %15 azalmıştır [6, 7, 8 ]. NHTSA tarafından yapılan ayrı bir çalışma, yılları arasında federal ölümcül kaza verilerine dayanarak, doğrudan kafa kafaya olan çarpışmalarda 13 ve daha büyük yaşlardaki yolcular için ön sağ hava yastıklarının, ölümü %27 azalttığını göstermektedir. Ön sağ taraftaki yolcu hava yastıkları, 13 ve daha büyük yaşlardaki yolcular için tüm çarpışma şekillerinde ölümleri %13 azaltmıştır. Sürücü hava yastıkları, ölümleri önden çarpışmalarda %19 ve tüm çarpışmalarda %12 azaltmıştır da trafikte olan otomobillerin 42 milyonunda sadece sürücü hava yastığı varken, 22 milyonunda hem sürücü hem de yolcu hava yastığı vardır dan 1995 e kadar hava yastıkları yaşamı kurtarmıştır [9, 10]. SAE nin destekleyici olduğu bir sempozyumda hava yastığı bulunan taşıtların güncellenmiş listesi sunulmuştur [11] de 60 milyondan fazla taşıt hava yastığı ile donatılmıştır. NHTSA, 1986 ve Temmuz 1997 arasında hava yastıklarının 2000 den fazla sürücünün ve yolcunun yaşamını kurtardığını belirtmiştir. Ancak hava yastığının kullanımı düşük hızdaki çarpışmalarda 1990 dan itibaren 43 çocuk ve 34 yetişkinin ölümüne neden olmuştur. Güncellenmiş istatistikler için NHTSA nın web sitesi olan a başvurulabilir. Tablo 1.4 de NHTSA ve IIHS çalışmalarında rapor edilen hava yastıklarının neden olduğu tipik yaralanma tipleri listelenmiştir [12]. Raporlanan yaralanmaların %96 sı küçük kesikler ve eziklerden oluşmaktadır [13]. Tablo 1.5 de yaralanmanın tipi ve vücuttaki konumuna göre ufak yaralanmaların yüzdesi sıralanmıştır. Tablo 1.4 Sadece hava yastığının neden olduğu yaralanmaların tipi ve yaralının vücudundaki konumu Boyun/Kafa Göğüs kafesi Üst vücut Diğer Bölgeler Toplam Derinin yüzülmesi Ezilme Kesik Yanık Kırılma Burkulma Travma Kopma Kas yırtılması Toplam Tablo 1.5 Yaralanmanın tipi ve konumuna göre mini ( AIS -1 ) hava yastığından kaynaklanan yaralanmaların yüzdesi Baş/ Boyun/ Yüz Göğüs Kafesi Omuz/ Kol/ El Diğer Tüm vücut Bölgeleri Burkulma 6 < Yanık <1-4 <1 4 4 Çeviri: Ataman KES,

13 Derinin yüzülmesi Çürük Derin yarık 3 <1 2-5 Kırılma/ Yer değiştirme <1 <1 - - <1 Travma Tüm yaralanmalar Emniyet kemeri kullanım oranı Avrupa ve Japonya da biraz daha yüksektir. Bunun nedeni bu pazarlarda satılan birçok taşıtın daha küçük ve daha az güce sahip mini hava yastıkları ile donatılmış olmalarıdır. Emniyet kemerleri kullanıldığı zaman kullanılan eşik değeri daha fazla olacak şekilde ayarlanabilir. Aslında eğer yolcular emniyet kemerlerini bağlarlar ise hava yastığından kaynaklanan yaralanmaların şiddeti azalmaktadır. Emniyet kemerleri ve hava yastıkları birlikte kullanılarak birçok kazada daha iyi koruma sağlanır. Özetlersek, istatistikler ölümlerin ve şiddetli yaralanmaların azaltılmasında hava yastıklarının etkisini açık bir şekilde göstermektedir. Ayrıca, yakın zamanda elde edilen raporlardan hava yastığının kullanılmasıyla bazı aksiliklerin oluştuğu görülmüştür. Otomotiv endüstrisinin akıllı güvenlik sistemlerini takip etmesiyle bu aksiliklerin önüne geçilecek, hava yastıklarının ve taşıt güvenliği aygıtlarının performansı arttırılabilecektir. 1.3 Hava Yastıkları Nasıl Çalışır? Bir hava yastığı sisteminin dört temel elemanı vardır. Bunlar, sensör, patlatıcı, yastık ve taşıtın içidir. Şekil 1.1 de bir otomobilde bu bileşenlerin yerleşimi gösterilmektedir. Şekil 1.1 Bir hava yastığı sisteminin bileşenleri Sensörler, yolcu koruma sistemlerinin beynini ve sinir sistemlerini oluşturmaktadır. Bunların rolü darbeyi algılamak ve şiddetine karar vermektir. Eğer hava yastığının çalışmasını gerektirecek bir durum oluşursa algılama sistemi patlatıcıyı harekete geçirmek için ya bir sinyal üretir ya da mekanizmayı tetikler. Patlatıcı ise hava yastığının içine dolacak olan gazları ateşler. Ateşlemeden sonra hava yastığı yolcunun kinetik enerjisini emen kılıf görevini görür. Taşıtın içi, direksiyon simidi ve gösterge paneli gibi, hava yastıklarının kurulumu için Çeviri: Ataman KES, 5

14 kullanılır. Diğer güvenlik aygıtları, emniyet kemerleri ve ön gericiler gibi, bütünleşmiş güvenlik sisteminin temel formunu oluşturur. Bu kitapta çarpışmanın algılanması üzerinde durulduğundan dolayı, tüm bölümlerdeki tartışmalar daha çok sensörler ve bunlarla ilgili konularla sınırlandırılmıştır. Diğer bileşenlerin tasarımı ile ilgili birçok kaynak bulunmaktadır. Bundan dolayı bunlarla ilgili konular bu kitapta detaylı olarak açıklanmamıştır. Sensörler bir taşıt üzerinde farklı bölgelere yerleştirilebilirler. Birçok taşıtın tamponunun önüne ve arkasına konulmuş fakat motorun arkasında olacak şekilde bir veya daha fazla sensörü bulunmaktadır. Bazı sensörler kabin panelinin arkasındaki bir noktaya, gösterge panelinin altına ve kabin tabanına yerleştirilirler. Sensörlerin yerleştirilmesinde kullanılan stratejiler Bölüm 7 de açıklanacaktır. Bir taşıt herhangi bir çarpışma olayında yer aldığı zaman taşıtın gövdesi gerilmeye, deformasyona ve kırılmaya maruz kalır. Ufak boyutlu tampon-tampona olan bir çarpışmada, ön tampon darbe enerjisini emerken motoru korumaya devam eder ( motoru önde bulunan taşıtlar için ). Bir yumuşak veya orta seviyedeki çarpışmada, ön tampon darbeyi oluşturan nesne tarafından geriye itilir ve motor bölümünde yapısal değişiklikle meydana gelir. Daha şiddetli çarpışmalarda, motor arkaya kendiliğinden gitmeye zorlanır ve taşıt gövdesinin altındaki çerçeve önemli derecede şekil değiştirir ve kırılır. Çarpışma sensörleri için önemli bir tasarım ölçütü, orta ve şiddetli çarpışmalardan hafif çarpışmaların ayrılabilmesi ve sonrasında hava yastıklarının veya diğer güvenlik aygıtlarının etkinleştirilebilmesidir. Düşük hızla çarpışma durumunda, 8 km/saat hızla bir otomobilin bir bariyere çarpması gibi, algılama sistemleri hava yastıklarını etkinleştirmemelidir. Orta seviyedeki çarpışmalarda, km/saat hızla taşıtın bariyere veya direğe çarpması gibi, algılama sistemleri özellikle yolcuların emniyet kemeri takmadığı durumda genellikle hava yastıklarını tetikleyecek şekilde tasarlanırlar. Tam eksenden çarpışmalarda bu orta hızlar için algılama sistemi genellikle mili saniyede tetiklemeyi gerçekleştirir. Şiddetli çarpışmalarda, km/saat hızlardaki çarpışma gibi, algılama sistemi mili saniye içerisinde tetiklemeyi gerçekleştirir. Bu olayların zamanlaması birkaç faktöre bağlıdır. Bu faktörler Bölüm 2 ve Bölüm 3 te açıklanacaktır. Patlatıcı, algılama sisteminden tetikleme sinyalini aldıktan sonra hızlıca gazları oluşturmaya veya serbest bırakmaya başlar. Patlatıcıların büyük bir çoğunluğu sodyum azot gibi kimyasalların yanmasına dayanır. Bazı sistemler hava yastığının çalıştırılması için bir kap içerisinde sıkıştırılmış hava kullanır. Sodyum azot kullanılmayan patlatıcılarda, veya hibrit kaynaklar, sıkıştırılmış hava ve kimyasal olarak oluşturulmuş gazlar kullanılır ve şu anda bu tür patlatıcılar seri olarak da üretilebilmektedirler [14 16]. Hava yastıklarının büyük bir bölümü özel olarak tasarlanmış naylon ipliklerden imal edilirler [17]. İplikler daha sonra uygun şekillere kesilirler ve yapıştırılırlar. Yastıklar genellikle arka taraflarında, gazların ve havanın yastıktan çıkabilmesi için deliklere sahip olacak şekilde tasarlanırlar. Yastık içerisindeki havanın veya gazın dışarı çıkmasıyla yastığın basıncı ve yolcu üzerine uyguladığı kuvvet azalır. 6 Çeviri: Ataman KES,

15 Yastıklar ayrıca, yastığın içerisinden dikilmiş özel gergi elemanlarına sahiptirler. Bu gergi elemanları ( hava yastığının ön ve arka paneli arasında ) hava yastığının aşırı şekilde genişlemesini önlemekle görevlidirler. Kesilmiş ve dikilmiş hava yastığı, yerine konulması için belirlenmiş bir şekilde ufak boyutlara sahip olacak şekilde katlanır. Hava yastıkları modüler bir birim içerisine patlatıcılarla birlikte konulduğundan bunların hepsine birden hava yastığı modülü denir. Hava yastığı çalışmaya başladığı zaman eğer yolcu modül yüzeyine çok yakın ise açılan hava yastığı büyük bir kuvvetle yolcunun başına ve göğüs kafesine çarpar. Bu tip problemlerin önüne geçmek için yolcu, hava yastığının yüzeyine ulaşmadan önce yastık tamamen veya etkisini gösterecek kadar şişmiş olmalıdır. Bir hava yastığı modülünün uygun bir şekilde çalışması için gerekli olan zaman ise kritik bir değerdedir. Sürücü hava yastığının tamamen açılması için gerekli olan süre 30 mili saniye iken yolcu hava yastığının açılması 60 mili saniye veya biraz daha az sürmektedir. Hava yastığı bir kere tamamen açıldı mı yastığın inme işlemi hemen başlar ve mili saniye içinde son bulur. Bu olayların zamanlaması yolcunun teması, patlatıcıların kapasitesi, yastığın arkasındaki boşaltma deliklerinin boyutları ve yastık malzemesinin gözenekliliğine bağlıdır. Bu olaylar bilgisayarda oluşturulmuş modellerde analiz edilir ve kızak testleri ve çarpışma testleri ile sınanır. Özetlersek, algılama-patlatma-yastık oluşturma-söndürme işlemleri sadece saniyenin kesirleri mertebesindedir. Güvenlik sisteminden en iyi şekilde yararlanabilmek için uygun zaman aralıklarında sistemin çalıştırılması gereklidir. Sistemin tamamen çalışması sensörlerin tetiklenmesiyle olduğundan yolcuyu koruyan bu tip sistemlerin verimliliğinde çarpışma sensörlerinin tasarımı önemli rol oynamaktadır. 1.4 Dizayn Konuları ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Bir hava yastığı sisteminin geliştirilmesinde birkaç adım bulunmaktadır: ( a ) Taşıtın ve Çarpışma Verilerinin Değerlendirilmesi Yapısal bütünleşme ve taşıt içerisinin tasarımı, taşıtın çarpışma karakteristiklerini belirlemektedir. Çarpışmanın doğru olarak algılanması için değişik koşullar altında oluşan kuvvetler bilinmelidir. Taşıtın farklı bölgelerindeki çarpışma sinyalleri birbirinden önemli derecede farklı olduğundan farklı çarpışma tiplerinde hesaplamanın yapılabilmesi için yeterli sayıda çarpışma verisi elde mevcut olmalıdır. Bundan başka değişik çarpışma durumlarında yolcuların hareketi, hava yastığının uygun bir zamanlamayla açılması için belirlenmelidir. Çarpışma veri kütüphanesi her çarpışma olayında sensör tetikleme zamanının önceden belirlenmesi için kullanılmaktadır. ( b ) Çarpışma Algılama Sisteminin Dizaynı Çarpışmanın her bir kategorisi için gerekli olan tetikleme zamanı ve algılama ölçütü bir kere belirlendikten sonra algılama aygıtının tipi ve sensörün yerleştirilme stratejisi seçilmek zorundadır. Bu kısımda tipik mafsallar arzu edilen konumda uygun boş alana yerleştirilir ve sensörlerin dayanımını arttırılır. Algılama sistemi, hava yastığını açabilmesi için zamanında cevap vermelidir. Diğer bir deyişle, sistem hava yastığının açılmasının gerekmediği zaman bu durumları bastırmalıdır. Çeviri: Ataman KES, 7

16 ( c ) Diğer Bileşenlerin Seçimi ve Kullanılması Algılama sisteminin gerektirdikleri ve özellikleri yolcuyu koruyan güvenlik sisteminin diğer bileşenleri ile yakından ilgilidir. Örnek vermek gerekirse, hava yastığının açılması için çarpışma şiddetinin eşik değeri yolcuların emniyet kemeri takıp takmamalarına göre ayarlanabilir olmalıdır. Emniyet kemerlerinin yük taşıma kapasitesi emniyet kemerlerine monte edilmiş hava yastıklarının performansını değiştirebilir. Patlatıcı yastık modülünün karakteristikleri ayrıca çarpışmanın algılanma zamanını da etkilemektedir. Bu faktörlerin tümünün modellemeye ve tasarım işleminde test edilmeye ihtiyacı vardır. Bu sayede yolcunun güvenliği sigortalanmış olur. ( d ) Sistemin Entegrasyonu Alt sistemlerin tasarımı ve bileşenlerin seçimi tamamlandıktan sonra değişik parçalar sisteme eklenmek ve test edilmek zorundadır. Analitik ve deneysel yaklaşımların birleşimi genellikle bu amaç için kullanılır. Örnek vermek gerekirse, yolcuların hareketlerini analiz etmek için kullanılan bilgisayar modelleri ve hava yastığının modülünün çalışma sırası yolcular tarafından oluşturulan potansiyel kuvvetin bulunmasında kullanılır. Kızak testleri, pnömatik güçle hareket ettirilen bir platformla yapılır, taşıtlar ve mankenler üzerindeki verilerin toplanmasında sıklıkla kullanılır. Analizlerin ve testlerin iterasyonu, sistemin tasarımı ve bileşenlerin ayarlanması için gereklidir. Prototip taşıtlarla tamamen enstrümantalleşmiş çarpışma testleri, güvenlik sisteminin yapısal entegrasyonu ve etkinliğinin sınanmasını sağlar. Bu testler, gerekli ise güvenlik sisteminin modifikasyonu ve analizine yardımcı olabilecek yüksek hızlı filme kaydedilebilir. 1.5 Yakın Zamanda Meydana Gelen Gelişmeler Geçtiğimiz yıllarda hava yastığının açılması yüzünden yaralanan ve yaşamını kaybeden yolcuların sayısı gittikçe artmıştır. Bu yüzden yolcunun güvenliğini arttırmak için güvenlik sisteminin acilen iyileştirilmesi gerekmektedir. Bundan başka konum dışındaki yolcu ( yetişkin veya çocuk olsun hava yastığı açıldığında hava yastığına çok yakın konumda olanlar ) için bir long-standing tasarım kavramı şu anda dikkatleri üzerine çekmektedir. Hükümet ajansları ve otomobil üreticileri, hava yastıklarının performansının iyileştirilmesi için kararlar almışlardır. Düzeltici veya geçici ölçümler yapılmaktadır veya ön yolcu koltuğundaki hava yastığının kapatılması veya gücünün azaltılması seçeneği gündeme gelmiştir. Bu sayede ortaya akıllı hava yastığı terimi çıkmıştır [18]. Akıllı veya uyumlu hava yastıkları ve güvenlik sistemleri, basamaklandırılmış zekâ seviyesine - yani çarpışmanın şiddetine göre yolcuların konumu ve boyutları, bebek veya küçük yaştaki çocuklar için özel donanımlar ile sahip özel güvenlik aygıtlarının kullanılmasıdır de Volvo nun 850 model nolu otomobilinde yan hava yastıklarını kullanmaya başlamasıyla birçok üretici benzer ürünleri geliştirdi ve kullanmaya başladı. BMW, boru şeklinde açılan, A ve B sütunları arasında çalışan, kafa yararlanmalarına karşı koruma sağlayabilen bir sistem geliştirdi. Emniyet kemerlerindeki ön gericiler ve yük sınırlayıcılar gibi iyileştirmeler hava yastıkları ile birlikte kullanıldığı zaman yolcunun güvenliğini arttırmak için ek boyutlar sağlamaktadır. Ön gericiler, hava yastığı açılmadan önce emniyet kemerinin boşluğunu almak için kullanılır. Yük sınırlayıcılar, emniyet kemeri üzerinde sınır kuvvete ulaşıldığında emniyet kemerini sıkma veya gevşetme ile emniyet kemerinin yolcuya uyguladığı maksimum yükü sınırlar. İyileştirilmiş teknolojilerin takip edilmesi ve yolcu 8 Çeviri: Ataman KES,

17 güvenlik sistemlerinde dayanımın arttırılması gerektiğinden yıllardır süre gelen zorluklar şu anda bile aşılmaya çalışılmaktadır. 1.6 Özet Bu bölümde, taşıt güvenlik ürünlerinin kısa geçmişi ve son kırk yıldır hava yastıklarının geliştirilmesinde kaydedilen ilerlemeler anlatılmıştır. Bir hava yastığı sisteminin ve bileşenlerinin çalışma sırası gösterilmiştir. Bölüm hava yastığı sisteminin tasarım işlemi ve henüz kaydedilen gelişmelerin okuyucuya aktarılmasıyla bitirilmiştir. Çarpışmayı algılama teknolojisi, yolcuyu koruyan sistemlerde kritik bir elemandır. Bir hava yastığının ve diğer güvenlik aygıtlarının kullanılması için karar verilmesi gerçek zaman kavramı baz alınarak yapılır. Bunun anlamı, çarpışma sensörlerinin mili saniye gibi kısa bir süre zarfında işlevlerini göstermeye zorunlu olacaklarıdır. Bu zor gerekliliğin yerine getirilmesi gerektiğinden çarpışmanın algılanması büyük bir doğrulukla yapılmak zorundadır. Ek Bilgi 1- FMVSS 201,208 ve 214 standartları hava yastıkları ve yolcu güvenliğini sağlayan sistemler ile ilgilidir. 2- Çoğu emniyet kemeri iki tip kilitlenme mekanizmasına sahiptir: Kemerin çekilme hızı veya ivmenin büyüklüğü. Eğer emniyet kemeri hızlıca çekildiğinde kilitleniyorsa bu emniyet kemerinin hıza duyarlı olduğunu gösterir. Eğer eğimli bir yolda otomobil park edildiğinde emniyet kemeri kilitleniyorsa bu emniyet kemerinin ivmeye duyarlı olduğunu gösterir. Referanslar 1. Automotive News, July 1990, Yazar tarafından 1990 dan sonra eklenen makalelerde dahil. 2. J.Hetrick, Safety Cushion Assembly for Automotive Vehicles, U.S. Patent No. 2,649,311, August 18, Insurance Institute for Highway Safety ( IIHS ) Status Report, November 30, Wall Street Journal makaleleri: November 18, 1996, Children s Death Spur Backers of Air Bags to Rethink. December 3, 1996, Naderite s Nadir January 2, 1997, Air Bags Save Lives; I Stil Back Them. January 17, 1997, Air Bags: Claybrook s Inflated Claims. January 22, 1997, Shaky Statistics are Driving the Air-Bag Debate. June 10, 1997, Cigarettes and Air Bags:Won t the Do-Gooders Eve Learn? 5. Fatality Facts, 1993, Insurance Institute for Highway Safety, IIHS Advisory, Nov. 20, IIHS Status Report, Dec. 7, Preliminary Report:Initial Estimates of Reduction in Deaths in Frontal Crashes among Right Front Passengers in Vehicles Equipped with Passenger Air Bags., IIHS Study, IIHS Status Report, Dec. 7, Fatality Reduction by Air Bags., NHTSA Study, Proceedings of SAE Air Bag Design and Performance TOPTEC, Costa Mesa, California, August 14 15, IIHS Status Report, Oct. 9, 1993 Çeviri: Ataman KES, 9

18 13. IIHS Status Report, March 18, G.S. Sutherland, Inflators for Automotive Restraint Systems, SAE Paper No P.Khandhadia ve diğerleri, DEvelopment of Advanced ınflator Technology for Automotive Air Bag Modules, SAE Paper No H.Schubert ve K.-F.Ziegahn, Technological Trends in Occupant Protection Systems Recent Research Challenges from the German Point of View, SAE Paper No R.Keshavaraj ve diğerleri, Modeling of Biaxial deformation of Air Bag Fabrics Using Artifical Neural Net, SAE Paper No IIHS Status Report, February 15, Çeviri: Ataman KES,

19 Bölüm 2 Çarpışma Analizi Çarpışma analizi, bir çarpışma olayının anlaşılması ve çarpışmadan toplanan verilerden bilgi elde edilmesidir. Bu kitabın amacına uygun olarak, bu konu üzerindeki tartışmalar çarpışma verilerinin analiz tekniklerine odaklanılacaktır. Başlangıç noktası, bir çarpışma olayında taşıtın ve içindeki yolcuların davranışına dayanarak çarpışma verilerinin açıklanmasıdır. Ardından ek bilgilerin elde edilmesi için bu verilerin nasıl kullanılacağı açıklanmış, Örnekleme verilerinin analizine dayanarak gözlemler ve tipik çarpışma sinyallerinin karakteristikleri verilmiştir. 2.1 Çarpışma Verileri Bir çarpışmanın meydana gelişini anlama ve yolcu koruma sisteminin tasarlanmasında ilk adım çarpışma testlerinden veriler elde etmektir. İlgilenilen birinci veri, taşıtın çeşitli noktalarından ölçülmüş ivme sinyallerinin şeklidir. Bir taşıtın çarpışması kaçınılmaz olduğunda taşıtın farklı parçaları farklı hızlarda yavaşlamaya başlar. Sonuç olarak, taşıtın çeşitli noktalarında yakalanan yavaşlama ivmesi zamana ve büyüklüklerine göre farklılık gösterir. Şekil 2.1 ve 2.2 de, aynı çarpışmada bir taşıtın üzerindeki farklı iki noktadan alınan ivme verileri gösterilmektedir. İvme verilerinden bir tanesi ( Şekil 2.1 ) yolcu kabininden alınırken diğeri ( Şekil 2.2 ) öndeki motor kabininden ölçülmüştür. Şekil 2.1 Bir taşıtın bariyere 48 km/saat hızla çarpmasıyla yolcu kabininden ölçülen ivme sinyali Burada şuna dikkat edilmelidir: İvmenin ölçülmesi için kullanılan birim yerçekimi ivmesi cinsindendir. Buna göre 1g 9,8 m/s 2 olarak alınır. Şekil 2.3 den görüldüğü üzere çarpışma analizi yapılırken iki koordinat sistemi kullanılabilir [1]. Bu koordinat sistemlerinden çarpışma verisini en iyi açıklayanı kullanılır. ( a ) Sabit Koordinat Sistemi Çeviri: Ataman KES, 11

20 Çarpışma olayının gözlemlenmesi için bir kamera, zemine göre sabitlenmiş bir konuma konularak taşıtın bariyerle teması sonucu yavaşlaması kaydedilebilir. Eğer taşıtın ön tarafına doğru bir ivmeölçer konulursa, ivmelenme değeri negatif olan sinyaller alınır. Çünkü taşıt bu anda yavaşlamaktadır. Bu sinyal genellikle 1 mili saniye veya daha az bir sabit zaman aralığında kaydedilir. Çarpışmada taşıtın kamera tarafından görülen hızı, çarpışmadan hemen sonra sıfıra doğru azalır. Eğer taşıt bariyere çarpıp geri sıçrıyorsa hız ya sıfır ya da negatif bir değer alır. Şekil 2.2 Bir taşıtın bariyere 48 km/saat hızla çarpmasıyla motor kabininin önünden ölçülen ivme sinyali ( b ) Hareketli Koordinat Sistemi Yolcunun hareketini gözlemlemek için yolcu kabinine kamera konulursa, taşıtın bariyere çarpmasıyla yolcunun ileriye hareket ettiği görülür. Çarpışma ekseninden çekim yapıldığında kamera yolcunun, taşıtın içerisine göre ivmelendiği ve ileriye doğru hareket ettiğini görecektir. Yolcunun hızı sıfırdan başlar ve yolcu direksiyon simidine veya gösterge paneline çarpıncaya dek hızı artar. Bazı literatürlerde, taşıt bir nesneye vurduğunda ilk çarpma birincil darbe olarak kabul edilmektedir. Bundan sonra yolcunun taşıt içerisinde hareket etmesi ve iç tarafa darbe uygulaması ise ikincil darbe olarak adlandırılmaktadır. Burada şuna dikkat edilmelidir: İkincil darbe ile taşıtın bir nesneye çarptıktan sonra başka bir nesneye çarpması kastedilmemektedir. 2.2 Çarpışma Analizi: Çarpışma Verisinden Hangi Bilgiler Elde Edilebilir? Çarpışma verisinin sınanmasında iki alternatif yaklaşım bulunmaktadır. Bu yaklaşımlar sabit ve hareketli koordinat sistemi bakımından yapılan yaklaşımlardır ve ikisi de farklı bakış açılarından eş değer kullanışlı bilgiler sunmaktadırlar. 12 Çeviri: Ataman KES,

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı!

9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı! 9.Örnek Olay Çalışması Emniyet Kemeri Kullanımı: Doktor bey yaralandı! Doktor Haklan bey, sabah muayenesine yetişmek üzere hızla hastaneye doğru yürüyordu. Cep telefonu çaldı, arayan hemşire Ayten hanımdı.

Detaylı

(SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM)

(SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM) 1 HAVA YASTIĞI SİSTEMİ; AİRBAG (SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM) (Ref. e_makaleleri) (1) merkezi hava yastığı ünitesi (2) yan hava yastığı algılayıcı (3) ön üst algılayıcı algılayıcı (sensor) hava yastığı

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Galatasaray Üniversitesi Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Mustafa Tekeli, Özlem Durmaz İncel İçerik Giriş Literatür Özeti Sistem Mimarisi / Metodoloji Öncül

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ MEKATRONİĞİN TEMELLERİ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Mekatronik Programı Yrd. Doç. Dr. İlker ÜNAL Vize %30 Dersin Koşulları Final %60 Ödev %10 Dersin Konuları Mekatronik Sistemler Birimler ve Ölçme

Detaylı

Yeni B-MAX Sürüş Deneyimi & Teknolojik Özellikler

Yeni B-MAX Sürüş Deneyimi & Teknolojik Özellikler Yeni B-MAX Sürüş Deneyimi & Teknolojik Özellikler Şehirde araç kullanmak artık çok daha keyifli... B-Max, benzersiz tasarımı yanında segmentinde ilk kez sunulan yüksek teknolojik özellikleri ile sürüş

Detaylı

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş

Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Derste Neler Anlatılacak? Temel Mekatronik Birimler,temel birim dönüşümü Güncel konular(hes,termik Santral,Rüzgar Enerjisi,Güneş Enerjisi,Doğalgaz,Biyogaz vs.) Mekatroniğin uygulama alanları Temel Mekanik

Detaylı

* Güvenilir Dişli Grubu. * Islak Disk Fren. Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans. Daha küçük direksiyon. *Yüksek Manevra Kabiliyeti

* Güvenilir Dişli Grubu. * Islak Disk Fren. Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans. Daha küçük direksiyon. *Yüksek Manevra Kabiliyeti Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans Hidrolik pompa motoru Düşük hıza ayarlanabilen Motorlu hidrolik pompa çıkış gücü, yüksek performans ve uzun kullanım ömrü sağlar. Forkliftin operatör tarafından değiştirilebilen

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

6.12 Örnekler PROBLEMLER

6.12 Örnekler PROBLEMLER 6.1 6. 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 Çok Parçalı Taşıyıcı Sistemler Kafes Sistemler Kafes Köprüler Kafes Çatılar Tam, Eksik ve Fazla Bağlı Kafes Sistemler Kafes Sistemler İçin Çözüm Yöntemleri Kafes Sistemlerde

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

KADINA ŞİDDETİN KİŞİ ANALİZİ YÖNELİK. www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa

KADINA ŞİDDETİN KİŞİ ANALİZİ YÖNELİK. www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN KİŞİ ANALİZİ www.perspektifs.com info@perspektifs.com twitter.com/perspektifsa PERSPEKTİF STRATEJİ ARAŞTIRMA ANALİZ - HAZİRAN 2015 ANALİZ NO: 6 Araştırma; doğru, nitelikli bilginin

Detaylı

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar).

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). . KONSOLİDASYON Konsolidasyon σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). σ nasıl artar?. Yeraltısuyu seviyesi düşer 2. Zemine yük uygulanır

Detaylı

BİR TİCARİ ARAÇ İÇİN ECE R-14 REGÜLASYONUNA UYGUN KOLTUK BAĞLANTILARININ GELİŞTİRİLMESİ

BİR TİCARİ ARAÇ İÇİN ECE R-14 REGÜLASYONUNA UYGUN KOLTUK BAĞLANTILARININ GELİŞTİRİLMESİ BİR TİCARİ ARAÇ İÇİN ECE R-14 REGÜLASYONUNA UYGUN KOLTUK BAĞLANTILARININ GELİŞTİRİLMESİ Alper Arslan, Mertcan Kaptanoğlu Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON 2010 5. Otomotiv Teknolojileri Kongresi

Detaylı

DAHA HIZLI, DAHA PRATİK. LABORATUVAR İÇ VE DIŞ KALİTE KONTROLLERİNİN UYGULAMASI VE TAKİBİ

DAHA HIZLI, DAHA PRATİK. LABORATUVAR İÇ VE DIŞ KALİTE KONTROLLERİNİN UYGULAMASI VE TAKİBİ DAHA HIZLI, DAHA PRATİK. LABORATUVAR İÇ VE DIŞ KALİTE KONTROLLERİNİN UYGULAMASI VE TAKİBİ %100 web tabanlı İNTERQC, programı ile laboratuarlarınızın kalite kontrollerini istediğiniz yerden ve istediğiniz

Detaylı

...Turboşarj uzmanı Holset

...Turboşarj uzmanı Holset Holset Turboşarj ...Turboşarj uzmanı Holset Holset Turboşarj Holset Turboşarjlar, dünyanın dört bir yanında turbo makine ve hava işleme konularında mükemmelligi simgelemektedir. Cummins Turbo Technologies

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

Toyota Corolla Sedan 1.6 Elegant MMT

Toyota Corolla Sedan 1.6 Elegant MMT Toyota Corolla Sedan 1.6 Elegant MMT Sahibinden Öğretmenden 1.6 toyota elegant lpg li ve otomatik İlan no: 249819 40.500 TL İlan tarihi: 7 Kasım 2015 İlan detayları İlan detayları İl Ankara, Polatlı, Çarşı,

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

Trafik Kazaları ve Emniyet Kemeri

Trafik Kazaları ve Emniyet Kemeri Trafik Kazaları ve Emniyet Kemeri Doç.Dr. IŞILDAR, Süleyman Emniyet Genel Müdürlüğü İnterpol Daire Başkanı Karayolu trafik kazalarının azaltılması etkin tedbirlerin alınmasıyla mümkündür. Etkin tedbirler

Detaylı

SEESAW 24V DC BARİYER KONTROL KARTI KULLANIM KİTABI V 2.0

SEESAW 24V DC BARİYER KONTROL KARTI KULLANIM KİTABI V 2.0 SEESAW 24V DC BARİYER KONTROL KARTI KULLANIM KİTABI V 2.0 EKİM, 2010 KONTAL ELEKTRONİK :: SEESAW BARİYER KONTROL KARTI KULLANIM KİTABI V2.0 0 SEESAW 24V DC BARİYER KONTROL KARTI KARTI VE KULLANIMI Seesaw

Detaylı

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır.

Newton un ikinci yasası: Bir cisim ivmesi cisim üzerine etki eden toplam kuvvet ile doğru orantılı cismin kütlesi ile ters orantılıdır. Bölüm 5: Hareket Yasaları(Özet) Önceki bölümde hareketin temel kavramları olan yerdeğiştirme, hız ve ivme tanımlanmıştır. Bu bölümde ise hareketli cisimlerin farklı hareketlerine sebep olan etkilerin hareketi

Detaylı

Ford Mondeo 1.6i EcoBoost 160 HP Titanium

Ford Mondeo 1.6i EcoBoost 160 HP Titanium İlan no: 216074 Ford Mondeo 1.6i EcoBoost 160 HP Titanium Sahibinden BUZ BEYAZ 2011 Mondeo 1.6 EcoBoost Titanium 50.000 KM 52.500 TL İlan tarihi: 3 Aralık 2014 İlan detayları İlan detayları İl İstanbul,

Detaylı

1)Aşağıdaki konum-zaman grafiğine göre bu hareketlinin 0-30 saniyeleri arasındaki ortalama hızı nedir?

1)Aşağıdaki konum-zaman grafiğine göre bu hareketlinin 0-30 saniyeleri arasındaki ortalama hızı nedir? 1)Aşağıdaki konum-zaman grafiğine göre bu hareketlinin 0-30 saniyeleri arasındaki ortalama hızı nedir? A) -1/6 B) 1 C) 1/2 D) 1/5 E) 3 2) Durgun halden harekete geçen bir cismin konum-zaman grafiği şekildeki

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı

Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı Mustafa Tümer Tan İçerik 2 Perde Modellemesi, Boşluklu Perdeler Döşeme Yükleri ve Eğilme Hesabı Mantar bandı kirişler Kurulan modelin

Detaylı

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun . Döşemeler TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun 07.3 ÇELİK YAPILAR Döşeme, Stabilite Kiriş ve kolonların düktilitesi tümüyle yada kısmi basınç etkisi altındaki elemanlarının genişlik/kalınlık

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

Ford Fiesta 1.4 TDCi 68 HP Titanium

Ford Fiesta 1.4 TDCi 68 HP Titanium İlan no: 243063 Ford Fiesta 1.4 TDCi 68 HP Titanium Sahibinden 2011 MODEL 1.4 TDCİ TİTANİUM X PAKET. FİYAT DÜŞTÜ ACİL. 38.200 TL İlan tarihi: 12 Ağustos 2015 İlan detayları İlan detayları İl Karabük, Safranbolu,

Detaylı

䄀 欀 愀 礀 䌀 愀 搀 搀 攀 猀 椀 一 漀 㨀 㘀 㐀 㔀 㜀 㤀 㜀 㠀 眀 眀 礀 攀 渀 椀 漀 琀 漀 洀 漀 琀 椀 瘀 挀 漀 洀 眀 眀 礀 攀 渀 椀 洀 愀 稀 搀 愀 挀 漀 洀

䄀 欀 愀 礀 䌀 愀 搀 搀 攀 猀 椀 一 漀 㨀 㘀 㐀 㔀 㜀 㤀 㜀 㠀 眀 眀 礀 攀 渀 椀 漀 琀 漀 洀 漀 琀 椀 瘀 挀 漀 洀 眀 眀 礀 攀 渀 椀 洀 愀 稀 搀 愀 挀 漀 洀 䄀 欀 愀 礀 䌀 愀 搀 搀 攀 猀 椀 一 漀 㨀 㘀 㐀 䜀 愀 稀 椀 攀 洀 椀 爀 Ⰰ 娀 䴀 刀 アハ ート 㔀 㐀 㔀 㜀 㤀 㜀 㠀 アハ ート 㘀 㐀 アハ ート 㔀 椀 渀 昀 漀 䀀 礀 攀 渀 椀 漀 琀 漀 洀 漀 琀 椀 瘀 挀 漀 洀 眀 眀 礀 攀 渀 椀 洀 愀 稀 搀 愀 挀 漀 洀 眀 眀 礀 攀 渀 椀 漀 琀 漀 洀 漀 琀 椀 瘀 挀 漀 洀 眀 眀 洀

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

01 SERİSİ OTOMATİK KAYAR KAPILAR ÇOK YÖNLÜ KAPI ÇÖZÜMLERİ

01 SERİSİ OTOMATİK KAYAR KAPILAR ÇOK YÖNLÜ KAPI ÇÖZÜMLERİ 01 SERİSİ OTOMATİK KAYAR KAPILAR ÇOK YÖNLÜ KAPI ÇÖZÜMLERİ EL / AL ÇOK YÜKSEK VE AĞIR KAPILAR İÇİN ZİNCİRLİ MEKANİZMA Standart boyutların üzerindeki kapılarınız için mükemmel bir çözüm. Yeni nesil zincirli

Detaylı

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu 1- Sistem Modülüne Giriş ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu Herhangi bir Grafik penceresinin başlığındaki S harfine basılarak açılan menüden yapılabilen seçimlerle kullanılmaya başlanır. Bu menüden,

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI TOLERANSLAR P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L I H O Ğ LU Tolerans Gereksinimi? Tasarım ve üretim

Detaylı

Symaro İlaç endüstrisi için sertifikalı sensörler. En zorlu koşullarda yüksek oranda hassas ölçüm. Answers for infrastructure.

Symaro İlaç endüstrisi için sertifikalı sensörler. En zorlu koşullarda yüksek oranda hassas ölçüm. Answers for infrastructure. Symaro İlaç endüstrisi için sertifikalı sensörler En zorlu koşullarda yüksek oranda hassas ölçüm Answers for infrastructure. En zorlu kalite gerekliliklerini karşılar ve en uygun maliyetli kullanımı sağlar

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ DİGER EMNİYET SİSTEMLERİ Şerit Takip sistemi Kör Nokta Bilgi Sistemi BLIS Park Asistanı -Ekler- Kaynak: Toyota Kaynak: Toyota http://www.inautonews.com/new-safety-features-from-ford-collision-warning-adaptive-cruise-control-and-blis

Detaylı

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması 1 Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması Arş. Gör. Murat Günaydın 1 Doç. Dr. Süleyman Adanur 2 Doç. Dr. Ahmet Can Altunışık 2 Doç. Dr. Mehmet Akköse 2 1-Gümüşhane

Detaylı

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi YDGA2005 - Yığma Yapıların Deprem Güvenliğinin Arttırılması Çalıştayı, 17 Şubat 2005, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Detaylı

Volvo XC 60 2.0 D3 163 HP R-design Otomatik Vites

Volvo XC 60 2.0 D3 163 HP R-design Otomatik Vites İlan no: 207935 Volvo XC 60 2.0 D3 163 HP R-design Otomatik Vites Sahibinden DOKTORDAN ÇOK TEMİZ VOLVO XC60 R DESIGN OCEAN RACE ÖZEL ÜRET 140.000 TL İlan tarihi: 29 Eylül 2014 İlan detayları İlan detayları

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 5 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 8 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 9 1.5 TAŞIT

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır.

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır. Önsöz Günümüzde, hemen hemen her tür ve boyutta organizasyonda, görevleri proje olarak organize etmek yaygınlaşmıştır. Bunun en temel nedenlerinden biri çağdaş yönetim anlayışının hiyerarşik örgüt yapısından

Detaylı

COOL-US Kullanma Kılavuzu Profesyonel Anemometre

COOL-US Kullanma Kılavuzu Profesyonel Anemometre COOL-US Kullanma Kılavuzu Profesyonel Anemometre Lütfen ürünü kullanmadan önce bu kılavuzu dikkatlice okuyunuz ve ilerisi için saklayınız. İÇERİK 1. Güvenlik... 1 2. Genel Tanıtım... 2 3. Özellikler...

Detaylı

www.x-vehicle.com X-VEHICLE - DİREKSİYON EĞİTİM SİMÜLATÖRLERİ Teknik Özellikler

www.x-vehicle.com X-VEHICLE - DİREKSİYON EĞİTİM SİMÜLATÖRLERİ Teknik Özellikler X-VEHICLE - DİREKSİYON EĞİTİM SİMÜLATÖRLERİ Teknik Özellikler GİRİŞ 1. XV-CH01 DİREKSİYON EĞİTİM SİMÜLATÖRÜ 2. XV-CH02 DİREKSİYON EĞİTİM SİMÜLATÖRÜ 3. İLERİ SİMÜLASYON SİSTEMLERİ 4. İLETİŞİM 2 1. XV-CH01

Detaylı

%RVFK U QOHUL %BIB GB[MB LJMPNFUSF EBIB B[ ZBLºU

%RVFK U QOHUL %BIB GB[MB LJMPNFUSF EBIB B[ ZBLºU %RVFK U QOHUL %BIB GB[MB LJMPNFUSF EBIB B[ ZBLºU Çoğu sürücü için yakıt tasarrufu en önemli konudur Daha düşük yakıt tüketimi, depo başına daha çok kilometre ve daha düşük CO2 emisyonları anlamına gelir.

Detaylı

Peugeot 508 1.6 e-hdi 112 HP Stop and Start Auto6R Allure

Peugeot 508 1.6 e-hdi 112 HP Stop and Start Auto6R Allure İlan no: 214982 Peugeot 508 1.6 e-hdi 112 HP Stop and Start Auto6R Allure Sahibinden SIFIR AYARINDA 508 - EN DOLUSU - HATASIZ 70.000 TL İlan tarihi: 26 Kasım 2014 İlan detayları İlan detayları İl Ankara,

Detaylı

Geometrik nivelmanda önemli hata kaynakları Nivelmanda oluşabilecek model hataları iki bölümde incelenebilir. Bunlar: Aletsel (Nivo ve Mira) Hatalar Çevresel Koşullardan Kaynaklanan Hatalar 1. Aletsel

Detaylı

COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti

COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti, gerçek bir otomobildeki elektrik tesisatını incelemeye, oluşturulacak arızaları gözlemlemeye uygun yapıdadır. Tüm modüller

Detaylı

19 ve 29 cmlik PONCEBLOC HAFİF YAPI ELEMANI SES AZALMA İNDİSİ ÖLÇÜMÜ ÖN RAPORU

19 ve 29 cmlik PONCEBLOC HAFİF YAPI ELEMANI SES AZALMA İNDİSİ ÖLÇÜMÜ ÖN RAPORU 19 ve 29 cmlik PONCEBLOC HAFİF YAPI ELEMANI SES AZALMA İNDİSİ ÖLÇÜMÜ ÖN RAPORU HAZIRLAYAN : Y.DOÇ. DR. NURGÜN TAMER BAYAZIT İTÜ MİMARLIK FAKÜLTESİ YAPI BİLGİSİ ABD TAŞKIŞLA TAKSİM-34437 İST TEMMUZ, 2014

Detaylı

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları DÖNEM III HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK-TIP TARİHİ VE ETİK Ders Kurulu Başkanı : Prof. Dr. Günay SAKA TANI TESTLERİ (30.04.2014 Çrş. Y. ÇELİK) Duyarlılık (Sensitivity) ve Belirleyicilik (Specificity)

Detaylı

Unidrive M200, M201 (Boy 1-4) Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Unidrive M200, M201 (Boy 1-4) Hızlı Başlangıç Kılavuzu Bu kılavuzun amacı bir motoru çalıştırmak üzere bir sürücünün kurulması için gerekli temel bilgileri sunmaktır. Lütfen www.controltechniques.com/userguides veya www.leroy-somer.com/manuals adresinden indirebileceğiniz

Detaylı

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ Aktif Titreşim Kontrolü için Bir Yapının Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Modelinin Elde Edilmesi ve PID, PPF Kontrolcü Tasarımları Arş.Gör. Erdi GÜLBAHÇE

Detaylı

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Melih Tuğrul, Serkan Er Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON 2010 5. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 07 08 Haziran

Detaylı

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan)

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan) MAK437 MT2-GERİLME ÖLÇÜM TEKNİKLERİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. öğretim II. öğretim A şubesi B şubesi ÖĞRENCİ ADI NO İMZA TARİH 30.11.2013 SORU/PUAN

Detaylı

Adreslenebilir Hava Örneklemeli Çok Hassas Yangın Algılama Sistemi

Adreslenebilir Hava Örneklemeli Çok Hassas Yangın Algılama Sistemi Adreslenebilir Hava Örneklemeli Çok Hassas Yangın Algılama Sistemi Bu sistemler adından da anlaşılacağı üzere havadan örneklemeler alıp, kendi haznesine getirerek yangını algılayan sistemlerdir. Şaşırtıcıdır

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Mevzuatta Yüksekte Çalışma ve Cephe İskeleleri

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Mevzuatta Yüksekte Çalışma ve Cephe İskeleleri T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Mevzuatta Yüksekte Çalışma ve Cephe İskeleleri Sabit Yasin BOSTANCI İSG Uzman Yardımcısı Gaziantep, 2014 Sunum İçeriği

Detaylı

MEKANİZMA TEKNİĞİ (1. Hafta)

MEKANİZMA TEKNİĞİ (1. Hafta) Giriş MEKANİZMA TEKNİĞİ (1. Hafta) Günlük yaşantımızda çok sayıda makina kullanmaktayız. Bu makinalar birçok yönüyle hayatımızı kolaylaştırmakta, yaşam kalitemizi artırmaktadır. Zaman geçtikce makinalar

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Bu bölümde 1. Direnç a. Aerodinamik b. Dinamik, yuvarlanma c. Yokuş 2. Tekerlek tahrik

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

Ford Focus 1.6 TDCi 109 HP Titanium 4 Kapı

Ford Focus 1.6 TDCi 109 HP Titanium 4 Kapı Ford Focus 1.6 TDCi 109 HP Titanium 4 Kapı Sahibinden Ford Focus 1.6 TDCi 115 İlan no: 186963 İlan detayları 72.000 TL 17 Şub 2014 72.000 TL 15 Şub 2014 75.000 TL HP Titanium 4 Kapı (2013) İlan tarihi:

Detaylı

BÖLÜM 6 ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ

BÖLÜM 6 ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ BÖLÜM 6 ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ Prof.Dr. Erhan BUTUN ICAO EMNİYET YÖNETİM SARP LERİ Amaç ve İçerik ICAO Emniyet Yönetim Sistemi SARP leri aşağıdaki dökümanlarda bulunur: Annex 1 - Personnel Licensing

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No:

HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: EK-5 HACCP Sistem Tetkikine Ait Resmi Form Resmi Kontrol Rapor No: TARİH: İNCELENECEK HUSUSLAR A) GENEL 1. İşyeri teknik ve hijyenik açıdan bu yönetmelikte belirtilen koşullara sahip mi? 2. El kitabı ön

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar. 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar

Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar. 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.1 7.2 Varsayımlar ve Tanımlar Tekil Yükleri Aktaran Kablolar Örnekler Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.3 Yatayda Yayılı Yük Aktaran Kablolar 7.4 Örnekler Kendi Ağırlığını Taşıyan Kablolar (Zincir Eğrisi)

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

FELCO 820. Elektrikli budama bıçağı. Kullanıma özel mükemmel çözüm www.felco820.com

FELCO 820. Elektrikli budama bıçağı. Kullanıma özel mükemmel çözüm www.felco820.com FELCO 820 Elektrikli budama bıçağı Kullanıma özel mükemmel çözüm www.felco820.com FELCO 820 Kullanıma özel mükemmel çözüm Tamamen İsviçre'deki Watch Valley'de tasarlanan ve üretilen FELCO 820, başka hiçbir

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

ESKİŞEHİR-KÖSEKÖY HIZLI TREN HATTINDAKİ KÖPRÜ VE VİYADÜKLERİN ÜSTYAPILARININ TASARIMI

ESKİŞEHİR-KÖSEKÖY HIZLI TREN HATTINDAKİ KÖPRÜ VE VİYADÜKLERİN ÜSTYAPILARININ TASARIMI ESKİŞEHİR-KÖSEKÖY HIZLI TREN HATTINDAKİ KÖPRÜ VE VİYADÜKLERİN ÜSTYAPILARININ TASARIMI C. Özkaya 1, Z. Harputoğlu 1, G. Çetin 1, F. Tulumtaş 1, A. Gıcır 2 1 Yüksel Proje Uluslararası AŞ Birlik Mah. 450.

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 İÇİNDEKİLER TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ SEMBOL LİSTESİ UYGULAMA LİSTESİ GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 1.1. Dalga Hareketi... 3 1.2. Frekans... 4 1.2.1. Oktav Bantlar... 7 1.3. Dalga

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2

VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 VOLÜMETRİK DEBİMETRE KDDM 2 Volümetrik debimetre nedir?? Fark basınç ölçümü ile hava akış verimini kontrol etmenizi sağlayan, bakım gerektirmeyen, yenilikçi bir Pnömatik otomasyon kontrol sistemidir, bu

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

KUZEY AMERİKA PAZARI İÇİN GELİŞTİRİLEN BİR ARACIN FMVSS 208 REGÜLASYONUNA UYGUNLUĞUNUN SANAL OLARAK DOĞRULANMASI

KUZEY AMERİKA PAZARI İÇİN GELİŞTİRİLEN BİR ARACIN FMVSS 208 REGÜLASYONUNA UYGUNLUĞUNUN SANAL OLARAK DOĞRULANMASI OTEKON 2012 6. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 04 05 Haziran 2012, BURSA KUZEY AMERİKA PAZARI İÇİN GELİŞTİRİLEN BİR ARACIN FMVSS 208 REGÜLASYONUNA UYGUNLUĞUNUN SANAL OLARAK DOĞRULANMASI Alper Arslan *,

Detaylı

BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI

BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI tasarım BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI Nihat GEMALMAYAN, Hüseyin ĐNCEÇAM Gazi Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü GĐRĐŞ Đlk bisikletlerde fren sistemi

Detaylı

Aks Körük takımları / Aletler

Aks Körük takımları / Aletler Aks Körük takımları / Aletler LÖBRO Aks Körük takımları LÖBRO Aks Körük takımları Orijinal Parça Üreticisinden Aks mafsal körüklerı, transmisyon mili mafsallarının işlevlerini güvenilir biçimde yerine

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TRAFİK GÜVENLİĞİ

T.C. ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TRAFİK GÜVENLİĞİ T.C. ULAŞTIRMA, DENİZCİLİK VE HABERLEŞME BAKANLIĞI KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TRAFİK GÜVENLİĞİ 23 Kasım 2011 Ankara DÜNYADA HER YIL TRAFİK KAZALARINDA YAKLAŞIK 1.300.000 KİŞİ HAYATINI KAYBETMEKTE, ON

Detaylı

Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ. Akademik Bilişim 2013 1

Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ. Akademik Bilişim 2013 1 Öğr. Gör. Hakan YÜKSEL hakanyuksel@sdu.edu.tr SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ Akademik Bilişim 2013 1 İçerik Hareket Temelli İşlemler Temassız hareket algılayıcısı: Kinect Kinect Uygulamaları Kinect in getirdikleri

Detaylı

DIRECT LIQUIMAX (DLM) OTOGAZ DÖNÜŞÜM KİTİ

DIRECT LIQUIMAX (DLM) OTOGAZ DÖNÜŞÜM KİTİ DIRECT LIQUIMAX (DLM) OTOGAZ DÖNÜŞÜM KİTİ Prins Otogaz Dönüşüm Kiti ile Üstün Performans Yüksek Sürüş Keyfi Kıymet bilenlerin otogaz dönüşüm kiti, Prins! Kıymet Bilenlerin Otogaz Dönüşüm Kiti, Prins! Dünyada

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

Bölüm 9 KÖK-YER EĞRİLERİ YÖNTEMİ

Bölüm 9 KÖK-YER EĞRİLERİ YÖNTEMİ Bölüm 9 KÖK-YER EĞRİLERİ YÖNTEMİ Kapalı-döngü denetim sisteminin geçici-durum davranışının temel özellikleri kapalı-döngü kutuplarından belirlenir. Dolayısıyla problemlerin çözümlenmesinde, kapalı-döngü

Detaylı

YÖNETMELİK. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından:

YÖNETMELİK. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından: 6 Şubat 203 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 2856 Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından: YÖNETMELİK MOTORLU ARAÇLARIN VE BUNLAR İÇİN TASARLANAN RÖMORKLAR, SİSTEMLER, AKSAMLAR VE AYRI TEKNİK ÜNİTELERİN

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 11 ELEKTRİK MOTOR TORKUNUN BELİRLENMESİ TEORİK BİLGİ: BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

DONANIM BİLGİLERİ CRUZE SEDAN

DONANIM BİLGİLERİ CRUZE SEDAN DONANIM BİLGİLERİ CRUZE SEDAN 2012 EMİSYON SINIFI CO2 EMISYONU YAKIT TIPI MAKSIMUM GÜÇ (PS) TORK ŞANZIMAN Sport Sport Plus Sürüş Konforu 60/40 Oranında Katlanabilir Arka Koltuklar 4 yönlü ayarlanır ön

Detaylı

Farklı malzemelerin dielektrik sabiti LEP 4.2.06_00

Farklı malzemelerin dielektrik sabiti LEP 4.2.06_00 PHYWE Farklı malzemelerin dielektrik sabiti LEP 4.2.06_00 İlgili başlıklar Maxwell in eşitlikleri, elektrik sabiti, plaka kapasitörün kapasitesi, gerçek yükler, serbest yükler, dielektrik deplasmanı, dielektrik

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

öne bakan Kullanım kılavuzu Grup Ağırlık Yaş 1 9-18 kg 9ay-4yrl

öne bakan Kullanım kılavuzu Grup Ağırlık Yaş 1 9-18 kg 9ay-4yrl öne bakan Kullanım kılavuzu ECE R44 04 Grup Ağırlık Yaş 1 9-18 kg 9ay-4yrl 1 BeSafe izi Comfort u seçtiğiniz için teşekkür ederiz. BeSafe bu koltuğu büyük bir özen ile, hayatının gelecek aşamasında çocuğunuzu

Detaylı

Aks yük hesaplamaları. Aks yükleri ve yük hesaplamaları ile ilgili genel bilgi

Aks yük hesaplamaları. Aks yükleri ve yük hesaplamaları ile ilgili genel bilgi Aks yükleri ve yük hesaplamaları ile ilgili genel bilgi Kamyonları kullanan tüm taşıma tipleri kamyon şasisinin belli bir üstyapı tarafından desteklenmesini gerektirir. Aks yükü hesaplamalarının amacı

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ. Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY BİLİMLERİ FAKÜLTESİ TIRMANMA PERFORMANSI Tırmanma Açısı ve Tırmanma Gradyanı Prof. Dr. Mustafa Cavcar 8 Mayıs 2013 Bu belgede jet motorlu uçakların tırmanma performansı

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı