Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme"

Transkript

1 Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı ekonomik gösergeler üzerindeki ekileri konusunda halen arışmalar bulunmakadır. Bu çalışma, Türkiye için enerji ükeimi ile ekonomik büyüme arasındaki nedensel ilişkiyi eşbüünleşme ve Granger nedensellik esleri kullanarak incelemekedir. Ampirik bulgular değişkenlerin eşbüünleşik olduklarını ve Granger nedenselliğin enerji ükeiminden ekonomik büyümeye doğru gerçekleşiğini gösermekedir. Anahar Kelimeler: Enerji, Enerji Tükeimi, Ekonomik Büyüme Energy Consumpion and Economic Growh in Turkish Economy Absrac I is generally acceped ha energy is an imporan inpu for economical and indusrial developmen. However, here are sill discussions abou he effecs of energy on cerain economic indicaors. This paper, invesigaes he causal relaionship beween energy consumpion and economic growh for Turkey using coinegraion and Granger causaliy ess. The empirical findings show ha energy consumpion and economic growh are coinegraed and here is unidirecional Granger causaliy running from energy consumpion o economic growh. Key Words: Energy, Energy Consumpion, Economic Growh JEL Classificaion Codes: O40, Q43 Giriş Yeni buluşların endüsride yoğun olarak kullanılmaya başlandığı Sanayi Devriminin ardından enerji alebi, global ölçeke hızlı bir arış kaydemişir. Enerji kaynaklarının dengesiz dağılımı ve rezervlerin aran aleple birlike giderek azalması * Dr., Selçuk Üniversiesi, İİBF, İkisa Bölümü, ** Doç. Dr., Selçuk Üniversiesi, İİBF, İkisa Bölümü, Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık

2 Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme ise ülkeleri farklı arayışlar içerisine imekedir. Çünkü enerji fakörü günümüzde ekonomik ve sosyal kalkınmanın gerçekleşirilmesi için üreim sürecindeki en emel girdiler arasında kabul edilmekedir. Buna rağmen lieraürde ekonomik büyüme ile enerji ükeimi arasındaki nedensel bağınının yönü konusunda bir uzlaşı bulunmamakadır. Enerji ükeiminin ekonomik büyümeyi deseklediği yönünde sonuçlar veren ampirik bulguların yanı sıra ekonomik büyümenin enerji ükeimini ekilediğine dair bulgulara da raslanmakadır. İkisadi poliikalar çerçevesinde değerlendirildiğinde buradan çıkacak sonuç, ülkeler açısından çok fazla anlam aşır. Nüfus ve sanayileşmeye bağlı olarak Türkiye de enerji ükeimi, özellikle 1980 sonrasında hızlı bir arış sürecine girmişir. İhracaa dayalı dışa açık birikim modelinin uygulandığı bu süreçe arım kesimi önemini kaybederek sanayi ve hizmeler sekörü ön plana çıkmışır. Ekonominin genel yapısındaki söz konusu değişim daha fazla enerji kullanımını gerekirdiği için özellikle perol, doğal gaz ve kömür ürü fosil yakılara olan alep de yükselmişir. Aran enerji ükeiminin ulusal çıkı düzeyi üzerindeki ekisi ise son dönemlerde arışmaya açılmışır. Ancak dünya genelinde olduğu gibi Türkiye de de nedensel bağınının yönü konusunda farklı görüşler bulunmakadır. Çalışmamızda ise geniş bir veri aralığı yardımıyla nedensellik ilişkisine yönelik daha kapsamlı analizler yapılarak oplam enerji ükeiminin, ekonomik büyümeye ekisi araşırılmakadır. Bu kapsamda günümüzün ulusal ve uluslararası ekonomik, siyasi ve sosyal dengeleri açısından son derece önem aşıyan enerjinin, Türkiye de ekin ve verimli bir şekilde kullanılıp kullanılmadığı da belirlenmekedir. 1. Teorik Çerçeve Enerji ükeimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki genellikle içsel büyüme modelleri ile açıklanmakadır. Daha önce geçerli olan örneğin Solow modelinde, büyüme oranının arması için eknolojik gelişmenin geçerli olduğu açıklanmakla birlike gelişmenin nasıl sağlanabileceği konusuna değinilmemişir. Oysa ki bilgi birikimi, beşeri sermaye, araşırmagelişirme faaliyeleri ve eknolojik gelişme gibi unsurlar geçmişen günümüze kadar gelişmişlik düzeyi üzerinde ekili olmuşlardır. Diğer arafan günümüz dünyasında az gelişmişliğin sebebini finansal ve reel sermaye yeersizliğine bağlayan yaklaşımlar da geçerliliklerini yiirmişlerdir. Yeni güncel bilgilere ulaşamama, yeerli beşeri sermayeye sahip olamama ve mevcu eknolojiyi kullanamama gibi fakörler arık az gelişmişliğin öncelikli nedenleri arasında sayılmakadır. Adı geçen değişkenlerin modellenmesi de içsel büyüme olarak karşımıza çıkmakadır (Taban, 2008: 90). Büyüme modellerinde büün ekonomilerin büyümesinin ek bir modelle ya da değişkenle açıklanması söz konusu olmadığı için içsel büyüme modelleri de kendi içinde farklı şekillerde sınıflandırılmakadır (Berber, 2006: 176). Bunlardan Romer in modelinde oplam üreim fonksiyonunu aşağıdaki şekilde yazmak mümkündür (Gbadebo ve Okonkwo, 2009: 48): Y = F( A, K, L) (1.1) Burada Y oplam reel çıkı düzeyini, A eknolojiyi, K oplam reel sermaye sokunu ve L oplam işgücünü emsil emekedir. Enerji ise eknolojinin praike kullanımına imkan anıyan bir unsur olarak değerlendirilmekedir. Ancak enerjiyi dönüşürerek kullanılabilir hale geirmek için de yüksek eknolojili yaırımlara ihiyaç duyulur. Ülkeler bu ip yaırımları sadece enerji üremek için değil aynı 106 Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık 2009

3 zamanda enerji kullanımında ekinliği sağlamak için yapmakadırlar. Sonuç olarak düşük maliyele emin edilen ve üreim sürecinde verimli biçimde kullanılabilen enerji fakörü, eknoloji unsuru üzerinden ulusal çıkı düzeyinin armasını sağlayacakır. 2. Lieraür Taraması Enerji ükeimi ile ekonomik büyüme arasındaki nedensel ilişki eorik, ampirik ve poliik açıdan son derece önem aşımakadır (Odhiambo, 2009: 618). Bu ilişki ilk kez Kraf ve Kraf (1978) arafından ABD ekonomisi için dönemi verileri kullanılarak arışmaya açılmış ve söz konusu çalışmada nedenselliğin ekonomik büyümeden enerji ükeimine doğru gerçekleşiği sonucuna ulaşılmışır. Değişen ve gelişen dünya koşulları ile birlike enerji ükeimi ve enerji ükeiminin ekonomik yansımaları üm ülkeler açısından ilgi odağı haline gelmişir. Hondroyiannis vd. (2002), Yunanisan da enerji ükeimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi dönemine ai verilerden harekele vekör haa düzelme modeli kullanarak aydınlamaya çalışmışlardır. Ampirik bulgular, ele alınan değişkenlerin uzun dönemde eşbüünleşik olduklarını ve ekonomik büyümenin belirlenmesinde enerji ükeiminin önemli bir role sahip olduğunu oraya koymuşur. Paul ve Bhaacharya (2004), enerji ükeimi ile ekonomik büyüme arasındaki nedensel bağınıyı EngleGranger eşbüünleşme ve sandar Granger nedensellik eslerini kullanarak Hindisan için araşırmışlardır dönemine ai veriler, değişkenlerin karşılıklı ekileşim içinde olduklarını gösermişir. Akinlo (2008), Sahra Alı Afrika da yer alan 11 ülke için enerji ükeimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi Sınır Tesi ve Granger Nedensellik esleri kullanarak incelemişir. Sınır esi, 7 ülkede (Coe D Ivoire, Gambiya, Gana, Kamerun, Senegal, Sudan ve Zimbabwe) ekonomik büyüme ile enerji ükeiminin eşbüünleşik, Granger nedensellik esi ise Gambiya, Gana ve Senegal de çif yönlü bir ilişki olduğunu gösermişir. Sudan ve Zimbabve de ekonomik büyüme, enerji ükeiminin Granger nedeni çıkarken Kamerun ve Coe D Ivoire da herhangi bir nedensellik bağınısı bulunamamışır. Odhiambo (2009), ekonomik büyüme ve enerji ükeimi arasındaki ilişkiyi verileri yardımıyla Tanzanya için analiz emişir. Sınır esi bulguları uzun dönemli değişkenlerin birlike hareke eiklerini, Granger nedensellik esi de enerji ükeiminden ekonomik büyümeye doğru ek yönlü bir bağınının olduğunu oraya koymuşur. Türkiye ekonomisi açısından da büyük önem aşıyan enerji ükeimi ve ekonomik büyüme ilişkisine yönelik olarak özellikle 2000 li yıllarda çalışmaların hız kazandığı görülmekedir. Bu çalışmalardan bazılarına aşağıda yer verilmekedir. Şengül ve Tuncer (2006), icari enerji kullanımı, reel enerji fiyaları endeksi ve GSYİH arasındaki nedensellik ilişkilerini Türkiye nin dönemi yıllık verilerini kullanarak incelemişlerdir. Nedensellik sınamalarında Toda ve Yamamoo (1995) çalışmasına dayalı gecikmesi arırılmış VAR yönemi kullanılmışır. Sonuça, icari enerji kullanımından GSYİH ye doğru işleyen ek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunurken, reel enerji fiyaları ile GSYİH arasında iki yönlü ve reel enerji fiyaları endeksinden icari enerji kullanımına doğru işleyen ek yönlü bir nedensellik ilişkisine raslanmışır. Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık

4 Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Ulusoy (2006), Granger nedensellik ekniğini kullanarak enerji alebi ve büyüme arasındaki karşılıklı ekileşimi oraya çıkarmaya çalışmışır. Bu ekileşimi belirlemek amacıyla araşırmada perol, elekrik ve doğal gaz bazında sekörel ükeimle ekonomik büyüme arasındaki ilişki ele alınmışır. Elde edilen sonuçlar, her ürlü enerji kaynağının büyümeyi doğrudan değil de yaırımların milli hasıla içindeki payının arırılması vasıasıyla gerçekleşiğini gösermişir. Aynı zamanda ekonomik büyümenin de enerji ükeimini arırdığı bulgusuna ulaşılmışır. Jober ve Karanfil (2007), Türkiye de enerji ükeimi ile gelir arasındaki ilişkiyi verilerini kullanarak hem genel hem de endüsri sekörü bazında ayrı ayrı analiz emişlerdir. Johansen eşbüünleşme esi, gerek reel GSMH ile enerji ükeimi arasında gerekse endüsriyel enerji ükeimi ile endüsriyel kama değer arasında uzun dönemde herhangi bir ilişkinin bulunmadığını gösermişir. Karagöl vd. (2007), Türkiye de ekonomik büyüme ile elekrik ükeimi ilişkisini dönemi için Sınır Tesi Yaklaşımı ile analiz emişlerdir. Seriler arasında eşbüünleşme ilişkisi espi edilmiş ve kısa dönemde değişkenler arasında poziif bir ilişki oraya çıkarken uzun dönemde bu ilişki negaif çıkmışır. Lise ve Monfor (2007), geleceke yüksek oranlarda arış gösererek önemli seviyelere gelecek olan enerji ükeimi ve GSYİH serilerinin birbirleri ile ilişkisini es emişlerdir dönemine ai yıllık verilerin kullanıldığı çalışmada eşbüünleşme ve vekör haa düzelme modeli sonuçları, söz konusu değişkenlerin uzun dönemde birlike hareke eiklerini ve nedenselliğin de GSYİH dan enerji ükeimine doğru gerçekleşiğini gösermişir. Erdal vd. (2008), yapıkları çalışmalarında enerji ükeimi ile reel GSMH arasındaki nedensel ilişkiyi Türkiye için dönemi verilerinden harekele analiz emişlerdir. Johansen eşbüünleşme ve Pairwise Granger nedensellik esi sonuçları, ele alınan değişkenler arasında karşılıklı bir bağınının bulunduğunu oraya koymuşur. Kar ve Kınık (2008), dönemi için oplam elekrik ükeimi, sanayi elekrik ükeimi ve mesken elekrik ükeimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi zaman serileri analizindeki gelişmeleri dikkae alarak incelemişlerdir. Johansen eşbüünleşme esi uzun dönemde oplam, sanayi ve mesken elekrik ükeimleri ile ekonomik büyüme arasında bir ilişkinin bulunduğunu, Vekör Haa Düzelme Modeli de (VECM) nedenselliğin yönünün elekrik ükeimlerinden ekonomik büyümeye doğru gerçekleşiğini gösermişir. Sadece mesken elekrik ükeimi ile ekonomik büyüme arasında çif yönlü bir nedensellik ilişkisinin var olduğu espi edilmişir. 3. Veri ve Ekonomerik Yönem Türkiye de enerji ükeimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi incelemek üzere çalışmamızda TÜİK ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından emin edilen dönemine ai yıllık reel GSMH ve enerji ükeimi verileri kullanılmışır. Analizlerde ise birim kök esi, eşbüünleşme esi, Granger nedensellik esi, eki epki fonksiyonları ve varyans ayrışırması kullanılmışır Birim Kök Tesi Ekonomerik modellerde kullanılan değişkenler arasında anlamlı ilişkilerin elde edilebilmesi için değişkenlere ai serilerin durağan olmaları başka bir ifadeyle birim kök içermemeleri gerekmekedir. Birim kökün varlığını araşırmak amacıyla bu 108 Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık 2009

5 çalışmada Genişleilmiş DickeyFuller (ADF) ve PhillipsPerron (PP) eslerinden yararlanılmışır. ADF birim kök esinin sonuçları aşağıdaki denklem kullanılarak elde edilir: V m 1 + α i i + γ + ε i= 1 = µ + δv (1.1) Burada fark işlemcisini, V ele alınan değişkeni ve ε haa erimini emsil emekedir. ADF esi δ kasayısının isaisiksel olarak sıfıra eşi olup olmadığını es emekedir. Bu es, hesaplanan ADF isaisiğinin MacKinnon kriik değerleri ile karşılaşırılarak yapılmakadır. ADF es isaisiğinin MacKinnon kriik değerlerinden mulak olarak büyük olması, ele alınan zaman serisinin birim kök içermediğini gösermekedir. Haa erimleri konusundaki sınırlayıcı varsayımlara yer vermeyen ve yüksek derecedeki korelasyonu konrol emek için gelişirilen PP esi ise ADF esini amamlayıcı bir birim kök esidir. PP esinde ookorelasyonu gidermeye yeecek kadar bağımlı değişkenin gecikmeli değerleri modele dahil edilmemeke, bunun yerine NeweyWes ahmincisi ile uyarlanmakadır. Bu ese de, es isaisiğinin mulak değer olarak MacKinnon arafından ablolaşırılan kriik değerlerden büyük olması durumunda, serinin durağan olduğu sonucuna ulaşılmakadır (Alunç, 2008: 118) Eşbüünleşme Tesi Ekonomerik modellerde durağan olmayan iki veya daha fazla serinin uzun dönemde birlike hareke edip emedikleri eşbüünleşme esi kullanılarak analiz edilmekedir. Uzun dönemde değişkenler arasında ilişki ise durağan olmayan serilerin farkları alınarak aynı seviyede durağan hale geirildiken sonra Engle Granger veya JohansenJuselius (JJ) eknikleri kullanılarak es edilmekedir (Barışık ve Demircioğlu, 2006: 76). Bu çalışmada eşbüünleşme ilişkisinin incelenmesi için maksimum olabilirlik yönemi ile uzun dönem ilişkisinin ahmin edilmesine olanak veren JJ çok değişkenli eşbüünleşme ekniği kullanılmışır. JJ esi, eşbüünleşme özelliği göseren vekörlerin sayısını bulabilmek amacıyla İz ve Maksimum Öz Değer olarak adlandırılan iki farklı isaisiken yararlanmakadır. (1.2) no.lu eşilik dikkae alındığında, iz esinde en çok r kadar eşbüünleşme vekörü vardır şeklindeki sıfır hipoezi es edilir. λ = T ln( 1 λ ) (1.2) iz = + j r 1, n j Burada T, ese kullanılan gözlem sayısını, λ j ler serilerin I(1) olduğu varsayımı alında ahmin edilen karakerisik kökleri gösermekedir. Maksimum öz değer isaisiği ise, λ max = T ln( 1 λr+ 1) (1.3) ilişkisini dikkae alarak en çok r kadar eşbüünleşme ilişkisi vardır sıfır hipoezine karşılık, r + 1 kadar vardır alernaif hipoezini es emekedir (Güneş, 2007: 281) Granger Nedensellik Tesi Granger (1969) arafından gelişirilen nedensellik esi, değişkenler arasındaki ilişkinin yönünün belirlenmesinde en fazla kullanılan eknikler arasında yer almakadır. Bu es için aşağıda verilen iki denklem kullanılmakadır: Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık

6 Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Y X p q 0 + φiy i + δ i X i + ε i= 1 i= 1 = α (1.4) Burada: p q 0 + π i X i + λiy i + µ i= 1 i= 1 = β (1.5) α ve β = Sabi erimleri, φ, δ, π ve λ = Gecikmeli değişkenlerin ahmin edilen kasayılarını, p ve q = X ve Y serilerinin opimal gecikme uzunluklarını emsil emekedir. Yukarıdaki modellerde bağımsız değişkenlerin gecikmeli değerlerinin kasayılarının sıfıra eşi ( δ 1 = δ 2 =... = δ i = 0 ; λ1 = λ2 =... = λi = 0) olup olmadığı es edilmekedir. Eşilik (1.4) de F esi kullanılarak hipoezin reddedilmesi halinde X in Y nin Granger nedeni; (1.5) de hipoezin reddedilmesi halinde ise Y nin X in Granger nedeni olduğuna karar verilmekedir Eki Tepki Fonksiyonları ve Varyans Ayrışırması Ekiepki fonksiyonları, rassal haa erimlerinden birindeki bir sandar sapmalık şokun, içsel değişkenlerin şimdiki ve gelecekeki değerlerine olan ekisini yansımakadır. VAR analizinde, incelenen değişkenler arasındaki dinamik ekileşimi belirlemede, simerik ilişkileri espi emede, ekiepki fonksiyonlarının büyük payı bulunmakadır. Varyans ayrışırması ise içsel değişkenlerden birisindeki değişimi, üm içsel değişkenleri ekileyen ayrı ayrı şoklar olarak ayırmakadır. Bu anlamda varyans ayrışırması, sisemin dinamik yapısı hakkında bilgi vermekedir. Varyans ayrışırmasının amacı, her bir rassal şokun gelecek dönemler için öngörünün haa varyansına olan ekisini oraya çıkarmakır. Bir makro ekonomik büyüklüğün üzerinde en ekili değişkenin hangisi olduğu varyans ayrışırması ile belirlenirken, ekili bulunan bu değişkenin poliika aracı olarak kullanılabilir olup olmadığı ise ekiepki fonksiyonları ile belirlenmekedir (Sarı, 2008: 4). 4. Bulgular Ekonomik büyüme ve enerji ükeimi arasındaki ilişkinin isaisiksel açıdan anlamlı sonuçlar vermesi için ilk olarak ADF ve PP birim kök esleri yardımıyla durağanlık sınaması yapılmış ve sonuçlar Tablo 1 de sunulmuşur. Tablo 1: Birim Kök Tesi Sonuçları Değişkenler ET BY ADF Tes İsaisiği PP Tes İsaisiği MacKinnon Kriik Değerler Düzey Birinci Fark Düzey Birinci Fark %1 %5 %10 Düzey %1 %5 %10 Birinci Fark Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık 2009

7 Birim kök esi sonuçlarına göre zaman serilerinin orijinal düzeyde durağan olmadıklarına dair hipoez, hesaplanan ADF ve PP es isaisiklerinin MacKinnon kriik değerlerinden mulak olarak küçük olması nedeniyle reddedilememekedir. Orijinal düzeyde rassal (sokasik) rende sahip olan serilerin birinci farkları alınarak ekrar yapılan birim kök eslerinde ise zaman serilerinin birinci farklarında durağan olmadıklarına dair hipoez reddedilmekedir. Bu sonuç enerji ükeimi ve ekonomik büyüme değişkenlerinin birinci düzeyde birim kök içermedikleri anlamına gelmekedir. Değişkenlerin aynı düzeyde durağan olması, uzun dönem ilişkisinin incelenmesine olanak anımakadır. Bu çalışmada uzun dönem ilişkisi Johansen eşbüünleşme ekniği kullanılarak es edilmiş ve sonuçlar Tablo 2 de sunulmuşur. Tablo 2: Johansen Eşbüünleşme Tesi Sonuçları İz İsaisiği Maksimum Özdeğer İsaisiği Eşbüünleşik %10 Maksimum %10 Özdeğer İz İsaisiği Vekör Sayısı Kriik Değer Özdeğer İsaisiği Kriik Değer r = r <= Normalize Edilmiş Eşbüünleşme Denklemi r: eşbüünleşik vekör sayısını gösermekedir. BY = 1.69 ET İz ve Maksimum Özdeğer isaisikleri, %10 anlamlılık düzeyinde eşbüünleşik ilişkinin yokluğu hipoezinin (r = 0) reddedilebileceğini gösermekedir. Dolayısıyla %10 anlamlılık düzeyinde 1 ade eşbüünleşik vekör bulunması, Türkiye de ET ve BY değişkenleri arasında bir uzun dönem ilişkisinin var olduğu anlamına gelmekedir. Normalize edilmiş eşbüünleşme denkleminde ise poziif kasayısı, ilişkinin aynı yönlü gerçekleşiğini ifade emekedir. Ancak bu sonuç Jober ve Karanfil (2007) in çalışmalarında elde edilen enerji ve ekonomik büyüme değişkenlerinin uzun dönemde birbirlerinden bağımsız oldukları bulgusu ile örüşmemekedir. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönü hakkında bilgi veren Granger nedensellik esi sonuçlarına göre ET, BY nin Granger Nedeni Değildir hipoezi, %10 anlamlılık düzeyinde reddedildiği için (olasılık = ) enerji ükeimi büyümenin Granger nedeni kabul edilmekedir. Diğer arafan BY, ET nin Granger Nedeni Değildir hipoezi ise %10 anlamlılık düzeyinde reddedilememesine (olasılık = ) karşın Fisaisiği büyümeden enerji ükeimine doğru zayıf bir bağınının bulunduğunu gösermekedir. Bu sonuçlar ekonomik büyümeden enerji ükeimine doğru kuvveli bir ilişkinin olduğunu oraya koyan Erdal vd. (2008) ile Ulusoy (2006) un bulgularını am olarak deseklememekedir. Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık

8 Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Tablo 3: Granger Nedensellik Tesi Hipoezler Fisaisiği Sonuç Enerji Tükeimi Büyümenin Nedeni Değildir Büyüme Enerji Tükeiminin Nedeni Değildir * Olasılık değerini gösermekedir (0.0050)* (0.1168)* Enerji Tükeimi, Büyümenin Granger Nedenidir (%10 anlamlılık düzeyinde) Büyüme, Enerji Tükeiminin Granger Nedeni Değildir (%10 anlamlılık düzeyinde) Enerji ükeimi ve ekonomik büyümenin haa erimine gelecek bir sandar sapmalık şokun gelecek dönemlerde oraya çıkaracağı birikimli ekiler de nedensellik bulguları ile uyum içindedir. Niekim Şekil 1 e göre, enerji ükeiminin haa eriminde meydana gelen %1 lik arışan sonra ekonomik büyüme arış gösermeye başlamakadır. Bu sonuç, vergi ve fiya poliikaları ile üreici kesime daha düşük maliyelerle enerji kullandırılmasının büyüme açısından olumlu sonuçlar yaraacağı anlamına gelmekedir. Bir Sandar Haalık Şoka Ve rilen Birikimli Tepkiler BY'nin BY'ye Tepkisi BY'nin ET'ye Tepkisi ET'nin BY'ye Tepkisi.24 ET'nin ET'ye Tepkisi Şekil 1: Eki Tepki Fonksiyonları Sisemin dinamik özelliklerinin analizi için kullanılan bir diğer yönem de varyans ayrışırması yönemidir. Varyans ayrışırması yönemi ile modellerdeki 112 Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık 2009

9 değişkenlerin varyansındaki değişmenin kaynakları ayrışırılabilmeke, bir değişkenin varyansındaki değişmenin ne kadarının kendisinden, ne kadarının diğer değişkenlerden kaynaklandığı görülebilmekedir (Pekkaya ve Tosuner, 2004: 65). Tablo 4: Ekonomik Büyümenin Varyans Ayrışırması Dönem Sandar Haa BY ET VAR ayrışırması sonuçlarına göre ilk dönem büyümedeki değişikliğin amamı kendisi arafından açıklanmakadır. İkinci dönemden iibaren enerji ükeiminin açıklayıcılığı da arış gösermeye başlamaka ve 10. dönemde büyümedeki değişikliğin yaklaşık %38,51 i enerji ükeimi arafından açıklanmakadır. Dolayısıyla varyans ayrışırması ile elde edilen bulgular, nedensellik esi ile ulaşılan bulguları deseklemekedir. Elde edilen bulgular, daha önce Türkiye ekonomisinde enerji ükeimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizine yönelik yapılan diğer çalışmaların bulguları ile karşılaşırıldığında; söz konusu değişkenlerin birbirlerinden bağımsız oldukları sonucuna ulaşan Jober ve Karanfil (2007) den, ekonomik büyümeden enerji ükeimine doğru da kuvveli bir bağınının olduğunu oraya koyan Ulusoy (2006), Lise ve Monfor (2007) ile Erdal vd. (2008) den ayrılmakadır. Ayrışma nedeninin ise ele alınan dönemin farklılığına ve kullanılan ekniklerin farklılığına bağlı olarak gerçekleşiği ifade edilebilir. Tablo 5: Türkiye de Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisine Yönelik Yapılan Araşırmaların Bulguları Ulusoy (2006) Jober ve Karanfil (2007) Ekonomik Büyüme Enerji Tükeimi İlişki Yok Lise ve Monfor (2007) Ekonomik Büyüme Enerji Tükeimi Erdal (2008) Ekonomik Büyüme Enerji Tükeimi Sonuç İkisadi ve sosyal kalkınma açısından enerji, günümüzün öncelikli konuları arasında yer almakadır. Bu durum enerji kaynaklarının bölgeler iibarıyla dengesiz Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık

10 Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme bir dağılım gösermesi ve rezervlerin sınırlı düzeyde olmasına karşılık, üreim sürecinde emel girdi olarak kullanılmaya devam emesi ile açıklanabilir. Niekim nüfus ve sanayileşmeye bağlı olarak ükeim seviyesi geleceke üs nokalara aşınacak olan enerji, gündemde kalmayı da sürdürecekir. Türkiye de de enerji ükeimi, belirilen nedenlerden öürü zaman içinde bir arış eğilimi gösermişir. Ancak burada enerji ükeiminin armasından çok, enerji ükeiminin ekinlik ve verimlilik ilkeleri çerçevesinde yapılarak ekonomik büyümeye yardımcı olacak şekilde gerçekleşirilip gerçekleşirilmediğinin sorgulanması daha fazla önem aşımakadır. Üreim sürecinde en emel girdiler arasında yer alan enerji fakörü, günümüzde çok farklı yönlerden ele alınmakadır. Bu çalışmada enerji ükeimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki, Türkiye açısından birim kök, eşbüünleşme ve Granger nedensellik analizleri kullanılarak dönemi verileri yardımıyla analiz edilmekedir. Elde edilen sonuçlar birinci farklarında durağan olan serilerin uzun dönemde eşbüünleşik yani birlike hareke eiklerini gösermişir. Granger nedensellik bulguları da değişkenler arasındaki söz konusu ilişkinin enerji ükeiminden ekonomik büyümeye doğru gerçekleşiğini ve enerji ükeiminin büyümeyi poziif yönde ekilediğini oraya koymuşur. Bu çalışmada oraya çıkan sonuç ise Türkiye nin enerji alanında fiya ve vergi poliikalarını kullanarak özellikle üreici kesime düşük maliyelerle enerji kaynaklarını sunmasının oplumsal refah açısından büyük önem aşıdığını gösermekedir. Ayrıca büyüme ile birlike arış göserecek olan enerji alebinin, isenilen zamanda ve mikarda emin edilmesine kakıda bulunacak şekilde ülkenin kendi enerji kaynaklarını harekee geçirmesi, mevcu enerji kaynaklarını da ekin ve verimli şekilde kullanması gerekmekedir. Kaynakça Akinlo, A. E. (2008), Energy Consumpion and Economic Growh: Evidence From 11 SubSaharan Africa Counries, Energy Economics, 30, Alunç, Ö. F. (2008), Türkiye de Finansal Gelişme ve İkisadi Büyüme Arasındaki Nedenselliğin Ampirik Bir Analizi, Eskişehir Osmangazi Üniversiesi İİBF Dergisi, 3(2), Barışık, S. ve E. Demircioğlu (2006), Türkiye de Döviz Kuru Rejimi, Konveribilie, İhracaİhala İlişkisi ( ), ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), Berber, M. (2006), İkisadi Büyüme ve Kalkınma, Derya Kiabevi, 3. Baskı, Trabzon. Erdal, G., H. Erdal ve K. Esengün (2008), The Causaliy Beween Energy Consumpion and Economic Growh in Turkey, Energy Policy, 36, Gbadebo, O. O. ve C. Okonkwo (2009), Does Energy Consumpion Conribue o Economic Performance? Empirical Evidence from Nigeria, Journal of Economics and Inernaional Finance, 1(2), Granger, C. W. J. (1969), Invesigaion Causal Relaionships by Economeric Models and CrossSpecral Mehods, Economerica, 37. Güneş, Ş. (2007), İmala Seköründe Verimlilik ve Reel Ücre İlişkisi: Bir Koenegrasyon Analizi, Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. Yöneim ve Ekonomi Dergisi, 14(2), Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık 2009

11 Hondroyiannis, G., S. Lolos ve E. Papaperou (2002), Energy Consumpion and Economic Growh: Assessing The Evidence from Greece, Energy Economics, 24, Jober, T. ve F. Karanfil (2007), Secoral Energy Consumpion by Source and Economic Growh in Turkey, Energy Policy, 35, Kar, M. ve E. Kınık (2008), Türkiye de Elekrik Tükeimi Çeşileri ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Ekonomerik Bir Analizi, Afyon Kocaepe Üniversiesi, İ.İ.B.F. Dergisi, X(II), Karagöl, E., E. Erbaykal ve H. M. Eruğrul (2007), Türkiye de Ekonomik Büyüme ile Elekrik Tükeimi İlişkisi: Sınır Tesi Yaklaşımı, Doğuş Üniversiesi Dergisi, 8 (1), Lise, W. ve K. V. Monfor (2007), Energy Consumpion and GDP in Turkey: Is There A CoInegraion Relaionship?, Energy Economics, 27, Odhiambo, N. M. (2009), Energy Consumpion and Economic Growh Nexus in Tanzania: An ARDL Bounds Tesing Approach, Energy Policy, 37, Paul, S. ve R. N. Bhaacharya (2004), Causaliy Beween Energy Consumpion and Economic Growh in India: A Noe on Conflicing Resuls, Energy Economics, 26, Pekkaya, S. ve A. Tosuner (2004), Türkiye Ekonomisinin Temel Dinamikleri Işığında 2000 Yılı Enflasyonu Düşürme Programına Eleşirel Bir Yaklaşım: Dönemine Yönelik Bir VEC (Vecor Error Correcion: Vekör Haa Düzelme) Modeli Denemesi, 2004 Türkiye İkisa Kongresi, İzmir. Sarı, A. (2008), Parasalcı Görüşe Göre Türkiye de Ödemeler Bilançosu Dengesinin Sağlanmasında Oomaik Denkleşme Mekanizmalarının Ekinliği, C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(2), 112. Şengül, S. ve İ. Tuncer (2006), Türkiye de Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme: , İkisa İşleme ve Finans, 21(242), Taban, S. (2008), İkisadi Büyüme Kavram ve Modeller, Nobel Yayın Dağıım, Ankara. Ulusoy, V. (2006), Ekonomik Büyüme ve Enerji Tükeimi: Bir Ekonomerik Uygulama, I. Ulusal Türkiye de Enerji ve Kalkınma Sempozyumu, İsanbul. Maliye Dergisi Sayı 157 TemmuzAralık

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN SEKTÖREL ANALİZİ *

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN SEKTÖREL ANALİZİ * Ekonomik ve osyal Araşırmalar Dergisi, Cil, Yıl, ayı, 07 he nernaional Journal of Economic and ocial esearch, ol., Year, No., 07 ÜKİYE DE ENEJİ ÜKEİMİ EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİİNİN EKÖEL ANALİZİ * ECOAL ANALY

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

REEL KURLAR VE BALASSA- SAMUELSON HİPOTEZİ. Arş. Gör. Almıla BURGAÇ ÇİL

REEL KURLAR VE BALASSA- SAMUELSON HİPOTEZİ. Arş. Gör. Almıla BURGAÇ ÇİL REEL KURLAR VE BALASSA- SAMUELSON HİPOTEZİ Arş. Gör. Almıla BURGAÇ ÇİL Çalışmanın Amacı Finansal serbesinin başladığı 1990 sonrası dönemini kapsayan süreçe Türk Lirası nın değerlenmesinin Balassa- Samuelson

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik

Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi. Şenol Çelik Adıyaman Üniversiesi Fen Bilimleri Dergisi 5 (1) (2015) 80-93 Türkiye de Büyükbaş Hayvan Sayıları ve Nüfus Arasındaki Nedensellik İlişkisi Şenol Çelik Bingöl Üniversiesi Ziraa Fakülesi Zooekni Bölümü,

Detaylı

Türkiye de İktisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürprizler Gerçekten Kaçınılmaz mı?

Türkiye de İktisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürprizler Gerçekten Kaçınılmaz mı? Türkiye de İkisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürrizler Gerçeken Kaçınılmaz mı? Hazırlayan ve Sunan: Eren Ocakverdi* eren.ocakverdi@yaikredi.com.r Boğaziçi Üniversiesi Finans Mühendisliği 26 Ekim

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Elecronic Journal of Vocaional Colleges December/Aralık 2012 YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Muhammed TIRAŞOĞLU 1 Burcu YILDIRIM 2

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 2, s

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 2, s Niğde Üniversiesi İİBF Dergisi, 2014, Cil: 7, Sayı: 2, s.61-74 61 TÜRKİYE DE CARİ AÇIĞIN ASİMETRİK DAVRANIŞININ ANALİZİ 1 ÖZET Uğur ADIGÜZEL 2 Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde cari açığın 01:2002,

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Metal Fiyatları İle Bist-Madencilik Endeksinde İşlem Gören Hisse Senetleri Arasındaki İlişkinin Test Edilmesi

Metal Fiyatları İle Bist-Madencilik Endeksinde İşlem Gören Hisse Senetleri Arasındaki İlişkinin Test Edilmesi Selçuk Ün. Sos. Bil. Ens. Der. 2016; (36): 130-141 - İşleme / Araşırma - Meal Fiyaları İle Bis-Madencilik Endeksinde İşlem Gören Hisse Seneleri Arasındaki İlişkinin Tes Edilmesi Kemal EYÜBOĞLU * Sinem

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonometrik Bir Analiz

Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonometrik Bir Analiz Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (17) 2009 / 1 : 164-174 Türkiye deki Cari Açık Sürdürülebilir mi? Ekonomerik Bir Analiz Osman Peker * Öze: Bu çalışmada, Türkiye de cari işlemler açığının

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ GSYH İLİŞKİSİ: DİNAMİK BİR ANALİZ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ GSYH İLİŞKİSİ: DİNAMİK BİR ANALİZ Selçuk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Sosyal ve Ekonomik Araşırmalar Dergisi (The Journal of Social and Economic Research) ISSN: 1303 8370 / Nisan 2013 / Yıl: 13 / Sayı: 25 TÜRKİYE DE ENERJİ

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ASİMETRİK NEDENSELLİK TESTİ İLE ANALİZİ

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ASİMETRİK NEDENSELLİK TESTİ İLE ANALİZİ Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, Cil 13, Sayı 2, 2017 In. Journal of Managemen Economics and Business, Vol. 13, No. 2, 2017 TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

TÜRK TELEKOMÜNİKASYON SEKTÖRÜ İLE ÜLKE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VARLIĞININ VE BOYUTUNUN EKONOMETRİK ANALİZİ

TÜRK TELEKOMÜNİKASYON SEKTÖRÜ İLE ÜLKE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VARLIĞININ VE BOYUTUNUN EKONOMETRİK ANALİZİ TÜRK TELEKOMÜNİKASYON SEKTÖRÜ İLE ÜLKE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VARLIĞININ VE BOYUTUNUN EKONOMETRİK ANALİZİ ECONOMETRIC ANALYSIS OF EXISTENCE AND DIMENSION OF RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006)

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) Ahme AY * Şerife ŞAYLAN ** İsmail KOÇAK *** Öze Bu çalışma, reel döviz kuru ile çıkı düzeyi arasındaki nedensellik ilişkisini

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi 1

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi 1 Doğal Gaz ve Perol Fiyaları ile BIST Sanayi Sekörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi 1 Examining he Relaionship among he Naural Gas, Oil Prices and Sub- Indexes of BIST-Indusrial Kemal Eyüboğlu,

Detaylı

AMPİRİK BAĞLAMDA TOPLAM VE ALT KALEMLER BAZINDA KAMU HARCAMALARI VE KAMU GELİRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

AMPİRİK BAĞLAMDA TOPLAM VE ALT KALEMLER BAZINDA KAMU HARCAMALARI VE KAMU GELİRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ H.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Cil 30, Sayı, 202, s. 73-92 AMPİRİK BAĞLAMDA TOPLAM VE ALT KALEMLER BAZINDA KAMU HARCAMALARI VE KAMU GELİRLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE Öz ÖRNEĞİ Rahmi

Detaylı

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 45, Mayıs 2017, s

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 45, Mayıs 2017, s Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 45, Mayıs 2017, s. 340-352 Yayın Geliş Tarihi / Article Arrival Date Yayınlanma Tarihi / The Publication Date 03.03.2017 12.05.2017 Yrd. Doç. Dr. Ece

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

Ekonomik Yaklaşım 2015, 26(94): doi: /ey.35602

Ekonomik Yaklaşım 2015, 26(94): doi: /ey.35602 eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 2015, 26(94): 57-84 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35602 Türkiye İş Gücü Piyasası Dinamiklerinin Yapısal Vekör Haa Düzelme Modeli

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN DİNAMİK BİR ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN DİNAMİK BİR ANALİZİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Uludağ Journal of Economy and Sociey Cil/Vol. XXXII, Sayı/No. 2, 2013, pp. 1-24 ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN DİNAMİK BİR

Detaylı

ENERJİ TÜKETİMİNİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:TÜRKİYE ÖRNEĞİ

ENERJİ TÜKETİMİNİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:TÜRKİYE ÖRNEĞİ Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Uludağ Journal of Economy and Sociey Cil/Vol. XXXI, Sayı/No., 0, pp. 85-06 ENERJİ TÜKETİMİNİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ:TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı