KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ İLE TÜRKİYE ALTIN PİYASASI ENDEKSİ VOLATİLİTELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ İLE TÜRKİYE ALTIN PİYASASI ENDEKSİ VOLATİLİTELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ"

Transkript

1 Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ İLE TÜRKİYE ALTIN PİYASASI ENDEKSİ VOLATİLİTELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ Dr. İhsan Erdem Kayral * ÖZ Finansal zaman serilerinde görülen değişen varyans sorununun sonucu olarak ooregresif koşullu değişen varyans modelleri bulunmuşur. Bu kapsamda simerik ve asimerik modeller uygulanmışır. Bu çalışmada, Türkiye de alın piyasası endeksi volailieleri için en uygun koşullu değişen varyans modeli araşırılmışır. Çalışma kapsamında arihleri arasında alın piyasası endeksinin günlük kapanış verilerinden elde edilen geiriler kullanılmışır. Alın piyasası endeksi volailieleri için en uygun değişen varyans modeli olarak EGARCH (1,1) modeli bulunmuşur. Söz konusu modelde kaldıraç ekisi bulunmamış, ancak poziif şokların negaif şoklara göre volailieyi daha fazla arırdığı sonucuna ulaşılmışır. Anahar Kelimeler: Volailie, Alın Piyasası Endeksi, Değişen Varyans, Kaldıraç Ekisi JEL Kodları: G1, C58, G3 ESTIMATING THE VOLATILITY OF TURKEY S GOLD MARKET INDEX WITH CONDITIONAL HETEROSCEDASTICITY MODELS ABSTRACT Auoregressive condiional heeroskedasiciy models are found in consequence of heeroskedasiciy problem in financial ime series. In his conex, symmeric and asymmeric models are applied. In his sudy, he mos appropriae auoregressive condiional heeroskedasiciy model is researched in Turkey s gold marke index. In he scope of sudy, daily closing prices daa of gold marke index beween he dae of are used. The mos appropriae model for gold marke index volailiy is EGARCH (1,1). There is no leverage effec in his model, bu posiive shocks are he resul of more volailiy han negaive shocks. Keywords: Volailiy, Gold Marke Index, Heeroskedasiciy, Leverage Effec JEL Classificaion: G1, C58, G3 * Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araşırma Kurumu (TÜBİTAK), Ankara, 163

2 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead GİRİŞ Küresel finans piyasalarındaki hızlı gelişmelere bağlı olarak siseme enegre olan ülkemizde de finans piyasaları gelişmişir. Bununla birlike geleneksel bir yaırım aracı olarak alın fiyaları ekonomik gösergeler arasında önemini sürdürmekedir. Finans piyasalarındaki liberalleşmeye benzer şekilde alın piyasalarında da düzenlemeler söz konusu olmuşur. Türk Parası Kıymeini Koruma Hakkında 3 Sayılı Karar kapsamında 1993 yılında yapılan değişiklikler ile alın fiyaının belirlenmesi, ihala ve ihracaının serbesleşirilmesi yönünde karar alınmışır. Alın icareinin liberalleşirilmesine yönelik olarak aılan adımların ardından İsanbul da bir alın borsası kurulmasına yönelik olarak ilk adım aynı yıl yayımlanan Kıymeli Madenler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Genel Yönemelik ile aılmışır. Söz konusu yönemeliğe isinaden 6 Temmuz 1995 arihinde İsanbul Alın Borsası faaliyee geçmişir. İsanbul Alın Borsası yapılan yasal düzenlemeler ile 9 Temmuz 1999 arihi iibariyle Kıymeli Madenler Piyasasına dönüşmüşür. Borsa İsanbul A.Ş. nin kurulmasıyla da arihinde kıymeli maden işlemleri Borsa İsanbul Kıymeli Madenler ve Kıymeli Taşlar Piyasasında gerçekleşirilmeye başlanmışır (Borsa İsanbul, 016a; Borsa İsanbul, 016b). Para piyasalarındaki döviz kurları ve sermaye piyasalarındaki borsa endeksine benzer şekilde alın fiyaları İsanbul Alın Borsası nın faaliyee geçmesiyle alın piyasası endeksi ile izlenebilir bir yapıya kavuşmuşur. Bu durumun bir sonucu olarak para ve sermaye piyasalarındaki diğer gösergelere benzer şekilde alına ai volailienin ölçülmesi önem arz emeye başlamışır. Engle (198), zaman serilerine ai haa erimlerinin sabi varyansa sahip olmadığından yola çıkarak bu durumda volailielere ilişkin ahminlerin ooregresif koşullu değişen varyans (ARCH) modeli ile gerçekleşirilebileceğini oraya koymuşur. Çalışmanın amacı alın piyasası endeksinin volailielerinin modellenmesinde en uygun modelin belirlenmesidir. Bu kapsamda Engle ın (198) çalışmasıyla başlayan ve arihsel süreçe oraya koyulan farklı simerik ve asimerik ooregresif koşullu değişen varyans modelleriyle incelenerek Kıymeli Madenler ve Kıymeli Taşlar Piyasasının (kurulduğunda İsanbul Alın Borsası) kuruluşundan iibaren ( döneminde) söz konusu endeksin volailieleri için en uygun model bulunmuşur. Çalışmada endeksin işlem görmeye başladığı arihen 016 yılına kadar yıllık bir dönem incelenmekedir. İncelenen dönem açısından Türkiye deki alın piyasası endeksinin volailiesinin konu alınması sureiyle alandaki lieraüre kakı yapılmışır. 164

3 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 Çalışmanın ikinci başlığında koşullu değişen varyans modelleri kullanılarak elde edilen volailielere yönelik olarak emel lieraüre, üçüncü başlığında ise ampirik çalışma kapsamında kullanılan yönemlere ilişkin genel açıklamalara yer verilmişir. Makalenin dördüncü başlığı kapsamında alın piyasası endeksine ai volailielerin ahmin edilmesine yönelik olarak ampirik bir çalışma gerçekleşirilmişir.. LİTERATÜR Engle ın (198) volailielerin modellenmesinde oraya koyduğu ARCH modeli bu alanda daha sonra gerçekleşirilen birçok çalışmaya kaynaklık emiş olmakla birlike, şoklara geç yanı vermesine bağlı olarak düşen ahmin performansı ile volailielerin negaif ve poziif şoklara aynı düzeyde yanı verdiğini (asimerik ekileri yok sayması) varsayması gibi nedenlerle eleşirilmişir. Bu eleşiriler neicesinde yeni modeller oraya koyulmuş ve farklı seriler üzerinde volailielerin modellenmesinde daha iyi sonuçlar elde edildiği göserilmişir. Lieraürde modeller şoklara verilen epkilerin sonuçlarına göre simerik ve asimerik modeller olarak iki gruba ayrılmışır. ARCH (q) modeli asimerik ekileri analizlere dâhil ememesine bağlı olarak simerik modeller arasında yer almakadır. Bununla birlike asimerik ekileri dikkae almasa da, incelenen değişkene gelen şokların yanında önceki dönem/dönemlerdeki oynaklıkların cari dönem oynaklığına ekilerini analize dâhil eden genelleşirilmiş ooregresif koşullu değişen varyans (GARCH) modeli volailie çalışmalarında yoğun bir şekilde kullanılmakadır. Bollerslev (1986) arafından oraya koyulan GARCH (p,q) modeli gerçekleşirilen çok sayıda akademik çalışmada simerik modeller arasında en iyi sonuç veren model olarak bulunmuşur. Awarani ve Corradi (005) S&P 500 endeksinin volailiesini ahmininde en başarılı simerik model olarak GARCH (1,1) modelini bulmuşur. Sevükekin ve Nargeleçekenler (006) benzer bir çalışmayı dönemi için BIST100 endeksinin volailieleri için gerçekleşirmiş, en başarılı model olarak GARCH (1,1) modelini ahmin emişir. Shamiri ve Isa (009) Kuala Lumpur Borsasının volailiesini başarılı ahmin performansından yola çıkarak üç farklı dağılım alında GARCH (1,1) modeli yardımıyla ahmin emişir. Emenike (010) ise Nijerya borsa volailiesinin ahmininde GARCH (1,1) modelini kullanmış ve anlamlı sonuçlar elde emişir. Awarani ve Corradi (005), Sevükekin ve Nargeleçekenler (006), Shamiri ve Isa (009), Emenike (010) çalışmaları gibi çok sayıda akademik çalışmada simerik modeller arasında GARCH modelleri ARCH modellerine göre daha yüksek performans ile ahmin imkânı sağlamakla birlike, analizlerde asimerik ekileri dikkae almaması nedeniyle Black (1976) in oraya koyduğu kaldıraç ekisinin varlığını ölçememekedir. Bu konuyla ilgili olarak gerçekleşirilen çalışmalar sonucunda 165

4 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 kaldıraç ekisinin ölçülebildiği Nelson (1991) un oraya koyduğu üssel GARCH (EGARCH), Zakoian (1994) ın oraya koyduğu eşik ARCH (TARCH), Ding, Granger ve Engle ın (1993) genelleşirdiği üslü ARCH (PARCH) gibi asimerik modeller kullanılmaya başlanmışır. Engle ve Ng (1993) yeni bilgilerin Japonya Borsasının volailiesine ekisini EGARCH modelini kullanarak incelemişir. Böylelikle, çalışmada haberlerin yaraığı negaif ve poziif şokların volailieler üzerindeki ekilerini ayır edebilecek sonuçlar elde edilmişir. Bekaer ve Wu (000) çalışmasında Engle ve Ng ye (1993) benzer şekilde Japonya daki Nikkei Borsasının volailiesinin ahmininde simerik modellerin yanında kaldıraç ekisinin varlığının incelenmesi için asimerik modelleri kullanmışır. Emenike (010) Nijerya Borsasının, Parvaresh ve Bavaghar (01) Tahran Borsasının ahmininde kaldıraç ekisinin varlığını sırasıyla GJR-GARCH ve EGARCH modelleri ile oraya koymuşur. Söz konusu modeller, aynı zamanda gerçekleşirilen çalışmaların büyük bir bölümünde simerik modellerden daha başarılı sonuçlar vermişir. Awarani ve Corradi (005) S&P 500 endeksinin volailielerinin ahmininde simerik modellerin yanında asimerik modelleri de kullanmış, çalışmada asimerik modellerin simerik modellerden daha başarılı performans göserdiği bulunmuşur. Liu ve Hung (010) çalışmasında aynı borsa için analizlerini gerçekleşirmiş, asimerik modellerden GJR- GARCH modelinin en iyi ahmin sonucunu verdiğini oraya koymuşur. Fabozzi, Tunaru ve Wu (004) çalışmasında Çin in iki büyük borsasının volailielerini ahmin emişir. Söz konusu çalışmada Shenzhen Borsasının volailiesini en iyi açıklayan model GARCH (1,1); Shanghai Borsasının volailiesini en iyi açıklayan model ise TARCH (1,1) modeli olarak bulunmuşur. Çağlayan ve Dayıoğlu (009) Türkiye de döviz kuru volailielerinin modellenmesine ilişkin gerçekleşirdiği çalışmada döneminde asimerik modellerin simerik modellerden daha iyi sonuçlar verdiğini bulmuşur. Karabacak, Meçik ve Genç (014) döneminde BIST100 endeksinin volailiesinin ahmininde en başarılı model olarak TARCH (1,1) modelini bulmuşur. Padungsaksawasdi ve Daigler (014) zımni geiri volailiesi ile borsa yaırım fonlarının ilişkisini inceledikleri çalışmada, aralarında alın fiyalarının da bulunduğu çok sayıda makroekonomik gösergenin geirilerinden yola çıkarak söz konusu gösergelerin volailielerini hesaplamışır. Aksoy (013) alın ve gümüşün geiri oynaklıklarını incelemiş, alın geiri oynaklığının gümüş geiri oynaklığından fazla olduğunu; EGARCH modelinde söz konusu madenlerin olumlu ve olumsuz gelişmelere ers yönde epki verdiklerini bulmuşur. Gencer ve Musoğlu (014) çalışmasında dönemi için İsanbul Alın Borsasında günlük spo alın fiyalarını farklı simerik ve asimerik modeller kullanarak modellemiş, EGARCH ve CGARCH modellerini en iyi performans göseren modeller olarak espi emişir. Karabacak vd. (014) borsa volailiesini ahmin eikleri çalışma kapsamında aynı zamanda döneminde TL/KG ağırlıklı alın fiyalarından yola çıkarak alın 166

5 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 geiri volailiesinin modellemesini de gerçekleşirmiş, en başarılı model olarak GARCH (1,1) modelini bulmuşur. Yurdakul ve Sefa (015) alın fiyalarını ekileyen fakörlerin incelendiği çalışmasında İsanbul Alın Borsası nda fiyaları ekileyen en önemli fakörün Londra Külçe Alın Piyasa Birliğinin alın fiyaları olduğunu, geirilerin modellenmesinde ise EGARH (1,1) modelinin en başarılı model olduğunu espi emişir. Görüldüğü üzere ulusal ve uluslararası çalışmalarda genel iibariyle borsa volailielerinin ahminine odaklanılan söz konusu modellerin başa alın olmak üzere diğer önemli ekonomik gösergelerle ilgili modellemelerde kullanımı göreli olarak sınırlı düzeyde kalmışır. 3. OTOREGRESİF KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ Söz konusu bölüm kapsamında ampirik analizlerde kullanılan ooregresif koşullu değişen varyans modellerine ilişkin genel bilgiler verilmişir Ooregresif Koşullu Değişen Varyans Modeli - ARCH (Auoregressive Condiional Heeroskedasic Model) Engle (198), zaman serilerine ai haa erimlerinin sabi varyansa sabi olmadığını belirerek, söz konusu durumda ahminlerin ARCH modeli ile gerçekleşirilebileceğini oraya koymuşur. Koşullu varyansların ahmininde kullanılan modelde bağımlı değişkenin varyansı, bağımlı değişkenin geçmiş değerleri ve bağımsız değişkenlerce modellenebilmekedir. Engle (198) çalışmasında ARCH modelini aşağıdaki adımları izleyerek elde emişir: İlk aşamada 1 nolu denklemde göserilen 1. dereceden ooregresif bir model ahmin emişir. y y 1 (1) Bu eşilike beyaz gürülülü, V ( ) olan haa erimidir. Modelde y nin koşullu oralaması iken, koşulsuz oralaması 0 a eşiir. Koşullu varyansı y 1, koşullu olmayan varyansı ise 1 şeklindedir. (Engle, 198: ) Engle (198) ahmin edilen varyansların daha gerçekçi bir ahmin aralığının bulunmasında geçmişeki bilgilerin önemli olduğunu ve elde edilebilecek ek bilgilerin ahminin kaliesini arıracağını belirmişir. Söz konusu açıklamalarından yola çıkarak öncelikle normallik varsayımını dâhil emediği modelini oraya koymuşur. ( ve 3 nolu denklemlerde) y h () 1/ 167

6 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 h (3) 0 1y 1 Haa eriminin varyansı V ( ) 1 sağlamakadır. Engle (198) elde edilen bu modelin ARCH modeline örnek olduğunu belirmiş, normallik varsayımını da modeline dahil ederek 4 ve 5 nolu denklemlerde göserildiği şekilde ARCH modelini son haline geirmişir. y (4) 1 h ) h (5) 0 1y 1 4 ve 5 nolu denklemleri genelleşirerek p. dereceden ade bilinmeyen paramere içeren eşiliği elde emişir. Söz konusu model 6, 7, 8 ve 9 nolu denklemlerde göserilmişir. y 1 x B, h ) (6) h h( 1 3 p (7) 7 nolu denklemden yola çıkılarak 8 nolu denklem elde edilebilmekedir: ARCH regresyon modelinde h p p p 0 ii i1 (8) y x B (9) h koşullu varyansı, 1 önceki döneme ai bağımlı ve bağımsız değişkenlere ai bilgi kümesini ifade emekedir. Koşullu varyans modellerinde kovaryans 0 olup, 8 nolu denklemde göserilen paramerelerin oplamı i koşulunu sağlamalıdır. Ayrıca koşullu varyans olan p i1 h nin poziif olması gerekliliğine bağlı olarak 0 ve 0 kısılarının da karşılanması gerekmekedir. (Engle, 198 : 993) i 3.. Genelleşirilmiş Ooregresif Koşullu Değişen Varyans Modeli - GARCH (Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasic Model) ARCH modelleri zaman serilerinin haa erimlerinin değişen varyansa sahip olabileceğinin göserilmesi açısından önemli bir sonucu oraya koymuşur. Bununla birlike söz konusu modeller arihsel süreçe sahip oldukları kısıların çokluğu, şoklara geç epki vermesi ve asimerik ekileri dikkae almaması nedeniyle eleşirilmişir. 168

7 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 GARCH modelleri Bollerslev (1986) arafından oraya koyulmuş olup, ARCH modelinin eleşirileri arasında yer alan asimerik bilgiyi ölçemese de volailielerin ahmininde göreceli olarak daha iyi sonuçlar verebileceği göserilmişir. Bunun da ekisiyle GARCH modelleri günümüzde yaygın olarak kullanılmakadır. Bollerslev (1986) GARCH modelini ARMA(p,q) sürecinden yola çıkarak elde emişir. Söz konusu model 10, 11 ve 1 nolu denklemlerde göserilmişir. (10) 1 h ) q p 0 ii i i 0 ( ) ( ) i1 i1 (11) h h A L B L h y x B (1) ' Söz konusu denklemlerde yer alan kasayılar için ise p 0, q 0, 0 0, 0 i 1,,..., q ve 0 i 1,,..., p kısılarının sağlanması gerekmekedir. p=0 olması durumunda model ARCH(p) i sürecine dönüşmekedir. ARCH ve GARCH modelleri simerik modeller olup, volailielere gelen poziif ve negaif şokların ekilerinin ayrışıırılmasını mümkün kılmamakadır. Black in (1976) oraya koyduğu kaldıraç ekisinin (leverage ekisi) varlığı EGARCH, TARCH ve PARCH gibi asimerik modeller yardımıyla es edilebilmekedir. i 3.3. Üssel Genelleşirilmiş Ooregresif Koşullu Değişen Varyans Modeli - E-GARCH (Exponenial Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasic Model) Nelson (1991) volailielerdeki olası asimeriyi es edebilmek için koşullu varyansa ai gecikmeli haa erimlerinin işarelerini de dikkae alan EGARCH modelini oraya koymuşur. Analizlerimizde volailielerin elde edilmesinde kullanılan olan EGARCH modelinin genel göserimi 13 denklemde yer almakadır: 1 p q i i log( ) 1 il 1 il z 1 z 1 E z 1 i1 j1 (13) 13 nolu denklemde kaldıraç ekisi γ ile emsil edilmeke olup, modelin asimerisinin ölçülmesinde söz konusu kasayının isaisiksel olarak anlamlılığı değerlendirilmekedir. 169

8 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead Eşik Değerli Genelleşirilmiş Ooregresif Koşullu Değişen Varyans Modeli - TARCH (Threshold GARCH Model) EGARCH modelinde kaldıraç ekisi logarimik modellerle açıklanırken, Zakoian (1994) arafından oraya koyulan TARCH modellerinde söz konusu eki kuadraik formdaki modeller kullanılarak açıklanmakadır. TARCH (p,q) modellerinin genel göserimi 14 nolu denklemde yer almakadır: p q r i i j j k ki k i1 j1 k 1 (14) Söz konusu denklemde 0 veya =0 olması durumunda I 1 olacakır. i 0 olumlu haberleri, 0 ise olumsuz haberleri (gelişmeleri) emsil emekedir. Zakoian (1994) söz konusu eşilikleri i oraya koyarken volailienin gelişmelere göre asimerik bir şekilde ekileneceğini (olumlu haberlerde i, olumsuz haberlerde ise i k ) belirmişir. Hipoez esleri sonucunda kasayının anlamlı bulunması durumunda ( k 0 ) asimerik ekinin varlığından söz edilebilmekedir Üslü ARCH Modeli - PARCH (Power ARCH Model) Volailie kümelenmesinin değerlendirilmesinde Taylor (1986) koşullu sandar sapmayı, haa erimlerinin gecikmeli mulak değerlerinin bir dağılımı olarak 15 nolu denklemde göserildiği şekilde modellemişir: p i i j j i1 j1 q (15) Ding vd. (1993) söz konusu denklemden yola çıkarak Üsel ARCH (PARCH) modelini 16 nolu denklemdeki şekliyle genelleşirmişir: p q i i i i j j i1 j1 (16) 16 nolu denklemde paraameresinin isaisiksel olarak anlamlı bulunması incelenen süreçeki asimerik ekinin varlığını gösermekedir. 4. AMPİRİK ÇALIŞMA 4.1. Veriler Ve Yönem Alın icareinin liberalleşirilmesine yönelik adımların aılmasının ardından 6 Temmuz 1995 arihinde İsanbul Alın Borsası faaliyee geçmişir. Kıymeli aşlarla ilgili işlemler

9 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 arihinde Borsa İsanbul un kurulmasıyla Kıymeli Madenler ve Kıymeli Taşlar Piyasasına geçmişir. Bu çalışmanın amacı, Borsa İsanbul Kıymeli Madenler ve Kıymeli Taşlar Piyasasının (ilk kurulduğunda İsanbul Alın Borsası) kuruluşundan günümüze kadar olan süreçe alın piyasası endeksine ai geirilere ai volailie yapısının modellenmesidir. Bu amaca uygun olarak endeks geirileri ek değişkenli koşullu değişen varyans süreçleri ile modellenerek, ilgili serilerdeki volailielerin hesaplanmasında en iyi modelin hangisinin olduğu ahmin edilmişir. Çalışma kapsamında borsanın ilk işlem günü olan ile arasındaki yıllık analiz döneminde alın piyasası endeksi kapanış değerlerine ai günlük veriler kullanılmışır. Veriler TCMB veri abanından elde edilmişir. İlgili dönemdeki ail günleri kapsam dışında bırakılarak alın piyasası endeksi kapanış değerlerinin sürekli seriler haline geirildiği 5018 güne ai veri kullanılmışır. Çalışma kapsamında incelenen alın piyasası endeksi ai seri Grafik 1 de göserilmişi Grafik 1. Alın Piyasası Endeksi Serisi 5,000 4,000 3,000 Borsa,000 1, Tarih Alın piyasası endeksi kuruluşundan iibaren 013 yılına kadar olan süreçe genel iibariyle arış eğilimi gösermekedir yılları arasında 3000 bandının çevresinde görece isikrarlı bir seyir izlemekedir. 171

10 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead Bulgular Ön Tesler Çalışma kapsamında kullanılacak alın piyasası endeksine ilişkin geiriler 17 nolu denklemde göserildiği şekilde doğal logarimaları alınarak elde edilmişir. Kapanış GSR ln( ) x100 (17) Kapanış denklemde yer alan GSR alın piyasası endeksinin günündeki geirisini, Kapanış ise alın piyasası endeksinin gününde oluşan değerini gösermekedir. 17. denklemden yola çıkılarak elde edilen alın piyasası endeksine ai geiriler (değişimler) Grafik de göserilmişir Grafik. Alın Piyasası Endeksi Geirileri 1 8 Geiri (%) Tarih Grafik incelendiğinde alın piyasası endeksi geirilerinin 001 Ekonomik Krizi, 008 Küresel Finans Krizi gibi dönemlerin yanı sıra , yılları gibi farklı dönemlerde yoğun dalgalanma göserdiği görülmekedir. Alın piyasası endeksi geirilerine ilişkin anımlayıcı isaisikler Tablo 1 de verilmişir. Buna göre alın piyasası endeksine ai geirilerin sola çarpık olduğu ve normal dağılıma göre aşırı basıklığının bulunduğu espi edilmişir. Buna göre endeks geirilerinin finansal zaman serilerine benzer şekilde kalın kuyruk özelliği göserdiği görülmüşür. 17

11 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 Tablo 1. Alın Piyasası Endeksi Geirilerinin Tanımlayıcı İsaisikleri Oralama 0.04 Medyan Maksimum Minimum Sd. Sapma Çarpıklık 0.16 Basıklık Jarque-Bera Jarque-Bera es isaisiklerine göre alın piyasası endeksi geirilerinin normal dağılım gösermediği sonucu elde edilmişir. Tanımlayıcı isaisiklere ilişkin sonuçlar incelenen geiri serisinin değişen varyans yapısı göserebileceğine ilişkin güçlü işareler vermekedir. Tanımlayıcı isaisiklerin verilmesinin ardından volailielerin modellenmesinde kullanılacak alın piyasası endeksi geirilerine ilişkin durağanlıklar genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF) Tesleri ve Phillips-Perron (PP) Tesleri kullanılarak incelenmiş, es sonuçları Tablo de göserilmişir. Tablo. Durağanlık Tes Sonuçları Tesler ADF PP Model GSR Tes İs. p Sabi Terimli *** Sabi Terimli ve Trendli *** Sabi Terimli *** Sabi Terimli ve Trendli *** No: H o: Seri birim köke sahipir. *** %1 düzeyinde anlamlıdır. Gerçekleşirilen birim kök eslerinde alın piyasası endeksi geirilerine ilişkin üm hipoezler reddedilmiş olup, değişkenin birim kök içermediği ve dolayısıyla da durağan olduğu sonucu elde edilmişir. Geiri serisinin durağan bulunmasının ardından en uygun koşullu oralama denkleminin ahmininde en küçük kareler yönemi kullanılmışır. Koşullu oralama denkleminin ahmininde, kasayıların anlamlığı ve ookorelasyonlara bakılarak farklı modeller denenmiş, en iyi modelin ARMA (1,1) denklemi olduğu sapanmışır. Elde edilen ARMA (1,1) koşullu oralama denklemi 18. denklem olarak aşağıda göserilmişir: GSR AR(1) MA(1) (18) is.: (1.589) (-3.941) (3.748) 173

12 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 Denklemde sabi erim haricinde kalan üm değişkenlerin kasayıları isaisiksel olarak %1 düzeyinde anlamlı bulunmuşur. Aynı zamanda AR(1) < 1 ve MA (1) < 1 koşulları denklem için sağlanmışır. Alın piyasası endeksi geirilerine ilişkin modelden yola çıkılarak söz konusu değişkende heeroskedasisie sorununun varlığı farklı derecelerden ARCH esi ile ookorelasyon sorununun varlığı ise Breusch-Godfrey LM es sonuçları ile incelenmiş ve es sonuçları Tablo 3 e göserilmişir., Tablo 3. ARCH-LM ve Breusch-Godfrey LM Tes Sonuçları ARCH-LM F İs. N*R B-G LM F İs. N*R ARCH (1) *** ARCH () *** ARCH (4) *** ARCH (8) 4.586*** No: *** %1 düzeyinde anlamlıdır. Breusch-Godfrey LM es sonuçları incelendiğinde herhangi bir ookorelasyon sorunu espi edilmemişir. Bununla birlike arıkların sabi varyanslı olduğuna ilişkin hipoez üm dereceler açısından da reddedilmiş olup, değişen varyans sorununun ve ARCH ekisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmışır. Bulunan bu güçlü ARCH ekisine bağlı olarak geiri serisinin ARCH ipi modellemelere uygun olduğu bulunmuşur Volailielerin Tahmin Edilmesi Çalışma kapsamında gerçekleşirilen ön esler sonucunda alın piyasası endeksine ai geirilerin koşullu değişen varyans süreçleri ile modellenmesinin uygun olduğu sonucuna varılmışır. Buna göre alın piyasası endeksine ai geirilerin volailielerinin ahmin edilmesinde çok sayıda simerik ve asimerik model kullanılmışır. Bununla birlike paramerelere ilişkin kısı koşullarını karşılayan ve kasayıların anlamlı bulunduğu simerik olarak ARCH (1), ARCH (), ARCH (3), GARCH (1,1) ve GARCH (,1); asimerik olarak EGARCH (1,1), TARCH (1,1) ve PARCH (1,1) modellerine ilişkin sonuçlar göserilmişir. Söz konusu modeller arasında en uygun modelin belirlenmesinde en küçük Akaike bilgi krieri ve Schwarz bilgi krieri değerleri aranmışır. Volailie ahminlerine yönelik olarak öncelikle simerik modeller arasında yer alan ARCH (p) ve GARCH (p,q) modellerine ilişkin sonuçlar Tablo 4 e göserilmişir. Modeller arasında karşılaşırmaların en iyi şekilde gerçekleşirilebilmesi için benzer ekiler aynı kasayılar kullanılarak değerlendirilmişir. Tablo 4 kapsamında incelenen üm modellerde 'ler sabi erimi, i ler alın 174

13 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 piyasası endeksi geirilerine gelen şokları, GARCH (1,1) ve GARCH (,1) modellerinde yer alan i ler ise önceki dönemdeki oynaklıkların cari dönemdeki oynaklığa ekisini gösermekedir. Tablo 4. Simerik Modellere İlişkin Tes Sonuçları Oralama Denklemi ARCH (1) ARCH () ARCH (3) GARCH (1,1) GARCH (,1) AR (1) -0.64*** -0.73*** *** -0.89*** -0.80*** MA (1) 0.609*** 0.711*** 0.798*** 0.815*** 0.805*** Varyans Denklemi ω 0.941*** 0.719*** 0.641*** 0.006*** 0.006*** α 1 0.7*** 0.19*** 0.165*** 0.058*** 0.069*** α *** 0.19*** - - α *** 0.941*** - β *** β *** Akaike Bilgi Krieri Schwarz Bilgi Krieri No: *** kasayı %1 düzeyinde anlamlıdır. ARCH (p) modelleri incelendiğinde, ARCH (1), ARCH () ve ARCH (3) modelleri hem paramere kısılarının karşılandığı hem de kasayıların anlamlı bulunduğu modeller olarak espi edilmişir. Söz konusu modeller arasında en iyi model olarak en düşük AIC ve SC değerlerine sahip olan ARCH (3) modeli bulunmuşur. ARCH (p) modellerine ilişkin analizlerde gecikmelere ilişkin ahminlerde oraya çıkan sorunlar ve şokların asimerik ekilerini dikkae almaması gibi gerekçeler nedeniyle farklı modellere ilişkin çalışmalar gerçekleşirilmişir. Asimerik ekileri analize dâhil ememekle birlike lieraürdeki birçok çalışmada gecikmelere ilişkin ahminlerde daha başarılı sonuçlar veren GARCH (p,q) modeline ilişkin analiz sonuçları da Tablo 4 kapsamında göserilmişir. Çalışma kapsamında da GARCH (1,1) ve GARCH (,1) modelleri üm ARCH (p) modellerinden daha başarılı sonuç elde edilmişir. Engle ın (198) çalışmasından yola çıkıldığında ARCH (p) kapsamındaki üç model arasında en uygun model olarak ARCH (3) modeli bulunmuşur. Söz konusu modelin varyans denklemi 19. denklemde göserilmişir. h y y y (19) Volailielerin ahmininde üm simerik modeller arasında en iyi model olarak AIC krierine göre GARCH (,1), SC krierine göre ise GARCH (1,1) bulunmuş olup, söz konusu modellerin varyans denklemleri sırasıyla 0. ve 1. denklemlerde göserilmekedir. 175

14 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 h h h (0) h 1 1 1h 1 (1) Her iki modelde de sırasıyla 1 1 ve 1 1 değerlerinin 1 e çok yakın ahmin edilmiş olduğu görülmekedir. Buna göre alın piyasası endeksine ai geirilerin volailielerinde cari dönemdeki bilginin koşullu varyansa ai sonraki dönem ahminlerinde önem arz eiği sonucuna ulaşılmışır. Simerik modellere geirilen en önemli eleşiri, poziif ve negaif şokların volailielerin üzerinde benzer ekiye sahip olduğunun varsayılmasıdır. Simerik modellere geirilen bu eleşirilen sonucunda asimerik modeller oraya çıkmış ve kaldıraç ekisinin varlığı söz konusu modeller kullanılarak incelenebilmişir. Kaldıraç ekisinin varlığı negaif şokların poziif şoklara göre volailieyi daha fazla arıracağı anlamına gelmekedir. Söz konusu ekinin varlığında ilgili kasayının anlamlı olmasının yanında işarei de önem arz emekedir. Buna göre ilgili kasayı EGARCH modelinde negaif, TARCH ve PARCH modellerinde poziif olması durumunda kaldıraç ekisinin bulunduğu söylenebilmekedir. Çalışma kapsamında incelenen asimerik modellere ilişkin sonuçlar Tablo 5 e göserilmişir. Tablo 5 kapsamında, 1 ve 1 kasayıları Tablo 4 ile benzer nokaları değerlendirmeke kullanılırken, 1 kasayısı Tablo 5 kapsamında yer alan EGARCH (1,1) modelinde, 1 kasayısı ise TARCH (1,1) ve PARCH (1,1) modellerinde kaldıraç ekisinin varlığını incelemeke kullanılmakadır. q kasayısı PARCH (1,1) modelinde üsel fonksiyondaki üs sayısını ifade emekedir. Oralama Denklemi Tablo 5. Asimerik Modellere İlişkin Tes Sonuçları EGARCH (1,1) TARCH (1,1) PARCH (1,1) AR (1) *** -0.86*** *** MA (1) 0.78*** 0.811*** 0.79*** Varyans Denklemi ω *** 0.006*** 0.007*** α *** 0.066*** 0.064*** γ *** - - δ *** -0.10*** β *** 0.94*** 0.941*** q *** Akaike Bilgi Krieri Schwarz Bilgi Krieri No: *** kasayı %1 düzeyinde anlamlıdır. 176

15 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 İncelenen üç asimerik modelde de oralama ve varyans modellerinde üm değişkenler %1 düzeyinde anlamlı bulunmuşur. Söz konusu modellerin ümünde kaldıraç ekisini inceleyen değişkenler diğer değişkenlere benzer şekilde anlamlı bulunmuş olmakla birlike, söz konusu kasayıların işareleri nedeniyle kaldıraç ekinin var olmadığı görülmüşür. Bununla birlike poziif ve negaif şokların volailielere ekisinin farklılaşığı sonucu elde edilmişir. Buna göre üm modellerde poziif şoklar (geiri aracak şekilde alın piyasası endeksinin değer kazanması) negaif şoklara göre (alın piyasası endeksinin değer kaybemesi) alın piyasası endeksi geirilerine ai volailieleri arıracak şekilde eki gösermekedir. Akaike ve Schwarz bilgi krierinin en küçük olduğu EGARCH (1,1) modeli asimerik modeller içerisinde alın piyasası endeksi volailiesinin ahmininde en uygun model olarak bulunmuşur. Söz konusu model aynı zamanda üm modeller arasında da en küçük bilgi krierine sahip olmasına bağlı olarak alın piyasası endeksi volailiesinin ahmininde de en iyi model olarak espi edilmişir. EGARCH (1,1) modeline ai varyans denklemi. denklemde göserilmekedir. u u log( ) log( ) Söz konusu modelin en uygun model olarak seçilebilmesi için ARCH ekisinin oradan kalkması ve herhangi bir ookorelasyon sorununun olmaması gerekmekedir. Bu unsurların konrolü için, ARMA (1,1) - EGARCH (1,1) modelinden elde edilen arıklarda ARCH ekisinin oradan kalkıp kalkmadığı ve ookorelasyon sorununun varlığı ARCH-LM ve Ljung Box Q esi kullanılarak incelenmiş ve elde edilen sonuçlar Tablo 6 da verilmişir. Tablo 6. Heeroskedasisie ve Ookorelasyon Tes Sonuçları Model ARCH Tesi Q (1) Q () Q (4) Q (8) ARMA (1,1) - EGARCH (1,1) No: ARCH-LM esinde gecikme uzunluğu 1 alınmışır. Söz konusu modelde Ljung Box Q es isaisikleri incelenmiş olup, ookorelasyon sorununun olmadığı görülmüşür. Tablo 6 incelendiğinde alın piyasası endeksi geirilerine ai volailielerin ahmin edildiği en iyi model olarak belirlenen ARMA (1,1) - EGARCH (1,1) modelinde ARCH ekisinin oradan kaldırıldığı ve herhangi bir ookorelasyon sorununun kalmadığı sonuçlarına ulaşılmışır. Bu sonuçlara göre, alın piyasası endeksi volailielerinin ahmininde en iyi model olarak ARMA (1,1) - EGARCH (1,1) modelinin seçilmesinde üm koşulların sağlandığı göserilmişir. () 177

16 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead Grafik 3. Alın Piyasası Endeksi Volailieleri ARMA (1,1) - E GARCH (1,1) Elde edilen volailieler Grafik 3 kapsamında göserilmişir. Alın piyasası endeksi volailielerinin 001 Ekonomik Krizinin ekilerinin yoğun olarak yaşandığı yıllarında ve 008 Küresel Finans Krizinin ekilerinin yoğun olarak görüldüğü 009 yılında çok ciddi seviyelere ulaşığı görülmekedir. Ayrıca kriz dönemlerine göre büyük ölçüde sınırlı kalmakla birlike, kriz dönemlerini akip eden 003, yılları ile 008 Küresel Finans Krizi öncesi (007 yılının sonu iibariyle) gibi farklı dönemlerde sandar volailie düzeylerinin üzerinde bir dalgalanma görülmüşür. 5. SONUÇ Borsa volailielerinin modellenmesinde simerik ve asimerik varyans modelleri çok sayıda akademik çalışmada kullanılmış olmakla birlike, başa alın olmak üzere yaırım araçları ve diğer makroekonomik gösergelerde söz konusu modeller kullanılarak yapılan çalışmalar çok sınırlı kalmışır. Bu çalışma kapsamında önemli yaırım araçları arasında yer alan alının döneminde simerik ve asimerik varyans modelleri kullanılarak piyasa endeksi geirilerinden volailielerinin elde edilmesinde en uygun modelin belirlendiği bir ampirik çalışma gerçekleşirilmişir. Çalışma kapsamında Awarani ve Corradi (005), Sevükekin ve Nargeleçekenler (006), Shamiri ve Isa (009), Emenike (010) ve Karabacak vd. nin (014) çalışmalarına benzer şekilde simerik modeller arasında GARCH modelleri üm ARCH modellerinden daha başarılı sonuçlar vermişir. Söz konusu çalışmalarda GARCH (1,1) en başarılı model olarak bulunurken, çalışma kapsamında AIC krierine 178

17 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 göre GARCH (,1), SC krierine göre ise GARCH (1,1) en başarılı simerik modeller olarak bulunmuşur. Çalışma kapsamında Awarani ve Corradi (005), Liu ve Hung (010), Çağlayan ve Dayıoğlu nun (009) gerçekleşirdiği çalışmalara benzer şekilde asimerik modellerin simerik modellerden daha başarılı performans göserdiği espi edilmişir. Gerçekleşirilen analizler sonucunda alın piyasası endeksi volailielerinin ahmininde en iyi model olarak ARMA (1,1) - EGARCH (1,1) bulunmuşur. Bununla birlike Emenike (010), Parvaresh ve Bavaghar (01) gibi akademisyenlerin çalışmalarının aksine ilgili kasayının işareine bağlı olarak kaldıraç ekisi görülmemişir. Bununla birlike poziif ve negaif şokların volailielere ekisinin farklılaşığı sonucu elde edilmişir. Buna göre alın piyasası endeksinin değerini arıracak poziif şokların, endeksin değerini azalacak negaif şoklara göre alın piyasası endeksi geirilerine ai volailieleri daha fazla arıracak şekilde eki göserdiği bulunmuşur. KAYNAKÇA Aksoy, M. (013) Day of he Week Anomaly for Isanbul Gold Exchange: Gold and Silver Daa, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 57: Awarani, B. ve Corradi, V. (005) Predicing he Volailiy of he S&P-500 Sock Index via GARCH models: he Role of Asymmeries, Inernaional Journal of Forecasing, 1: Bekaer, G. ve Wu, G. (000) Asymmeric Volailiy and Risk in Equiy, The Review of Financial Sudies, 13(1): 1-4. Black, F. (1976) Sudies of Sock Price Volailiy Changes. Proceedings of he American Saisical Associaion, Business and Economic Saisics Secion, Bollerslev, T. (1986) Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasiciy, Journal of Economerics, 31: Borsa İsanbul (016a) hp:// ( ). Borsa İsanbul (016b) hp:// ( ). Çağlayan, E. ve Dayıoğlu, T. (009) Döviz Kuru Geiri Volailiesinin Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile Öngörüsü, Ekonomeri ve İsaisik, 9:

18 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 Ding, Z., Granger, C.W.J. ve Engle, R.F. (1993) A Long Memory Propery Of Sock Marke Reurns And A New Model, Journal of Empirical Finance,1(1): Emenike, K. (010) Modelling Sock Reurns Volailiy In Nigeria Using GARCH Models, Munich Personal RePEc Archive, 343: Engle, R. (198) Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy wih Esimaes of he Variance of Unied Kingdom Inflaion, Economerica, 50(4): Engle, R. ve Ng, V. (1993) Measuring and Tesing he Impac of News of Volailiy, The Journal of Finance, 48(5): Fabozzi, F. J., Tunaru, R. ve Wu, T. (004) Modeling Volailiy for Chinese Equiy Markes, Annals of Economics and Finance, 5: Gencer, G. H. ve Musoğlu, Z. (014) Volailiy Modeling and Forecasing of Isanbul Gold Exchange (IGE), Inernaional Journal of Financial Research, 5 (): Karabacak, M., Meçik, O. ve Genç, E. (014) Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Geirisi ve Alın Geiri Serisi Volailiesinin Tahmini, Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi, 6(1): Liu, H.C ve Hung, J.C. (010) Forecasing S&P-100 Sock Index Volailiy: The Role of Volailiy Asymmery and Disribuional Assumpion in GARCH Models, Exper Sysems wih Applicaions, 37: Nelson, D.B. (1991) Condiional Heeroskedasiciy in Asse Reurns: A New Approach, Economerica, 59: Padungsaksawasdi, C., Daigler, R. (014) The Reurn-Implied Volailiy Relaion for Commodiy ETFs, Journal of Fuure Markes, 34(3): Parvaresh, M. ve Bavaghar, M. (01) Forecasing Volailiy in Tehran Sock Marke wih GARCH Models, Journal of Basic and Applied Scienific Research, (1): Sevükekin, M. ve Nargeleçekenler, M. (006) İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geiri Volailiesinin Modellenmesi ve Önraporlanması, Ankara Üniversiesi SBF Dergisi, 61(4): Shamiri, A. ve Isa, Z. (009) Modeling and Forecasing Volailiy of he Malaysian Sock Marke, Journal of Mahemaics and Saisics, 5:

19 Yöneim ve Ekonomi Araşırmaları Dergisi / Journal of Managemen and Economics Research Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/ /yead.6404 Taylor, S. (1986) Modelling Financial Time Series, John Wiley and Sons Ld., 1s ediion, New York, USA. Yurdakul, F. ve Sefa, M. (015) An Economeric Analysis of Gold Prices in Turkey, Procedia Economics and Finance, 3: Zakoian, J.M. (1994) Threshold Heeroskedasiciy Models, Journal of Economic Dynamics and Conrol, 15:

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

BORSA ISTANBUL KURUMSAL YÖNETİM ENDEKSİ'NDE (XKURY) VOLATİLİTENİN ETKİSİ: ARCH, GARCH ve SWARCH MODELLERİ İLE BİR İNCELEME

BORSA ISTANBUL KURUMSAL YÖNETİM ENDEKSİ'NDE (XKURY) VOLATİLİTENİN ETKİSİ: ARCH, GARCH ve SWARCH MODELLERİ İLE BİR İNCELEME Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.017, C., S.3, s.697-711. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.017, Vol., No.3,

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Doç. Dr. Emrah İsmail Çevik Namık Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi eicevik@nku.edu.r

Detaylı

Altın Piyasasında Asimetrik Oynaklık: Türkiye İçin Model Önerisi Volatility In Gold Market: Model Recommendation For Turkey

Altın Piyasasında Asimetrik Oynaklık: Türkiye İçin Model Önerisi Volatility In Gold Market: Model Recommendation For Turkey DOI: 10.20491/isarder.2017.300 Alın Piyasasında Asimerik Oynaklık: Türkiye İçin Model Önerisi Volailiy In Gold Marke: Model Recommendaion For Turkey Çiğdem KURT CİHANGİR Hii Üniversiesi İkisadi ve İdari

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini ı şı üı ı ı ı ı İş ü İ İ ı ı ü ö İş ü ö ı Ğ ö ı ı İ ç ü ı ı ı ı Ö Ğ ç ç ü ı ş Ö ş ü ğ ç ü Ö Ç Ş Ğ Ğ Ğ ç ü ö Ç ı ş ş ğı ı ü ı ş ş ğı ı ş ı ı ı ş ı üç ı ı ü ö üş ı ğ İı ş ı ş ö ü ü ı ü İÇ İ ö ü Öıı ı Ş Ç

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI KOŞULLU VARYANS MODELLERİ: FİNANSAL ZAMAN SERİLERİ ÜZERİNE UYGULAMA Arzu KÖKCEN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA-00

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Konut Primi ve Kira Getiri Büyümesinin Varyans Ayrıştırması. Celil Zurnacı 1, Eray Akgün, Murat Karaöz Akdeniz Üniversitesi

Konut Primi ve Kira Getiri Büyümesinin Varyans Ayrıştırması. Celil Zurnacı 1, Eray Akgün, Murat Karaöz Akdeniz Üniversitesi Social Sciences Research Journal, Volume, Issue, 5-66 (June 15), ISSN: 17-537 5 Konu Primi ve Kira Geiri Büyümesinin Varyans Ayrışırması Celil Zurnacı 1, Eray Akgün, Mura Karaöz Akdeniz Üniversiesi Türkiye

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2014, C:6, S:1, s. 79-90 Year:2014, Vol:6, No:1, s. 79-90 Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

r r u 1/ 2 u h ε q 2 t t

r r u 1/ 2 u h ε q 2 t t İşleme Fakülesi Dergisi, Cil 8, Sayı 2, 2007, 20-27 VOLATİLİTE MODELLERİNİN ÖNGÖRÜ PERFORMANSLARI: ARCH, GARCH VE SWARCH KARŞILAŞTIRMASI Cüney AKAR* ÖZET Bu çalışmada alernaif volailie modellerinin öngörü

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

BEKLENEN KAYIP YÖNTEMİ İLE RİSKE MARUZ DEĞER ANALİZİ * VALUE AT RISK ANALYSIS WITH EXPECTED SHORTFALL

BEKLENEN KAYIP YÖNTEMİ İLE RİSKE MARUZ DEĞER ANALİZİ * VALUE AT RISK ANALYSIS WITH EXPECTED SHORTFALL Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (17) 2009, 23-39 BEKLENEN KAYIP YÖNTEMİ İLE RİSKE MARUZ DEĞER ANALİZİ * VALUE AT RISK ANALYSIS WITH EXPECTED SHORTFALL Mer URAL ** Türker ADAKALE *** ÖZET Uygulamalı çalışmalar,

Detaylı

Araştırma Makalesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN:

Araştırma Makalesi.  Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN: Araşırma Makalesi www.ziraa.selcuk.edu.r/ojs Selçuk Üniversiesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) 63-69 ISSN:1309-0550 Türkiye nin Tarım Ürünleri İhraca Fonksiyonu ve Döviz Kuru Belirsizliğinin

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Öze Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Dr. Veli YILANCI İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama

Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Geriye Dönük Teslerin Karşılaşırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** - Sai Yılmazer *** Bu çalışmada, riske maruz değer modellerinin

Detaylı

Oynaklık Tahmininde Simetrik ve Asimetrik GARCH Modellerinin Kullanılması: Seçilmiş BİST Alt Sektör Endeksleri Üzerine Bir Uygulama

Oynaklık Tahmininde Simetrik ve Asimetrik GARCH Modellerinin Kullanılması: Seçilmiş BİST Alt Sektör Endeksleri Üzerine Bir Uygulama Muhasebe ve Finansman Dergisi Ekim/2016 Oynaklık Tahmininde Simetrik ve Asimetrik GARCH Modellerinin Kullanılması: Seçilmiş BİST Alt Sektör Endeksleri Üzerine Bir Uygulama Berk YILDIZ ÖZET Bu çalışmada,

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

HİKMET YURDU Düşünce Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi

HİKMET YURDU Düşünce Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi HİKMET YURDU Düşünce Yorum Sosyal Bilimler Araşırma Dergisi ISSN: 138-6944 www.hikmeyurdu.com Hikme Yurdu, Ocak Haziran 1, Yıl: 5, C: 5, Sayı: 9, ss. 65-79 İmkb Ulusal 1 Endeksi Geiri Volailiesinin ARCH

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

REEL DÖVİZ KURLARINDA UZUN DÖNEM BAĞIMLILIK THE LONG-TERM DEPENDENCE IN REAL EXCHANGE RATES Emre ÜRKMEZ *

REEL DÖVİZ KURLARINDA UZUN DÖNEM BAĞIMLILIK THE LONG-TERM DEPENDENCE IN REAL EXCHANGE RATES Emre ÜRKMEZ * Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 10 Sayı: 49 Volume: 10 Issue: 49 Nisan 2017 April 2017 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 REEL DÖVİZ KURLARINDA

Detaylı

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory. 3 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 9, ss.39-337 VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ Sevda GÜRSAKAL

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Portföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama

Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Portföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Porföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** Bu çalışmada,..-5..7

Detaylı

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 4 Sayı: 2 Nisan 204 ss. 2-220 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Price and Trade Volume Relaionship

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 013, 3(1): 18 30 Geliş Tarihi (Received) : 6.07.01 Kabul Tarihi (Acceped) : 19.10.01 Araşırma Makalesi/Research Aricle (Original Paper) Ser Kabuklu Meyvelerin Üreim Mikarının

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ

YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ Erol EĞRİOĞLU Haceepe Üniversiesi, Fen Fakülesi, İsaisik Bölümü, 06532, Beyepe, Ankara, TÜRKİYE, erole@haceepe.edu.r

Detaylı

BIST100 Endeksinin Volatilite Özelliklerinin İncelenmesi

BIST100 Endeksinin Volatilite Özelliklerinin İncelenmesi BIST100 Endeksinin Volailie Özelliklerinin İncelenmesi Önder Büberkökü, Yüzüncü Yil Universiy, Deparmen of Finance, TR onderbuber@gmail.com Celal Kızıldere, Yüzüncü Yil Universiy, Deparmen of Economics,

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama İşleme ve İkisa Çalışmaları Dergisi Cil 2, Sayı 2, 2014, ss.27-43 ISSN:2147-804X hp://www.islemeikisa.com Uluslararası Porföy Yöneiminde Rejim Geçişken Karar Desek Modelleri: Gelişmeke Olan Menkul Kıyme

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı