Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin Borsa İstanbul da Test Edilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin Borsa İstanbul da Test Edilmesi"

Transkript

1 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU 77 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin Borsa İstanbul da Test Edilmesi Özet Pelin BENGİTÖZ 1 Mehmet UMUTLU 2 Bu çalışmada, betanın zaman içinde değişmesine izin veren koşullu Sermaye Varlıklarını Fiyatlama Modeli nin (SVFM) ve betanın sabit olarak kabul edildiği statik SVFM nin geçerliliği Borsa İstanbul da (BİST) test edilmiştir. BİST üzerine yapılan diğer çalışmalardan farklı olarak, koşullu SVFM testlerinde beta ay içindeki günlük getiri verileri kullanılarak hesaplanmıştır. Sonuçların tutarlılığını test etmek için, değişken betalar önceki yirmi dört aylık getiri verisi kullanılarak hareketli beta olarak da hesaplanmıştır. Sonuç olarak, statik ve koşullu SVFM nin BİST de geçerli olmadığı saptanmıştır. Ayrıca örneklem kriz öncesi, kriz ve kriz sonrası dönemlerine ayrılarak, testler bu alt dönemler için de yapılmıştır. Alt dönemler için elde edilen sonuçlarda tüm örneklem sonuçlarını desteklemektedir. Diğer taraftan fiyat-defter değeri oranının ise ortalama hisse senedi getirisi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: koşullu beta, hareketli beta, statik beta, SVFM, piyasa değeri, fiyat-defter değeri oranı. Testing Capital Asset Pricing Model in Istanbul Stock Exchange with Alternative Systematic Risk Measures 1 Araş. Gör., Yaşar Üniversitesi, Abstract İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, We test the validity of conditional Capital Asset Pricing Model (CAPM) where Uluslararası Ticaret ve Finansman beta is allowed to vary through time and of the static CAPM where beta is assumed to be constant in Borsa İstanbul (BIST). Unlike previous studies on BIST, Bölümü, Yaşar Üniversitesi, Fen Bilimleri daily returns within a month are used to estimate monthly betas. As a robustness Enstitüsü, Aktüerya Bilimleri Anabilim check, we also use monthly return data of the past twenty four months of monthly Dalı Yüksek Lisans Programı return data to estimate monthly betas on a rolling basis. We conclude that conditional and static CAPM are not valid for BIST. We perform our tests for the pre-, 2 Yrd. Doç. Dr., Yaşar Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, post and during crisis periods. Sub-period test results also support full sample results. Furthermore, we find that the ratio of stock price to book- value-per-share Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölümü, has a significant impact on average stock returns. Keywords: conditional beta, rolling beta, static beta, CAPM, market equity, price-to-book value.

2 78 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin GİRİŞ Finans literatüründeki en önemli modellerden biri olan Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modeli (SVFM); hisse senetlerinin beklenen getirilerinin tahminlenmesinde, yatırım kararlarında ve yatırımların performanslarının değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. SVFM ye göre bir hissenin beklenen getirisi ile sistematik riski arasında pozitif doğrusal bir ilişki olmalıdır. Beta katsayısı (β), sistematik riskin ölçüsü olup hisse senedinin piyasadaki dalgalanmalara karşı duyarlılığını gösterir. SVFM nin ilk adımları 1972 yılında Black, Jensenve Scholes tarafından atılmıştır te Fama ve MacBeth SVFM nin geçerliliğini test eden ilk çalışmalarını yapmış ve günümüze kadar SVFM ye ilişkin birçok deneysel test gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmaların bazıları SVFM nin geçerliliğini destekleyen bulgular ortaya koyarken, bazıları tam tersi sonuçlara ulaşmışlardır. Bu farklı deneysel sonuçların elde edilmesinde, testlerde kullanılan sistematik risk ölçütü betanın nasıl hesaplandığının rol oynadığı düşünülmektedir. Literatürde beta; koşullu, hareketli veya sabit olarak hesaplanabilmektedir. Farklı ölçüm yöntemleri farklı beta değerleri verebileceğinden, test sonuçları da farklılık gösterebilecektir. Bu durumda, elde edilen test sonuçlarının SVFM nin geçerliliğini gerçekten belirleyip belirleyemeyeceği cevaplanması gereken bir sorudur. Ayrıca, yapılan bazı çalışmalarda beklenen getiri üzerinde sadece betanın açıklayıcı etkisinin olmadığı, hisse senedine ilişkin bazı karakteristiklerin de açıklayıcı etkilerinin olabileceği belirtilmiştir. SVFM nin geçerliliği Borsa İstanbul (BİST) için de test edilmiş ve çeşitli farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Dolayısıyla, bu konunun netliğe kavuşması için daha çok deneysel bulguya ihtiyaç vardır. Bu çalışmanın amacı Borsa İstanbul da işlem gören hisse senetleri üzerinde yapılan çalışmaları da değerlendirerek SVFM nin BİST deki geçerliliğini farklı beta ölçütleri kullanarak ve bazı hisse senedi karakteristiklerinin kontrolü altında test etmektir. Bu çalışma kapsamında literatürde -statik, koşullu ve hareketli beta varsayımları günlük ve aylık verilerden yola çıkılarak incelenmiş ve her bir beta varsayımı için hisse senetlerine ilişkin karakteristiklerin beklenen getiri üzerindeki açıklayıcı etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca, hisse senedi getiri davranışının kriz dönemi ve normal dönemlerde farklılık gösterebileceği, bunun da SVFM yi BİST de test eden önceki çalışmalarda elde edilen birbiriyle çelişen sonuçlara sebep olabileceği düşünülerek, örneklem kriz öncesi dönem, kriz dönemi ve kriz sonrası dönem gibi alt dönemlerine ayrılmış ve SVFM nin bu dönemlerdeki geçerliliği de incelenmiştir. Yapılan çalışmalarda öncelikle, günlük verilerden yola çıkılarak aylık koşullu beta değerleri hesaplanmış ve zaman içinde değişen bu koşullu beta değerlerinin kesitsel regresyon analizi yapılarak koşullu SVFM nin geçerliliği test edilmiştir. İkinci olarak, hareketli beta ölçüm metodu ile yine betanın zaman içinde değiştiği varsayılarak geçmiş aylık getiri verileri kullanılarak aylık beta değerleri hesaplanmış ve bu beta değerleri kesitsel regresyon analizine tabi tutularak koşullu SVFM ye ilişkin analiz sonuçlarının tutarlılığı incelenmiştir. Son olarak, beta değerlerinin sabit olduğunu varsayan statik SVFM varsayımı ile aylık verilerden yola çıkılarak aylık sabit beta değerleri hesaplanmış ve bu statik beta değerleri de kesitsel regresyon analizine tabi tutularak statik SVFM nin geçerliliği test edilmiştir. Ayrıca, her üç beta varsayımında da kesitsel regresyon denklemlerine piyasa değeri ve fiyat-defter değeri oranı değişkenleri eklenerek, bu değişkenlerin getiri oranı üzerindeki açıklayıcı etkileri incelenmiştir. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre, tüm örneklem ve alt dönemlerde tüm beta varsayımları için SVFM nin geçerliliğine ilişkin koşulların sağlanamadığı bulunmuştur. Diğer taraftan, fiyat-defter değeri oranı değişkeninin tüm örneklem ve alt dönemlerde ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olduğu bulunmuştur. Çalışmanın geri kalan kısmı şu şekilde organize edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde SFVM nin gelişimi ve BİST üzerine yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, çalışma kapsamında kullanılan veri seti ve analizlerde kullanılan yöntem detaylarıyla anlatılmıştır. Dördüncü bölümde ise tüm veri seti ve alt dönemler içi yapılan analizler sonucu elde edilen bulgular incelenmiştir. Son kısımda ise çalışmadan elde edilen sonuçlar yer almaktadır. 2. LİTERATÜR TARAMASI SVFM nin ilk kilometre taşlarını Sharpe (1964) ve Lintner (1965) döşemiş ve ilerleyen yıllarda

3 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 SVFM yaklaşımı Black (1972) tarafından geliştirilmiştir. Bu çalışmalara göre sistematik risk ölçütü olan beta ile hisse senedi getirisi arasında pozitif doğrusal bir ilişki olduğu ve risk faktörü olarak sadece finansal varlığın betasının etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu teorinin geçerliliğini test etmeyi amaçlayan çeşitli çalışmalar ortaya konmuştur. Black, Jensen ve Scholes (1972), ilk olarak tarihleri arasında NYSE de işlem gören tüm hisse senetlerinin aylık beta verilerini yüksekten alçağa sıralayarak 5 yıllık on portföy oluşturmuş ve zaman serisi analizi ile beta katsayılarını hesaplamışlardır. Bu analiz ile hisse senedi getirileri ve betalarına ilişkin anlamlı bir ilişki bulamamışlardır. Daha sonra, yazarlar ortalama aylık getiriler ile portföylerin betaları arasında uyguladıkları kesitsel regresyon analizi sonucu sistematik risk ile getiri arasında pozitif bir ilişki olduğunu; fakat menkul kıymet piyasa doğrusunun bu ilişkiyi bire bir ifade edemediğini tespit etmişlerdir. Fama ve MacBeth (1973), tarihleri arasında NYSE de işlem gören hisse senetlerinin aylık getirileri ile yaptıkları analizlerde 3 adımdan oluşan bir yöntem uygulamışlardır. Öncelikle, veri seti birbiri ile örtüşen 9 analiz dönemine ve her bir analiz dönemi de 3 alt döneme ayrılmıştır. 4 yıllık portföy oluşturma döneminde, zaman serisi analizi ile her bir hisse senedinin beta katsayısı hesaplanmış ve bu değerler yüksekten alçağa sıralanarak 20 portföy oluşturulmuştur. 5 yıllık beta tahminleme döneminde, beta değerleri yeniden tahminlenip ortalamaları alınarak portföy betası elde edilmiştir. Son olarak araştırmacılar 5 yıllık test döneminde, portföy getirileri ile beta değerleri arasında uyguladıkları kesitsel regresyon analizi sonucunda, risk ile getiri arasında pozitif doğrusal bir ilişki olduğunu saptanmışlardır. İlerleyen yıllarda, Black, Jensen, Scholes (1973) ve Fama, MacBeth (1973) in çalışmaları, geleneksel yaklaşımlar olarak anılmıştır. P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU SVFM nin geçerli olduğunu savunan çalışmaların yanında bunun tersini savunan çalışmalar da mevcuttur. Örneğin, Fama ve French (1992), tek faktörlü SVFM modelinde betanın hisse senedi getirilerini açıklayabilme konusunda yeterli olmadığını vurgulamışlardır. Fama ve French (1995) SVFM regresyon denklemine piyasa değeri ve defterpiyasa değeri oranı gibi faktörler eklendiğinde, betanın açıklayıcı gücünün kaybolduğunu tespit etmişlerdir. Diğer taraftan, Fama ve French (1996) üç faktörlü modeli test ettiklerinde, bu modelde piyasa portföyü getiri oranı, küçük ve büyük hisse senetli portföylerin getiri oranları farkı, küçük ve büyük DD/PD oranına sahip hisse senetli portföylerin getiri oranları farkı faktörlerinden başka değişkenlerin getiri oranlarını açıklayamadığını belirtmişlerdir. Betanın sabit olarak varsayıldığı statik testlerden SVFM nin geçerliliği aleyhine sonuçlar elde edilmesi, araştırmacıların modelin doğru kurgulanıp kurgulanmadığını düşünmelerine sebep olmuştur. Bu amaçla sistematik risk ölçütü betanın zaman içinde değişmesine izin veren koşullu sermaye varlıkları fiyatlama modelleri geliştirilmiştir. Pettengil, Sundaram ve Mathur (1995), aylık piyasa getiri oranları ile beta-getiri arasındaki koşullu ilişkiyi ele almıştır. Araştırmacılar yaptıkları çalışmada, Fama ve Macbeth (1973) in analiz basamaklarını takip etmekle birlikte kesitsel veriyi yükselen ve alçalan piyasa dönemlerine ayırmışlardır. Yükselen piyasalarda beta ile getiri arasındaki ilişkinin pozitif; alçalan piyasalarda ise negatif olduğunu tespit etmişlerdir. Lewellen ve Nagel (2006), koşullu SVFM nin statik SVFM ye göre herhangi bir üstünlüğünün bulunmadığını ve koşullu SVFM nin büyüklük ve defter-piyasa değeri oranı etkisi gibi varlık fiyatlama anomalilerini açıklayamadığını göstermişlerdir. Bali, Çakıcı ve Tang (2008), çalışmalarında günlük verilerden yola çıkarak tahminledikleri aylık koşullu betalar ve beklenen getiri oranları arasındaki kesitsel ilişkiyi incelemiş ve bu ilişkinin pozitif yönlü olduğunu saptamışlardır. Ayrıca, büyüklük, defter-piyasa değeri oranı ve momentum gibi faktörlerin de getiri ile pozitif ilişkide olduğunu göstermişlerdir. Umutlu (2014), hem günlük hem de aylık getiri verilerini kullanarak betaların zaman içindeki değişimini göz önüne almış ve sistematik riskin ötesinde sistematik olmayan riskin de hisse senedi getirilerini açıklayan bir faktör olup olmadığını global test varlıkları kullanarak incelemiştir. Lewellen, Nagel ve Shanken (2010), varlık fiyatlama modellerinin kesitsel regresyonlarını ele al- 79

4 80 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... mış; defter-piyasa değeri oranı ve portföy büyüklüğü gibi değişkenlerin açıklayıcı faktörler gibi görünseler de aslında çokta etkili olmadıklarını tespit etmişlerdir. SVFM nin, BİST teki geçerliliğine ilişkin de çalışmalar yapılmıştır. Karatepe, Karaarslan ve Gökgöz (1997), BİST-30 endeksinde Ocak 2000 Mayıs 2001 tarihleri arasında günlük getiri oranlarını hesaplayarak haftalık getiri oranlarını tahminlemek istemişlerdir. Sonuç olarak, koşullu SVFM nin statik SVFM ye göre daha iyi sonuçlar verdiğini göstermişlerdir. Aksu ve Önder (2003), geleneksel SVFM ve üç faktörlü modeli ele almış ve defter-piyasa değeri oranı ve büyüklük faktörlerinin BİST üzerindeki etkisini portföy ve bireysel hisse senetleri bazında incelemişlerdir. Araştırma sonucunda büyüklük ve piyasa faktörü bireysel hisse senetleri için anlamlıyken; defter-piyasa değeri oranı ise portföy için anlamlı olmuştur. Karacabey ve Karatepe (2004), BİST te Ocak 1990 Aralık 2000 tarihleri arasında aylık veriler üzerinde yaptığı analizlerde; Fama ve MacBeth (1973) yaklaşımına göre statik beta ile getiri arasında anlamlı bir ilişki bulamazken; Pettengill ve diğerleri (1995) yaklaşımına göre koşullu beta ile getiri arasında anlamlı bir ilişki tespit etmişlerdir. Yalçıner (2006), döneminde haftalık veriler ile Fama ve MacBeth (1973) yaklaşımını kullanarak SFVM yi BİST de test etmiş ve varlığın riski ile getirisi arasındaki ilişkinin pozitif yönlü olduğunu, ancak menkul kıymet piyasa doğrusu nun doğrusal olmadığını saptamıştır. Ayrıca, sistematik olmayan riskin de getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olduğu ve SVFM nin belirtilen dönemler arasında geçerli olmadığı sonucuna varmıştır. Ocak 1995 Aralık 2004 tarihleri arasında işlem gören hisse senetlerini ele alan Gürsoy ve Rejepova (2007), Fama ve MacBeth in geleneksel yaklaşımına göre risk ile getiri arasında bir ilişki bulamazken; Pettengill in yaklaşımına göre güçlü bir ilişki tespit etmişlerdir. Canbaş ve Arıoğlu (2008), Temmuz 1993 Haziran 2004 döneminde aylık veriler ile üç faktörlü modelin getiri üzerindeki açıklayıcı gücünü test etmişler ve üç faktörlü modelin açıklayıcı gücünün anlamlı olmadığını belirlemişlerdir. Yalçın ve Erşahin (2010), Şubat 1997 Nisan 2008 tarihleri arasında günlük verilerden yola çıkarak üç aylık dönemler için yaptıkları analiz sonuçlarına göre koşullu SVFM in statik SVFM ye göre bir üstünlüğünün olmadığını tespit etmişlerdir. Bilgin ve Bastı (2011), BİST de Ocak 2006 Aralık 2010 tarihleri arasında aylık veriler üzerinde yaptıkları analizler sonucunda, getiri ile risk arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını ve statik SVFM in geçerli olmadığı sonucuna ulaşmışlardır. Tüm bu çalışmalar göz önüne alındığında, BİST de statik veya koşullu SFVM nin geçerliliği üzerine bir görüş birliği oluşamamıştır. Bu konunun açıklığa kavuşturulması için daha çok ampirik kanıta ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamız bu konuda yapılmış test sayısını arttırıp, yeni deneysel bulgular ortaya koymanın yanı sıra literatürdeki önceki çalışmalara şu şekillerde katkı yapmaktadır. Öncelikle, çalışmamızda Bali, Çakıcı ve Tang ın (2008) yaptığı gibi günlük verilerden yola çıkılarak aylık koşullu beta değerleri hesaplanmış ve bu koşullu beta değerleri ile koşullu SVFM nin geçerliliği test edilmiştir. Daha önce koşullu betayı BİST de test eden çalışmalar olmasına rağmen, bildiğimiz kadarıyla günlük getiri verilerinden hesaplanan koşullu beta BİST de ilk kez bu çalışmada test edilmiştir. Böylece, daha gerçekçi bir varsayım olan betanın zaman içinde değiştiği varsayımı altında testler yapılmıştır. İkinci olarak zaman içinde değişen beta, hareketli beta ölçüm metodu izlenerek hesaplanmış ve önceki kısımda elde edilen koşullu SVFM test sonuçlarının tutarlılığı kontrol edilmiştir. Ayrıca, hareketli beta ölçümünde günlük getiri verileri yerine aylık getiri verileri kullanıldığından, sonuçlarımızın veri frekansına duyarlı olup olmadığı da test edilmiştir. Betaların zaman içinde sabit kaldığı varsayımına dayanan statik SVFM testi de gerçekleştirilerek, sonuçlarımızın betanın hesaplanmasında kullanılan varsayımlara ne kadar duyarlı olduğu da incelenmiştir. Yine bildiğimiz kadarıyla çalışmamız, üç farklı yöntemle hesaplanan betaların BİST de SVFM nin testi için kullanıldığı ilk çalışmadır. Ayrıca, her üç beta varsayımında kesitsel regres-

5 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 yon denklemine piyasa değeri ve fiyat-defter değeri oranı değişkenleri eklenerek, bu değişkenlerin getiri oranı üzerindeki açıklayıcı etkileri incelenmiştir. 3. VERİ ve YÖNTEM 3.1. Veri ve Değişkenler Çalışmada kullanılan veri setleri, Standard & Poor s Emerging Markets Database (S&P, EMDB) veri kaynağından elde edilmiştir. EMDB, ilgili hisse senedi piyasasının pazar değerinin %70- %80 ini temsil eden hisse senetlerini kapsamakta ve böylece piyasayı en iyi şekilde temsil edebilecek hisse senetlerini içermeyi hedeflemektedir. Veri kaynağının içeriğinde, hisse senetlerinin günlük kapanış fiyatları, hisse senedi bölünmesi ve kar payı ödemesi gibi durumlar için düzeltilmiş fiyat hesaplamaya olanak veren sermaye düzeltme oranı; aylık verilere ilişkin ise hisse senetlerinin piyasa değerleri ve fiyat-defter değeri oranları bulunmaktadır. Ayrıca, pazar endeksinin günlük kapanış fiyatları da bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında, Temmuz 1995 ile Ağustos 2006 tarihleri arasında BİST tüm endeksinde işlem gören hisse senetleri ele alınmıştır. Bu tarihler toplam 134 aya tekabül etmekte olup bu süreçte toplam 103 hisse senedi örneklemimizde yer almıştır. Ancak, her yıl ve ay işlem gören hisse senedi sayısı değişmektedir. Bunun nedeni, önceki yıllarda piyasayı temsil edebilecek nitelikte olan bazı hisse senetlerinin sonraki yıllarda bu özelliklerini yitirmeleri veya tam tersi şekilde önceki yıllarda piyasayı temsil edebilecek nitelikte olmayan hisse senetlerinin sonraki yıllarda piyasayı temsil edebilecek nitelikte olmasıdır. Veri setinin bulunduğu tarih aralığı kriz öncesi dönem, kriz dönemi ve kriz sonrası dönem olarak 3 alt döneme ayrılarak; bu dönemlere ilişkin analizler de yapılmıştır. Tablo 1 de bu dönemlerin kapsadığı tarih aralıkları belirtilmiştir. Kriz dönemi tarih aralıkları belirlenirken 1998 Asya krizi, 1999 Rusya krizi ve 2001 Türkiye finansal krizi göz önünde bulundurulmuştur Asya krizi ve 1999 Rusya krizi bölgesel krizler olmasına karşın; Asya ve Rusya bağlantılı Türk şirketlerin bu krizlerden etkilenmesi Türk piyasasında da hareketlenmelere neden olmuştur yılında P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU gerçekleşen ve Türk piyasasına has bir kriz olan finansal kriz sonrasında ekonomide büyük bir çöküş yaşanmış ve sonrasında yaşanan bankacılık krizinin de etkisiyle Türk piyasasında büyük dalgalanmalar görülmüştür. Bu nedenle Asya krizi, Rusya krizi ve Türkiye finansal krizinin yaşandığı bu dönemler kriz dönemi olarak ele alınmıştır. TABLO 1: Alt dönem tarih aralıkları Dönem Tarih Aralığı Kriz Öncesi Temmuz 1995 Aralık 1997 Kriz Ocak 1998 Aralık 2001 Kriz Sonrası Ocak 2002 Ağustos 2006 Çalışma kapsamında yapılan analizler, bu hisse senetlerinin günlük düzeltilmiş kapanış fiyatları üzerinden hesaplanan getirilere dayanmaktadır. Yapılan analizlerin doğru sonuçlar vermesi için öncelikle her bir hisse senedi için işlem gördüğü her güne dair düzeltilmiş fiyatlar, hisse senedi bölünmesi ve kar payı ödemesi gibi durumları hesaba katan sermaye düzeltme oranı ile elde edilmiş ve ardından günlük getiri oranları hesaplanmıştır. Piyasaya ilişkin günlük veriler ise BİST tüm endeksinde işlem gören hisse senetlerini kapsamaktadır. Belirtilen tarihler arasında piyasanın işlem gördüğü her gün için piyasanın günlük getiri oranı hesaplanmıştır. Piyasa ve her bir hisse senedi için günlük getiri oranı hesabı aşağıdaki denkleme göre hesaplanmıştır: (1) Analizler her bir hisse senedi için yapılmıştır. Çalışma kapsamında hisse senetlerinin ve piyasanın günlük ve aylık artık getiri oranlarını hesaplayabilmek için 3 aylık Hazine Bonosu getiri oranları risksiz faiz oranı olarak kullanılmıştır. Hazine bonosuna ilişkin verilere ise Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası web sitesi üzerinden ulaşılmıştır resmi internet sitesi veri tabanındaki İhale Yöntemiyle Satılan Hazine Bonoları ve Devlet Tah- 81

6 82 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... SVFM testlerinde kullanılan regresyon analizlerinde beta, piyasa değeri ve fiyat-defter değeri oranı olmak üzere üç temel değişken açıklayıcı değişken olarak kullanılmıştır. Beta, bir hisse senedinin piyasada meydana gelen makroekonomik değişimlere olan duyarlılığını, yani sistematik riskini göstermektedir. Bir hisse senedinin piyasa değeri, hisse senedi sayısı ile o hisse senedinin fiyatının çarpımına eşittir ve ME ile gösterilmiştir. Analizlerde piyasa değeri YTL cinsinden bine bölünerek piyasa değeri değişkeni elde edilmiştir. Fiyat-defter değeri oranı ise bir hisse senedinin piyasa değerinin hisse senedi başına defter değerine bölünmesiyle elde edilir ve PBV ile gösterilmiştir. Çalışma kapsamında, beta, piyasa değeri ve fiyat-defter değeri oranı değişkenlerinin hisse senedi getiri oranı üzerinde etkisinin olup olmadığı ölçülmüştür Yöntem Fama ve MacBeth Regresyon Analizi Fama ve MacBeth (1973) sermaye varlıklarını fiyatlama modelini test etmeyi hedeflemiş ve bu amaçla hisse senedinin beklenen getirisi ile sistematik riski, β, arasında bir ilişki olup olmadığını ve getiriyi açıklayan başka değişkenlerin var olup olmadığını araştırmışlardır. Her bir hisse senedinin işlem gördüğü her ay için β değeri, Fama ve MacBeth in geleneksel yaklaşımına göre aşağıdaki ilk adım regresyon denklemi ile hesaplanmıştır: (2) Bu denklemde ilgili hisse senedinin t. dönem için artık getiri oranını, t. dönem için piyasanın artık getiri oranını, i. hisse senedi için regresyon denkleminin tahmin edildiği ayın beta değerini ve hata terimini göstermektedir. Her bir ay içinde ortalama işlem günü bulunmakta olup, bu zaman serisi gözlemleri üzerinden ilk adım regresyon analizi yapılmıştır. Başka bir açıdan, tek açıklayıcı değişkenli bir regresyon denklemindeki katsayı şu şekilde de ifade edilebilir: (3) SVFM de β sistematik riskin bir ölçütü olduğuna göre, denklem (3) ten yola çıkılarak, bir hisse senedinin sistematik riskinin sadece ilgili hisse senedi ve piyasa getiri oranları ile ilişkili olduğu ve bireysel hisse senedinin portföyün toplam riskine portföy ile olan getiri kovaryansı kadar katkı yaptığı sonucuna varılabilir. Fama ve MacBeth (1973) geleneksel yaklaşımına göre zaman serisi verisi kullanılarak tahmin edilen ilk adım regresyon denkleminde elde edilen bireysel hisse senedi betaları, SVFM nin geçerliliğini test etmek için aşağıdaki kesitsel ikinci adım regresyon denkleminde açıklayıcı değişken olarak kullanılmıştır: (4) Bu kesitsel regresyon denkleminde i hisse senedinin t ayı için artık getiri oranını, i hisse senedinin t-1 ayı için koşullu beta değerini, i hisse senedinin t-1 ayı için koşullu beta değerinin karesini, i hisse senedinin t-1 ayı için hata teriminin varyansını ve hata terimini göstermektedir. (4) numaralı kesitsel regresyon denklemine göre β değişkeni ile betanın getiri oranı üzerindeki açıklayıcı etkisi, β 2 değişkeni ile koşullu SVFM nin doğrusallığı ve sistematik olmayan risk değişkeni,, ile sadece betanın, yani sistematik riskin getiri oranı üzerinde etkisinin olup olmadığı test edilmiştir. SVFM nin geçerli olabilmesi için regresyon katsayılarından ve değerlerinin istatistiksel olarak sıfıra eşit olduklarını gösteren boş hipotezlerin reddedilmemesi, değerinin ise istatistiksel olarak sıfırdan büyük olması gerekmektedir. Bu çalışma kapsamında beta, farklı veri frekanslarına ve betanın zaman içinde değişkenlik göstermesine izin verilip verilmemesine göre 3 farklı yaklaşım ile hesaplanmaktadır. Bu yaklaşımlar şu şekildedir: Koşullu Beta varsayımı Hareketli Beta varsayımı Statik Beta varsayımı villeri başlığı altından ilgili verilere ulaşılmıştır.

7 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: Koşullu SVFM Koşullu SVFM analizinde, beta değerlerinin aylık olarak değiştiği varsayılmış ve bu değişken beta değerleri ise ilgili ay içindeki günlük getiri verileri kullanılarak hesaplanmıştır. Koşullu SVFM analizinin ilk aşamasında her bir hisse senedi için işlem gördüğü ayın günlük getiri oranları ve pazar endeksinin günlük getiri oranı arasında Fama ve MacBeth (1973) in geleneksel SVFM yöntemindeki ilk adım regresyon denklemi (2) uygulanmış ve aylık beta değerleri her bir hisse senedi için tahminlenmiştir. Koşullu SVFM analizinde modelin geçerliliği, başka bir ifadeyle tahmin edilen beta katsayısının getiri oranını açıklayıp açıklamadığı, Fama ve MacBeth regresyonlarının 2. aşaması olan kesitsel regresyon denklemi (5) ile test edilmiştir. İlerleyen tarihlerde yapılan çalışmalarda, Fama ve MacBeth in kesitsel regresyon denklemi sadece betaların getiri üzerindeki etkisini ölçmek için değil; hisse senedine ilişkin bazı değişkenlerin de eklenmesiyle, bu değişkenlerin getiri oranı üzerindeki etkisini belirlemek için de kullanılmıştır. Bali, Çakıcı ve Tang (2004) yapmış oldukları çalışmada betanın yanı sıra piyasa değeri ve defter-piyasa değeri oranının getiri üzerindeki etkisini incelemişlerdir. Önceki çalışmalar göz önünde bulundurularak; bu çalışmada kesitsel regresyon denklemine hisse senedine ilişkin piyasa değeri (market equity-me) ve fiyat-defter değeri oranı (price-tobook ratio-pbv) eklenmiştir. P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU Diğer taraftan, kesitsel regresyon denkleminde bağımlı değişken olarak kullanılmak üzere her bir hisse senedi için aylık artık getiri oranları hesaplanmıştır. Analizin ikinci aşamasında, denklem (2) ile tahminlenen aylık koşullu beta değerlerinin hisse senedi getirilerini açıklamada fiyatlanan bir faktör olup olmadığı Fama ve MacBeth (1973) in kesitsel regresyon denklemi (5) ile test edilmiştir. Bu regresyon denklemine hisse senedinin aylık piyasa değeri (ME) ve hisse senedinin aylık fiyat-defter değeri oranı (PBV) değişkenleri de eklenerek; bu değişkenlerin hisse senedi getiri oranı üzerindeki açıklayıcı etkileri ölçülmüştür. Sonuç olarak, kesitsel regresyon analizi her bir ay için uygulanmış ve uygulandığı her bir ay için; o ay betası hesaplanmış hisse senetlerinin aylık getiri oranlarının o hisse senetlerinin aylık koşullu beta değerleri, piyasa değerleri ve fiyat-defter değeri oranları üzerine regresyon analizi yapılmıştır. Her ay için uygulanan kesitsel regresyon analizi sonucunda her bir aya ilişkin regresyonun bağımsız değişkenlerinin katsayıları tahmin edilmiştir. Koşullu SVFM in geçerliliğinin testi için her bir değişkenin, aylık katsayılarının zaman serisi ortalamaları alınmış ve t-istatistikleri Fama ve Mac- Beth (1973) takip edilerek şu şekilde hesaplanmıştır: (6) 83 (5) Bu kesitsel regresyon denkleminde i hisse senedinin t ayı için artık getiri oranını, i hisse senedinin t-1 ayı için zaman içinde değişen koşullu beta değerini, i hisse senedinin t-1 ayı için piyasa değerini, i hisse senedinin t-1 ayı için fiyat-defter değeri oranını ve hata terimini göstermektedir. Kesitsel regresyon analizi, açıklayıcı değişkenlerin regresyon analizine farklı kombinasyonlarla dahil edilmesiyle uygulanmıştır. Regresyon denklemine sadece beta değerleri, sadece beta-me değerleri ve sadece beta-pbv değerleri eklenerek tekrarlanmıştır. Burada, ilgili değişken için ortalama katsayı değerini, o değişkenin katsayılarının standart sapmasını ve n ise kesitsel regresyonun uygulandığı ay sayısını göstermektedir. Elde edilen t-istatistiklerinden yola çıkılarak aşağıdaki hipotezler test edilmiştir: (7) (8) Fama ve MacBeth (1973) e göre SVFM modelinin geçerli olabilmesi için değerinin istatistiksel olarak sıfırdan farklı olmaması ve değerinin ise

8 84 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... istatistiksel olarak sıfırdan farklı ve pozitif olması gerekmektedir Hareketli Beta Varsayımı ile SVFM Hareketli beta varsayımına ilişkin kesitsel regresyon analizi değerlendirildiğinde; her bir ay için uygulandığı görülmektedir. Kesitsel regresyon analizinin uygulandığı her ay için, o ay hareketli betası hesaplanmış hisse senetleri analize dahil edilmiş; o hisse senetlerinin aylık getiri oranları ile aylık hareketli beta değerleri, piyasa değerleri ve fiyat-defter değeri oranları arasında regresyon analizi yapılmıştır. Bu regresyon analizleri sonucunda, her bir ay için bağımsız değişkenlerin katsayıları elde edilmiştir. Daha sonra bu değişkenlerin katsayılarının ortalamaları alınıp denklem (6) ile t-istatistikleri hesaplanarak SVFM nin geçerliliği test edilmiştir. Hareketli beta varsayımı ile SVFM analizinde, bir hisse senedinin aylık beta değerinin o hisse senedinin geçmiş 24 ayına ilişkin aylık getiri oranları ile tahminlenebileceği varsayılmıştır. Haraketli beta değerlerinin tahminlenmesinde, bir önceki modelde de olduğu gibi ilk adım regresyon denklemi (2) kullanılmıştır. Uygulama açısından bu denklemin farkı ise, hareketli beta varsayımında regresyona dahil edilen gözlem sayısı 24 olup, son 24 aya ait gözlemler analizde kullanılmıştır. Her hisse senedi için belirtilen tarihler arasında (Temmuz 1995 Ağustos 2006) işlem gördüğü her ay için hareketli beta, o hisse senedinin geçmiş 24 ayına ilişkin aylık artık getiri oranı ile bu aylara denk gelen piyasanın aylık artık getiri oranları arasında ilk adım regresyon analizi yapılarak tahminlenmiştir. Hareketli beta değerlerinin tahminlenmesinin ardından, hesaplanan aylık haraketli beta değerlerinin geçerliliği test edilmiştir. Ayrıca, bu regresyon denklemine hisse senedinin aylık piyasa değeri ve aylık fiyat-defter değeri oranı değişkenleri de eklenerek; bu değişkenlerin hisse senedi getiri oranı üzerindeki açıklayıcı etkileri ölçülmüştür. Fama ve MacBeth (1973) e göre oluşturulan kesitsel regresyon denklemi aşağıdaki gibidir: (9) Bu kesitsel regresyon denkleminde, koşullu beta varsayımında oluşturulan kesitsel regresyon denkleminden farklı olarak,, i hisse senedinin t-1 ayı için değişken olan beta değerini göstermektedir Statik SVFM Statik SVFM analizinde, beta değerlerinin zaman içinde değişkenlik göstermediği; her ay sabit olduğu varsayılmıştır. Statik beta analizinde öncelikle her hisse senedi için tüm örneklem periyodu (Temmuz 1995 Ağustos 2006) için sabit tutulacak olan beta değerlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Statik beta değerinin hesaplanmasında, günlük verilerin kullanıldığı koşullu beta tahmininden farklı olarak geleneksel SVFM formülü denklem (2) her bir hisse senedi için örneklemdeki tüm aylık veriler kullanılarak; ayrı ayrı uygulanmıştır. Her hisse senedi için işlem gördüğü aylardaki artık getiri oranı ile pazar endeksinin aylık artık getiri oranları arasında regresyon analizi yapılmış ve her bir hisse senedi için aylık sabit beta değerleri bu analizden elde edilmiştir. Analizin ikinci aşamasında, koşullu beta varsayımında olduğu gibi, denklem (2) ile tahminlenen aylık statik beta değerlerinin hisse senedi getirilerini açıklamada fiyatlanan bir faktör olup olmadığı Fama ve MacBeth (1973) in kesitsel regresyon denklemi ile test edilmiştir. (10) Bu kesitsel regresyon denkleminde diğer iki beta varsayımında oluşturulan kesitsel regresyon denkleminden farklı olarak,, i hisse senedinin zaman içinde değişim göstermediği varsayılan sabit beta değerini göstermektedir. Ayrıca, bu regresyon denklemine de hisse senedinin aylık piyasa değeri ve aylık fiyat-defter değeri oranı değişkenleri de eklenerek; bu değişkenlerin kontrolü altında getiri-risk ilişkisi incelenmiştir. Sonuç olarak, kesitsel regresyon analizi her bir ay için uygulanmış ve uygulandığı her bir ay için; statik betası hesaplanabilmiş hisse senetlerinin aylık getiri oranlarının o hisse senetlerinin aylık statik beta değerleri, piyasa değerleri ve fiyat-defter değeri oranları üzerine regresyon analizi yapılmıştır.

9 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 Her ay için uygulanan kesitsel regresyon analizi sonucunda her bir aya ilişkin regresyonun bağımsız değişkenlerinin katsayıları hesaplanmış; statik SVFM in geçerliliğinin testi için her bir değişkenin, aylık katsayılarının ortalamaları alınarak t-istatistikleri Fama ve MacBeth (1973) in önermiş olduğu denklem (6) ile hesaplanmış ve aylık ortalama katsayıların sıfırdan farklı olup olmadığı test edilmiştir. 4. BULGULAR 4.1. Tüm Dönem Koşullu SVFM TABLO 2: Tüm örneklem için koşullu SVFM testi P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU Koşullu SVFM analizinde, tüm veri setinde, Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihleri arasında işlem gören hisse senetlerinin aylık beta değerlerinin zaman içinde değişken olduğu varsayılmıştır. Koşullu beta varsayımının geçerliliği, Yöntem bölümünde belirtilen işlem basamaklarının uygulanmasıyla test edilmiştir. 85 Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihleri arasında uygulanan koşullu SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : ay içindeki günlük getiri verileri kullanılarak tahminlenen değişken beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0296 *** (-2,90) -0,0170 * (-1,73) -0,0174 * (-1,82) -0,0297 *** (-2,84) 0,0168 (1,45) 0,0169 (1,49) 0,0143 (1,22) 0,0178 (1,58) 0,0493 (1,52) 0,0663 ** (2,01) 0,0033 *** (3,89) 0,0034 *** (4,03) 0,1642 0,0965 0,1301 0,1334 Tablo 2 de, kesitsel regresyon denklemi (5) vasıtasıyla yapılan analizler sonucu hesaplanan aylık regresyon katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde denklem (6) ile hesaplanan t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Dört farklı kesitsel regresyon kombinasyonuna ilişkin ve değerleri incelendiğinde; değerinin sıfıra eşit olduğu boş hipotezi reddedilememiş; için ise aynı boş hipotez ve 4 te %1 anlamlılık düzeyinde, ve 3 te ise %10 anlamlılık düzeyinde reddedilmiştir. Diğer taraftan kesitsel regresyon denklemine beta ile birlikte sadece PBV değişkeni veya sadece ME değişkeni dahil edildiğinde; %5 anlamlılık düzeyinde bu değişkenlerin ortalama getiri üzerinde bir etkisi bulunduğu görülmektedir. Fakat, her ikisi birden denkleme dahil edildiğinde ME değişkeni açıklayıcı gücünü yitirmektedir. Ayrıca, dört kesitsel regresyon denklemi için de değişkenlerin ortalama getiriyi açıklama gücü,, göreceli olarak düşüktür. Analiz sonuçlarına göre; koşullu beta değerleri ve piyasa getiri oranları arasında bir ilişki bulunmadığı tespit edilmiş ve SVFM nin geçerliliği için sağlanması gereken koşulların sağlanamadığı görülmüştür Hareketli Beta Varsayımı ile SFVM Hareketli beta varsayımı ile SVFM analizinde, tüm veri setinde, Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihleri arasında işlem gören hisse senetlerinin aylık beta değerlerinin o hisse senedinin geçmiş 24 ayına ilişkin aylık getiri oranları ile tahminlenebileceği varsayılmıştır. Hareketli beta varsayımının geçerliliği, Yöntem bölümünde belirtilen işlem basamaklarının uygulanmasıyla test edilmiştir.

10 86 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... Tablo 3 te, kesitsel regresyon denklemi (9) ile yapılan analizler sonucu elde edilen regresyon katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde denklem (6) ile hesaplanan t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Tüm kesitsel regresyon kombinasyonları için değerlerine ilişkin sıfırdan farklı olmadığı boş hipotezi reddedilememiş, değerleri için ise aynı boş hipotez ve 4 te %10 anlamlılık düzeyinde reddedilirken, ve 3 te reddedilememiştir. Diğer taraftan, koşullu beta varsayımında da olduğu gibi PBV değişkeninin %1 anlamlılık düzeyinde ortalama getiri üzerinde açıklayıcı etkisi bulunmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, hareketli beta varsayımlı SVFM nin geçerli olmadığı; hareketli beta değerleri ile piyasa getiri oranları arasında bir ilişkinin bulunmadığı görülmektedir. TABLO 3: Tüm örneklem için hareketli beta varsayımı ile SVFM testi Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihleri arasında uygulanan hareketli SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : her ay değişen ve önceki yirmidört ayın aylık getiri verileri kullanılarak hesaplanan beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0236 * (-1,75) -0,0134 (-1,03) -0,0137 (-1,03) -0,0230 * (-1,72) 0,0074 (0,64) 0,0073 (0,66) 0,0046 (0,40) 0,0076 (0,68) 0,0038 (0,64) 0,0093 (1,49) 0,0033 *** (3,39) 0,0033 *** (3,25) 0,1261 0,0473 0,0910 0, Statik SVFM Statik beta analizinde, tüm dönemde işlem gören hisse senetlerinin aylık beta değerlerinin zaman TABLO 4: Tüm örneklem için statik SVFM testi içinde herhangi bir değişime uğramadığı; sabit olduğu varsayılmıştır. Statik beta varsayımının geçerliliği, Yöntem bölümünde belirtilen işlem basamaklarının uygulanmasıyla test edilmiştir. Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihleri arasında uygulanan statik SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : zaman içinde değişmeyen sabit beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0497 *** (-4,59) -0,0356 *** (-3,44) -0,0347 *** (-3,43) -0,0502 *** (-4,61) 0,0363** (2,01) 0,0339 * (1,94) 0,0295* (1,65) 0,0380** (2,18) 0,0383 (1,03) 0,0616 (1,64) 0,0030 *** (3,83) 0,0032 *** (4,01) 0,1393 0,0684 0,1086 0,1035

11 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 Tablo 4 te, kesitsel regresyon denklemi (10) daki bağımsız değişkenlere ilişkin regresyon katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde denklem (6) ile hesaplanan t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Kesitsel regresyon denklemi dört farklı kombinasyonda oluşturulduğunda; tüm kombinasyonlar için %1 anlamlılık düzeyinde değerleri sıfırdan farklı iken; ve 4 te %5, Model 2 ve 3 te ise %10 anlamlılık düzeyinde değerleri sıfırdan farklıdır. Öte yandan, PBV değişkeninin dahil edildiği kesitsel regresyon denklemlerinde ortalama getiri üzerinde %1 anlamlılık düzeyinde etkisi bulunmaktadır. Analiz sonuçlarına göre; her ne kadar statik beta ile hisse senedi getirileri arasında pozitif yönlü doğrusal bir ilişki olduğunun belirtisi olabilecek istatistiksel olarak sıfırdan farklı bir katsayısı elde edildiyse de, her bir modelde katsayısının sıfıra eşit olması boş hipotezi kuvvetli bir şekilde reddedilmiştir. Sonuç olarak SVFM nin geçerli olması için gerekli olan her iki koşulun aynı anda sağlanamadığı görülmüştür. Sonuç olarak tüm beta varsayımları ele alındığında, koşullu, hareketli ve statik beta değerleri ve hisse senedi getiri oranları arasında SVFM nin öngördüğü koşulların sağlandığı bir ilişkinin bulunmadığı saptanmıştır. Her üç beta varsayımı için, SVFM nin geçerliliğine ilişkin sağlanması gereken koşulların sağlanamadığı, Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihlerinde SVFM nin geçerli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, PBV değişkeninin her üç beta varsayımında dahil olduğu tüm modellerde, ME değişkeninin ise koşullu beta varsayımında sadece kendisinin dahil olduğu modelde hisse senedi getiri oranları üzerinde açıklayıcı gücünün olduğu gözlenmiştir Alt Dönemler Tüm örnekleme ait analiz sonuçları incelendiğinde hisse senedi davranışlarının kriz dönemi ve normal dönemlerde farklılık gösterebileceği ve buna bağlı olarak SVFM nin BİST deki geçerliliğinin dönemsel olarak değişebileceği düşünülmüştür. Bu nedenle, her bir beta varsayımına ilişkin tahminlenen beta değerlerinin ve SVFM nin geçerliliğinin zamana bağlı değişimi incelenmek istendiğinde veri aralığı kriz öncesi dönem, kriz dönemi ve kriz sonrası dönem olmak üzere üç döneme ayrılarak analizler yapılmıştır Kriz Öncesi Dönemi Kriz öncesi dönemi, Temmuz 1995 Aralık 1997 tarihleri arasında işlem gören hisse senetlerini kapsamaktadır. Koşullu, hareketli ve statik beta varsayımları, kriz öncesi dönemi için uygulanmış ve tüm periyodun analizinde uygulanan işlem basamakları takip edilerek tahminlenen betaların geçerliliği test edilmiştir. İlk olarak koşullu beta varsayımı ele alınmış ve elde edilen sonuçlar Tablo 5 de sunulmuştur. TABLO 5: Kriz öncesi dönemi için koşullu SVFM testi P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU 87 Temmuz 1995 Aralık 1997 tarihleri arasında uygulanan koşullu SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : ay içindeki günlük getiri verileri kullanılarak tahminlenen değişken beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0688 *** (-2,77) -0,0405 * (-1,80) -0,0409 * (-1,81) -0,0693 *** (-2,77) 0,0439* (1,77) 0,0514** (2,17) 0,0389 (1,57) 0,0525** (2,26) 0,2 (1,59) 0,3 ** (1,98) 0,0053 *** (4,18) 0,0057 *** (4,43) 0,1702 0, ,1222 0,1335

12 88 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... Tablo 5 te, koşullu betanın kesitsel regresyon denklemi regresyon katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde denklem (6) ile hesaplanan t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Kesitsel regresyon denklemine sadece beta değişkeni dahil edildiğinde %10 anlamlılık düzeyinde değerinin sıfırdan farklı olmadığı boş hipotezi reddedilirken, değeri sıfırdan farklı ve pozitiftir. Bu denklem ile koşullu SVFM nin geçerliliğine ilişkin iki koşuldan sadece biri sağlanabilmiştir. Ayrıca, PBV değişkeninin girdiği her regresyon denkleminde %1 anlamlılık düzeyinde getiri üzerinde açıklayıcı etkisi olduğu görülmektedir. Fakat, ME ve PBV değişkenlerinin regresyona aynı anda dahil edildiği de, betanın anlamlılık düzeyi %10 a düşmektedir. Bu da hisse senedi getirilerini açıklamada PBV nin betadan daha etkin olduğunu göstermektedir. Kriz öncesi dönemi koşullu beta analiz sonuçları değerlendirildiğinde; SVFM ye ilişkin geçerlilik koşullarının tam olarak sağlanamadığı saptanmıştır. İkinci olarak hareketli beta varsayımı ele alınmış ve gerekli işlem basamakları uygulanarak Tablo 6 da yer alan sonuçlar elde edilmiştir. TABLO 6: Kriz öncesi dönemi için hareketli beta varsayımı ile SVFM testi Temmuz 1995 Aralık 1997 tarihleri arasında uygulanan hareketli SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : her ay değişen ve önceki yirmidört ayın aylık getiri verileri kullanılarak hesaplanan beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0271 (-0,74) -0,0153 (-0,57) -0,0173 (-0,66) -0,0249 (-0,66) 0,0160 (0,71) 0,0198 (0,59) 0,0085 (0,33) 0,0206 (0,78) 0,0331 (0,45) 0,0654 (0,78) 0,0010 (0,63) 0,0010 (0,62) 0,1520 0,0333 0,0953 0,1137 Tablo 6 da hareketli betaya ilişkin kesitsel regresyon katsayılarının parantez içinde yer alan t-istatistik değerleri incelendiğinde, kesitsel regresyonun oluşturulan tüm kombinasyonlarında, ve katsayılarının sıfır olduğunu gösteren boş hipotez reddedilmemiştir. Buna göre, hareketli beta değerlerinin piyasa getiri oranları üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olmadığı ve hareketli SVFM nin geçerli olmadığı bulunmuştur. Son olarak statik beta varsayımı ele alınmış ve gerekli işlem basamakları uygulanarak Tablo 7 de yer alan sonuçlar elde edilmiştir. Tablo 7 de, kesitsel regresyon denklemi katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Oluşturulan modellerin tümünde %1 anlamlılık düzeyinde değerleri sıfırdan farklı iken, ve 4 te %10 anlamlılık düzeyinde değerlerinin sıfıra eşit olduğunu gösteren boş hipotez reddedilmiş; Model 2 ve 3 te ise beta ile hisse senedi getirisi arasında bir ilişki bulunamamıştır. Diğer yandan, PBV değişkeni dahil olduğu denklemlerde %1 anlamlılık düzeyinde ortalama getiriye etki ederken, ME değişkeni te %10 anlamlılık düzeyinde ortalama getiriye etki etmektedir. Statik beta analizi sonuçlarına göre; statik SVFM nin kriz öncesi dönem için de geçerli olmadığı bulunmuştur. Tüm beta varsayımlarının analiz sonuçları değerlendirildiğinde, her üç varsayım için SVFM nin geçerliliğine ilişkin koşulların sağlanamadığı; kriz öncesi döneminde SVFM nin geçerli olmadığı bulunmuştur.

13 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 TABLO 7: Kriz öncesi dönemi için statik SVFM testi P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU Temmuz 1995 Aralık 1997 tarihleri arasında uygulanan statik SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : zaman içinde değişmeyen sabit beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. 89-0,0808 *** (-3,69) -0,0379 *** (-2,10) -0,0425 *** (-2,37) -0,0795 *** (-3,76) 0,0613* (1,72) 0,0507 (1,43) 0,0453 (1,26) 0,0650* (1,87) 0,2 (1,42) 0,3 * (1,87) 0,0056 *** (4,43) 0,0060*** (4,71) 0,1605 0,0618 0,1138 0, Kriz Dönemi Kriz dönemi, Ocak 1998 Aralık 2001 tarihleri arasında işlem gören hisse senetlerini kapsamaktadır. Koşullu, hareketli ve statik beta varsayımları, kriz dönemi için uygulanmış ve tüm periyodun analizinde uygulanan işlem basamakları takip edilerek tahminlenen betaların geçerliliği test edilmiştir. İlk olarak koşullu beta varsayımı ele alınmış ve elde edilen sonuçlar Tablo 8 de sunulmuştur. TABLO 8: Kriz dönemi için koşullu SVFM testi Ocak 1998 Aralık 2001 tarihleri arasında uygulanan koşullu SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : ay içindeki günlük getiri verileri kullanılarak tahminlenen değişken beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0134 (-0,66) -0,0061 (-0,29) -0,0069 (-0,35) -0,0127 (-0,60) 0,0144 (0,58) 0,0103 (0,42) 0,0114 (0,46) 0,0118 (0,49) 0,0103 (1,13) 0,0163 * (1,68) 0,0010 * (1,94) 0,0011** (2,08) 0,1669 0,1080 0,1429 0,1334 Tablo 8 de, koşullu betanın kesitsel regresyon katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Oluşturulan modellerin tümünde ve değerlerinin sıfıra eşit olduğunu gösteren boş hipotez reddedilememiştir. Buna göre, her bir kesitsel regresyon denkleminde koşullu beta değişkeninin ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olmadığı, bu durum da koşullu SVFM nin geçerliliği için gerekli koşulların sağlanamadığını göstermektedir. Diğer taraftan, kesitsel regresyon denklemine sadece PBV veya ME değişkenleri dahil edildiğinde; ME değişkeninin %10, PBV değişkeninin ise %5 anlamlılık düzeyinde ortalama getiri üzerinde bir etkisi bulunmaktadır. Ancak, de olduğu gibi PBV ve ME değişkenleri denkleme birlikte dahil edildiklerinde, ME değişkeni açıklayıcı gücünü yitirmektedir.

14 90 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... İkinci olarak hareketli beta varsayımı ele alınmış ve gerekli işlem basamakları uygulanarak Tablo 9 da yer alan sonuçlar elde edilmiştir. TABLO 9: Kriz dönemi için hareketli beta varsayımı ile SVFM testi Ocak 1998 Aralık 2001 tarihleri arasında uygulanan hareketli SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : her ay değişen ve önceki yirmidört ayın aylık getiri verileri kullanılarak hesaplanan beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0351 (-1,07) -0,0292 (-0,87) -0,0263 (-0,77) -0,0374 (-1,16) 0,0039 (0,12) 0,0061 (0,20) 0,0028 (0,09) 0,0044 (0,14) -0,00004 (-0,01) 0,0015 (0,23) 0,0020 ** (2,17) 0,0023** (2,23) 0,1266 0,0510 0,1009 0,0805 TABLO 10: Kriz dönemi için statik SVFM testi Tablo 9 da, hareketli beta analizi için kesitsel regresyon denkleminin parantez içinde yer alan t-istatistik değerleri incelendiğinde, kriz dönemi koşullu beta analizi sonuçları ile benzer sonuçlar gösterdiği gözlenmektedir. Buna göre, hareketli beta analizinde de, her bir kesitsel regresyon denkleminde hareketli beta değişkenlerinin ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olmadığı, hareketli SVFM nin geçerliliği için gerekli koşulların sağlanamadığı görülmektedir. Ayrıca, PBV değişkeninin dahil edildiği ve 4 te, PBV değişkeninin %5 anlamlılık düzeyinde ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisi bulunmaktadır. Son olarak statik beta varsayımı ele alınmış ve gerekli işlem basamakları uygulanarak Tablo 10 da yer alan sonuçlar elde edilmiştir. Ocak 1998 Aralık 2001 tarihleri arasında uygulanan statik SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : zaman içinde değişmeyen sabit beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0515*** (-2,84) -0,0422** (-2,21) -0,0432** (-2,36) -0,0503*** (-2,59) 0,0481 (1,32) 0,0432 (1,20) 0,0427 (1,16) 0,0457 (1,27) 0,0096 (1,05) 0,0163* (1,67) 0,0011** (2,03) 0,0014** (2,44) 0,1520 0,0884 0,1298 0,1153 Tablo 10 da, statik betanın kesitsel regresyon katsayılarının ortalama değerleri ve parantez içinde t-istatistik değerleri bulunmaktadır. Tüm modeller için değerlerine ilişkin sıfırdan farklı olmadığını gösteren boş hipotez reddedilememiş; değerle-

15 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 ri için aynı boş hipotez ve 4 de %1, Model 2 ve 3 te ise %5 anlamlılık düzeyinde reddedilmiştir. Ayrıca, PBV ve ME değişkenlerine ilişkin analiz sonuçları koşullu SVFM analiz sonuçları ile benzerlik göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, statik beta değerlerinin ortalama getiri üzerinde her hangi bir açıklayıcı etkisinin olmadığı, kriz döneminde statik SVFM nin geçerli olmadığı bulunmuştur. Tüm beta varsayımlarının analiz sonuçları değerlendirildiğinde, her üç varsayıma ilişkin oluşturulan kesitsel regresyon denklemi kombinasyonlarında betaların getiri oranları üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olmadığı, kriz döneminde SVFM nin geçerli olmadığı bulunmuştur Kriz Sonrası Dönemi P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU Kriz sonrası dönemi, Ocak 2002 Ağustos 2006 tarihleri arasında işlem gören hisse senetlerini kapsamaktadır. Koşullu, hareketli ve statik beta varsayımları, kriz sonrası dönemi için uygulanmış ve tüm periyodun analizinde uygulanan işlem basamakları takip edilerek tahminlenen betaların geçerliliği test edilmiştir. İlk olarak koşullu beta varsayımı ele alınmış ve elde edilen sonuçlar Tablo 11 de sunulmuştur. 91 TABLO 11: Kriz sonrası dönemi için koşullu SVFM testi Ocak 2002 Ağustos 2006 tarihleri arasında uygulanan koşullu SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : ay içindeki günlük getiri verileri kullanılarak tahminlenen değişken beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0225 ** (-2,41) -0,0156 * (-1,80) -0,0161 * (-1,82) -0,0219 ** (-2,37) 0,0062 (0,57) 0,0047 (0,44) 0,0045 (0,41) 0,0059 (0,55) 0,00018 (0,18) 0,00056 (0,59) 0,0031 * (1,95) 0,0029 * (1,82) 0,1453 0,0861 0,1183 0,1146 Tablo 11 de, koşullu beta kesitsel regresyon denklemlerinin parantez içinde yer alan t-istatistik değerleri incelendiğinde, tüm modeller için değerlerine ilişkin sıfırdan farklı olmadığını gösteren boş hipotez reddedilememiş; değerleri için aynı boş hipotez ve 4 de %5, ve 3 te ise %10 anlamlılık düzeyinde reddedilmiştir. Bu durum koşullu beta değerlerinin, ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olmadığını, SVFM nin geçerliliği için gereken her iki koşulun da sağlanmadığını göstermektedir. Buna göre, koşullu SVFM in geçerli olmadığı gözlemlenmiştir. Diğer taraftan, PBV değişkeninin dahil olduğu modellerde %10 anlamlılık düzeyinde ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisi bulunmaktadır. İkinci olarak hareketli beta varsayımı ele alınmış ve gerekli işlem basamakları uygulanarak Tablo 12 de yer alan sonuçlar elde edilmiştir.

16 92 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... TABLO 12: Kriz sonrası dönemi için hareketli beta varsayımı ile SVFM testi Ocak 2002 Ağustos 2006 tarihleri arasında uygulanan hareketli SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : her ay değişen ve önceki yirmidört ayın aylık getiri verileri kullanılarak hesaplanan beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0303 ** (-2,14) -0,0121 (-1,10) -0,0141 (-1,28) -0,0286 ** (-1,98) 0,0090 (0,73) 0,0065 (0,53) 0,0051 (0,42) 0,0093 (0,75) 0,00034 (0,35) 0,0011 (1,09) 0,0074 ** (2,47) 0,0069 ** (2,24) 0,1393 0,0451 0,0970 0,0913 Tablo 12 incelendiğinde, hareketli beta kesitsel regresyon analizi sonuçlarının koşullu beta varsayımı ile benzerlik gösterdiği görülmektedir. Hareketli beta varsayımında da, hareketli beta katsayılarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmektedir. Regresyon sabitinin ve Model 3 te sıfıra eşit olduğu boş hipotezi reddedilememiş; fakat bu modellerde de betanın katsayısı anlamlı olarak elde edilememiştir. Ayrıca, hareketli beta analizinde de PBV değişkeninin %5 anlamlılık düzeyinde ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisi bulunmaktadır. Buna göre, hareketli beta analizinde de, her bir kesitsel regresyon denklemi için hareketli SVFM nin geçerliliği için gerekli koşulların sağlanamadığı görülmektedir. Son olarak statik beta varsayımı ele alınmış ve gerekli işlem basamakları uygulanarak Tablo 13 te yer alan sonuçlar elde edilmiştir. TABLO 13: Kriz sonrası dönemi için statik SVFM testi Ocak 2002 Ağustos 2006 tarihleri arasında uygulanan statik SVFM kesitsel regresyon denklemi sonuçları. : zaman içinde değişmeyen sabit beta değeri. ME: piyasa değeri=(hisse senedi sayısı)*(hisse senedi fiyatı)/1000. PBV: fiyat-defter değeri oranı. -0,0387 *** (-3,86) -0,0267 *** (-2,93) -0,0282 *** (-3,09) -0,0376 *** (-3,71) 0,0182 (1,06) 0,0142 (0,87) 0,0140 (0,85) 0,0184 (1,09) 0,00081 (0,66) 0,0011 (0,99) 0,0039 ** (2,37) 0,0038 ** (2,34) 0,1462 0,0835 0,1187 0,1111 Tablo 13 incelendiğinde, statik beta kesitsel regresyon analizi sonuçları ile koşullu beta sonuçlarının benzer olduğu görülmektedir. Oluşturulan modellerin tümünde, değerlerinin sıfıra eşit olduğunu gösteren boş hipotez %1 anlamlılık düzeyinde reddedilirken, değerleri için aynı boş hipotez reddedilememiştir. Buna göre, statik beta analizinde, tüm modellerde statik beta değişkenleri-

17 Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 2014 Cilt: 51 Sayı: 598 nin ortalama getiri üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olmadığı, regresyon sabitinin sıfırdan farklı olduğu görülmekte ve bu durum da statik SVFM nin geçerliliği için gerekli koşulların sağlanamadığını göstermektedir. Diğer yandan, PBV değişkeni kesitsel regresyona denklemine dahil edildiğinde, %5 anlamlılık düzeyinde ortalama getiri üzerinde açıklayıcı etkisi bulunmaktadır. Kriz sonrası dönem için tüm beta varsayımlarının analiz sonuçları değerlendirildiğinde, her üç varsayıma ilişkin oluşturulan kesitsel regresyon denklemi kombinasyonlarında elde edilen bulgular SVFM nin geçerli olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak tüm alt dönemler ele alındığında, koşullu, hareketli ve statik olarak hesaplanan beta değerlerinin kullanıldığı SVFM testlerinde; SVFM nin geçerliliğine ilişkin sağlanması gereken koşulların sağlanamadığı, tüm alt dönemlerde SVFM nin geçerli olmadığı bulunmuştur. Diğer taraftan, PBV değişkeni ele alındığında, tüm alt dönemlerde her üç beta varsayımında da PBV değişkeninin dahil olduğu modellerde hisse senedi getiri oranları üzerinde açıklayıcı bir etkisinin olduğu bulunmuştur. ME değişkeni ele alındığında ise, kriz öncesi dönem ve kriz dönemi alt dönemlerinde koşullu ve statik beta varsayımlarında sadece ME değişkeninin dahil olduğu modellerde hisse senedi getiri oranları üzerinde açıklayıcı gücünün olduğu gözlenmiştir. 5. SONUÇ Çalışma kapsamında, BİST de Temmuz 1995 Ağustos 2006 tarihleri arasında piyasayı temsil eden hisse senetlerinin getiri oranları ile koşullu, hareketli ve statik beta varsayımları arasındaki ilişkinin varlığı Fama ve MacBeth (1973) in geliştirdiği kesitsel regresyon denklemi ile test edilmiştir. Bu denkleme, piyasa değeri ve fiyat-defter değeri oranı gibi hisse senedine ait karakteristikler de eklenerek, bu değişkenlerin getiri oranı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, analizlerin yapıldığı veri seti kriz öncesi, kriz ve kriz sonrası olmak üzere 3 döneme ayrılarak, bu dönemlerde de SVFM nin geçerliliğine ilişkin testler uygulanmıştır. P. BENGİTÖZ - M. UMUTLU Koşullu ve statik beta ölçütlerinin incelendiği beta çalışmaları değerlendirildiğinde, Lewellen ve Nagel (2006) in elde ettiği sonuçlar ile benzer sonuçlar elde edilmiş, her hangi bir beta ölçütünün diğerlerine göre bir üstünlüğünün olmadığı bulunmuştur. Örneklemimiz alt dönemlere ayrılarak bu iki beta ölçütünün kriz ve normal dönemlerdeki hareketleri de incelenmiş ve her bir beta ölçütünün aynı sonuçları ürettiği görülmüştür. Tüm veri setinde ve alt dönemlerinde her üç beta ölçütüne ilişkin SVFM nin geçerliliğinin sınanması için uygulanan analizlerin sonuçları, daha önceki yıllarda BİST üzerinde çalışmalar yapmış olan Karacebey ve Karatepe (2004) nin tarihleri arasında statik betanın getiri üzerinde etkisiz olduğu sonucunu, Yalçıner (2006) in koşullu SVFM nin tarihleri arasında BİST de geçerli olmadığı sonucunu, Gürsoy ve Rejepova (2007) in tarihleri arasında statik SVFM nin geçerli olmadığı sonucunu, Yalçın ve Erşahin (2008) in Şubat 1997 Nisan 2008 tarihleri arasında BİST de koşullu SVFM nin statik SVFM ye göre bir üstünlüğünün olmadığı sonucunu, Bilgin ve Bastı (2011) nin statik SVFM nin tarihleri arasında BİST de geçerli olmadığı sonucunu desteklemektedir. Buna göre, tüm veri setinde ve alt dönemlerde; günlük verilerden yola çıkılarak hesaplanan koşullu beta değerleri, aylık verilerden yola çıkılarak hesaplanan statik beta değerleri ve aylık verilerden yola çıkılarak hesaplanan hareketli beta değerleri ile hisse senedi getirileri arasında SVFM nin öngördüğü koşulları sağlayan anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı gözlenmiş, BİST de her üç beta ölçütüne ilişkin SVFM nin geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır. Regresyon denklemlerine dahil edilen hisse senedi karakteristiklerinden fiyat-defter değeri oranı (PBV) değişkeni ele alındığında, tüm veri seti ve alt dönemlerde PBV değişkeninin ortalama hisse senedi getirisini önemli ölçüde açıkladığı bulunmuştur. Bu sonuç Fama ve French in 1995 yılında tarihleri arasında New York borsasında işlem gören hisse senetleri ile yapmış olduğu çalışmanın sonuçları ile paralellik göstermektedir. Sistematik riskin BİST üzerinde fiyatlanan bir faktör olmaması; sistematik olmayan riske dikkatleri çekmekte; sistematik olmayan riskin BİST üzerinde fiyatlanan bir faktör olup olmadığına ilişkin araştırma konularının sonraki adım olarak işlenmesini gündeme getirmektedir. 93

18 94 Alternatif Sistematik Risk Ölçütleri ile Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinin... Kaynakça PETTENGILL, G.N., SUNDARAM, S., MATHUR, I. (1995). The Conditional Relation between Beta and Returns, Journal of Financial and Quantitative Analysis, 30(1), AKSU, Mine H. and Türkan ÖNDER; (2003), The Size and Book-To-Market Effects and Their Role as Risk Proxies in the Istanbul Stock Exchange, Koc University, Graduate School of SHARPE, William F.; (1964), Capital Asset Prices: A Theory Business, Working Paper No of Market Equilibrium under Conditions of Risk, Journal of Finance, 19(3), pp ARIOĞLU, Emrah and Serpil CANBAŞ; (2008), Testing the Three Factor Model of Fama and French: Evidence from Turkey, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, pected Retırns at the Global Level, Yaşar University, Working UMUTLU, Mehmet; (2014), Idiosyncratic Volatility and Ex- 17(3), pp Paper. BALİ, Turan G., Nusret ÇAKICI and Yi TANG; (2009), The Conditional Beta and the Cross-section of Expected Returns, Financial Management, 38 (1), pp BİLGİN, Rümeysa and Eyüp BASTI; (2011), A Test of the Validity of Capital Asset Pricing Model in Istanbul Stock Exchange, EuroEconomica 30(4), pp BLACK, Fischer; (1972), Capital Market Equilibrium with Restricted Borrowing, Journal of Business, 45(3), pp YALÇINER, Kürşat; (2006), Risk ile Getiri Arasındaki Doğrusallığın İMKB de Analizi, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 29, ss YALÇIN, Atakan and Nuri ERŞAHİN; (2010), Does the Conditional CAPM Work? Evidence from the Istanbul Stock Exchange, Tusiad-Koc University Economic Research Forum Working Paper Series, No BLACK, Fischer, Michael C. JENSEN and Myron SCHOLES; (1972), The Capital Asset Pricing Model: Some Empirical Tests, Studies in the Theory of Capital Markets, 81(3), pp FAMA, Eugene F. and Kenneth R. FRENCH; (1993), Common Risk Factors in the Returns on Stocks and Bonds, The Journal of Financial Economics, 33(1), pp FAMA, Eugene F. and Kenneth R. FRENCH; (1995), Size and Book-to-Market Factors in Earnings and Returns, The Journal of Finance, 50(1), pp FAMA, Eugene F. and Kenneth R. FRENCH; (1992), The Cross-Section of Expected Stock Returns, The Journal of Finance, 47(2), pp FAMA, Eugene F. and James D. MACBETH; (1973), Risk, Return, and Equilibrium: Empirical Tests, The Journal of Political Economy, 81(3), pp GÜRSOY, Cudi T. and Gülnara REJEPOVA; (2007), Test of Capital Asset Pricing Model in Turkey, Dogus Universitesi Dergisi, 8(1), pp KARACABEY, Ali A. and Yalçın KARATEPE; (2004), Beta and Returns: Istanbul Stock Exchange Evidence, Investment Management and Financial Innovations, 3, pp KARATEPE, Yalçın, Elif KARAARSLAN ve Fazıl GÖKGÖZ; (1997), Koşullu CAPM ve İMKB de Bir Uygulama, İMKB Dergisi, 6(21), ss LEWELLEN, Jonathan and Stefan NAGEL; (2006), The Conditional CAPM does not Explain Asset-Pricing Anomalies, Journal of Financial Economics, 82(2), pp LEWELLEN, Jonathan, Stefan NAGEL and Jay SHANKEN; (2010), A Skeptical Appraisal of Asset Pricing Tests, Journal of Financial Economics, 96(2), pp LINTNER, John; (1965), The Valuation of Risk Assets and the Selection of Risky Investments in Stock Portfolios and Capital Budgets, Review of Economics and Statistics, 47(1), pp

Risk ve Getiri. Dr. Veli Akel 1-1

Risk ve Getiri. Dr. Veli Akel 1-1 Bölüm m 1 Risk ve Getiri Dr. Veli Akel 1-1 Risk ve Getiri urisk ve Getirinin Tanımı uriski Ölçmek Đçin Olasılık Dağılımlarını Kullanmak uportföyün Riski ve Getirisi uçeşitlendirme ufinansal Varlıkları

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 7: CAPM ve APT. Bölüm 2: Uygulamalar ve Sınamalar

15.433 YATIRIM. Ders 7: CAPM ve APT. Bölüm 2: Uygulamalar ve Sınamalar 15.433 YATIRIM Ders 7: CAPM ve APT Bölüm 2: Uygulamalar ve Sınamalar Bahar 2003 Öngörüler ve Uygulamalar Öngörüler: - CAPM: Piyasa dengesinde yatırımcılar sadece piyasa riski taşıdıklarında ödüllendirilir.

Detaylı

F12 Piyasa Riskine Karşı Özel Risk Daha önceden belirtildiği gibi çok küçük bir çeşitlendirme bile değişkenlikte önemli oranda azalma sağlamaktadır. F13 Piyasa Riskine Karşı Özel Risk Doğru aynı zamanda,

Detaylı

SVFM. Ders 11 Finansal Yönetim 15.414

SVFM. Ders 11 Finansal Yönetim 15.414 SVFM Ders 11 Finansal Yönetim 15.414 SVFM Riski ölçmek Sistematik risk, dağıtılabilir risk Risk ve getiri arasındaki denge Bugün Okuma Brealey ve Myers, Bölüm 8.2-8.5 Tekrar Çeşitlendirme Çeşitlendirme,

Detaylı

Prof. Dr. KARACABEY Yrd. Doç. Dr. GÖKGÖZ. Yatırım süreci beş temel aşamadan oluşmaktadır:

Prof. Dr. KARACABEY Yrd. Doç. Dr. GÖKGÖZ. Yatırım süreci beş temel aşamadan oluşmaktadır: Risk ve Getiri Konsepti Prof. Dr. Argun KARACABEY Yrd. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ 1 Yatırım süreci beş temel aşamadan oluşmaktadır: 1.Yatırım Politikasının belirlenmesi,.menkul kıymet analizinin yapılması,

Detaylı

PERFORMANCE EVALUATION OF MUTUAL AND PENSION FUNDS TRADED ON BORSA ISTANBUL UNDER THE CONTROL OF FUND COSTS

PERFORMANCE EVALUATION OF MUTUAL AND PENSION FUNDS TRADED ON BORSA ISTANBUL UNDER THE CONTROL OF FUND COSTS Journal of Economics, Finance and Accounting (JEFA), ISSN: 2148 6697 PERFORMANCE EVALUATION OF MUTUAL AND PENSION FUNDS TRADED ON BORSA ISTANBUL UNDER THE CONTROL OF FUND COSTS DOI: 10.17261/Pressacademia.2015414371

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sayfa No. ÖZET... i. SUMMARY... iü. İÇİNDEKİLER... v. TABLOLAR... xi. ŞEKİLLER... xiii GİRİŞ... 1

İÇİNDEKİLER. Sayfa No. ÖZET... i. SUMMARY... iü. İÇİNDEKİLER... v. TABLOLAR... xi. ŞEKİLLER... xiii GİRİŞ... 1 İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖZET... i SUMMARY... iü İÇİNDEKİLER... v TABLOLAR... xi ŞEKİLLER... xiii GİRİŞ... 1 1. BÖLÜM : GENEL OLARAK PORTFÖY YÖNETİMİ...... 3 1.1. Tanım...... 3 1.2. Portföy Yönetim Süreci...

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

1. Nominal faiz oranı %25, enflasyon oranı %5 olduğuna göre reel faiz oranı % kaçtır?

1. Nominal faiz oranı %25, enflasyon oranı %5 olduğuna göre reel faiz oranı % kaçtır? Temel Finans Matematiği ve Değerleme Yöntemleri 1. Nominal faiz oranı %25, enflasyon oranı %5 olduğuna göre reel faiz oranı % kaçtır? a. %18 b. %19 c. %20 d. %21 e. %22 5. Nominal faiz oranı %24 ve iki

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 8&9: Menkul Kıymetler Borsası. Hisse Senedi Getirilerindeki Çapraz Kesit Farklılıklar

15.433 YATIRIM. Ders 8&9: Menkul Kıymetler Borsası. Hisse Senedi Getirilerindeki Çapraz Kesit Farklılıklar 15.433 YATIRIM Ders 8&9: Menkul Kıymetler Borsası Hisse Senedi Getirilerindeki Çapraz Kesit Farklılıklar Bahar 2003 Giriş Hisse senedine dayalı menkul kıymetler, bir şirketin hisselerinin sahipliğini temsil

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 1, 2010 15

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 1, 2010 15 Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 1, 2010 15 BETA KATSAYISININ TAHMİNİNDE GETİRİ ARALIĞININ SEKTÖRLER İTİBARİYLE ANALİZİ: İMKB DE BİR ARAŞTIRMA Nevzat TETİK (*) Ahmet

Detaylı

http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 Eylül 2009

http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 Eylül 2009 http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 SORU - 1 31.12.2009 itibariyle, AIC Şirketi'nin çıkarılmış sermayesi 750.000.000 TL olup şirket sermayesini temsil eden

Detaylı

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu (AGH)

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu (AGH) Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu (AGH) 31 Aralık 2012 tarihi itibariyle performans sunuş raporu ve yatırım performansı konusunda kamuya açıklanan bilgilere

Detaylı

İskonto Oranları. Ders 12 Finansal Yönetim 15.414

İskonto Oranları. Ders 12 Finansal Yönetim 15.414 İskonto Oranları Ders 12 Finansal Yönetim 15.414 Bugün İskonto oranlar SVFM kullanarak Beta ve sermaye maliyetini tahmin Okuma Brealey ve Myers, Bölüm 9 Graham ve Harvey (2000, sayfa 1-10) Tekrar SVFM

Detaylı

Bölüm 7 Risk Getiri ve Sermayenin Fırsat Maliyetine Giriş. Getiri Oranı. Getiri Oranı. İşlenecek Konular

Bölüm 7 Risk Getiri ve Sermayenin Fırsat Maliyetine Giriş. Getiri Oranı. Getiri Oranı. İşlenecek Konular Bölüm 7 Risk Getiri ve Sermayenin Fırsat Maliyetine Giriş İşlenecek Konular Getiri Oranları: Gözden Geçirme Sermaye Piyasası Tarihi Risk & Çeşitlendirme Risk Üzerine Yorumlar Sermaye Kazancı + kar payı

Detaylı

12. HAFTA (RİSK VE GETİRİ) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL

12. HAFTA (RİSK VE GETİRİ) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL 12. HAFTA (RİSK VE GETİRİ) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL GETİRİ VE RİSK SUNUM İÇERİĞİ MENKUL KIYMETLERDE GETİRİ VE RİSK YATIRIM YAPILIRKEN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULAN ETMENLER BEKLENEN GETİRİ VARYANS STANDART

Detaylı

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Muhafazakâr Katılım Esnek Emeklilik Yatırım Fonu (AGM)

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Muhafazakâr Katılım Esnek Emeklilik Yatırım Fonu (AGM) Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Muhafazakâr Katılım Esnek Emeklilik Yatırım Fonu (AGM) 30 Haziran 2012 tarihi itibariyle performans sunuş raporu ve yatırım performansı konusunda kamuya açıklanan bilgilere

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Eşref Savaş BAŞCI

Yrd. Doç. Dr. Eşref Savaş BAŞCI SERMAYE MALİYETİ Yrd. Doç. Dr. Eşref Savaş BAŞCI İçerik Öz Sermaye Maliyeti İmtiyazlı Hisse Senedi Maliyetinin Yaygın (Adi) Hisse Senedinin Maliyetinin Finansal Varlıkları Fiyatlama Modeline Göre Özsermaye

Detaylı

ÜÇ FAKTÖRLÜ VARLIK FİYATLANDIRMA MODELİNİN İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA UYGULANABİLİRLİĞİ

ÜÇ FAKTÖRLÜ VARLIK FİYATLANDIRMA MODELİNİN İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA UYGULANABİLİRLİĞİ ÜÇ FAKTÖRLÜ VARLIK FİYATLANDIRMA MODELİNİN İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA UYGULANABİLİRLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Fazıl Gökgöz Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Özet Hisse senedi getirilerinin

Detaylı

Varlık Fiyatlamada Fama-French Üç Faktörlü Model in Geçerliliği: ĐMKB Üzerine Bir Araştırma

Varlık Fiyatlamada Fama-French Üç Faktörlü Model in Geçerliliği: ĐMKB Üzerine Bir Araştırma Volume 3 Number 2 2012 pp. 1-19 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Varlık Fiyatlamada Fama-French Üç Faktörlü Model in Geçerliliği: ĐMKB Üzerine Bir Araştırma Harun Guzeldere a Serra Eren Sarioglu b Özet:

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

9. Şemsiye Fonun Türü Yatırımcının : başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının

9. Şemsiye Fonun Türü Yatırımcının : başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının TÜRK EKONOMİ BANKASI A.Ş. KORUMA AMAÇLI ŞEMSİYE FONU NA BAĞLI B TİPİ %100 ANAPARA KORUMA AMAÇLI KIRKALTINCI ALT FONU BİRİNCİ İHRAÇ KATILMA PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ ESKİ MADDE:

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

TÜRK EKONOMİ BANKASI A.Ş

TÜRK EKONOMİ BANKASI A.Ş TÜRK EKONOMİ BANKASI A.Ş. KORUMA AMAÇLI ŞEMSİYE FONU NA BAĞLI B TİPİ %100 ANAPARA KORUMA AMAÇLI KIRKALTINCI ALT FONU BİRİNCİ İHRAÇ KATILMA PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN SİRKÜLER DEĞİŞİKLİĞİ ESKİ MADDE:

Detaylı

BIST BAP ENDEKSLERİ BIST BAP FİYAT / PERFORMANS ENDEKSLERİ

BIST BAP ENDEKSLERİ BIST BAP FİYAT / PERFORMANS ENDEKSLERİ 1/10 BIST BAP ENDEKSLERİ Borçlanma Araçları Piyasasında işlem gören sabit getirili menkul kıymet endekslerinin hesaplanmasındaki ana amaç, bu tür menkul kıymetlere yatırım yapan bireysel ve kurumsal yatırımcıların

Detaylı

HİSSE SENEDİ BETA KATSAYILARININ TAHMİNİ VE DÜZELTİLMESİ: İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

HİSSE SENEDİ BETA KATSAYILARININ TAHMİNİ VE DÜZELTİLMESİ: İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA HİSSE SENEDİ BETA KATSAYILARININ TAHMİNİ VE DÜZELTİLMESİ: İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Yr.Doç.Dr.Songül KAKİLLİ ACARAVCI Mustafa Kemal Üniversitesi İİBF, İşletme Bölümü sacaravci@hotmail.com

Detaylı

A. TANITICI BİLGİLER I) ŞİRKETE İLİŞKİN BİLGİLER

A. TANITICI BİLGİLER I) ŞİRKETE İLİŞKİN BİLGİLER A. TANITICI BİLGİLER I) ŞİRKETE İLİŞKİN BİLGİLER İş Yatırım Ortaklığı A.Ş. ( Şirket ) portföy işletmeciliği faaliyeti ile iştigal eden bir menkul kıymet yatırım ortaklığıdır. Şirket, 1995 yılında kurulmuş,

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

Aysel Gündoğdu, PhD C. Turgay Münyas, PhD C. asset FİNANSAL YÖNETİM. Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı Eğitimi

Aysel Gündoğdu, PhD C. Turgay Münyas, PhD C. asset FİNANSAL YÖNETİM. Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı Eğitimi Aysel Gündoğdu, PhD C. Turgay Münyas, PhD C. asset FİNANSAL YÖNETİM Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı Eğitimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V FİNANSAL YÖNETİM... 1 Finansal Amaçlar... 1 Finans Yöneticisinin

Detaylı

SIRADAN EN KÜÇÜK KARELER (OLS)

SIRADAN EN KÜÇÜK KARELER (OLS) SIRADAN EN KÜÇÜK KARELER (OLS) YÖNTEMİNİN ASİMPTOTİK ÖZELLİKLERİ Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge

Detaylı

ÜSTEL DÜZLEŞTİRME YÖNTEMİ

ÜSTEL DÜZLEŞTİRME YÖNTEMİ ÜSEL DÜLEŞİRME YÖNEMİ ÜSEL DÜLEŞİRME YÖNEMİ Bu bölüme kadar anlatılan yöntemler zaman içinde değişmeyen parametre varsayımına uygun serilerin tahminlerinde kullanılmaktaydı. Bu tür seriler deterministik

Detaylı

FİNANSAL MODELLER. Yrd. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ. Tel: 595 13 37 fgokgoz@politics.ankara.edu.tr. Y. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ. Risk ve Getiri: Temel Konular

FİNANSAL MODELLER. Yrd. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ. Tel: 595 13 37 fgokgoz@politics.ankara.edu.tr. Y. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ. Risk ve Getiri: Temel Konular FİNANSAL MODELLER Yrd. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ Tel: 595 13 37 fgokgoz@politics.ankara.edu.tr Risk ve Getiri: Temel Konular Temel getiri konsepti Temel risk konsepti Bireysel risk Portföy (piyasa) riski Risk

Detaylı

Şirketlerde Optimal Sermaye Yapısı Nedir ve Nasıl Analiz Edilir?

Şirketlerde Optimal Sermaye Yapısı Nedir ve Nasıl Analiz Edilir? www.pwc.com.tr Şirketlerde Optimal Sermaye Yapısı Nedir ve Nasıl Analiz Edilir?. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Optimum Sermaye Yapısı İşletmenin sermaye maliyetini minimum ve işletme değerini maksimum

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI İMKB ŞİRKETLERİ İÇİN HİSSE SENEDİ GETİRİLERİNDE FİRMALARA ÖZGÜ FAKTÖRLERİN ETKİSİNİN 1992 2005 DÖNEMİNDE İNCELENMESİ Ahmet ERİŞMİŞ

Detaylı

BIST-100 Endeksinde Ocak Ayı Anomalisinin. Güç Oranı Yöntemiyle Test Edilmesi

BIST-100 Endeksinde Ocak Ayı Anomalisinin. Güç Oranı Yöntemiyle Test Edilmesi Yayın Geliş Tarihi : 24.02.2015 Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Kabul Tarihi : 05.08.2015 İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Online Yayın Tarihi: 25.12.2015 Cilt:30, Sayı:2, Yıl:2015, ss. 171-187

Detaylı

ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 ARALIK 2014 DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUM RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ Halka Arz Tarihi 31 Aralık

Detaylı

THE EFFECT OF MACROECONOMIC FACTORS ON STOCK PRICES IN FINANCIAL CRISES PERIODS

THE EFFECT OF MACROECONOMIC FACTORS ON STOCK PRICES IN FINANCIAL CRISES PERIODS Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.127-136. Suleyman Demirel University The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences Y.2009,

Detaylı

KOÇ ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN

KOÇ ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN 31 MART 2006 ARA HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA SUNULAN BİLGİLERE İLİŞKİN ÖZEL UYGUNLUK RAPORU EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN 31 MART

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii

Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii Destek ve sevgilerini eksik etmeyen Ailem ve sevgili yeğenlerim Emre ve Bengisu ya. iii iv v İçindekiler Sunuş... vii Önsöz... ix 1. Giriş...1 1.1 İstanbul Menkul Kıymetler Borsası...2 2. Testler ve Test

Detaylı

- Kâr payı (temettü) adı altında hisse senedi sahiplerine (şirket ortaklarına) aktarır. - Kâr ortaklara dağıtılmayarak firma bünyesinde tutulur.

- Kâr payı (temettü) adı altında hisse senedi sahiplerine (şirket ortaklarına) aktarır. - Kâr ortaklara dağıtılmayarak firma bünyesinde tutulur. HĐSSE SENEDĐ DEĞERLEMESĐ Hisse (Ortaklık) senetleri, firmanın belli bir bölümüne ait mülkiyet ifade eder. Ortaklık senedini elinde bulunduran kişi, bu senedi ihraç eden kuruluşun gelecekteki kazancı (karı)

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

BETA TAHMİNİNDE GETİRİ ARALIĞI ETKİSİ: İMKB ÖRNEĞİ

BETA TAHMİNİNDE GETİRİ ARALIĞI ETKİSİ: İMKB ÖRNEĞİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 (1) 2009: 131-139 BETA TAHMİNİNDE GETİRİ ARALIĞI ETKİSİ: İMKB ÖRNEĞİ TIME INTERVAL EFFECT ON BETA ESTIMATION: AN ISE CASE Yrd.Doç. Dr. Ahmet Kamil TUNÇEL, Çanakkale

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri

Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07.11.2008 Portföy Yöneticileri 31.12.2008 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI HABER BÜLTENİNDE YAPILAN ANA REVİZYONA İLİŞKİN METODOLOJİK DOKÜMAN

FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI HABER BÜLTENİNDE YAPILAN ANA REVİZYONA İLİŞKİN METODOLOJİK DOKÜMAN Giriş FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI HABER BÜLTENİNDE YAPILAN ANA REVİZYONA İLİŞKİN METODOLOJİK DOKÜMAN 1997-2013 yılları arasında, Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları,

Detaylı

EURO YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. DEĞERLEME RAPORU

EURO YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. DEĞERLEME RAPORU EURO YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. DEĞERLEME RAPORU İstanbul, 13 Mayıs 2010 Euro Yatırım Menkul Değerler A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanlığı na Şirketinizce tarafımızdan talep edilen değerleme raporuna ilişkin

Detaylı

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Esnek Emeklilik Yatırım Fonu (AGB)

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Esnek Emeklilik Yatırım Fonu (AGB) Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Esnek Emeklilik Yatırım Fonu (AGB) 30 Eylül 2012 tarihi itibariyle performans sunuş raporu ve yatırım performansı konusunda kamuya açıklanan bilgilere

Detaylı

Cilt: 2, Sayı: 2, 2015, ss. 15-26. Türkiye de A Tipi Yatırım Fonlarının Performansı: 2004-2013 Dönemi Analizi

Cilt: 2, Sayı: 2, 2015, ss. 15-26. Türkiye de A Tipi Yatırım Fonlarının Performansı: 2004-2013 Dönemi Analizi Cilt: 2, Sayı: 2, 2015, ss. 15-26 PIBYD PIBYD Performance of Type A mutual funds in Turkey: Analysis of 2004-2013 period Dündar KÖK 1* Mustafa Ertuğrul ERİKÇİ 2 1 Pamukkale Üniversitesi, İktisadi ve İdari

Detaylı

FVFM nin İMKB ulusal 100 endeksindeki geçerliliğinin panel veri analizi ile test edilmesi *

FVFM nin İMKB ulusal 100 endeksindeki geçerliliğinin panel veri analizi ile test edilmesi * İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi Istanbul University Journal of the School of Business Administration Cilt/Vol:39, Sayı/No:1,, 95-105 ISSN: 1303-1732 www.ifdergisi.org FVFM nin İMKB ulusal

Detaylı

Tekrarlı Ölçümler ANOVA

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Tekrarlı Ölçümler ANOVA Repeated Measures ANOVA Aynı veya ilişkili örneklemlerin tekrarlı ölçümlerinin ortalamalarının aynı olup olmadığını test eder. Farklı zamanlardaki ölçümlerde aynı (ilişkili) kişiler

Detaylı

AN APPLICATION TO EXAMINE THE RELATIONSHIP BETWEEN REIT INDEX AND SOME FIRM SPECIFIC VARIABLES.

AN APPLICATION TO EXAMINE THE RELATIONSHIP BETWEEN REIT INDEX AND SOME FIRM SPECIFIC VARIABLES. FİRMAYA ÖZGÜ DEĞİŞKENLERLE GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI (GYO) GETİRİSİ ARASINDAKİ İLİŞKİYİ İNCELEMEYE YÖNELİK BİR UYGULAMA 1 Cumhur ŞAHİN Arş. Grv., Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, İİBF, İşletme

Detaylı

*Prof. Dr. Münevver Turanlı, Yrd. Doç. Dr. Ünal Halit Özden, Dr. Dicle Demirhan

*Prof. Dr. Münevver Turanlı, Yrd. Doç. Dr. Ünal Halit Özden, Dr. Dicle Demirhan SEÇİM TARTIŞMALARININ HİSSE SENEDİ PİYASASINA ETKİSİ *Prof. Dr. Münevver Turanlı, Yrd. Doç. Dr. Ünal Halit Özden, Dr. Dicle Demirhan 1.GİRİŞ Risk sözcüğü arzulanan ve/veya planlanan bir "şeyin" gerçekleşmemesi

Detaylı

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

Risk ve Getiri (1) Ders 9 Finansal Yönetim 15.414

Risk ve Getiri (1) Ders 9 Finansal Yönetim 15.414 Risk ve Getiri (1) Ders 9 Finansal Yönetim 15.414 Bugün Risk ve Getiri İstatistik Tekrarı Hisse senedi davranışlarına giriş Okuma Brealey ve Myers, Bölüm 7, sayfalar 153-165 Yol haritası 1. Bölüm: Değerleme

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK ULUSLARARASI PORTFÖY YÖNETİMİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK ULUSLARARASI PORTFÖY YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK ULUSLARARASI PORTFÖY YÖNETİMİ 1.1. Uluslararası Portföy ve Yönetimi Kavramları... 1 1.2.Uluslararası Portföy Çeşitlendirmesi ve Etkileyen Faktörler... 3 1.2.1. Yatırımcının

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 5: Portföy Teorisi. Bölüm 3: Optimum Riskli Portföy

15.433 YATIRIM. Ders 5: Portföy Teorisi. Bölüm 3: Optimum Riskli Portföy 15.433 YATIRIM Ders 5: Portföy Teorisi Bölüm 3: Optimum Riskli Portföy Bahar 2003 Giriş Riske maruz kalmanın etkisine karar verdikten sonra, yatırımcının sonraki işi riskli portföyü, r p oluşturmaktır.

Detaylı

LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ

LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ Lojistik Regresyon Analizini daha kolay izleyebilmek için bazı terimleri tanımlayalım: 1. Değişken (incelenen özellik): Bireyden bireye farklı değerler alabilen özellik, fenomen

Detaylı

A raştıvma Görevlisi Belkıs

A raştıvma Görevlisi Belkıs FİNANSAL VARLIKLARI FİYATLAMA MDELLİNDEN YASAKLANARAK SERMAYE MALİYETİNİN HESAPLANMASI A raştıvma Görevlisi Belkıs İ.Ü. İşletme Fakültesi Finans Kürsüsü SEVAL Son yıllarda finans konusda geliştirilen Finansal

Detaylı

ARE THE SIZE PREMIUM and VALUE PREMIUM of FAMA and F in ISTANBUL STOCK EXCHANGE?

ARE THE SIZE PREMIUM and VALUE PREMIUM of FAMA and F in ISTANBUL STOCK EXCHANGE? ? Ayben KOY ada. Ocak 2002 - pozitif olan 138 adet hisse senedi Anahtar Kelimeler: Zaman Serisi ARE THE SIZE PREMIUM and VALUE PREMIUM of FAMA and F in ISTANBUL STOCK EXCHANGE? VALID ABSTRACT In this study

Detaylı

ING Bank A.Ş. KORUMA AMAÇLI ŞEMSİYE FONU NA BAĞLI B TİPİ %100 ANAPARA KORUMA AMAÇLI DOKUZUNCU ALT FONU ( Birinci İhraç )

ING Bank A.Ş. KORUMA AMAÇLI ŞEMSİYE FONU NA BAĞLI B TİPİ %100 ANAPARA KORUMA AMAÇLI DOKUZUNCU ALT FONU ( Birinci İhraç ) ING Bank A.Ş. KORUMA AMAÇLI ŞEMSİYE FONU NA BAĞLI B TİPİ %100 ANAPARA KORUMA AMAÇLI DOKUZUNCU ALT FONU ( Birinci İhraç ) Talep Toplama Dönemi : Başlangıç : 04.06.2012 Bitiş : 07.06.2012 Fon Yatırım Dönemi

Detaylı

Sayı 8 Haziran 2013 ÖZET

Sayı 8 Haziran 2013 ÖZET Gümüşhane Üniversitesi Sayı 8 Haziran 2013 Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi FİNANSAL VARLIK FİYATLANDIRMA MODELİ VE SONRASINDAKİ GELİŞMELER 1 ÖZET Bu çalışmada, sırasıyla, finans teorisinde risk ve beklenen

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 19 Aralık 2013 30 Haziran 2015tarihi itibarıyla

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 3: Portföy Teorisi. Bölüm 1: Problemi Oluşturmak

15.433 YATIRIM. Ders 3: Portföy Teorisi. Bölüm 1: Problemi Oluşturmak 15.433 YATIRIM Ders 3: Portföy Teorisi Bölüm 1: Problemi Oluşturmak Bahar 2003 Biraz Tarih Mart 1952 de, Şikago Üniversitesi nde yüksek lisans öğrencisi olan 25 yaşındaki Harry Markowitz, Journal of Finance

Detaylı

Büyük Resim: 2. Kısım - Değerleme

Büyük Resim: 2. Kısım - Değerleme Değerleme 1 Büyük Resim: 2. Kısım - Değerleme A. Değerleme: Serbest Nakit Akışları ve Risk 1 Nisan Ders: Serbest Nakit Akışları Değerlemesi 3 Nisan Vaka: Ameritrade B. Değerleme: AOSM (WACC) ve DBD (APV)

Detaylı

ĠMALAT SANAYĠ ġġrketlerġnġn EKONOMĠK KATMA DEĞER (EVA) VE PĠYASA KATMA DEĞERĠNE (MVA) DAYALI PERFORMANS ANALĠZĠ: ĠMKB ÖRNEĞĠ 1

ĠMALAT SANAYĠ ġġrketlerġnġn EKONOMĠK KATMA DEĞER (EVA) VE PĠYASA KATMA DEĞERĠNE (MVA) DAYALI PERFORMANS ANALĠZĠ: ĠMKB ÖRNEĞĠ 1 ĠMALAT SANAYĠ ġġrketlerġnġn EKONOMĠK KATMA DEĞER (EVA) VE PĠYASA KATMA DEĞERĠNE (MVA) DAYALI PERFORMANS ANALĠZĠ: ĠMKB ÖRNEĞĠ 1 Tuncer YILMAZ * Doç. Dr. Eyüp BASTI * * ÖZ Bu çalışmanın temel amacı, hisse

Detaylı

KONULAR. 14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi

KONULAR. 14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi ÇOKLU REGRESYON ANALİZİNDE EK KONULAR Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge 14 Ekim 2012 Ekonometri

Detaylı

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi ÇOK DEĞİŞKENLİ REGRESYON ANALİZİ: ÇIKARSAMA Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge 14 Ekim 2012 Ekonometri

Detaylı

Türkiye deki Emeklilik Fonları ile Yatırım Fonlarının Performans Karşılaştırması ve Fon Yöneticilerinin Zamanlama Yetenekleri

Türkiye deki Emeklilik Fonları ile Yatırım Fonlarının Performans Karşılaştırması ve Fon Yöneticilerinin Zamanlama Yetenekleri Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (15) 2008 / 1 :114-147 Türkiye deki Emeklilik Fonları ile Yatırım Fonlarının Performans Karşılaştırması ve Fon Yöneticilerinin Zamanlama Yetenekleri

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 2: Menkul Kıymetler ve Wall Street de Rassal Yürüyüş. Bahar 2003

15.433 YATIRIM. Ders 2: Menkul Kıymetler ve Wall Street de Rassal Yürüyüş. Bahar 2003 15.433 YATIRIM Ders 2: Menkul Kıymetler ve Wall Street de Rassal Yürüyüş Bahar 2003 İçerik Olasılık Teorisi Olasılık dağılımlarının kısa bir gözden geçirmesi Rassal olayları normal olaylarla değerlendirmek

Detaylı

ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK - 30 HAZİRAN 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR 1 ALLİANZ HAYAT VE EMEKLİLİK ANONİM

Detaylı

GROUPAMA EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU

GROUPAMA EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 ARALIK 2012 DÖNEMİNE AİT VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR Groupama Emeklilik

Detaylı

REGRESYON ANALĐZĐ. www.fikretgultekin.com 1

REGRESYON ANALĐZĐ. www.fikretgultekin.com 1 REGRESYON ANALĐZĐ Regresyon analizi, aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkiyi kullanarak o konu ile ilgili tahminler (estimation)

Detaylı

KOÇ ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. PARA PİYASASI EMANET LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN

KOÇ ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. PARA PİYASASI EMANET LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN PARA PİYASASI EMANET LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN 31 MART 2006 ARA HESAP DÖNEMİNE AİT VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA SUNULAN BİLGİLERE İLİŞKİN ÖZEL UYGUNLUK RAPORU PARA PİYASASI EMANET LİKİT

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

GROUPAMA EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

GROUPAMA EMEKLİLİK A.Ş. GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 ARALIK 2012 DÖNEMİNE AİT VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR Groupama Emeklilik

Detaylı

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız.

Örnek. Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. Örnek Aşağıdaki veri setlerindeki X ve Y veri çiftlerini kullanarak herbir durumda X=1,5 için Y nin hangi değerleri alacağını hesaplayınız. i. ii. X 1 2 3 4 1 2 3 4 Y 2 3 4 5 4 3 2 1 Örnek Aşağıdaki veri

Detaylı

irket Riski (Çeşitlendirilebilir) Hisse Senedi Riski, σ p Piyasa Riski (Çeşitlendirilemez) 10 20 30 40 2,000+ Doç. Dr.

irket Riski (Çeşitlendirilebilir) Hisse Senedi Riski, σ p Piyasa Riski (Çeşitlendirilemez) 10 20 30 40 2,000+ Doç. Dr. σ p (%) 35 irket Riski (Çeşitlendirilebilir) Hisse Senedi Riski, σ p 20 0 Piyasa Riski (Çeşitlendirilemez) 10 20 30 40 2,000+ Portföydeki Hisse # Hisse Senedi Piyasa Çeşitlendirilebilir riski = riski +

Detaylı

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 2 Temmuz 2012 tarihi itibariyle (*) Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

BIST RİSK KONTROL ENDEKSLERİ TEMEL KURALLARI

BIST RİSK KONTROL ENDEKSLERİ TEMEL KURALLARI TEMEL KURALLARI 1. TANIM Risk Kontrol Endeksleri yatırımcılara, bir varlığa veya bir endekse önceden belirlenmiş sabit risk seviyesinden yatırım yapma olanağı sağlayan endekslerdir. Bu endeksler, yatırım

Detaylı

ERGOĐSVĐÇRE EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HĐSSE SENEDĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU 1 OCAK 30 EYLÜL 2009 HESAP DÖNEMĐNE AĐT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU

ERGOĐSVĐÇRE EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HĐSSE SENEDĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU 1 OCAK 30 EYLÜL 2009 HESAP DÖNEMĐNE AĐT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU . BÜYÜME AMAÇLI HĐSSE SENEDĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU 1 OCAK 30 EYLÜL 2009 HESAP DÖNEMĐNE AĐT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BĐLGĐLERE ĐLĐŞKĐN RAPOR 1 Ergoisviçre

Detaylı

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER SPSS in üzerinde işlem yapılabilecek iki ana ekran görünümü vardır. DATA VIEW (VERİ görünümü) VARIABLE VIEW (DEĞİŞKEN görünümü) 1 DATA VIEW (VERİ görünümü) İstatistiksel

Detaylı

VAKIF PORTFÖY BIST30 ENDEKSİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON)

VAKIF PORTFÖY BIST30 ENDEKSİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ YOĞUN FON) VAKIF PORTFÖY BIST30 ENDEKSİ HİSSE SENEDİ FONU (HİSSE SENEDİ VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR A. TANITICI BİLGİLER Vakıf Portföy BIST30 Endeksi Hisse Senedi Fonu

Detaylı

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serileri IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serisi nedir? Kronolojik sırayla elde edilen verilere sahip değișkenlere zaman serisi adı verilmektedir. Genel olarak zaman serisi,

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 30.06.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI

Detaylı

Sınav esnasında ders notları ve ders kitabını kullanmaya da izinlisiniz. Ayrıca hesap makinesi veya dizüstü bilgisayar da kullanabilirsiniz.

Sınav esnasında ders notları ve ders kitabını kullanmaya da izinlisiniz. Ayrıca hesap makinesi veya dizüstü bilgisayar da kullanabilirsiniz. MASSACHUSETTS TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Jonathan Lewellen Finansal Yönetim 15.414 Güz 2001 Final Sınavı 2 Talimatlar: Sınav için 1 saat 20 dakikanız bulunmaktadır. Tam kredi alabilmeniz için ayrılan sürenin

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI

ZİRAAT HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI 01.01. 31.03.2012 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN

Detaylı

VARLIK FİYATLAMA MODELLERİ VE İ.M.K.B UYGULAMASI

VARLIK FİYATLAMA MODELLERİ VE İ.M.K.B UYGULAMASI T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI VARLIK FİYATLAMA MODELLERİ VE İ.M.K.B UYGULAMASI Yüksek Lisans Tezi Hazırlayan Birsel SABUNCU Danışman Doç.Dr.Celal Naci KÜÇÜKER

Detaylı

Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Beklenti Anketi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Kapsam... 3 III- Yöntem... 3 IV- Tanımlar ve Hesaplamalar... 3 V- Yayımlama...

Detaylı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı

FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 19 Aralık 2013 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla (Bu raporun hazırlanmasında 1 Ocak 2015 tarihinde geçerli olan

Detaylı

VAKIF PORTFÖY KISA VADELİ BORÇLANMA ARAÇLARI FONU

VAKIF PORTFÖY KISA VADELİ BORÇLANMA ARAÇLARI FONU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN RAPOR A. TANITICI BİLGİLER Vakıf Portföy Yönetimi A.Ş. tarafından 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun ilgili maddelerine dayanılarak

Detaylı

KOÇ ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN

KOÇ ALLIANZ HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN 31 MART 2006 ARA HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU VE YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA SUNULAN BİLGİLERE İLİŞKİN ÖZEL UYGUNLUK RAPORU EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN 31 MART

Detaylı

GARANTİ PORTFÖY YÖNETİMİ AŞ TARAFINDAN YÖNETİLEN GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT AŞ GRUPLARA YÖNELİK ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONUNA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ Halka arz

Detaylı

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu

Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu Asya Emeklilik ve Hayat A.Ş. Büyüme Amaçlı Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu 30 Haziran 2015 tarihi itibariyle yatırım performansı konusunda kamuya açıklanan bilgilere ilişkin rapor E yr Güney

Detaylı