KOZMİK WEBSİTESİ. Öğretmen Notları. Bilgi ve Kavrama

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KOZMİK WEBSİTESİ. Öğretmen Notları. Bilgi ve Kavrama"

Transkript

1 1 KOZMİK WEBSİTESİ Öğretmen Notları Bilgi ve Kavrama Evrenin başlangıcı ile ilgili teoriler aşağıdaki bilgileri göz önünde bulundurarak geliştirilmişlerdir: o Diğer galaksilerden yayılan ışıklar spektrumun kırmızı ucuna doğru kayar, o Galaksiler ne kadar uzak olursa, o kadar kırmızıya kayma gözlemlenir. Bunu açıklamanın bir yolu: o Diğer galaksiler bizden çok hızlı uzaklaşıyorlar, o Bizden daha uzakta olan galaksiler, bizden daha hızlı uzaklaşıyorlar. Bunlar, evrenin genişlediğini ve büyük ihtimalle milyarlarca yıl önce bir yerden büyük bir patlama (Big Bang) ile başladığını gösteriyor. Giriş Öğrenciler evrenin başlangıcını açıklayan Büyük Patlama (Big Bang) teorisini anlatan bir web sitesi hazırlayacaklar. Öğrencilere metin ve sorular verilecektir: Resimler ve onları tamamlayan bir metin verilecektir, Ek açıklamalar için kelimeler ve sözcük öbekleri tanıtılacaktır, böylece, metin için sözlük sayfası derleme öğrencilerin yapması gereken ilk görev olacaktır. Diğer kelime ve sözcükler için açıklamalara gerek olabilir. Öğrenciler, kelime ve sözcük öbeklerini açıklayacaklardır. Ayrıca, hipermetin (bu özün ekinde yer alan makaleler) sayfalarını açıklama konusunda görev dağılımı yapacaklardır. Öğrencilerin, bu hipermetin sayfalarına yerleştirecekleri bilgileri ve metinleri tamamlamaları ve bunlarla ilgili uygun resimler araştırmaları gerekecektir. Çalışma, Büyük Patlama teorisi hakkında çok geniş bir açıklama sunmalıdır ve şu anda yürütülen araştırmaların evrenin olası kaderine nasıl ışık tuttuğunu belirtmelidir.

2 2 Bu Öz ün Rotasıdır: Kozmik Websitesi Tanıtımı Websitesi Hazırlamak Başlangıç Paketi Sayfaları Sayfa 1 Büyük Patlama Sayfa 2 Kozmik Dalgalar Sayfa 3 Başlangıç Sayfa 4 Atomun içerisinde kanıt aramak Sayfa 5 Görünmez Astronomi Sayfa 6 Karanlık madde Araştırma Sorgulama Tabanlı Fen Eğitimi Bağlantıları Olayları açıklamak için bilimsel düşünceler ve modeller kullanmak ve bunları yaratıcı bir şekilde geliştirerek teoriler geliştirmek ve test etmek Bilimsel bilgilerle iletişim kurabilmek ve bilimsel konular hakkında yapılan tartışmalara katkıda bulunmak için uygun metotlar, bilgi iletişim teknolojileri de dâhil kullanılması Bu aktivite öğrencilere aşağıda bahsedilen olanakları sağlamaktadır: Araştırma, tartışma ve argümanlar geliştirme, Bilim hakkında daha fazlasını öğrenmek için gerçek hayat ile bağlantılı örnekler kullanma. Ön Bilgi Öz e başlamadan önce, öğrencilerin yıldızlar ve galaksiler hakkında temel bilgilere sahip olması gerekmektedir. İnterneti kullanırken atomun yapısının anlaşılması, büyük bir avantaj olacaktır.

3 3 Araştırmaya başlarken Öğrenciler bu öz esnasında bir sıra sınıflandırmada çalışabileceklerdir. Öneriler aşağıdadır: Başlangıç Bütün sınıf için-öğretmen konuyu tanıtır ve görevleri paylaştırır Bilgilendirmesi - Sayfalar Öğrenci, çiftler veya küçük gruplar için-öğrencilere bulunan görselleri veya hipermetin sayfaları oluşturma görevleri paylaştırılır. B. Zamanlama Bu öz öğrencilerin istek ve becerilerine bağlı olarak 3 veya daha fazla ders saati gerektirmektedir. C. Aktiviteler Öğretmen öğrencilere öğrenci aktivite kâğıdı vermelidir. Bu kâğıt, öğrencilere öz üzerine çalışırken ne yapmaları gerektiğinin özetini sağlayan bir bilgilendirme içermektedir. Bu aynı zamanda öğrencilere kendi ilerlemelerini takip etmeleri için bir kazanım kontrol listesi de sağlamaktadır. Öz ün amacı öğrencilerin araştırmayı yürütmesi için artalan bilgisi sağlamasıdır. Öğrencilerin yürütecekleri görevler mevcut olan zamana bağlı olarak değişmektedir ama en azından öğrencilerin aşağıda verilen konular üzerinde hipermetinler oluşturmaları gerekmektedir: Galaksiler Öğrencilerin sağlayacakları bilgiler şunlar olmalıdır: bir galaksinin boyutları, bir galaksi içindeki yıldız sayıları, Hubble ın galaksi, galaksi topluluğu ve ortalama bir galaksinin kütlesi olarak geliştirdiği sınıflandırma yöntemi üzerine detaylı bilgiler sağlamalıdır. Kırmızıya Kayma Hubble bir galaksinin spektrumundaki soğurma çizgilerindeki kaymayı ölçmüştür. Yıldızın iç kısmından çıkan beyaz ışıklar, dondurucu ve düşük basınçlı yıldız atmosferinden geçerken spektrumda siyah çizgiler belirir. Galakside bulunan yıldızlar diğerlerine göre daha hızlı uzaklaştığında, bütün soğurma çizgileri spektrumun kırmızı ucuna yaklaşır. Hubble Uzay Teleskopu Bu sayfa teleskop ve teleskop yardımıyla yapılan keşifler hakkında detaylı bilgiler içerebilir. Aynı zamanda, özün başlama zamanına denk gelen güncel bilgileri kapsayabilir.

4 4 Albert Einstein Einstein ın kozmoloji alanına yaptığı katkıları belirtilmeli, hayatı ve başarıları detaylı bir şekilde ayrı bir sayfada açıklanmalıdır. Yıldızların oluştuğu yerler Bir sayfada yıldızların nasıl oluştuğu ve yıldızların sınıflandırılması (Hertzprung- Russell diyagramı dahil) ve yıldızların içinde gerçekleşen nükleer füzyon süreçleri hakkında detaylı bir açıklama verilebilir CERN Öğrenciler CERN de yapılan çalışmalar için bir sayfa ayırabilirler ve ayrıca orada yapılan keşiflere de sayfada yer verilebilir. Elektromanyetik Spektrum Öğrenciler elektromanyetik dalgaların farklı özelliklerini ve kullanımlarını anlatan ayrı bir sayfada hali hazırda yapılmış olan elektromanyetik spektrumu ile ilgili çalışmaları gözden geçirilebilir. Radyo Teleskoplar Öğrenciler radyo teleskopları kullanılarak yapılmış olan keşifler hakkında bilgilere yer verebilir. Bu bilgiler, Jodrell Bank, Arecibo ve Very Large Array teleskopu gibi özellikli teleskopları içermelidir. Kuasarlar Quasi-interstellar radyo kaynakları 1963 yılında keşfedildi. Bunlar büyük ihtimalle bilinen en uzak cisimler, fakat bazı astronomlar kırmızı kayma miktarının bize gösterdiği kadar uzakta olabileceği hakkında tartışmaktadırlar. Pulsarlar Jocelyn Bell Burnell pulsarları keşfettiğinde 1967 yılında Cambridge Üniversitesi nde lisansüstü öğrencisiydi. O ve Professor Anthony Hewish ilk başta bazı düzenli titreşimleri dünya dışından gelen sinyaller olarak düşünmüşlerdi. Bu nedenle onlar pulsarlara önce LGM (Little Green Men, Küçük Yeşil Adamlar) ismini vermişlerdir. Şu anda, onların spin atan nötron yıldızları olduğunu biliyoruz. Kara Delikler Öğrenciler kara deliklerin ışığın onlardan kaçmasına izin vermediği için kara delik olarak nitelendirildiklerini açıklayabilirler. Ayrıca kara deliklerin olası konumları hakkında bilgilere yer verebilirler. Aynı zamanda Stephen Hawking den de bahsedebilirler.

5 5 Evrenin Kaderi Evrenin ağırlığına bağlı olarak evrenin nasıl sonlanacağı ile ilgili başlıca 3 teori vardır. Eğer evren kritik kütleden daha az ise o sonsuza kadar genişleyecektir. Kritik kütle evreni şöyle bir duruma sürükleyebilir: Evrenin genişlemesi kütle çekim kuvveti etkisiyle giderek yavaşlayacak ve duracaktır. Eğer evrenin kütlesi kritik kütleden fazla ise evren tersine doğru gidecek yani içine çökmeye başlayarak başlangıç anındaki tek bir noktaya dönecektir. Buna Büyük Çöküş denilmektedir. Öğrencilerden bu 3 olayı diyagramlarla gösterebilecekleri bir yol bulmaları istenebilir. Metin aynı zamanda ayrı bir sayfada diğer kelime ve sözcük öbekleri ile verilebilir veya bu kelime veya sözcük öbeklerini tanımlayan bir terimler sözlüğü derlenebilir.

6 6 Kozmik Web sitesi Senaryo kurgusu Evrenin başlangıcını açıklayan Büyük Patlama (Big Bang) teorisinin arkasındaki olayları açıklayan bir web sitesi oluşturacaksınız. Başlangıç Bilgi Paketi adı verilen sayfaları kurmakla başlayabilirsiniz. Tasarlayacağınız diğer sayfalarla bağlantı kurmak için gerekli olan bilgileri araştırmalısınız. Bilgi ve Kavrama Öğrenci Çalışma Kâğıtları Evrenin başlangıcı ile ilgili teoriler aşağıdaki bilgileri göz önünde bulundurarak geliştirilmişlerdir: o Diğer galaksilerden yayılan ışıklar spektrumun kırmızı ucuna doğru kayar, o Galaksiler ne kadar uzak olursa, o kadar kırmızıya kayma gözlemlenir. Bunu açıklamanın bir yolu: o Diğer galaksiler bizden çok hızlı uzaklaşıyorlar, o Bizden daha uzakta olan galaksiler, bizden daha hızlı uzaklaşıyorlar. Bunlar, evrenin genişlediğini ve büyük ihtimalle milyarlarca yıl önce bir yerden büyük bir patlama (Big Bang) ile başladığını gösteriyor. Kazanım Kontrol Listesi Hipermetin bağlantıları ile birlikte Büyük Patlama (Big Bang) yı anlatan bir web sitesi tasarlayacaksınız. Sitenizi bilgilendirici ve ilgi çekici yapmak için resimler ve metinler kullanmalısınız. Aşağıdaki maddeleri web sitenizi kurarken yaptığınızdan emin olunuz: Başlangıç Bilgi Paket sayfaları -Başlangıç paketinde önceden altı çizilmiş kelimeler ve sözcük öbeklerinin anlamlarını açıklayan bağlantı sayfaları, (wikipedia da olduğu gibi) -Bağlantı sayfalarına ekleyeceğiniz yeni kelime ve sözcük öbeklerini içeren bir liste, -Tanımladığınız kelime veya sözcük öbekleri için bağlantı sayfaları.

7 7 The Kozmik Website Giriş 23 Nisan 1992 de Amerikalı bilim insanı George Smoot American Physcial Society de COBE ( Kozmik Arkaplan Işıması Kaşifi) araştırma programının sonuçları üzerine bir ölçümlemeyi ele almıştır. Konuşması sonrasında soru-cevap kısmında cevaplarından birisi şöyleydi: Eğer dini bir insansanız, bu Tanrı yı görmek gibi bir şeyd. Smoot ve COBE projesinde çalışan diğer bilim insanlarına bunu söyletecek ne keşfetmiş olabilirler? George Smoot bunu şöyle ifade etmiştir: Biz evrenin ilk zamanlarında görülen en eski ve en büyük bir yapıyı gözlemledik. Bunlar, galaksiler, galaksi toplulukları ve diğerleri gibi bugünkü yapıların ilk tohumlarıydı. Bunlar yaratılma döneminden uzay-zaman yapısında kalan devasa dairesel dalgaları göstermektedir. COBE bilim adamlarının Big Bang teorisini açıklamak için yapmış oldukları tahminlerinin kanıtlarını keşfetmiştir. Bilim adamları an be an evrendeki en büyük yapıyı gözlemliyorlar.gök bilimcilerde onlarla birlikte çalışarak kozmolojinin bir dalı olan evrenin başlangıcı açıklıyorlar. Büyük Patlama (Big Bang) nın doğruluğunu veya yanlışlığını kanıtlamak için araştırılan kanıtlar en heyecanlı bilimsel projelerden biridir. Bu Öz de bu heyecan verici olayı okulunuz için hazırlayacağınız bir web sitesi ile paylaşma imkânı bulacaksınız. Böylece Büyük Patlama (Big Bang) teorisi ile ilgili bilgileri tüm katılımcılara aktarabilirsiniz. Bunu yaparak hem bilim adına bir şeyler öğreneceksiniz, hem de toplumun bilimi kavramasına katkıda bulunmuş olacaksınız.

8 8 Kozmik Web sitesi Web sitesi oluşturma The World Wide Web/Internet, 1989 yılında CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi) de çalışan bir bilim insanının, Tim Berners Lee nin, fikridir. Amaç dünyadaki parçacık fizikçileri arasında etkili bir iletişim sağlamaktı. Şimdi ise internet en çok kullanılan iletişim aracıdır. Bu Öz de Büyük Patlama (Big Bang) teorisi hakkında bir web sitesi kuracaksınız. Web sitesi yakın zamanda astronomi alanında meydana gelen gelişimleri ve Evren in başlangıcını açıklayan teoriyi savunan parçacık fizikçilerini kapsayacak. Evren deki en küçük ve en büyük oluşumları birbirine bağlayan çalışmaya kozmoloji denilmektedir. Büyük Patlama (Big Bang) teorisi ile ilgili açıklamaları içeren sayfaları kapsayan Başlangıç Sayfası size sağlanacaktır. Sizin görevleriniz şunlardır: Kelime ve sözcük öbeklerinin tanımlandığı sayfalardan kelimelerin anlamlarını açıklamak için oluşturduğunuz yeni sayfalara kadar hipermetin bağlantıları oluşturmak, (bunun için wikipedia ya benzer bir yapı oluşturabilirsiniz, lütfen wikipedia yı kontrol ediniz) Metni dikkatli bir şekilde okumak ve hangi hipermetin bağlantısı kurulacağına karar vermek (özellikle hangi terimin veya konunun açıklanmasını istiyorsanız). Bu terim ve konular için sayfalar arasındaki gerekli bağlantıyı sağlamak. Bu konuda bazı araştırmalar yapmaya ihtiyaç duyabilirsiniz. İnternette var olan ilginç web sitelerine yapmış olduğunuz bağlantıyı tanımlamak Web sitenize gerekli gördüğünüz ek metin ve resimleri eklemek.

9 9 Başlangıç Paketi Sayfa 1 Büyük Patlama Genişleyen Evren 1929 yılında Amerikan astronom Edwin Hubble, Kaliforniya da bulunan Wilson Dağı Gözlem Evi (Mount Wilson Observatory) nde yaptığı çalışmaları yayımladı. Hubble, bizim bulunduğumuz galaksinin ötesinde bir çok galaksi gözlemlemiştir ve hepsinin bizden uzaklaştığını keşfetmiştir. Diğer bir değişle evrenin genişlediğini bulmuştur. Eğer bir balonun üzerine noktalar çizerseniz ve balonu şişirirseniz evrenin nasıl genişlediğini görebilirsiniz. Eğer balonun üzerindeki her noktayı bir galaksi olarak hayal ederseniz balonu şişirdiğiniz zaman her noktanın yani galaksinin birbirlerinden nasıl uzaklaştığını gözlemlersiniz. Hubble, galaksilerden yayılan ışığı analiz ederek ve Kırmızıya Kayma miktarını ölçerek galaksilerin birbirlerinden uzaklaştığını gözlemlemiştir. Ayrıca Hubble bir galaksinin ne kadar uzaksa o kadar hızlı geri çekildiğini fark etmiştir. Z=v/c denklemiyle Burada; z = kesirsel kırmızıya kayma miktarı v = galaksinin geri çekilme hızı c = ışık hızı galaksilerin uzaklığı (d) ile galaksinin hızı (v) arasındaki bağlantıyı v=h x d denklemi ile birleştirmiştir. Burada; d = galaksinin Dünya dan uzaklığı v = galaksinin Dünya dan uzaklaşma hızı H = Hubble sabiti. Bilim insanları bu sayının değeri konusunda hem fikir değildirler. Ayrıca Hubble galaksileri sarmal, çubuklu sarmal, eliptik ve düzensiz olarak sınıflandırdığı bir sistem oluşturmuştur. Ayrıca 1990 yılında NASA tarafından daha sonra Hubble adı verilen uzay teleskopu yörüngeye fırlatıldı. Hubble sabiti Hubble denklemi olan v=h x d çok basit görünüyor olabilir ama bu denklem astronomlarca evrenin boyutunu ve yaşını hesaplamada kullanılıyor. Bizler Hubble sabitinin (H) kesin değerini bilmiyoruz. Fakat kozmologlar tarafından en yaygın olarak kabul edilen değer 80 ±

10 17 km/smilyonparsek. Hubble uzay teleskopu değişen yıldızların bizden uzaklıklarını hesaplayarak H değerini daha doğru olarak bulmamıza yardımcı oluyor. 10

11 11 Başlangıç Paketi Sayfa 2 Kozmik dalgalar Eğer galaksiler muazzam bir hızla birbirinden uzaklaşıyorsa evren genişliyor demektir. Geçmişte de buna benzer bir şeyler olmalı. Eğer zamanda yeterince geriye doğru giderseniz Evrenin tek bir noktada yoğunlaştığı bir ana denk gelirsiniz. Bu andan sonra büyük bir patlama meydana geldi ve onları birbirinden ayırdı. Patlama olduğu zaman büyük bir miktarda enerji ve madde serbest kaldı! Büyük Patlamadan milyarlarca yıl sonra bu enerji daha dağınık bir hale gelmiş olmalı fakat izleri hala orada olsa gerek yılında Amerikalı bilim insanları uzayda her yerden gelen mikrodalga radyasyonunun soluk izleri olduğunu keşfetti. Buna kozmik ardalan radyasyonu denilmektedir. Bu radyasyon ortalama olarak sadece 2.73 Kelvin sıcaklığındadır, yani çok soğuktur. Fakat Büyük Patlama dan gelen enerjinin de bu kadar soğuk olması doğrulandı. Böylece bu da Büyük Patlamayı destekleyen bir başka delildir. Astronomlar aynı zamanda galaksilerin oluştuğunda, galaksilerin oluşmaya başladığı yoğunlukta çok sıcak noktalarda ufak çaplı dalgalanmaların olması gerektiğini ortaya çıkardılar yılında COBE (Kozmik Ardalan Işıması Kâşifi) uydusu kozmik radyasyonların sıcaklığında küçük çeşitlenmeler tespit etti. Bu bulgular evrende sıcak noktaların olduğunu gösteriyor. Böylece Büyük Patlama teorisinin doğruluğu bir yönüyle daha kanıtlanmış oluyor. Çoğu kozmolog Büyük Patlama teorisinin büyük ihtimalle doğru olduğuna inansalar da hiç biri bu konuda ikna olmuş değiller. Hatta hala bu teorinin cevaplaması gereken birçok soru olduğunu kabul ediyorlar. Yürütülen araştırmalar gelecek yıllarda büyük ihtimalle bu sorulara cevap bulabilecek. Öte yandan belki bu çalışmaların sonucunda daha fazla sorun ile karşılaşılabilir.

12 12 Başlangıç Paketi Sayfası 3 Başlangıç Bilim insanları Evren in Büyük Patlama ile başladığını öğrendiklerinde Einstein ın Görelilik Teorisini kullanarak başlangıçta ne olduğu ve ne zaman olduğu teorisi üzerinde çalışmaya. Teori son derece karmaşık ve başlangıçta ne olduğunun açıklaması çok zordur ve bilim insanları henüz bütün sorulara cevap bulabilmiş değiller. Bilim insanlarının başlangıçta ne olduğu ile ilgili çalışmaları başlangıçtan yalnız saniye sonrasına denk geliyor. Bu esnada evren inanılmaz derecede ~10 32 K sıcaktı ve bir hidrojen çekirdeğinden daha büyük olmayan evren içinde yoğunlaşmıştı. Bu andan itibaren saniyeye kadar evren aniden 10 cm çapına kadar şişmişti ve sıcaklık K sıcaklığına düşmüştü. Bu Büyük Patlamanın olduğu zamandı. Kuarklar ve leptonlar olarak bilinen parçacıklar ve yerçekimi bu esnada oluştu. Yaklaşık 1 saniyede, kuarklar bir araya gelerek proton ve nötronları oluşturdular. Bu esnada sıcaklık K di. Evren 3 dakika yaşındayken boyutu ışık yıllarını bulmuştu ve sıcaklığı 10 9 K (1 milyar derece Kelvin) indi. Bu esnada proton ve nötronlar birbirlerine yapışarak helyum (He) ve diğer hafif elementlerin çekirdeklerini oluşturdular yılsonunda evren atom çekirdeklerinin elektronlarla birleşerek atomları oluşturmaya olanak sağlayacak yeteri soğukluğa (yaklaşık 3000 K) ulaşmıştı. Bu esnada Evren başlıca hidrojen ve helyumdan oluşan gaz bulutlarıyla doluydu. Evren genişledikçe sıcaklığı düşmeye başladı. Gaz bulutları birbirinden ayrıldı ve bu kümeler nihayetinde kendi yerçekimi kuvveti altında merkezine doğru bir çöküş gerçekleştirdi. Bunlar yıldızların meydana geleceği yerler haline geldi. Bu yıldızlar galaksiler içinde bir araya toplandı ve sıcaklık düştü ve bu süreçlerin tamamı yaklaşık 15 milyar yıldır devam etmektedir.

13 13 Başlangıç Paketi Sayfa 4 Atomun içerisinde kanıt aramak Teoriler iyi yapılandırılmış olsalar da teorilerin doğruluğunu ispat edebilmek için kanıtlara ihtiyacımız var. Büyük Patlama teorisinin doğruluğunu ispat edebilecek kanıtlar gök bilimi (astronomi) ve parçacık fiziği üzerine yapılan çalışmalara sıkı sıkıya bağlı. Eğer kuark ve leptonlar varsa onları bulmak mümkün olsa gerek. Bunu yapmak için erken evrende var olan koşulları oluşturmamız gerekir. Bu amaç doğrultusunda Cenevre de bulunan CERN gibi parçacık hızlandırıcı adı verilen devasa makineler inşa edildi. Bu makineler elektron ve pozitron gibi parçacıkları çarpıştırarak erken evrende ne olduğunu araştırmaya çalışıyorlar. Parçacık fizikçileri birçok kuark keşfettiler ve şimdi egzotik parçacıkları arıyorlar. Egzotik parçacıklar bazı fizikçiler tarafından var olduğu varsayılan teorik parçacıklardır ve bilim insanları bu parçacığın özelliklerinin oldukça olağandışı olduğunu belirtiyorlar. En iyi bilinen örneği muhtemelen takyondur. Takyon her zaman ışıktan daha hızlı hareket eden teorik bir parçacıktır. Bir diğer örneği ise muhtemelen süper simetri parçacığı olacaktır. Egzotik parçacıklar ya akademik destekle karşılaşır ya da tamamen kurgusal olarak bilim kurgu filmlerine konu olurlar. Bu parçacıkları ortaya çıkaracak makineleri inşa etmek son derece pahalıdır; bu yüzden birkaç ülke tarafından finanse edilirler ve bu ülkelerden gelen bilim insanları buralarda görevlendirilir.

14 14 Başlangıç Paket Sayfa 5 Görünmez Astronomi 20. yüzyıla kadar astronomlar uzak yıldız ve galaksilerden yayılan ışığı gözlemleyerek evreni anlamaya çalıştılar. Şimdi bütün elektromanyetik spektrumda bulunan dalgaları saptayan makinelerle uğraşarak bizim için görünmez olan galaksiler ve yıldızlar üzerine çalışıyorlar. Radyo teleskoplar kuark ve pulsarları keşfetmek için kullanıldılar. Kızılötesi detektörleri moleküler gaz bulutlarının içini gözlemlememize olanak sağlayarak yıldızların nasıl oluştuğu hakkında bilgi edinmemizi sağladılar. Ultraviyole (morötesi) ve X ışınları, kuasar ve pulsarlar gibi son derece sıcak parçacıklar tarafından yayılırlar. Ultraviyole (mor ötesi) ve X ışın teleskopları sadece uydularda kullanılabilmektedir çünkü bu dalgalar atmosferimiz tarafından soğurulmaktadır. Yani Dünya yüzeyindeki herhangi bir teleskopla gözlemlenemezler. Ultraviyole ışınları yıldızlararası soğuk gaz tarafından soğurulurlar. Madde kara deliğin içine düştüğünde X ışınları dışarı verilir. Gama ışınları, süpernova, pulsar ve kuasarlar şiddetli kozmik enerji kaynaklar tarafından üretilirler. Ayrıca gama ışını patlaması gibi çok güçlü kozmik kaynakda vardır. Gama ışın patlamaları gizemli bir şekilde ortaya çıkar ve birkaç saniye sonra kaybolurlar. Hiç kimse bu patlamanın enerjisinin ne tarafından üretildiğini bilmiyor.

15 15 Başlangıç Paketi Sayfa 6 Karanlık Madde Evrenimizde 300 milyar galaksi olduğu tahmin ediliyor. Büyük Patlama teorisine göre, eğer bu rakamı ortalama bir galaksinin kütlesi ile çarparsanız gördüğümüz toplam madde miktarının evrende olması gereken madde miktarının yalnız %1 ini oluşturduğunu görürsünüz! Eğer durum buysa evrende bizim göremediğimiz büyük miktarda madde mevcut? Bu maddeye Karanlık Madde denir. Bir miktar madde kara deliklere ve kahverengi cücelere aittir. Bir miktar madde ise galaksilerin arasını doldurmaktadır ama çok büyük miktar madde galaksilerin içinde olmalı. Gök bilimciler, eğer galaksiler bizim görebildiğimiz kadar madde içerse idi galaksilerin sarmal kollarının parçalanacağını hesapladılar. Bu görünen maddenin bizim göremediğimiz madde ile çevrili olduğu anlamına gelmektedir. Ancak, nötrino ve WIMPs (Zayıf Etkileşimli Büyük Kütleli Parçacıklar) gibi egzotik parçacıklar büyük miktarlarda madde içermektedir. Evrenin toplam kütlesini bulmak önemlidir çünkü bunu bilirsek evrenin kaderini öğrenebiliriz: Sürekli Genişleme Teorisi mi, Kararlı Durum Teorisi mi yoksa Büyük Çöküş teorisi mi daha doğru? Bu soru bilimde henüz cevabı bulunamamış en önemli soru(n)lardan bir tanesidir.

Doğal Süreçler. yıldız, gezegen, meteor, nebula (ışık enerjisi yayarak görünür haldeki gaz ve toz bulutları) bulunur.

Doğal Süreçler. yıldız, gezegen, meteor, nebula (ışık enerjisi yayarak görünür haldeki gaz ve toz bulutları) bulunur. Doğal Süreçler Yıldızlar, gezegenler, Güneş sistemi, gök adalar, meteorlar sonuçta evren nasıl oluşmuştur? Evren ve bilinmeyenlerini anlamak, dünyanın oluşumunu öğrenmek için bilim insanları tarih boyunca

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : DÜNYA VE EVREN ÜNİTE 8 : DOĞAL SÜREÇLER

ÖĞRENME ALANI : DÜNYA VE EVREN ÜNİTE 8 : DOĞAL SÜREÇLER ÖĞRENME ALANI : DÜNYA VE EVREN ÜNİTE 8 : DOĞAL SÜREÇLER A EVREN VE DÜNYAMIZ NASIL OLUŞTU? (2 SAAT) 1 Evren 2 Evrenin Oluşumu Hakkındaki Görüşler 3 Evrenin Oluşumunun Tarihsel Gelişimi 4 Büyük Patlama (Big

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Hubble Yasası, Evrenin Genişlemesi ve Büyük Patlama

SU Lise Yaz Okulu. Hubble Yasası, Evrenin Genişlemesi ve Büyük Patlama SU Lise Yaz Okulu Hubble Yasası, Evrenin Genişlemesi ve Büyük Patlama Doppler Etkisi Kaynak tra)ndan üre-len dalgaların tepe noktalarına bakalım. Ne kaynak, ne de gözlemci hareket ediyor olsun. λ=vdalga.t

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi SU Lise Yaz Okulu Evrenin Başlangıcı ve Enflasyon Teorisi Evrenin ilk zamanları Büyük patlamadan önce: Bilimsel olarak tar.şılamaz. Büyük patlama uzay ve zamanda bir tekilliğe karşılık gelir ve o noktada

Detaylı

Evrenin yaratılışına, Big Bang teorisine, Risale-i Nur nasıl bir açıklık getirmiştir?

Evrenin yaratılışına, Big Bang teorisine, Risale-i Nur nasıl bir açıklık getirmiştir? Sorularlarisale.com Evrenin yaratılışına, Big Bang teorisine, Risale-i Nur nasıl bir açıklık getirmiştir? Konuyu Risale-i Nur eserleriyle de harmanlayıp size takdim etmeye çalışalım: İçinde bulunduğumuz

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının davranıģlarını en temel düzeyde

Detaylı

Yıldızların: Farklı renkleri vardır. Bu, onların farklı sıcaklıklarda olduklarını gösterir. Daha sıcak yıldızlar, ömürlerini daha hızlı tüketirler.

Yıldızların: Farklı renkleri vardır. Bu, onların farklı sıcaklıklarda olduklarını gösterir. Daha sıcak yıldızlar, ömürlerini daha hızlı tüketirler. Yıldızların Hayatı Yıldızların: Farklı renkleri vardır Bu, onların farklı sıcaklıklarda olduklarını gösterir Daha sıcak yıldızlar, ömürlerini daha hızlı tüketirler. Yıldız Oluşum Bölgeleri Evren, yıldız

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

Yıldızlara gidemeyiz; sadece onlardan gelen ışınımı teleskopların yardımıyla gözleyebilir ve çözümleyebiliriz.

Yıldızlara gidemeyiz; sadece onlardan gelen ışınımı teleskopların yardımıyla gözleyebilir ve çözümleyebiliriz. Yıldızlara gidemeyiz; sadece onlardan gelen ışınımı teleskopların yardımıyla gözleyebilir ve çözümleyebiliriz. Işık genellikle titreşen elektromanyetik dalga olarak düşünülür; bu suda ilerleyen dalgaya

Detaylı

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Prof. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü Parçacık Fiziği Maddeyi oluşturan temel yapı taşlarını ve onların temel etkileşimlerini arar Democritus (460 MÖ - 370 MÖ)

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Hubble Yasası, Evrenin Genişlemesi ve Büyük Patlama

SU Lise Yaz Okulu. Hubble Yasası, Evrenin Genişlemesi ve Büyük Patlama SU Lise Yaz Okulu Hubble Yasası, Evrenin Genişlemesi ve Büyük Patlama Doppler Etkisi Kaynak tra)ndan üre-len dalgaların tepe noktalarına bakalım. Ne kaynak, ne de gözlemci hareket ediyor olsun. λ=vdalga.t

Detaylı

Yapıtaşları: Kuarklar ve Leptonlar örn: u,d,.. Elektron(e)..

Yapıtaşları: Kuarklar ve Leptonlar örn: u,d,.. Elektron(e).. PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Evren nasıl bugünkü halini aldı? Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının

Detaylı

Parçacık Fiziği Söyleşisi

Parçacık Fiziği Söyleşisi Parçacık Fiziği Söyleşisi Saleh Sultansoy - TOBB ETÜ Gökhan Ünel - UC Irvine HPFBU2012 12-19 Şubat, Kars, Kafkas Üniversitesi 1 Parçacık fiziği Maddenin ve etkileşimlerin alt yapısını anlamak 2 Büyük Patlama

Detaylı

Kütlesel çekim kuvveti nedeniyle cisimler bir araya gelme eğilimi gösterirler, birbirlerine

Kütlesel çekim kuvveti nedeniyle cisimler bir araya gelme eğilimi gösterirler, birbirlerine Türkçe Özet Doğayı araştırmamız çevremizde gördüklerimizle başlar. Onların yapı taşlarını merak ederiz ve biyoloji ile kimyada olduğu gibi mümkün olduğunca küçük ölçeklere inmeye çalışırız. Ancak bu araştırmanın

Detaylı

Kadri Yakut 08.03.2012

Kadri Yakut 08.03.2012 Kadri Yakut 08.03.2012 TEŞEKKÜR Lisans Kara Delikler Eser İş (2009-2010) Büyük Kütleli Kara Delikler Birses Debir (2010-2011) Astrofiziksel Kara Deliklerin Kütlelerinin Belirlenmesi Orhan Erece (2010-2011)

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Mikrodalga Fon Işıması Madde nin oluşması

SU Lise Yaz Okulu. Mikrodalga Fon Işıması Madde nin oluşması SU Lise Yaz Okulu Mikrodalga Fon Işıması Madde nin oluşması Tarihsel Bir Giriş 1964 te Arno Penzias ve Robert Wilson Bell Laboratuvarı nda antenleri ile mikrodalga boylarında çalışmalar yapıyorlardı. Bu

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Samanyolu ve Diğer Gökadalar

SU Lise Yaz Okulu. Samanyolu ve Diğer Gökadalar SU Lise Yaz Okulu Samanyolu ve Diğer Gökadalar Samanyolu Gökadamız kendi kütleçekimi al1nda dengeli, milyarlarca yıldız, gaz ve tozdan oluşan bir yapıdır. Biz gökadamızı gökyüzünde bir kolon halinde görürüz.

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

Karanlık Madde Karanlık Enerji. Sabancı Üniversitesi

Karanlık Madde Karanlık Enerji. Sabancı Üniversitesi Görünmeyeni Anlamak II Karanlık Madde Karanlık Enerji Emrah Kalemci Sabancı Üniversitesi Karanlık madde nedir? Işıma yapmayan, an elektromanyetik etik dalgalarla (tüm frekanslarda) etkileşime girmeyen,

Detaylı

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi

Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Murat ŞENER Bursa Sınav Fen Lisesi Kütlenin kökeni Nötrino salınımı Madde-karşıt madde asimetrisi Karanlık madde ve karanlık enerjinin doğası gibi kuramsal olarak geliştirilmiş olayların açıklanmaya çalışılmasıdır.

Detaylı

Beyaz cüceler Nötron yıldızları. Emrah Kalemci Sabancı Üniversitesi

Beyaz cüceler Nötron yıldızları. Emrah Kalemci Sabancı Üniversitesi Beyaz cüceler Nötron yıldızları Kara delikler Emrah Kalemci Sabancı Üniversitesi Giriş Küçük yıldızların evrimlerinin sonu: Beyaz Cüce Büyük yıldızların evrimlerinin sonu Süpernova patlamaları Nötron yıldızları

Detaylı

ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ SINAVI SORULARI VE CEVAPLARI (Şıkkın sonunda nokta varsa doğru cevap o dur.)

ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ SINAVI SORULARI VE CEVAPLARI (Şıkkın sonunda nokta varsa doğru cevap o dur.) ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ SINAVI SORULARI VE CEVAPLARI (Şıkkın sonunda nokta varsa doğru cevap o dur.) Her sorunun doğru cevabı 5 puandır. Süre 1 ders saatidir. 02.01.2013 ÇARŞAMBA 1. Güneş sisteminde

Detaylı

İşyeri ortamlarında, çalışanların sağlığını. ve güvenliğini korumak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaların tümü diye tanımlanabilir.

İşyeri ortamlarında, çalışanların sağlığını. ve güvenliğini korumak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaların tümü diye tanımlanabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği İşyeri ortamlarında, çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaların tümü diye tanımlanabilir. Çalışanların sağlığı ve güvenliğin bozulması

Detaylı

Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır.

Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır. Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır. Arsenik seven bakteri ve yaşama bakışımız Defne Üçer Şaylan Sabancı Üniversitesi

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

Galaksiler kütle çekimiyle birbirine bağlı yıldızlar ile yıldızlar arası gaz ve tozdan oluşan yapılardır.

Galaksiler kütle çekimiyle birbirine bağlı yıldızlar ile yıldızlar arası gaz ve tozdan oluşan yapılardır. Galaksiler Galaksiler kütle çekimiyle birbirine bağlı yıldızlar ile yıldızlar arası gaz ve tozdan oluşan yapılardır. Galaksilerin barındırdığı yıldızlar ortak bir çekim merkezi çevresindeki yörüngelerde

Detaylı

BEYAZ CÜCELER, C CELER, NÖTRON YILDIZLARI VE KARADELİKLER

BEYAZ CÜCELER, C CELER, NÖTRON YILDIZLARI VE KARADELİKLER BEYAZ CÜCELER, C CELER, NÖTRON YILDIZLARI VE KARADELİKLER KLER BEYAZ CÜCELER, NÖTRON YILDIZLARI VE KARADELİKLER, EVRİMLERİNİN SON SAFHALARINDA OLAN YILDIZLARDIR. BİR YILDIZ ANAKOLDAKİ EVRİMİ BOYUNCA, ÇEKİRDEĞİNDEKİ

Detaylı

Atomun Tarihsel Gelişimi

Atomun Tarihsel Gelişimi Atomun Tarihsel Gelişimi Big Bang teorisinin de bir kez daha ortaya koyduğu gibi, Allah evreni yokluktan var etmiştir. Bu büyük patlama, her yönüyle insanı düşündüren, tesadüflerle izah edilemeyecek ince

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Karanlık Madde

SU Lise Yaz Okulu. Karanlık Madde SU Lise Yaz Okulu Karanlık Madde Gökadamızın kütle dağılımı Diskteki yıldızlar merkez etra0nda Kepler yörüngelerinde dolaş9kları için gökada diskinin Kütlesi yıldızların hareke< incelenerek bulunabilir.

Detaylı

DEV GEZEGENLER. Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur.

DEV GEZEGENLER. Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur. DEV GEZEGENLER DEV GEZEGENLER Mars ın dışındaki dört büyük gezegen dev gezegenler grubunu oluşturur. Bunlar sırasıyla Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gezegenleridir. Bunların kütle ve yarıçapları yersel

Detaylı

Fiziğin Sınırları, Sınırların Fiziği

Fiziğin Sınırları, Sınırların Fiziği Fiziğin Sınırları, Sınırların Fiziği bgunes@gazi.edu.tr Fiziğin Sınırları, Sınırların Fiziği Prof. Dr. Bilal GÜNEŞ Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi Fizik Eğitimi A.B.D. Proje Görevleri TÜBİTAK

Detaylı

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu RADYASYON FİZİĞİ 1 Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu Herbirimiz kısa bir süre yaşarız ve bu kısa süre içerisinde tüm evrenin ancak çok küçük bir bölümünü keşfedebiliriz Evrenle ilgili olarak en anlaşılamayan

Detaylı

GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM

GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM Galaksilerin, yıldızların, gezegenlerin, meteorların, asteroitlerin bulunduğu hacimli ve kütleli gök cisimlerinin tamamının yer aldığı boşluğa uzay denir. Uzayda bulunan varlıkların

Detaylı

A. ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ

A. ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ ÜNİTE 3 MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ 1. BÖLÜM MADDENİN TANECİKLİ YAPISI 1- ATOMUN YAPISI Maddenin taneciklerden oluştuğu fikri yani atom kavramı ilk defa demokritus tarafından ortaya atılmıştır. Örneğin;

Detaylı

KOZMOS TAN KUANTUM A 1

KOZMOS TAN KUANTUM A 1 KOZMOS TAN KUANTUM A 1 ( Bir Patlamanın Sonuçları ) YALÇIN İNAN Kozmos tan Kuantum a 1 ISBN 975-8304-67-4 Bu kitabın her türlü yayın hakkı yazarına aittir. Yalçın İnan Tel : ( 312 ) 4172561-62 Fax : (

Detaylı

ATOM ATOMUN YAPISI 7. S I N I F S U N U M U. Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir.

ATOM ATOMUN YAPISI 7. S I N I F S U N U M U. Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. ATO YAP Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir Atomda bulunan yükler; negatif yükler ve pozitif yüklerdir Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir Atomu oluşturan

Detaylı

GÖKYÜZÜ GÖZLEM TEKNİKLERİ EMRAH KALEMCİ

GÖKYÜZÜ GÖZLEM TEKNİKLERİ EMRAH KALEMCİ GÖKYÜZÜ GÖZLEM TEKNİKLERİ EMRAH KALEMCİ SABANCI ÜNİVERSİTESİ Giriş Uzaydaki cisimleri nasıl algılarız Elektromanyetik tayf ve atmosfer Yer gözlemleri Gözle görünür (optik) bölge Radyo bölgesi Uzay gözlemleri

Detaylı

RADYO ASTRONOMİ. Nazlı Derya Dağtekin

RADYO ASTRONOMİ. Nazlı Derya Dağtekin RADYO ASTRONOMİ Nazlı Derya Dağtekin Elektromagnetik Işıma Işık dalgası, foton yada radyasyon olarak bilinen, kütlesiz enerji paketçikleridir. Radyasyonun doğası onun dalga boyu ve/veya frekansı ve/veya

Detaylı

YILDIZLARARASI ORTAM. Serdar Evren Astronomiye Giriş II

YILDIZLARARASI ORTAM. Serdar Evren Astronomiye Giriş II YILDIZLARARASI ORTAM Serdar Evren Astronomiye Giriş II - 2008 Samanyolu gibi bir gökadadaki yıldızlar arasında ortalama 2-3 parsek uzaklık vardır. Yıldızlar arasındaki uzay yayılmış madde ile doludur.

Detaylı

ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ

ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ ÖĞRENME ALANI : DÜNYA VE EVREN ÜNİTE 7 : GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ UZAY BİLMECESİ A GÖK CİSİMLERİNİ TANIYALIM (5 SAAT) 1 Uzay ve Evren 2 Gök Cismi 3 Yıldızlar 4 Güneş 5 Takım Yıldızlar 6 Kuyruklu Yıldızlar

Detaylı

Bize En Yakın Yıldız. Defne Üçer 30 Nisan 2011

Bize En Yakın Yıldız. Defne Üçer 30 Nisan 2011 Bize En Yakın Yıldız GÜNEŞ Defne Üçer 30 Nisan 2011 Sayılar sayılar Güneş Kütlesi = 300.000 Dünya Kütlesi Güneş çapı = 110 Dünya çapı Güneş yoğunluğu = Dünya yoğunluğu/4 Güneş Uzaklık= 1 Astronomik Birim

Detaylı

Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır.

Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır. Etkinlikleriniz hakkında bilgiyi etkinlik@tad.org.tr adresine gönderirseniz websitemizdeki etkinlik takviminde duyurulacaktır. Lowe, Alevlenmiş (Blazing) Bristlecone isimli fotoğrafında batı Amerika da

Detaylı

Radyoaktif elementin tek başına bulunması, bileşik içinde bulunması, katı, sıvı, gaz, iyon halinde bulunması radyoaktif özelliğini etkilemez.

Radyoaktif elementin tek başına bulunması, bileşik içinde bulunması, katı, sıvı, gaz, iyon halinde bulunması radyoaktif özelliğini etkilemez. RADYOAKTİFLİK Kendiliğinden ışıma yapabilen maddelere radyoaktif maddeler denir. Radyoaktiflik çekirdek yapısıyla ilişkilidir. Radyoaktif bir atom hangi bileşiğin yapısına girerse o bileşiği radyoaktif

Detaylı

ATOMUN YAPISI ATOMUN ÖZELLİKLERİ

ATOMUN YAPISI ATOMUN ÖZELLİKLERİ ATOM Elementlerin özelliğini taşıyan, en küçük yapı taşına, atom diyoruz. veya, fiziksel ve kimyasal yöntemlerle daha basit birimlerine ayrıştırılamayan, maddenin en küçük birimine atom denir. Helyum un

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMLI

12. SINIF KONU ANLATIMLI 12. SINIF KONU ANLATIMLI 3. ÜNİTE: DALGA MEKANİĞİ 2. Konu ELEKTROMANYETİK DALGA ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ 2 Elektromanyetik Dalga Testin 1 in Çözümleri 1. B manyetik alanı sabit v hızıyla hareket ederken,

Detaylı

Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU

Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU Higgs bozonu nedir? Hasan AVCU Evrenin başlangıcı kabul edilen Büyük Patlama'nın hemen saniyenin milyonda biri kadar ertesinde ilk parçacıklar da etrafa saçıldı. Bu parçacıklar saf enerjiydi, bir kütleleri

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

J.J. Thomson (Ġngiliz fizikçi, 1856-1940), 1897 de elektronu keģfetti ve kütle/yük oranını belirledi. 1906 da Nobel Ödülü nü kazandı.

J.J. Thomson (Ġngiliz fizikçi, 1856-1940), 1897 de elektronu keģfetti ve kütle/yük oranını belirledi. 1906 da Nobel Ödülü nü kazandı. 1 5.111 Ders Özeti #2 Bugün için okuma: A.2-A.3 (s F10-F13), B.1-B.2 (s. F15-F18), ve Bölüm 1.1. Ders 3 için okuma: Bölüm 1.2 (3. Baskıda 1.1) Elektromanyetik IĢımanın Özellikleri, Bölüm 1.4 (3. Baskıda

Detaylı

SIVILARIN KALDIRMA KUVVETİ

SIVILARIN KALDIRMA KUVVETİ Kuvvet ve Hareket SIVILARI KALDIRMA KUVVETİ Akışkan olan suyun sahip olduğu özelliklerd özelliklerden d teknik k ik anlamda l d yararlanabilmek, l bililmek, k insanların i yaptıkları çalışmalarla mümkün

Detaylı

ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ

ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ ( 4.5.6.7.8. Sınıflar) Yaz Okulu Kodu: YO/ASTRO Tarih: 22 Haziran 10 Temmuz 2015 Süre: 3 Hafta Saat: 10:00-16:00 Ücret: 1100 TL Kontenjan: 25 Yer: İstanbul Üniversitesi Beyazıt

Detaylı

Teleskop: gökyüzüne açılan kapı

Teleskop: gökyüzüne açılan kapı Teleskop: gökyüzüne açılan kapı Teleskop sözcüğü, uzak anlamına gelen tele ve uzağa bakmak anlamına gelen skopein Yunanca sözcüklerinden oluşmuştur. En basit tanımıyla teleskop, gözlerimizle göremeyeceğimiz

Detaylı

Dünya ve Uzay Test Çözmüleri. Test 1'in Çözümleri. 5. Ay'ın atmosferi olmadığı için açık hava basıncı yoktur. Verilen diğer bilgiler doğrudur.

Dünya ve Uzay Test Çözmüleri. Test 1'in Çözümleri. 5. Ay'ın atmosferi olmadığı için açık hava basıncı yoktur. Verilen diğer bilgiler doğrudur. 5 ve Uzay Test Çözmüleri Test 'in Çözümleri 5. Ay'ın atmosferi olmadığı için açık hava basıncı yoktur.. Gezegenlerin Güneş'e olan uzaklıkları sırasıyla; Merkür, Venüs,, Mars, Jupiter, Sütarn, Uranıs ve

Detaylı

EVREN VE DÜNYAMIZIN OLUŞUMU Evrenin ve Dünyanın oluşumu ile ilgili birçok teori ortaya atılmıştır. Biz bunların sadece ikisinden bahsedeceğiz.

EVREN VE DÜNYAMIZIN OLUŞUMU Evrenin ve Dünyanın oluşumu ile ilgili birçok teori ortaya atılmıştır. Biz bunların sadece ikisinden bahsedeceğiz. EVREN VE DÜNYAMIZIN OLUŞUMU Evrenin ve Dünyanın oluşumu ile ilgili birçok teori ortaya atılmıştır. Biz bunların sadece ikisinden bahsedeceğiz. 1. Hareketsiz ve başlangıcı olmayan evren teorisi 2. Büyük

Detaylı

Astroparçacık Fiziği

Astroparçacık Fiziği Astroparçacık Fiziği Cenk Yıldız University of California Irvine (UCI) CERN Türk Öğretmen Programı 20-24 Temmuz 2015 Cenevre, CERN 1 ... Nedir Parçacık Fiziği ile Farkları Kozmik Parçacıklar Nötrinolar

Detaylı

Işınım ile Isı Transferi Deneyi Föyü

Işınım ile Isı Transferi Deneyi Föyü Işınım ile Isı Transferi Deneyi Föyü 1. Giriş Işınımla (radyasyonla) ısı transferi ve ısıl ışınım terimleri, elektromanyetik dalgalar ya da fotonlar (kütlesi olmayan fakat enerjiye sahip parçacıklar) vasıtasıyla

Detaylı

SUNUM KONUSU : GAMA IŞINLARI SUNUMU HAZIRLAYAN : KEMAL AKKUŞ NUMARASI : KONU BAŞLIKLARI

SUNUM KONUSU : GAMA IŞINLARI SUNUMU HAZIRLAYAN : KEMAL AKKUŞ NUMARASI : KONU BAŞLIKLARI SUNUM KONUSU : GAMA IŞINLARI SUNUMU HAZIRLAYAN : KEMAL AKKUŞ NUMARASI : 1120206019 KONU BAŞLIKLARI 1. Gama Işınları Nasıl Bulundu? 2. Gama Işınları Nedir? 3. Teknolojide ve Günlük Hayatta Kullanımı 4.

Detaylı

Astrofizik ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazarlar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI Öğr.Grv. Yeşim GÜRCAN

Astrofizik ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazarlar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI Öğr.Grv. Yeşim GÜRCAN Astrofizik Yazarlar Prof.Dr. Ertuğrul YÖRÜKOĞULLARI Öğr.Grv. Yeşim GÜRCAN ÜNİTE 10 Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yıldız, galaksi, nebula, beyaz cüce, siyah cüce, nötron yıldızı ve pulsar tanımını

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu Kozmoloji ve Evren

SU Lise Yaz Okulu Kozmoloji ve Evren SU Lise Yaz Okulu Kozmoloji ve Evren Dr. Emrah Kalemci Kozmoloji ye Giriş Kozmoloji Neyi Amaçlar? Evrende neredeyiz? Evren ne kadar büyük? Evren ne zaman oluştu? Evren nasıl evrimleşti ve sonu ne olacak?

Detaylı

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU?

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN, 2014 te 60. kuruluş yılını kutlayacak. CERN, II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa da ortak nükleer araştırmalar yapmak için kuruldu. CERN 58 Yıllık, Ama Adını Dünyaya

Detaylı

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Geometrisi ve Genel görelilik

SU Lise Yaz Okulu. Evrenin Geometrisi ve Genel görelilik SU Lise Yaz Okulu Evrenin Geometrisi ve Genel görelilik Genel Göreleliğe Giriş Newton mekaniği lokal olarak gayet güzel işliyor (Güneş sistemi). Ama tüm evrenin nasıl hareket e=ğini bulmak istersek genel

Detaylı

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin STANDART MODEL VE ÖTESİ : Özge Biltekin Standart model, bilim tarihi boyunca keşfedilmiş parçacıkların birleşimidir. Uzay zamanda bir nokta en, boy, yükseklik ve zaman ile tanımlanır. Alanlar da uzay zamanda

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

BÜYÜK PATLAMA Evrenin Kısa Tarihçesi

BÜYÜK PATLAMA Evrenin Kısa Tarihçesi BÜYÜK PATLAMA Evrenin Kısa Tarihçesi 1 PROF. DR. NAMIK KEMAL PAK ORTA DOĞU TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ-FĠZĠK BÖLÜMÜ 14 NĠSAN 2012 Prof. Dr. N. K. PAK O.D.T.Ü-Fizik Bölümü Evren Hakkındaki Düşüncelerin Evrimi Yıllar

Detaylı

Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin)

Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin) Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin) kendi özelliğini taşıyan en küçük yapı birimine atom

Detaylı

Theory Tajik (Tajikistan)

Theory Tajik (Tajikistan) Q3-1 Büyük Hadron Çarpıştırıcısı Bu probleme başlamadan önce ayrı bir zarfta verilen genel talimatları lütfen okuyunuz. Bu görevde, CERN de bulunan parçacık hızlandırıcısının LHC ( Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)

Detaylı

Güneş in Kimlik Kartı: Doğum Yeri: Evren Annesi: Büyük Patlama (Big Bang) Kütlesi: 1,99 x kg Yarıçapı: 6.96x10 8 m Yaşı: 4.5 x 10 9 yıl Açısal

Güneş in Kimlik Kartı: Doğum Yeri: Evren Annesi: Büyük Patlama (Big Bang) Kütlesi: 1,99 x kg Yarıçapı: 6.96x10 8 m Yaşı: 4.5 x 10 9 yıl Açısal Güneş teki Fizik Güneş in Kimlik Kartı: Doğum Yeri: Evren Annesi: Büyük Patlama (Big Bang) Kütlesi:,99 x 0 30 kg Yarıçapı: 6.96x0 8 m Yaşı: 4.5 x 0 9 yıl Açısal Hızı: 2,87 x0 6 radyan/saniye Çekim İvmesi:

Detaylı

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 3.1 ÇEKİRDEK KUVVETLERİ 3.1.1. GENEL KARAKTERİSTİK Çekirdek hakkında çok fazla bir şey bilmezden önce yalnızca iki farklı etkileşim kuvveti bilinmekteydi.

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI)

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ATOMUN YAPISI HAZIRLAYAN: ÇĐĞDEM ERDAL DERS: ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERS SORUMLUSU: PROF.DR. ĐNCĐ MORGĐL ANKARA,2008 GĐRĐŞ Kimyayı ve bununla ilgili

Detaylı

Uzaydaki Gözümüz Neler Görüyor? Hubble ın Gözüyle

Uzaydaki Gözümüz Neler Görüyor? Hubble ın Gözüyle Uzaydaki Gözümüz Neler Görüyor? Hubble ın Gözüyle Gökbilim, en eski bilimlerdendir. Sonsuz bir laboratuvarda yapılır. Ne var ki, bir gökbilimci, ilgi alanını oluşturan gökcisimleri üzerinde genellikle

Detaylı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri :

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı. Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fizik Doktora Programı Program kapsamında sunulacak olan seçmeli dersler ve içerikleri : Kodu FİZ640 Nükleer Fizik FİZ645 Nötrino Fiziği FİZ660 İleri Hesaplamalı

Detaylı

TASARIMIN TEMEL İLKELERİ

TASARIMIN TEMEL İLKELERİ TASARIMIN TEMEL İLKELERİ Web Tasarımı ve Programlama İçerik Hedef Kitle Beklentileri Tasarım Renk Dengesi İşlevsellik Okunabilirlik Kullanılabilirlik Hizalama Uyumluluk Ses ve Görüntü Dosyaları 2 İçerik

Detaylı

Birincil Yazı Başlığı

Birincil Yazı Başlığı Birincil Yazı Başlığı Kara delik, astrofizikte, çekim alanı her türlü maddesel oluşumun ve ışınımın kendisinden kaçmasına izin vermeyecek derecede güçlü olan, kütlesi büyük bir kozmik cisimdir. Kara delik,

Detaylı

1. Aşağıdakilerden hangisi fizik bilim insanının özelliklerinden değildir?

1. Aşağıdakilerden hangisi fizik bilim insanının özelliklerinden değildir? FİZİK ÖDEV TESTİ - DÖNEM - ÖDEV - FİZİĞİN DOĞASI FİZİK ÖDEV TESTİ - DÖNEM - ÖDEV - FİZİĞİN DOĞASI Aşağıdakilerden hangisi fizik bilim insanının özelliklerinden değildir? A) Fizik biliminin sınanabilir

Detaylı

EVREN DE YALNIZ MIYIZ?

EVREN DE YALNIZ MIYIZ? 1. Gezegeni olan diğer yıldızlar Popüler Bilim Dergisi, sayı 136, syf. 32 (2005) Doç. Dr. Berahitdin Albayrak ve Araş. Gör. Aslı Elmaslı Ankara Üniversitesi Gözlemevi 06857 Ahlatlıbel-Ankara albayrak@astro1.science.ankara.edu.tr

Detaylı

1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI

1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI 1. ÜNİTE FİZİĞİN DOĞASI ÜNİTE ALT BAŞLIKLARI A. Fiziğin Uğraş Alanı B. Fiziğin Doğası C. Fizikte Modelleme, Günlük Yaşam ve Teknoloji ÜNİTE KAPSAMI Bu ünitede; Fiziğin alt dallarını, Fiziğin ne ile uğraştığını,

Detaylı

Dönme. M. Ali Alpar. Galileo Öğretmen Eğitimi Programı. Sabancı Üniversitesi 14-16.08.2009 Nesin Matematik Köyü Şirince 17.21.08.

Dönme. M. Ali Alpar. Galileo Öğretmen Eğitimi Programı. Sabancı Üniversitesi 14-16.08.2009 Nesin Matematik Köyü Şirince 17.21.08. Dönme Galileo Öğretmen Eğitimi Programı Sabancı Üniversitesi 14-16.08.2009 Nesin Matematik Köyü Şirince 17.21.08.2009 M. Ali Alpar Cisimler neden dönerler? Öğrencinin sorusu: Madem ki herhangi iki cisim

Detaylı

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Ders koordinatörü: Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr http://www.turgutozal.edu.tr/mgungormus/

Detaylı

Minti Monti. Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK Ay'a Yolculuk

Minti Monti. Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK Ay'a Yolculuk Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Yaz 2012 Sayı:6 ISSN: 2146-281X Uzayı Keşfetmek İster misin? Uzayı Nasıl Keşfettik? Haydi Uzay Aracı Tasarla Evrenin En Sıradışı Gökcismi: KARADELİK

Detaylı

Evrenin En Büyük Soruları

Evrenin En Büyük Soruları Alp Akoğlu Evrenin En Büyük Soruları Evren Nasıl Oluştu? Evrenin Büyük Patlama yla oluştuğunu biliyoruz. Ancak Büyük Patlama yı adının düşündürdüğü gibi büyük bir patlama olarak düşünmemek gerekiyor. Büyük

Detaylı

1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ

1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ 1.ÜNİTE MODERN ATOM TEORİSİ -2.BÖLÜM- ATOMUN KUANTUM MODELİ Bohr Modelinin Yetersizlikleri Dalga-Tanecik İkiliği Dalga Mekaniği Kuantum Mekaniği -Orbital Kavramı Kuantum Sayıları Yörünge - Orbital Kavramları

Detaylı

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ve LCG (LHC Computing Grid) Projesi Gülsen Önengüt Çukurova Üniversitesi, Fizik Bölümü CERN, Compact Muon Solenoid (CMS) Deneyi 2. Ulusal Grid Çalıştayı, 1 Mart 2007,

Detaylı

RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA

RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA Mehmet YÜKSEL Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı MADDENİN YAPISI (ATOM) Çekirdek Elektronlar RADYASYON NEDİR? Radyasyon; iç dönüşüm geçiren

Detaylı

Evrenbilim. Efe Yazgan (Çin Bilimler Akademisi, Yüksek Enerji Ens8tüsü) Türk Öğretmen Çalıştayı 7 29 Ocak 3 Şubat 2017

Evrenbilim. Efe Yazgan (Çin Bilimler Akademisi, Yüksek Enerji Ens8tüsü) Türk Öğretmen Çalıştayı 7 29 Ocak 3 Şubat 2017 Evrenbilim Efe Yazgan (Çin Bilimler Akademisi, Yüksek Enerji Ens8tüsü) Türk Öğretmen Çalıştayı 7 29 Ocak 3 Şubat 2017 1 Hubble extreme Deep Field (XDF) 2012 en uzak (en yaşlı: 13.2 milyar yaşa kadar) galaksilerin

Detaylı

Periyodik cetvele kaç yeni element daha bulunabilir?

Periyodik cetvele kaç yeni element daha bulunabilir? On5yirmi5.com Periyodik cetvele kaç yeni element daha bulunabilir? 1930 lardan bu yana fizikçiler onlarca yeni kimyasal element buldu. Daha ne kadar yeni element keşfedilebilir? Bunun bir sınırı var mıdır?

Detaylı

Astronominin İlkleri. En eski bir bilim dalı olan astronomi; ilk medeniyetlerle doğmuştur.

Astronominin İlkleri. En eski bir bilim dalı olan astronomi; ilk medeniyetlerle doğmuştur. NEDEN ASTRONOMİ Astronomi bir bilimdir; Gök bilimi. Bazı tanımlarına bakılacak olursa; Astronominin İlkleri En eski bir bilim dalı olan astronomi; ilk medeniyetlerle doğmuştur. İlk medeniyetlerde günümüzdeki

Detaylı

Güneş Rüzgarı Nedir?! Yazarı Hayanon Çeviren Ae 453 Danışman Y. Tulunay

Güneş Rüzgarı Nedir?! Yazarı Hayanon Çeviren Ae 453 Danışman Y. Tulunay Güneş Rüzgarı Nedir?! Yazarı Hayanon Çeviren Ae 453 Danışman Y. Tulunay Bugün ne güzel bir gün! Bir bilim tutkunu olan Mol ve robot köpeği Mirubo güneşin altında zaman geçirmeye kararlılar gibi görünüyor.

Detaylı

Hayat Kurtaran Radyasyon

Hayat Kurtaran Radyasyon Hayat Kurtaran Radyasyon GÜNLÜK HAYAT KONUSU: Kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi KĐMYA ĐLE ĐLĐŞKĐSĐ: Radyoterapi bazı maddelerin radyoaktif özellikleri dolayısıyla ışımalar yapması esasına dayanan

Detaylı

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez.

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez. MODERN ATOM TEORİSİ ÖNCESİ KEŞİFLER Dalton Atom Modeli - Elementler atom adı verilen çok küçük ve bölünemeyen taneciklerden oluşurlar. - Atomlar içi dolu küreler şeklindedir. - Bir elementin bütün atomları

Detaylı

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014

Güncel sorunlar ve çözüm arayışı. Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı Şubat 2014 Güncel sorunlar ve çözüm arayışı Sezen Sekmen CERN CERN Türk Öğretmenler Programı 23-27 Şubat 2014 1 Maddenin en küçük öğesi bulunmadan insan evreni asla anlayamaz. Plato 2 Büyük Patlama dan sonra evrenimiz

Detaylı

YILDIZLARIN HAREKETLERİ

YILDIZLARIN HAREKETLERİ Öz Hareket Gezegenlerden ayırdetmek için sabit olarak isimlendirdiğimiz yıldızlar da gerçekte hareketlidirler. Bu, çeşitli yollarla anlaşılır. Bir yıldızın ve sı iki veya üç farklı tarihte çok dikkatle

Detaylı

Elektromanyetik Dalgalar. Test 1 in Çözümleri

Elektromanyetik Dalgalar. Test 1 in Çözümleri 35 Elektromanyetik Dalgalar 1 Test 1 in Çözümleri 4. 1. Radyo dalgaları elektronların titreşiminden doğan elektromanyetik dalgalar olup ışık hızıyla hareket eder. Radyo dalgalarının titreşim rekansı ışık

Detaylı

Dr. Emine Sonnur Özcan. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi. Gözümüze mi İnanalım

Dr. Emine Sonnur Özcan. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi. Gözümüze mi İnanalım Dr. Emine Sonnur Özcan TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi Gözümüze mi İnanalım 30 >>> Bilim ve Teknik Haziran 2014 Bilime mi? Günlük yaşam içinde kullanılan, gözümüzün gördüğünü gerçek saymamız, göremediğini

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Dr. Ahmet KÜÇÜKER Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü M6/6318 Bölümün tanıtılması Elektrik Elektronik Mühendisliğinin tanıtılması Mühendislik Etiği Doğru

Detaylı

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur.

Kızılötesi. Doğrudan alınan güneşışığı %47 kızılötesi, %46 görünür ışık ve %7 morötesi ışınımdan oluşur. Kızılötesi Kızılötesi (IR: Infrared), nispeten daha düşük seviyeli bir enerji olup duvar veya diğer nesnelerden geçemez. Radyo frekanslarıyla değil ışık darbeleriyle çalışır. Bu nedenle veri iletiminin

Detaylı

DAY 2009 etkinliklerini www.astronomi2009.org sayfasındaki etkinlikler bağlantısı altından izleyebilirsiniz! İçindekiler:

DAY 2009 etkinliklerini www.astronomi2009.org sayfasındaki etkinlikler bağlantısı altından izleyebilirsiniz! İçindekiler: DAY 2009 etkinliklerini www.astronomi2009.org sayfasındaki etkinlikler bağlantısı altından izleyebilirsiniz! Kendi etkinliklerinizi de etkinlik@tad.org.tr adresine bildirirseniz web sitemizden duyurulacaktır.

Detaylı

Var Olabilen Şeyler ve Var Olması Gereken Şeyler

Var Olabilen Şeyler ve Var Olması Gereken Şeyler Bayram Tekin ODTÜ Fizik Bölümü Var Olabilen Şeyler ve Var Olması Gereken Şeyler İki soru ile başlayalım: Evrende var olabilen şeyler nelerdir, var olması gereken şeyler nelerdir? Hayli zor, biraz da kapalı

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir. Atomda bulunan yükler;

Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir. Atomda bulunan yükler; Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sahiptir. Atomda bulunan yükler; negatif yükler ve pozitif yüklerdir. Atomu oluşturan parçacıklar:

Detaylı

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN Göreli olmayan kuantum mekaniği 1923-1926 yıllarında tamamlandı. Göreli kuantum mekaniğinin ilk başarılı uygulaması 1927 de Dirac tarafından gerçekleştirildi. Dirac denklemi serbest elektronlar için uygulandığında

Detaylı