ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ SİRKELİ-SARIBEYLER-MELİKŞAH KÖYLERİ (ANKARA-ÇUBUK) CİVARI HANÇILI FORMASYONUNUN (ERKEN-ORTA MİYOSEN) KİL MİNERALOJİSİ VE SEDİMANTOLOJİSİ Ayşe BAĞIRGAN JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ANKARA 2007 Her hakkı saklıdır

2 ÖZET Yüksek Lisans Tezi SİRKELİ-SARIBEYLER-MELİKŞAH KÖYLERİ (ANKARA-ÇUBUK) CİVARI HANÇILI FORMASYONUNUN (ERKEN-ORTA MİYOSEN) KİL MİNERALOJİSİ VE SEDİMANTOLOJİSİ Ayşe BAĞIRGAN Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Zehra KARAKAŞ Bu çalışma ile Sirkeli-Sarıbeyler-Melikşah köyleri civarındaki (Ankara-Çubuk) Erken-Orta Miyosen yaşlı Hançılı formasyonunun sedimantolojisi ve kil minerallerinin araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca, Hançılı formasyonunda belirlenen kaliş oluşumundaki mineral parajenezleri ve dokusal özellikleri dikkate alınarak kil minerallerinin kökeni ve oluşum koşulları gibi özellikleri ortaya çıkartılmıştır. Hançılı formasyonu çamurtaşı, kumlu, killi kumlu dolomit, dolomit ve kireçtaşı birimleri ile temsil edilir. Çamurtaşı birimi beyaz, kahverenkli, yeşil, bordo ve bordo-gri renkleri ile tipik olup, istifin taban ve orta seviyelerinde farklı kalınlıklarda gri, beyaz ve krem-bej renkli kumlu, killi-kumlu dolomit ve dolomit birimleri ile ardalanmalı olarak bulunur. Kireçtaşı birimi ise istifin tavan seviyesinde yer alır. Karbonatlı seviyelerde breşleşme, topraklaşma, kalkritleşme ile kuruma çatlakları ve erime boşlukları hakimdir. Bordo ve bordo-gri renkli çamurtaşı biriminde hakim kil mineralleri simektit, klorit ve illittir. Bu birimlerde dolomit, kalsit, kuvars, feldispat, kristobalit, amfibol gibi kil dışı mineraller de belirlenmiştir. Beyaz, kahverenkli ve yeşil renkli çamurtaşı birimlerinde bu mineral topluluğuna yer yer sepiyolit ve paligorskit mineralleri eşlik etmektedir. Taramalı elektron mikroskop incelemelerinde menisküs çimentoyu işaretleyen hekzagonal-rombik şekilli kalsit ve dolomit mineralleri belirlenmiştir. Ayrıca, lif ve lif demetleri şeklindeki paligorskit ve sepiyolit minerallerinin dolomit ve kalsit mineralleri üzerinde geliştikleri gözlenmiştir. Lifsi paligorskit ile peteksi dokulu levhalar şeklinde izlenen simektit minerallerinin feldispat minerali üzerinde gelişimleri de izlenmiştir. Klorit minerali de yapraksı kristaller şeklindedir. Saha ve laboratuvar verilerine göre paligorskit, sepiyolit, simektit ve klorit mineralleri birbirlerinden bağımsız olarak oluşmuşlardır. Havzadaki mineral oluşumunda tuzluluk ve alkalinite, ortamdaki birimlerin bileşimi, çözünme hızı ve ortama gelen tatlı su miktarı da hem bu faktörleri, hem de mineral oluşumunu kontrol etmiştir. Ayrıca sıcaklık, iklim ve zaman faktörleri de bu minerallerin oluşumunda önemli rol oynamıştır. İnceleme alanındaki paligorskit, sepiyolit ve simektit tipi kil mineralleri sürekli olarak değişen iklimsel ve mevsimsel koşullar altında göl alanındaki karbonatlı birimlerin kalkritleşmesiyle oluşmuşlardır. Bu minerallerin oluşumu için gerekli olan Mg karbonatların çözünmesi ile sağlanırken, Si ise tektonik hatlardan gelen silisce zengin sulardan, Al ise göl alanına gelen detritik malzemelerden (feldispat) sağlanmıştır. Klorit ve illit mineralleri ise detritik olarak göl alanına getirilmişlerdir. 2007, 89 sayfa Anahtar Kelimeler: Ankara, Çubuk, Hançılı, kaliş, Melikşah, paligorskit, sepiyolit, simektit i

3 ABSTRACT Master Thesis CLAY MINERALOGY AND SEDIMANTOLOGY OF THE HANÇILI FORMATION (EARLY-MIDDLE MIOCENE) AROUND SİRKELİ-SARIBEYLER-MELİKŞAH VILLAGES (ANKARA-ÇUBUK) Ayşe BAĞIRGAN Ankara University Graduate School of Natural and Applied Science Department of Geological Engineering Supervisor: Asst. Prof. Dr. Zehra KARAKAŞ The purpose of this study is to investigate the sedimentology and clay minerals of Hançılı formation (Early-Middle Miocene) around Sirkeli-Sarıbeyler-Melikşah (Ankara-Çubuk) villages. In addition, based on the origin of the clay minerals and textural characteristics of the caliche occurences in Hançılı formation, the origin of the clay minerals and formation conditions are revealed. Hançılı formation is characterized by mudstone, sandy, clayey sandy dolomite, dolomite and limestone. Mudstone unit is characterized with white, brown, green and claret red-grey in colour and participated in the bottom and middle levels of the sequence grey, white and cream-beige in colour, intercalated with sandy, clayey-sandy dolomite and dolomite units with different thicknesses. Limestone unit is situated in the bottom levels of the sequence. In the carbonate levels, brecciation, calcretion, desiccation cracks, and dissolution voids are common. In mudstone unit claret red and claret red-grey in colour, dominant clay minerals are smectite, chlorite and illite. In this units non-clay minerals as dolomite, calcite, quartz, felsdspar, cristobalite, amphibole are determined. Mineral assemblage in mudstone units which are white, brown and green in colour is accompanied by sepiolite and paligorskite minerals. Scanning Elektron Microscopy studies, indicate that calcite and dolomite are of hexagonal and rhombic cyrstals types. These minerals show a meniscus type cement which characterizes a vadose zone. Also, it is observed that fiber and fiber bundles shaped palygorskite and sepiolite minerals are occured on dolomite and calcite minerals. Smectite minerals which seem fibrous palygorskite and honeycomb texture sheet are designated the development on feldspar mineral. Chlorite mineral is in shape of flaky crystals. According to the field and laboratory datas, palygorskite, sepiolite and chlorite minerals are occured seperately from eachother. Mineral occurence in the basin, salinity and alkalinity, the environment unit combination, dissolving rate and fresh water rate in the environment are contolled. Besides, temperature, climate and time factors are played an important role in the occurences of these minerals. In the field of study, palygorskite, sepiolite and smectite type clay minerals are occured under chancing climate and seasonal conditions with the calcretion of the carbonate units in the lacustrine environment. Mg, which necessary for the occurence of these minerals is provided from dissolution of carbonates, Si is provided from water that comes from tectonic lines and Al is provided from detritic materials (felsdspar) that comes to the lacustrine area. Chlorite and illite minerals are brought to the lacustrine area as detritic material. 2007, 89 pages Key Words: Ankara, Çubuk, Hançılı, caliche, Melikşah, palygorskite, sepiolite, smectite ii

4 ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü ne bağlı olarak Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın konusunu, Sirkeli-Sarıbeyler-Melikşah köyleri (Ankara- Çubuk) civarında yayılım gösteren Hançılı formasyonunun (Erken-Orta Miyosen) kil sedimantolojisi ve mineralojisinin incelenmesi oluşturmaktadır. Bu çalışmanın her safhasında değerli görüş ve bilimsel katkılarını esirgemeyen, tezin tamamlanmasında maddi ve manevi destek olan sayın danışman hocam Yard. Doç. Dr. Zehra KARAKAŞ a teşekkürlerimi sunarım. Tez sahasını öneren bölümümüz öğretim üyelerinden Sayın Prof. Dr. Baki VAROL a, arazi çalışmalarında bizlere eşlik eden Dr. Koray SÖZERİ ve Dr. Turhan AYYILDIZ a teşekkürü bir borç bilirim. Tezin laboratuvar çalışmalarında yardımlarını esirgemeyen Araş. Gör. Hülya ALÇİÇEK e ve can dostum Araş. Gör. Sonay BOYRAZ a, X-ışınları Floresans Spektrometresi analizlerini yapan Doç. Dr. Yusuf Kağan KADIOĞLU na teşekkür ederim. Özellikle yüksek lisans çalışmalarım esnasında maddi ve manevi desteğini esirgemeyen canım aileme çok minnettarım. Ayrıca, tezin her aşamasında yardım ve desteklerinden dolayı arkadaşlarım Özge KARAKAŞ, Mehtap KÖKÇÜ ve Erkan BİLBEN e çok teşekkür ederim. Tezin oluşumunda emeği geçen herkese teşekkürler. Bu tez çalışmasının arazi ve laboratuar çalışmaları, Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Müdürlüğü nce no lu proje tarafından desteklenmiştir. Ayşe BAĞIRGAN Ankara, Haziran 2007 iii

5 İÇİNDEKİLER ÖZET..... i ABSTRACT... ii ÖNSÖZ ve TEŞEKKÜR. iii SİMGELER ve KISALTMALAR DİZİNİ.... xiii ŞEKİLLER DİZİNİ... vii ÇİZELGELER DİZİNİ... xiii 1. GİRİŞ İnceleme Alanı Çalışmanın Amacı Materyal ve Metod Arazi çalışmaları Laboratuvar çalışmaları Büro çalışmaları Önceki Çalışmalar STRATİGRAFİ Genel Tanım Tersiyer Öncesi Birimler Tersiyer Kızılçukur Formasyonu (Tkı) Çayraz Formasyonu (Tça) Hançılı Formasyonu (Th) Mamak Formasyonu (Tma) Tekke Volkanitleri (Tt) Gölbaşı Formasyonu (Tg) Kuvaterner SEDİMANTOLOJİ Çamurtaşı Fasiyesi Karbonat Fasiyesi Dolomit Birimi iv

6 3.2.2 Kireçtaşı Birimi MİNERALOJİK ve PETROGRAFİK İNCELEMELER Petrografik İncelemeler Karbonat birimi X-Işınları Kırınım Yöntemi (XRD) Tüm Kayaç ve Kil Fraksiyonu İncelemeleri Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) İncelemeleri Kimyasal Analiz İNCELEME ALANINDA SEPİYOLİT, PALİGORSKİT, SİMEKTİT MİNERALLERİNİN OLUŞUMU SONUÇLAR. 75 KAYNAKLAR 78 ÖZGEÇMİŞ. 89 v

7 SİMGELER DİZİNİ Al Ca Fe Na H K Mg Mn O P S Si Ti Alüminyum Kalsiyum Demir Sodyum Hidrojen Potasyum Magnezyum Mangan Oksijen Fosfor Kükürt Silisyum Titan KISALTMALAR ASTM BAP CS EDS EG F G GD K KB KD KLC MAT MTA N OH ÖSK I ÖSK II ÖSK III ÖSK IV ÖSK V SEM SB TAEK TG TPAO American Standart for Testing Material Bilimsel Araştırma Projeleri Çalseki Enerji Dağılımlı X-Işınları Etilen Glikollü Fırınlanmış Güney Güneydoğu Kuzey Kuzeybatı Kuzeydoğu Kılıçlar Maden Analizleri ve Teknoloji Maden Tetkik ve Arama Normal Orhaniye Ölçülü Stratigrafik Kesit I Ölçülü Stratigrafik Kesit II Ölçülü Stratigrafik Kesit III Ölçülü Stratigrafik Kesit IV Ölçülü Stratigrafik Kesit V Taramalı Elektron Mikroskobu Sarıbeyler Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Termogravimetri Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı vi

8 XRD XRF X-Işınları Kırınımı X-Işınları Floresans ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1.1 İnceleme alanının yer bulduru haritası... 1 Şekil 1.2 İnceleme alanının örnekleme ve jeoloji haritası... 3 Şekil 2.1 İnceleme alanındaki birimler ve karşılaştırılması. 9 Şekil 2.2 İnceleme alanının genelleştirilmiş dikme kesiti Şekil 2.3 Çalseki köyü civarında Geç Kretase yaşlı Haymana formasyonunu oluşturan a. çamurtaşı ve b. kumtaşı birimlerinin ardalanmasının yakından saha görünümü Şekil 2.4 Melikşah köyü civarındaki Paleosen yaşlı Kızılçukur formasyonunu oluşturan a. konglomera ve b. çamurtaşı birimlerinin saha görünümü.. 13 Şekil 2.5 Sarıbeyler köyü civarındaki Eosen yaşlı Çayraz formasyonunu oluşturan sarı renkli bol Nummulitesli kireçtaşı (kçt) biriminin yakından saha görünümü Şekil 2.6 Sarıbeyler köyü civarında Tersiyer öncesi birimlerden (T.Ö.) Haymana (Üst Kretase) formasyonu ile Tersiyer birimlerinden Çayraz (Tça) (Eosen) ve Hançılı (Th) (Miyosen) formasyonlarının geçişi Şekil 2.7 Sarıbeyler köyü civarında Erken-Orta Miyosen yaşlı Hançılı formasyonunu oluşturan karbonat (k.) ve killi karbonat (k.k.) birimlerinin saha görünümü. 16 Şekil 2.8 Sarıbeyler köyü civarındaki Hançılı formasyonundaki kaliş (K) oluşumunun saha görünümü Şekil 2.9 Sarıbeyler köyü civarında Tersiyer öncesi birimlerden (T.Ö.) Haymana (Üst Kretase) formasyonu ile Tersiyer birimlerinden Hançılı (Th) (Alt- Orta Miyosen) formasyonunun geçişi Şekil 2.10 Peçenek köyü civarında Miyosen yaşlı Mamak formasyonunu oluşturan bazalt biriminde sarı-kırmızı renklerde izlenen alterasyonların yakından saha görünümü 18 Şekil 2.11 Tekke volkanitlerinin saha görünümü 19 vii

9 Şekil 2.12 Gölbaşı formasyonundaki gevşek yapılı çamurtaşı (ç) seviyeleri ile kaliş (k) oluşumunun saha görünümü. 20 Şekil 3.1 Çalseki ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK I) 22 Şekil 3.2 Sarıbeyler I no lu ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK II).. 23 Şekil 3.3 Sarıbeyler II no lu ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK III) Şekil 3.4 Hançılı formasyonunu oluşturan açık yeşil renkli çamurtaşı birimi (a) ile krem-bej renkli dolomit biriminin (b) saha görünümü.. 25 Şekil 3.5 Sarıbeyler III no lu kesit alanında (ÖSK IV) beyaz renkli çamurtaşı biriminin yakından saha görünümü. 25 Şekil 3.6 Sarıbeyler III no lu ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK IV).. 26 Şekil 3.7 Orhaniye kesit alanında yeşil renkli çamurtaşı biriminin yakından saha görünümü Şekil 3.8 Orhaniye ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK V) Şekil 3.9 Sarıbeyler köyü civarında karbonat seviyelerinde izlenen kaliş oluşumunun saha görünümü Şekil 3.10 Sarıbeyler II no lu kesit alanında krem-bej renkli yumrulu dolomit seviyesinin (a) yakından saha görünümü Şekil 3.11 Sarıbeyler II no lu (ÖSK III) kesit alanında bol kırık ve çatlaklı dolomit seviyesinin yakından saha görünümü Şekil 3.12 Sarıbeyler II no lu kesit alanında kıvrımlı bir yapı sunan breşleşmiş dolomit seviyelerinin yakından saha görünümü. 29 Şekil 3.13 Sarıbeyler II no lu kesit alanında dolomit seviyelerinde izlenen bitki kök izlerinin yakından saha görünümü.. 30 Şekil 3.14 Sarıbeyler II no lu kesit alanında dolomit seviyesindeki fosil kalıplarının yakından saha görünümü 30 Şekil 3.15 İnceleme alanında dolomit seviyesinde izlenen erime boşluklarının ikincil kalsit kristalleriyle dolmasının yakından saha görünümü 31 Şekil 3.16 Sarıbeyler II no lu kesit alanında dolomit seviyesinde izlenen topraklaşmanın yakından saha görünümü Şekil 3.17 Sarıbeyler II no lu kesit alanında saf dolomit seviyesinde izlenen sinsedimanter deformasyon yapısının yakından saha görünümü Şekil 3.18 Sarıbeyler I no lu kesit alanında krem-bej renkli kalkerli dolomit viii

10 seviyesinin yakından saha görünümü Şekil 3.19 Sarıbeyler I no lu kesit alanında krem-bej renkli breşik yapılı kalkerli dolomit seviyesinin yakından saha görünümü. 34 Şekil 3.20 Sarıbeyler I no lu kesit alanında dolomit seviyesinde yatay konumlu, laminalı karbonat kabuğun yakından saha görünümü.. 35 Şekil 3.21 Orhaniye köyü civarında krem-bej renkli saf kireçtaşı birimindeki gözenekli yapının yakından saha görünümü Şekil 3.22 Orhaniye köyü civarında krem-bej renkli saf kireçtaşı birimindeki çatlaklı yapıların yakından saha görünümü Şekil 4.1 B-3 no lu mikritik karakterli dolomit örneğinin tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü. 39 Şekil 4.2 B-6 no lu saf dolomit örneğinde izlenen breşik yapının tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü. 40 Şekil 4.3 B-4 no lu dolomit örneğinde dolomikrit hamur içerisindeki fosil kavkısının çift nikol görünümü 40 Şekil 4.4 A-6 no lu kumlu dolomit örneğindeki detritik kuvars tanelerinin tel nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü. 41 Şekil 4.5 B-9 no lu dolomit örneğinde detritik kayaç parçalarının tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü Şekil 4.6 A-8 no lu kireçtaşı örneğinde kuruma çatlaklarının tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü Şekil 4.7 A-8 no lu (A) ile CL-6 (B) kireçtaşı örneğinde izlenen kuruma çatlaklarının çift nikol görünümü.. 42 Şekil 4.8 CL-6 no lu kireçtaşı örneğinde köpek dişi çimentonun çift nikol görünümü 43 Şekil 4.9 CL-6 no lu kireçtaşı örneğinde jeopedal yapının çift nikol görünümü (A-B) 43 Şekil 4.10 CL-6 no lu kireçtaşı örneğindeki topraklaşma (A) ve biyojen oygunun (B) çift nikol görünümleri.. 44 Şekil 4.11 CL-6 no lu kireçtaşı örneğindeki alveolar (boşluklu) dokunun çift nikol görünümü (A-B) ix

11 Şekil 4.12 A-2 no lu krem-bej renkli kalkerli dolomit örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı 47 Şekil 4.13 SB-1 no lu beyaz renkli çamurtaşı örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı Şekil 4.14 SB-1 no lu beyaz renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi Şekil 4.15 A-1b no lu açık yeşil renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi Şekil 4.16 CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinn tüm kayaç XRD Difraktogramı Şekil 4.17 CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi Şekil 4.18 CL-4 no lu bordo renkli çamurtaşı örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı Şekil 4.19 CL-4 no lu bordo renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi Şekil 4.20 A-1b no lu açık yeşil çamurtaşı örneğinde lifsi karakterli paligorskit mineralinin SEM fotoğrafı Şekil 4.21 A-1b no lu örnekteki paligorskit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.22 B-4 no lu krem-bej renkli dolomit örneğinde özşekilsiz, erime boşluklu dolomit (D) minerali üzerinde, kenar ve köşelerinde gelişen lifsi sepiyolit (S) mineralinin SEM fotoğrafı.. 55 Şekil 4.23 B-4 no lu dolomit örneğinde sepiyolit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.24 B-5 no lu dolomit örneğinde yapraksı simektit (Sm) ve lifsi paligorskit (P) minerallerinin özşekilli dolomit (D) minerali üzerindeki gelişimlerini gösteren SEM fotoğrafı 57 x

12 Şekil 4.25 B-5 no lu örnekteki özşekilli rombohedral şekilli dolomit mineralinin SEM fotoğrafı Şekil 4.26 B-5 no lu dolomit örneğinde dolomit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.27 A-7 no lu çamurtaşı örneğinde feldispat (F) minerali üzerinde gelişen lifsi paligorskit (P) mineralinin SEM fotoğrafı.. 58 Şekil 4.28 A-7 no lu örnekteki lifsi paligorskit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.29 A-7 no lu çamurtaşı örneğinde yarı özşeklli ve özşekilsiz feldispat (F) minerali ile lifsi paligorskit (P) mineralinin SEM fotoğrafı Şekil 4.30 A-7 no lu örnekteki feldispat mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.31 A-1b no lu çamurtaşı örneğinde erime boşluklu feldispat (F) minerali ve onun üzerinde gelişen lifsi paligorskit (P) mineralinin SEM fotoğrafı Şekil 4.32 A-1b no lu örnekteki lifsi paligorskit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.33 A-7 no lu örnekteki bakteriyel izlerin SEM görünümü.. 61 Şekil 4.34 A-1b no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinde yapraksı levhalardan oluşan simektit mineralinin SEM fotoğrafı. 62 Şekil 4.35 OH-3 no lu krem-bej renkli kireçtaşı örneğinde peteksi dokulu simektit mineralinin SEM fotoğrafı 62 Şekil 4.36 A-1b no lu örnekteki simektit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.37 OH-3 no lu örnekteki kristobalit (K) minerali ile feldispat (F) minerali etrafında ve üzerinde gelişen simektit (Sm) mineralinin SEM fotoğrafı 63 Şekil 4.38 OH-3 no lu örnekteki feldispat mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.39 OH-3 no lu örnekteki simektit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.40 CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinde yapraksı klorit xi

13 mineralinin SEM fotoğrafı. 65 Şekil 4.41 CL-1 no lu örnekteki yapraksı klorit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS. 65 Şekil 4.42 OH-3 menisküs tipi çimentoyu oluşturan özşekilli kalsit kristallerinin SEM fotoğrafı 66 Şekil 5.1 Miyo-Pliyosen dönemindeki Hançılı formasyonunun depolanma ortamı 73 xii

14 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 4.1 İnceleme alanından derlenen örneklerin litolojilerine göre sayısı ve yapılan analiz metodları. Çizelge 4.2 İnceleme alanındaki farklı litolojilere ait tüm kayaç ve kil fraksiyonu analiz sonuçları... Çizelge 4.3 İnceleme alanındaki farklı renk ve litolojilere ait örneklerin ana element kimyasal analiz değerleri. Çizelge 4.4 İnceleme alanındaki farklı renk ve litolojilere ait örneklerin iz element kimyasal analiz değerleri xiii

15 1. GİRİŞ 1.1 İnceleme Alanı İnceleme alanı, İç Anadolu bölgesinde Ankara-Çankırı karayolu üzerinde Çubuk ilçesinin yaklaşık 20 km güneybatısında yer almaktadır (Şekil 1.1). Bu alan 1/ ölçekli topoğrafik haritalardan Bolu H29 c1, c4, d2 ve d3 paftaları içerisinde bulunmaktadır. İnceleme alanındaki başlıca yerleşim merkezleri Melikşah, Sirkeli, Çalseki, Kılıçlar, Sarıbeyler (Lezgi) ve Orhaniye köyleridir (Şekil 1.1). İnceleme alanında Keklikdoruğu tepesi ve Armutdağı başlıca yükseklikleri oluşturmaktadır. Şekil 1.1 İnceleme alanının yer bulduru haritası 1

16 1.2 Çalışmanın Amacı Bu çalışma ile Çubuk ilçesinin güneybatısında Sarıbeyler, Sirkeli ve Melikşah köyleri civarında mostra veren Erken-Orta Miyosen yaşlı Hançılı formasyonunun sedimantolojik özellikleri ile bu formasyondaki kil mineralleşmesinin araştırılması amaçlanmıştır. Bununla birlikte, saha gözlemleri ve petrografik veriler ile Hançılı formasyonunda belirlenen kaliş oluşumundaki kil mineralleri araştırılmıştır. Diğer yandan kaliş oluşumunun konumu, geometrisi, litolojik ve mikrodokusal özellikleri ile oluşum mekanizmasının açığa çıkartılmasına çalışılmıştır. Ayrıca, inceleme alanında yer alan kil mineralleri ile bunlara eşlik eden diğer minerallerin oluşum koşulları ortaya konularak bu zaman sürecindeki havza çökel sistemi ile ortamın paleokliması açıklanmaya çalışılmıştır. 1.3 Materyal ve Metod Bu tez çalışması, arazi (sahadan örneklerin derlenmesi), laboratuvar (örneklerin çeşitli analiz yöntemleri ile incelenmesi) ve büro (arazi verileri ile laboratuvardan elde edilen sonuçların değerlendirip yorumlanması) çalışmaları olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir Arazi çalışmaları Arazi çalışmaları 2005 yılının Haziran ayında başlamış ve 2006 yılının Aralık ayında tamamlanmıştır. İnceleme alanının 1/ ölçeğindeki temel jeoloji haritaları MTA Genel Müdürlüğü nden temin edilerek, çalışmada kullanılmak üzere uygun biçimde revizyona tabii tutulmuştur. İnceleme alanında Hançılı formasyonunun en iyi gözlendiği yerlerden ölçülü stratigrafik kesitler (ÖSK) ve noktasal örnekler alınmıştır. Ölçülü stratigrafik kesitler Çalseki, Sarıbeyler I, Sarıbeyler II, Sarıbeyler III ve Orhaniye olarak adlandırılmış olup noktasal örneklere ise CS ve KLC simgeleri verilmiştir (Şekil 1.2). 2

17 Şekil 1.2 İnceleme alanının örnekleme ve jeoloji haritası (Akyürek vd den değiştirilerek alınmıştır) 3

18 1.3.2 Laboratuvar çalışmaları Sahadan alınan örneklerin mineralojik bileşimlerinin belirlenmesi amacıyla kayaç örneklerinden ince kesitler yapılarak incelenmiştir. Bu kesitler Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnce Kesit Laboratuvarında hazırlanmış, Leitz marka polarizan mikroskopta incelenerek, mineralojik, dokusal ve petrografik özellikleri belirlendikten sonra kayaç adlamaları yapılmıştır. Mikroskobik incelemelerle tanımlamaları yapılamayan örnekler ile çamurtaşı örneklerinin tüm kayaç mineralojik bileşimlerinin belirlenmesi amacıyla X-Işınları kırınım (XRD) analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla sahadan derlenen; renk ve karbonat oranına göre ayırtlanan çeşitli litolojideki 25 adet kayaç örneği, tüm kayaç toz kırınım analiz yöntemine tabi tutularak incelenmiştir. XRD çekimleri, oda sıcaklığında kurutulan ve Fritschvibrating Cup Mill Pulverisette 9 marka kayaç öğütme cihazında pudra haline getirilen örnekler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu örnekler MTA Genel Müdürlüğü, Maden Analizleri ve Teknoloji (MAT) Dairesi labaratuvarındaki Phillips PW model X-Işınları Difraktometresi kullanılarak tüm kaya ve kil fraksiyonu çekimleri yapılmıştır. Çalışmanın amacına uygun olacak şekilde 5 o - 65 o lik açı aralıkları kullanılmıştır. Kil fraksiyonu incelemelerinde normal (N), Etilen Glikollü (EG), ve fırınlanmış olmak üzere üç adet çekim yapılmıştır. Elde edilen difraktogramlar ise American Standart for Testing Material kartoteksi (ASTM 1972) kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu örneklerin yarı nicel yüzdeleri ise dış standart yöntemi (Brindley 1980) esas alınarak hesaplanmıştır (Gündoğdu 1982). Ayrıca, inceleme alanındaki değişik litolojilere ait birimlerden alınan örneklerin ana ve iz element çözümlemeleri için Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Mineraloji ve Petrografi Araştırma Laboratuvarında Spectro XLAB 2000 PED XRF (Polarized Energy Dispersive XRF) ve Spectro MIDEX-M cihazları kullanılmıştır. XRF analizlerinde; toz örnek Al-kapsüllere konulup, yaklaşık 10 tonluk yük altında preslenerek elde edilen pastiller üzerinde yapılmıştır. Tüm kayaç kimyasal 4

19 çözümlemelerde ana (major) elementler % oksit cinsinden SiO 2, TiO 2, AI 2 O 3, Fe 2 O 3, MnO, MgO, CaO, Na 2 O, K 2 O, P 2 O 5, SO 3, Cl, V 2 O 5, Cr 2 O 3 ; iz / eser element çözümlemelerinde ise ppm cinsinden Co, Ni, Cu, Zn, Ga, Ge, As, Se, Br, Rb, Sr, Y, Zr, Nb, Mo, Ag, Cd, In, Sn, Sb, Te, I, Cs, Ba, La, Ce, Hf, Ta, W, Au, Hg, Ti, Pb, Bi, Th, U elementlerini kapsamaktadır. Ateşte kayıp (LOI) ise örneğin etüvde 110 C'de bir gece kurutulup, fırında 1000 C deki yaklaşık 12 saat ısıtıldıktan sonra H 2 O ve diğer uçucu bileşenlerin ağırlık cinsinden yüzdesi olarak ifade edilmiştir. Hançılı formasyonu ile kaliş oluşumundaki kil minerallerinin mikromorfolojileri ile bu minerallerin birbirleriyle ve karbonatlı birimlerle olan dokusal ve kökensel ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla örnekler Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) laboratuvarında JEOL JSM LV model Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile incelenmiştir. Kristallerin yarı nicel element içeriklerini de IXRF markalı EDX ile yapılmıştır. İnceleme alanında fosil bulundurabilecek çamurtaşı gibi birimlerden yaş bulguları elde edebilmek amacıyla yıkama yapılmıştır. Yaklaşık gr. örnek 1 litrelik cam behere konularak, ayrışmanın hızlı olması için üzerine sıcak su ilave edilerek karıştırılmış ve bir süre böyle bekletilmiştir. Örnek içersindeki karbonat ve kilin miktarına bağlı olarak üzerine 10-15cc lik hidrojen peroksit (H 2 O 2 ) ilave edilerek köpürme bitinceye kadar beklenilmiştir. Köpürme işlemi tamamladığında 35, 60, 120 mesh lik elekler kullanılarak örnekler saf su ile yıkandıktan sonra, her bir elekteki örnek cam petrilere alınmış, kuruması için etüve yerleştirilmiştir. Daha sonra biyojen mikroskop yardımıyla ayıklanan fosillerin tanımı ve yaşlandırılması yapılmıştır (Hoşgör 2006) Büro çalışmaları Büro çalışmaları kapsamında, arazide yapılan çalışmalar ile laboratuvar çalışmalarından elde edilen veriler değerlendirilerek yorumlanmıştır. Tez yazımı sırasında harita ve ölçülü stratigrafik kesitlerin (ÖSK) çiziminde Macromedia Freehand 10.0 çizim 5

20 programı, XRD difraktogramları çiziminde ise paint ve microsoft word programı kullanılmıştır. Saha ve laboratuvar çalışmaları neticesinde elde edilen sonuçların tamamı bu tez kapsamında ortaya konulmuştur. 1.4 Önceki Çalışmalar Ankara civarı, Oligosen ve Pliyosen arasında Anadolu da etkin olan Tersiyer volkanizmasının önemli merkezlerinden biridir. Bu nedenle Ankara-Çankırı-Çubuk dolaylarında yüzlekler veren ve stratigrafik ilişkilere dayanarak Erken Eosen ve Neojen yaşlı olarak tanımlanan volkaniklerin jeolojisi, jeokimyası ve petrografisi üzerine çok sayıda çalışma yapılmıştır (Erol 1954, Büyükönal 1971, Şengün 1971, Tankut 1985, Tankut and Türkmenoğlu 1988, Türkecan vd. 1991, Seyitoğlu and Büyükönal 1995, Üstünışık 2004). İnceleme alanı ve yakın çevresinde yapılan jeolojik, paleontolojik, mineralojik ve sedimantolojik çalışmalar ile ülkemizde kaliş oluşumu üzerine yapılan jeoloji çalışmaları sırasıyla aşağıda özetlenmiştir. Salomon-Calvi (1940) Ankara dolayındaki litostratigrafik serilerin; Dikmen grovak serisi, Çaldağ kalkerleri, Yakacık Liyası, İstanbul boğazı Jurasiği, Karyağdı dağı flişleri ve Ayaş dağı Neojeni ile devam eden serilerden oluştuğunu belirtmiştir. Ünlü (1974) Kazan (Bolu) ve Peçenek (Ankara) alanının jeotermal amaçlı çalışmasında, volkanitleri alt ve ara lav olarak ayırtlamış, alt lavların Eosen, ara lavların Miyosen yaşlı olduklarını belirtmiştir. Ürgün (1974) Ankara nın 30 km. batısında Sincan köyü ile Ayaş kazası arasında kalan bölgeyi jeolojik ve jeotermik enerji yönünden incelemiştir. Tatlı (1975) Çubuk-Melikşah bölgesinin jeolojisi ve jeotermal enerji olanaklarını araştırmış ve Triyas yaşlı kireçtaşları ile Paleozoyik içindeki kristalize kireçtaşlarının 6

21 hazne kayaç, Pliyosen yaşlı Sinap formasyonunun ise örtü kayaç olduğunu ifade etmiştir. Erişen ve Ünlü (1980) Ankara çevresinde daha önce jeotermal amaçlı yapılan çalışmaları derleyerek bölgenin 1/ ölçekli jeoloji haritasını hazırlamışlardır. Çavuşgil ve Kapur (1985) Adana Kurttepe yöresinde yer alan paleosolik kaliş oluşumunu, kimyasal, mikromorfolojik ve mineralojik olarak incelemişlerdir. Şenol ve Kapur (1985) Yumurtalık (Adana) dolayında jeolojik ve pedolojik olmak üzere iki tip kaliş oluşumunun varlığından söz etmişlerdir. Çayırlı (1988) Ankara ili çevresinde bulunan Neojen yaşlı gölsel volkanosedimanter çökelleri ekonomik yönden araştırarak, zeolit yataklanmalarını incelemiştir. Gökten vd. (1988) Ankara kuzeybatısında Bağlum ve Kazan yerleşim alanları arasında yüzeyleyen Geç Kretase-Pliyosen serilerinin stratigrafisini ve tektoniğini incelemişlerdir. Kazancı ve Gökten (1988) Ankara kuzeyinde Lezgi-Orhaniye-Kınık köyleri civarında, D-B uzanımlı Paleosen yaşlı örgülü ve menderesli akarsu tortullarının bulunduğunu ve depolanmanın da Paleosen boyunca etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Akyürek vd. (1996) Ankara ilinin çevre jeolojisi ve doğal kaynaklarını araştırmışlar ve Ankara ili ile çevresinin stratigrafisini detaylı olarak ortaya koymuşlardır. Atabey vd. (1998) Kırşehir masifi üzerinde gelişmiş çöküntü havzalarını oluşturan Geç Miyosen-Pliyosen yaşlı tortul istifleri içerisindeki karbonatlı oluşumları kaliş olarak tanımlamışlar ve bu kalişlerin 3 ayrı zonda yer aldığını belirlemişlerdir. Karakaş and Kadir (1998) Konya kuzeyinde yer alan Neojen yaşlı gölsel birimleri incelemişlerdir. Gölsel birimlerdeki karbonatlı kayaçlarda, sürekli olarak değişen 7

22 iklimler sonucunda kalkritleşmelerin meydana geldiğini, sepiyolit, paligorskit ve simektit gibi neoform kil minerallerinin oluştuğunu belirtmişlerdir. Ocakoğlu (1998) Ankara kuzeyi Orhaniye bölgesindeki Üst Kretase-Eosen istifinin kil stratigrafisini inceleyerek bu bölgedeki eski ortamsal ve iklimsel koşullar hakkında yorumlar yapmıştır. Besbelli ve Varol (2002) Ankara-Çubuk bölgesindeki Tekke volkanitlerindeki hidrotermal alterasyon ürünü olan kil mineralleşmelerini incelemiş ve farklı tipteki kil mineralleri ile alterasyon zonları arasında ilişkiyi kurmaya çalışmışlardır. Fortelius et al. (2003) Ankara nın kuzeybatısında Kazan bucağı civarındaki memeli fauna lokalitesideki fosil tiplerini incelemiş ve bu alanda mostra veren Sinap formasyonunun yaşını memeli fauna topluluklarına göre Miyosen olduğunu belirtmişlerdir. 8

23 2.STRATİGRAFİ 2.1 Genel Tanım İnceleme alanı ve yakın çevresinin genel jeolojisi, stratigrafisi ve jeolojik evrimine yönelik olarak yapılan çok sayıda çalışma bulunmaktadır (Akyürek vd. 1982, Ocakoğlu 1998, Fortelius et al. 2003). Bu çalışmalarda özellikle temel kayaçlar ile genç birimler litostratigrafik olarak ayırtlanmış, benzer yaş ve litolojideki birimler formasyon mertebesinde farklı adlamalarla tanımlanmışlardır (Şekil 2.1). Şekil 2.1 İnceleme alanındaki birimler ve karşılaştırılması 9

24 İnceleme alanında mostraları belirlenen Paleosen yaşlı birimleri Erişen ve Ünlü (1980) Asmalı formasyonu, Eosen yaşlı birimleri Lezgi ve Sarıkaya formasyonu, Miyosen yaşlı birimleri Pazar formasyonu ve Pliyosen yaşlı birimleri ise Sinap formasyonu olarak adlandırmışlardır. Akyürek vd. (1996) ise aynı yaş ve benzer litolojideki Paleosen yaşlı birimleri Kızılçukur formasyonu, Eosen yaşlı birimleri Çayraz formasyonu, Miyosen yaşlı birimleri Hançılı ve Mamak formasyonları ile Tekke volkaniti, Pliyosen yaşlı birimleri ise Gölbaşı formasyonu olarak belirtmişlerdir. Ankara ve Çankırı bölgesinde önemli kil yataklarının (bentonit) Hançılı formasyonu içerisinde yer aldığı çok sayıdaki çalışmada ifade edilmiştir (Özoğul 1976, Özoğuz ve Altıntaş 1985, Güngör and Türkmenoğlu 1993, Şener vd. 1994, Türkmenoğlu vd. 1995). Bu tez çalışmasında kil minerallerinin araştırılması amaçlanmış olup, yakın civardaki diğer kil oluşumlarının içerisinde bulundukları formasyonlarla bir birliktelik sağlanması amacıyla Akyürek vd. (1996) tarafından belirtilen formasyon adları kullanılmıştır. İnceleme alanında tanımlanan Tersiyer yaşlı litostratigrafik birimlerin tabanında Triyas, Jura ve Üst Kretase yaşlı birimler yer almaktadır (Akyürek vd. 1996). Bu birimler sedimanter ve metamorfik kayaçlar ile karakterize olup, bu çalışmada ayırtlanmadan Tersiyer öncesi temel birimler şeklinde verilmiştir (Şekil 2.2). 10

25 LÝTOLOJÝ AÇIKLAMALAR KUVATERNER 8 8 Alüvyon UYUMSUZLUK Gölbaþýformasyonu: konglomera, kumtaþý, çamurtaþý Tekke Volkaniti: andezit, trakiandezit, bazalt, tüf, aglomera ve dasit M amak formasyonu: andezit, bazalt, aglomera, tüf Hançýlýformasyonu: çamurtaþý, kireçtaþý, killi kumlu dolomit, kumlu dolomit, dolomit UYUMSUZLUK 3 3 Çayraz formasyonu: kireçtaþý ve marn UYUMSUZLUK 2 2 Kýzýlçukur formasyonu: konglomera, kumtaþý, çamurtaþý ve kireçtaþý TERSÝYER ÖNCESÝ 1 UYUMSUZLUK 1 Temel birimler: konglomera, kumtaþý, çamurtaþý, kireçtaþý, þeyl, metakonglomera, metakumtaþý, metaçamurtaþý, metakireçtaþý, aglomera, volkanit ve tüf ÖLÇEKSÝZ Şekil 2.2 İnceleme alanının genelleştirilmiş dikme kesiti 11

26 2.2 Tersiyer Öncesi Birimler (Temel Kayalar) Tersiyer öncesi birimler inceleme alanımızda özellikle Çalseki köyü civarında kuzeygüney doğrultusunda geniş bir alanda yayılım göstermektedir (Şekil 1.2). Sahanın en yaşlı birimini metakonglomera, metakumtaşı, metaçamurtaşı, kumlu metakireçtaşı, metakireçtaşı ile aglomera, volkanit ve tüfler ile temsil edilen Triyas yaşlı birimler (Elmadağ formasyonu) oluşturmaktadır (Akyürek vd. 1996) (Şekil 2.1). Birimin içerisinde Permiyen yaşlı kireçtaşı blokları yer almaktadır. Ayrıca bölgede rekristalize kireçtaşları ile karakterize olan (Keçikaya formasyonu) Triyas yaşlı birimler bulunmaktadır. Bu birimlerin üzerine uyumsuzlukla konglomera, kumtaşı, çamurtaşı, kumlu kireçtaşı (Hasanoğlan formasyonu) ile çört bantlı ve yumrulu killi kireçtaşlarından (Akbayır formasyonu) oluşan Jura yaşlı birimler gelmektedir. Jura yaşlı birimler uyumsuzlukla Geç Kretase yaşlı (Haymana formasyonu) konglomera, kumtaşı, çamurtaşı ve şeyl birimine geçmektedir (Şekil 2.1, 2.3). Şekil 2.3 Çalseki köyü civarında Geç Kretase yaşlı Haymana formasyonunu oluşturan a. çamurtaşı ve b. kumtaşı birimlerinin ardalanmasının yakından saha görünümü İnceleme alanında Haymana formasyonunu oluşturan yeşil renkli çamurtaşı birimleri içerisinde bivalv ve rudist kavkıları ile mercan örneklerinden Cunnolites (Paracunnolites) krumbecki Stefani, Cunnolites (Cunnolites) profondus Oppenheim, 12

27 Cunnolites sp., gastropod sınıfından ise Aporrhais sp. tanımlanmış olup (Hoşgör 2006) formasyonun yaşının daha önceki çalışmacıların da belirttiği gibi Geç Kretase olduğu belirlenmiştir. 2.3 Tersiyer İnceleme alanındaki Tersiyer birimlerini; Paleosen yaşlı Kızılçukur, Eosen yaşlı Çayraz, Miyosen yaşlı Hançılı, Mamak formasyonları ve Tekke volkaniti ile Miyo-Pliyosen yaşlı Gölbaşı formasyonu oluşturmaktadır (Şekil 1.2, 2.2) Kızılçukur Formasyonu (Tkı) Kızılçukur formasyonu inceleme alanımızın özellikle Sarıbeyler köyü civarında geniş yayılımlıdır. Ayrıca Orhaniye köyünün güneyinde ve doğusunda, Kılıçlar köyünün güneyinde ve Melikşah köyünün güneybatısında yayılım göstermektedir (Şekil 1.2). Birim ilk kez Hakyemez vd. (1986) tarafından adlandırılmıştır. Kızılçukur formasyonu konglomera, kumtaşı, çamurtaşı ve kireçtaşı birimlerinden oluşur. İnceleme alanında Kızılçukur formasyonu konglomera ve çamurtaşı birimlerinden oluşup genellikle birimler kırmızı renkte görülür (Şekil 2.4). Şekil 2.4 Melikşah köyü civarındaki Paleosen yaşlı Kızılçukur formasyonunu oluşturan a. konglomera ve b. çamurtaşı birimlerinin saha görünümü 13

28 Sahada Kızılçukur formasyonu Tersiyer öncesi birimler üzerinde uyumsuz olarak bulunur. Formasyonun üzerinde ise Çayraz formasyonu uyumsuz olarak yer alır (Şekil 2.2). Akyürek vd. (1996) tarafından Kızılçukur formasyonundaki kireçtaşı birimlerinde belirledikleri rotalia sp., textularia sp., milliolidea, rotaliidae, miscellaneidae, valvulinidea, bryozoa ve mercan fosillerine göre formasyonun yaşını Paleosen olarak ifade etmişlerdir Çayraz Formasyonu (Tça) Çayraz formasyonu inceleme alanımızın kuzeydoğusundan güneybatısına doğru bir yayılım göstermektedir (Şekil 1.2). Tip yeri Haymana havzasında olan formasyon ilk kez Schimidt (1960) tarafından tanımlanmıştır. Sahada tipik sarımsı rengi ve bol Nummulites içeriği ile kolayca ayırt edilebilen formasyon kireçtaşı ve marn ardalanmasından oluşur (Şekil 2.5). Yer yer kireçtaşları arasında ara bandlar şeklinde kumlu düzeyler bulunmakta olup kireçtaşları kumlu kireçtaşı litolojisinde izlenmektedir. Şekil 2.5 Sarıbeyler köyü civarındaki Eosen yaşlı Çayraz formasyonunu oluşturan sarı renkli bol Nummulitesli kireçtaşı (kçt) biriminin yakından saha görünümü Çayraz formasyonu altta Paleosen yaşlı Kızılçukur formasyonu üzerine uyumsuz olarak gelmektedir (Şekil 2.2). İnceleme alanımızın bazı yerlerinde ise formasyon Tersiyer öncesi birimlerden Üst Kretase yaşlı Haymana formasyonu üzerinde uyumsuz olarak bulunmaktadır (Şekil 2.6). Formasyonun üstünde ise Miyosen yaşlı birimler uyumsuz 14

29 olarak yer alır. Çayraz formasyonunun yaşı daha önceki araştırıcılar (Ünalan vd. 1976) tarafından belirlenen Nummulites ve Alveolina türlerine göre Eosen olarak verilmiştir. Şekil 2.6 Sarıbeyler köyü civarında Tersiyer öncesi birimlerden (T.Ö.) Haymana (Üst Kretase) formasyonu ile Tersiyer birimlerinden Çayraz (Tça) (Eosen) ve Hançılı (Th) (Miyosen) formasyonlarının geçişi Hançılı Formasyonu (Th) İnceleme alanımızda Hançılı formasyonu kuzeydoğudan güneybatıya doğru bir yayılım göstermektedir (Şekil 1.2). İlk kez Akyürek vd. (1980) tarafından adlandırılan formasyonun tipik mostralarının Çankırı ili Hançılı ilçesi çevresinde gözlendiği belirtilmiştir. Hançılı formasyonu kiltaşı, kireçtaşı, killi kireçtaşı, kumtaşı, çamurtaşı, marn, dolomit ve tüfit litolojisine sahiptir. İnceleme alanında formasyon açık yeşil renkli çamurtaşı, beyaz ve krem-bej renkli karbonat ve killi karbonat birimleri ile temsil edilir (Şekil 2.7). 15

30 Şekil 2.7 Sarıbeyler köyü civarında Erken-Orta Miyosen yaşlı Hançılı formasyonunu oluşturan karbonat (k.) ve killi karbonat (k.k.) birimlerinin saha görünümü Sarıbeyler köyü civarında karbonat düzeylerinde kaliş (kalkrit) oluşumunun varlığı belirlenmiştir (Şekil 2.8). GD KB K Şekil 2.8 Sarıbeyler köyü civarındaki Hançılı formasyonundaki kaliş (K) oluşumunun saha görünümü Kaliş terimi kalkrit ile eş anlamda kullanılmış olan genel bir terim olup, kurak ve yarı kurak iklimlerde, vadoz zonda (karasal ortamda), gevşek çökeller, tortul kayaçlar veya topraklar içinde veya üzerinde oluşan, hakim olarak ikincil kalsiyum karbonat çökelimlerini ifade etmektedir (Aristarain 1970, Goudie 1973, Watts 1980, Wright and Tucker 1991, Demicco and Hardie 1994, Goudie 1996). İnceleme alanındaki yeşil renkli 16

31 çamurtaşı birimlerinin üzerinde yer alan gölsel karbonat birimleri bu çalışmada kaliş (kalkrit) olarak tanımlanmıştır. Hançılı formasyonu Eosen yaşlı Çayraz formasyonu üzerinde uyumsuz olarak bulunur. Formasyon Mamak formasyonu ve Tekke volkanitleri ile yanal yönde dereceli geçişli bulunur. Hançılı formasyonunun üzerinde ise Miyo-Pliyosen yaşlı Gölbaşı formasyonu uyumlu bir şekilde yer alır (Şekil 2.2). İnceleme alanımızın bazı yerlerinde ise formasyon Tersiyer öncesi birimlerden Üst Kretase yaşlı Haymana formasyonu üzerinde uyumsuz olarak bulunmaktadır (Şekil 2.9). Şekil 2.9 Sarıbeyler köyü civarında Tersiyer öncesi birimlerden (T.Ö.) Haymana (Üst Kretase) formasyonu ile Tersiyer birimlerinden Hançılı (Th) (Alt-Orta Miyosen) formasyonunun geçişi Hançılı formasyonundaki çamurtaşı ve marn birimlerinde Akyürek vd. (1980) tarafından Candona Steinheimensis, Candona convexa ve Candona sp. fosilleri tanımlanmış olup yaşı Orta-Geç Miyosen olarak belirtilmiştir. İnceleme alanımızda krem-bej renkli karbonatlı birim içerisinde Neojen in tipik gölsel Gastropod cinslerinden Planorbarius Duméril 1806 ya ait kalıplar izlenmiş olup yaşı Orta Miyosen olarak yorumlanmıştır (Hoşgör 2006). Bölgede Hançılı formasyonunun stratigrafik konumu, fosil içeriği ve daha önceki çalışmacıların (Karadenizli vd. 2003) yaşlandırılmaları dikkate alınarak formasyonun yaşı bu çalışmada Erken-Orta Miyosen olarak alınmıştır. 17

32 2.3.4 Mamak Formasyonu (Tma) İnceleme alanımızın kuzeyinde küçük bir alanda Mamak formasyonuna ait mostralar belirlenmiştir (Şekil 1.2). Mamak formasyonu, aglomera, tüf ve andezit, bazalt bileşimli lavlardan oluşmaktadır (Akyürek vd. 1996). İnceleme alanında bazaltlarla temsil edilen Mamak formasyonunda sarı-kırmızı renklerde izlenen alterasyonlar belirlenmiştir (Şekil 2.10). Formasyon yanal yönde Hançılı formasyonu ve Tekke volkanitleri ile geçişli olması nedeniyle yaşı Geç Miyosen olarak kabul edilmiştir (Akyürek vd. 1980). Mamak formasyonu üzerine uyumlu olarak Miyo-Pliyosen yaşlı Gölbaşı formasyonu yer alır. Şekil 2.10 Peçenek köyü civarında Miyosen yaşlı Mamak formasyonunu oluşturan bazalt biriminde sarı-kırmızı renklerde izlenen alterasyonların yakından saha görünümü Tekke Volkaniti (Tt) Tekke volkaniti inceleme alanımızın özellikle kuzey bölümünde küçük bir alanda yayılım göstermektedir (Şekil 1.2). İlk kez Akyürek vd. (1982, 1984) tarafından adlandırılan birim andezit, trakiandezit, bazalt, tüf ve dasitten oluştuğu belirtilmiştir (Şekil 2.11). 18

33 Şekil 2.11 Tekke volkanitlerinin saha görünümü İnceleme alanında andezitlerle temsil edilen Tekke volkaniti, Mamak ve Hançılı formasyonu ile yanal yönde geçişli olarak izlenir (Şekil 2.2). Formasyon üzerinde uyumlu olarak Miyo-Pliyosen yaşlı Gölbaşı formasyonu bulunur Gölbaşı Formasyonu (Tg) Gölbaşı formasyonu inceleme alanımızın doğusunda ve kuzeybatısında oldukça geniş bir yayılıma sahiptir (Şekil 1.2). İlk kez Akyürek vd. (1982, 1984) tarafından adlandırılan birim gri, boz, kırmızı renkli, tutturulmamış veya az tutturulmuş değişik boyda, farklı kökenli konglomera, kumtaşı, çamurtaşından oluşur. İnceleme alanında Gölbaşı formasyonu kahverenkli ve krem-bej renkli çamurtaşı, kumtaşı ve konglomera birimlerinden oluşur. Ayrıca kahverenkli çamurtaşı düzeyleri arasında krem-beyaz renkli yumru şekilli kaliş oluşumlarının varlığı gözlemlenmiştir (Şekil 2.12). 19

34 Şekil 2.12 Gölbaşı formasyonundaki gevşek yapılı çamurtaşı (ç) seviyeleri ile kaliş (k) oluşumunun saha görünümü Gölbaşı formasyonu taban düzeylerinde geçişli halde bulunan Hançılı ve Mamak formasyonları ile Tekke volkaniti üzerinde uyumlu olarak yer alır. Gölbaşı formasyonunda Akyürek vd. (1982, 1984) in yaptığı çalışmalarda fosil bulunamamış ve birimin yaşını, stratigrafik yeri ve eski çalışmalar göz önüne alınarak Pliyosen olarak kabul etmişlerdir. Buna karşın Erişen ve Ünlü (1980) stratigrafik olarak aynı seviyeye karşılık gelen ve benzer litolojideki birimleri Sinap formasyonu olarak tanımlamışlardır (Şekil 2.1). İnceleme alanının kuzeybatısında yer alan Sinap tepeden ismini alan formasyonun bu bölgedeki memeli fosil yatağından elde edilen omurgalı faunasına göre Fortelius et al. (2003) tarafından yaşının Miyosen olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada ise formasyonda herhangi bir fosil bulgusuna rastlanılmamış olması nedeniyle yaşı Miyo-Pliyosen olarak alınmıştır Kuvaterner Pliyosen yaşlı birim üzerinde uyumsuz olarak bulunan Kuvaterner yaşlı birimler kırmızı-kahverenkli çakıl, kumtaşı ve alüvyon ile temsil edilir. Alüvyon çökelleri, genelde pekişmemiş veya çok az pekişmiş kum, kil ve çakıldan oluşmuştur. 20

35 3. SEDİMANTOLOJİ Çalışma alanındaki Miyosen yaşlı Hançılı formasyonuna ait birimlerin sedimantolojisi, bu birimleri oluşturan fasiyes gruplarına göre ele alınıp incelenmiştir. Bunun için Hançılı formasyonundaki; çamurtaşı, karbonat (dolomit ve kireçtaşı) olarak ayrılan fasiyes gruplarının sedimantolojisi sırasıyla açıklanmaya çalışılmıştır. Arazide bu litoloji topluluklarının düşey yönde birbirleri ile olan ilişkileri, yanal yöndeki devamlılıkları araştırılmış ve en iyi temsil edildiği yerlerden stratigrafi kesitleri ölçülmüştür. Bu ÖSK lardan derlenen örnekler, makroskobik olarak renk, sertlik ve dokusal özellikleri dikkate alınarak elde edilen veriler de bu birimlerin sedimantolojik özelliklerinin açıklanmasında kullanılmıştır. 3.1 Çamurtaşı Fasiyesi Çamurtaşı fasiyesi, inceleme alanında ölçülen kesitlerin tümünde farklı renk ve kalınlıklarda izlenmiştir. Genellikle sahada yeşil, bordo, bordo-gri, kahverengi ve beyaz renkleri ile tipik olan çamurtaşı biriminin kalınlığı ise metre arasında değişmektedir. Çalseki kesit alanında (ÖSK I) Tersiyer öncesi temel kayalar üzerinde uyumsuz olarak yer alan çamurtaşı birimi istifin hemen hemen her seviyesinde izlenir (Şekil 3.1). Birim istifin orta seviyelerinde killi kumlu dolomit birimiyle ardalanmalı olarak bulunur. Genellikle bu kesit bölgesinde yeşil, bordo ve bordo-gri renklerde izlenen birimin kalınlığı metre arasında değişmektedir. 21

36 LÝTOLOJÝ LÝTOLOJÝK AÇIKLAMA 1338 CL-6 Krem-bej renkli kireçtaþý CL-5 Yeþil renkli çamurtaþý CL-4 Bordo renkli çamurtaþý CL-3 Gri-beyaz renkli killi-kumlu dolomit CL-2 Bordo-gri renkli çamurtaþý CL-1 Yeþil renkli çamurtaþý 1153 TERSÝYER ÖNCESÝ Tersiyer öncesi kayaçlar (Haymana formasyonu) 10 m. Şekil 3.1 Çalseki ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK I) 22

37 Sarıbeyler I no lu kesit alanında (ÖSK II) çamurtaşı birimi açık yeşil-yeşil renkte izlenmekte olup kumlu dolomit birimi ile ardalanmalı bir şekilde izlenmiştir (Şekil 3.2). LÝTOLOJÝ LÝTOLOJÝK AÇIKLAMA A-8 Krem-bej renkli kireçtaþý 1338 A-7 Yeþil renkli çamurtaþý A-6 A-5 A-4 Krem-bej kumlu dolomit Yeþil renkli çamurtaþý Krem renkli kumlu dolomit 1280 A-3 Yeþil renkli çamurtaþý 1255 A-2 A-1a A-1b TERSÝYER ÖNCESÝ Breþik yapýlý kalkerli dolomit Krem-bej renkli killi-kumlu dolomit Açýk yeþil renkli çamurtaþý Tersiyer öncesi kayaçlar (Haymana formasyonu) 5 m. Şekil 3.2 Sarıbeyler I no lu ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK II) İstifin taban seviyesinde 5 metre olarak ölçülen birim istifin orta seviyelerinde kalınlığı artmış ve 25 metre olarak ölçülmüştür. Bu kesit bölgesinde çamurtaşı biriminde ardalanmalı olarak izlenen artan ve/veya azalan kalınlık değişimi göl alanındaki su seviyesi değişimlerini yansıtır. 23

38 Sarıbeyler II no lu kesit alanında (ÖSK III) ise çamurtaşı birimi sahada yine açık yeşil renkli olarak dolomit birimi ile ardalanmalı olarak izlenir (Şekil ). LÝTOLOJÝ LÝTOLOJÝK AÇIKLAMA B-10 B-9 B-8 B-7 B-6 B-5b B-5a B-5b B-5a B-4 Krem-bej renkli kireçtaþý Dolomit Dolomit Açýk yeþil renkli çamurtaþý Bol kýrýk ve çatlaklý dolomit Dolomit Açýk yeþil renkli çamurtaþý Dolomit Açýk yeþil renkli çamurtaþý Krem-bej renkli fosilli dolomit B-3 Breþik yapýlý krem-bej renkli sert dolomit 1262 B-2 Krem-bej renkli bol kýrýk ve çatlaklý dolomit B-1 Yumrulu dolomit TERSÝYER ÖNCESÝ Tersiyer öncesi kayaçlar (Haymana formasyonu) 10 m. Şekil 3.3 Sarıbeyler II no lu ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK III) 24

39 Şekil 3.4 Hançılı formasyonunu oluşturan açık yeşil renkli çamurtaşı birimi (a) ile krem-bej renkli dolomit biriminin (b) saha görünümü Ancak, bu kesit alanında istifin orta seviyesinde yer alan çamurtaşı biriminin kalınlığı azalırken dolomit biriminin kalınlığı artmıştır. Çamurtaşı biriminin kalınlığı yaklaşık 3,5-5 metre olarak ölçülmüştür (Şekil 3.3). Sarıbeyler III no lu kesit alanında (ÖSK IV) istifin taban seviyesinde izlenen çamurtaşı birimi diğer kesit alanlarından farklı olarak beyaz rengiyle izlenmiştir (Şekil ). Birimin bu kesit alanındaki kalınlığı ise 3 metre olarak ölçülmüştür. Şekil 3.5 Sarıbeyler III no lu kesit alanında (ÖSK IV) beyaz renkli çamurtaşı biriminin yakından saha görünümü 25

40 LÝTOLOJÝ LÝTOLOJÝK AÇIKLAMA SB-2 Yeþil renkli kalkerli dolomit SB-1 Beyaz renkli çamurtaþý 1 m. Şekil 3.6 Sarıbeyler III no lu ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK IV) Orhaniye kesit alanında (ÖSK V) istifin taban ve orta seviyelerinde izlenen çamurtaşı birimi kahverengi ve yeşil rengi ile tipiktir (Şekil ). Bu alanda birimin kalınlığı ise yaklaşık olarak 8-10 metre ölçülmüştür. Şekil 3.7 Orhaniye kesit alanında yeşil renkli çamurtaşı biriminin yakından saha görünümü 26

41 LÝTOLOJÝ LÝTOLOJÝK AÇIKLAMA OH-3 Krem-bej renkli kireçtaþý 1009 OH-2 Yeþil renkli çamurtaþý OH-1 Kahverenkli çamurtaþý 5 m. Şekil 3.8 Orhaniye ölçülü stratigrafi kesiti (ÖSK V) 3.2 Karbonat Fasiyesi İnceleme alanında çamurtaşı birimleri üzerinde ve/veya içerisindeki dikey ve yatay konumlu olarak bulunan karbonat fasiyesi dolomit ve kireçtaşı birimleri ile temsil edilir. Sahada genellikle farklı renk ve litolojide izlenen, laminalı, ince tabakalı, breşik yapılı karbonat (dolomit ve kireçtaşı) seviyelerinde tatlı su diyajenezinin izlerini taşıyan kaliş oluşumu belirlenmiştir (Şekil 3.9). GD KB Şekil 3.9 Sarıbeyler köyü civarında karbonat seviyelerinde izlenen kaliş oluşumunun saha görünümü 27

42 Kaliş oluşumun gözlendiği dolomit ve kireçtaşı birimlerinin sedimantolojik özellikleri aşağıda tek tek ele alınıp açıklanacaktır Dolomit Birimi Birim stratigrafik olarak istifin farklı seviyelerinde krem-bej, gri-beyaz ve yeşil renkleri ile tipiktir. Ölçülü stratigrafik kesit alanlarında dikey ve yanal yönde litolojik özellikleri dikkate alınarak incelendiğinde saf, kumlu, killi kumlu ve kalkerli dolomit birimi olarak ayırtlanmıştır. Saf dolomit birimi inceleme alanının yalnızca Sarıbeyler II no lu kesit alanında (ÖSK III) izlenmiştir. Birim istifin orta ve üst seviyelerinde çamurtaşı seviyeleri ile ardalanmalı olarak bulunur. İstifin taban seviyesinden tavan seviyesine doğru azalan bir kalınlık sergilediği belirlenen dolomit seviyelerinin kalınlığı 5-32 metre arasında değişmektedir (Şekil 3.3). Sahada krem-bej renkleri ile tipik olan dolomit birimi Sarıbeyler II no lu kesit alanında istifin taban seviyesinde yumrulu bir yapıda izlenmiştir (Şekil 3.3, 3.10). Şekil 3.10 Sarıbeyler II no lu kesit alanında krem-bej renkli yumrulu dolomit seviyesinin (a) yakından saha görünümü 28

43 Yumrulu saf dolomit seviyesi üzerine kalınlığı yaklaşık 14 metre olarak ölçülen, krembej renkli, bol kırık ve çatlaklı dolomit seviyesinin oluşturduğu kaliş oluşumu yer almaktadır (Şekil 3.11). Şekil 3.11 Sarıbeyler II no lu (ÖSK III) kesit alanında kaliş oluşumundaki bol kırık ve çatlaklı dolomit seviyesinin yakından saha görünümü Sarıbeyler II no lu kesit alanında kaliş oluşumunun izlendiği dolomit seviyelerinde breşleşmelerin yanı sıra kıvrımlı yapılar da gözlenmiştir (Şekil 3.12). Şekil 3.12 Sarıbeyler II no lu kesit alanında kıvrımlı bir yapı sunan breşleşmiş dolomit seviyelerinin yakından saha görünümü 29

44 Ayrıca, dolomit seviyelerinde oygulama izleri sonucu oluşan ve sahada kolayca tanınan bitki kök izlerine rastlanılmıştır (Şekil 3.13). Şekil 3.13 Sarıbeyler II no lu kesit alanında dolomit seviyelerinde izlenen bitki kök izlerinin yakından saha görünümü Bununla birlikte, dolomit seviyelerinde Neojen in tipik gölsel Gastropod cinslerinden Planorbarius Duméril 1806 ya ait kalıplar izlenmiş olup, birimin yaşı Orta Miyosen olarak yorumlanmıştır (Hoşgör 2006) (Şekil 3.14). Şekil 3.14 Sarıbeyler II no lu kesit alanında dolomit seviyesindeki fosil kalıplarının yakından saha görünümü 30

45 Morfolojik ve litolojik özellikleri belirtilen dolomit biriminde, su hareketlerine bağlı olarak oluşan kuruma çatlakları ve erime boşlukları ile bu boşlukların ikincil kalsit kristalleri tarafından doldurulması ile oluşan yapılar yaygın olarak izlenmiştir (Şekil 3.15). Şekil 3.15 İnceleme alanında dolomit seviyesinde izlenen erime boşluklarının ikincil kalsit kristalleriyle dolmasının yakından saha görünümü Ayrıca, dolomit seviyelerinde kurak dönemleri takip eden ıslak iklim koşullarını yansıtan topraklaşmalar da gözlenmiştir (Şekil 3.16). Dolomit birimindeki kuruma çatlakları, topraklaşma ve bitki kök izleri ortamdaki su derinliğinin sınırlı kaldığını işaretler. Bu yapılar depolanmanın kesildiği kurak dönemlerde yeraltı suyunun buharlaşmasının bir ürünü olarak da oluşmuşlardır. Yani dolomit birimi üzerinde gözlenen topraklaşma iklimlerdeki değişmeler sonucu oluşmuştur. Bu tür mikromorfolojik yapıların kaliş ortamlarında izlendiği Gouide (1983) tarafından da belirtilmiştir. 31

46 T D D T D Şekil 3.16 Sarıbeyler II no lu kesit alanında dolomit (D) seviyesinde izlenen topraklaşmanın (T) yakından saha görünümü İnceleme alanında dolomit düzeylerinde çökmeden dolayı oluşan sinsedimanter deformasyon yapısına da rastlamak mümkündür (Şekil 3.17). Şekil 3.17 Sarıbeyler II no lu kesit alanında saf dolomit seviyesinde izlenen sinsedimanter deformasyon yapısının yakından saha görünümü İnceleme alanında Çalseki (ÖSK I) ve Sarıbeyler I (ÖSK II) kesit alanlarında çamurtaşı seviyeleri ile ardalanmalı olarak bulunan dolomit birimi bileşimindeki kil ve kum miktarının artmasına bağlı olarak killi kumlu dolomit litolojisinde izlenmiştir. Killi kumlu dolomit seviyeleri genellikle saf dolomit seviyelerine göre daha gevşek dokuda ve dağılgan bir özelliktedir (Şekil ). Bu birim Çalseki kesit alanının orta 32

47 seviyesinde gri-beyaz rengiyle izlenirken Sarıbeyler I kesit alanının taban seviyesinde krem-bej rengiyle tipiktir. Birimin kalınlığı Çalseki köyü civarında yaklaşık olarak 25 metre ölçülmüştür. Buna karşın Sarıbeyler I kesit alanında birimin kalınlığının azaldığı ve yaklaşık olarak 5 metre olduğu belirlenmiştir. Kumlu dolomit birimi ise inceleme alanında sadece Sarıbeyler I kesit bölgesinde belirlenmiştir (Şekil 3.2). Birim arazide krem rengiyle tipiktir. Bu kesit alanında açık yeşil renkli çamurtaşı birimleriyle ardalanmalı olarak izlenen kumlu dolomit biriminin kalınlığı 2-10 metre arasında değişmektedir (Şekil 3.2). İnceleme alanındaki dolomit seviyelerinden alınan örneklerin X-Işınları kırınım yöntemi ile incelenmeleri sonucunda dolomit mineraline kalsit mineralinin eşlik ettiği belirlenmiştir. Dolomit mineraline eşlik eden kalsit mineralinin miktarına bakılmaksızın bu seviyeler kalkerli dolomit olarak tanımlanmıştır. Kalkerli dolomit seviyeleri Sarıbeyler I kesit alanını taban seviyesi ile Sarıbeyler III kesit alanında istifin tavan seviyelerinde yer aldığı belirlenmiştir (Şekil 3.2, 3.6). Bu kesit bölgelerinde kalkerli dolomit birimi istifin farklı seviyelerinde izlenmesinin yanı sıra renk ve dokusal özelliklerinde de farklılanmaların olduğu gözlenmiştir. Sarıbeyler I kesit alanında birim krem renkli, sert ve kompakt bir görünümde iken Sarıbeyler III kesit alanında yeşil renkli, yumuşak ve dağılgan bir özelliktedir (Şekil 3.18). Birim her iki kesit alanında da benzer kalınlıkta olup 5-6 metre civarında ölçülmüştür. 33

48 Şekil 3.18 Sarıbeyler I no lu kesit alanında krem-bej renkli kalkerli dolomit seviyesinin yakından saha görünümü Sarıbeyler I kesit alanında izlenen kalkerli dolomit biriminde, saf dolomit biriminde olduğu gibi breşik yapının varlığı gözlenmiştir (Şekil 3.19). Şekil 3.19 Sarıbeyler I no lu kesit alanında krem-bej renkli breşik yapılı kalkerli dolomit seviyesinin yakından saha görünümü Ayrıca, yeşil renkli çamurtaşı seviyelerinin üzerinde yer alan dolomit seviyelerinde yatay konumlu, laminalı karbonat kabuğunun varlığı da belirlenmiştir (Şekil 3.20). 34

49 Şekil 3.20 Sarıbeyler I no lu kesit alanında dolomit seviyesinde yatay konumlu, laminalı karbonat kabuğun yakından saha görünümü Benzer şekilde Atabey vd. (1998) yaptıkları çalışmada karbonat kabukların istifin tavan seviyelerinde yer aldığını ve su tablasının konumuna bağlı olarak oluştuğunu ifade etmişlerdir. Karbonatlı kabukların genellikle karbonat kayaçları ile karbonatlı topraklarda geliştiği bilinmektedir. Özellikle de ıslak iklim dönemlerinde karbonatlı kayaçların ya da karbonatlı toprakların kırık, çatlak veya gözeneklerinde dolaşan sular bu kayaçları yıkayarak kalsiyum bikarbonatca zengin doygun eriyiklere dönüşmektedirler. Bunu takip eden kurak ve yarı kurak mevsimlerde kapilarite ile yükselen bu eriyikler içerisindeki karbondioksit (CO 2 ) uçmakta ve çözelti CaCO 3 ca zenginleşerek kaliş tipi karbonat kabuklarını oluşturmaktadır Kireçtaşı Birimi İnceleme alanındaki Çalseki, Sarıbeyler I, Sarıbeyler II ve Orhaniye kesit alanlarında yayılım gösteren kireçtaşı birimi Erken-Orta Miyosen yaşlı Hançılı formasyonunun tavan seviyesini oluşturur (Şekil , 3.8). Birim bu kesit alanlarında krem-bej rengiyle tanınır. Birim dikey ve yanal yönde litolojik özellikleri dikkate alınarak incelendiğinde saf kireçtaşı birimi olarak ayırtlanmıştır. İnceleme alanının güneybatısında yer alan Orhaniye köyü civarındaki saf kireçtaşı birimi sert, çatlaklı ve gözenekli bir yapıda bulunmaktadır (Şekil ). 35

50 Şekil 3.21 Orhaniye köyü civarında krem-bej renkli saf kireçtaşı birimindeki gözenekli yapının yakından saha görünümü Şekil 3.22 Orhaniye köyü civarında krem-bej renkli saf kireçtaşı birimindeki çatlaklı yapıların yakından saha görünümü Bu kesit alanlarında kireçtaşı birimi farklı kalınlıklara sahiptir. Çalseki kesit alanında birimin kalınlığı yaklaşık olarak 3 metre ölçülmüştür (Şekil 3.1). Buna karşın Sarıbeyler I no lu kesit alanı ile Orhaniye kesit alanında birimin kalınlığında bir artış izlenmiş olup yaklaşık 15 metre olarak ölçülmüştür (Şekil 3.2, 3.8). Sarıbeyler II no lu kesit alanında da kalınlığın biraz daha arttığı ve 18 metreye ulaştığı belirlenmiştir (Şekil 3.3). Çalseki 36

51 kesit alanında kalişi oluşturan kireçtaşı düzeylerinde kuruma çatlakları, erime boşlukları ile breşleşmeler de yaygın olarak izlenir. İnceleme alanındaki kireçtaşları gölsel alan içerisinde tatlı su akımının en yoğun olduğu ve göl suyunun jeokimyasal karakterinin karbonat çökelimine uygun hale dönüştüğü evrelerde oluşmuştur. 37

52 4. MİNERALOJİK ve PETROGRAFİK İNCELEMELER İnceleme alanında yüzeylenen karbonat ve çamurtaşı birimlerinin mineralojik ve petrografik özelliklerini belirlemek amacıyla sahadan noktasal olarak alınan ve ölçülü stratigrafi kesitlerinden seçilen örnekler laboratuvarda çeşitli analiz metodları kullanılarak incelenmişlerdir. Bu metodlar kayaç örneklerinden ince kesitler hazırlanarak petrografik mikroskopta mineralojik ve dokusal özelliklerinin incelenmesi, X-Işınları Kırınım (XRD) analizi ile mineralojik bileşimlerinin belirlenmesi, mikrodokusal özelliklerinin araştırılması amacıyla Taramalı Elektron Mikroskop (SEM) incelemeleri ve kimyasal bileşimlerini belirlemek amacıyla X-ışınları Floresans (XRF) ile Enerji Dağılımlı X-Işınları (EDS) analizleri olarak belirtilebilir. Bu bölüm içerisinde önce yukarıda belirtilen laboratuvar yöntemleri tanıtılacak, daha sonra elde edilen sonuçlar üzerinde durulacaktır. İnceleme alanında farklı litoloji grupları ile bunları incelemede kullanılan analiz yöntemleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir (Çizelge 4.1). Çizelge 4.1 İnceleme alanından derlenen örneklerin litolojilerine göre sayısı ve yapılan analiz metodları Kayaçlar İnce Kesit XRD XRD Kil Tüm Kaya Fraksiyonu SEM Jeokimyasal EDS Analiz Çamurtaşı Dolomit Kireçtaşı

53 4.1 Petrografik İncelemeler İnceleme alanında arazi gözlemlerine göre karbonat (kireçtaşı, dolomit) olarak tanımlanan örneklerden ince kesitler hazırlanmıştır. Hazırlanan bu ince kesit örnekleri polarizan mikroskopta incelenerek, mineralojik bileşimleri, dokusal özellikleri ve kayaç adlamaları yapılmıştır. İnceleme alanında Hançılı formasyonunu oluşturan fasiyeslerde yer alan sedimanter kayaçlarda egemen litolojiyi çamurtaşı, dolomit ve kireçtaşı birimleri oluşturmaktadır. Bu birimlerden dolomit ve kireçtaşının sedimantolojik tanımlamaları aşağıda sırasıyla açıklanacaktır Karbonat birimi İnceleme alanında Erken-Orta Miyosen yaşlı Hançılı formasyonunu oluşturan karbonat (kireçtaşı, dolomit) biriminin mikroskobik incelemelerinde genellikle mikritik ve sparitik bir özellik sundukları belirlenmiştir. XRD incelemelerinde kalsit mineralinden oluştuğu belirlenen ve kireçtaşı olarak tanımlanan karbonat biriminin petrografik adlandırılmasında Folk (1959) ve Dunham (1962) sınıflaması kullanılmıştır. Buna karşın, XRD incelemelerinde büyük bir bölümünün dolomit mineralinden oluştuğu belirlenen ve petrografik incelemelerde mikritik bir karakter sunan karbonatlar ise dolomikrit olarak tanımlanmıştır (Şekil 4.1). a b 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.1 B-3 no lu mikritik karakterli dolomit örneğinin tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü 39

54 İnceleme alanında ölçülen stratigrafi kesitlerinin tümünde izlenen dolomit birimi genellikle dolomikritik bir özellik sunmaktadır (Şekil 3.1, 3.3, 3.4, 3.7). XRD incelemeleri sonucu saf dolomit olarak belirlenen ve Sarıbeyler II no lu kesit bölgesinden alınan örneklerin saha gözlemlerinde olduğu gibi mikroskobik incelemelerinde de parçalanarak breşik bir yapı sergiledikleri belirlenmiştir (Şekil 4.2). Breşik yapı özellikle iklimlerdeki kısa süreli değişimler sürecinde dolomitin parçalanması ve parçalanan kısımlara ikincil kalsit kristallerinin dolması sonucu oluşmuş olmalıdır. a b 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.2 B-6 no lu saf dolomit örneğinde izlenen breşik yapının tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü Ayrıca, dolomikrit özelliği sunan bazı dolomit örneklerinde ikincil kalsit kristalleri ile doldurulmuş fosil kavkılarına rastlanılmıştır (Şekil 4.3). Özellikle Sarıbeyler II no lu kesit alanında ince taneli dolomikrit hamuru içerisinde bol miktarda fosil kalıpları izlenmiştir (Şekil 3.13). 0,1 mm Şekil 4.3 B-4 no lu dolomit örneğinde dolomikrit hamur içerisindeki fosil kavkısının çift nikol görünümü 40

55 XRD incelemelerinde % 2-3 oranında kuvars, % 9-12 oranında feldispat minerali bulunan örnekler kumlu dolomit olarak adlandırılmıştır. Bu mineral birlikteliğine % oranında kil minerali katılımının olduğu örnekler ise killi kumlu dolomit olarak tanımlanmıştır. XRD incelemelerinde kumlu ve killi dolomit olarak tanımlanan dolomit biriminin mikroskobik incelemelerinde de yer yer kuvars ve feldispat minerallerinden oluşan detritik tane bileşenlerinin varlığı belirlenmiştir. Detritik taneleri oluşturan kuvars mineralinin tane boyutu çok değişken olup, mm arasında ölçülmüştür (Şekil 4.4). a b Q Q 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.4 A-6 no lu kumlu dolomit örneğindeki detritik kuvars (Q) tanelerinin tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü Ayrıca, dolomit birimi içerisinde irili ufaklı detritik kayaç parçaları bulunmaktadır (Şekil 4.5). a b KY KY 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.5 B-9 no lu dolomit örneğinde detritik kayaç parçalarının (KY) tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü İnceleme alanında genellikle ölçülen stratigrafik kesitlerin tavan seviyesinde yer aldığı belirlenen diğer bir karbonat birimi ise kireçtaşı birimidir. Bu biriminde dolomit 41

56 biriminde olduğu gibi mikritik ve sparitik bir karakter sunduğu belirlenmiştir (Folk 1959, Dunham 1962). XRD incelemelerinde genellikle kalsit kristallerinden oluşan kireçtaşı biriminin mikritik karakterli olduğu mikroskop incelemelerinde gözlenmiştir. Çalseki ve Sarıbeyler I kesit alanlarında istifin en üst seviyesinden alınan kireçtaşı örneklerinde kuruma çatlakları izlenmiştir. Bu çatlakların yer yer kalsit ve spari kalsit ile dolduruldukları gözlenmiştir (Şekil ). Kireçtaşı biriminde belirlenen kuruma çatlakları su derinliğinin sınırlı kaldığını işaretler. a b 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.6 A-8 no lu kireçtaşı örneğinde kuruma çatlaklarının tek nikol (a) ve çift nikol (b) görünümü A B 0.7 mm 1.5 mm Şekil 4.7 A-8 no lu (A) ile CL-6 (B) kireçtaşı örneğinde izlenen kuruma çatlaklarının çift nikol görünümü Bununla birlikte, inceleme alanında kireçtaşı örneklerinde köpek dişi çimento gelişimi izlenmiştir (Şekil 4.8). 42

57 0.7 mm Şekil 4.8 CL-6 no lu kireçtaşı örneğinde köpek dişi çimentonun çift nikol görünümü Çalseki kesit alanından alınan kireçtaşı örneğinde kaliş oluşumlarında izlenen jeopedal yapılar gözlenmiştir (Şekil 4.9). A B 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.9 CL-6 no lu kireçtaşı örneğinde jeopedal yapının çift nikol görünümü (A-B) Freytet and Plaziat (1982) kireçtaşlarındaki jeopedal yapıların karbonatlardaki mikrokarstik boşluklar yardımıyla belirlenebileceğini ifade etmişlerdir. Bu boşluklar başlangıçta kök sistemleri tarafından yada eriyiklerin sonradan bunları doldurması ile meydana gelmişlerdir. Ayrıca, iç sediment ve kristal silt ile bu boşlukların doldurulabileceği Platt (1989) tarafından belirtilmiştir. Kireçtaşı örneklerinde karbonatların çökeldiği ortamlarda görülen topraklaşma ve biyojen oyguları da izlenmiştir (Şekil 4.10). 43

58 A B 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.10 CL-6 no lu kireçtaşı örneğindeki topraklaşma (A) ve biyojen oygunun (B) çift nikol görünümleri İnceleme alanındaki kireçtaşı örneklerinde Wright (1990) tarafından yüksek biyolojik aktivite izleri olarak belirtilen alveolar veya alveolar septal dokuların varlığı (boşluklu veya boşluk duvar dokusu) da belirlenmiştir (Şekil 4.11) A B 0.7 mm 0.7 mm Şekil 4.11 CL-6 no lu kireçtaşı örneğindeki alveolar (boşluklu) dokunun çift nikol görünümü (A-B) 4.2 X-Işınları Kırınım Yöntemi (XRD) Tüm Kayaç ve Kil Fraksiyonu İncelemeleri Mikroskobik incelemelerde tanımlamaları yapılan ve yapılamayan örneklerin tüm kayaç mineralojik bileşimlerinin belirlenmesi amacıyla X-Işınları kırınım (XRD) analiz yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla sahadan derlenen; renk ve karbonat oranına göre ayırtlanan çeşitli litolojideki (çamurtaşı, kireçtaşı, dolomit, kumlu dolomit, killi kumlu dolomit ve kalkerli dolomit birimleri) 25 adet örnek üzerinde XRD çekimleri 44

59 yapılmıştır. XRD çekimleri, oda sıcaklığında kurutulan ve Fritschvibrating Cup Mill Pulverisette 9 marka kayaç öğütme cihazında pudra haline getirilen örnekler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacına uygun olacak şekilde 5 o - 65 o lik açı aralıkları kullanılmıştır. X-Işınları kırınım çekimlerinden elde edilen difraktogramların tanımlamalarında ASTM (1972) (American Society for Testing Materials) kartoteksinden yararlanılmıştır. Tüm kayaç bileşenlerinin göreceli bollukları Brindley (1980), Gündoğdu (1982), Gündoğdu ve Yılmaz (1984) e göre hesaplanmıştır (Çizelge 4.2). Kil minerallerince zengin örneklerdeki kil mineral tipleri (simektit, klorit, illit, sepiyolit ve paligorskit) ile karışık tabakalı kil minerallerinin belirlenmesi ve bunların birbirlerinden ayırt edilebilmesi amacıyla kil fraksiyonları hazırlanmış ve daha sonra normal (N), fırınlanarak (F) (300 o C o C), etilen glikol (EG) ile muamele edilerek çekimleri gerçekleştirilmiştir. İnceleme alanında beyaz, krem, bej renkli karbonat ve killi karbonat ile yeşil, bordo, bordo-gri, kahve ve beyaz renkli çamurtaşı örneklerinde dolomit, kalsit, feldispat, kuvars, kristobalit ve amfibol mineral birlikteliği belirlenmiştir (Çizelge 4.2). Tüm kayaç çekimlerinde % 13 ile % 83 arasında değişen oranlarda bulanan kil mineralleri ise sepiyolit, paligorskit, simektit, klorit ve illit tipindeki kil minerallerinden oluşmaktadır. 45

60 Çizelge 4.2 İnceleme alanındaki farklı litolojilere ait tüm kayaç ve kil fraksiyonu analiz sonuçları (Mineral içerikleri % olarak verilmiştir) TÜM KAYA KİL FRAKSİYONU ÖRNEK NO: Litoloji Kil Mineral Dolomit Felidspat Kalsit Kuvars Kristobalit Amfibol Sepiyolit Paligorskit Simektit Klorit İllit CL-1 Yeşil çamurtaşı CL-2 Bordo-gri çamurtaşı CL-3 Killi kumlu dolomit CL-4 Bordo çamurtaşı CL-5 Yeşil çamurtaşı A-1a Killi kumlu dolomit A-1b Açık yeşil çamurtaşı A-2 Kalkerli dolomit A-3 Yeşil çamurtaşı A-4 Kumlu dolomit A-5 Yeşil çamurtaşı A-6 Kumlu dolomit A-7 Yeşil çamurtaşı B-1 Dolomit B-2 Dolomit B-3 Dolomit B-5a Açık yeşil çamurtaşı B-7 Açık yeşil çamurtaşı B-8 Dolomit SB-1 Beyaz çamurtaşı SB-2 Kalkerli dolomit OH-1 Yeşil çamurtaşı OH-2 Kahverenkli çamurtaşı OH-3 Kireçtaşı KLC-2 Yeşil çamurtaşı

61 D K2.09 AO 2.02 A O D2.68 AO D1.79 AO (CL: Çalseki (ÖSK I); A: Sarıbeyler I (ÖSK II); B: Sarıbeyler II (ÖSK III); SB: Sarıbeyler III (ÖSK IV); OH: Orhaniye (ÖSKV); KLC: Kılıçlar) İnceleme alanında karbonatlı (dolomit ve kireçtaşı) birimlerdeki mineral birlikteliği genellikle dolomit ve kalsittir (Çizelge 4.2). Kalsit minerali özellikle bazı kireçtaşı litolojisindeki örneklerde egemen mineral durumundadır. Kalsit minerali (104) yansıma yüzeyine ait 3.04 A o daki pik gelişimi ile tanımlanmıştır. Bununla birlikte 3.86 A o ile 2.49 A o da yine kalsit minerali için tipik olan diğer pikler de belirlenmiştir (Şekil 4.12). Dolomit biriminden oluşan örneklerin mineralojik bileşimlerinde egemen karbonat minerali dolomittir (Çizelge 4.2). İnceleme alanındaki dolomit örneklerine %1-32 oranında kalsit, %2-7 oranında kuvars, %3-12 oranında feldispat ve %3-21 oranında kil mineralleri eşlik etmektedir. Bileşiminde %25 den fazla kalsit bulunduran dolomit örnekleri kalkerli dolomit olarak tanımlanırken %5 den fazla feldispat ve %2 den fazla kuvars minerallerinin varlığı belirlenen örnekler ise kumlu dolomit olarak adlandırılmıştır (Çizelge 4.2). Ayrıca, kuvars ve feldispat gibi detritik minerallerin yanı sıra kil minerallerinin belirlendiği ve %20 den fazla bünyesinde kil minerali bulunduran dolomit örnekleri killi kumlu dolomit olarak isimlendirilmiştir. Örneklerdeki dolomit minerali 2.89 A o A o da (104) yansıma yüzeyine ait oldukça şiddetli piki ile tanımlanmıştır (Şekil 4.12) A O D D : Dolomit K : Kalsit Q : Kuvars F :Feldispat Şiddet 3.86 A O K 3.04 A O Q F 3.34 A O 3.20 A O K K D K 2.49 A O 2.41 A O 2.28 A O 2.19 A O D 1.91 A O K o 2θ (Cukα) Şekil 4.12 A-2 no lu krem-bej renkli kalkerli dolomit örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı 47

62 Bununla birlikte, dolomit minerali için tipik olan diğer pikler de 2.19 A o, 1.79 A o daki (113), (116) yansıma yüzeylerinde gözlenmiştir. Feldispat minerali 3.18 A o A o daki piki, kuvars ise 3.33 A o A o daki piki ile tanımlanmıştır( Şekil 4.12). İnceleme alanında beyaz renkli çamurtaşı örneklerinin tüm kayaç incelemelerinde sepiyolit, paligorskit ve simektit mineralleri belirlenmiştir (Şekil 4.13). Bu kil minerallerine dolomit, kuvars, feldispat ve kristobalit mineralleri eşlik etmektedir. Sepiyolit minerali A o daki piki, paligorskit 10.5 A o daki piki ve simektit ise A o daki piki ile tanımlanmıştır A O Sm Q3.20 AO 4.49 A O Sm+S+P 4.26 A O Q 4.02 A O Kr Q2.27 AO D2.03 AO Q1.99 AO 3.34 A O Q1.81 AO Şiddet S12.30 AO P10.5 AO F 2.90 A O D F2.52 AO Q2.46 AO Q : Kuvars F : Feldispat D : Dolomit Sm : Simektit S : Sepiyolit P : Paligorskit Kr : Kristobalit o 2θ (Cukα) Şekil 4.13 SB-1 no lu beyaz renkli çamurtaşı örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı Yukarıda belirtilen bu kil minerallerinin varlığı kil fraksiyonu çekimleri ile kontrol edilmiştir (Şekil 4.14). Sepiyolit minerali normal ve etilen glikol ile muamele edilerek gerçekleştirilen çekimlerinde A o daki piki ile tanımlanırken, 300 o C o C deki fırınlanmış çekimlerinde ise pikinin A o a kaydığı belirlenmiştir. Paligorskit minerali normal çekimde A o daki piki ile tanımlanmıştır. Bu mineralin A o daki piki etilen glikol (10.50 A o ) ve 300 o C o C fırınlandığında (10.33 A o ) fazla bir değişim göstermemiştir (Şekil 4.14). Örnek içerisindeki simektit minerali ise etilen 48

63 glikolle doyurularak yapılan çekimlerinde A o daki, fırınlanmış çekimlerinde ise A o daki piki ile belirlenmiştir. Sm: Simektit P : Paligorskit S : Sepiyolit Şiddet Sm A o Sm+P+S A o A o Sm A o S A o P d c b a o 2θ (Cukα) Şekil 4.14 SB-1 no lu beyaz renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi İnceleme alanında Sarıbeyler I ölçülü stratigrafik kesitinde alınan A-1b no lu açık yeşil renkli çamurtaşı örneğinin kil fraksiyonu analizi sonucunda da benzer kil mineral birlikteliği belirlenmiştir. Ancak bu mineral topluluğuna klorit ve illit mineralleri de eşlik etmektedir (Şekil 4.15). Şiddet Kl A O A O A O P+S A O Sm I Sm: Simektit Kl : Klorit P : Paligorskit S : Sepiyolit I : İllit d c A o Sm S A o P A o 2θ ( o ) 49 b a

64 Q2.19 AO Q1.99 AO Q1.81 AO Şekil 4.15 A-1b no lu açık yeşil renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi Çalseki kesit alanındaki yeşil renkli çamurtaşı birimi inceleme alanındaki farklı renklerde izlenen çamurtaşı birimleri ile benzer bir mineralojik birliktelik sunar. Ancak kayaç içerisindeki minerallerin bulunma oranlarında bir değişim izlenir (Çizelge 4.2, Şekil 4.16). CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneği kuvars, dolomit, kalsit, feldispat, kristobalit ve amfibol gibi kil dışı minerallerden oluşur (Şekil 4.16). Şiddet A O Sm+Kl I 9.92 A O 7.09 A O A 8.90 A O Kl Kl 4.97 A O 4.72 A O 4.49 A O Sm 4.03 A O Kr I Kl 3.53 A O Q 3.33 A O F3.19 AO K 3.04 A D2.89 O F2.84 AO AO Q2.45 AO F2.37 AO Q : Kuvars D : Dolomit F : Feldispat K : Kalsit Kl : Klorit Sm : Simektit I : İllit Kr : Kristobalit A : Amfibol Q 1.67 A O 2θ ( o ) Şekil 4.16 CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı Yeşil renkli çamurtaşı örneğinde simektit, klorit ve illit tipi kil minerallerine ait pikler izlenirken, sepiyolit ve paligorskit minerallerinin pikleri belirlenmemiştir (Şekil ). Bu örneğin kil fraksiyonu çekimlerinde klorit mineralinin varlığı A o daki piki ile tanımlanmıştır. Bununla birlikte örnek etilen glikolle doyurulduğunda A o ve 300 o C o C ısıtıldığında A o ve A o da pik veren klorit mineralinin pik değerlerinde önemli bir değişim izlenmemiştir. Ancak etilen glikolle doyurulan çekimlerinde A o da izlenen pik simektit mineralinin varlığına işaret etmektedir. Ayrıca inceleme alanında simektit mineraline yer yer illit mineralinin eşlik ettiği de belirlenmiştir (Şekil 4.17). 50

65 I AO 8.79 A O A K3.04 AO A2.70 AO D2.41 AO D2.20 AO Q1.99 AO Q1.82 AO Sm: Simektit Kl : Klorit I : İllit Şiddet Kl A o A o Sm Sm+I A o Kl A o A o Sm+I d c b A o Sm+Kl A o I 7.21 A o Kl 4.48 A o Sm 5.03 A o I 3.57 A o Kl a o 2θ (Cukα) Şekil 4.17 CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi İnceleme alanında bordo renkli CL-4 no lu çamurtaşı örneğinde de CL-1 no lu çamurtaşı örneğine benzer tipte kil ve kil dışı mineraller belirlenmiştir (Şekil 4.18). Şiddet A O Sm+Kl I 4.50 A O Sm+Kl+I 4.25 A O 4.05 A O Kr 5,01 A O F 3.34 A O D3.70 AO Q F3.20 AO D 2.89 A O AO F A O D+F 2.02 A O D Q : Kuvars D : Dolomit F : Feldispat K : Kalsit Sm : Simektit Kl : Klorit I : İllit Kr : Kristobalit A : Amfibol 1.79 A O D Q 1.54 A O 2θ ( o ) Şekil 4.18 CL-4 no lu bordo renkli çamurtaşı örneğinin tüm kayaç XRD Difraktogramı 51

66 Kil minerallerinin bu örnekte bulunma miktarları diğer örneğe benzemekle birlikte, klorit miktarı azalırken simektit oranının arttığı gözlenmiştir. Örneğin kil fraksiyonu analizi sonucunda elde edilen normal çekimlerde simektit minerali A o daki piki izlenmiştir (Şekil 4.19). Sm: Simektit Kl : Klorit I : İllit Şiddet Sm+I Kl A o A o A o Sm d c A o Sm b A o Sm A o Kl a o 2θ (Cukα) Şekil 4.19 CL-4 no lu bordo renkli çamurtaşı örneğinin a. normal, b. etilen glikollü (GLK), c-d. fırınlanarak (300 o C-550 o C) yapılan kil fraksiyonu XRD analizi Örneklerdeki kristobalit minerali (101) yansıma yüzeyindeki 4.03 A o A o luk piki ile tayin edilmiştir (Şekil 4.13, 4.16, 4.18). İnceleme alanında Çalseki ölçülü stratigrafik kesitinden alınan birkaç örnekte 8.79 A o A o daki piki ile amfibol mineralinin varlığı belirlenmiştir (Çizelge 4.2) (Şekil 4.16, 4.18). Tüm kayaç örneklerinin X- Işınları difraktogramlarında backround un 2θ = 15A o dan itibaren yükselmesi ile amorf karakterli volkan camının varlığını belirtmektedir (Jones and Segnit 1971, Karakaş and Kadir 2006). İnceleme alanındaki çamurtaşı, killi kireçtaşı birimlerinin XRD incelemeleri sonucunda kil mineralleri ile dolomit mineralleri arasında ters bir orantının varlığı izlenmiştir 52

67 (Çizelge 4.2). Dolomitin arttığı örneklerde kil minerali miktarı azalırken, bazı örneklerde ise bunun tersi olarak dolomit minerali azalırken kil mineralinin arttığı belirlenmiştir (Şekil 4.16, 4.18). Bu mineral değişikliği inceleme alanında kimyasal çökelimin azaldığını, fillosilikatların arttığını göstermekte ve fillosilikatların oluşumunun karbonat mineralleri ile ilişkili olduğunu işaret etmektedir. 4.3 Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) İncelemeleri İnceleme alanında XRD analizleri ile belirlenen kil minerallerinin yoğun olarak izlendiği 7 adet örnek (çamurtaşı, dolomit ve kireçtaşı) Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) analiz yöntemi ile incelenmiştir. Bu çalışma ile kil mineralleri (simektit, klorit, sepiyolit ve paligorskit) ile bu minerallere eşlik eden kil dışı minerallerin (dolomit, kalsit, feldispat, kristobalit) mikro morfolojileri, dokusal özellikleri, kökensel ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla elde edilen görüntüler yorumlanmıştır. SEM analiz yöntemine tabi tutulacak örnekler 1-1,5 cm 3 lük parçalar halinde alınmış ve doğal rölyefleri Au ile kaplanmışlardır. Ayrıca bu sisteme bağlı enerji yayılımlı X-Işınları Analizi (EDS) ile bu örneklerin kimyasal bileşimleri yarı kantitatif olarak belirlenmiştir. İnceleme alanında karbonat ve çamurtaşı örneklerinde XRD analizlerine benzer şekilde paligorskit, sepiyolit, simektit ve klorit mineralleri belirlenmiştir. Paligorskit ve sepiyolit minerali lifsi karakterleri ile tanımlanmıştır. İnceleme alanındaki paligorskit lifleri birbirine paralel olarak gelişen lif demetleri şeklinde yer aldıkları gözlenmiştir (Şekil ). 53

68 Şekil 4.20 A-1b no lu açık yeşil çamurtaşı örneğinde lifsi karakterli paligorskit mineralinin SEM fotoğrafı Şekil 4.21 A-1b no lu örnekteki paligorskit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Sepiyolit mineralinin ise dolomit minerali üzerinde, kenar ve köşelerinde ince lifler halinde geliştikleri gözlenmiştir (Şekil ). Dolomit kristalleri genellikle özşekilsiz olup üzerlerinde erime boşluklarının gelişimi izlenmiştir. 54

69 D S Şekil 4.22 B-4 no lu krem-bej renkli dolomit örneğinde özşekilsiz, erime boşluklu dolomit (D) minerali üzerinde, kenar ve köşelerinde gelişen lifsi sepiyolit (S) mineralinin SEM fotoğrafı Şekil 4.23 B-4 no lu dolomit örneğinde sepiyolit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Literatürde de sepiyolit ve paligorskit minerallerinin elektron mikroskop incelemelerinde çubuksu/lifsi bir görünüm sergiledikleri çeşitli çalışmalarda ifade edilmiştir (Shadfan and Dixon 1984, Chamley 1989, Karakaş 2006). Genellikle bu minerallerin 4-25 nm ye kadar değişen lif uzunluklarına sahip oldukları yapılan çalışmalarda belirtilmiştir (MartinVivaldi and Robertson 1971). Sepiyolit mineralinin 55

70 ortalama lif uzunlukları 100 A o ile 4 µm, genişlikleri ise A o olup 50 ile 100 A o luk kalınlığa sahiptir (Jones and Galan 1988). Bununla birlikte bu lif uzunlukları standart olmayıp, dünyanın pek çok yerinde farklı lif uzunluklarına sahip sepiyolit türlerine rastlanılır. Örneğin Amprandrava sepiyolitlerinin milimetre boyundaki lif uzunlukları genel standartların dışında olup, uzun lifsi karakter sunmaktadır (Caillere 1951). Sepiyolit ve paligorskit minerallerini, benzer morfoloji ve benzer mineral birlikteliği sunmaları nedeni ile birbirlerinden ayırt etmek zordur. Ancak sepiyolit lifleri, paligorskit liflerinden daha yassı ve karışık olmaları ile ayrılır. Bununla birlikte paligorskit liflerinin birbirine paralel bantlar şeklinde bulunmalarının karakteristik olduğu da ifade edilmektedir (Akıncı 1967). Ayrıca, sepiyolit liflerinin genişlik kalınlık oranının paligorskit liflerinden daha büyük olduğu ve lifsi bantların uçlarda tahrip olmaya daha fazla meyilli oldukları bilinmektedir. İnceleme alanındaki paligorskit mineralinin lif uzunluğu µm iken, sepiyolit lif uzunlukları ise 3-5 µm olduğu belirlenmiştir (Şekil 4.20, 4.22). Bilindiği üzere sepiyolit ve paligorskit mineralleri, fillosilikatların 2:1 grubuna ait kil mineralleridir. Sepiyolit minerali, magnezyum hidrosilikat bileşimlidir. Paligorskit minerali ise, bünyesinde % 15 e varan değişik oranlarda alümina içermesi nedeniyle kimyasal bileşimi yönünden sepiyolit mineralinden ayrılır. Basit olarak sepiyolit sulu magnezyum silikat, paligorskit (attapulgit) ise sulu magnezyum-alüminyum silikat bileşimli kil mineralleridir. İnceleme alanında lifsi sepiyolit mineralinin EDS spekturumunda Si ve Mg elementlerinin yanı sıra çok az oranda Fe elementinin varlığı gözlenmiştir (Şekil 4.23). Paligorskit mineralinin EDS spekturumunda ise Si ve Mg elementlerinin yanı sıra bileşiminde Al, Ca ve Fe elementlerini temsil eden pikler izlenmiştir (Şekil 4.21). 56

71 İnceleme alanında bazı dolomit örneklerinde simektit ve paligorskit minerallerinin özşekilli ve yarı özşekilli dolomit minerali üzerinde geliştikleri gözlenmiştir (Şekil 4.24). Sm D P Şekil 4.24 B-5 no lu dolomit örneğinde yapraksı simektit (Sm) ve lifsi paligorskit (P) minerallerinin özşekilli dolomit (D) minerali üzerindeki gelişimlerini gösteren SEM fotoğrafı Dolomit kristalleri özşekilli rombohedral kristaller şeklinde olup, EDS incelemelerinde Ca ve Mg elementleri belirlenmiştir (Şekil ). Şekil 4.25 B-5 no lu örnekteki özşekilli rombohedral şekilli dolomit mineralinin SEM fotoğrafı 57

72 Şekil 4.26 B-5 no lu dolomit örneğinde dolomit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Lifsi paligorskit oluşumu dolomit minerallerinin üzerinde izlendiği gibi feldispat minerallerinin üzerinde, kenar ve köşelerinde geliştikleri de gözlenmiştir (Şekil 4.27). F P Şekil 4.27 A-7 no lu çamurtaşı örneğinde feldispat (F) minerali üzerinde gelişen lifsi paligorskit (P) mineralinin SEM fotoğrafı Feldispat üzerinde gelişen paligorskit mineralinin uzunlukları µm olup, Si, Al, Mg, Ca ve Fe gibi elementlerden oluşmuştur (Şekil 4.28). 58

73 Şekil 4.28 A-7 no lu örnekteki lifsi paligorskit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Paligorskit mineralinin üzerinde geliştiği feldispat minerali genellikle özşekilsiz ve yarı özşekilli kristaller halinde izlenmiştir (Şekil 4.29). F P Şekil 4.29 A-7 no lu çamurtaşı örneğinde yarı özşekilli ve özşekilsiz feldispat (F) minerali ile lifsi paligorskit (P) mineralinin SEM fotoğrafı Feldispat mineralinin EDS spekturumunda Si, Al, Na ve Ca elementlerinin pikleri izlenmiştir (Şekil 4.30) 59

74 Şekil 4.30 A-7 no lu örnekteki feldispat mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS İnceleme alanındaki lifsi paligorskit mineralinin üzerinde geliştiği feldispat minerallerinde erime boşluğu yoğun olarak gözlenmiştir (Şekil 4.31). F P Şekil 4.31 A-1b no lu çamurtaşı örneğinde erime boşluklu feldispat (F) minerali ve onun üzerinde gelişen lifsi paligorskit (P) mineralinin SEM fotoğrafı Özşekilsiz erime boşluklu feldispat minerali üzerinde gelişen lifsi paligorskit mineralinin EDS spekturumunda Si ve Al elementlerinin yanı sıra Mg ve Ca elementlerini temsil eden piklerde izlenmiştir (Şekil 4.32). 60

75 Şekil 4.32 A-1b no lu örnekteki lifsi paligorskit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Paligorskit minerallerinin izlendiği bazı örneklerde bakteri izlerinin varlığı da belirlenmiştir (Şekil 4.33). Şekil 4.33 A-7 no lu örnekteki bakteriyel izlerin SEM görünümü İnceleme alanındaki yeşil renkli çamurtaşı biriminin SEM mikrofotoğraflarında sepiyolit ve paligorskit minerallerinin yanı sıra simektit minerali de belirlenmiştir. Simektit minerali yer yer dalgalı levhamsı yapraklar halinde bir doku göstermektedir (Şekil 4.34). 61

76 Şekil 4.34 A-1b no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinde yapraksı levhalardan oluşan simektit mineralinin SEM fotoğrafı Bununla birlikte, Orhaniye kesit alanında krem-bej renkli kireçtaşı biriminde ise simektit minerali peteksi dokusu ile izlenmiştir (Şekil 4.35). Şekil 4.35 OH-3 no lu krem-bej renkli kireçtaşı örneğinde peteksi dokulu simektit mineralinin SEM fotoğrafı 62

77 Enerji Dispersiv Spektrometre ile kimyasal kompozisyonu incelenen simektit mineralinin Al ve Si elementlerinin yanı sıra Mg, Ca ve K elementlerinin de varlığı belirlenmiştir (Şekil 4.36). Şekil 4.36 A-1b no lu örnekteki simektit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS İnceleme alanında peteksi dokulu, dalgalı yapraklar şeklindeki simektit minerali sferik şekilli kristobalit ve levhamsı feldispat mineralleri üzerinde geliştikleri SEM mikrofotoğraflarında gözlenmiştir (Şekil 4.37). F F Sm K Şekil 4.37 OH-3 no lu örnekteki kristobalit (K) minerali ile feldispat (F) minerali etrafında ve üzerinde gelişen simektit (Sm) mineralinin SEM fotoğrafı 63

78 Enerji Dispersiv Spektrometre ile kimyasal kompozisyonu incelenen örnekte feldispat mineralinde Si, Al, Ca ve Mg elementleri, simektit mineralinde ise Si ve Al elementlerinin yanı sıra Mg, Ca ve Fe elementlerinin de varlığı belirlenmiştir (Şekil ). Şekil 4.38 OH-3 no lu örnekteki feldispat mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS Şekil 4.39 OH-3 no lu örnekteki simektit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS 64

79 İnceleme alanında yeşil renkli çamurtaşı örneklerinde simektit mineralinin yanı sıra yapraksı kristaller halinde izlenen klorit mineralinin XRD difraktogramlarında belirlendiği gibi SEM görüntülerinde de izlenmiştir (Şekil 4.40). Kl Şekil 4.40 CL-1 no lu yeşil renkli çamurtaşı örneğinde yapraksı klorit mineralinin SEM fotoğrafı EDS analizinde de Mg, Al ve Fe minerallerinin yanı sıra yüksek Si içerikli olduğu belirlenmiştir (Şekil 4.41). Şekil 4.41 CL-1 no lu örnekteki yapraksı klorit mineralinin enerji dispersif spektrum analizi EDS 65

80 Bununla birlikte, bazı kireçtaşı örneklerinde iri, özşekilli kalsit kristalleri gözlenmiştir. Bu özşekilli (hekzagonal) kalsit kristalleri vadoz ortamında gelişen menisküs çimentoyu işaret ettiği belirtilmiştir (Strong et al. 1992, Karakaş and Kadir 1998) (Şekil 4.42) Şekil 4.42 OH-3 menisküs tipi çimentoyu oluşturan özşekilli kalsit kristallerinin SEM fotoğrafı 4.4 Kimyasal Analiz İnceleme alanında yeşil, bordo, bordo-gri, gri-beyaz, beyaz, kahverengi ve krem-bej renkli çamurtaşı, kumlu, killi kumlu dolomit ve dolomit birimlerinden 22 adet örnek seçilerek tüm kayaç jeokimyasal analizi yapılmıştır. X-Işınları Floresans Spektrometresi (XRF) analiz yöntemi ile ana ve iz elementleri bulunmuştur. Analiz sonuçları Çizelge te görülmektedir. 66

81 Çizelge 4.3 İnceleme alanındaki farklı renk ve litolojilere ait örneklerin ana element kimyasal analiz değerleri ( çamurtaşı, dolomit, kalkerli dolomit, killi kumlu dolomit, kumlu dolomit) Dolomit örneklerinin analiz sonucuna göre MgO miktarı %13,06 ile %17,87 arasında iken CaO miktarı %29,82 ile %32,46 arasında değiştiği belirlenmiştir. Literatürde de dolomit örneklerinde MgO değerinin %21,7 ve CaO değerinin % 30,4 olduğu bilinmekte olup, inceleme alanında dolomit örneklerinin kimyasal bileşimleri ile bir benzerlik sunar. Kalkerli dolomit örneklerinde ise MgO miktarı (%13,92) azalırken CaO miktarında (%38,03) bir artış izlenmiştir. CaO değerinin saf dolomit örneklerine göre kalkerli dolomitlerde göre daha yüksek olması örnek içerisindeki kalsit mineralinin bulunma oranından kaynaklanmıştır. Kumlu dolomit örneklerinde CaO değeri %22,77 ile %24,10, MgO %15,29-15,33; SiO 2 % 21,26-23,93; Al 2 O 3 %0,80-3,18 olarak 67

82 belirlenmiştir. Dolomit örneklerindeki SiO 2 ve Al 2 O 3 miktarları kumlu dolomit örneklerine göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Bu da örnek içerisindeki kuvars ve feldispat minerallerinden kaynaklanmaktadır. Örnek içerisindeki kil oranının artmasına bağlı olarak killi-kumlu dolomit olarak tanımlanan örneklerde de SiO 2 %16,51-18,24; MgO %14,42-15,38; CaO %24,08-23,90 değerleri arasında olup, kumlu dolomit birimleriyle bir benzerlik sunar. Buna karşın, bünyelerinde bulunan kil minerallerinden kaynaklandığı düşünülen Al 2 O 3 (%3,04-4,00), K 2 O (%0,80) ve Fe 2 O 3 (%1,95-2,00) değerlerinde ise bir artış gözlenmiştir. İnceleme alanında farklı renklerde izlenen çamurtaşı örneklerinin analizleri sonucunda SiO 2 %13,2-55,74; Al 2 O 3 % 2,38-13,49; Fe 2 O 3 % 1,29-10,96; MgO %2,62-15,76; CaO % 1,64-28,96 ve K 2 O %0,48-3,33 değerleri bulunmuştur. Bu değerlere göre SiO 2, Al 2 O 3, Fe 2 O 3 ve MgO miktarları değişkendir (Çizelge 4.3). Çamurtaşı birimindeki SiO 2, Al 2 O 3, Fe 2 O 3, MgO, CaO ve K 2 O değerlerindeki bu değişim çamurtaşı biriminin mineralojik bileşiminden kaynaklanmaktadır. Örneklerdeki SiO 2, Al 2 O 3, MgO ve NaO ise bünyelerindeki kuvars, feldispat ve kil minerallerinden kaynaklanmaktadır. Bu birimlerdeki CaO ve MgO değerlerinin yüksek oluşu bünyelerinde karbonat (dolomit ve kalsit) minerallerinin varlığını işaretler. Bu karbonat mineral veya mineralleri ile birlikte belirlenen paligorskit, sepiyolit ve simektit minerallerinin oluşumu da karbonatlı birimlere bağlı olduğunu gösterir. Bununla birlikte, Na 2 O ve K 2 O değerlerinin düşüklüğü bu düşünceyi destekler. Çünkü sedimanter kökenli Sivrihisar (Karakaş 1992) ve Konya (Karakaş and Kadir 1998) bölgesindeki paligorskit ve sepiyolit değerlerinin düşük olmasına karşın volkanik kökenli Kıbrıscık (İrkeç 1991) paligorskit ve sepiyolit olşumlarında Na 2 O ve K 2 O değerlerinde oldukça yüksektir. Kaliş oluşumlarının uranyum, toryum ve vanadyum gibi elementler için kaynak olduğu bilinmektedir (Szalay 1964, Goudie 1972, Carlisle 1980, Gaskin et al. 1981, Arakel and McConchie 1982, Carlisle 1983, Coniglio and Harrison 1983, Esteban and Klappa 1983). Ancak, bu elementlerin kaliş oluşumundaki bulunma oranları üzerine yapılan çalışma sayısı yok denecek kadar azdır. İnceleme alanında U 6,6-41,3 ppm ve Tr 0,9-12,4 ppm değerleri arasında bulunmuştur (Çizelge 4.4). Ayrıca, ortamın tuzluluğu açısından önemli olan Sr 119, ppm değerde iken Mn %0,03-0,26 değerleri 68

83 arasındadır. Sr elementi örnek içerisindeki feldispat ve karbonat mineralleri ile ilişkilidir (Bellon et al. 1994). Bu nedenle genelde karbonat miktarı fazla olan örneklerde artmaktadır. Bu elementlerin miktarı arttıkça ortamdaki tuzlulukta artmaktadır. Çizelge 4.4 İnceleme alanındaki farklı renk ve litolojilere ait örneklerin iz element kimyasal analiz değerleri ( çamurtaşı, dolomit, kalkerli dolomit, killi kumlu dolomit, kumlu dolomit) 69

Temel Kayaçları ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ GİRİŞ ÇALIŞMA ALANININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ

Temel Kayaçları ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ GİRİŞ ÇALIŞMA ALANININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ İlker ŞENGÜLER* GİRİŞ Çalışma alanı Eskişehir grabeni içinde Eskişehir ilinin doğusunda, Sevinç ve Çavlum mahallesi ile Ağapınar köyünün kuzeyinde

Detaylı

TPAO ARAŞTIRMA MERKEZİ

TPAO ARAŞTIRMA MERKEZİ III SEDİMANTOLOJİK, PETROGRAFİK,ELEMENTEL VE MİNERALOJİK ANALİZLER III.1 SEDİMANTOLOJİK VE PETROGRAFİK ANALİZLER (LABORATUVARDA) Sedimantoloji ve Petrografi (SE) SE-01-01-00 Litolojik analiz (1 adet)...

Detaylı

AFYONKARAHİSAR DİNAR DOMBAYOVA LİNYİT SAHASI

AFYONKARAHİSAR DİNAR DOMBAYOVA LİNYİT SAHASI AFYONKARAHİSAR DİNAR DOMBAYOVA LİNYİT SAHASI Yılmaz BULUT* ve Ediz KIRMAN** 1. GİRİŞ MTA Genel Müdürlüğü tarafından ülkemizde kömür arama çalışmalarına 1938 yılında başlanılmış ve günümüzde de bu çalışmalar

Detaylı

ÖZET Yüksek Lisans Tezi SİVRİHİSAR-BİÇER CİVARI NEOJEN (ÜST MİYOSEN-PLİYOSEN) BASENİNDEKİ KİL PARAJENEZLERİNİN ORTAMSAL YORUMU Özge KARAKAŞ Ankara Üni

ÖZET Yüksek Lisans Tezi SİVRİHİSAR-BİÇER CİVARI NEOJEN (ÜST MİYOSEN-PLİYOSEN) BASENİNDEKİ KİL PARAJENEZLERİNİN ORTAMSAL YORUMU Özge KARAKAŞ Ankara Üni ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ SİVRİHİSAR-BİÇER CİVARI NEOJEN (ÜST MİYOSEN-PLİYOSEN) BASENİNDEKİ KİL PARAJENEZLERİNİN ORTAMSAL YORUMU Özge KARAKAŞ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM

Detaylı

AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ

AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ T.C. AKSARAY ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ JEOLOJĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ HARĠTA ALIMI DERSĠ RAPORU 3. GRUP AKSARAY 2015 T.C. AKSARAY ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ

Detaylı

ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ JEOLOJİSİ ve KÖMÜR POTANSİYELİ. bulunmaktadır. Trakya Alt Bölgesi, Marmara Bölgesi nden Avrupa ya geçiş alanında, doğuda

ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ JEOLOJİSİ ve KÖMÜR POTANSİYELİ. bulunmaktadır. Trakya Alt Bölgesi, Marmara Bölgesi nden Avrupa ya geçiş alanında, doğuda ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ JEOLOJİSİ ve KÖMÜR POTANSİYELİ *İlker ŞENGÜLER *Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi Başkanlığı Ankara ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ Bölgesi

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ MELİHŞAH KUZEYİ (ANKARA-ÇUBUK) PLİYOSEN YAŞLI YAPI TAŞLARININ PETROGRAFİK VE MİNERALOJİK ÖZELLİKLERİ Mehtap KÖKÇÜ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM

Detaylı

KARBONATLI KAYAÇLAR İÇERİSİNDEKİ Pb-Zn YATAKLARI

KARBONATLI KAYAÇLAR İÇERİSİNDEKİ Pb-Zn YATAKLARI KARBONATLI KAYAÇLAR İÇERİSİNDEKİ Pb-Zn YATAKLARI Katman (tabaka) uyumlu Pb-Zn yatakları Cevher, çok kalın karbonatlı istifler içerisinde bulunur. Katman, mercek, damar, karstik boşluk dolgusu şekillidir.

Detaylı

Kale (GB Denizli) bšlgesindeki Tersiyer yaßlý kaya larýn kil sedimantolojisi

Kale (GB Denizli) bšlgesindeki Tersiyer yaßlý kaya larýn kil sedimantolojisi Yerbilimleri, 27 (2003), 47-58 Hacettepe niversitesi Yerbilimleri Uygulama ve AraßtÝrma Merkezi BŸlteni Bulletin of Earth Sciences Application and Research Centre of Hacettepe University Kale (GB Denizli)

Detaylı

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I KAYAÇ ÇEŞİTLERİ VE OLUŞUMLARI soğuma ergime Mağmatik Kayaç Aşınma ve erosyon ergime Sıcaklık ve basınç sediment

Detaylı

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DOĞU AKDENİZ BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ GAZİANTEP İLİ JEOLOJİK ÖZELLİKLERİ

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DOĞU AKDENİZ BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ GAZİANTEP İLİ JEOLOJİK ÖZELLİKLERİ MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DOĞU AKDENİZ BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ GAZİANTEP İLİ JEOLOJİK ÖZELLİKLERİ 1 öz Bölgede yüzeylenen allokton kaya birimleri, bölgeye Maastrihtiyen de yerleşmiş olan ve karmaşık

Detaylı

Potansiyel. Alan Verileri İle. Hammadde Arama. Endüstriyel. Makale www.madencilik-turkiye.com

Potansiyel. Alan Verileri İle. Hammadde Arama. Endüstriyel. Makale www.madencilik-turkiye.com Makale www.madencilik-turkiye.com Seyfullah Tufan Jeofizik Yüksek Mühendisi Maden Etüt ve Arama AŞ seyfullah@madenarama.com.tr Adil Özdemir Jeoloji Yüksek Mühendisi Maden Etüt ve Arama AŞ adil@madenarama.com.tr

Detaylı

Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel)

Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel) Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel) The Cave With Multiple-Periods And Origins Characterizing The

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA Sayı:B30.2.ÇKO.0.47.00.05/ 488 Tarih:19.06.2009 EMRE TAŞ ve MADENCİLİK A.Ş. TARAFINDAN GETİRİLEN 3114780 ERİŞİM NOLU VE 20068722 RUHSAT NOLU SAHADAN ALINAN BAZALT LEVHALARININ VE KÜP ÖRNEKLERİNİN MİNEROLOJİK,

Detaylı

AYAŞ İLÇESİ BAŞAYAŞ KÖYÜ ARAZİ İNCELEME GEZİSİ GÖREV RAPORU

AYAŞ İLÇESİ BAŞAYAŞ KÖYÜ ARAZİ İNCELEME GEZİSİ GÖREV RAPORU AYAŞ İLÇESİ BAŞAYAŞ KÖYÜ ARAZİ İNCELEME GEZİSİ GÖREV RAPORU Konu : Hümik asit ve Leonarditin fidan üretiminde kullanılması deneme çalıģmaları ve AyaĢ Ġlçesi BaĢayaĢ köyündeki erozyon sahasının teknik yönden

Detaylı

KAYAÇ MİKROANALİZ VE KARAKTERİZASYON HİZMETLERİ KATALOĞU

KAYAÇ MİKROANALİZ VE KARAKTERİZASYON HİZMETLERİ KATALOĞU KAYAÇ MİKROANALİZ VE KARAKTERİZASYON HİZMETLERİ KATALOĞU Kayaların dilinden anlar Doğal Endüstriyel Hammaddelerin Ekonomiye Kazandırılmasında Jeolojik / Sedimantolojik Danışmanlık ve Analitik Destek Hizmeti

Detaylı

HAZIRLAYANLAR. Doç. Dr. M. Serkan AKKİRAZ ve Arş. Gör. S. Duygu ÜÇBAŞ

HAZIRLAYANLAR. Doç. Dr. M. Serkan AKKİRAZ ve Arş. Gör. S. Duygu ÜÇBAŞ 1 HAZIRLAYANLAR Doç. Dr. M. Serkan AKKİRAZ ve Arş. Gör. S. Duygu ÜÇBAŞ Şekil 1. Arazi çalışması kapsamındaki ziyaret edilecek güzergahlar. 2 3 TEKNİK GEZİ DURAKLARI Durak 1: Tunçbilek havzasındaki, linyitli

Detaylı

ORTA (ÇANKIRI) YÖRESİ KlL YATAKLARININ JEOLOJlSl VE OLUŞUMU

ORTA (ÇANKIRI) YÖRESİ KlL YATAKLARININ JEOLOJlSl VE OLUŞUMU MTA Dergisi 113, 127-132, 1991 ORTA (ÇANKIRI) YÖRESİ KlL YATAKLARININ JEOLOJlSl VE OLUŞUMU Asuman G. TÜRKMENOĞLU*; Orhan AKIMAN*; Serdar AKER* ve Ayla TANKUT* ÖZ. - Orta (Çankırı) sahasında linyit damadan

Detaylı

BİGA YARIMADASINDA PELAJİK BiR PALEOSEN İSTİFİ

BİGA YARIMADASINDA PELAJİK BiR PALEOSEN İSTİFİ MTA Dergisi 123 124. 21-26, 2002 BİGA YARIMADASINDA PELAJİK BiR PALEOSEN İSTİFİ M. Burak YIKILMAZ*, Aral I. OKAY 1 ' ve Izver ÖZKAR" ÖZ.- Kuzeybatı Anadolu'da Biga kasabasının batısında, pelajik kireçtaşı,

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ SAĞPAZARI VE TOYHANE (ÇANKIRI-ÇORUM HAVZASI) ANTİKLİNALLERİNİN PETROL POTANSİYELLERİNİN İNCELENMESİ Doğa KIRMIZILAROĞLU JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

MUT DOLAYINDA PLİYOSEN-KUVATERNER YAŞLI TRAVERTENLERDE GELiŞEN OOLİT VE PlZOLlT OLUŞUMLARI, (İÇEL, ORTA TOROSLAR)

MUT DOLAYINDA PLİYOSEN-KUVATERNER YAŞLI TRAVERTENLERDE GELiŞEN OOLİT VE PlZOLlT OLUŞUMLARI, (İÇEL, ORTA TOROSLAR) MTA Dergisi 125, 59-63, 2002 MUT DOLAYINDA PLİYOSEN-KUVATERNER YAŞLI TRAVERTENLERDE GELiŞEN OOLİT VE PlZOLlT OLUŞUMLARI, (İÇEL, ORTA TOROSLAR) Eşref ATABEY* ÖZ.- Mut (içel) kuzeydoğusunda bulunan Pliyosen-Kuvaterner

Detaylı

POLATLI YÖRESİNDE YAPILAN SİSMİK YANSIMA ÇALIŞMALARI

POLATLI YÖRESİNDE YAPILAN SİSMİK YANSIMA ÇALIŞMALARI POLATLI YÖRESİNDE YAPILAN SİSMİK YANSIMA ÇALIŞMALARI M. Işık TURGAY* ve Cengiz KURTULUŞ* ÖZ. Haymana Petrol Etütleri çerçevesinde Ankara'nın güneybatısında Polatlı-Haymana yöresinde sismik yansıma çalışmaları

Detaylı

TUFA ve TRAVERTEN-IV. Dr.Esref ATABEY. Jeoloji Yüksek Mühendisi

TUFA ve TRAVERTEN-IV. Dr.Esref ATABEY. Jeoloji Yüksek Mühendisi TUFA ve TRAVERTEN-IV Dr.Esref ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi DİYAJENEZ Mineraloji Tufa ve travertenlerde egemen kalsit minerali aragonittir. Ayrıca termomineral suların eşlik ettiği ve diyatomalar, sapçıklar

Detaylı

ÇAL, BEKİLLİ, SÜLLER (DENİZLİ) VE YAKIN ÇEVRESİNDE ÇEVRESEL SAĞLIK SORUNLARI MEYDANA GETİREN MİNERAL OLUŞUMLARINA İLİŞKİN ÖN İNCELEME

ÇAL, BEKİLLİ, SÜLLER (DENİZLİ) VE YAKIN ÇEVRESİNDE ÇEVRESEL SAĞLIK SORUNLARI MEYDANA GETİREN MİNERAL OLUŞUMLARINA İLİŞKİN ÖN İNCELEME 1 ÇAL, BEKİLLİ, SÜLLER (DENİZLİ) VE YAKIN ÇEVRESİNDE ÇEVRESEL SAĞLIK SORUNLARI MEYDANA GETİREN MİNERAL OLUŞUMLARINA İLİŞKİN ÖN İNCELEME Prof. Dr. Yahya Özpınar, Araş. Gör. Barış Semiz ve Araş. Gör. Fatma

Detaylı

HAYMANA-POLATLI HAVZASINDAKİ ÇALDAĞ KİREÇTAŞININ YAŞ KONAĞI AGE OF THE ÇALDAĞ LİMESTONE OF THE HAYMANA - POLATLI BASIN

HAYMANA-POLATLI HAVZASINDAKİ ÇALDAĞ KİREÇTAŞININ YAŞ KONAĞI AGE OF THE ÇALDAĞ LİMESTONE OF THE HAYMANA - POLATLI BASIN HAYMANA-POLATLI HAVZASINDAKİ ÇALDAĞ KİREÇTAŞININ YAŞ KONAĞI AGE OF THE ÇALDAĞ LİMESTONE OF THE HAYMANA - POLATLI BASIN Engin MERİÇ ve Naci GÖRÜR İ. T. Ü. Maden Fakültesi, istanbul ÖZ. Çaldağ kireçtaşı

Detaylı

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR Kayaçların belirli bir yapısı vardır. Bu yapı kayaç oluşurken ve kayaç oluştuktan sonra kazanılmış olabilir. Kayaçların oluşum sırasında ve oluşum koşullarına bağlı olarak kazandıkları

Detaylı

SEDİMANTER MADEN YATAKLARI

SEDİMANTER MADEN YATAKLARI SEDİMANTER MADEN YATAKLARI Her hangi bir çökel havzasında, kimyasal veya klastik olarak oluşan malzemenin tortulaşması ile oluşan maden yataklarıdır. Daha çok demir ve mangan yatakları için önemlidir.

Detaylı

Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi

Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi Tilting effect on the morpho-tectonic evolution of Karasu River valley Nurcan AVŞİN 1 1 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Coğrafya Bölümü Öz: Karasu

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU

ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU İSTANBUL ŞİLE CİVARINDAKİ KUVARS KUMLARININ İNCELENMESİ ve EKONOMİK ÖNEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Proje Yürütücüsünün İsmi Prof. Dr. Şükrü KOÇ Yardımcı

Detaylı

TUFA ve TRAVERTEN-III

TUFA ve TRAVERTEN-III TUFA ve TRAVERTEN-III Dr.Esref ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi TRAVERTEN LİTOFASİYESLERİ Sıcak su travertenlerindeki çökeller farklı fasiyes tiplerinde olabilmektedir. Her traverten çökelinde tüm fasiyesler

Detaylı

Yapısal jeoloji. 3. Bölüm: Normal faylar ve genişlemeli tektonik. Güz 2005

Yapısal jeoloji. 3. Bölüm: Normal faylar ve genişlemeli tektonik. Güz 2005 MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 12.113 Yapısal jeoloji 3. Bölüm: Normal faylar ve genişlemeli tektonik Güz 2005 Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak

Detaylı

DİLEKÇİ (KONYA BATISI) ÇEVRESİNDEKİ NEOJEN ÇÖKELLERİNİN STRATİGRAFİSİ

DİLEKÇİ (KONYA BATISI) ÇEVRESİNDEKİ NEOJEN ÇÖKELLERİNİN STRATİGRAFİSİ P A M U K K A L E Ü N İ V E R S İ T E S İ M Ü H E N D İ S L İ K F A K Ü L T E S İ P A M U K K A L E U N I V E R S I T Y E N G I N E E R I N G C O L L E G E M Ü H E N D İ S L İ K B İ L İ M L E R İ D E R

Detaylı

Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Bölümü JEM304 JEOKİMYA UYGULAMA

Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Bölümü JEM304 JEOKİMYA UYGULAMA Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Bölümü JEM304 JEOKİMYA UYGULAMA Arazi Çalışmaları ve örnek alımı Örneklerin makro ve optik incelemeleri Analiz için örneklerin seçimi Analiz

Detaylı

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MANİSA SOMA EYNEZ KÖMÜR İŞLETMESİ SAHASI JEOFİZİK JEOELEKTRİK ETÜT RAPORU Altan M.İÇERLER Jeofizik Yük. Müh. JEOFİZİK ETÜTLERİ DAİRESİ MART 2009-ANKARA İÇİNDEKİLER

Detaylı

OSMANiYE (ADANA) YÖRESi ÜST KRETASE (MESTRIHTIYEN) BENTİK FORAMİNİFER FAUNASI

OSMANiYE (ADANA) YÖRESi ÜST KRETASE (MESTRIHTIYEN) BENTİK FORAMİNİFER FAUNASI MTA Dergisi 113. 141-152, 1991 OSMANiYE (ADANA) YÖRESi ÜST KRETASE (MESTRIHTIYEN) BENTİK FORAMİNİFER FAUNASI Niyazi AVŞAR* ÖZ. - Bu çalışmada Osmaniye (Adana) yöresi Üst Kretase (Mestrihtiyen) çökellerinde

Detaylı

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI Altan İÇERLER 1, Remzi BİLGİN 1, Belgin ÇİRKİN 1, Hamza KARAMAN 1, Alper KIYAK 1, Çetin KARAHAN 2 1 MTA Genel Müdürlüğü Jeofizik

Detaylı

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I

SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I SEDİMANTER KAYAÇLAR (1) Prof.Dr. Atike NAZİK, Çukurova Üniversitesi J 103 Genel Jeoloji I KAYAÇ ÇEŞİTLERİ VE OLUŞUMLARI soğuma ergime Mağmatik Kayaç Aşınma ve erosyon ergime Sıcaklık ve basınç sediment

Detaylı

YUMURTALIK LİMAN YAPIMINDA DOLGU MALZEMESİ OLARAK KULLANILAN DOLOMİTİK KİREÇTAŞLARININ FİZİKO-MEKANİK ÖZELLİKLERİ *

YUMURTALIK LİMAN YAPIMINDA DOLGU MALZEMESİ OLARAK KULLANILAN DOLOMİTİK KİREÇTAŞLARININ FİZİKO-MEKANİK ÖZELLİKLERİ * YUMURTALIK LİMAN YAPIMINDA DOLGU MALZEMESİ OLARAK KULLANILAN DOLOMİTİK KİREÇTAŞLARININ FİZİKO-MEKANİK ÖZELLİKLERİ * Physico-Mechanical Properties of Dolomitic Limestone Using Filling Materials in Yumurtalık

Detaylı

YENİDOĞAN (SİVRİHİSAR) SEPİOLİT YATAĞININ JEOLOJİSİ, MİNERALOJİSİ VE OLUŞUMU

YENİDOĞAN (SİVRİHİSAR) SEPİOLİT YATAĞININ JEOLOJİSİ, MİNERALOJİSİ VE OLUŞUMU MTA Dergisi 114, 71-84, 1992 YENİDOĞAN (SİVRİHİSAR) SEPİOLİT YATAĞININ JEOLOJİSİ, MİNERALOJİSİ VE OLUŞUMU Mefail YENİYOL* ÖZ. - Lületaşı olarak tanınan yumru sepiolitler dışında 1960 lı yıllardan bu yana

Detaylı

ABANT GÖLÜ CİVARININ TEKTONİK VE YAPISAL JEOLOJİSİNİN HAVA FOTOĞRAFLARI İLE KIYMETLENDİRİLMESİ GİRİŞ

ABANT GÖLÜ CİVARININ TEKTONİK VE YAPISAL JEOLOJİSİNİN HAVA FOTOĞRAFLARI İLE KIYMETLENDİRİLMESİ GİRİŞ ABANT GÖLÜ CİVARININ TEKTONİK VE YAPISAL JEOLOJİSİNİN HAVA FOTOĞRAFLARI İLE KIYMETLENDİRİLMESİ Sunay AKDERE Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Ankara GİRİŞ Hava fotoğraflarından yararlanarak fotojeolojik

Detaylı

AYAZINI (AFYON) TÜFLERİNİN ÇİMENTO SANAYİİNDE TRAS OLARAK KULLANILABİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ

AYAZINI (AFYON) TÜFLERİNİN ÇİMENTO SANAYİİNDE TRAS OLARAK KULLANILABİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ AYAZINI (AFYON) TÜFLERİNİN ÇİMENTO SANAYİİNDE TRAS OLARAK KULLANILABİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ Usability Of The Ayazini (Afyon) Tuffs As Trass Material For Cement Production Taner KAVAS'*' Mustafa Yavuz ÇELİK'**'

Detaylı

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ . ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ.4. Elektron Dizilimi ve Periyodik Sisteme Yerleşim Atomun Kuantum Modeli oluşturulduktan sonra Bohr, yaptığı çalışmalarda periyodik cetvel ile kuantum teorisi arasında bir

Detaylı

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır.

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. Eşref Atabey. 2015. Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. BARTIN İLİ SU KAYNAKLARI-POTANSİYELİ VE KALİTESİ DR. EŞREF ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi Tıbbi

Detaylı

AR201201213 KUVARS KUMU KUMTARLA - ZONGULDAK SAHASININ MADEN JEOLOJİSİ RAPORU

AR201201213 KUVARS KUMU KUMTARLA - ZONGULDAK SAHASININ MADEN JEOLOJİSİ RAPORU AR201201213 KUVARS KUMU KUMTARLA - ZONGULDAK SAHASININ MADEN JEOLOJİSİ RAPORU EKİM 2012 1 İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER...2 ÖZET...4 1. GİRİŞ...5 2. ÖNCEL ÇALIŞMALAR...6 3. RUHSAT SAHASININ JEOLOJİSİ...

Detaylı

NEOJEN GÖL BASENİNDEKİ BİRİMLERİN JEOLOJİK VE MİNERALOJİK

NEOJEN GÖL BASENİNDEKİ BİRİMLERİN JEOLOJİK VE MİNERALOJİK MTA Dergisi 120, 121-133, 1998 KONYA KUZEYİ İNCELENMESİ NEOJEN GÖL BASENİNDEKİ BİRİMLERİN JEOLOJİK VE MİNERALOJİK Zehra KARAKAŞ* ve Selahattin KADiR** ÖZ. - Konya kuzeyinde yer alan Neojen yaşlı gölsel

Detaylı

Ön Söz Çeviri Editörünün Ön Sözü

Ön Söz Çeviri Editörünün Ön Sözü vii İçindekiler Ön Söz Çeviri Editörünün Ön Sözü x xi 1 GİRİŞ 1 1.1 Seçilmiş Genel Kitaplar ve Jeoloji Üzerine Kaynak Malzemeler 2 1.2 Jeolojik Saha Teknikleri ile İlgili Kitaplar 3 2 ARAZİ DONANIMLARI

Detaylı

KÖSBUCAĞI (MERSİN-ERDEMLİ) GÖLETİ SU KAÇAKLARININ İNCELENMESİ * The Investıgatıon Of Seepage In Kösbucağı (Mersin-Erdemli) Dam

KÖSBUCAĞI (MERSİN-ERDEMLİ) GÖLETİ SU KAÇAKLARININ İNCELENMESİ * The Investıgatıon Of Seepage In Kösbucağı (Mersin-Erdemli) Dam KÖSBUCAĞI (MERSİN-ERDEMLİ) GÖLETİ SU KAÇAKLARININ İNCELENMESİ * The Investıgatıon Of Seepage In Kösbucağı (Mersin-Erdemli) Dam Tuğba KARABIYIK Jeoloji Mühendisliği Anabilimdalı Aziz ERTUNÇ Jeoloji Mühendisliği

Detaylı

ISSN : 1308-7282 tulayaltay01@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Konya-Turkey

ISSN : 1308-7282 tulayaltay01@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Konya-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 1, Article Number: 4A0038 NATURE SCIENCES Received: October 2010 Accepted: January 2011 Tülay Altay Series : 4A Selcuk University

Detaylı

SARAFTEPE SİLİNİN JEOLOJİSİ, PETROGRAFİSİ, YAŞI VE YERLEŞİMİ

SARAFTEPE SİLİNİN JEOLOJİSİ, PETROGRAFİSİ, YAŞI VE YERLEŞİMİ SARAFTEPE SİLİNİN JEOLOJİSİ, PETROGRAFİSİ, YAŞI VE YERLEŞİMİ Prof. Dr. Cüneyt ŞEN - Prof. Dr. Faruk AYDIN HATIRLATMA: Yerleşim şekillerine göre magmatik kayaçların sınıflandırılmasını tekrar gözden geçirelim

Detaylı

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR JEOLOJĠ TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR Bir nehir kenarında gezerken çakılların renk ve biçim bakımından birbirlerinden farklı olduğunu görürüz. Bu durum bize, kayaçların farklı ortamlarda oluştuğunu gösterir.

Detaylı

ESKİKÖY (TORUL, GÜMÜŞHANE) DAMAR TİP Cu-Pb-Zn YATAĞI

ESKİKÖY (TORUL, GÜMÜŞHANE) DAMAR TİP Cu-Pb-Zn YATAĞI SAHA BİLGİSİ II DERSİ 28 NİSAN 2016 TARİHLİ GEZİ FÖYÜ ESKİKÖY (TORUL, GÜMÜŞHANE) DAMAR TİP Cu-Pb-Zn YATAĞI Miraç AKÇAY, Ali VAN, Mithat VICIL 1. Giriş Eskiköy Cu-Pb-Zn cevherleşmesi Zigana tünelinin Gümüşhane

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kırklareli ili Marmara Bölgesinin kuzeybatısında yer almakta olup, Dereköy sınır kapısıyla Türkiye yi Bulgaristan a bağlayan geçiş yollarından birine sahiptir.

Detaylı

T.C. AKSARAY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ASÜBTAM)

T.C. AKSARAY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (ASÜBTAM) Tel: 0382 288 2691 e-posta: asubtam@aksaray.edu.tr İnt.: http://asubtam.aksaray.edu.tr/ İçindekiler Gaz Kromatografisi Kütle Spektrometresi (GC-MS)... 2 Gaz Kromatografisi Flame Ionization Detector (GC-FID)...

Detaylı

BELEVİ (ÇAL) KİL YATAKLARI

BELEVİ (ÇAL) KİL YATAKLARI 1 BELEVİ (ÇAL) KİL YATAKLARI Prof Dr. Yahya Özpınar, Yard.Doç.Dr. Mete Hançer, ve Araş.Gör. Barış Semiz Pamukkale Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Kınıklı Kampüsü DENİZLİ ÖZET Bölgede Çimento

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi, 1605 Cadde, Dilek Binası BİLKENT 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 444 50 57 Faks : 0 312 265 09 06

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ PALUSTRİN-SALİN GÖL ORTAMLARININ ORGANİK MADDE BİRİKTİRME ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ, SİVRİHİSAR (ESKİŞEHİR) MİYO-PLİYOSEN HAVZASI, TÜRKİYE

Detaylı

... NO'LU RUHSATA İLİŞKİN (... DÖNEM) ARAMA FAALİYET RAPORU

... NO'LU RUHSATA İLİŞKİN (... DÖNEM) ARAMA FAALİYET RAPORU ARAMA FAALİYET RAPOR FORMATI İLÇE... (İL)... NO'LU RUHSATA İLİŞKİN (... DÖNEM) ARAMA FAALİYET RAPORU HAZIRLAYAN TEKNİK SORUMLU Adı Soyadı JEOLOJİ MÜHENDİSİ Oda Sicil No AY-YIL 1 İLETİŞİM İLE İLGİLİ BİLGİLER

Detaylı

Aydın-Söke (istifim) Çimento fabrikasında Terkedilen Kireçtaşı Sabolarının Yeniden Üretime Kazandırılması

Aydın-Söke (istifim) Çimento fabrikasında Terkedilen Kireçtaşı Sabolarının Yeniden Üretime Kazandırılması Jeoloji Mühendisliği, 47,14-20, 1995 Aydın-Söke (istifim) Çimento fabrikasında Terkedilen Kireçtaşı Sabolarının Yeniden Üretime Kazandırılması Rahmi EYÜBOĞLU İTÜ Maden Fakültesi, Uygulamalı Jeoloji Anabilin

Detaylı

Doç.Dr. Gültekin Kavuşan

Doç.Dr. Gültekin Kavuşan JEOLOJİ RAPORU YAZIMI Doç.Dr. Gültekin Kavuşan Jeoloji raporu, yazılan bir belgedir ve jeoloji j mühendisinin yaptığı ğ çalışmayı ş anlattığı, bir soruna ışık tuttuğu dokümandır. Bu belge onun ortaya koyduğu

Detaylı

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Afyon Kocatepe University Journal of Science and Engineering AKÜ FEMÜBİD 13 (2013) 025801 (1-10) AKU J. Sci. Eng. 13 (2013) 025801 (1-10)

Detaylı

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ Mehmet Sakınç*, Aliye Aras**, Cenk Yaltırak*** *İTÜ, Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü, Maslak/İstanbul **İ.Ü. Fen Fakültesi, Biyoloji

Detaylı

TOPRAK ANA MADDESİ Top T rak Bilgisi Ders Bilgisi i Peyzaj Mimarlığı aj Prof. Dr Prof.. Dr Günay Erpul kar.edu.

TOPRAK ANA MADDESİ Top T rak Bilgisi Ders Bilgisi i Peyzaj Mimarlığı aj Prof. Dr Prof.. Dr Günay Erpul kar.edu. TOPRAK ANA MADDESİ Toprak Bilgisi Dersi 2011 2012 Peyzaj Mimarlığı Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Ana Maddesi Topraklar, arz kabuğunu oluşturan kayalar, mineraller ve organik maddelerin

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Projeleri. TÜBİTAK Projeleri

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Projeleri. TÜBİTAK Projeleri Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Projeleri Baraj Tipi Büyük Yapılarda Kayaçlardaki Ayrışmaya Bağlı Direnç Azalmasının İyileştirilmesi, 2003 (97K12048), Ayhan Koçbay, R.Pelin Bilgehan. Özet: Obruk baraj

Detaylı

DOĞU KARADENİZ VE BATI KARADENİZ ATMOSFERİ AEROSOLLERİ KİMYASAL KOMPOZİSYONUNUN KARŞILAŞTIRILMASI

DOĞU KARADENİZ VE BATI KARADENİZ ATMOSFERİ AEROSOLLERİ KİMYASAL KOMPOZİSYONUNUN KARŞILAŞTIRILMASI DOĞU KARADENİZ VE BATI KARADENİZ ATMOSFERİ AEROSOLLERİ KİMYASAL KOMPOZİSYONUNUN KARŞILAŞTIRILMASI İlker BALCILAR, Abdullah ZARARSIZ, Yakup KALAYCI, Güray DOĞAN, Gürdal TUNCEL SEMPOZYUMU 7-9 EKİM 2015 İZMİR

Detaylı

AFYON KUZEYİNİN JEOLOJİSİ VE MERMER POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI

AFYON KUZEYİNİN JEOLOJİSİ VE MERMER POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI AFYON KUZEYİNİN JEOLOJİSİ VE MERMER POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI Yaşar KİBÎCÎ 1, Ahmet YILDIZ 2, Metin BAĞCI 3 'Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon MYO Müdürü AFYON 2 Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim

Detaylı

VIII. FAYLAR (FAULTS)

VIII. FAYLAR (FAULTS) VIII.1. Tanım ve genel bilgiler VIII. FAYLAR (FAULTS) Kayaçların bir düzlem boyunca gözle görülecek miktarda kayma göstermesi olayına faylanma (faulting), bu olay sonucu meydana gelen yapıya da fay (fault)

Detaylı

UYUMSUZLUKLAR VE GÖRECELİ YAŞ KAVRAMI

UYUMSUZLUKLAR VE GÖRECELİ YAŞ KAVRAMI UYUMSUZLUKLAR VE GÖRECELİ YAŞ KAVRAMI Diskordans nedir? Kayaçların stratigrafik dizilimleri her zaman kesiksiz bir seri (konkordan seri) oluşturmaz. Bazen, kayaçların çökelimleri sırasında duraklamalar,

Detaylı

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR Kayaçların belirli bir yapısı vardır. Bu yapı kayaç oluşurken ve kayaç oluştuktan sonra kazanılmış olabilir. Kayaçların oluşum sırasında ve oluşum koşullarına bağlı olarak kazandıkları

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

BAZALTLARIN KIRMATAŞ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ "TRAKYA - TEKİRDAĞ BÖLGESİ BAZALTLARI ÖRNEĞİ"

BAZALTLARIN KIRMATAŞ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ TRAKYA - TEKİRDAĞ BÖLGESİ BAZALTLARI ÖRNEĞİ 2.Ulusal Kırmataş Sempozyumu'99, Istanbul-1999, ISBN B.16.0.KGM.0.63.00.03/606.1 BAZALTLARIN KIRMATAŞ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ "TRAKYA - TEKİRDAĞ BÖLGESİ BAZALTLARI ÖRNEĞİ" EVALUATION OF BAZALTS AS A

Detaylı

Lab 11: Metamorfik Kayaçların El Örnekleri

Lab 11: Metamorfik Kayaçların El Örnekleri Lab 11: Metamorfik Kayaçların El Örnekleri Bu laboratuvarın amacı, metamorfik kayaç tiplerini ve el örneğinde nasıl göründüklerini size tanıtmaya başlamaktır. Aynı zamanda metamorfik kayaçları isimlendirmeyi

Detaylı

MİNERAL VE KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ

MİNERAL VE KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ MİNERAL VE KAYAÇLARIN MÜHENDİSLİK ÖZELLİKLERİ Yapılar zemin veya kayalardan oluşan bir temel üzerine oturtulur. Kum, çakıl, şilt ve kil gibi malzemeler ve ayrık tortul kayaçlar zemin ortamını, KAYA Diyajeneze

Detaylı

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ

MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI MADEN KANUNU ve BU KAPSAMDA VERİLEN RAPORLAMA SİSTEMLERİ Erdal Kaçmaz 29 Eylül 2011 1 İÇERİK Maden Kanununun Kapsamı Maden Grupları, Alanları ve Süreleri Kimler

Detaylı

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ - Kayaların ayrışması + organik maddeler - Su ve hava içerir - Bitki ve hayvanlar barındırır - Mineral maddeler TOPRAKLARI OLUŞTURAN ANA MATERYAL TİPLERİ - Toprak tipi-ana materyalin

Detaylı

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır.

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. Eşref Atabey. 2015. Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. KARS İLİ SU KAYNAKLARI-POTANSİYELİ VE KALİTESİ DR. EŞREF ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi Tıbbi

Detaylı

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır.

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. Eşref Atabey. 2015. Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. KARABÜK İLİ SU KAYNAKLARI-POTANSİYELİ VE KALİTESİ DR. EŞREF ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi Tıbbi

Detaylı

JEO 358 Toprak Mekaniği Ders Notları. Bu derste...

JEO 358 Toprak Mekaniği Ders Notları. Bu derste... JEO 358 Toprak Mekaniği Ders Notları Bu derste... Toprak zeminlerin fiziksel ve mekanik özelliklerinin anlaşılması Toprak zeminlerin gerilim-deformasyon davranışlarının tanımlanması Toprak zeminlerde konsolidasyon

Detaylı

MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SARIKAMIŞ (KARS) CİVARI OBSİDİYENLERİ BİLGİ NOTU

MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SARIKAMIŞ (KARS) CİVARI OBSİDİYENLERİ BİLGİ NOTU MADEN TETKİK ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SARIKAMIŞ (KARS) CİVARI OBSİDİYENLERİ BİLGİ NOTU Aytekin ÇOLAK Hakan AYGÜN MADEN ETÜT VE ARAMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2011 ÖZ Sarıkamış-Karakurt arasında kalan alanda yüzeyleyen

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DÖNEM PROJESİ İMAR ÖZELLİKLERİNİN TAŞINMAZ DEĞERLERİNE ETKİLERİ. Yeliz GÜNAYDIN

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DÖNEM PROJESİ İMAR ÖZELLİKLERİNİN TAŞINMAZ DEĞERLERİNE ETKİLERİ. Yeliz GÜNAYDIN ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DÖNEM PROJESİ İMAR ÖZELLİKLERİNİN TAŞINMAZ DEĞERLERİNE ETKİLERİ Yeliz GÜNAYDIN TAŞINMAZ GELİŞTİRME ANABİLİM DALI ANKARA 2012 Her hakkı saklıdır ÖZET Dönem Projesi

Detaylı

BektaşUZ, Turgut ÖZTAŞ, Fahri ESENLİ, Şenel ÖZDAMAR istanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Maslak, istanbul

BektaşUZ, Turgut ÖZTAŞ, Fahri ESENLİ, Şenel ÖZDAMAR istanbul Teknik Üniversitesi, Maden Fakültesi, Maslak, istanbul DÜZKÖY - DÜZAĞAÇ (ULUS-BARTIN) TRAVERTEN OLUŞUMLARININ JEOLOJİSİ, PETROGRAFİSİ VE MERMER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ BektaşUZ, Turgut ÖZTAŞ, Fahri ESENLİ, Şenel ÖZDAMAR istanbul Teknik Üniversitesi, Maden

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

JEO156 JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

JEO156 JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ JEO156 JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Genel Jeoloji Prof. Dr. Kadir DİRİK Hacettepe Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü 2015 JEOLOJİ (Yunanca Yerbilimi ) Yerküreyi inceleyen bir bilim dalı olup başlıca;

Detaylı

ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ

ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ İlke ÇELİK 1, Seda Aslan KILAVUZ 2, İpek İMAMOĞLU 1, Gürdal TUNCEL 1 1 : Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü

Detaylı

BURDUR İLİNİN YERALTI KAYNAKLARI

BURDUR İLİNİN YERALTI KAYNAKLARI 902 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNİN YERALTI KAYNAKLARI Mustafa KARAKAŞ * Özet Burdur İli, Batı Toroslarda Isparta Büklümünün batı kanadında yer almaktadır. Bölge, genelde KD-GB doğrultulu tektonik yapılarla

Detaylı

MTA Genel Müdürlüğü nün Ortaya Çıkardığı Yeni Bir Kara Elmas Yöresi KONYA KARAPINAR Kömür Sahası

MTA Genel Müdürlüğü nün Ortaya Çıkardığı Yeni Bir Kara Elmas Yöresi KONYA KARAPINAR Kömür Sahası MTA Genel Müdürlüğü nün Ortaya Çıkardığı Yeni Bir Kara Elmas Yöresi KONYA KARAPINAR Kömür Sahası Şekil 1. Konya Karapınar Kömür Sahası nın coğrafik ve yer bulduru haritası. KONYA KARAPINAR Lokasyon: İç

Detaylı

TARİHİ EDİRNE GAR BİNASINDA KULLANILAN KUMTAŞLARINDA GÖRÜLEN BOZULMA NEDENLERİ

TARİHİ EDİRNE GAR BİNASINDA KULLANILAN KUMTAŞLARINDA GÖRÜLEN BOZULMA NEDENLERİ TARİHİ EDİRNE GAR BİNASINDA KULLANILAN KUMTAŞLARINDA GÖRÜLEN BOZULMA NEDENLERİ İsmail KILIÇ 1, Ali Haydar GÜLTEKİN 2 ismail.kilic@kirklareli.edu.tr, gultekin@itu.edu.tr 1 Kırklareli Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ EREĞLİ-ULUKIŞLA HAVZASI GÜNEY FORMASYONUNUN JEOLOJİSİ ve PETROL HAZNE KAYA ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Ayfer ÖZDEMİR JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM

Detaylı

Electron Microscopic Interpretation of the Borate-Bearing Claystone in the Bigadiç Tertiary Basin

Electron Microscopic Interpretation of the Borate-Bearing Claystone in the Bigadiç Tertiary Basin Il.Uluslararası Bor Sempozyumu, 23-25 Eylül 2004 Eskişehir Türkiye Bigadiç Tersiyer Havzasinda Borat İçeren Kiltaşlarinin Elektron Mikroskobu Yorumlan Electron Microscopic Interpretation of the Borate-Bearing

Detaylı

ANAKAYALARIN TOPRAK VERME ÖZELLĠKLERĠ ve AĞAÇLANDIRMA AÇISINDAN YORUMLANMASI. AGM Etüt ve Proje ġube Müdürlüğü

ANAKAYALARIN TOPRAK VERME ÖZELLĠKLERĠ ve AĞAÇLANDIRMA AÇISINDAN YORUMLANMASI. AGM Etüt ve Proje ġube Müdürlüğü ANAKAYALARIN TOPRAK VERME ÖZELLĠKLERĠ ve AĞAÇLANDIRMA AÇISINDAN YORUMLANMASI AGM Etüt ve Proje ġube Müdürlüğü Anakayalar oluşum şekline göre 3 gurupta toplanır. 1 Püskürük (Volkanik) Anakayalar 2 Tortul

Detaylı

KAYAÇLARIN DİLİ. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

KAYAÇLARIN DİLİ.  Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü KAYAÇLARIN DİLİ http://www.bilgicik.com/wp-content/uploads/2013/12/kaya.jpg Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü Metamorfizma Metamorfizma (başkalaşım) olayı; sıcaklık ve basınç etkisiyle

Detaylı

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır.

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. Eşref Atabey. 2015. Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. TUNCELİ İLİ SU KAYNAKLARI-POTANSİYELİ VE KALİTESİ DR. EŞREF ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi Tıbbi

Detaylı

P R O G R A M. 12. PALEONTOLOJİ - STRATİGRAFİ ÇALIŞTAY PROGRAMI 30 Eylül -02 Ekim 2011 MUĞLA ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ (AKM) D SALONU

P R O G R A M. 12. PALEONTOLOJİ - STRATİGRAFİ ÇALIŞTAY PROGRAMI 30 Eylül -02 Ekim 2011 MUĞLA ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ (AKM) D SALONU P R O G R A M 12. PALEONTOLOJİ - STRATİGRAFİ ÇALIŞTAY PROGRAMI 30 Eylül -02 Ekim 2011 MUĞLA ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ (AKM) D SALONU 30 Eylül, Cuma 09:00 KAYIT 09:30 AÇILIŞ KONUŞMALARI Sefer

Detaylı

MAMAK İLÇESİ CENGİZHAN MAHALLESİNDEKİ HEYELAN OLAYININ İNCELENMESİ

MAMAK İLÇESİ CENGİZHAN MAHALLESİNDEKİ HEYELAN OLAYININ İNCELENMESİ MAMAK İLÇESİ CENGİZHAN MAHALLESİNDEKİ HEYELAN OLAYININ İNCELENMESİ İNCELEMENİN AMACI, YERİ VE ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR İnceleme alanı, Ankara ili Mamak İlçesi Cengizhan mahallesi 868. sokaktır (Şekil 1). Bu sokakta

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1177 KAHRAMANMARAŞ DOLAYINDAKİ OFİYOLİTİK KAYAÇLARIN JEOLOJİK AÇIDAN ÖNEMİ VE KROM İÇERİKLERİ

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1177 KAHRAMANMARAŞ DOLAYINDAKİ OFİYOLİTİK KAYAÇLARIN JEOLOJİK AÇIDAN ÖNEMİ VE KROM İÇERİKLERİ KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1177 KAHRAMANMARAŞ DOLAYINDAKİ OFİYOLİTİK KAYAÇLARIN JEOLOJİK AÇIDAN ÖNEMİ VE KROM İÇERİKLERİ Ender Sarrfakıoğlu* Özet Kahramanmaraş'ın kuzeybatısındaki Göksun ve güneyindeki Ferhuş-Şerefoğlu

Detaylı

MALI BOĞAZI (KALECİK-ÇANDIR) BÖLGESİNDE BAZI PİROKLASTİK OLUŞUMLARDAKİ PALAGONİTLEŞME

MALI BOĞAZI (KALECİK-ÇANDIR) BÖLGESİNDE BAZI PİROKLASTİK OLUŞUMLARDAKİ PALAGONİTLEŞME MALI BOĞAZI (KALECİK-ÇANDIR) BÖLGESİNDE BAZI PİROKLASTİK OLUŞUMLARDAKİ PALAGONİTLEŞME Şuayip ÜŞENMEZ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi, Jeoloji Bölümü ÖZET. İnceleme sahası, Ankara bölgesinin kuzeyinde

Detaylı

SEDİMANTOLOJİ FİNAL SORULARI

SEDİMANTOLOJİ FİNAL SORULARI SEDİMANTOLOJİ FİNAL SORULARI 1. Tedrici geçiş nedir? Kaç tiptir? Açıklayınız Bunlar herhangi bir stratigrafi biriminin kendisi veya tabakalarının tedricen bir diğer litoloji biriminin içerisine geçerse

Detaylı

Yozgat-Akdağmadeni Pb-Zn Madeni Arazi Gezisi

Yozgat-Akdağmadeni Pb-Zn Madeni Arazi Gezisi Yozgat-Akdağmadeni Pb-Zn Madeni Arazi Gezisi Yozgat-Akdağmadeni Akdağmadeni Yozgat'ın doğusunda bir ilçedir. Doğuda Sivas'ın Şarkışla İlçesi, güneyde Çayıralan, batıda Sarıkaya ve Saraykent, kuzeyde ise

Detaylı

Çayırhan (Nallıhan - Ankara) termik santralı baca gazı arıtma kireçtaşı

Çayırhan (Nallıhan - Ankara) termik santralı baca gazı arıtma kireçtaşı 67 Çayırhan (Nallıhan - Ankara) termik santralı baca gazı arıtma kireçtaşı Aydoğan Akbuîut, MTA Genel Müdürlüğü, Maden Etüd Dairesi, Ankara Bu çalışmanın amacı Çayırhan Santralı'nun baca gazı arıtma tesisinde

Detaylı

NOHA İNŞAAT TURİZM MADENCİLİK SAN. TİC. LTD. ŞTİ. KEMALPAŞA (RUHSAT NO 201500198 ve 201500131) SAHALARININ ONİKS REZERV TESPİT RAPORU

NOHA İNŞAAT TURİZM MADENCİLİK SAN. TİC. LTD. ŞTİ. KEMALPAŞA (RUHSAT NO 201500198 ve 201500131) SAHALARININ ONİKS REZERV TESPİT RAPORU NOHA İNŞAAT TURİZM MADENCİLİK SAN. TİC. LTD. ŞTİ. KEMALPAŞA (RUHSAT NO 201500198 ve 201500131) SAHALARININ ONİKS REZERV TESPİT RAPORU Mart 2016 İZMİR NOHA İNŞ. TUR. MADENCİLİK SAN. TİC. LTD. ŞTİ. KEMALPAŞA

Detaylı

Sınavlarınızda daha başarılı olmak için aşağıdaki konulara da dikkatinizi çekmek isterim.

Sınavlarınızda daha başarılı olmak için aşağıdaki konulara da dikkatinizi çekmek isterim. Değerli Öğrenciler, İzleyen sayfalarda 2000 yılından bu yana Eskişehir Osmangazi Üniversitesi nde Stratigrafi İlkeleri dersinin sınavlarında sorulan soruları bulacaksınız. Ümit ederim mesleki gelişiminizde

Detaylı