SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA İLE UYDU LİNK TASARIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA İLE UYDU LİNK TASARIMI"

Transkript

1 HAVACILIK VE UZAY EKOLOJİLERİ DERGİSİ EMMUZ CİL 5 SAYI (43-58) SÜREKLİ PARAMERELİ GEEİK ALGORİMA İLE UYDU LİK ASARIMI Hv.Mu.Üğm. Mura BAĞCI* Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay eknolojileri Ensiüsü Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı Yeşilyur / İSABUL ayfun GÜEL İsanbul eknik Üniversiesi Elekrik-Elekronik Fakülesi Elekronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Maslak / İSABUL Geliş arihi: 4 Haziran, Kabul arihi: 7 emmuz ÖZE Bu çalışmada; verici yer isasyonu, frekans dönüşürücü yer eşzamanlı yörünge uydusu ve alıcı yer isasyonu arasında ek yönlü bir uydu haberleşme link asarımı yapılmışır. Link yapısı, farklı polarizasyonların kullanımı ile çif yönlü olarak da kullanılabilecek şekilde asarlanmışır. Link asarımı sürecinde çeşili yağmur ve girişim ekileri de dikkae alınmışır. Sayısal haberleşmenin kullanıldığı senaryolar içerisinde; C, X, Ku ve Ka frekans banlarında link e ai bi haa olasılıkları incelenmişir. Modülasyon ürü olarak QPSK (Kuadraür Faz Kaydırmalı Anaharlama) ve BPSK (İkili Faz Kaydırmalı Anaharlama) modülasyonları kullanılmış olup, 36 MHz ve 7 MHz uydu ransponder band genişlikleri için haberleşme senaryoları gelişirilmiş ve Sürekli Paramereli Geneik Algorima yardımıyla eniyileme işlemi gerçekleşirilmişir. Verici ve alıcı görevinde bulunan birbirinden ayrı iki bölgede konuşlu yer isasyonları arasında, bir Yer Eşzamanlı Yörünge Uydusu aracılığıyla, kurulacak ek yönlü link e ai en haasız ileişimi sağlayacak link paramereleri belirlenmişir. Hesaplamalar için MALAB programı kullanılarak, grafik kullanıcı arayüzüne sahip bir yazılım gelişirilmişir. Anahar Kelimeler: Uydu Haberleşmesi, Geneik Algorima, Link asarımı. SAELLIE LIK DESIG BY HE COIUOUS PARAMEER GEEIC ALGORIHM ABSRAC In his sudy, a simplex saellie communicaions link has been designed beween a ransmiing ground saion, and a receiving ground saion, by way of a geosynchronous saellie. Design srucure allows duplex uilizaion of he link by employing differen polarizaions. Effecs of precipiaion and inerference have been aken ino consideraion. Link bi error raes have been analyzed for digial communicaions a C, X, Ku and Ka bands, using Quadraure Phase Shif Keying (QPSK) and Binary Phase Shif Keying (BPSK) modulaions, and for saellie ransponder bandwidhs of 36 MHz and 7 MHz. Sudies were carried ou under various scenarios and opimizaions were achieved uilizing he Coninuous Parameer Geneic Algorihm (CPGA) mehod. Opimum link parameers were deermined in each case, resuling in he lowes bi error rae, for a simplex communicaions link esablished beween a ransmiing ground saion and a receiving ground saion, by exploiing a geosynchronous saellie. Calculaions were performed using a unique compuer program incorporaing a graphic inerface, which was developed in MALAB. Keywords: Saellie Communicaions, Geneic Algorihm, Link Design.. GİRİŞ Uzay ve Roke Bilimlerinin öncüsü olarak kabul edilen Konsanin Eduardoviç siolkovski nin. yüzyılın başındaki çalışmalarından sonra,.dünya Savaşı Dönemi Almanya sında özellikle rokeler ve mikrodalga alanında çarpıcı gelişmeler kaydedilmişir []. Soğuk Savaş dönemine gelindiğinde, Rusya (o dönemki adıyla Sovye Sosyalis Cumhuriyeler Birliği) ve Amerika Birleşik Devleleri arasında başlayan uzay yarışı aklın sınırlarını zorlayacak bir rekabee yol açmış ve bu rekabe neicesinde çok önemli bilimsel gelişmeler ariheki yerlerini almışır. 957 yılında ilk yapay uydu olan SPUIK in Ruslar arafından fırlaılması ile Uzay Çağı başlamışır []. * Sorumlu Yazar 43

2 akip eden yıllar içinde çeşili gelişmeler olmuşur. 965 yılında ilk icari yer eşzamanlı yörünge uydusu IELSA- (EARLY BIRD) hizmee başlamış ve günümüze kadar uzayın haberleşme alanındaki önemi kalanarak armışır. Günümüzde VSA (Çok Küçük Açıklıklı Yer erminalleri) olarak adlandırılan küçük boyulu yer isasyonları aracılığıyla ek nokadan çok nokaya ve çok nokadan ek nokaya uydular aracılığı ile haberleşme hizmeleri sağlanmakadır. Ayrıca mobil haberleşme eknolojilerindeki gelişmeler ile dünyanın her yerinde elefon görüşmesine imkân anıyan küresel haberleşme sisemleri de haberleşme uyduları ile sağlanabilmekedir. Bu el ipi erminaller aslında çok küçük boyulu yer isasyonları olarak da adlandırılabilirler. Geleneksel bir uydu haberleşme sisemi üç emel bölümden oluşur []. Bunlar: Uzay Bölümü, Konrol Bölümü, Yer Bölümü Bu çalışmada asarlanmış olan uydu haberleşme link yapısında; uzay ve yer bölümlerine yer verilmişir. asarımın yer bölümünde; biri verici diğeri alıcı görevinde olan iki ade yer isasyonu bulunmakadır. Uzay bölümünde ise frekans dönüşürücü ipe bir GEO (yer eşzamanlı yörünge) haberleşme uydusu yer almakadır. Verici yer isasyonundan uydu aracılığıyla alıcı yer isasyonuna uydu haberleşme linki ile ek yönlü veri akarımının en az haayla yapılmasının hedeflendiği bu çalışmada: Anen çap değerlerinin, verici güç değerlerinin, verici frekans değerlerinin ve kullanılan modülasyon ürünün en uygun değerleri SPGA (Sürekli paramereli geneik algorima) ile araşırılmışır [3].. KURAMSAL EMELLER Uydu haberleşme siseminin uzay ve yer bölümünde görev alan emel sisemler Şekil ile verilen haberleşme senaryosunda göserildiği gibi düşünülmüşür. Uydu ve yer isasyonlarına ai bilgiler aşağıda verildiği gibidir [4,5,6,7]. Uyduya ai bilgiler: o Yörünge ürü: GEO, o Yörünge şekli: Dairesel, o Yörünge yarıçapı, r GEO : 464,3 km; o İrifası: 35786,6 km, o Boylamı, Λ U : 4 o D o Enlemi, φ U : o (Ekvaoral), o Dünyanın ekvaoral yarıçapı, r d : 6378,4 km, o Dünyanın dışmerkezlilik kasayısı, e d :,88 Verici yer isasyonuna ai bilgiler: o Rakımı, Y : km, o Boylamı, Λ : 3,597 o D, o Enlemi, φ : 38,75 o K Alıcı yer isasyonuna ai bilgiler: o Rakımı, Y :,74 km, o Boylamı, Λ : 3,7675 o D, o Enlemi, φ : 39,8395 o K Şekil. Uydu Haberleşme Senaryosu. Şekil ile verilen link yapısını oluşurmak için öncellikle yer isasyonlarının anenleri ile uydu anenlerinin birbirlerini görmeleri sağlanmalıdır. Anen görüş açıları olarak bilinen yükseklik Θ ve isikame Az açılarının bulunması ile bu işlem yapılır. Bu açı değerlerinin bulunabilmesi için uydu ile yer isasyonları arasındaki mesafe d hassas bir şekilde hesaplanmalıdır. Coğrafi koordinaları bilinen bir nokada konuşlu bulunan yer isasyonu için; dünyanın am küre olmaması nedeniyle o nokaya has dünyanın yarıçap değeri r hesaplanmalıdır. Bu çalışmada kullanılan yöneme ai hesaplama adımları aşağıda verilmişir [8]. rd A Y cos( ϕ ) ed sin ( ϕ ) + (.) B Verici r ( e ) ( ϕ ) d d + Y sin (.) ed sin ( ϕ ) r + A B (.3) B AA an (.4) A ΔΛ Λ, Boylamlar farkı (.5) Λ U Alıcı 44

3 ( AA) ( ΔΛ) d r + r r r cos cos GEO GEO (.6) MALAB R8a programı ile yapılan anen görüş açıları ve link yol uzunluğu hesaplama arayüzü ile elde edilen sonuçlar ablo ile göserilmişir. ablo. Hesaplama Sonuçları. Şekil. Coğrafi Konum ve Rakım Bilgisi Δ r r GEO r d ; Yarıçaplar farkı (.7) Θ cos r d BB cos + Δr d cos ( ΔΛ)cos Şekil 3. Anen Yükseklik Açısı ( cos( ΔΛ)cos( ϕ )) Λ U ( ϕ ) (.8) (.9) ΔΛ Λ (.) ' sin sin( ΔΛ ) sin( BB) Az (.) Verici Uydu Alıcı Uydu d 3753 km 3755,7 Θ 43,58 o 4,98 o Az 65,893 o 68,697 o Bu çalışmada asarlanan link yapısında; bir frekans dönüşürücü uydu, bir verici yer isasyonu ve bir alıcı yer isasyonu bulunduğu daha önce ifade edilmişi. Şekil 5 ile göserilmiş olan link asarımında birimler görev bakımından iki grupa oplanabilirler: Verici ve Alıcı. Verici olarak görev alan birimler için: o EIRP: Ekin izoropik yayılan güç ifadesi o x: Verici o P x : Verici Gücü o G x : Verici Kazancı Alıcı olarak görev alan birimler için: o G veya FOM: Alıcı değer kasayısı. (Alıcı kazancının, Sisem Sıcaklığına oranı) o Rx: Alıcı o P Rx : Alıcı Gücü o G Rx : Alıcı Kazancı o S : Sisem Sıcaklığı asarlanan link yapısı içerisinde dör ade anen görev almakadır. Bir aneni nieleyen en emel paramere kazanç G değeridir. Maksimum kazanç değeri G max ise anenin maksimum ışıma doğrulusundadır [9]. asarım sürecinde kullanılan anenlerle ilgili kullanılan eşilikler aşağıda verildiği gibidir. η: anen verimi, A ef : Anenin efekif açıklık yüzey alanı, A geo : Anenin geomerik yüzey alanı, D: Dairesel açıklıklı bir anen yansııcısının çapı. Şekil 4. Anen İsikame Açısının Belirlenmesi Az 8 Az' (.) Uydu izdüşümüne Uin göre yer isasyonu aneninin isikame açısının belirlenmesi Şekil 4, yükseklik açısının belirlenmesi Şekil 3 ile göserilmişir. Bu çalışmada asarım ve programlaması 45

4 Link asarımında incelenen diğer paramere verici gücüdür. Verici yer isasyonu ve uydu üzerinde oplam iki ade verici bulunmakadır. SPGA ile opimize edilmesi hedeflenen güç değerleri ablo 3 ile verilmişir. ablo 3. Güç Değer Aralıkları. Sisem Güç Aralığı, P (w) Verici Yer İsasyonu 5 Uydu Vericisi asarım sürecinde kullanılan güç ile ilgili eşilikler aşağıda verildiği gibidir []. EIRP P G (.7) P G PR 4πR λ G 4 π R λ 4πR ( P G ) GR (.8) L FS : Serbes uzay kaybı olmak üzere: G G max max Şekil 5. Link Yapısı. 4π 4π (.3) A ef λ λ πd η λ πdf η c 4π πd ( ηa ) geo η λ 4 (.4) ablo. Anenlerin asarım Değerleri. Anen Verimi asarım Değeri (%) Anen Çapı asarım Değeri (m) η x 65 D x η RxU 55 D RxU,5 4 η xu 6 D xu,5 3 η Rx 65 D Rx Işıma deseni üzerinde yer alan ana huzme üzerinde gücün yarıya düşüğü nokalar anenler konusunda çok önemli ve belirleyicidirler [9]. Bu nokalar yaygın olarak θ 3dB / simgesi ile göserilirler []. Anen ana ekseninden iibaren ışıma deseni üzerinde θ kadar açı yapan yöndeki kazanç değerinin de anımlanması gereklidir. Anen yönlendirme haalarının ekileri bu şekilde belirlenebilir. λ c θ db 7 7 (.5) 3 D fd G θ G max θ θ 3dB (.6) Anenlerle ilgili olarak asarım içerisinde incelenen son paramere polarizasyon kayıplarıdır. Depolarizasyon nedeniyle alıcı uçlarda oluşan kayıplar L POL 3 db olarak alınmışır. L FS P R 4π d 4πdf (.9) λ c 4πd λ L FS ( P G ) GR ( P G ) GR (.) Bu çalışma içinde incelenen üm kayıplar L simgesi ve kayıplara neden olan kaynak veya ekenler al indeksler ile göserilmişir. Kayıp ürlerinden serbes uzay kaybı ve polarizasyon kaybı bu göserime uygun olarak sırası ile L FS ve L POL şeklinde ifade edilmişir. Bunlardan başka sinyali link boyunca ekileyen; verici ve alıcı sisemler içerisinde oluşan, amosfer oramında oluşan, anen yönlendirmelerinden kaynaklanan kayıplar da asarım sürecinde incelenmişir. Verici ve alıcı sisemler içerisinde oluşan donanım kaybı olarak anen besleme elemanlarının kayıpları asarıma eklenmişir. Bu çalışmada anen ile alıcı veya verici devreler arasındaki kuplör ve dalga kılavuzu gibi bağlanı elemanlarının bulunduğu ara kaman besleme birimi olarak ifade edilmişir. Besleme birimlerinden kaynaklanan kayıplar; verici arafa L Bx, alıcı arafa L BRx simgeleri ile göserilmişir. Kayıplar ile anene ileilen güç arasındaki ilişki aşağıda verildiği gibidir. P P L (.) x P Bx R P Rx (.) LBRx 46

5 Link yapısı içerisinde ikisi alıcı, ikisi de verici sisem içinde olmak üzere oplamda dör ade besleme birimi bulunmakadır. asarlanan yapı içerisindeki besleme birimlerine ai kayıp değerleri ablo 4 ile sunulmuşur. ablo 4. Besleme Kayıpları. Sisem Besleme Kayıp Link Bölümü Değerleri, L B Verici,5 db,43 Yukarı link Uydu Alıcı, db,59 Yukarı link Uydu Verici, db,59 Aşağı link Alıcı,5 db, Aşağı link Bu çalışmada verici anen yönlendirme haasından kaynaklanan kayıp L θx ve alıcı anen yönlendirme haasından kaynaklanan kayıp L θrx simgeleri ile göserilmişir. Verici anen çapı D x ve alıcı anen çapı D Rx, vericinin frekansı f x simgeleri ile ifade edilmişir. Bu açıklamaya göre yönlendirme haalarından kaynaklanan kayıpları aşağıdaki gibi ifade edebiliriz. θxdx fx Lθ x (.3) 7c θ RxDRx fx L (.4) θ Rx 7c Link yapısı içerisinde ikisi alıcı, ikisi de verici sisem içinde olmak üzere oplamda dör ade anen bulunmakadır. asarlanan yapı içerisindeki anenlere ai haalı yönlendirme açı değerlerinin, o olduğu kabul edilmişir. Amosferik kayıplar ile kullanılan frekanslar arasında doğrudan ilişki vardır. Bu çalışmada kullanılan frekans banları ve değer aralıkları ablo 5 ile ifade edilmişir. ablo 5. Kullanılan Ban ve Frekans Değer Aralıkları. Ban Yukarı link Frekans Aralığı, f U Aşağı link Frekans Aralığı, f D (GHz) (GHz) C 6,45 5,95 4,5 4 X 9, 8,6 8 8,5 Ku 4,5 4,5 Ka, K 3, 9,7, 9,7 Bu çalışmada kullanılan 3, GHz lik frekans avanı için; am basınç, o C sıcaklık ve 7,5 g/m 3 lük su buharının bulunduğu amosferik şarlar alında, yer seviyesinden dikey olarak yukarı yönde oluşan amosferik gaz kaynaklı zayıflama ekisinin maksimum değeri db civarındadır []. Amosferik gazların oluşurduğu enerji emiliminden kaynaklanan bu kayıp L AG simgesi ile ifade edilmişir ve maksimum değeri olan db değeri link hesaplamalarında kullanılmışır. Bululardan ve sisen kaynaklanan kayıplar benzer şekilde ile 3 GHz arasında maksimum db civarındadır [8]. Buluların ve sisin oluşurduğu kayıp L CF simgesi ile göserilmiş ve maksimum değeri olan db değeri link hesaplamalarında kullanılmışır. Uydu haberleşmesinde sinyallerin amosfer içerisinde ilerlerken uğradıkları en ciddi kayıplar yağmur zayıflamasından kaynaklanan kayıplardır [8]. Bu nedenle yağmur zayıflamasının link üzerindeki ekilerinin belirlenebilmesi amacıyla yağmur zayıflama modelleri anımlanmışır. Yağmur zayıflamasının ekisi emelde frekansa ve anen yükseklik açısına bağlı olarak değişen kayıplara neden olur. Frekans arıkça dalga boyu küçüleceği için, haberleşmede kullanılan dalga boyunun yağmur damlalarının boyularından ekilenecek kadar küçüldüğü frekans değerlerinde kayıplar arar. Bu çalışmada yağmur zayıflaması, nokasal yağış hızı verilerinin seçilmesiyle oluşurulan haberleşme senaryolarında incelenmişir. Yağmur zayıflamasından kaynaklanan kayıplar aşağıda verilen model ile hesaplanmışır []. L A xd r (.5) r r y r r A r : Yağmur zayıflaması/kaybı, x ve y: Küresel yağmur damlaları içindeki elekromanyeik yayılıma ai kasayılardır. Bu çalışmada kullanılan frekans avanı 3, GHz olduğu için modelin ilgili kasayıları hesaplamalarda kullanılmışır. Frekansa bağımlı olan bu kasayı değerleri, doğrusal kuuplaşma için model içinde aşağıda verildiği gibi ifade edilmişlerdir. (Frekans, f GHz) 5,4 x 4,. f, f 54 (.6),779 y,4 f, f 5 (.7),7 y,63 f,5 < f 64 (.8) r r : Zayıflama ekisinin incelendiği yer isasyonu konumu için nokasal yağış hızı (mm/saa) bilgisidir. Yüzde ile ifade edilen al indeks bilgisi, link hesaplamaları içinde oralama bir yılın %, ine karşılık gelen değerler şeklinde kullanılmışır ve r, simgesi ile göserilmişir. asarım içerisinde: ürkiye nin Doğu Ege ile İç Anadolu Bölgeleri arasında kalan yerler için geçerli olan yağış konur grafiklerinden elde edilen mm/saa,, mm/saa ve maksimum değer olarak 5 mm/saa değerleri kullanılmışır. 47

6 d r : Yağmurlu bölge içerisinde ilerleyen sinyalin aldığı yol uzunluğudur. Bu geomerik yol uzunluğunun bulunması için oransal ve rigonomerik eşiliklerden faydalanılır []. Aşağıda yol uzunluğunun bulunması için kullanılan ifadeler sıralanmışır. Θ: yer isasyonunun yükseklik açısı, Y : Yer isasyonunun rakımı, km, Y : Donma yüksekliği olarak adlandırılır. Yağış avanı olarak da adlandırılabilir. Donma yüksekliği, yer isasyonunun bulunduğu coğrafi enleme φ göre belirlenir (km). Y 4,8; < 3 Y 7,8 (,ϕ ); Yi 3 ( Θ) ϕ (.9) ϕ (.3) Y o Y d (.3) sin do d (.3) r do( r 6,) Buraya kadar incelenmiş olan amosferik kayıpların ve yağmur zayıflamasından kaynaklanan kayıpların da eklenmesi ile üm amosferik kayıplar L A aşağıdaki gibi ifade edilebilir. L L L L (.33) A r AG CF Serbes uzay kaybının L FS, amosferik kayıplarla L A birlike alınması ile yukarı link ve aşağı link için oplam yol kaybı ifadesi belirlenmiş olur. Yukarı link yol kayıpları L d,up ve aşağı link yol kayıpları L d,down simgeleri ile göserilir ve aşağıdaki gibi ifade edilir. L L L d, Up FS A (.34) L L L d, Down FS A (.35) Alıcı uçaki güç ifadesini, incelenen üm kayıplar ve kazançlar ile yeniden düzenleyerek aşağıdaki gibi ifade edilebilir. P Rx ( P G ) x x, max GRx,max L x LBx LFS LA L RxLBRx L θ POL θ VERICI AMOSFER ALICI (.36) Haberleşme sisemleri için, alıcı uça bilgi sinyaline dönüşürülmesi isenen aşıyıcı sinyal gücüne eklenen, üm isenmeyen kakılar gürülü olarak sınıflandırılır []. Alıcı sisemler için gürülü çok önemli bir kavramdır. Bunun nedeni ise, alıcı ön ucu olarak bilinen sinyalin alıcıya ulaşığında ekileşime girdiği ilk bölümde sinyal gücü çok düşükür. Bu nedenle gürülünün ekisinin en ciddi olduğu bölüm bu bölgedir. Bu çalışmada asarlanan link yapısı içerisinde iki ade alıcı sisem bulunmakadır. Bu alıcı sisemler için yapılmış gürülü ve sıcaklıkla ilgili hesaplamalar aynı manığa dayalı olmakla birlike, alıcının ve alıcı aneninin bulunduğu yere göre farklılıklar gösermekedir. Link yapısı içinde bulunan bu alıcı sisemler; anen, besleme birimi ve alıcı birimlerinden oluşmakadır. Isı nedeniyle, içerisinde bulunana serbes yapıdaki elekronların rasgele harekeleri sonucu, bu birimler arafından ısıl (ermal) gürülü oluşurulur. Bir elekronik donanımın sıcaklığı mulak sıfırın ( K C ) üzerinde ise, o donanım arafından daima ısıl gürülü oluşurulur []. Haberleşme sisemi için zararlı olarak anımlanan gürülü, modüleli aşıyıcıya ai BG (Ban genişliği) içinde oluşur. Gürülü hesaplamalarında yaygın olarak beyaz gürülü modeli kullanılır. Eşdeğer gürülü ban genişliği ile alıcıda görülen eşdeğer gürülü gücü ile göserilir. BG (.37) Sisem içerisindeki her bir cihazdan kaynaklanan gürülü, eşdeğer bir gürülü sıcaklık değeri ile nielendirilir. Başka bir deyişle, donanım yerine eşdeğer gürülü değerini oluşuran direnç elemanının ermodinamik sıcaklık değeri kullanılarak.37 eşiliği yeniden düzenlenebilir. k: Bolzmann sabii, J / K - 8,6 dbw / K / Hz : Gürülü kaynağının eşdeğer gürülü sıcaklığı, K kbg ; k (.38) Isıl gürülüyü oluşuran cihazın, girişindeki isenen sinyal gücü / gürülü gücü oranının, çıkışındaki sinyal gücü / gürülü gücü oranına bölümü ile gürülü figürü F bulunur [8]. Gürülü figürü bilinen bir cihaz için eşdeğer gürülü sıcaklığı bulunabilir. Gürülü figürü ile eşdeğer gürülü sıcaklığı arasındaki ilişki aşağıdaki gibi ifade edilebilir. F + ( F ) (.39) Daha öncede belirildiği gibi link yapısındaki alıcı sisemler içerisinde birbirlerine bağlı durumda üç birim bulunmakadır. Anen, besleme ve alıcı 48

7 sıralamasıyla birbirine bağlanmış bu birimlerden her birinin kendisine ai bir gürülü değeri ve dolayısıyla eşdeğer gürülü sıcaklığı vardır. Bu şekilde birbirine bağlanmış yapılara kaskad bağlı elemanlar denilir. Bu yapının amamı için bileşke bir sıcaklık değeri vardır. Bu değere alıcı sisem eşdeğer sıcaklığı denilir ve s simgesi ile ifade edilir. ade elemandan oluşan bir sisem için eşdeğer sıcaklığın bulunmasında kullanılan eşilik aşağıda verildiği gibidir. ( K) 3 s (.4) G GG GG... G Şekil 6. Uydu Alıcı Sisem Sıcaklığı. Link yapısının yukarı link bölümünün alıcı ucu olan uydu alıcı sisemine ai, link asarımında kabul edilen değerler şekil 6 ile verilmişir. Eşdeğer sıcaklık hesaplamalarında, ıpkı bir direnç gibi sinyal gücünde zayıflama ekisi yapan cihazların kayıp değerleri L ile gürülü figürleri F arasındaki ilişki aşağıda verildiği gibidir [3]. F DOAIM L DOAIM (.4) Uydu alıcısının besleme birimine ai kayıp L BRx db olarak verilmişi. Uydu alıcı anen sıcaklığı A 9 K, besleme birime ai ermodinamik sıcaklık B 9 K, ve alıcı gürülü figürü F Rx 3 db olacak şekilde asarım yapıldığı kabul edilmişir. Referans sıcaklık değeri 9 K olarak kabul edilmişir. Buna göre uydu alıcı sisemine ai sıcaklık s U ve eşdeğer gürülü gücü s U hesaplamaları aşağıda verildiği gibi yapılmışır. BRx, db, 59 F B L Rx ( F ) 9 88, 63 Rx 3 A s U + B L + BRx L BRx s U (.4) (.43) (.44) Rx 9, ,63 578,63,59 + (.45) su ksu BG (.46) (,39. 3 )( 578, )BG s U 63 (.47) Şekil 7. Yer İsasyonu Alıcı Sisem Sıcaklığı. Link yapısının aşağı link bölümünün alıcı ucu olan alıcı sisemine ai, link asarımında kabul edilen değerler şekil 7 ile verilmişir. Sisemin eşdeğer sıcaklık ve gürülü gücü hesaplamaları uydu alıcı sisemi ile aynı şekilde yapılmışır. Faka dünya üzerinde konumlu olan alıcı yer isasyonunun anen sıcaklığı hesaplamalarında farklar bulunur. Uydu alıcı aneninin sıcaklığı için dünyanın parlaklık sıcaklığı olan 9 K kullanılmışır [3]. Alıcı yer isasyonu anen sıcaklığı ise; açık gökyüzü parlaklık sıcaklığı Gök, zemin parlaklık sıcaklığı Yer, oralama ermodinamik sıcaklık m ve yağmur zayıflaması L r ifadelerinin kullanımı ile hesaplanır. Açık gökyüzü parlaklık sıcaklığı için bu çalışmada kullanılan en yüksek frekans değeri olan 3, GHz değerine karşılık olarak Gök 5 K değeri kullanılmışır []. Zemin oralama parlaklık sıcaklığı Yer ise alıcı yer isasyonu aneninin yükseklik açısına Θ bağlı olarak anımlanır ve aşağıda verildiği gibi ifade edilir []. Yer, K < Θ < 9 (.48) Oralama ermodinamik sıcaklık m 75 K olarak alınmışır. Bu açıklamalara göre asarlanan sisemin anen sıcaklığı A aşağıda verildiği gibi hesaplanır. Gök A m L + + r L r (.49) Yer A + Lr L (.5) r Anen gürülü sıcaklığının A, yağmur kayıplarına L r göre değişeceği eşilik.49 ile göserilmişir. Alıcı yer isasyonunun besleme birimine ai kayıp L BRx,5 db olarak verilmişi. Yer isasyonu alıcı anen sıcaklığı A, besleme birime ai ermodinamik sıcaklık B 9 K, ve alıcı gürülü figürü F Rx,5 db olacak şekilde asarım yapıldığı kabul edilmişir. Referans sıcaklık değeri 9 K olarak kabul edilmişir. Buna göre yer isasyonu alıcı sisemine ai 49

8 sıcaklık s ve eşdeğer gürülü gücü s hesaplamaları aşağıda verildiği gibi yapılmışır.,5 BRx,5, db, F B L (.5),5 ( F ) 9 9, 64 (.5) Rx Rx + (.53) Rx A s B L + BRx L BRx A s + 9 9,64,, + (.54) (,893) 5, 8 s A + (.55) s ks BG (.56) s 3 (,39. ) (,893) ( + 5, )BG A 8 (.57) Şekil 5 verilen link yapısı içerisinde haberleşmenin sayısal olarak yapıldığı kabul edilmişir. Sayısal haberleşme genel olarak, analog yapıdaki bilgi işareinin bir dizi işlem sonrasında sayısal işaree dönüşürülmesi ve daha sonrasında alıcıya ileilmesi olarak anımlanabilir [4]. Analog bilgi işareinin sayısal işaree dönüşürülmesi için Shannon ve yquis arafından anımlanan örnekleme eoremi emel oluşurur. Bu eoreme göre analog bilgi işareinden zamanda örnekleme yapılarak işare sayısal uzaya akarılır. Ban genişliği ile sınırlı olan bilgi işarei, eşi zaman arlıklarında örnekler alınarak sayısal işaree dönüşürülür. Daha sonra yüksek bir frekansa sahip aşıyıcı işare ile alıcıya gönderilir. Burada sayısal işareen bir dizi işlem sonrası analog yapıdaki bilgi işarei ekrar elde edilir [5]. Bilgi işarei üzerinde verici ve alıcıda yapılan bu işlemler sırasıyla modülasyon ve demodülasyon olarak adlandırılırlar. Modülasyon işlemi yapılmış olan işaree modüleli işare denilir. Sayısal işarein elde edilmesinde darbe dizilerinden oluşan sinyaller kullanılır. Bu sayede güç kullanımında ciddi azalmalar sağlanır ve bu özellik haberleşme sisemleri için çok önemlidir. Değişikliğe uğramamış haldeki analog bilgi işarei, analog haberleşmede emel band sinyali olarak anımlanır. Analog işarei, ikili sayı abanına göre ve lardan oluşan sayısal bi dizilerinin oluşurduğu sayısal işaree; alçak frekanslı bir elekriksel işare elde edilecek şekilde dönüşüren sisemler emel ban sisemler olarak adlandırılır [4]. Sayısal bilgiye ai alçak frekanslı işareleri ileen sisemlere emel ban sayısal sisemler denilir. emel ban sinyalleri içerisinde bilerin bir araya gelerek oluşurduğu semboller, bir aşıyıcı içinde alıcıya gönderilirler. Bu ileimin sağlıklı olması için emel ban sayısal sisemler içerisinde pek çok yapı bulunur. Bunlardan en önemlileri semboller arası girişimi engellemek amacıyla kullanılan filrelerdir. Bu çalışmada yükselilmiş kosinüs filresi olarak adlandırılan filre ürü asarım içerisinde yer almışır. Yükselilmiş kosinüs filresine ai frekans uzayındaki darbe cevabı karakerisiği aşağıda verildiği gibidir [4]. p p π p H ( f ) Sin f ρ p, ρ, p, diger ρ f. p + ρ f p (.58) Eşilik.58 de, p işarein periyodunu, ρ filrenin yuvarlama (Roll-Off) değerini gösermekedir. Yuvarlama fakörü ρ, ile arasında değerler alır ve değerine yaklaşıkça ileim verimini arırır. Bu çalışmada ρ değeri, olan yükselilmiş kosinüs filresi kullanıldığı varsayılarak asarım gerçekleşirilmişir. emel ban sayısal sisemlerde işareler alçak frekans değerlerinde oldukları için doğrudan ban geçiren özellikli bir kanal içerisinden ileilemezler. Bunun için sayısal emel ban işarei, yüksek frekanslı bir aşıyıcı ile modüle edilerek alıcıya ileilir [4]. Sayısal haberleşmede kullanılan aşıyıcı işaree örnek olarak bir sinyal modeli aşağıda verilmişir. x( ) A cos πf + θ (.59) Faz Genlik Frekans Faz Eşilik.59 ile verilen dalga yapısında, A ifadesi işarein genliğini, f frekansını ve θ Faz faz açısını gösermekedir. Bu değerler üzerinde yapılan modülasyon eknikleri, işlem yapıkları değere ve ekniğe göre isimlendirilirler. Uydu haberleşmesinde kullanılan modülasyon eknikleri yaygın olarak θ Faz değeri üzerinde işlemler yapan ekniklerdir. Bir aşıyıcının faz açısı değerinin θ Faz, bilgi işareini oluşuran ve bi değerlerine göre değişirilmesine faz kaydırmalı anaharlama denilir. Uydu haberleşme sisemlerinde yaygın olarak faz kaydırmalı anaharlama modülasyon ekniklerinden; kuadraür (dörlü) faz kaydırmalı anaharlama (QPSK) ve ikili faz kaydırmalı anaharlama (BPSK) modülasyon eknikleri kullanılır. 5

9 Bu çalışmada uydu haberleşme siseminde QPSK veya BPSK modülasyon ekniklerinin kullanıldığı kabul edilerek asarım yapılmışır. QPSK modülasyon ekniğinde; birbirine dik yapıda olan sinüs ve kosinüs formunda iki aşıyıcı sinyal kullanılır. Her bir aşıyıcı için iki olası durum olduğu için, QPSK modülasyonu ile dör ayrı sinyal ifadesi elde edilir. Her bir sinyale karşılık olarak bilerden oluşan semboller ile haberleşme sağlanır. QPSK modülasyonuna göre oluşan dör farklı faz durumu için dalga biçimleri aşağıda verildiği gibidir [4]. x ( ) x ( ) x ( ) 3 x ( ) 4 cos cos cos cos ( πf ) + sin ( πf ) cos πf + π 4 (.6a) ( πf ) + sin ( πf ) cos πf + 3π 4 (.6b) ( πf ) + sin ( πf ) cos πf + 5π 4 (.6c) ( πf ) + sin ( πf ) cos πf + 7π 4 (.6d) Uydu haberleşme sisemleri için önemli olan bir diğer ileişim parameresi de bi ileim hızıdır. Bi ileim hızı, saniyede ileilen bi sayısı (bps) olarak anımlanır ve bu çalışmada Rb simgesi ile göserilmişir. Bi hızı Rb, sayısal haberleşme sisemlerinde, ban genişliği BG, ve filre yuvarlama fakörüne ρ bağlı bir değerdir. Kullanılan modülasyon ekniğine göre bi hızının, ban genişliği ve filre yuvarlama fakörüne bağlı ifadesi değişim göserir. Bu çalışmada yükselilmiş kosinüs filresi kullanıldığı daha önce ifade edilmişi. Buna göre QPSK modülasyonu için bi hızı Rb ifadesi aşağıda verilmişir (Rb bps) []. QPSK modülasyonunun yarı hızındadır. BPSK modülasyonuna göre oluşan iki farklı faz durumu için dalga biçimleri aşağıda verildiği gibidir [6]. ( π ) x ( ) cos (.6a) f cos ( π f + π ) x( ) (.6b) BPSK modülasyonu için bi hızı Rb ifadesi aşağıda verilmişir (Rb bps) []. BG Rb BPSK (.63) + ρ Sayısal haberleşmede karşılaşılan en önemli sorunlardan biriside emel ban sinyalini ifade eden ve bi değerlerinin alıcı uça haalı olarak algılanmasıdır. Sayısal haberleşme sisemlerinin asarım sürecinde özellikle uyumlu filreler kullanımı ile bu sorun büyük ölçüde azalılır faka olasılık eorisine göre haalı bi algılaması mulaka oluşacakır. aşıyıcı sinyalin asarlanmış olan link yapısı içerisinde yol alırken uğradığı zayıflama ekileri ve kayıplar bu çalışmada incelenmişir. Gürülü ekisinin de bu kayıplara eklenmesi ile aşıyıcı sinyal, dolayısıyla emel ban sinyalini oluşuran bilgi bilerinde bozulmalar görülecekir. Alıcı arafından haalı bi alınması, bi haa olasılığı olarak adlandırılır. Sayısal uydu haberleşme sisemlerinde bi haa olasılığı BER kısalması ile ifade edilir. Bu çalışmanın amacı, BER değerlerini olabildiğince azalacak link yapısındaki fiziksel paramerelere ai değerlerin belirlenmesidir. BER ifadesinin hesaplanması için, alıcı girişinde normal olasılık dağılımı veya Gauss olasılık dağılımı olarak bilinen dağılım yapısında gürülü bulunduğu kabul edilir. İki kuuplu bir emel ban sayısal sinyali ve değerlerinden oluşur. Bu nedenle olası iki haa durumu mevcuur. Bunlar yerine ve yerine algılanma olasılığıdır. BG Rb QPSK (.6) + ρ BPSK modülasyon ekniğinde; bir ane sinüs veya kosinüs formunda aşıyıcı sinyal kullanılır. İki sayı abanına göre kodlanmış bilgi işareinin ve değerlerini ilemek için; aşıyıcı sinyal aralarında π radyan veya 8 faz farkı olan iki sinyal çıkışı olacak şekilde modülasyon işlemi uygulanır. BPSK modülasyonu ile iki farklı sinyal ifadesi elde edilir. Her bir sinyale karşılık olarak bilerden oluşan semboller ile haberleşme sağlanır. BPSK modülasyonu, QPSK modülasyonuna göre elekronik alyapı gereksinimi bakımından daha basi ve sade bir yapıdadır. Faka ileilen bi hızı verimi bakımından Şekil 8. ormal Olasılık Yoğunluk Fonksiyonu. 5

10 Sandar normal olasılık dağılımı formundaki gürülü için iki ane eşik değeri belirlenir. Bunun nedeni emel ban sinyalinin iki kuuplu (bipolar) yani + ve - genlik değerlerine sahip olmasıdır [4]. Eğer gürülünün değeri bu eşik değerlerinden büyük olursa haa oluşur. Şekil 8 ile sandar normal olasılık yoğunluk fonksiyonu P normal ve eşik değerleri göserilmişir. Bu durumda rasgele bir değişken olan x değerinin, x değerine eşi veya büyük olma olasılığı aşağıda verildiği gibidir [8]. hesaplamalarda bi başına düşen enerjinin E b, gürülü gücü spekral yoğunluğuna oranı kullanılır. Bilgi bilerinin alıcıya aşınmasını sağlayan aşıyıcının gücü C ile gürülü gücü arasındaki oransal ifadeden yararlanarak E b / oranı hesaplanabilir []. Bu ifadelerle ilgili eşilikler aşağıda verildiği gibidir. C P Rx (.69) P normal ( x x ) σ π x e ( x m ) σ (.64) Eşilik.64 ile göserilen m değeri dağılımın oralamasını, σ değeri ise dağılımın sandar sapmasını ifade emekedir. Buna göre yerine algılanma haa olasılığı P e ile yerine algılanma olasılığı P e aşağıdaki gibi ifade edilir. C C E b P Rx C C PRx ksbg ( BG) BG Rb PRx BG (.7) (.7) (.7) P P e e ( + x ( x + x ) x ) σ σ π π + x e x e ( + x m ) σ (.65a) ( x m ) σ (.65b) Eşilik.65a ve.65b ile verilen ifadeler analiik olarak hesaplanamazlar. Bu ifadelerin sayısal olarak hesaplanmış değerleri ablolar halinde bulunmakadır. Bu ablo değerlerini karşılayan bir fonksiyon anımlanmışır. Bu fonksiyona haa fonksiyonu denilir ve erf(z) simgesi ile göserilir. BER değerinin hesaplanmasında ise amamlayıcı haa fonksiyonu kullanılır ve erfc(z) simgesi ile ifade edilir [8]. Bu fonksiyonlara ai eşilikler aşağıda verildiği gibidir. erf ( z) π z e x dx erfc ( z) erf ( z) erfc ( z) (.66) (.67) π z e x dx (.68) Sayısal haberleşme sisemlerinde ileişim bilgi bileri ile yapıldığı için BER ifadesinin bulunmasında da biler ile ilişkili hesaplamalar yapılır. Bu E b C Rb (.73) Bu çalışmada eşilik.73 ile verilen E b / ifadesi kullanılmışır. Bu eşilik ile elde edilen E b / ifadesi, opimizasyon süreci içerisinde amaç fonksiyonu olarak kullanılan BER fonksiyonunun hesaplanmasında kullanılmışır. QPSK ve BPSK modülasyonları için anımlanmış olan ve bi haa fonksiyonu olarak anımlanan BER QPSK, BPSK fonksiyonu aşağıda verilen eşilik yardımıyla hesaplanmışır. Bu eşilike E b /, db birimine dönüşürülerek (.log ( )) kullanılmışır. BER QPSK, BPSK E b erfc log ( ) (.74) Haberleşme sisemleri için girişim ekisi çok ciddi bir problemdir. Girişim; bir haberleşme siseminde isenen aşıyıcı veya aşıyıcıların frekans bandında yer alan, diğer aşıyıcıların isenmeyen güç kakısı veya kakıları olarak anımlanabilir []. Uydu haberleşmesinde kullanılan sisemler arasında emel olarak ayır edilebilen dör ip girişim ekisi vardır []. Bunlar: Karasal bir isasyonun, bir uydu üzerinde oluşurduğu girişim ekisi, Bir uydunun, karasal bir isasyon üzerindeki girişim ekisi, Karasal bir isasyonun, bir yer isasyonu üzerindeki girişim ekisi, 5

11 Bir yer isasyonunun, karasal bir isasyon üzerindeki girişim ekisi Diğer sisemler arafından gönderilen aşıyıcılar; verici yer isasyonundan, alıcı yer isasyonuna uydu aracılığıyla kurulmuş linke ai aşıyıcı üzerine iki link bölgesinde yerleşirler []. Bu bölgeler: Yukarı link aşamasında, uydu alıcı siseminin giriş bölgesi, Aşağı link aşamasında, alıcı yer isasyonun giriş bölgesidir. Bu anımlamalara göre şekil 9 ile sisemler arasında oluşan girişme ai geomerik yapı göserilmişir. C I uml oplam C I Up YUKARI _ Link + C I Down ASAGI _ Link (.76) Yukarı link ve aşağı link üzerinde ekili olan girişim ekisi için, haberleşme senaryolarında üç ade değer kullanılmışır. Bunlar db, 5 db ve 3 db değerleridir. Uçan uca üm link için üm ekiler göz önünde bulundurularak aşıyıcı gücü / gürülü gücü spekral yoğunluğu oranı, bi başına enerji / gürülü gücü yoğunlu ve bi haa olasılığı yeniden düzenlenerek aşağıdaki gibi ifade edilebilir. C uml um _ Link _ db C YUKARI _ Link _ db + C ASAGI _ Link _ db + C I uml GIRISIM db (.77) E b C Rb uml uml um _ Link um _ Link (.78) Şekil 9. Girişim Ekisi. Yer isasyonlarının konuşlandığı bölgeye göre yüksek binalar ve doğal engellerde çeşili kaynaklardan gelen elekromanyeik sinyalleri yansıarak girişim ekisi yaraabilirler [7]. Şekil 9 ile verilen geomerik yapı içerisinde dör ane uydu haberleşme yer isasyonu, iki ane uydu ve iki ane karasal isasyon yer almakadır. Bu yapı içerisinde bile girişim ekisi karmaşık bir yapıdadır. Gerçeke ise sisem sayıları çok fazladır. Bu nedenle link yapısı üzerindeki oplam girişim ekisinin modellenmesi çok zordur []. Bu çalışmada girişim, ekilediği link üzerinde ısıl gürülü arışına neden olan harici bir kakı olarak modellenmişir ve I simgesi ile ifade edilmişir. asarlanmış olan link yapısı içerisine, ekilemiş olduğu link bölgesinde aşıyıcı gücünün, gürülü gücü spekral yoğunluğuna oranı olarak eklenmişir. Haberleşme senaryosu içerisinde aşağıdaki verilmiş olduğu gibi yer alır. aşıyıcı Gücü Girişim Gücü C (.75) I BER 3. SPGA QPSK, BPSK erfc E b uml um _ Link _ db (.79) Bu çalışmada; opimizasyon yönemlerinden biri olan GA (geneik algorima) ürlerinden, SPGA (sürekli paramereli geneik algorima) yönemi kullanılmışır. GA, evrim eorisi ile geneik biliminin ilkelerinden yararlanılarak oraya çıkarılmış bir modeldir. GA ile eniyileme yöneminde; çalışma yapılacak probleme ai değişkenler genlere, probleme uygulanan değişken değerlerinin oluşurduğu diziler ise ekil yapıdaki kromozomlara karşılık gelir. Eniyileme olarak ifade edilen kavram aslında probleme ai olası en iyi sonucun bulunması olarak anımlanabilir. Başka bir ifadeyle en iyiye karar vermek denilebilir. Eniyileme sürecinin uygulanacağı problemin, maemaiksel fonksiyon yapısında olması gerekir. 53

12 Kullanılan bu fonksiyona amaç fonksiyonu (uygunluk ve maliye olarak a adlandırılır) denilir [8]. Bu çalışmada geneik algorima ürlerinden birisi olan ve sürekli paramereli geneik algorima yönemi kullanılmış olduğu daha önce ifade edilmişi. SPGA yönemi, değişkenlere ai değerlerin sürekli olduğu bir problemin çözümünde kullanılır. İkili GA yapısında ve değerlerinden oluşan ve kromozom olarak adlandırılan paramere dizileri, SPGA da gerçek sayı değerlerine ai ifadelerden oluşur [9]. kalacak üyelerin sıralamasını emel alarak, eşleşirme işlemi olasılık dağılımına göre yapılır. Çaprazlama adımında çifler halinde seçilen kromozomların rasgele belirlenen değişkenleri arasında karşılıkla paramere ransferi yönemi kullanılmışır. Bu yönem ile oluşurulan yeni kromozomlar; başlangıç popülasyonunun oluşurulması sırasında rasgele olarak üreilen değerlerin çeşili kombinasyonları formunda bulunurlar. Bunun anlamı ise başlangıça üreilen değerlerden farklı olarak yeni bilgilerin üreilmemesidir [9]. SPGA yaklaşımı bu duruma bir sorun olarak bakar ve bunu aşmak için karışırma yönemleri adıyla anılan yaklaşımları kullanır. Çaprazlama nokalarının belirlediken sonra klasik değer akası yerine, burada ebeveynlere ai değerlerin kullanımı ile değişime uğraılmış değerler çaprazlama nokalarına yerleşirilir. Böylelikle bilgi değişimi belirli ölçülerde sağlanmış olur. SPGA da muasyon basi bir ifadeyle popülasyon marisi içerisindeki bazı değerlerde rasgele değişiklikler yapılmasıdır. Muasyon uygulamalarındaki amaç, SPGA nın yerel maksimum ve minimum nokaları çok olan bir fonksiyon üzerinde, genel minimum veya maksimum nokaya ulaşmak yerine bu yerel değerlere akılmasını önlemekir [9]. Şekil. SPGA Akış Şeması. Şekil ile göserilen SPGA akış şemasının anımlamalar adımında eşilik.79 ile verilen bi haa olasılığı fonksiyonu amaç fonksiyonu olarak anımlanmışır. İki ade güç, iki ade frekans ve dör ade anen çap değeri olmak üzere oplam sekiz ade değişken anımlaması yapılmışır. anımlanan değişkenlere ai al ve üs sınırlar kısılar olarak anımlanmışır. SPGA paramerelerinden doğal seçilim oranı olarak %5 ve muasyon oranı olarak % değerleri sabi yapıda anımlanmışır. Popülasyon boyuu ve ierasyon sayısı kullanıcı ekileşimli arayüz ile girdi sağlanacak şekilde asarım yapılmışır. Bu çalışmada ağırlıklı rasgele eşleşirme yönemlerinden, sıra ağırlıklandırma ile eşleşirme yönemi kullanılmışır. Bu yönem uygunluk değerlerinden bağımsız bir yönemdir [9]. Hayaa SPGA son bölümde oluşan yeni popülasyon marisindeki kromozomları, amaç fonksiyonuna uygular. Oluşan uygunluk veya maliye değerlerini, anımlama bölümündeki hedeflenen değer ile manıksal bir işlem uygulayarak kıyaslar. Kıyaslama sonucunda hedeflenen değere, isenen hassasiyee yaklaşılmamışsa; süreç SPGA nın ilgili adımından başlamak şarıyla yeniden işleilir. Kıyaslama sonucunda hedeflenen değere, isenen hassasiyee yaklaşılmışsa, algorima durdurulur. 4. UYGULAMA Kuramsal emeller kısmında hesaplama adımları ayrınılı olarak incelenmiş olan bi haa olasılığı fonksiyonu, SPGA bölümündeki işlem adımlarına uygun olarak MALAB - Versiyon (R8a) programı ile bilgisayarla benzeim manığına uygun olarak asarlanan grafik kullanıcı arayüz programı ile opimize edilmişir. Uydu haberleşme senaryoları olarak daha önce ifade edilen yapı, yine kullanıcı grafik arayüzü ile çeşili senaryolara imkân verecek şekilde asarlanmışır. 54

13 Modülasyon ürü, ban genişliği, vericilerin frekans banları, isasyonların bulunduğu konumlardaki yağış hızları ve alıcılardaki girişim verilerinin arayüz ile değişirilebilmesine olanak sağlanmışır. Bu sayede pek çok uydu haberleşme senaryosu modellenmişir. ablo 6 ile haberleşme senaryolarını oluşuran paramereler sunulmuşur. ablo 6. Haberleşme Senaryolarının Paramereleri. Paramereler Seçenekler Modülasyon QPSK BPSK ürü Ban Genişliği 36 MHz 7 MHz Frekans Bandı C X Ku Ka Yağış Hızı, 5 (mm/saa) Girişim Değeri (db) 5 3 Belirlenen haberleşme senaryolarına göre SPGA arafından kullanılan bi haa olasılık fonksiyonuna ai değişkenler ve bu değişkenlere ai değer aralıkları aşağıda verildiği gibidir. SPGA paramereleri: o Değişken sayısı: 8 o Doğal seçilim oranı: %5 o Muasyon oranı: % BER fonksiyonuna ai paramereler ve değer aralıkları: Yukarı link için: o Verici yer isasyonu anen çapı, D x : D x ; mere o Uydu alıcı anen çapı, D Rx :,5 D Rx 4; mere o Verici yer isasyonu verici gücü, P x : P x 5; wa o Verici yer isasyonu verici frekansı, f x : 5,95 f x 6,45; GHz (C ban için) 8,6 f x 9,; GHz (X ban için) 4 f x 4,5; GHz (Ku ban için) 3, f x 9,7; GHz (Ka ban için) Aşağı link için: o Uydu verici anen çapı, D x :,5 D x 3; mere o Alıcı yer isasyonu anen çapı, D Rx : D Rx ; mere o Uydu verici gücü, P x : P x ; wa o Uydu verici frekansı, f x : 4 f x 4,5; GHz (C ban için) 8 f x 8,5; GHz (X ban için) f x,5; GHz (Ku ban için) 9,7 f x,; GHz (K ban için) Bu çalışmada dokuz farklı senaryo asarlanan opimizasyon programına uygulanmışır. Senaryo uygulamalarından birincisine ai örnek paramereler ablo 7 ve opimizasyon sonuçları ise ablo 8 ile aşağıda verilmişir. ablo 7. Haberleşme Senaryosu. Haberleşme Senaryosu Seçenekler Paramereleri Modülasyon ürü QPSK Ban Genişliği, MHz 36 Frekans Bandı C Verici Yer İsasyonu için Yağış Hızı, (mm/saa) Alıcı Yer İsasyonu için Yağış Hızı, (mm/saa) Verici Yer İsasyonu için (C/I) Alıcı Yer İsasyonu için (C/I) Haberleşme senaryosu e ai grafik kullanıcı arayüz programının uygulama sürecindeki görünüsü şekil ile verilmişir. 55

14 ablo 8. Haberleşme Senaryosu e ai Bulgular. Link Parameresi SPGA arafından Bulunan Değer Yukarı link Aşağı link Verici Yer İsasyonu Gücü, P x ( W ) 484,458 Verici Yer İsasyonu Frekansı, f x (Hz) 6766,55 Verici Yer İsasyonu Anen Çapı, D x ( m ) 9,745 Uydu Alıcı Anen Çapı, D Rx ( m ) 3,53 Uydu Verici Gücü, P x ( W ) 9,476 Uydu Verici Frekansı, f x (Hz) ,74 Uydu Verici Anen Çapı, D x ( m ),55 Alıcı Yer İsasyonu Anen Çapı, D Rx ( m ) 9, Bi İleim Hızı, Rb (Mbps) 6 Bi Haa Olasılığı ( BER ),56e-7 Şekil. Senaryo için SPGA ile Opimizasyon Uygulaması. 56

15 ablo 9. Uygulanan Haberleşme Senaryolarının Sonuçları. 5. SOUÇ ve DEĞERLEDİRME Çağımızda ileişim olmazsa olmaz ihiyaçlarımız arasına girmişir. Günlük hayaın her nokasında kişisel veya kilesel haberleşme sisemlerini ve bu sisemlerin elemanlarını görmek mümkündür. Küçülen dünya kavramının oraya çıkmasında çok büyük rolü olan haberleşme sisemleri, arık pek çok farklı al sisemin bir araya gelerek oluşurdukları büyük ağ sisemlerine dönüşmüşür. gözlemlenmişir (Senaryo 5 ve 6). Sisem asarımında; C bandı çıkan haa olasılık sonuçlarına göre halen cazibesini korumakadır (Senaryo ve ). Haberleşme senaryolarında incelenen bir diğer eki ise emel ban sinyalinin ban genişliğidir. Çıkan sonuçlara göre, emel ban sinyalinin ban genişliği arıkça haa olasılığı armakadır (Senaryo ve ). Bu çalışmada asarlanmış olan opimizasyon programına uygulanan dokuz uydu haberleşme senaryosuna ai sonuçlardan bazıları ablo 9 ile göserilmişir. Buna göre: Inel(R) Penium(R) M 5 MHz işlemci ve 5 MB, 39 MHz RAM özellikleri bulunan bilgisayar üzerinde çalışırılan opimizasyon programı seçilen ierasyon sayısı ve popülasyon boyuuna bağlı olarak 3 ile 7 dakika arasında sonuçları vermişir. Uydu haberleşmesinde kullanılan frekans spekrumunun C ve Ku bandları yoğun olarak kullanılmakadır. Özellikle C bandında frekans ahsisi yoğunluk nedeniyle sıkını yaramakadır. X bandı genel olarak askeri sisemlere ahsis edildiği için Ku bandı sivil haberleşme uyduları arafından ercih edilen bir haberleşme bandı konumundadır. Özellikle Ku ve Ka banlarında yer alan frekans değerleri için en çok dikka edilmesi gereken emen, yağmur nedeniyle oluşan kayıplardır (Senaryo 4, 5 ve 6). Bu nedenle yer isasyonlarının kurulacağı bölgede kısa ve uzun dönem yağış oralamalarının düşük olması uydu haberleşmesi için haa olasılığını azalır. Haberleşme senaryolarında C, X, Ku ve Ka banları için örnekler verilmişir. Haanın en az olduğu haberleşme banları X ve Ku olarak gözlemlenmişir (Senaryo 3 ve 4). Buna karşın yüksek frekans değerlerinin kullanıldığı Ka bandının yağmurdan çok ekilendiği ve haanın en yüksek olduğu haberleşme bandı olduğu 57 Yağmur kadar ekili olan bir diğer fakör ise girişim ekisidir. Bu çalışma içerisinde asarlanmış olan üm haberleşme senaryolarında girişim ekisi link asarımına dâhil edilmişir. Yukarı link ve/veya aşağı link üzerinde girişim ekisinin arması sonucu haa olasılığının arığı üm senaryolarda gözlemlenmişir. Haberleşme sisemlerinin amamı için, veri ileim hızı başka bir deyişle bi ileim hızı asarım sürecinde büyük öneme sahipir. Bu çalışmada bi ileim hızı; modülasyon ürünün ve ban genişliğinin seçimine göre değişim gösermekedir.,, 3, 4, 5 ve 6 numaralı haberleşme senaryolarında QPSK modülasyonu seçilerek en az haaya ulaşılmaya çalışılmışır. 7, 8 ve 9 numaralı senaryolarda ise BPSK modülasyonu seçilerek en az haa hedeflenmişir. üm senaryolar incelendiğinde; BPSK modülasyonunun haa performansı yönünden QPSK modülasyonuna göre uydu haberleşmesi açısından daha üsün olduğu görülmüşür (Senaryo 7, 8 ve 9). Buna karşın bi ileim hızı yönünden ise QPSK modülasyonunun daha verimli olduğu görülmüşür. Bu nedenle büyük mikarda verinin hızlı bir şekilde ileiminin hedeflendiği durumlarda QPSK modülasyonunun, düşük boyulu veri ileimine karşın düşük haa performansının ve sisem asarımında basiliğin arandığı durumlarda BPSK modülasyonunun kullanılabileceği oluşurulan haberleşme senaryolarından gözlemlenmişir.

16 Geleceke daha başka kısıların eniyileme problemine eklenmesi ve amaç fonksiyonunun daha farklı hedefleri de kapsayacak şekilde genişleilmesi ile farklı ihiyaçlara yönelik link asarımı bu çalışmada anlaılan manığa uygun olarak gerçekleşirilebilir. Geleceke yapılacak çalışmalarda; haa düzelme kodlama eknikleri, farklı uydu erişim eknikleri ve farklı modülasyon eknikleri için asarım genişleilebilir. Bu çalışmada maliye parameresi eniyileme sürecinde yer almamışır. Geleceke yapılacak çalışmalarda maliye ve yer isasyonu konum bilgilerine ai paramerelerin değişkenler şeklinde eklenmesi ile asarım gelişirilebilir. Çalışma içerisinde kullanılan iki arayüz yazılımı da MALAB programı ile hazırlanmışır. SPGA dışında; Parçacık Sürü Opimizasyonu, aguchi Meodu ve Isıl İşlem Benzeimi gibi eniyileme yönemleri ayrı ayrı veya bir arada kullanılarak da bu çalışmada anlaılan manığa uygun link asarımları yapılabilir. 6. KAYAKLAR [] Bizony, P. 6. Space 5, Unied Saes, Smihsonian Books. [] Maral, G., Bousque, M. 6. Saellie Communicaions Sysems, Fourh Ediion, England, John Wiley & Sons. [3] Bağcı, M.. Sürekli Paramereli Geneik Algorima ile Uydu Link asarımı, Yüksek Lisans ezi, İsanbul, Havacılık ve Uzay eknolojileri Ensiüsü. [4] Curis, H.D. 5. Orbial Mechanics for Engineering Sudens, England, Elsevier Buerworh Heinemann. [5] hp://www.urksa.com.r/conen/view/9/9 9/. [6] hp://www.nyo.com/saellie/?s3356. [7] hp://science.nasa.gov/realime/jrack/3d/jrac k3d.hml. [8] Ippolio L.J.Jr. 8. Saellie Communicaions Sysems Engineering, England, John Wiley & Sons. [9] Saunders, S.R., Zavala A.A. 7. Anennas and Propagaion for Wireless Communicaion Sysems, Second Ediion, England, John Wiley & Sons. [] Roddy, D. 6. Saellie Communicaions, Fourh Ediion, ew York, McGraw Hill. [] Kolawole, M.O.. Saellie Communicaion Engineering, Unied Saes, Marcel Dekker. [] Kayran, A.H.. Sayısal Haberleşme, İsanbul, Birsen Yayınevi. [3] Milligan,.A. 5. Modern Anenna Design, Second Ediion, ew Jersey, Unied Saes, John Wiley & Sons. [4] Kayran, A.H., Panayırcı, E., Aygölü, Ü. 4. Analog Haberleşme, İsanbul, Birsen Yayınevi. [5] Sklar, B.. Digial Communicaions: Fundamenals and Applicaions, Second Ediion, ew Jersey, Unied Saes, Prenice Hall. [6] Erürk S. 5. Sayısal Haberleşme, İsanbul, Birsen Yayınevi. [7] Hasuda,., Moozumi, Y Inerference Experimens Beween Fixed-Saellie and erresrial Radio-Relay Services, IEEE ransacions on Aerospace and Elecronic Sysems, Vol. 34, o., 3-3. [8] Chong, E.K.P., Zak, A.H.. An Inroducion o Opimizaion, Second Ediion,, Unied Saes, John Wiley & Sons. [9] Haup, R.L., Haup, S.E. 4. Pracical Geneic Algorihms, Second Ediion, ew Jersey, Unied Saes, John Wiley & Sons. ÖZGEÇMİŞLER Hv.Mu.Üğm. Mura BAĞCI 98 yılında Analya ilinin, Finike ilçesinde doğdu. İlk ve ora öğrenimini Afyonkarahisar ilinin, Emirdağ ilçesinde amamladı yılları arasında Malepe Askeri Lisesi nde eğiimine devam ei. yılında Hava Harp Okulu, Elekronik Mühendisliği Ana Bilim Dalında lisans eğiimine başladı. 5 yılında Hava Harp Okulu ndan, eğmen rübesi ile mezun oldu. 8 yılında yüksek lisans eğiimine hak kazanarak, Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay eknolojileri Ensiüsünde Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalında Yüksek Lisans eğiimine başladı. Prof.Dr. ayfun GÜEL İsanbul eknik Üniversiesi (İ..Ü.) Elekrik- Elekronik Fakülesi Elekronik ve Haberleşme Mühendisliği bölümünden mezun oldukan sonra, İ..Ü. Fen Bilimleri Ensiüsü, Elekronik ve Haberleşme Mühendisliği programından yüksek lisans ve dokora derecelerini almışır. Prof. Dr. Günel' in ilgi alanları; mikrodalga haberleşme sisemleri, radar sisemleri, anenler, global opimizasyon yönemleri ve geneik algorimalardır. Halen, İ..Ü. Elekrik- Elekronik Fakülesinde öğreim üyeliğine devam emekedir. 58

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI Tarih: 4-0-008 Adı Soyadı : No : Soru 3 4 TOPLAM Puan 38 30 30 30 8 Soru

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450 Elekro-Opik Doç. Dr. Hüseyin Sarı İçerik Opoelekronik Teknolojisi-Moivasyon Tanımlar Elekro-Opik Opoelekronik Foonik Elekromanyeik

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü 2008-09 Bahar Dönemi Opoelekronik Doç. Dr. Hüseyin Sarı 2009 Tandoğan, Ankara 2009 HSarı 1 561 Opoelekronik 1. Hafa Sunuş 2009 HSarı 2

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II

ANALOG ELEKTRONİK - II ANALOG ELEKTONİK - II BÖLÜM Temel Opamp Devreleri Konular:. Eviren ve Evirmeyen Yükseleç. Temel ark Alıcı.3 Gerilim İzleyici.4 Türev ve Enegral Alıcı Amaçlar: Bu bölümü biirdiğinizde aşağıda belirilen

Detaylı

Ç A L I Ş M A N O T L A R I. Haberleşme Teknolojileri Dr.Aşkın Demirkol İşaret tipleri

Ç A L I Ş M A N O T L A R I. Haberleşme Teknolojileri Dr.Aşkın Demirkol İşaret tipleri İşare ipleri Bu bölümde emel işare ipleri bulundukları kaegori ve sınıflarına göre model ve işlevleriyle ele alınacakır. Analog ve Dijial İşareler Analog işarelerle, sürekli-zaman işareleri daima karışırılır.

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KPILR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN MCI: Bu deneyde emel manık kapıları (logic gaes) incelenecek ek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecekir. ÖN HZIRLIK Temel lojik kapı devrelerinden

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları 206 Keçebaş, Erciyes Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dergisi, 29(3):206-22 Enerji asarrufu için yer alına gömülü çelik borularda yalıımın ekonomik faydaları Ali KEÇEBAŞ* Muğla Sıkı Koçman Üniversiesi,

Detaylı

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir.

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir. DADA DÖNÜŞÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüşüren devrelerdir. Uygulama Alanları 1. DA moor konrolü 2. UPS 3. Akü şarjı 4. DA gerilim kaynakları

Detaylı

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Lieraür Taraması Erku Tekeli Çukurova Üniversiesi, Kozan Meslek Yüksekokulu, Adana eekeli@cu.edu.r Öze: Son yıllarda yüksek başarımlı hesaplamalara olan ihiyaçlar

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Basınçlı İnfiltrasyon Yöntemi İle Üretilmiş SiC/Al2014 Kompozitin Isıl İletkenliği Üzerine İnfiltrasyon Sıcaklığının Etkisi

Basınçlı İnfiltrasyon Yöntemi İle Üretilmiş SiC/Al2014 Kompozitin Isıl İletkenliği Üzerine İnfiltrasyon Sıcaklığının Etkisi 6 h Inernaional Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey Basınçlı İnfilrasyon Yönemi İle Üreilmiş SiC/Al2014 Kompoziin Isıl İlekenliği Üzerine İnfilrasyon Sıcaklığının

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI

ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS NOTLARI BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇELİK KAFES SİSTEM TASARIMI DERS PLANI KONULAR 1. Çelik Çaı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1 Aralıklarının

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

BİR ELEKTROMEKANİK SİSTEMİN STATİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

BİR ELEKTROMEKANİK SİSTEMİN STATİK DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Uludağ Üniversiesi Müendislik-Mimarlık Fakülesi Dergisi, Cil 8, Sayı, 003 BİR ELEKTROMEKNİK SİSTEMİN STTİK DVRNIŞININ İNCELENMESİ Gürsel ŞEFKT * İbraim YÜKSEL Öze: Elekronik elemanların ızlı gelişimi,

Detaylı

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli Plasik Zincirli İleiciler, Tasarımları ve Plasik Zincir Baklasının Analizi Muharrem E. BOĞOÇLU, C. Okay AZELOĞLU Yıldız Teknik Üniversiesi Makina Fakülesi ÖZET Günümüzün modern endüsri esislerinde yer

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Diabeik Reinopainin Oomaik Algılanması Amacıyla Göz Görünüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Vasif NABİYEV, Salih BAHÇEKAPILI Karadeniz Teknik Üniversiesi, Mühendislik Fakülesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

F frame prop acl. F frame. 1.1 Dur ve bekle (stop & wait) kullanım oranı. 1 = olarak ifade edilebilecektir. a = dersek; L R.

F frame prop acl. F frame. 1.1 Dur ve bekle (stop & wait) kullanım oranı. 1 = olarak ifade edilebilecektir. a = dersek; L R. 1.1 Dur ve bekle (sop & wai) kullanım oranı Herhangi bir akış konrol ekniğinin ne derece ekin olduğunu ölçebilmek üzere ha kullanım oranının incelenmesi gereklidir. Dur ve bekle akış konrol ekniğinde haın

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ. Çekme deneyi numunesi, mekanik çekme cihazı, gres ve grafit gibi çeşitli tipte yağlayıcı ve kumpas.

METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ. Çekme deneyi numunesi, mekanik çekme cihazı, gres ve grafit gibi çeşitli tipte yağlayıcı ve kumpas. T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ METALİK MALZEMELERİN BASMA DENEYİ DENEYİN ADI Mealik Malzemelerin

Detaylı

ARDYANMALI VE AYRIK AKIŞLI TURBOFANLARDA FAN BASINÇ ORANI VE BYPASS ORANIYLA TOPLAM VERİMİN DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ

ARDYANMALI VE AYRIK AKIŞLI TURBOFANLARDA FAN BASINÇ ORANI VE BYPASS ORANIYLA TOPLAM VERİMİN DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ HAVACILIK VE UZAY EKNOLOJİLERİ DERGİSİ EMMUZ 9 CİL 4 SAYI (67-76) ARDYANMALI VE AYRIK AKIŞLI URBOFANLARDA FAN BASINÇ ORANI VE BYPASS ORANIYLA OPLAM VERİMİN DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ Önder URAN * Anadolu

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

ISI TRANSFERİ BAHAR 2010

ISI TRANSFERİ BAHAR 2010 ISI TRANSFRİ BAHAR 010 ISI TRANSFRİ MANİZMALARI ondüksiyon onveksiyon Işınım ONDÜSİYON Doğrudan emas ile ısı ransferidir Yoğunluk arıkça kondüksiyon arar Akışkanların (özellikle gazlar ermal ilekenlikleri

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ AKemal YAKUT Arzu ŞENCAN Reşa SELBAŞ Erkan DİKMEN Bulu GÖRGÜLÜ İhsan DOSTUÇOK Sefer KUTLU ÖZET Günümüzde soğuma sisemlerinin

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 147 158 Ocak 2003

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 147 158 Ocak 2003 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cil: 5 Sayı: 1 sh. 147 158 Oak 003 MAKSİMUM GÜÇ NOKTAS İZLEYİCİLİ FOTOVOLTAİK SİSTEMLERİN OPTİMUM DİZAYN VE ÇALŞMA KOŞULLARNN ARAŞTRLMAS (NVESTGATON

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 5 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk :

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk : TİMAK-Tasarım İmala Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR OTOMATİK YÖNLENDİRİCİLİ ARAÇ SİSTEMLERİNİN YENİDEN TASARIMI İÇİN BİR MATEMATİKSEL MODELLEME YAKLAŞIMI KALENDER, Yeşim, TÜRKBEY, Orhan Gazi

Detaylı

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON 1. Amaç Sayısal Modülasyonlu sistemleri tanımak ve sistemlerin nasıl çalıştığını deney ortamında görmektir. Bu Deneyde Genlik Kaydırmalı Anahtarlama (ASK),

Detaylı

Kazein Yüzeyine Metil Violetin Biyosorpsiyonu

Kazein Yüzeyine Metil Violetin Biyosorpsiyonu BAÜ Fen Bil. Ens. Dergisi Cil 14(1) 93-102 (2012) Kazein Yüzeyine Meil Violein Biyosorpsiyonu Özkan DEMĠRBAġ 1,, Adem KARADAĞ 2, Veli DALKIRAN 1,Cihan YILDIZ 1 1 BalıkesirÜniversiesi Fen Edebiya Fakülesi

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ İANBUL İCARE ÜNİERİEİ BİLGİAAR MÜHENDİLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİAAR İEMLERİ LABORAUARI ER PERPEKİF DÖNÜŞÜM İLE ÜZE DOKUU ÜREİMİ Bu deneyde, genel haları ile herhangi bir yüzeye bir dokunun kopyalanması üzerinde

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

International Journal of Research and Development, Vol.3, No.1, January 2011 50

International Journal of Research and Development, Vol.3, No.1, January 2011 50 Inernaional Journal of Research and Developmen, Vol.3, No.1, January 2011 50 Basınçlı İnfilrasyon İle Üreilen SiC/Al2014 Kompozilerin Özelliklerine İnfilrasyon Sıcaklığının Ekisinin Tek Yönlü Varyans Analizi

Detaylı

Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı. Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü

Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı. Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü Opoelekronik Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü 1 1. Ders Sunuş ve Moivasyon λ okuma 2 Bu bölümü biirdiğinizde, Bazı emel opoelekronik kavram ve anımlar,

Detaylı

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde BJT ve MOS kuvvelendiriciler incelenecek ve elde edilecek veriler yardımıyla her iki kuvvelendiricinin çalışma özellikleri gözlemlenecekir.

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI GAZİ ÜNİVERSİTESİ KIRŞEHİR EĞİTİM FAKÜLTESİ, Cil 6, Sayı 2,(2005), 197-207 197 FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Arthur C. Clarke ın öngörüsü (1945)

Arthur C. Clarke ın öngörüsü (1945) UYDULARIN HİKAYESİ Kuşların hikayesi Arthur C. Clarke ın öngörüsü (1945) Dünyadan belli bir mesafe uzaktaki haberleşme cihazlarını tanımladı. Üç uydu ile tüm dünya yüzeyinin kaplanabileceğini düşündü Yere

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

Güneş Enerjisi ve Isı Pompası Destekli IsıtmaKurutma Sisteminin Modellenmesi. Modeling of Heating-Drying System Assisted Solar Energy and Heat Pump

Güneş Enerjisi ve Isı Pompası Destekli IsıtmaKurutma Sisteminin Modellenmesi. Modeling of Heating-Drying System Assisted Solar Energy and Heat Pump Polieknik Dergisi Cil:4 Sayı: s. 85-9, 20 Journal of Polyechnic Vol: 4 No: pp. 85-9, 20 Güneş Enerjisi ve Isı Pompası Desekli IsımaKuruma Siseminin Modellenmesi Seyfi ŞEVİK, Hikme DOĞAN*2, Musafa AKTAŞ2

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Metasezgisel Optimizasyon Tekniklerine Spor Tabanlı Yeni Bir Yaklaşım: Lig Şampiyonası Algoritması

Metasezgisel Optimizasyon Tekniklerine Spor Tabanlı Yeni Bir Yaklaşım: Lig Şampiyonası Algoritması Fıra Üniv. Fen Bilimleri Dergisi Fıra Unv. Journal of Science 27(1), 1-11, 2015 27(1), 1-11, 2015 Measezgisel Opimizasyon Tekniklerine Spor Tabanlı Yeni Bir Yaklaşım: Lig Şampiyonası Algoriması Harun BİNGÖL

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

GÜÇ SİSTEMLERİNDE KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERİN KAOTİK OSİLASYONLARI

GÜÇ SİSTEMLERİNDE KADEME DEĞİŞTİRİCİ TRANSFORMATÖRLERİN KAOTİK OSİLASYONLARI GÜÇ SİSEMLERİNDE KADEME DEĞİŞİRİCİ RANSFORMAÖRLERİN KAOİK OSİLASYONLARI Kadir ABACI Mehme Ali YALÇIN Yılmaz UYAROĞLU 3 Hüseyin GELBERİ 4 Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Sakarya Üniversiesi, Esenepe

Detaylı

Tel Testere ile Taş Kesiminin Titreşim Analizi

Tel Testere ile Taş Kesiminin Titreşim Analizi Uluslararası Kaılımlı 17. Makina Teorisi Sempozyumu, İzmir, 14-17 Haziran 15 Tel Tesere ile Taş Kesiminin Tireşim Analizi M.Gül* İ. Uzmay Erciyes Üniversiesi Erciyes Üniversiesi Kayseri Kayseri Öze Günümüzde

Detaylı

Ocak Havasının Sucakltğmnu, içerdiği Nem ftüktarnnm ve 1st içeriğinin BeKrlenmesi

Ocak Havasının Sucakltğmnu, içerdiği Nem ftüktarnnm ve 1st içeriğinin BeKrlenmesi MADENCİLİK Haziran June 1985 Cil Volume XXIV Sayı No 2 Ocak Havasının Sucaklğmnu, içerdiği Nem fükarnnm ve 1s içeriğinin BeKrlenmesi Deerminaion of he Mine Air Temperaure, Humidiy and Hea Value. Gündüz

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI BÖLÜM 6 1 Bu bölümde, işaretin kanal boyunca iletimi esnasında görülen toplanır Isıl/termal gürültünün etkilerini ve zayıflamanın (attenuation) etkisini ele alacağız. ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM

Detaylı

Hiyerarşik Kontrol ile Güç Regülasyonlu DC/DC Sürücü Tasarımı

Hiyerarşik Kontrol ile Güç Regülasyonlu DC/DC Sürücü Tasarımı Hiyerarşik Konrol ile Güç egülasyonlu Tasarımı B. Baykan Alagöz, Cemal Keleş, Asım Kaygusuz, Yusuf Kaplan, Abdulkerim Karabiber ElekrikElekronik Mühendisliği Bölümü İnönü Üniversiesi, Malaya cemal.keles@inonu.edu.r

Detaylı

BARAJ GÖLLERİNDE DEPREM SIRASINDA OLUŞAN HİDRODİNAMİK BASINÇLARIN SAYISAL BENZETİMİ

BARAJ GÖLLERİNDE DEPREM SIRASINDA OLUŞAN HİDRODİNAMİK BASINÇLARIN SAYISAL BENZETİMİ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mühendislik Mimarlık Fakülesi Dergisi Cil:XXII, Sayı:3, 29 Journal of Engineering and Archiecure Faculy of Eskişehir Osmangazi Universiy, Vol: XXII, No:3, 29 Makalenin Geliş

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

Betonarme2000: Çokgen Kesitli Kolon Boyuna Donatısının Hesabı Teori ve Örnekler

Betonarme2000: Çokgen Kesitli Kolon Boyuna Donatısının Hesabı Teori ve Örnekler Beonarme000: Çokgen Kesili Kolon Boyuna Donaısının Hesabı Teori ve Örnekler Ahme TOPÇU, Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mühendislik Mimarlık Fakülesi, İnşaa Mühendisliği Bölümü, Eskişehir, 000-04 Öze Malzemesi,

Detaylı

TÜREN-GÖKMEN-TOKMAK TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ

TÜREN-GÖKMEN-TOKMAK TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ Ufuk TÜREN 1 Yunus GÖKMEN 2 İsmail TOKMAK 3 ÖZET İnerne dünyayı küçük bir köy kadar kolay ulaşılabilir hâle

Detaylı

Dikey yönde çalışma için OBO Dikey Kablo Merdiveni Sistemleri Çok kapsamlı sistem aksesuarları, üniversal olarak kombinasyon yapabilme imkanı

Dikey yönde çalışma için OBO Dikey Kablo Merdiveni Sistemleri Çok kapsamlı sistem aksesuarları, üniversal olarak kombinasyon yapabilme imkanı Dikey yönde çalışma için OO Dikey Kablo Merdiveni Sisemleri Çok kapsamlı sisem aksesuarları, üniversal olarak kombinasyon yapabilme imkanı sunmakadır Doğrudan duvara monaj ve ayrıca serbes olarak da mone

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Genetik algoritmalar, Darwin in doğal seçim ve evrim teorisi ilkelerine dayanan bir arama ve optimizasyon yöntemidir.

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama KRDENİZ EKNİK ÜNİERSİESİ BİLGİSR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSR GRFİKLERİ LBORURI ers Perspekif Dönüşüm ile Doku Kaplama 1. Giriş Bu deneyde, genel haları ile paralel ve perspekif izdüşüm eknikleri, ers perspekif

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1 Ekonomik Yaklaşım, Cil : 20, Sayı : 72, ss. 59-85 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME Ersoy ÖZ 2 Öze Ülkemizde son yıllarda finans sekörü üzerine yapılan geleceğe

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler 2 ve Ekileyen Emenler * Serap ÜNSAR **Melaha AKGÜN KOSTAK ***Seda KURT **Özgül EROL Öze Giriş: Kendini gerçekleşirme, insan davranışlarını yöneen bir güdü olduğu kadar, erişilmeye çalışılan bir gelişme

Detaylı

PIC İŞLEMCİ DENETİMLİ ADIM MOTOR MİKROADIM SÜRÜCÜSÜ. Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Göztepe eakdogan@marmara.edu.

PIC İŞLEMCİ DENETİMLİ ADIM MOTOR MİKROADIM SÜRÜCÜSÜ. Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Göztepe eakdogan@marmara.edu. 3. ULUSLARARAS İLERİ TEKNOLOJİLER SEMPOZYUMU, 18-0 AĞUSTOS 003, ANKARA PC LEMCİ DENETİMLİ ADM MOTOR MİKROADM SÜRÜCÜSÜ Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversiesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Gözepe eakdogan@marmara.edu.r

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME A GRUBU İSİM: NUMARA

ANALOG HABERLEŞME A GRUBU İSİM: NUMARA BÖLÜM 7 ÖRNEK SINAV SORULARI İSİM: NUMARA A GRUBU MERSİN ÜNİVERSİTESİ MMYO ANALOG HABERLEŞME DERSİ FİNAL SINAV SORULARI S-1 Bir GM lu sistemde Vmaxtepe-tepe10 V ve Vmin tepe-tepe6 V ise modülasyon yüzdesi

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Yazılım Mimarisinin Kalite Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği

Yazılım Mimarisinin Kalite Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği Yazılım Mimarisinin Kalie Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği Kaan Kurel İzmir Ekonomi Üniversiesi kaan.kurel@ieu.edu.r Şaban Eren Yaşar Üniversiesi saban.eren@yasar.edu.r Özeçe Yazılım güvenilirliği

Detaylı

ROBOT TAKIMI ĐLE EŞ ZAMANLI KONUM BELĐRLEME VE HARĐTALAMA

ROBOT TAKIMI ĐLE EŞ ZAMANLI KONUM BELĐRLEME VE HARĐTALAMA YILDIZ TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ ROBOT TAKIMI ĐLE EŞ ZAMANLI KONUM BELĐRLEME VE HARĐTALAMA Bilgisayar Mühendisi Ozan ÖZIŞIK FBE Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalında Hazırlanan YÜKSEK

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Deney-1 Analog Filtreler

Deney-1 Analog Filtreler Đleişim Siemleri ab. Noları Arş.Gör.Koray GÜRKAN kgurkan@ianbul.edu.r Deney- Analog Filreler Đleişim iemlerinde, örneğin FM bandında 00 MHz de yayın yapacak olan bir radyo vericiinde modülayon onraı oraya

Detaylı

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3 Verimlilik Dergisi Türk Mevdua Bankacılığı İçin Ekinlik Analizi: Küresel Finans Krizinin Ekileri Dr. Serdal ERGÜN Prof. Dr. Nezir KÖSE İzmir de İşlemelerin Sanayi Sicil Veri Tabanına Gönderdikleri Verilerin

Detaylı

L1, L2 ve L5 Frekanslarında Çalışan Üç Katmanlı Mikroşerit GPS Anteni Tasarımı

L1, L2 ve L5 Frekanslarında Çalışan Üç Katmanlı Mikroşerit GPS Anteni Tasarımı L1, L2 ve L5 Frekanslarında Çalışan Üç Katmanlı Mikroşerit GPS Anteni Tasarımı Sertaç ERDEMİR 1 Asım Egemen YILMAZ * Özet: Bu çalışmada Küresel Konumlandırma Sistemleri ölçümlerindeki kullanımı gittikçe

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Uydu ağları Uydu parametreleri Uydu yörüngeleri GEO uydular

Detaylı

İnersiyal Algılayıcı Tabanlı Hareket Yakalama Inertial Sensor Based Motion Capture

İnersiyal Algılayıcı Tabanlı Hareket Yakalama Inertial Sensor Based Motion Capture İnersiyal Algılayıcı Tabanlı Hareke Yakalama Inerial Sensor Based Moion Capure Tuba Kurban 1, Erkan Beşdok 1 1 Mühendislik Fakülesi Erciyes Üniversiesi ubac@erciyes.edu.r, ebesdok@erciyes.edu.r Öze Biyomekanik,

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Antenler Yayılım modları Bakış doğrultusunda yayılım Bakış

Detaylı