T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FARMAKOLOJİ ANA BİLİM DALI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FARMAKOLOJİ ANA BİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FARMAKOLOJİ ANA BİLİM DALI SGK YA FATURA EDİLEN VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK TANISI KONMUŞ REÇETELERDE 2008 YILI MEVSİMSEL PROFİL OLARAK KARDİYOVASKÜLER İLAÇ ETKİLEŞİMLERİNİN İNCELENMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ecz. Sinem Aslı EKERÖZ Tez Danışmanı Doç.Dr. Nilüfer N. Turan DURAL ANKARA Mart 2009

2 T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FARMAKOLOJİ ANA BİLİM DALI SGK YA FATURA EDİLEN VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIK TANISI KONMUŞ REÇETELERDE 2008 YILI MEVSİMSEL PROFİL OLARAK KARDİYOVASKÜLER İLAÇ ETKİLEŞİMLERİNİN İNCELENMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ecz. Sinem Aslı EKERÖZ Tez Danışmanı Doç.Dr. Nilüfer Turan DURAL ANKARA Mart 2009

3 T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmakoloji Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Programı çerçevesinde yürütülmüş olan bu çalışma aşağıdaki jüri tarafından Yüksek Lisans Tezi olarak kabul edilmiştir. Tez Savunma Tarihi : 26/03/2009 İmza Prof. Dr.Nurettin Abacıoğlu Gazi Üniversitesi Jüri Başkanı İmza Doç. Dr. Nilüfer Nermin Turan Dural Gazi Üniversitesi İmza Doç. Dr. Sultan Nacak Baytaş Gazi Üniversitesi I

4 İÇİNDEKİLER Kabul ve Onay İçindekiler Şekiller Tablolar ı ıı ııı v 1. GİRİŞ 1 2. GENEL BİLGİLER İlaç Etkileşimleri İlaç Etkileşimleri ve Farmakoekonomi Akılcı İlaç Kullanımı Etkileşme Sınıflandırmaları İlaç Metabolizasyonunda Rol Oynayan Enzimler İlaç Etkileşmelerine Neden Olan Parametreler Kırmızı Bayraklı İlaç Grubu Öldürücü Olabilen İlaç Kombinasyonları Kardiyovasküler Sistem İlaçlarıyla İlgili Etkileşimler Kalp Yetmezliği Tedavisinde Kullanılan İlaçlar Antiaritmik İlaçlar Antianjinal İlaçlar Antihipertansif İlaçlar Periferik Vazodilatörler Hipolipidemik İlaçlar Kardiyovasküler Hastalıklarda Kronobiyoloji GEREÇ ve YÖNTEM Gruplar Yöntem İstatistik BULGULAR En Çok Reçetelenen Kardiyovasküler İlaç Etkileşimleri Araştırılan 6 etkileşim Etkileşimlere Ait Müstahzar İsimleri ve Barkodlar Sosyal Güvenlik Kurumu Verileri Örnek Reçeteler TARTIŞMA SONUÇ ÖZET SUMMARY KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ 76 II

5 ŞEKİLLER: Şekil 1: SSK ya reçetelenen bütün Beta Blokör reçetelerinin Verapamil, İnsülin, Ca ++ Kanal Blokörleri ile reçetelenmeye oranı ve Verapamil, İnsülin, Ca ++ Kanal Blokörlerinin, Beta Blokörler ile reçetenlenme oranı Şekil 2: SSK ya reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin ve Digoksin ile reçetelenme oranı ve Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı...56 Şekil 3: SSK ya reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ve Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı.56 Şekil 4: Bağ-Kur a reçetelenen bütün Beta Blokör reçetelerinin Verapamil, İnsülin, Ca ++ Kanal Blokörleri ile reçetelenmeye oranı ve Verapamil, İnsülin, Ca ++ Kanal Blokörlerinin Beta Blokörler ile reçetenlenme oranı...57 Şekil 5: Bağ-Kur a reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin ve Digoksin ile reçetelenme oranı ve Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı.. 58 Şekil 6: Bağ-Kur a reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ve Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı.58 Şekil 7: Emekli Sandığı na reçetelenen bütün Beta Blokör reçetelerinin Verapamil, İnsülin, Ca++ Kanal Blokörleri ile reçetelenmeye oranı ve Verapamil, İnsülin, Ca++ Kanal Blokörlerinin Beta Blokörler ile reçetenlenme oranı..59 III

6 Şekil 8: Emekli Sandığı na reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin ve Digoksin ile reçetelenme oranı ve Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı...60 Şekil 9: Emekli Sandığı na reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ve Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı...60 Şekil 10: SGK ya reçetelenen bütün beta bloker reçetelerinin Verapamil, insülin, Ca ++ kanal blokörleri ile reçetelenmeye oranı ve Verapamil, İnsülin, Ca ++ Kanal blokör lerinin Beta Blokör ler ile reçetenlenme oranı...61 Şekil 11: SGK ya reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin ve Digoksin ile reçetelenme oranı ve Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı. 62 Şekil 12: SGK ya reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ve Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı 62 IV

7 TABLOLAR: Tablo 1: Çeşitli ilaçların kombine kullanılması sonucu meydana gelen ve öldürücü olabilen ilaç kombinasyonları...14 Tablo 2: Etkileşimli ilaçlar ve ATC kodları..41 Tablo 3: Etkileşimlere ait müstahzar isimleri ve barkodlar.. 45 Tablo 4: Mayıs döneminde sosyal güvenlik kurumuna (SSK, BağKur, Emekli Sandığı) reçetelenen tüm ilaçlara ait toplam reçete sayıları..50 Tablo 5: Mayıs döneminde sosyal güvenlik kurumuna (SSK, BağKur, Emekli Sandığı) reçetelenen etkileşimli toplam reçete sayıları..50 Tablo 6a: Mayıs döneminde SSK ya reçetelenen etkileşimli reçete sayıları..50 Tablo 6b: Mayıs döneminde BağKur a reçetelenen etkileşimli reçete sayıları..51 Tablo 6c: Mayıs döneminde Emekli Sandığı na reçetelenen etkileşimli reçete sayıları...51 Tablo 7: Mayıs döneminde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SSK, BağKur, Emekli Sandığı) tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte toplam reçetelenme sayıları.. 51 Tablo 8a: Mayıs döneminde SSK ya tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte treçetelenme sayıları.52 Tablo 8b: Mayıs döneminde BağKur a tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte treçetelenme sayıları.52 Tablo 8c: Mayıs döneminde Emekli Sandığı na tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte reçetelenme sayıları V

8 Tablo 9: Mayıs döneminde SSK ya birlikte reçete edilme (%). 53 Tablo 10: Mayıs döneminde BağKur a birlikte reçete edilme (%)...53 Tablo 11: Mayıs döneminde Emekli Sandığı na birlikte reçete edilme (%) Tablo 12: Mayıs döneminde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SSK, Bağkur, Emekli Sandığı) toplam birlikte reçete edilme (%)..54 VI

9 1. GİRİŞ İlaç etkileşmeleri tedavide hem hasta açısından hem de farmakoekonomik açıdan büyük önem taşımaktadır. Kaliteli tedavi, ilaç etkileşimlerinin iyi bilinmesine ve değerlendirilmesine bağlıdır. İlaç istenmeyen etkileri, yılda 2 milyonun üzerinde ciddi olgu ve yılda 100,000 ölümle 4. önde gelen ölüm nedenidir. İlaç Etkileşimleri önlenebilir İlaç İstenmeyen Etkilerinin %3-5 ini oluşturur ve ABD de 6. önde gelen ölüm nedenidir. Kardiyovasküler sistem hastalıkları dünyada 1. sıradaki ölüm nedeni olduğundan ve kardiyovasküler sisteme etkili ilaçlar ülkemizde ve dünyada en fazla sürekli kullanılan ilaç türü olduğundan bu çalışmada kardiyovasküler sisteme etkili ilaçlar arasındaki etkileşimler incelenecek, en çok reçetelenen ilaçların etkileşimleri belirlenecek ve Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Müdürlüğü aracılığıyla kuruma fatura edilen reçetelerde en çok reçetelendiği düşünülen kardiyovasküler ilaçlar üzerinden yapılan bir tarama sonucu etkileşimli ilaçların birlikte reçetelendirilme yüzdeleri değerlendirilecektir. Aynı zamanda muhtemel ilaç etkileşimlerine ait her mevsimin son ay verileri toplandığı için mevsimsel olarak da bu değerlendirme yapılabilecektir. Sonuç olarak, bu İlaçların hekimler tarafından ne oranda birlikte kullanıldığı, aralarındaki etkileşimlerin ne oranda dikkate alındığı veya ne oranda etkileşimine rağmen bu ilaçların birlikte yazılmak zorunda kalındığı konusunda bilgi sahibi olunacaktır. Ayrıca bu reçetelerden yola çıkılarak mevsimsel olarak kardiyovasküler ilaç kullanımının değişim gösterip göstermediği konusunda da dolaylı da olsa istatistiksel bilgi edinilecektir. 1

10 2. GENEL BİLGİLER 2.1. İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Tıpta kullanılan ve biyolojik etkinliği olan, saf bir kimyasal maddeye ya da ona eşdeğer olan bitkisel ya da hayvansal kaynaklı, standart miktarda aktif madde içeren karışıma ilaç denir 1. Dünya Sağlık Örgütü ise ilacı fizyolojik sistemleri ya da patolojik durumları alanın yararı için değiştirmek ya da incelemek amacıyla kullanılan ya da kullanılması öngörülen bir madde ya da ürün" olarak tanımlamaktadır 1. İlaçtan beklenen temel olarak, onun fizyolojik sistemleri ya da patolojik durumları insanın yararına değiştirmesidir. Ancak, ilaçların tanı ve tedavi amacıyla kullanımları sırasında elde edilen yararların yanı sıra, doğal olarak öngörülen ya da öngörülemeyen yan etkiler, toksik etkiler, alerjik reaksiyonlar, idiyosenkrazi ve ilaç etkileşmeleri gibi istenmeyen durumlar ortaya çıkabilmektedir 1. İdiyosenkrazi yani ilaç aşırı duyarlılığı bir farmakolojik ajanla insan immün sisteminin etkileşmesi sonucu ortaya çıkar. Bu tür reaksiyonlar ilaç istenmeyen etkilerinin sadece küçük bir kısmını oluşturur 2. İlaçlara karşı aşırı duyarlılık reaksiyonu gelişme riski astımla sistemik lupus eritromotozusla ve beta blokör kullanımıyla artar 3,4. Deri testi protokolleri penisilin için standardize edilmiştir ve lokal anestezikler ile kas gevşetici ajanlar için de tanımlanmıştır 5,6. Tedavi sırasında hastaların %5-15'inde ilaçlara karşı istenmeyen reaksiyonlar gelişmekte, hastaların %0.1'inde ise bu etkiler ölümle sonuçlanabilmektedir. İlaçların istenmeyen etkileri, ilaç kullanım 2

11 sorunlarından yalnızca biridir ve ilaç geliştirme süreci ile ilacın klinik kullanımı aşamasında önemli bir yer tutmaktadır. İlaçların istenmeyen etkileri kapsamında yer alan ilaç etkileşmeleriyle ilgili sorunlara aynı anda birden fazla ilaç kullanımı (polifarmasi) sırasında daha fazla rastlanmaktadır. Alınan gıdalar, alkol ve sigara kullanımı ya da hastalıklar da ilaçlardan beklenen etkiyi değiştirebilmektedir 1. Klinik olarak önemi olan ilaç etkileşmeleri sıklıkla ilaç-ilaç etkileşmeleridir. İlaç-ilaç etkileşmelerinin yaygın olmasının nedeni aynı anda birden fazla ilacın kullanılmasıdır. Ancak, bir ilacın diğer bir ilacın etkisini değiştirdiğinden söz edebilmek için, ilaçların etki yerlerinde aynı anda bulunmaları gerektiği bir kural olarak söylenebilir. Eğer ilaçlar aynı enzim sistemiyle metabolize oluyorsa, enzim üzerindeki inhibitör ya da indükleyici etkilerinden dolayı ilaç ya da ilaçlar, birlikte alındıkları diğer ilaçların metabolizmasını artırabilir (biyoyararlanım azalır) ya da azaltabilir (toksik etki artabilir) 1. Tedavi gereksinimlerine tek bir ilaç yeterli olamayacaksa birden fazla ilaç kullanılması etkileşme olasılığını doğurur. Hedef, daha güçlü etkidir ancak bazen sonuç daha zayıf etki olur. Sonuç ne olursa olsun her ikisi de farmakolojik bir etkileşmedir 7. Vücutta aynı anda bulunan ilaçlardan birisi, bir diğerinin etkisini nitel veya nicel olarak değiştiriyorsa bu iki ilaç arasında etkileşme vardır. Etkileşmede temel kural olarak; etkileşebilecek iki ilaç etki yerinde aynı anda bulunmalıdır,irreversibl (kalıcı) etki gösterenler hariç 7. Etkileşme sözcüğü tek başına negatif ya da pozitif bir yönü göstermez ve etkileşme olumlu sonuçlar doğuracaksa kombinasyon demek daha doğru olur. Günlük dilde etkileşme sözcüğü istenmeyen (olumsuz) sonuçlar doğuracak yönü göstermek için kullanılır 7. 3

12 Bazı etkileşmeler öngörülemez. Bu özellikle yeni ilaçlar için geçerlidir. Klinik çalışmalarda kombine tedaviler değil asıl ilaç denenir. Etkileşme olasılığı hep akılda tutulmalı, sorgulanmalı ve bilgi aranmalıdır. İlaç-besin etkileşmesi olasılığı her zaman değerlendirilmelidir İLAÇ ETKİLEŞMELERİ VE FARMAKOEKONOMİ Dünyadaki diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de sağlık için ayrılan bütçe sınırlıdır. Mevcut kaynaklar sınırlı olduğundan, bunların mümkün olan en iyi şekilde kullanılması gereklidir. Bu nedenle, ilaçların akılcı bir biçimde kullanılabilmesi için, etkinlik ve güvenirliliğin genel değerlendirmesinin yanı sıra ilaçla ilgili ekonomik değerlendirmelerin de yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak, sağlık bütçesi ve paralelindeki ilaç bütçesine, toplam bütçeden ayrılacak olan pay, son yıllarda yöneticilerin ellerinde olan kaynakları daha maliyet-etkili seçeneklere yöneltmektedir. Dolayısıyla farmakoekonomik incelemelere olan ihtiyaç da gün geçtikçe artmaktadır 8. Sağlık Ekonomisi Kavramı: Sağlık ekonomisi, ekonomi bilimi kurallarının sağlık hizmetleri alanına, yani sağlık sektörüne uygulanmasıyla ortaya çıkmış olan ve sağlık sektörüne ayrılan kaynakların hızla artışına paralel olarak gelişmiş bir bilim dalıdır. Bu genel yaklaşım ışığında, sağlık ekonomisi, sağlık sektörüne ayrılmış olan tüm kaynakların sağlık işgücü, sermaye, bina, tıbbi ekipman vs. - maksimum düzeyde sağlık hizmeti üretmek amacıyla, en etkili ve verimli şekilde nasıl kullanılacağını ve üretilen bu hizmetin topluma en iyi şekilde nasıl bölüştürülebileceğini bulmayı amaçlayan bilim dalı olarak tanımlanabilir 8. 4

13 Farmakoekonomi: Maliyet-etkililik (cost-effectiveness), maliyet-minimizasyon (cost-minimization), maliyet-fayda (cost-benefit), maliyet-yararlanım (costutility) analizlerine başvurarak, aynı terapötik sınıftan değişik farmasötik ürünleri kıyaslayan veya bir tedavi yöntemini, cerrahi girişimi alternatifleri ile karşılaştıran, hatta bazen bazı eczacılık hizmetlerinin kurulmasının yararlarını ortaya koymak veya bu servisleri birbirleriyle kıyaslamak için kullanılan, sağlık ekonomisinin alt dalı olarak ortaya çıkmış bir disiplindir. Bazen, bu kavram, sonuçların araştırılması (outcomes research) olarak da tanımlanır 8. İlaç etkileşimleri yönünden bakıldığında bir ilacın bir diğer ilacın etkisini azaltması sonucu gerekebilecek dozaj artırımı veya etkisini artırması sonucu oluşabilecek toksisiteyi tedavi için kullanılması gereken ilaçlar ve yapılacak müdehaleler de belli bir maliyete sebep olacaktır. Daha da önemlisi sonuçta fayda azalacağı veya yok olacağı için yapılmış olan maliyetin de bir anlamı kalmayacaktır AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dünya Sağlık Örgütü'nün 1985 Nairobi toplantısında, Akılcı İlaç Kullanımı; "Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun süre ve dozajda, en düşük fiyata ve kolayca sağlayabilmeleri" olarak tanımlanmıştır. Diğer bir anlatımla akılcı ilaç tedavisi, uygun ilacın, doğru uygulama yoluyla ve tedavi için yeterli dozda, uygun zaman aralı(ğı)/(kları)nda düşük fiyatla edinilerek kullanılması anlamına gelmektedir 9. 5

14 Akılcı İlaç Kullanımının Temel Ögeleri: İlaç tüketimi açısından akılcı (rasyonel) ilaç kullanımı dört temel ögeyi içerir. Bunlar sırasıyla, doğru tanı; doğru ilaç seçimi (ilaç kategorizasyonu); hasta uyuncunun sağlanması ve maliyet-etkinlik oranının belirlenmesi (ilaç tedavisinin ucuzluğu) dir 9. Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı: Yukarıdan verilen tanım ve konunun özüne ilişkin temel ölçütlerin aksine bir durum akılcı olmayan ilaç kullanımı olarak nitelendirilmektedir. İlaç kullanım nedeninin bulunmadığı koşulda ilaçla tedavi, akılcı olmayan tıbbi etkinliğin başında gelmektedir. Endikasyon bakımından yanlış ilaç seçimi ve dolayısıyla yanlış tedavi uygulaması; etkisi şüpheli ilaçların kullanılması; ilaca ulaşmak ve erişmek, edinebilmek, güvenli ve etkili ilaç sağlanmakta yetersizlik ve doğru ilacı uygun olmayan doz, zaman aralığı ve farmasötik biçimde kullanmak diğer akılcı olmayan ilaç kullanım özelliklerini içermektedir 9. Akılcı olmayan ilaç kullanımı koşullarında toplumsal açıdan pek çok sorunun ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bu etkiler arasında ilaçla tedavi kalitesinin düşmesi sonucu morbidite ve mortalite de artış oluşması; parasal kaynakların yanlış tüketilmesiyle, sonuçta temel ilaçlara bile ulaşabilirliğin azalması ve tedavi maliyetlerinin daha da yükselmesi; acil ve temel ilaçlara karşı gelişebilecek dirence dayalı olarak tedavinin ekonomik ve sosyal maliyetinin artması ve ilaçların yan etki riskinin artması sayılabilir 9. Etkileşimli ilaçların birarada kullanılması sonucu oluşabilecek istenmeyen etkileri gidermek için gerekecek ekstra maliyet ve daha önemlisi hasta kaybı akılcı olmayan ilaç kullanımının en güzel örneklerinden biridir. 6

15 ETKİLEŞME SINIFLANDIRMALARI Olumsuz etkileşme 10 : İlaç etkisinde kayıp İlaç etkisinde beklenmeyen bir artış Toksisite Olumlu etkileşme 10 : İlacın terapötik etkinliğinde artış İlaç yan etkisinde azalma İlaç toksisitesinin tedavisi İlaç etkileşmeleri ayrıca 3 grupta incelenir: Farmasötik etkileşme Farmakokinetik etkileşme Farmakodinamik etkileşme Farmasötik etkileşmeler: İlaçların daha vücuda girmeden önce yani vücut dışında etkileşmesidir.genellikle parenteral yolla verilen drogların aynı anda verilmesiyle ortaya çıkar (Çökme vs.) Farmakokinetik etkileşmeler: Bu etkileşmeler ile vücut sıvılarında ve etki yerinde ilaç konsantrasyonu artar veya düşer. Bunlar kısaca ADME denen 4 yoldur: Absorbsiyon-Dağılım-Metabolizma-Eliminasyon 10 Farmakodinamik etkileşmeler: Vücut sıvılarında ilaç konsantrasyonu değişmez. İki ilaç etki yeri veya çevresinde etkileşir, zıt veya aynı yönde etki oluşur (Sinerjizma veya antagonizma). İki ilaç arasında kimyasal bir etkileşme olabilir 10. 7

16 İlaç etkileşimine neden olan ilaçlar dört gruba ayrılabilir 1 : 1- Sitokrom P 450 indükleyicileri: İlaçların hepatik metabolizması "sitokrom P-450 ler" olarak bilinen oksijenazlar tarafından gerçekleşir. Bu enzimler ilaçlara, değişik kimyasallar ve endojen moleküllere polaritelerini artıran bir fonksiyonel grup ekleyerek atılımlarını kolaylaştırırlar 1. Sadece 5 insan CYP450 proteini günümüzde kullanılan ilaçların %90 ını metabolize eder(tüm ilaçların %50 kadarı sadece CYP3A4 tarafından metabolize olur) 11. Örnek: Fenitoin, fenobarbital, rifampin Sitokrom P 450 inhibitörleri: Örnek: Amiodaron, verapamil 12 SSRİ (Fluoksetin) 1, Simetidin, Siklosporin, KKB, 3- Hidroksimetilglutaril koenzim A (HMG-CoA) redüktaz inhibitörleri: HMG-CoA Redüktaz İnhibitörleri (lovastatin, simvastatin), sitokrom P-450 enzim sistemiyle metabolize olan ilaçlarla birlikte alındıklarında ciddi klinik yanıtlara neden olurlar 1. Simvastatin, Lovastatin ve atorvastatin sitokrom P 450(CYP3A4) ile metabolize olur. (Simvastain asit ayrıca CYP2C8 ile de metabolize olur); bunların plazma 8

17 konsantrasyonları ve miyotoksisite riskleri, güçlü CYP3A4 inhibitörlerinin kullanımıyla artar (İtrakonazol, ritonavir vb.). Zayıf ya da orta etkli CYP3A4 inhibitörleri(verapamil, Diltiazem vb.) düşük doz stainlerle birlikte ve ihtiyatla kullanılabilir 13. Özellikle HMG- CoA redüktaz inhibitörü ilaçların diğer miyotoksik ilaçlar (niasin, eritromisin, siklosporin ve diltiazem gibi) ve kimyasallarla birlikte alındığında miyopati görülebilmektedir. Bu ilaçlar Azol grubu antifungal ilaçların, makrolid antibiyotiklerin, serotonin uptake inhibitörleri (SSRIs), diltiazem ve greyfurt suyunun metabolizmasını önemli ölçüde inhibe ederler. Fluvastatin ise farklı bir izozimle metabolize olduğundan bu ilaçlardan etkilenmemektedir 1. Klinik araştırmalar, HMG-CoA redüktaz inhibitörleri ile monoterapinin daha güvenli olduğunu göstermektedir Terapötik indeksi dar olan ilaçlar: Sedatif olmayan antihistaminikler (terfenadin), antiaritmikler, uzun etkili benzodiazepinler, ergotaminler ve dihidroergotaminler, kumarin türevi antikoagülanlar, oral kontraseptifler 1. 9

18 İLAÇ METABOLİZASYONUNDA ROL OYNAYAN ENZİMLER VE SUBSTRATLARI 12 : CYP3A4 CYP2D6 CYP2C9 P- glycoprotein Substrat Amiodaron Propafenone Warfarin Digoksin Kinidin Flecainide Atineoplastikler HMG CoA Codeine reduktaz inhib (statinler) Timolol Terfenadin Metoprolol Astemizol Sisaprid Propranolol KKB Lidocaine Mexiletine Siklosporine HIV proteaz inhibitörleri Sildenafil İnhibitör Amiodarone Kinidin Amiodarone Kinidin Verapamil Propafenon Amiodarone Siklosporin Verapamil Eritromisin Klaritromisin Ketokonazol Fluoksetin Siklosporin İtrakonazol Mibefradil TSA lar Eritromisin Diğer KKB Ritonavir Ketokonazol İtrakonazol İndükleyici Rifampin Fenitoin Fenobarbital *TSA: Trisiklik antidepresan, KKB: Kalsiyum kanal blokörleri 10

19 İLAÇ ETKİLEŞMELERİNE NEDEN OLAN PARAMETRELER: 1. ÇOKLU İLAÇ KULLANIMI (POLİFARMASİ): Hastanın doktor kontrolü olmadan kendi kendine ilaç alması, sık doktor değiştirme ve bir reçetede birden fazla ilaç yazımı sonucu ortaya çıkmaktadır İLAÇ- HASTALIK ETKİLEŞİMLERİ 14 : Karaciğer Hastalıkları Böbrek Hastalıkları Kalp Hastalıkları ( karaciğer kan akımı) Akut myokard infarktüsü Akut viral infeksiyon Hipo- ya da hipertiroidizm Ağır böbrek veya karaciğer hastalığında olduğu gibi, eliminasyon organlarındaki belirgin yetmezlik etkileşme olasılığını artıracağı gibi, etkileşmenin ciddi sonuçlar vermesine de yol açabilir 15. Eğer bi ilaç birincil olarak böbrek tarafından elimine ediliyorsa ve yan etkileri yüksek seviyelerde ortaya çıkıyorsa renal disfonksiyonu olan hastalarda doz ayarlaması mutlaka düşünülmelidir İLAÇ-BİTKİSEL İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ 14 : St. John s wort (Sarı kantaron) - indinavir St. John s wort (Sarı kantaron) - Siklosporin St. John s wort (Sarı kantaron) - digoksin Bir çok başka etkileşim Bitkisel ilaçlar reçetesiz satıldığından bu ilaçları konvensiyonel ilaçlarla birlikte alıp almamaya tüketici karar verir. Bu 11

20 nedenle bu çeşit ürünlerin kombinasyonundaki riskler konusunda tüketicinin uyarılması çok önemlidir. Bitkisel ilaçların yetkili otoriteleri, üreticileri, reçeteleyenler ve perekende satıcıları ile aynı şekilde konvensiyonel ilaçların da üreticileri, reçeteleyen doktorlar ve eczacılar da sorumluluğu buradaki diğer taraflara atmadan bu amaca katkıda bulunmalıdırlar İLAÇ- BESİN ETKİLEŞİMLERİ 14 : Tetrasiklin ve süt ürünleri Varfarin ve K-vitamini içeren besinler Greyfurt Suyu Greyfurt Suyu ilaç Etkileşimi 1 : Klinik açıdan önemli olup ilaç etkileşmeleri kapsamında son 10 yıllık bir araştırma sürecinde ilgi çeken bir gelişmede greyfurt suyu-ilaç etkileşmesidir. 1989'da Kanadalı bir grup araştırmacı, alkol-ilaç etkileşmeleriyle ilgili bir çalışmaları sırasında, alkol uygularken taşıyıcı sistem olarak kullandıkları greyfurt suyunun bazı kalsiyum kanal blokerleri ile etkileştiğini rastlantısal olarak saptamışlar ve Lancet'de sunmuşlardır 1. Bu raporda, greyfurt suyunun bu etkisinin spesifik olduğu ve portakal suyu ile benzer bir etkileşmenin olmadığı belirtilmiştir. Greyfurt suyunun ilaçlarla olan etkileşimi ve ilaç farmakokinetiğinde yaptığı değişiklikler, ilaç konsantrasyonu ve etki arasındaki ilişkilerle greyfurt suyuna bireysel yanıtlar birden klinik bir önem kazanmaya başlamıştır. Greyfurt suyuyla etkileşen ilaçlar, karaciğer ya da intestinal bölümde sitokrom P-450 enzim sistemiyle metabolize olan ilaçlardır. Greyfurt suyunun içerdiği flavonoidler bu enzim sistemine bir substrat gibi bağlanarak enzimi inhibe etmekte ve biyoyararlanımı bozmaktadırlar 1. Greyfurt ve suyu amiodaron, kinidin, disopiramid ve propafenon gibi bazı antiaritmik ajanların ve alfa ve beta blokör olan karvedilolün toksisitesini artıabilir

21 "Naringin" greyfurt suyundaki temel biyoflavanoiddir. Naringin, potent bir sitokrom P-450 inhibitörü değildir ancak, bağırsak bakterileri tarafından kısmen "naringenin"e metabolize olur ki, bu madde güçlü bir sitokrom P-450 inhibitörüdür ve bazı araştırıcılarca greyfurt suyunun etkisinden sorumlu olan bileşen olduğunu düşünmektedir. Ancak, greyfurt suyunda henüz tanımlanamamış başka bileşenlerin de etkisi olabileceği üzerinde araştırmalar sürmektedir 1. Greyfurt suyu ve ilaç etkileşmelerinde en iyi tanımlanan ilaç "terfenadin"dir. Bir yıl boyunca alerjik rinitini günde iki kez terfenadin alarak tedavi eden 29 yaşındaki bir hasta, haftada 2-3 kez de greyfurt suyu içmektedir. Bir gün terfenadini aldıktan sonra üstüne iki bardak da greyfurt suyu içerek bahçeye çim biçmeye çıkar. Bu sırada rahatsızlanıp bayılır ve ardından ölür 1. Postmortem terfenadin ve metabolitinin plazma düzeyleri 35ng/ml ve 130ng/ml olarak bulunmuştur. Bu düzeyler, terfenadinin aritmojenik düzeyleridir. Ayrıca, kişide kardiyomegali ve hepatomegali saptanmıştır. Bu olgu üzerine, greyfurt suyu- terfenadin etkileşmesi 12 sağlıklı denekte çalışılmış, 60 mg terfenadin verilen deneklere ilaçla birlikte ya da ilaç alımından iki saat sonra su ya da greyfurt suyu verilmiştir. Terfenadinle birlikte greyfurt suyu alan deneklerin EKG'lerinde QT aralığında bir uzama görülmüştür. Bu nedenle, terfenadinin greyfurt suyuyla birlikte alınmasının ölümcül kardiyak aritmiye neden olabileceği düşünülmüştür 1. Sevilla portakalı ve bunun marmeladı da greyfurtla aynı şekilde değerlendirilir

22 2.1.6.KIRMIZI BAYRAKLI İLAÇ GRUBU Sık olarak etkileşime giren 16 ilaç, kırmızı bayraklı ilaç grubu olarak adlandırılırlar. Bu ilaçlar azol antifungaller, amiodaron, karbamazepin, oral kontraseptifler, siklosporin, doksisiklin, eritromisin, fenobarbital, fenitoin, kinidin, rifampin, selektif seratonin gerialım inhibitörü, sulfanamidler, verapamil, warfarin ve griseofulvindir. Bunlardan da en sık azol antifungaller, selektif seratonin gerialım inhibitörü ve makrolid grubu antibiyotiklerdir 20. Dar terapotik indeks nedeni ile dikkat edilmesi gereken ilaçlar ise karbamazepin, siklosporin, digoksin, lityum, fenitoin, teofilin ve warfarini içermektedir ÖLDÜRÜCÜ OLABİLEN İLAÇ KOMBİNASYONLARI 21 Tablo 1: Çeşitli ilaçların kombine kullanılması sonucu meydana gelen ve öldürücü olabilen ilaç kombinasyonları: ACTH Alkol Aşılar Barbitüratlar Disülfiram ve diğer asetaldehit dehidrogenaz inhibitörleri İnsülin ve diğer antidiyabetikler Karbamazepin(tegretol) Kloralhidrat Meprobamat Metotreksat Miyorölaksanlar Morfin ve narkotik aneljezikler Nitrat ve nitritler Sedatif ve hipnotikler Trisiklik antidepresanlar 14

23 Amfetaminler Aminoglikozid Antibiyotikler Aminopirin Amitriptilin Analjezikller Anestezikler Antidepresanlar (Trisiklik) Antidiyabetikler (Oral) Kokain MAO inhibitörleri Propoksifen Tiraminden zengin besinler Anestezikler Kinidin Nöromusküler blokör antibiyotikler Prokainamid Prometazin Asetominofen (Uzun süre) Klordiazepoksid MAO inhibitörleri Adrenerjik blokörler Antibiyotikler (Nöromusküler blokörler Antihipertansifler Barbitüratlar Guanetidin Kanamisin Kateşolaminler Kortikosteroidler MAO inhibitörleri neomisin Oksitosikler Propranolol Rauwolfia alkaloidleri Sedatif ve hipnotikler) Alkol Dilantin Guanetidin MAO inhibitörleri Metildopa Reserpin Salisilatlar Antikoagülanlar MAO inhibitörleri AntihipertansiflerAnestezikler 15

24 Antihistaminikler Santral sinir sistemi (SSS) depresanları (barbitüratlar vb.) Antikoagülanlar Analjezikler (aspirin, pirazolon vb.) Antidiyabetikler (oral) Antineoplastikler Dekstrotiroksin Fenilbutazon İndometasin Karbon tetraklorid Klofibrat Mefenamik asit Oksifenbutazon Salisilatlar Tiroid preparatları Antikonvülsanlar Metilfenidat Narkotikler Antineoplastikler Canlı zayıflatılmış virüs aşıları Dekstrometorfan MAO inhibitörleri Dekstotiroksin Diazoksid Difenilhidantoin (Epdantoin) Dijital Disülfiram (Antabus) DOPA Epinefrin Antikoagülanlar (oral) Epinefrin (koroner yetmezlik) Antikoagülanlar (oral) Analeptikler (aşırı dozda) Disülfiram (Antabus) Feniramidol Fluroksen anestezisi Folik asit antagonistleri Sulfonamidler Diüretikler (hipokalemi) Kalsiyum (intravenöz) Propranolol Alkol Ergonovin MAO inhibitörleri Dekstotiroksin Fenilefrin Fluroksen 16

25 Halotan İzoproterenol Kloroform Levotiroksin Metoksifluran (pentran) Siklopropan Sempatomimetikler Tiroid preparatlar Etakrinik asit Eter Furosemid Guanetidin Halotan İndometasin İnsülin İzopoterenol Kafein (Aşırı dozda) Kanamisin Karbamazepin Oral antikoagülanlar Neomisin Propranolol Miyorölaksanlar Anestezikler Antidepresifler MAO inhibitörleri Siklofaofamid Antikoagülanlar Salisilatlar Alkol Epinefrin MAO inhibitörleri MAO inhibitörleri Propoksifen Anestezikler Antibiyotikler (Nörömusküler blokörler) Miyoröleksanlar prokainamid Alkol MAO inhibitörleri Katekolaminler Anestezikler Guanetidin Kinidin Antibiyotikler (Nöromusküler blokörler) Miyorölakanlar 17

26 Kloral hidrat Kloramfenikol Kloroform Kokain Kolistimetat Alkol Antikoagülanlar (oral) Antidiyabetikler Kateşolaminler Propranolol Sempatomimetikler (Anfetaminler vb.) Antibiyotikler (Nöromusküler blokorler) Miyorölaksanlar Kortikosteroidler Anestezikler Canlı zayıflatılmış virüs aşıları Sempatomimetikler Kürariform ilaçlarantibiyotikler (Nöromusküler blokorler) Furosemid Kinidin Levarterenol Anestezikler Antidepresifler (Trisiklik) Guanetidin Reserpin Tiroid preparatları MAO inhibitörleri Amfetaminler Anestezikler Antidepresifler Antidiyabetikler (oral) Dekstrometorfan DOPA Epinefrin Guanetidin İzoproteranol Kafein Karaciğer Karbamazepin (Tegretol) Levadopa Meperidin Metildopa Metilfenidat Peynir Propranolol Reserpin 18

27 SSS depresanları Tiraminden zengin besinler Meperidin (Dolantin) Metotreksat Metildopa Morfin Anestezikler MAO inhibitörleri Salisilatlar Sulfonamidler Antidepresifler MAO inhibitörleri Propranolol Miyorölaksanlar Anestezikler (halojenli) Antibiyotikler (Nöromusküler blokörler) Antikolinesterazlar Nitrat ve Nitritler Alkol Oksitosikler Reserpin Salisilatlar Sedatif ve Hipnotikler Siklopropan Sulfonamidler (Depo) Tetrasiklinler Vazokonstriktörler Anestezikler Antidepresifler Dijital MAO inhibitörleri Antikoagülanlar İndometazin 6-Merkaptopürin Metotreksat Alkol Antidepresifler Epinefrin Levarteranol Antidiyabetikler (oral) Difenilhidantoin (Epdantoin) Folik asid antagonistleri Metotreksat Metoksifluran 19

28 2.2. KARDİYOVASKÜLER SİSTEM İLAÇLARI İLE İLGİLİ ETKİLEŞİMLER 1- Kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan ilaçlar 2- Antiaritmik ilaçlar 3- Antianginal ilaçlar 4- Antihipertansif ilaçlar 5- Periferik vazodilatörler 6- Hipolipidemik ilaçlar Kalp Yetmezliği Tedavisinde Kullanılan İlaçlar a) Kardiyotonik glikozidler: Tedavide dijitoksin, digoksin ve ouabain başta olmak üzere birçok glikozid kullanılmıştır ancak burada özellikle ülkemizde pazarlanan tek dijital glikozidi olan digoksin ile ilgili etkileşimler üzerinde durulacaktır. Dijitaller terapötik indeksi en düşük olan ilaçlardır. Bu nedenle kolayca intoksikasyonlar oluşacağı gibi doz yetersizliği nedeni ile tedavi başarısızlık olasılığı fazladır. Bu nedenle ilaç etkileşimlerine en yatkın ilaçlardır ve yeni bir ilaç tedaviye sunulacağı zaman ilaç etkileşimi yönüyle mutlaka incelenmesi gereken bir ilaç grubudur. Dijital glikozidleri yaşlılarda uzun süreli kullanılan ilaçlar olduğu için yeni bir ilaç tedaviye sunulacak ise ve bu ilaç yaşlıda kullanılabilecek bir gruptan ise mutlak surette digoksin ile etkileşim yönünden araştırılmalıdır. Dijital düzeyini önemli ölçüde etkileyen maddeler ilaç olma şansını kaybeder 12. Dijital glikozidleri için özellikle farmakokinetik etkileşimler önemlidir. Birçok ilaç gerek emilim, gerek metabolizma ve atılım aşamasında dijital plazma düzeyini etkileyebilir. Bağırsak mikroflorasındaki mikroorganizmalar digoksini absorbe edilmeden önce kısmen hidrolize ederek etkisizleştirir. Geniş spektrumlu antimikrobik ilaçlar mikroflorayı 20

29 azalttıklarından digoksinin absorbsiyonunu artırarak digoksin kan düzeyini ve toksisiteyi artırırlar. Bu konudaki yayınlara karşılık en geniş spektrumlu antibiyotiklerden biri olan fluorokinolonlardan levofloksasin ile digoksin arasında olumsuz bir etki olmadığı bildirilmektedir 12. Bağırsak epitel hücrelerinde ilacı lumene geri atan bir effuks (akış) sistemi olan p-glikoprotein, digoksinin absorbsiyonunu kısmen engeller. Bu pompayı inhibe eden kinidin, siklosporin, makrolid antibiyotikler ve azol antifungaller bu pompayı inhibe ederek digoksin kan düzeyini yükseltip etkinliğini artırırlar. Adı geçen pompa inhibitörlerinin digoksinin hepatik metabolizmasında rol oynayan CYP3A4 enzimini inhibe etmelerinin de bu duruma katkısı vardır. Aynı enzimle metabolize edilen omeprazol ile birlikte kullanıldıklarında dijital düzeyinin yükseldiği ve intoksikasyon oluştuğu bildirilmektedir. Adsorban etkili antiasidler (Magnezyum ve Alüminyum bilesikleri gibi) metoklopramid, kolestiramin, sulfasalazin, neomisin gibi ilaçlar ve fazla selülozlu bitkisel besinler digoksin absorbsiyonunu azaltır. Karbonhidrat emilimini azaltan antidiyabetik ilaç akarboz, sukroz emilimini azaltarak digoksinin emilimini ve kan düzeyini azaltır. Bu nedenle akarbozun digoksin alımından en az 6 saat sonra alınması önerilmektedir. Elektrolit denge bozuklukları dijital etki ve intoksikasyonunu etkiler. Bu elektrolitlerden en önemlisi potasyumdur (K + ). Hipokalemi kalp glikozidlerinin myokard hücresindeki reseptörlerine bağlanmasını kolaylaştırır. Hücre içi K + düzeyinin düşmesi myokard hücrelerinin glikozidlere duyarlılığını artırır, dijital etkinliği ve kardiyotoksisitesi artar. Hipokalemi yapan tiazid türevleri, furosemid, bumetanid gibi diüretikler ve glukokortikoid ilaç alan hastalarda kolayca dijital zehirlenmesi gelişir 12. Nefrotoksik bir ilaç olan amfoterisin B, intravenöz glukoz infüzyonu da hipokalemiye yol açarak toksikasyon olasılığını artırır

30 Dijitallerle etkileşip zehirlenme olasılığı yaratan ilaçlardan biri de kinidindir. Digoksin ile etkileşir. Dijitoksin ile etkileşmediği bildirilmektedir. Digoksin kinidin ile klinik önemi olan bir etkileşme gösterir. Bu etkileşme kısmen digoksinin bağırsak epitel hücresine girmesini azaltan P-glikoprotein effuks pompasının kinidin tarafından inhibisyonuna ve sonuçta digoksin absorbsiyonunun artırılmasına, kısmen de digoksini kısıtlı ölçüde de olsa karaciğerde yıkan CYP3A4 enziminin inhibe edilmesine bağlıdır. Aynı sekilde makrolid antibiyotikler de pglikoprotein aracılı hem bağırsaktaki effuks sitemini hem de böbrekteki eliminasyonu inhibe ederek digoksinin etkisini artırır. Digoksin alan hastalara kinidin verilirse digoksin plazma düzeyi % oranında yükselir, digoksin intoksikasyonu gelişir. Bu nedenle kinidin uygulaması başlamadan önce digoksin dozu yarıya indirilmelidir. Digoksin dozu kinidin uygulaması sırasında ayarlanmısşa kinidin kesildiğinde digoksin dozu artırılır. Aynı önlemler dijitoksin alanlar için de geçerlidir. Kombine uygulama yapılan hastaların en azından ilk 5 gün EKG ile izlenmesi gerekir 12. Verapamil, diltiazem, propafenon ve amiodaron gibi digoksin ile birlikte alınması olası birçok antiaritmik ilaç da plazma digoksin düzeyinde yükselme yapar 12. Özellikle verapamil, diltiazem, nisoldipin, nifedipin, felodipin ve nikardipin gibi kalsiyum kanal blokörleri (KKB) ile digoksin etkileşimi önemli olabilir. Verapamil ile birlikte uygulandığında digoksin düzeyi % 50 artar ve ventriküler aritmi gibi dijital intoksikasyon belirtileri ortaya çıkar. Böyle bir kombinasyonda digoksin dozunun azaltılması alışılmış tedavi yaklaşımıdır. Tam tersine Anjiotensin Reseptör Blokörler (ARB) ile herhangi bir etkileşim saptanmamıştır 12. Digoksinle birlikte parenteral kalsiyum verilmemelidir.yüksek kalsiyum dozları, lityum ve sempatomimetikler dahil psikotrop ilaçlarla kalp aritmi riski arttığından ihtiyatla verilmelidir

31 b) Diüretikler: Yaygın görülen belirli klinik durumlarda sıklıkla kullanılan ilaçlar oldukları için ilaç etkileşimleri önem arz eder ve sık görülür. Tedavi açısından önemli etkileşimden biri antihipertansif ilaçların etkisini artırmaları ve zamanla gelişebilen refleks su tutulması sonucu oluşan toleransı önlemeleridir. Bu yararlı etkileşimden hipertansiyon tedavisinde yararlanılır ve birçok antihipertansif ilaç ile kombine preparatlar halinde pazarlanır. Önemli bir diğer etkileşim su tutucu özelliği olan NSAİİ ve glukokortikoidler gibi ilaçlarla kombine kullanıldıklarında hem diüretik hem de antihipertansif etkilerinde oluşan azalmadır. Bunu önlemek için birlikte kullanıldıklarında doz ayarlanmalıdır 12. Siklooksijenaz inhibitörü aspirin ve diğer non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) böbrek kan akımını azalttıkları için ve başta kıvrım diüretikleri ve tiazidler olmak üzere diüretiklerin prostoglandin aracılığı ile oluşan natriürez artırıcı etkilerini azalttıkları için diüretik etkiyi azaltabilirler. Bu etkileşim diüretik alanlarda ağrı kesici ilaç verilirken dikkate alınmalıdır. Ancak indometazin ve ketorolak dısındaki NSAİİ lerin bu etkisi belirgin olmaz 12. Başta tiazid türevleri olmak üzere diüretikler kan elektrolit düzeyini değiştirebildikleri için aynı şekilde etki yapan ilaçlarla birlikte kullanımlarına dikkat edilmelidir. Özellikle potasyum üzerine etkilere dikkat edilmeli, kan potasyum düzey değişikliğinin toksisiteyi etkilediği digoksin de kombinasyona ilave edilecekse potasyum düzeyi takip edilmelidir. Digoksin alanlarda diüretik olarak tutucu olanlar verilmelidir. Digoksin ile birlikte ADE inhibitörü kullananlarda ADE inhibitörlerinin K + tutucu etkisi olduğu için diüretik olarak K + tutmayan gruptan biri verilmelidir 12. İndometazin ve olasılıkla diğer NSAİİ ler potasyum tutucu diüretiklerin hiperkalemi yapma riskini artırırlar. Progestojenlerden drospirenon ile birlikte K + tutucu diüretik uygulanıyorsa ilk siklus boyunca 23

32 K + düzeyi izlenmelidir. β2- sempatomimetiklerle uzun sürecek tedaviler ciddi olma potansiyeli taşıyan hipopotasemiye yol açabilir 12. Ağır astımda β2 agonist teofilin ya da türevleri, kortikosteroid, ve diüretikler ile yapılan eş zamanlı tedaviler ve hipoksi ağır astımlılarda hipokalemi olasılığı göz önüne alınarak kan K + düzeyi izlenmelidir. Her iki ilaç grubunun da nefrotoksik etkisi olduğundan birbirinin etkisini artırırlar. İndometazin ile birlikte triamteren verilenlerde böbrek işlevlerinin bozulduğuna dair yayınlar birlikte verilmemesini önermektedir. Bu örnekte olduğu gibi özellikle kıvrım diüretikleri olmak üzere diüretiklerin nefrotoksik etkisi aynı şekilde nefrotoksik etkili aminoglikozidler, siklosporin, platin bileşikleri gibi diğer ilaçlarla birlikte kullanılırken böbrek fonksiyonları izlenmelidir. Siklosporin ile hipermagnezemi de olasıdır. Zayıf diüretikler olmasına rağmen yüksek dozda asetilsalisilik asid ile birlikte alınan karbonik anhidraz enzim inhibitörlerinin salisilat toksisitesini artırdığı saptanmıstır. Göze lokal olarak uygulanan dorzolamid, brinzolamid gibi karbonik anhidraz inhibitörlerinin emilerek sistemik etki yapacağı dikkate alınmalıdır 12. Miyokard infarktus sonrası kalp yetersizlik belirtileri ile birlikte görülen sol ventrikül işlev bozukluklarının tedavisinde kullanılan yeni bir K + tutucu diüretik olan eplerenon ile ilgili önemli ilaç etkileşimleri bildirilmektedir. Yeni bir ilaç olduğu için dikkatle kullanılmasında yarar vardır. Antiepileptiklerden karbamazepin ve fenitoin, antifungallerden itrakonazol ve ketokonazol, antivirallerden nelfinavir, ritonavir eplerenonun plazma düzeyini artırır, aynı zamanda kullanılmamalıdır. Flukonazol ve sakinavir de aynı şekilde etkilediği için birlikte kullanıldıklarında eplerenon dozu azaltılmalıdır. Kalsiyum kanal blokörlerinden diltiazem ve verapamil eplerenon plazma düzeyini artırır. Buna karşılık barbitüratlardan fenobarbital epleronun plazma düzeyini azaltır. Aynı zamanda kullanılmamalıdır

33 Diüretikler ile yan etki açısından önemli olan bir etkileşim de lityum ile görülür. Lityum aynen dijital glikozidleri gibi tedavi indeksi çok dar olan bir ilaçtır. Duygu durum bozukluklarında uzun süre kullanılır ve bu arada başta hipertansiyon olmak üzere birçok nedenle diüretikler ile birlikte kullanımları mümkündür. Kıvrım diüretikleri, K + tutucu diüretikler, tiazidler ve benzerleri lityum atılımını azaltır, plazma konsantrasyonunu ve toksik etki riskini artırır. Kıvrım diüretikleri bu açıdan daha güvenlidir 12. Asetazolamid tersine lityum atılımını artırır. c) Dijital dışı inotropik ilaçlar: Amrinon ve Milrinon, hipokalemi durumunda nefrotoksik etkisi artan fosfodiesteraz inhibitörü pozitif inotropik ilaçlardır. Hipokalemi yapıcı ilaçlarla kombine kullanılırken kan K + düzeyi takibinde yarar vardır. Aritmi olasılığı artabilir 12. Dobutamin özellikle yüksek dozlarda olmak üzere diüretiklerin (özellikle furosemid) hipokalemik etkisini artırır. Kan K + düzeyinin izlenmesi önerilmektedir 12. d) Beta blokörler: Beta blokör alan hastalar için özellikle dikkat edilecek etkileşimler şunlardır 23 : Antiaritmikler veya antihipertansifler (kalp ritmini düzenleyen veya kan basıncını düşüren ilaçlar): Kalsiyum kanal blokörleri veya ACE inhibitörleri gibi. Birlikte bu ilaçlar kan basıncını tehlikeli düzeylere düşürebilir. Ancak, bu ilaçların düşük dozları diğer tedavilere cevap vermeyen hastalarda beta blokörlerle birlikte verilebilir

34 Alimünyum içeren antasitler: Bunlar beta blokörlerin emilimini ve dolayısıyla etkinliklerini düşürebilirler. Bu ilaçları kullanmadan önce hastalar doktorlarına danışmalıdırlar 23. Alkol: Beta blokörlerin emilimini ve dolayısıyla etkinliğini azaltabilir. Beta blokör tedavisine devam ediyorken hastalar ne kadar alkol alınmasının güvenli olduğunu doktorlarına danışmalıdırlar 23. Kafein: Beta blokörlerin etkilerini azaltabilirler. Beta blokör tedavisine devam ediyorken hastalar ne kadar kafein alınmasının güvenli olduğunu doktorlarına danışmalıdırlar 23. İnsülin ve diğer antidiyabetik ilaçlar: Diyabetik hastalarda beta blokör kullanımı, şeker metabolizmasına olan etkilerinden dolayı antidiyabetik ilaçların dozlarını ayarlama ihtiyacı doğurabilir 23. Monoamin oksidaz inhibitorleri (MAOI): MAOI, psikiyatride depresyon tedavisinde kullanılan bir ilaç grubudur. MAOI alındıktan sonraki iki hafta içinde beta bloker kullanımı kan basıncının ciddi olarak yükselmesiyle sonuçlanabilir (hipertansiyon). Hastalar beta blokör tedavisinin başlanmasından önce hala almakta oldukları ilaçlar konusunda doktorlarını bilgilendirmelidirler 23. Alerji iğneleri ve deri testleri: Beta blokörlerle kombinasyon, ciddi alerjik reaksiyonlar yapabilir 23. Nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar (NSAI): Romatizmal hastalıkların tedavisinde kullanılan bu ilaçlar (örn. aspirin ve ibuprofen) beta blokörlerin etkinliğini azaltabilirler 23. Bronkodilatörler: Astım, bronşit, amfizem veya diğer akciğer hastalıklarını tedavi etmeye yönelik ilaçlar

35 Antiaritmik İlaçlar Antiaritmik olarak kullanılan ilaçlardan taşiaritmi tedavisinde kullanılan başlıca ilaçlar kinidin, lidokain ve benzerleri, beta adrenerjik blokörler, kalsiyum kanal blokörleri, amiodaron dur. Burada bunlardan özellikle kinidin ve amiodaron ile ilgili ilaç etkileşimlerinin üzerinde durulacaktır. Antiaritmik ilaçların bir çoğu mikrozomal enzimlerin substratıdır. Bir kısmı ise bu enzimlerin inhibitörüdür. Bu özellikteki ilaçların farmakokinetik etkileşim olasılığının fazla olacağı unutulmamalıdır 12. Antiaritmikler kendi aralarında kombinasyon yapılırken additif etkileşme için genellikle farklı alt gruplar arasından ilaçlar birlikte kullanılır. Antiaritmik etkiler artarken yan etkilerin ve özellikle myokard depresyonunun artacağı göz önüne alınmalıdır. Amiodaron özellikle yan etkileri fazla olan ve ilaç etkileşmelerine açık olan bir antiaritmiktir. Diltiazem ve verapamil amiodarona bağlı bradikardi, AV blok ve myokard depresyonu riskini artırır. Verapamil, dizopiramid ve flekainid ile birlikte kullanılırsa myokard depresyonu ve asistoli riski artar. Verapamil, kinidin plazma düzeyini artırıp şiddetli hipotansiyon oluşturabilir. Nifedipin, kinidinin plazma düzeyini azaltabilir 12. Verapamil, beta blokörlerle hipotansiyon, bradikardi, kalp bloğu, asistoloji ve konjestif kalp yetmezliği oluşturabilir. İ.v beta blokör kesinlikle verilmemelidir. Miyokard fonksiyon bozukluğu ve efor anjinasında yakın kontrolle oral beta blokör verilebilir 22. Antipsikotiklerin birçoğu kinidin gibi QT aralığını uzattığı için birlikte kullanıldıklarında ventriküler aritmi riski artar. Bu nedenle amisülpirid, pimozid, sertindol, tioridazin ile aynı zamanda kullanılmamalıdır. Fenotiyazinler ile de ventriküler aritmi riski artar. Kinidin, 27

36 aripiprazolun metabolizmasını inhibe eder. Birlikte kullanılırken aripiprazol dozu azaltılmalıdır 12. Kinidin dijitallerle birlikte kullanıldığında etki artışı görülür. Rezerpin grubu kinidinin kardiyodepresan etkisini artırır. Kumarin ile birlikte antikoagülan etki artışı görülür. Kürarın gevşetici etkisi de artar 22. Başta amprenavir, atazanavir, nelfinavir, ritonavir olmak üzere antivirallerin birçoğu ile etkileşir. Bu antiviraller kinidinin kan düzeyini yükseltir ve ventriküler aritmi riski artar. Bu nedenle aynı zamanda kullanılmamaları önerilmektedir 12. Amiodaron, ilaç etkileşimleri fazla olan bir antiaritmiktir. Yarılanma ömrü uzundur. Tedavi kesildikten sonra haftalar hatta aylar boyunca ilaç etkileşimi görülebilir. Beta blokörlerin ve verapamilin kalp üzerindeki depresan etkisini artırır. Digoksinin kan düzeyini yükseltir. Varfarinin antikoagülan etkisini artırır 12. Ciddi hatta bazan fatal kanamalara neden olur 22. Birlikte kullanılırken varfarin dozunun yarıya indirilmesi gerekir. İntravenöz verilen sıvılara ilave edildiğinde damla büyüklüğünü fizikokimyasal bir etki ile küçültür ve dozlam hatasına yol açabilir. Diğer antiaritmikler ile birlikte kullanıldığında dizopiramid ile VA riski artar, aynı zamanda kullanılmamalıdır. Flekainidin plazma düzeyini artırır. Flekainid dozu yarıya düşürülmelidir. Kinidinin plazma düzeyini artırır, ventriküler aritmi riski artar. Aynı zamanda kullanılmamalıdır Antianginal İlaçlar Stabil angina ve diğer anginal sendromların tedavisinde kullanılan başlıca ilaç grupları organik nitratlar, kalsiyum kanal blokörleri ve beta adrenerjik reseptör blokörleridir 12. Beta blokörlere ait etkileşimler yukarıda anlatılmıştır. 28

37 a) Organik nitratlar (nitrovazodilatörler): Nitrogliserin veya diğer nitratlar diğer antianginal ilaçlardan özellikle β blokörler ile birlikte angina pektoris tedavisinde kombine kullanılabilirler. Bu iki tür ilaç angina nöbetini önleme bakımından sinerjistik biçimde etkileşir ve birbirinin antianginal etkinlik yönünden olumsuz sayılan bazı kardiyak etkilerini nötralize ederek düzeltirler. β blokör sürekli alınır ve bazal profilaksi sağlar. Nitrat ise ya akut tedavi için nöbet sırasında uygulanır ya da kronik profilaksi için oral veya transdermal olarak intermitent şekilde uygulanır β blokörler nitratlar gibi kalbin oksijen tüketimini azaltır. Ayrıca nitratların yaptığı refleks taşıkardiyi önler 12. Nitratlar da β blokörlerin ventrikül diyastol sonu basıncında yapabilecekleri artmayı düzeltirler. Ayrıca refleks sempatoadrenal stimülasyon yaparak oluşturdukları kontraktilite azalmasını ve ejeksiyon süresinde yaptıkları uzamayı da önlerler. Nitratlar alkolle birlikte alınmamalıdırlar. Alkol ağız yolundan verilen nitratların emilimini artırır ve aynı zamanda hipotansif etkiyi potansiyalize eder. Ağız kuruluğu yapan antikolinerjik etkili ilaçlar, antidepresanlar ve antiaritmiklerden dizopiramid dil altından verilen nitratların emilimini dilaltında çözünememeleri nedeni ile azaltır 12. b) Kalsiyum kanal blokörleri: Kalsiyum kanal blokörleri (KKB) tedavide öncelikle antianginal, antihipertansif ve antiaritmik olarak kullanılırlar. İlaç etkileşimleri büyük ölçüde bu yararlı etkileri artırmak amacı ile tedavide kullanım avantajı sağlar. Birçok ilaç grubu ile etkileşim gösterirler. Farklı yapıda ve etkileri yönü ile de fark gösteren 3 gruba ayrılırlar Dihidropiridin türevleri: (Amlodipin, Nifedipin, Nitrendipin, Nizoldipin, Felodipin, Nikardipin, İsradipin) 29

38 Kalp glikozidleri, betablokörler, diüretikler, antikoagülanlar, nitratlar dahil kombine kullanım olasılığı fazla olan ve tedavi indekslerinin darlığı nedeni ile ilaç etkileşimine yatkın olan bellibaşlı ilaçların hiçbiri ile önemli bir etkileşim göstermezler. Buna rağmen beta-blokörler ile birlikte kullanıldıklarında A-V iletim üzerindeki depresan etkileri artabilir Fenilalkilamin türevleri (verapamil ve gallopamil): Kalp üzerindeki depresan etkisi güçlü olduğu için aynı şekilde etki yapan beta-blokörler A-V iletim üzerindeki depresan etkiyi artırıp, myokard kontraktilitesinde yaptıkları azaltıcı etkiyi potansiyalize edebilir. Digoksinin plazma konsantrasyonunu yükseltir, AV blok ve bradikardi riski artar Benzodiazepin türevleri (diltiazem): Digoksinin plazma konsantrasyonunu yükseltebilir. Yukarıda anlatılan 3 grup kalsiyum kanal blokörü de L tipi kalsiyum kanallarına yüksek affinite gösterir. Tedaviye giren ilk T tipi kalsiyum kanal blokörü olan mibefradil ciddi ilaç etkileşimleri göstermesi nedeni ile çok kısa bir süre kullanımda kaldıktan sonra piyasadan çekilmistir.tek basına KKB veya β blokör ile tedavi altına alınamayan stabil anginada bu iki grup ilaç, belli koşullar geçerli ise, birlikte kullanılabilir. Ancak bazı incelemeler birlikte kullanıldıklarında her zaman yararlı sinerjistik etkili değil bazı durumlarda sakıncalı olabildiklerini göstermistir 12. Kombine tedavinin yan etki sıklığı veya çeşitliliği tek başına olandan daha fazladır. β blokörler KKB lerinin hipotansif etkisini artırırken, verapamil ve diltiazem kardiyodepresan etkileri artırır. Bu kombinasyonları değerlendirirken dihidropiridin türevleri ile diğer 2 grubun farkını vurgulamak gerekir. En az sakıncalı olan ve yeğlenen kombinasyon dihidropiridin türevleri ile olandır. Kalbin çeşitli fonksiyonları üzerinde depresan etkisi güçlü olan verapamil ile böyle bir kombinasyon tavsiye edilmez. Diltiazem ile daha az sakıncalıdır. KKB β blokör kombinasyonu 30

39 kalpte iletim bozukluğu veya sol ventrikülde orta ve ağır derecede fonksiyon bozukluğu olan (ejeksiyon fraksiyonu %40 ın altında) hastalarda kullanılmamalıdır. Bradiaritmi, A-V blok, yetmezliğin şiddetlenmesi ve hipotansiyon olasılığı artar. İkili kombinasyona nitratların eklenmesi ilave bir yarar sağlamaz 12. Antihipertansif olarak diüretikler ile birlikte kullanıldıklarında toplam hipotansif etki artarsa da diğer antihipertansiflerin diüretik kombinasyonlarındaki kadar fazla artış olmaz. Kalsiyum kanal blokörlerinin hepsi hipertansiyon tedavisinde diüretikler veya ADE inhibitörleri ile birlikte kullanılabilir. Verapamil dışındakiler beta-blokörler ile birlikte kullanılır. Kardiyodepresan etkisi belirgin olan verapamilin beta blokörler ile birlikte kullanılması özel durumlar hariç önerilmez. Ca +2 kanal blokörleri ile diğer antihipertansif ilaçlar arasında additif etkileşme vardır. Bu etki en fazla diüretik kombinasyonunda görülür. Antihipertansif ilaçlar arasında yapılmaması gereken bir kombinasyon prazosin ile klonidin arasındadır. Birbirinin etkisini antagonize ettikleri için bu iki ilaç birlikte kullanılmamalıdır 12. Birçok kalsiyum kanal blokörü verapamil, diltiazem, nifedipin, darodipin ve isradipin dahil CYP3A4 enzimini inhibe ettiği için aynı enzimi inhibe eden flukonazol, itrakonzol gibi azol antifungaller, eritromisin, klaritromisin gibi makrolid antibiyotikler (azalid hariç), simetidin ve greyfurt suyu ile etkileşim gösterirler. Etki genelde hipotansiyonda artıştır. Bu tür kombinasyonlarda Ca +2 kanal blokörü dozu azaltılmalıdır. Aynı sekilde Ca +2 kanal blokörlerinin birçoğu antikonvülsan, bronkodilatör ve histamin H2 reseptör blokerleri ile ciddi etkileşim gösterir. Verapamil ve diltiazem (nisoldipin, nifedipin, felodipin ve nikardipin ile de mümkün) digoksin ile ciddi etkileşim gösterir. Birlikte verildiklerinde verapamilin digoksin kan düzeyini %50 oranında artırıp ventriküler aritmi riskini ve intoksikasyonu artırdığı gösterilmiştir Bu tür bir kombinasyonda digoksin dozu yarıya 31

40 indirilmelidir. Verapamil, nifedipin ile birlikte kullanılırsa her ikisinin de plazma düzeyi yükselir Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon tedavisinde genel yaklaşım basamaklı tedavidir ve her zaman tek ilaç ile tedavi yeterli olmaz, bazen 3 veya 4 antihipertansif ilacı birlikte kullanmak gerekebilir. Bu yönü ile antihipertansiflerin kendi arasındaki etkileşime dikkat etmek gerekir. Aynı şekilde damar genişleten ve kan basıncını düşüren diğer ilaçlarla da tehlikeli hipotansif etkileşimlere neden olabilir. Bunlardan özellikle NSAİİ sulindak ve küçük dozda aspirin hariç hipertansif etkiyi azaltırlar. Bu etkileşim pratikte önem arzeder ve doz ayarlaması gerektirir. Hipertansiyon gençlerde de görülmekle birlikte büyük ölçüde bir yaşlılık hastalığıdır. Yaşlılarda hipertansiyon ile birlikte birçok hastalığın da ortaya çıkma riski olduğundan kombine ilaç kullanımı kaçınılmazdır 12. İlerleyen yaşla birlikte farmakokinetik ve farmakodinamik değişiklikler meydana gelir.cisiyete bağlı farmakokinetik ve farmakodinamik farklılıklar da ileri yaşlarda da devam eder.bir klinisyen için önemli olan bugünkü bilgi birikimiyle yaşlı hastaya en uygun tedavi yöntemini belirlemektir 24. Reçeteli ilaçlar yanında reçetesiz kendiliklerinden kullandıkları tezgah üstü ilaçlar (OTC) ve son yıllarda popüler olan bitkisel suplamentlerden de bol miktarda kullandıkları göz önüne alınırsa antihipertansifler ile diğer ilaç ve maddelerin etkileşimi ayrı bir önem arzeder 12. Antihipertansif ilaçlar yaşlıların en az yarısında endikedir ve muhtemelen en sık ve sürekli kullanılan ilaç grubudur. Özellikle kalsiyum antagonistleri ve bazı beta blokerler (propranalol, metoprolol ve karvedilol) ile anjiotension reseptör blokerleri arasında da losartan ilaç etkileşimlerine adaydır. Rifampisin, azol grubu antifungaller, difenhidramin, alkol ve antidepresan ilaçlar yukarıda sayılan antihipertansiflerin metabolizmasını 32

41 etkileyebilir; bu etki çoğu kez potansiyalizasyon şeklinde olur, rifampisin ise verapamil ve propranololün subterapötik düzeylere inmesine neden olur. Beri yandan verapamil simvastatinin kan düzeyini ve bioyararlanımını arttırır, bu olayın klinik önemi tam bilinmemektedir. Kalsiyum kanal blokerlerinin myopati riskinde artış yaptığı saptanmamıştır 12. Diltiazem metilprednison düzeyini önemli oranda yükseltir. Bazı kalsiyum antagonistleriyle birlikte 250 ml greyfurt suyu içilirse ilaçların serum düzeyleri yükselir. Klinikte sık kullanılan ADE inhibitörleri ve diüretikler ciddi ilaç etkileşimlerine maruz kalmaz fakat ADE inhibitörleriyle potasyum tutan spironolaktonun kombine edilmesi hiperpotasemiye yol açabilir, loop diüretiklerinin uzun sure kullanımı thiamin eksikliğine neden olur ve bunun sonucunda gelişebilen ıslak beriberi kalp yetmezliği tablosunu ağırlaştırır 12. ADE inhibitörleri ve ARB leri mikrozomal enzimlerin 2C9 isoformu ile metabolize edilirler. KKB lerine oranla daha az ilaç etkileşimi gösterir. K tutucu etkileri olduğu için aynı etkideki diüretikler ile birlikte kullanılırlarsa hiperkalemi yapabilirler. NSAİİ ilaçlar antihipertansiflerin hipotansif etkilerini azaltabilir. Birçok antihipertansif ilaç psikiyatrik bozuklukların tedavisinde de yararlıdır. Beta blokör, verapamil, klonidin gibi. Aynı sekilde psikiyatrik ilaçların birçoğu alfa adrenerjik reseptör blokaj yaptıkları için kan basıncını düsürürler. Antipsikotiklerden özellikle fenotiyazin türevleri alfa adrenerjik reseptör blokaj yaptıkları için kan basıncını düşürürler. Birçok antidepresif ilaç de aynı şekilde etki gösterir. Birlikte kullanılırlarken doz ayarlaması gerekebilir. Aynı şekilde yan etkiler açısından da etkileşimler görülebilir Periferik Vazodilatörler Periferik damarları genişlettikleri için özellikle kan basıncını düşüren ilaçlarla aynı yönde etkileşirler. Erektil disfonksiyonların ve pulmonal hipertansiyonun tedavisinde kullanılan fosfodiesteraz inhibitörü 33

42 sildenafil, tadalafil ve vardenafil kullanılırken ilaç etkileşimlerine dikkat edilmelidir. Nitritlerle birlikte kullanıldıklarında ölümcül hipotansiyon bildirilmektedir Hipolipidemik İlaçlar Kan lipid düzeyini düşüren ilaçlar etki mekanizmalarının farklılığı yönü ile lipoprotein sentezini azaltanlar (HMG-KoA redüktaz inhibitörler = Statinler, fibratlar, nikotinik asid) lipopoprotein katabolizmasını artıranlar (safra asidi bağlayanlar = kolestiramin, kolestipol) ve kolesterol absorbsiyonunu azaltanlar diye üç gruba ayrılır. Bu grupların etkileşimleri de farklılıklar gösterir. Statinler pravastatin hariç CYP 3A4 izoform mikrozomal enzimler tarafından metabolize edildikleri için bu enzimi etkileyen ilaçlar ile etkileşirler. Oral antikoagülanlardan varfarin tedavi indeksi dar olduğu için özellikle kombinasyonlarda dikkat edilmesi gereken bir ilaçtır. Böyle bir kombinasyon gerekiyorsa CYP ile metabolize edilmeyen pravastatin tercihi önerilmektedir. Karaciğer fonksiyon testlerini bozdukları için aynı şekilde etki yapan diğer hepatotoksik ilaçlar ile birlikte kullanılırken karaciğer yönü ile izlenmelidir 12. Kolestiramin ve kolestipol gibi safra asidi bağlayıcılar birlikte verildikleri ilaçların emilimini azaltacaklarından diğer ilaçlar ile birlikte kullanılacakları zaman diğer ilaç 1 saat önce veya 4-6 saat sonra alınmalıdır. Bu şekilde etkileştikleri ilaçlar arasında kalp glikozidleri, demirli ilaçlar, tiroid preparatları tetrasiklinler, tiazid türevi diüretikler, varfarin ve barbitüratlar bulunur. Hipolipidemik ilaçlar hipertansiyona hiperkolesteroleminin eşlik etmesi nedeni ile antihipertansifler ile kombine olarak sıklıkla kullanılırlar. Amlodipin atorvastatin içeren sabit kombinasyonlar pazarlanmaktadır. Antihipertansifler ile ciddi bir etkileşim bildirilmemiştir. Ancak nikotinik asid vazodilatör etkisi nedeni ile antihipertansiflerin yaptığı kan basıncı düşmesini ve özellikle ortostatik hipotansiyonu artırabilir

43 Hipolipidemik ilaçlar kendi aralarında da kombine kullanılırlar. Karma hiperlipidemilerde statinler ve fibratlar kombine kullanılır. Böyle bir kombinasyonda myopati riskinin artacağı bilinmelidir. Gerek diyetle alınan gerekse barsağa safra içinde salgılanan kolesterolun ince bağırsaktan emilimini azaltarak etki gösteren yeni bir hipolipidemik olan ezetimib statinler ile kombine kullanıldığında sinerjistik etki ile hipolipidemik etkinliği artırır. Ama aynı zamanda rabdomiyoliz riskini de artırır. Ezetimib fibratlar ile birlikte kullanılmaz. Aynı sekilde statinler de fibratlar ve nikotinik asid ile birlikte kullanılırlarsa çizgili kas üzerindeki toksik etkiler artar, rabdomiyoliz (çizgili kas hücrelerinin parçalanması) oluşur. Serivastatin gemfibrozil ile birlikte kullanıldığında ölümcül rabdomiyoliz yaptığı için tedaviden kaldırılmıştır KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARDA KRONOBİYOLOJİ Kronobiyoloji organizmadaki biyolojik ritimler ile zaman arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim dalıdır. Yaşamımız çevresel uyarıcıların düzenlemesi altında zamana bağlı olarak ritmik bir devinim göstermektedir. Bu ritmik devinimler çeşitli fizyolojik fonksiyonlarımızdan, hastalık durumlarına kadar geniş bir sağlık olayları dizgesi oluşturmaktadırlar. Doğal olarak da hastalık durumlarında uygulanacak tedavi gerek hastalığın ritminden ve gerekse ilacın farmakodinamiği ve farmakokinetiğindeki zaman boyutlu değişikliklerinden etkilenmektedir 25. Biyolojik ritim, biyolojik organizasyonun temelini oluşturan "biyolojik fonksiyonlarda öngörülebilen ve düzenli tekrarlayan değişiklikleri" tanımlar 25. Bilimsel çalışmalar, organizmada 1000 i aşkın biyolojik fonksiyona ilişkin ritim bulunduğunu göstermiştir. Biyolojik işlevler çeşitli 35

44 zaman boyutlarında organize olmuşlardır. Bu zaman boyutlarının, periyodları farklılıklar göstermektedir. Bunlar bir saniye ya da daha kısa süreli olanlardan başlayarak, 24 saat, 1 hafta, 1 ay ve hatta 1 yıllık siklik değişimler gösteren ritimler şeklindedir 25 Sirkadiyan veya 24 saatlik ritimler, kalp hızında, vücut ısısında, kan basıncında, kan akımında, atım hacminde, periferik rezistansda, EKG parametrelerinde, hormonların, nörotransmitterlerin, ikincil ulakların (kortizol, melatonin, insülin, prolaktin, atrial natriüretik hormon, noradrenaline, samp) plazma konsantrasyonlarında, renin anjiyotensin-aldostreon sisteminde, kan akışkanlığında, agregasyonunda ve fibrinolitik aktivitede, glukoz, elektrolit, plazma proteinlerinin plazma konsantrasyonlarında, dolaşımdaki kırmızı ve beyaz kan hücrelerinin ve trombositlerin sayısında görülmektedir 25. İlave olarak akciğerlerin bir çok fonksiyonunda, pik akımda, dakika hacminde, uyunçda, FEV1 de (Forced Expiratory Volume), karaciğer fonksiyonlarında (metabolizma, hepatik kan akımı, ilk-geçiş etkisi) ve böbrek fonksiyonu (glomerüler fonksiyon, renal plazma akımı, elektrolit atımı, ph, idrar hacmi) gün içinde değişmektedir. Mide asit sekresyonunda, gastro-intestinal motilite, mide boşaltım zamanı ve gastrointestinal perfüzyon da önemli sirkadiyan varyasyonlar göstermektedir 25. Hastalıklarla ilgili zamansal organizasyon: Kronopatoloji 25 Kardiyovasküler Hastalıklar: a) Stabil Anjina : Miyokardın oksijen gereksinmesi ile koroner arterlerdeki kan akımı arasındaki uyumsuzluk sonucu ortaya çıkan prekordiyal veya retrosternal ağrıdır. Göğüs ağrısı ve elektrokardiyografik (EKG) anormallikler (ST-segmentinde depresyon) yataktan kalkıştan sonraki ilk 4-6 saatler arasında sıktır. 36

45 b) Stabil olmayan (Prinzmetal) Anjina: Koroner vazospazma bağlı ortaya çıkan paroksismal ağrıdır. EKG anormallikleri uyku sırasında sık olarak görülür. ST-segmentinde yükselme gece uykusunun ortasında, uykunun geç saatlerine göre daha sık görülür. Göğüs ağrısı dinlenme sırasında bile duyumsanabilir. c) Kalp Krizi-Miyokard İnfarktüsü: Koroner arterlerden birinin aterom plağı ile ve/veya trombusle tıkanması sonucu beslenemeyen kalp kasının iskemik nekrozu olarak tanımlanır. Genellikle ve hastaların büyük bir çoğunluğunda sabah erken yataktan kalkış saatlerinde ortaya çıkar. d) İnme: Geçici iskemik atak, ilerleyici ve tam inme olmak üzere 3 çeşidi olan az veya çok motor veya duyusal bozukluğa yol açan damarsal beyin hastalığıdır. Genellikle ve hastaların büyük bir çoğunluğunda sabah erken yataktan kalkış saatlerinde ortaya çıkar. e) Hipertansiyon: Dinlenme halinde arter kan basıncının 140/90 mm Hg dan daha yüksek olması durumudur. Kan basıncı ölçümlerindeki yüksek düzey okumalar tipik olarak yataktan kalkışı takip eden geç sabah saatlerinde ortaya çıkmakta ve bu düzey öğleden sonra ortalarına değin sürmektedir. En düşük düzeyler ise erken uyku saatlerinde ölçülebilmektedir. f) Konjestif kalp yetmezliği: Semptomlar gece kötüleşir 25. Bu çalışmada kardiyovasküler ilaç kullanımında mevsimsel olarak değişim gözlenip gözlenmediği araştırılmıştır. 37

46 3. GEREÇ VE YÖNTEM 3.1. Gruplar Tüm kardiyovasküler ilaç etkileşimlerine ait ATC (Anatomik -Terapödik-Kimyasal) kodları çıkarılarak, seçili 6 etkileşme grubunda inceleme yapıldı. Seçili grup düzenlenmesi Sosyal Güvenlik Kurumu veri sisteminin tüm, ATC kodlarından karmaşık tarama yapılamaması nedenine bağlı olarak düzenlendi. İlaç etkileşimine ait müstahzar isimleri ve bu müstahzarlara ait barkod numaraları bulundu. Ancak yine de mevcut bilgisayar sisteminin bu taramayı yapması tek bir etkileşim için bile günler aldığından ve sistemde yavaşlamaya neden olduğundan Sosyal Güvenlik Kurumu Bilgi İşlem Servisinin çoğunlukla mesai saatleri dışında ve özverili çalışmaları sonucu en çok reçetelendirilen 6 etkileşime ait verilere ulaşılabilmiştir Yöntem En çok reçetelendirilen 6 etkileşimin reçetelendirilme sayıları her mevsimin son ayı olmak üzere 2007 Mayıs, 2007 Ağustos, 2007 Kasım, 2008 Şubat ve 2008 Mayıs aylarında taranmıştır. Bu taramalar, Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında yeni birleştiğinden ve bilgisayar sistemleri bu dönemlerde farklı olduğundan SSK, BAĞ-KUR ve EMEKLİ SANDIĞI için ayrı ayrı yapılmıştır. Bu da sisteme ekstra külfet getirmiştir. Bu yüzden bu 6 etkileşimdeki ilaçların tek başına veya başka ilaçlarla bir arada toplam reçetelendirilme sayıları sadece SSK için 5 aylık veri olarak alınmıştır. Kurumlar tarafından bu aylarda karşılanan toplam reçete sayılarına ait veriler de kurumun İzleme ve Değerlendirme Dairesinin işbirliği ile edinilmiştir. 38

47 Daha sonra toplam değerler ortalaması, oran indeksi (toplam değer) ve SSK ya göre relatif reçete sayıları hesaplanarak, etkileşimdeki ilaçların tek başına veya başka ilaçlarla bir arada toplam reçetelendirilme sayıları Emekli Sandığı ve Bağ-Kur için de elde edilmiştir. Bir ya da daha fazla değişkenin zaman, mekan veya diğer özelliklere göre gösterdikleri nispi değişmelerin ölçülmesinde kullanılan oranlar, indeks olarak tanımlanır. Burada elimizde etkileşimli ilaçların birlikte reçetelenme sayıları ve bütün ilaçlara ait toplam reçete sayıları tüm kurumlar için olmasına rağmen; tek başına veya başka ilaçlarla bir arada toplam reçetelendirilme sayıları sadece SSK için vardır. Bu nedenle Bağkur ve Emekli Sandığının elimizdeki toplam değerleri üzerinden bir orantı kurularak bu kurumlar için de tek başına veya başka ilaçlarla bir arada toplam reçetelendirilme tabloları oluşturulmuştur. Tüm İlaçlara Ait Toplam Reçete Sayıları tablosundan: Σ BK / Σ SSK = / = 0,2867 (Bu değer daha sonra Tablo 8a daki değerler ile çarpılarak Tablo 8b oluşturuldu.) Σ ES / Σ SSK = / = 0,1528 (Bu değer daha sonra Tablo 8a daki değerler ile çarpılarak Tablo 8c oluşturuldu.) Örnek: Mayıs 2007 Bağ-Kur için Beta Blokörlerin (BB) tek başına veya diğer ilaçlarla birlikte reçetelenme sayısını bulmak için; SSK ya reçetelenen toplam BB sayısı x Bağ-Kur a reçetelenen toplam reçete sayısı / SSK ya reçetelenen toplam reçete sayısı = Bağ-Kur a reçetelenen tolam BB sayısı x / =

48 Daha sonra her kurum için Tek Başına veya Diğer İlaçlarla Birlikte Reçetelenme Sayıları tabloları ve Birlikte Reçetelenme tabloları kullanılarak bu ilaçların % Birlikte Reçetelenme tabloları oluşturuldu. Örnek: Mayıs 2007 SSK için Beta Blokörlerin Verapamil ile birlikte reçetelenme yüzdesi (Beta Blokör-Ver): (toplam beta blokör reçetesi) 708 (Beta blokör+verapamil) 100 x grafikle oluşturuldu. x= 100x708/ = 0,205= %0,21 Bu % birlikte reçetelenme verilerinden yola çıkılarak da 3.3. İstatistik Her üç kuruma reçete edilen ilaçların tek başına ve diğer ilaçlarla birlikte reçetelenme sayısı (örneğim beta blokör) ve incelenen grupla birlikte (örneğin beta blokör+verapamil) toplam reçetelenme sayısının yüzdesi hesaplandı ve 5 farklı dönem arasında fark olup olmadığı ANOVA testi aracılığıyla bakıldı. P<0.05 olanlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 40

49 4. BULGULAR 4.1. En Çok Reçetelenen Kardiyovasküler İlaç Etkileşimleri Tablo 2: Etkileşimli ilaçlar ve ATC kodları Etkileşimli İlaçlar ATC Kodları 1. Beta blokörler ile Verapamil C07---C08DA01 2. Beta blokörler ile İnsülin C07---A10A 3. Kalsiyum Kanal Blokörleri ile Beta Blokörler C08---C07 4. Verapamil ile Siklosporin C08DA01---L04AA01 5. Omeprazol ile Digoksin A02BC01---C01AA05 6. Verapamil ile Digoksin C08DA01---C01AA05 7. Furosemid ile Siklosporin C03CA01---L04AA01 8. Potasyum tutucu diüretikler ile Lityum C03D---N05AN01 9. Dobutamin ile Furosemid C01CA07---C03CA Verapamil ile Amiodaron C08DA01---C01BD Beta blokörler ile Amiodaron C07---C01BD Potasyum Tutucu Diüretikler ile NSAİ ler C03D---M01A 13. İndometazin ile Triamteren M01AB01---C03DB Metoprolol ile Sertralin C07AB02---N06AB Rifampisin ile Propranolol J04AB02---C07AA Statinler ile Fibratlar C10AA---C10AB 17. Varfarin ile Amiodaron B01AA03---C01BD Dizopiramid ile Amiodaron C01BA03---C01BD ADE İnhibitörleri ile Spiranolakton C09A---C03DA Ezetimib ile Fibratlar C10AX09---C10AB 21. Varfarin ile Fibratlar B01AA03---C10AB 22. Varfarin ile Ezetimib B01AA03---C10AX Kortikosteroidler ile Diüretikler H02A---C03 41

50 4.1.1 Araştırılan 6 Etkileşim : Beta blokörler ile Verapamil : Verapamil, beta blokörlerle hipotansiyon, bradikardi, kalp bloğu, asistoloji ve konjestif kalp yetmezliği oluşturabilir. İ.v beta blokör kesinlikle verilmemelidir. Miyokard fonksiyon bozukluğu ve efor anjinasında yakın kontrolle oral beta blokör verilebilir 22. Kalp üzerindeki depresan etkisi güçlü olduğu için aynı şekilde etki yapan beta-blokörler A-V iletim üzerindeki depresan etkiyi artırıp, myokard kontraktilitesinde yaptıkları azaltıcı etkiyi potansiyalize edebilir. Beta blokörler ile İnsülin: Diyabetik hastalarda beta bloker kullanımı, şeker metabolizmasına olan etkilerinden dolayı antidiyabetik ilaçların dozlarını ayarlama ihtiyacı doğurabilir 23. Beta blokörler insülin ve oral antidiyabetiklerin etkilerini artırır. Hipoglisemi semptomları maskelenir. (Özellikle asebutolol ve bisoprolol içerenler) 22 Kalsiyum Kanal Blokörleri ile Beta Blokörler: etkileşimler şunlardır 23 : Beta blokör alan hastalar için özellikle dikkat edilecek 42

51 Antiaritmikler veya antihipertansifler (kalp ritmini düzenleyen veya kan basıncını düşüren ilaçlar): Kalsiyum kanal blokerleri veya ACE inhibitörleri gibi. Birlikte bu ilaçlar kan basıncını tehlikeli düzeylere düşürebilir. Ancak, bu ilaçların düşük dozları diğer tedavilere cevap vermeyen hastalarda beta blokerlerle birlikte verilebilir 23. Tek basına KKB veya β blokör ile tedavi altına alınamayan stabil anginada bu iki grup ilaç, belli koşullar geçerli ise, birlikte kullanılabilir. Ancak bazı incelemeler birlikte kullanıldıklarında her zaman yararlı sinerjistik etkili değil bazı durumlarda sakıncalı olabildiklerini göstermistir 12. Kombine tedavinin yan etki sıklığı veya çeşitliliği tek başına olandan daha fazladır. β blokörler KKB lerinin hipotansif etkisini artırırken, verapamil ve diltiazem kardiyodepresan etkileri artırır. Bu kombinasyonları değerlendirirken dihidropiridin türevleri ile diğer 2 grubun farkını vurgulamak gerekir. En az sakıncalı olan ve yeğlenen kombinasyon dihidropiridin türevleri ile olandır. Kalbin çeşitli fonksiyonları üzerinde depresan etkisi güçlü olan verapamil ile böyle bir kombinasyon tavsiye edilmez. Diltiazem ile daha az sakıncalıdır. KKB β blokör kombinasyonu kalpte iletim bozukluğu veya sol ventrikülde orta ve ağır derecede fonksiyon bozukluğu olan (ejeksiyon fraksiyonu %40 ın altında) hastalarda kullanılmamalıdır. Bradiaritmi, A-V blok, yetmezliğin şiddetlenmesi ve hipotansiyon olasılığı artar. Verapamil ile Siklosporin : Siklosporin, karaciğerde CYP3A4 enzimi ile metabolize olması ve intestinal sistemde PGP ile presistemik metabolizmaya uğraması sonucunda çok sayıda ilaç etkileşimine neden olabilir. 43

52 Verapamil, siklosporinin plazma ve tüm kan konsantrasyonunu CYP3A4 inhibisyonu yoluyla artırır. Bu bir metabolizma düzeyinde etkileşmedir 14. Buna karşılık Siklosporin A kullanan farklı deney gruplarına kalsiyum kanallarını bloke ederek vazodilatatör etkinlik gösteren verapamili vererek, böbrek korteksindeki histopatalojiyi inceleyen bilimadamları verapamil uygulanan grupta biyokimyasal bulgulardan BUN ve kreatinin değerlerinde anlamlı düşüş gözlemiştir, bu aynı zamanda histolojik bulgular ile de uyuşmuş ve verapamilin siklosporinin yaptığı nefrotoksisiteye karşı koruyucu etkisini göstermiştir 26. Omeprazol ile Digoksin: Aynı enzimle (CYP3A4) metabolize edilen omeprazol ile birlikte kullanıldıklarında dijital düzeyinin yükseldiği ve intoksikasyon oluştuğu bildirilmektedir. Verapamil ile Digoksin: Verapamil, diltiazem, propafenon ve amiodaron gibi digoksin ile birlikte alınması olası birçok antiaritmik ilaç da plazma digoksin düzeyinde yükselme yapar 12. Özellikle verapamil, diltiazem, nisoldipin, nifedipin, felodipin ve nikardipin gibi Kalsiyum kanal blokörleri (KKB) ile digoksin etkileşimi önemli olabilir. Verapamil ile birlikte uygulandığında digoksin düzeyi % 50 artar ve ventriküler aritmi gibi dijital intoksikasyon belirtileri ortaya çıkar. Böyle bir kombinasyonda digoksin dozunun azaltılması alışılmış tedavi yaklaşımıdır. 44

53 Etkileşimlere Ait Müstahzar İsimleri ve Barkodlar Tablo 3: Etkileşimlere ait müstahzar isimleri ve barkodlar Beta blokörler ile Verapamil 45

54 Beta blokörler ile İnsülin 46

55 Kalsiyum Kanal Blokörleri ile Beta Blokörler 47

56 48

57 Verapamil ile Siklosporin Omeprazol ile Digoksin Verapamil ile Digoksin 49

58 4.2. Sosyal Güvenlik Kurumu Verileri Tablo 4: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde sosyal güvenlik kurumuna (SSK, BağKur, Emekli Sandığı) reçetelenen tüm ilaçlara ait toplam reçete sayıları: Tablo 5: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde sosyal güvenlik kurumuna (SSK, BağKur, Emekli Sandığı) reçetelenen etkileşimli toplam reçete sayıları: Tablo 6a: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde SSK ya reçetelenen etkileşimli reçete sayıları: 50

59 Tablo 6b: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde BağKur a reçetelenen etkileşimli reçete sayıları: Tablo 6c: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde Emekli Sandığı na reçetelenen etkileşimli reçete sayıları. Tablo 7: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SSK, BağKur, Emekli Sandığı) tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte toplam reçetelenme sayıları. (Bu tablodaki veriler rölatif olarak hesapla bulunmuştur direkt veri değildir.) 51

60 Tablo 8a: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde SSK ya tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte reçetelenme sayıları. Tablo 8b: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde BağKur a tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte reçetelenme sayıları. (Bu tablodaki veriler rölatif olarak hesapla bulunmuştur direkt veri değildir.) Tablo 8c: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde Emekli Sandığı na tek başına ve diğer ilaçlar ile birlikte reçetelenme sayıları. (Bu tablodaki veriler rölatif olarak hesapla bulunmuştur direkt veri değildir.) 52

61 Tablo 9: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde SSK ya birlikte reçete edilme (%). (İçeriğinde bulunduğu 100 reçeteden kaçında araştırılan etkileşimli ilaçla birlikte reçetelendiğini gösterir.) Tablo 10: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde BağKur a birlikte reçete edilme (%).(İçeriğinde bulunduğu 100 reçeteden kaçında araştırılan etkileşimli ilaçla birlikte reçetelendiğini gösterir.) (Bu tablodaki veriler rölatif olarak hesapla bulunmuştur direkt veri değildir.) 53

62 Tablo 11: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde Emekli Sandığı na birlikte reçete edilme (%).(İçeriğinde bulunduğu 100 reçeteden kaçında araştırılan etkileşimli ilaçla birlikte reçetelendiğini gösterir.) (Bu tablodaki veriler rölatif olarak hesapla bulunmuştur direkt veri değildir.) Tablo 12: Mayıs 2007 Mayıs 2008 döneminde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SSK, Bağkur, Emekli Sandığı) toplam birlikte reçete edilme (%).(İçeriğinde bulunduğu 100 reçeteden kaçında araştırılan etkileşimli ilaçla birlikte reçetelendiğini gösterir.) (Bu tablodaki veriler rölatif olarak hesapla bulunmuştur direkt veri değildir.) 54

63 Şekil 1: SSK ya reçetelenen bütün beta bloker reçetelerinin verapamil (A), insülin (B), Ca +2 kanal blokerleri (C) ile reçetelenmeye oranı ( ); Verapamil, İnsülin, Ca +2 kanal bloker lerinin Beta bloker ler ile reçetenlenme oranı ( ). 55

64 Şekil 2: SSK ya reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin (A) ve Digoksin (B) ile reçetelenme oranı : Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı : Şekil 3: SSK ya reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ( ); Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı ( ). 56

65 Şekil 4: Bağ-Kur a reçetelenen bütün beta bloker reçetelerinin verapamil (A), insülin (B), Ca +2 kanal blokerleri (C) ile reçetelenmeye oranı ( ); Verapamil, İnsülin, Ca +2 kanal bloker lerinin Beta bloker ler ile reçetenlenme oranı ( ). 57

66 Şekil 5: Bağ-Kur a reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin (A) ve Digoksin (B) ile reçetelenme oranı ( ); Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı ( ). Şekil 6: Bağ-Kur a reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ( ) Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı ( ). 58

67 Şekil 7: Emekli Sandığı na reçetelenen bütün beta bloker reçetelerinin verapamil (A), insülin (B), Ca +2 kanal blokerleri (C) ile reçetelenmeye oranı ( ) Verapamil, İnsülin, Ca +2 kanal bloker lerinin Beta bloker ler ile reçetenlenme oranı ( ). 59

68 Şekil 8: Emekli Sandığı na reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin (A) ve Digoksin (B) ile reçetelenme oranı ( ). Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı ( ). Şekil 9: Emekli Sandığı na reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ( ); Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı ( ). 60

69 Şekil 10: SGK ya (SSK, Bağ-kur,Emekli Sandığı) reçetelenen bütün beta bloker reçetelerinin verapamil (A), insülin (B), Ca +2 kanal blokerleri (C) ile reçetelenmeye oranı ( ); Verapamil, İnsülin, Ca +2 Kanal bloker lerinin Beta Bloker ler ile reçetenlenme oranı ( ). 61

70 Şekil 11: SGK ya (SSK, Bağ-kur,Emekli Sandığı) reçetelenen bütün Verapamil reçetelerinin Siklosporin (A) ve Digoksin (B) ile reçetelenme oranı ( ); Siklosporin ve Digoksin in Verapamil ile reçetelenme oranı ( ). Şekil 12: SGK ya (SSK, Bağ-kur,Emekli Sandığı) reçetelenen bütün Digoksin reçetelerinin Omeprozol ile reçetelenme oranı ( ); Omeprozol ün Digoksin ile reçetelenme oranı ( ). 62

71 Örnek Reçeteler 63

72 64

73 65

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ETKİLEŞİMDE PRENSİPLER Farmasötik Farmakokinetik Emilim Dağılım infüzyon sıvılarındakimyasal

Detaylı

Etkileşmelerinin Farmakokinetik ve Farmakodinamik Temelleri

Etkileşmelerinin Farmakokinetik ve Farmakodinamik Temelleri İlaç Etkileşmelerinin Farmakokinetik ve Farmakodinamik Temelleri Prof. Dr. Sibel ÜLKER GÖKSEL Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı ABD de ilaç kullanımına ilişkin morbidite ve mortalite

Detaylı

Terfenadin veya Astemizol + Ketokonazol

Terfenadin veya Astemizol + Ketokonazol İlaç Etkileşmeleri Terfenadin veya Astemizol + Ketokonazol Farmasötik etkileşme (Geçimsizlik) Vücut dışında: Şelasyon, sorpsiyon, vb Tiyopental + süksinilkolin (aynı enjektörde çökelirler) Beta-laktam

Detaylı

KANSERDE HORMONAL TEDAVİLERLE İLAÇ ETKİLEŞİMİ. Dr Dilek DİNÇOL

KANSERDE HORMONAL TEDAVİLERLE İLAÇ ETKİLEŞİMİ. Dr Dilek DİNÇOL KANSERDE HORMONAL TEDAVİLERLE İLAÇ ETKİLEŞİMİ Dr Dilek DİNÇOL Mart-2014 Oral İlaçlarda Absorbsiyonu Etkileyen Faktörler Pasajı geciktiren ilaçlar: antikolinerjikler, gangliyon blokörleri, nikotin, morfin,

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin

Propiverin HCL Etki Mekanizması. Bedreddin Seçkin Propiverin HCL Etki Mekanizması Bedreddin Seçkin 24.10.2015 Propiverin Çift Yönlü Etki Mekanizmasına Sahiptir Propiverin nervus pelvicus un eferent nörotransmisyonunu baskılayarak antikolinerjik etki gösterir.

Detaylı

FORMÜLÜ Her tablet 10 mg amlodipine eşdeğer amlodipin besilat içerir.

FORMÜLÜ Her tablet 10 mg amlodipine eşdeğer amlodipin besilat içerir. AMLOVAS Tablet 10 mg FORMÜLÜ Her tablet 10 mg amlodipine eşdeğer amlodipin besilat içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik özellikler Amlodipin uzun etki süreli, dihidropiridin türevi bir kalsiyum

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

Sık Rastlanan Ciddi İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ

Sık Rastlanan Ciddi İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Sık Rastlanan Ciddi İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Dr. Şule GÖK Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji AbD İlaç etkileşimlerini akılda tutmak neredeyse imkansız! Elektronik medikal kayıtlar Sofistike bilgisayar

Detaylı

Farmakodinamik Etkileşmeler

Farmakodinamik Etkileşmeler İLAÇ ETKİLEŞMELERİ Bir ilacın diğerinin etkisini kalitatif ve/veya kantitatif bakımdan değiştirmesine ilaç etkileşmesi (veya ilaç-ilaç etkileşmesi) denir. Bir ilaç diğerinin farmakokinetiğini (absorpsiyon,

Detaylı

Antianjinal ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer

Antianjinal ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Antianjinal ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 1 2 2 1 Koroner iskemi, anjina, enfarktüs ve antianjinal tedavi Kalp dokusu, oksijene ihtiyacı bakımından vücuttaki pek çok organa göre daha az

Detaylı

Dolaşım sistemi, vücudumuzda önemli işlevlere sahiptir. Organizmanın gereksinim duyduğu maddeler, dolaşım sistemi aracılığıyla iletilir.

Dolaşım sistemi, vücudumuzda önemli işlevlere sahiptir. Organizmanın gereksinim duyduğu maddeler, dolaşım sistemi aracılığıyla iletilir. Dolaşım sistemi, vücudumuzda önemli işlevlere sahiptir. Organizmanın gereksinim duyduğu maddeler, dolaşım sistemi aracılığıyla iletilir. Bu nedenle dolaşım sistemi hastalıkları diğer doku ve organları

Detaylı

Levosimendanın farmakolojisi

Levosimendanın farmakolojisi Levosimendanın farmakolojisi Prof. Dr. Öner SÜZER Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AbD 1 Konjestif kalp yetmezliği ve mortalite 2 Kaynak: BM Massie et al, Curr Opin Cardiol 1996

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

İLAÇ İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ. Doküman No: POL.LS.07 Rev. No:00 Rev. Tarihi:00 Yürürlük Tarihi:26.05.2015 Sayfa: 1 / 6

İLAÇ İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ. Doküman No: POL.LS.07 Rev. No:00 Rev. Tarihi:00 Yürürlük Tarihi:26.05.2015 Sayfa: 1 / 6 Doküman No: POL.LS.07 Rev. No:00 Rev. Tarihi:00 Yürürlük Tarihi:26.05.2015 Sayfa: 1 / 6 Alkol-Barbitüratlar Allopurinol-Antineoplastikler Allopurinol-Siklofosfamid Allopurinol- klortiazid Aminoglikozit-Aminoglikozit

Detaylı

ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL ARİTMİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR 1) BRADİKARDİK İLAÇLAR 2) TAŞİKARDİK İLAÇLAR Kalp, kendi kendine uyarı çıkarma ve iletebilme özelliğine

Detaylı

YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK ARİTMİLERE YAKLAŞIM

YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK ARİTMİLERE YAKLAŞIM YOĞUN BAKIMDA KARDİYAK ARİTMİLERE YAKLAŞIM Doç. Dr. Ali Serdar Fak Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Şubat 2009 Konu akışı Yoğun bakım hastalarında aritmi sıklığı ve çeşitleri

Detaylı

Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA) (Endikasyona Yönelik İlaç Seçimi/Çok Yönlü Optimizasyon Analizi)

Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA) (Endikasyona Yönelik İlaç Seçimi/Çok Yönlü Optimizasyon Analizi) Multi-Attribute Utility Analysis (MAUA) (Endikasyona Yönelik İlaç Seçimi/Çok Yönlü Optimizasyon Analizi) ETKİLİLİK Etken madde ne kadar etkili Sadece Farmakodinamik özellikler değil, Farmakokinetik özellikler

Detaylı

ADVERS İLAÇ ETKİLERİ VE FARMAKOVİJİLANS. Primum nil nocere Öncelikle Zarar Verme Hipokrat (M.Ö )

ADVERS İLAÇ ETKİLERİ VE FARMAKOVİJİLANS. Primum nil nocere Öncelikle Zarar Verme Hipokrat (M.Ö ) ADVERS İLAÇ ETKİLERİ VE FARMAKOVİJİLANS Primum nil nocere Öncelikle Zarar Verme Hipokrat (M.Ö. 460-375 ) İdeal bir ilaç, hedef aldığı etkiyi gösterip, tedavi dozunda kullanımda hastaya zarar vermeyen ilaçtır.

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM İLAÇLARI VE OTOKOİDLER 40/16

ENDOKRİN SİSTEM İLAÇLARI VE OTOKOİDLER 40/16 FARMOKOLOJİ DERS BİLGİ MODÜL ADI SÜRESİ İLAÇLARA GİRİŞ 40/16 OTONOM SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI 40/16 SANTRAL SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI 40/16 DOLAŞIM SİSTEMİ İLAÇLARI 40/16 SOLUNUM SİSTEMİ İLAÇLARI 40/8 SİNDİRİM

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Damar içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Damar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI DİGOXİN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Damar içine uygulanır. Etkin madde: 1 steril ampul (2 ml) 0.50 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Sitrik asit anhidr,

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

Terapötik İlaç Monitörizasyonu

Terapötik İlaç Monitörizasyonu Terapötik İlaç Monitörizasyonu Kutay DEMİRKAN* * Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, ANKARA Terapötik ilaç monitörizasyonu sonucu, kandaki ilaç konsantrasyonlarını terapötik aralıkta tutarak hem

Detaylı

İlaçların Veriliş Yerleri. Lokal Uygulama Yerleri. Sistemik Uygulama Yerleri. Vücudun İlaçlara Etkisi (Farmakokinetik Etkiler) Absorbsiyon.

İlaçların Veriliş Yerleri. Lokal Uygulama Yerleri. Sistemik Uygulama Yerleri. Vücudun İlaçlara Etkisi (Farmakokinetik Etkiler) Absorbsiyon. İlaçların Veriliş Yerleri Lokal Uygulama Yerleri Sistemik Uygulama Yerleri Vücudun İlaçlara Etkisi (Farmakokinetik Etkiler) Absorbsiyon Dağılım Metabolizma Atılım İlaçların Vücuttaki Etkisi (Farmakodinamik

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. CARDOVOL 5 mg/5 ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul

ÜRÜN BİLGİSİ. CARDOVOL 5 mg/5 ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul 1. ÜRÜN ADI ÜRÜN BİLGİSİ CARDOVOL 5 mg/5 ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metoprolol tartarat 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR Supraventriküler taşiaritmiler. Şüphelenilen

Detaylı

81. Aşağıdaki antipsikotik ilaçlardan hangisinin ekstrapiramidal yan etkisi en azdır?

81. Aşağıdaki antipsikotik ilaçlardan hangisinin ekstrapiramidal yan etkisi en azdır? 81. Aşağıdaki antipsikotik ilaçlardan hangisinin ekstrapiramidal yan etkisi en azdır? A) Haloperidol B) Klorpromazin C) Flufenazin D) Tiotiksen E) Klozapin Referans: e-tus İpcucu Serisi Farmakoloji Ders

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. 1. İPERTEN nedir ve ne için kullanılır? Yüksek kan basıncı olan hastalarda kan basıncının düşürülmesi için kullanılır.

KULLANMA TALİMATI. 1. İPERTEN nedir ve ne için kullanılır? Yüksek kan basıncı olan hastalarda kan basıncının düşürülmesi için kullanılır. KULLANMA TALİMATI İPERTEN 20 mg tablet Ağız yolu ile uygulanır. Etkin madde: 20 mg manidipin hidroklorür. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat; mısır nişastası, düşük sübstitüe hidroksipropil selüloz (L-HPC-31);

Detaylı

Ayrıca, boyar madde olarak, kırmızı demir oksit (E172) içermektedir.

Ayrıca, boyar madde olarak, kırmızı demir oksit (E172) içermektedir. Baypress 10 Formülü: Her tablet 10 mg nitrendipin içerir. Ayrıca, boyar madde olarak, kırmızı demir oksit (E172) içermektedir. Farmakolojik özellikleri: Farmakodinamik özellikler: Baypress in aktif maddesi

Detaylı

İLAÇ İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ

İLAÇ İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ SAYFA NO 1/15 Alkol-Barbitüratlar Allopurinol-Antineoplastikler Allopurinol-Siklofosfamid Allopurinol- klortiazid Aminoglikozit-Aminoglikozit Aminoglikozit-Dimenhidrinat Aminoglikozit-Eter Aminoglikozit-Heparin

Detaylı

Doğrudan Etkili Antiviraller ve İlaç Etkileşimleri

Doğrudan Etkili Antiviraller ve İlaç Etkileşimleri Doğrudan Etkili Antiviraller ve İlaç Etkileşimleri Dr.Ferit KUŞCU Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD İLAÇ ETKİLEŞİMİ Bir ilaç tarafından diğer bir

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Yardımcı maddeler: DIGOXIN-SANDOZ i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul, her dozda 126.200 mg etanol içermektedir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Yardımcı maddeler: DIGOXIN-SANDOZ i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul, her dozda 126.200 mg etanol içermektedir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI DIGOXIN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİFATİF BİLEŞİM Etkin madde : 1 steril ampul (2 ml) 0.50 mg digoksin

Detaylı

SPOREX 100 mg Mikropellet Kapsül Dermatolojik Mantar Enfeksiyonları İçin

SPOREX 100 mg Mikropellet Kapsül Dermatolojik Mantar Enfeksiyonları İçin SPOREX 100 mg Mikropellet Kapsül Dermatolojik Mantar Enfeksiyonları İçin FORMÜLÜ Her Sporex Mikropellet kapsül 100 mg itrakonazol içerir. Kapsül boyar maddeleri: titanyum dioksit, eritrosin, indigotin

Detaylı

FARMAKOGENETİK ve KLİNİK ÖNEMİ

FARMAKOGENETİK ve KLİNİK ÖNEMİ FARMAKOGENETİK ve KLİNİK ÖNEMİ Prof. Dr. A. Şükrü AYNACIOĞLU Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Antalya, 16 Ekim 2003 GİRİŞ ve TANIMLAR FARMAKOGENETİK?

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI DİGOXİN-SANDOZ 0.250 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablet 0.250 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Stearik asit, jelatin, talk, mısır nişastası, laktoz. Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

İLAÇ -İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ

İLAÇ -İLAÇ ETKİLEŞİM LİSTESİ Doküman No: YÖN.LS.21 Yayın Tarihi: 17.05.2013 Revizyon Tarihi: - Revizyon No: 00 Sayfa: 1 / 9 Aldolan Mao İnhibitörleri (Aurorix Rb.) Adrenalin -Tiroid Preparatları (Tefor, Propycil) Alkol-Barbitüratlar

Detaylı

İLAÇ ETKİNLİĞİ DİYETLE NASIL DÜZENLENİR? Doç. Dr. Aslı AKYOL MUTLU Hacettepe Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü

İLAÇ ETKİNLİĞİ DİYETLE NASIL DÜZENLENİR? Doç. Dr. Aslı AKYOL MUTLU Hacettepe Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü İLAÇ ETKİNLİĞİ DİYETLE NASIL DÜZENLENİR? Doç. Dr. Aslı AKYOL MUTLU Hacettepe Üniversitesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü İDEAL FARMAKOLOJİK TEDAVİ * Etkilerin spesifik olması * Aynı düzeyde öngörülebilir

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

Atriyal Fibrilasyonda Akılcı İlaç Kullanımı. Dr Özlem Özcan Çelebi

Atriyal Fibrilasyonda Akılcı İlaç Kullanımı. Dr Özlem Özcan Çelebi Atriyal Fibrilasyonda Akılcı İlaç Kullanımı Dr Özlem Özcan Çelebi Akılcı İlaç Kullanımı Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre; uygun ilacı uygun süre ve dozda en uygun maliyetle ve

Detaylı

EREKTİL DİSFONKSİYONDA ORAL FARMAKOTERAPİ

EREKTİL DİSFONKSİYONDA ORAL FARMAKOTERAPİ EREKTİL DİSFKSİYDA RAL FARMAKTERAPİ 27.11.2014 ED tedavisinde Yaşam Tarzında Değişiklik Önerileri Fiziksel aktivitenin artırılması (ED riskini %30 ) besite (ED riski %30 ) Sigara ve alkol Televizyon karşısında

Detaylı

Aurix, aldolanın etkinliğini artırır.

Aurix, aldolanın etkinliğini artırır. Sayfa 1 / 7 Aldolan Mao İnhibitörleri (Aurorix Rb.) Adrenalin - Tiroid Preparatları (Tefor, Propycil) Alkol-Barbitüratlar Allopurinol-Antineoplastikler Allopurinol-Siklofosfamid Allopurinol- klortiazid

Detaylı

ALTĠZEM SR 60 mg MĠKROPELLET KAPSÜL

ALTĠZEM SR 60 mg MĠKROPELLET KAPSÜL ALTĠZEM SR 60 mg MĠKROPELLET KAPSÜL FORMÜL Bir Altizem SR 60 mg Kapsül 60 mg Diltiazem HCl ve kapsül boyar maddesi olarak da titanyum dioksit, indigotin ve kinolin sarısı içerir. FARMAKOLOJĠK ÖZELLĠKLER

Detaylı

GEBELİK ve BÖBREK HASTALIKLARI

GEBELİK ve BÖBREK HASTALIKLARI GEBELİK ve BÖBREK HASTALIKLARI Gebelikte ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler Sodyum ve su retansiyonu Sistemik kan basıncında azalma Böbrek boyutunda artma ve toplayıcı sistemde dilatasyon Böbrek kan

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİ MEKANİZMALARI. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİ MEKANİZMALARI. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİ MEKANİZMALARI Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL Vücudun İlaçlara Etkisi (Farmakokinetik Etkiler) Farmakokinetik vücudun ilaca ne yaptığını inceler. İlaçlar etkilerini lokal veya sistematik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ damla 30 ml Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ damla 30 ml Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI DİGOXİN-SANDOZ damla 30 ml Ağızdan alınır. Etkin madde: 1ml (30 damla) 0.50 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Sitrik asit anhidr, disodyum hidrojen fosfat anhidr, etanol %94 A/A,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin maddeler: Balık yağı (Omega 3) ve Kırmızı Pirinç Mayası Ekstresi (% 1.5 Monakolin K )

KULLANMA TALİMATI. Etkin maddeler: Balık yağı (Omega 3) ve Kırmızı Pirinç Mayası Ekstresi (% 1.5 Monakolin K ) KULLANMA TALİMATI OMEGUARD Yumuşak Jelatin Kapsül Ağızdan alınır. Etkin maddeler: Balık yağı (Omega 3) ve Kırmızı Pirinç Mayası Ekstresi (% 1.5 Monakolin K ) Yardımcı maddeler: Askorbik asit, Sıvı Vitamin

Detaylı

GÜZ DÖNEMİ ECZ 405 FARMASÖTİK KİMYA III PAZARTESİ 10:00, 12:00, DERSLİK: Z11

GÜZ DÖNEMİ ECZ 405 FARMASÖTİK KİMYA III PAZARTESİ 10:00, 12:00, DERSLİK: Z11 ECZ 405 FARMASÖTİK KİMYA III PAZARTESİ 10:00, 12:00, DERSLİK: Z11 Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Nesrin GÖKALP-KELEKÇİ Yrd. Doç. Dr. Hanif SHIRINZADEH Yrd. Doç. Dr. Yalçın EROĞLU 1. Hafta Otonom Sinir Sistemine

Detaylı

Arş.Gör.Dr. Ahmet UZUNDURUKAN

Arş.Gör.Dr. Ahmet UZUNDURUKAN LİTYUM LİTYUM İNTOKSİKASYONU Arş.Gör.Dr. Ahmet UZUNDURUKAN Arş.Gör.Dr. Ahmet UZUNDURUKAN Giriş Farmakokinetik Patofizyoloji İntoksikasyon Tedavi Takip-Taburculuk GİRİŞ Lityum, bipolar bozukluk akut manide

Detaylı

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ABD Varfarin etkinliğinin kanıtlanmış olmasına rağmen suboptimal ve düşük kullanım oranı nedeniyle yeni oral antikoagülan

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Yardımcı maddeler: DIGOXIN-SANDOZ damla, her dozda 370.00 mg etanol içermektedir.

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Yardımcı maddeler: DIGOXIN-SANDOZ damla, her dozda 370.00 mg etanol içermektedir. KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI DIGOXIN - SANDOZ damla 30 ml 2. KALİTATİF VE KANTİFATİF BİLEŞİM Etkin madde : 1ml (30 damla) 0.50 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: DIGOXIN-SANDOZ damla,

Detaylı

İÇİNDEKiLER. Önsöz...,... v BÖLÜM I. TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ

İÇİNDEKiLER. Önsöz...,... v BÖLÜM I. TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ İÇİNDEKiLER Önsöz...,... v BÖLÜM I TOKSiKOLOJi'YE GiRiŞ 1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 2. 2.1 2.2 2.3 3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Toksikoloji de Temel Kavramlar...2 Toksikoloji'nin alt birimleri...2 Zehir ve Toksik

Detaylı

ULCOREKS 40 mg Enterik Kaplı Tablet

ULCOREKS 40 mg Enterik Kaplı Tablet ULCOREKS 40 mg Enterik Kaplı Tablet FORMÜLÜ: Her enterik kaplı tablet: 40 mg pantoprazole eşdeğer 45.1 mg pantoprazol sodyum seskihidrat ve boyar madde olarak; titanyum dioksit (E171) ve kinolin sarısı

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Yardımcı maddeler: Disodyum hidrojen fosfat anhidr. Propilen glikol 1.2 Enjeksiyonluk su

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Yardımcı maddeler: Disodyum hidrojen fosfat anhidr. Propilen glikol 1.2 Enjeksiyonluk su KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI DIGOXIN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİFATİF BİLEŞİM Etkin madde : 1 steril ampul (2 ml) 0.50 mg digoksin

Detaylı

İlaçların Etkisini Değiştiren Faktörler

İlaçların Etkisini Değiştiren Faktörler İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 17.04.2008

Detaylı

BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ. Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı

BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ. Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı İki ilaç etkileşime girdiği zaman ne tür ürünle karşımıza gelebilirler? Pozitif etkileşim

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUPRİD 2 mg Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde:

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUPRİD 2 mg Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUPRİD 2 mg Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Glimepirid 2.00 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR Kan şekeri düzeylerinin tek başına diyet, fiziksel egzersiz ve kilo kaybı ile yeterince

Detaylı

YAŞLILIKTA İLAÇ KULLANIM İLKELERİ. Uzm. Hem. Kader KILIÇ Acıbadem Fulya Hastanesi, Sorumlu Hemşire Hazırlanma Tarihi: 22 Kasım 2014

YAŞLILIKTA İLAÇ KULLANIM İLKELERİ. Uzm. Hem. Kader KILIÇ Acıbadem Fulya Hastanesi, Sorumlu Hemşire Hazırlanma Tarihi: 22 Kasım 2014 YAŞLILIKTA İLAÇ KULLANIM İLKELERİ Uzm. Hem. Kader KILIÇ Acıbadem Fulya Hastanesi, Sorumlu Hemşire Hazırlanma Tarihi: 22 Kasım 2014 Yaşlılık da sevgi gibidir saklanamaz Thomas Dekker Sunu Planı Yaşlı Nüfus

Detaylı

LIDOCAINE %2 E 80 NEW STETĐC Enjeksiyonluk Solüsyon Đçeren KARPÜL Dişhekimliğinde kullanılan lokal Anestezik. 1 ml de 1.8 ml de (1 karpül )

LIDOCAINE %2 E 80 NEW STETĐC Enjeksiyonluk Solüsyon Đçeren KARPÜL Dişhekimliğinde kullanılan lokal Anestezik. 1 ml de 1.8 ml de (1 karpül ) LIDOCAINE %2 E 80 NEW STETĐC Enjeksiyonluk Solüsyon Đçeren KARPÜL Dişhekimliğinde kullanılan lokal Anestezik FORMÜLÜ 1 ml de 1.8 ml de (1 karpül ) Lidokain HCI Epinefrin Sodyum benzoat Sodyum klorür Hidroklorik

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ULSEPAN 40 mg İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçin Liyofilize Toz İçeren Flakon

ÜRÜN BİLGİSİ. ULSEPAN 40 mg İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçin Liyofilize Toz İçeren Flakon 1. ÜRÜN ADI ÜRÜN BİLGİSİ ULSEPAN 40 mg İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçin Liyofilize Toz İçeren Flakon 2. BİLEŞİM Etkin madde: Pantoprazol 40 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR Gastroözofageal reflü hastalığı,

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Osman Raif Karabacak Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH

Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Osman Raif Karabacak Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Osman Raif Karabacak Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH 1 Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı ilaç kullanımı tanımı ilk kez 1985 yılında DSÖ tarafından yapılmıştır Kişilerin ilaçları; Klinik

Detaylı

İÇ HASTALIKLARINDA YOĞUN BAKIM Prof. Dr. Sabriye DEMİRCİ

İÇ HASTALIKLARINDA YOĞUN BAKIM Prof. Dr. Sabriye DEMİRCİ İÇ HASTALIKLARINDA YOĞUN BAKIM Prof. Dr. Sabriye DEMİRCİ YOĞUN BAKIM UYGULAMALARININ ÖZGÜN SORUNLARI I- Solunum yetersizliği ve sepsis gibi medikal yoğun bakım ünitelerinde sık görülen olayların prognozunun

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. RULİD 150 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Roksitromisin KULLANMA TALİMATI 150 mg Yardımcı maddeler: Pluronik F 68, hidroksipropilselüloz, povidon, aerosil 200, magnezyumstearat, talk, mısır

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI LİMENDA Vajinal Ovül. 2. BİLEŞİM Etkin madde: 1 vajinal ovül için; Mikonazol nitrat

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI LİMENDA Vajinal Ovül. 2. BİLEŞİM Etkin madde: 1 vajinal ovül için; Mikonazol nitrat ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI LİMENDA Vajinal Ovül 2. BİLEŞİM Etkin madde: 1 vajinal ovül için; Metronidazol Mikonazol nitrat 750 mg 200 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR Candida albicans ın oluşturduğu kandidal

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her tablet 20 mg manidipin hidroklorür içerir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her tablet 20 mg manidipin hidroklorür içerir. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI IPERTEN 20 mg tablet KISA ÜRÜN BİLGİSİ 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her tablet 20 mg manidipin hidroklorür içerir. Yardımcı madde(ler) : Laktoz monohidrat...

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Amlodipin besilat (10 mg Amlodipin bazına eşdeğer) Yardımcı madde(ler):

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Amlodipin besilat (10 mg Amlodipin bazına eşdeğer) Yardımcı madde(ler): 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI PENVASC 10 mg Tablet KISA ÜRÜN BİLGİSİ 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Amlodipin besilat (10 mg Amlodipin bazına eşdeğer) Yardımcı madde(ler): Sodyum nişasta

Detaylı

Tenoksikam, antienflamatuvar, analjezik ve antipiretik etkiye sahip bir ajandır. Tenoksikam

Tenoksikam, antienflamatuvar, analjezik ve antipiretik etkiye sahip bir ajandır. Tenoksikam TENOKSAN 20 MG KAPSÜL FORMÜLÜ Beher kapsül, 20 mg tenoksikam içerir.tenoksan kapsüldeki tenoksikam oksikamgrubundan bir tienotiazin türevidir. Kapsül boyar maddeleri: Sarı demir oksit, titanyum dioksit,

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 1. ÜRÜN ADI ÜRÜN BİLGİSİ CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 2. BİLEŞİM Etkin madde: Her 5 ml de; Amoksisilin Klavulanik asit 250.00 mg 62.5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR

Detaylı

1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak)

1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak) İlaç tedavisinde yöntem: 1. Yağ depolanmasını engellemek (iştahı kesmek, yağ emilimini azaltmak) 2. Yağ kullanımını artırmak olmalıdır (termogenezi artırmak, lipolizi artırmak) İştah kesiciler: Hem katokolaminerjik

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIM REHBERİ

AKILCI İLAÇ KULLANIM REHBERİ AKILCI İLAÇ KULLANIM REHBERİ Neden Akılcı İlaç Kullanımı Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bir insanlık hakkı olarak sağlık ve sağlığa erişmekte eşitlik ilkesinden hareketle, ilaca erişebilirliğin uzun vadeli

Detaylı

Solunum sistemi farmakolojisi. Prof. Dr. Öner Süzer

Solunum sistemi farmakolojisi. Prof. Dr. Öner Süzer Solunum sistemi farmakolojisi Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 2 1 3 Havayolu, damar ve salgı bezlerinin regülasyonu Hava yollarının aferent lifleri İrritan reseptörler ve C lifleri, eksojen kimyasallara,

Detaylı

BİTKİSEL İLAÇ ZEHİRLENMESİ

BİTKİSEL İLAÇ ZEHİRLENMESİ BİTKİSEL İLAÇ ZEHİRLENMESİ Yard. Doç.Dr. Nil Hocaoğlu Aksay Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı 28.04.2010 Olgu Sunumu 61 yaşındaki kadın hasta, Acil servise, ajitasyon,

Detaylı

0.5 mg Tablet. NovoNorm. Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. NovoNorm 0.5 mg Tablet. Formülü Her bir tablet: Repaglinide... 0.5 mg içerir.

0.5 mg Tablet. NovoNorm. Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. NovoNorm 0.5 mg Tablet. Formülü Her bir tablet: Repaglinide... 0.5 mg içerir. NovoNorm 0.5 mg Tablet Formülü Her bir tablet: Repaglinide... 0.5 mg içerir. Farmakolojik özellikleri Farmakodinamik özellikleri: Repaglinide, yeni bir kısa etki süreli oral salgılattırıcıdır. Repaglinide,

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK KULLANILAN İLAÇLARLA ETKİLEŞMELER

YAŞLILIKTA SIK KULLANILAN İLAÇLARLA ETKİLEŞMELER *Prof.Dr. Gönül ŞAHİN *Doç. Dr. Terken BAYDAR *Dr.Ecz. Gözde GİRGİN *H.Ü. Eczacılık Fakültesi Toksikoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi YAŞLILIKTA SIK KULLANILAN İLAÇLARLA ETKİLEŞMELER Güvenli ilaç kullanımı;

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1.BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI EBAFİT 20 mg film tablet. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde:

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1.BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI EBAFİT 20 mg film tablet. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1.BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI EBAFİT 20 mg film tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Ebastin 20,00 mg Yardımcı maddeler: Kroskarmelloz sodyum 20,00 mg Yardımcı maddeler

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BİOAK 5 mg tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM. Etkin madde: Biotin (Vitamin H)

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BİOAK 5 mg tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM. Etkin madde: Biotin (Vitamin H) KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI BİOAK 5 mg tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Biotin (Vitamin H) Yardımcı madde(ler): Laktoz anhidr 5,0 mg 48,5 mg Yardımcı maddeler için

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

Böbrek ve İdrar Yollarını Etkileyen Maddeler

Böbrek ve İdrar Yollarını Etkileyen Maddeler Böbrek ve İdrar Yollarını Etkileyen Maddeler Prof.Dr. Ender YARSAN A.Ü.Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı İdrar söktürücüler İdrarı asitleştiren veya alkalileştiren Vücutta su

Detaylı

Antiaritmik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer Antiaritmik ilaç preparatları

Antiaritmik ilaçlar. Prof. Dr. Öner Süzer  Antiaritmik ilaç preparatları Antiaritmik ilaçlar Prof. Dr. Öner Süzer www.onersuzer.com 1 Antiaritmik ilaç preparatları 2 2 1 3 3 Aritmiler ve temel bilgiler I Aritmi (disritmi), normal sinüs ritminden herhangi bir sapma ve kalp atımlarındaki

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her tablet 0.250 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Stearik asit, jelatin, talk, mısır nişastası, laktoz.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her tablet 0.250 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Stearik asit, jelatin, talk, mısır nişastası, laktoz. KULLANMA TALİMATI DİGOXİN-SANDOZ 0.250 mg Tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her tablet 0.250 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Stearik asit, jelatin, talk, mısır nişastası, laktoz. Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

Antidisritmik İlaçlar. Sınıf 1 İlaçlar. Lidokain. Lidokain. Lidokain-İstenmeyen Etki. Lidokain-Endikasyon. Dr. Mutlu Kartal Acil Tıp AD Ekim 2009

Antidisritmik İlaçlar. Sınıf 1 İlaçlar. Lidokain. Lidokain. Lidokain-İstenmeyen Etki. Lidokain-Endikasyon. Dr. Mutlu Kartal Acil Tıp AD Ekim 2009 Antidisritmik İlaçlar Sınıf 1 İlaçlar Dr. Mutlu Kartal Acil Tıp AD Ekim 2009 Lidokain Sınıf 1 b antiaritmik ajan Hızlı sodyum kanallarını etkiler His purkinje otomatisitesini baskılar AV nodu etkilemez

Detaylı

Direk Trombin İnhibitörleri. Yrd. Doç. Dr. Şükrü Gürbüz İnönü Üniversitesi Acil Tıp AD

Direk Trombin İnhibitörleri. Yrd. Doç. Dr. Şükrü Gürbüz İnönü Üniversitesi Acil Tıp AD Direk Trombin İnhibitörleri Yrd. Doç. Dr. Şükrü Gürbüz İnönü Üniversitesi Acil Tıp AD Antikoagülan tedavi Tromboembolik olaylar günümüzde en önemli ölüm nedenlerinin başında gelmektedir Risk faktörlerine

Detaylı

Lopresor SR 200 mg Divitab

Lopresor SR 200 mg Divitab Lopresor SR 200 mg Divitab FORMÜLÜ Bir sürekli salıveren bölünebilir tablet (SR Divitab) 200 mg metoprolol tartarat içerir. Yardımcı maddeler: sarı demir oksit, titanyum dioksit. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Doç. Dr. Mesut Sancar Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Klinik Eczacılık Anabilim Dalı

Doç. Dr. Mesut Sancar Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Klinik Eczacılık Anabilim Dalı Doç. Dr. Mesut Sancar Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Klinik Eczacılık Anabilim Dalı Klinik eczacılık, ACCP ye göre eczacılığın icra edildiği her alanda akılcı ilaç kullanım (AİK) bilimi ve uygulamasıyla

Detaylı

BELOC ZOK 100 mg Kontrollü Salımlı Film Tablet

BELOC ZOK 100 mg Kontrollü Salımlı Film Tablet BELOC ZOK 100 mg Kontrollü Salımlı Film Tablet FORMÜLÜ Her kontrollü salımlı film tablette, 100 mg metoprolol tartrata eşdeğer 95 mg metoprolol süksinat bulunur. Boyar madde: Titanyum dioksit FARMAKOLOJİK

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GRİPİN kapsül Ağızdan alınır. Etkin maddeler: Her bir kapsül; etkin madde olarak 250 mg Parasetamol ve 15 mg Kafein içermektedir. Yardımcı maddeler: Mısır nişastası, Magnezyum Stearat,

Detaylı

CONTRAMAL RETARD 100 mg TABLET PROSPEKTÜS

CONTRAMAL RETARD 100 mg TABLET PROSPEKTÜS PROSPEKTÜS FORMÜLÜ : Contramal Retard 100 mg Tablet; 100 mg tramadol hidroklorür ve boyar madde olarak titanyum dioksit (E 171) içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik Özellikleri : Contramal

Detaylı

Hipertansiyon ve Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon nedir?

Hipertansiyon ve Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon nedir? Hipertansiyon ve Antihipertansif İlaçlar Hipertansiyon nedir? En sık görülen kardiyovasküler hastalık Öngörü: 80 yaşında kadın ve erkekler %60-80 olasılıkla hipertansif Kontrol edilmezse böbrekler, kalp

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler:

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler: KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. Ürünün İsmi EUCARBON tablet 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi Etkin maddeler: Bir tablette; 180,0 mg bitkisel kömür, 50,0 mg kükürt, 105,0 mg senne (sinameki) yaprağı tozu ve 25,0

Detaylı

APRAZOL 30 mg Mikropellet Kapsül

APRAZOL 30 mg Mikropellet Kapsül APRAZOL 30 mg Mikropellet Kapsül FORMÜLÜ: Her kapsülde mide asidine dayanıklı enterik kaplı mikropelletler halinde; Lansoprazol 30 mg Boyar madde olarak: Kinolin sarısı (E 104), İndigokarmin (E 132), Titandioksit

Detaylı

Uzun etkili film tablet

Uzun etkili film tablet Plendil 2.5 mg Uzun etkili film tablet FORMÜLÜ Uzun etkili her film tablette: Felodipin...2.5 mg Boyar madde: Sarı demir oksit, titanyum dioksit Antioksidan: Propil gallat FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Farmakodinamik

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Damar içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. DİGOXİN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Damar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI DİGOXİN-SANDOZ 0,5mg/2mL i.v. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Damar içine uygulanır. Etkin madde: 1 steril ampul (2 ml) 0.50 mg digoksin içerir. Yardımcı maddeler: Sitrik asit anhidr,

Detaylı

KARDİYOVASKULER SİSTEM

KARDİYOVASKULER SİSTEM KARDİYOVASKULER SİSTEM KVS kalp, ven ve arterleri kapsar. Kalbin hız ve kontraksiyon gücü veya kan damarlarının dilatasyonu kalp ve kan damarlarından köken alan ( parakrin veya otokrin) veya kalp ve kan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİOAK 5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet, 5 mg biotin (Vitamin H) içerir. Yardımcı madde(ler): Laktoz anhidr, mikrokristalin selüloz, krospovidon, povidon K-30 ve

Detaylı

Prent Film Kaplı Tablet

Prent Film Kaplı Tablet Prent Film Kaplı Tablet Formülü: Bir film kaplı tablet 200 mg Asebutolol eşdeğeri 221.65 mg Asebutolol hidroklorür, ayrıca boyar madde olarak titanyum dioksit, aromatizan olarak nane esansı içerir. Farmakolojik

Detaylı