Muhasebenin Görev ve Fonksiyonları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Muhasebenin Görev ve Fonksiyonları"

Transkript

1 Muhasebe toplumun en küçük birimi olan aileden büyük holding ve şirketlere kadar herkesi çok yakından ilgilendiren geniş bir kavramdır. Basit anlamda muhasebe; hesap tutma anlamına gelmektedir. Her ailenin belli bir geliri ve yapılması gereken giderleri vardır. Gelirin en verimli şekilde harcanması ve mümkünse tasarruf yapılması her ailenin amacıdır. Bu denkliği sağlamak için yapılan hesaplamalar bile küçük çapta bir muhasebe işlemi gerektirir. Kaldı ki büyük işletmelerin, gelir, gider, alım, satım işlemleri bir aileninki ile kıyaslanamayacak kadar geniş çaplıdır. Bir aile kendi muhasebesine yön verebilir. Ancak işletmeler profesyonel yardıma ihtiyaç duyarlar. İşte bu aşamada muhasebe elemanları devreye girer ve insanlara hizmet sunar. Yapılan işlem ve hizmetler doğrultusunda muhasebe şu şekilde tanımlanabilir: İşletmenin varlık ve kaynakları üzerinde değişiklik meydana getiren işlemlere ait bilgileri kaydeden, sınıflandıran, özetleyen, analiz eden ve yorumlayan bilimsel metoda Muhasebe denir. Tanımdan da anlaşıldığı gibi, başta kaydetmek olmak üzere muhasebenin bir takım görev ve fonksiyonları vardır. Bunlar, kısaca aşağıda açıklandığı gibidir. Muhasebenin Görev ve Fonksiyonları 1. Kaydetme Muhasebenin birinci görevi, parayla ifade edilebilen mali nitelikteki işlem ve olaylara ait bilgileri, belgelere dayanarak tarih sırasına göre kaydetmektir. Parayla ifade edilemeyen bir olay (şirketin genel müdürünün değişmesi gibi) muhasebe işlemine konu olamaz. Ancak 50 YTL lik peşin mal alınışı muhasebe kaydına konu olmaktadır. 2. Sınıflandırma Kaydedilen mali işlem ve olayların niteliklerine göre belirli sınıf ve guruplara ayrılması işlemidir. Örneğin; alınan senetler ve bankaya yatırılan paralar gibi. 3. Özetleme Kaydedilmiş ve sınıflandırılmış muhasebe bilgilerinin anlaşılır bir şekilde kısaltılması işlemidir. Bu işlem; mali tablolar ve raporlar vasıtasıyla yapılmaktadır. 4. Analiz Etme ve Yorumlama Mali nitelikteki işlemlere ait bilgilerin kaydedilmesi, sınıflandırılması ve özetlenmesi yeterli değildir. Bu bilgilerin analiz ve yorum ile kullanılabilir duruma getirilmesi gerekir. Analiz işlemi; mali tablolar ve raporlarla özetlenen muhasebe bilgilerinden sayısal ilişkiler kurularak yeni bilgilerin üretilmesidir. Yorumlama; rapor ya da tablo şeklinde özetlenen ve analiz sonucu elde edilen muhasebe bilgilerinin ne anlama geldiğinin ifade edilmesidir. 5. Bilgi Verme Muhasebe, elde ettiği bilgileri, tablolar ya da raporlar aracılığıyla ilgili kişi ve kuruluşlara iletir. Bu kişi ve kuruluşlar aşağıdaki gibi özetlenebilir. 1) Yöneticiler 2) İşletme sahibi, ortaklar veya sermaye koymayı düşünenler 1

2 3) İşletmeye kredi verenler 4) Devlet kurumları (vergi dairesi vb) 5) İşletme çalışanları 6) İşletme ile ticari ilişkide bulunanlar (satıcılar vb) 7) Diğer kişi ve kuruluşlar (yatırımcılar vb) MUHASEBENİN TÜRLERİ İşletme türlerinin, amaç ve faaliyetlerinin farklılık göstermesi değişik muhasebe dallarını ortaya çıkarmıştır. Örneğin; mal alım satım yapan bir işletmenin muhasebesi ile gömlek üreten bir işletmenin muhasebesi farlılık gösterecektir. Gömlek üretimi yapan işletmenin, alım satım işlemlerinin yanı sıra gömleğin maliyetinin belirlenmesi kayıtlarını da kapsamaktadır. Muhasebe; Genel Muhasebe, Maliyet Muhasebesi ve Yönetim Muhasebesi olmak üzere üç ana bölüme ayrılır. İhtisas muhasebeleri olarak isimlendirilen banka muhasebesi, inşaat muhasebesi, konaklama muhasebesi vb. uygulamalar da muhasebenin bu üç bölümünden yararlanır. MUHASEBE GENEL MUHASEBE MALİYET MUHASEBESİ YÖNETİM MUHASEBESİ Muhasebenin bölümleri Genel muhasebe; finansal muhasebe olarak da ifade edilmektedir. Genel muhasebe; objektif belgelere dayanarak işletme kaynaklarının nereden sağlandığını ve bunların nerelerde kullanılacağını, hesaplar aracılığıyla izler. Genel muhasebe fonksiyonu; işletmenin varlıklarını, sermayesini ve borçlarını belirleyerek, işletme faaliyetlerinden dolayı meydana gelen değişmeleri izlemek ve bunların sonucunu ortaya koymaktır. Maliyet Muhasebesi; yöneticilerin verecekleri kararlara ışık tutmasının yanında, maliyet bilgilerini sunan bir muhasebe dalıdır. Maliyet muhasebesi, üretim yapan işletmeler için söz konusu olup fonksiyonları aşağıda görüldüğü gibi özetlenebilir. 1. Üretilen mal ve hizmetlerin üretim maliyetlerini belirlemek 2. Gider kontrolüne yardımcı olmak 3. Elde edilen bilgilerle planlamaya ve karar almaya yardımcı olmak. Yönetim Muhasebesi; Genel muhasebe ve maliyet muhasebesinin sağladığı bilgilerden faydalanarak yeni bilgiler üreten ve bu bilgileri işletme yöneticilerine sunan muhasebe dalıdır. Yöneticilere işletmenin geleceği ile ilgili karar vermede yardımcı olur. Muhasebecilik Mesleği Muhasebecilik mesleği, insanların sahip oldukları ekonomik varlıkları kontrol etmek ve kendi yararlarına olacak biçimde artırmak düşüncesiyle ortaya çıkmıştır. 2

3 Ekonominin ve işletmelerin gelişmesi, teknolojinin yaygınlaşması, muhasebe ve muhasebecilik mesleğinin önemini artırmıştır. Daha önceki yıllarda, muhasebe tamamen bir kayıt tutma işi, muhasebecide bu işi icra eden kişi olarak biliniyordu. Ancak günümüzde bilim ve teknolojideki gelişmeler sonucunda muhasebeciler, bilgi üreticisi ve yöneticisi olarak da önemli bir konuma gelmiştir. Muhasebe mesleğinin mensupları, aşağıda da görüldüğü gibi serbest ve yeminli muhasebe uzmanları gibi unvanlara sahiptirler. Bunlar; 1. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) 2. Yeminli Mali Müşavir (YMM) 3

4 Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) Olmanın Şartları Hukuk, İktisat, Maliye, İşletme, Muhasebe, Bankacılık, Kamu Yönetimi, ve Siyasal Bilimler dallarında lisans seviyesinde mezun olmak veya bu bilim dallarından lisans seviyesinde diploma almış olmak. Serbest muhasebeci mali müşavir ya da yeminli mali müşavir yanında 2 yıl staj yapmış olmak. Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanarak ruhsat almış olmak Türkiye de mali denetim yapan banka müfettişleri ile vergi inceleme yetkisi olanlardan görevlerinde sekiz yılını doldurmuş olmak (sınav şartı aranmaz) İlk maddede yazılı alanlarda en az 8 yıl öğretim üyeliği yapmış olmak (sınav şartı aranmaz) Yeminli Mali Müşavir Olmanın Şartları En az 10 yıl serbest muhasebeci mali müşavirlik yapmak, Yeminli mali müşavirlik sınavını kazanarak ruhsat almak. SMMM lerin Görev ve Sorumlulukları Serbest muhasebeciler, işletmelerin defterlerini tutmak, mali tablolarını hazırlamak ve beyannamelerini imzaları altında düzenlemek görevini üstlenirler. SM ler defterlerini tutmadıkları ve mali tablolarını düzenlemedikleri mükelleflerin beyannamelerini imzalayamazlar. SM ve SMMM ler, imzaladıkları beyannamelerde usulsüzlük olması halinde uygulanacak ceza ve yaptırımlardan mükelleflerle birlikte müşterek ve müteselsil (zincirleme) olarak sorumludurlar. YMM lerin Görev ve Sorumlulukları Yeminli Mali Müşavirler, SM ve SMMM lere ek olarak denetim faaliyeti de icra edebilmektedirler. MUHASEBEDE KULLANILAN BELGELER Muhasebede her kayıt bir belgeye dayanır. Belgeler mükellef açısından vergi beyanının doğruluğunu gösteren bir ispat aracı olmakla birlikte, vergi dairesi açısından da vergi denetiminin özünü oluşturur. Bu belgelerin bir kısmı VUK ta, bir kısmı da TTK da düzenlenmiştir. Muhasebede kullanılan belgeler aşağıda görülen üç başlık altında toplanmıştır. 1. Vergi Usul Kanunu nda yer alan belgeler 2. Türk Ticaret Kanunu nda yer alan belgeler 3. Şekle tabi olmayan belgeler Vergi Usul Kanunu nda Yer Alan Belgeler VUK ta belli şekil ve şartlara bağlanmış olan belgeler aşağıda görüldüğü gibidir. 1. Fatura 2. Sevk irsaliyesi ve taşıma irsaliyesi 3. Fatura yerine geçen belgeler 4

5 Fatura 4. Serbest meslek makbuzu 5. Ücret bordroları ve bordro yerine geçen belgeler 6. Diğer evrak ve belgeler Fatura, Satılan mal veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere, malı satan veya işi yapan kişi tarafından müşteriye verilen ticari bir belgedir. Fatura düzenlenirken genel olarak aşağıdaki kurallara uyulması gerekir. Kullanılacak faturalar notere tasdik ettirilmiş veya maliye bakanlığı ile anlaşmalı matbaalardan temin edilmiş olmalıdır. Faturalar, sıra numarası takip edilerek düzenlenmelidir. Faturalar, Silinmeyecek kalem ya da bilgisayar ile düzenlenmelidir Faturalar, en az bir asıl bir suret olarak düzenlenmelidir. Faturanın üst kısmında düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Uygulamada, bedeli ödenmiş faturalar için kapalı fatura ifadesi kullanılmakta ve düzenleyenin imzası faturanın alt tarafına atılmaktadır. Faturanın düzenlendiği anda bedeli ödenmediyse açık faturadır ve imzası ise üst tarafa atılmaktadır. Fatura, malın teslim edildiği veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en fazla 10 gün içinde düzenlenmelidir. Aksi halde hiç düzenlenmemiş kabul edilir. Açık Fatura Kapalı Fatura 5

6 Faturaya itiraz süresi, söz konusu faturanın alındığı tarihten itibaren 7 gündür. İtirazın noter vasıtasıyla veya en azından iadeli taahhütlü mektupla yapılması uygundur. İtirazın geçerli olabilmesi için faturayı düzenleyen kişinin eline geçmesi gerekir. Fatura vermek zorunda olan mükellefler, Maliye bakanlığınca belirlenen 680 TL tutarını geçen satışları için fatura vermek zorundadırlar. 680 TL ye kadar olan satışlar için perakende satış fişi düzenlenir. Ancak, satış tutarı bu sınırın altında bile olsa müşterinin istemesi halinde fatura düzenlenmesi gerekir. 6

7 Sevk İrsaliyesi Mal hareketini kontrol etmek amacıyla getirilen, malın sevki anında mal ile birlikte bulundurulan bir belgedir. Sevk irsaliyesi, fiyat ve bedel hariç olmak üzere faturada yazılı olan bilgileri taşır. Faturanın şekli ve nizamına ilişkin esaslara göre düzenlenir. Sevk irsaliyesi en az üç nüsha olarak düzenlenir ve malın nereye ve kime gönderileceği ayrıca belirtilir. Sevk irsaliyesinde tanzim tarihinden başka fiili sevk tarihine de yer verilir. Sevk irsaliyesini satıcı ya da alıcı düzenleyebilir; satılan mal, alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşınıyor ya da taşıttırılıyorsa, sevk irsaliyesini satıcı düzenler. Malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde sevk irsaliyesini alıcı düzenler. Ancak alıcı ve satıcıların bu konuda anlaşmaları halinde, sevk irsaliyesini taraflardan birinin düzenlemesi yeterlidir. Malın aynı işyerinin şubeleri arasında veya aracılara taşınması halinde de sevk irsaliyesinin düzenlenmesi gerekir. Yoklama ve denetim sırasında yetkili memurlara ibraz edilebilmesi için Sevk irsaliyesini düzenleyen kişi, diğer iki sureti taşıyana vermelidir. Nihai tüketicilere satılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlenmesine gerek yoktur, bu gibi durumlarda perakende satış fişi veya faturası malın taşınması anında malla birlikte bulundurulması yeterlidir. 7

8 Alıcıların kimler olacağı ve alacakları mal miktarı önceden belli olmayabilir. Satıcı kendi nakil aracıyla malları alıcılara kendi işyerlerinde teslim edecekse bu durumda tüm mallar için tek sevk irsaliyesi düzenleyecektir. Düzenlenecek sevk irsaliyesinin müşterinin adı, adresi kısmına muhtelif müşteriler ibaresi ile nakil vasıtasının plakası, sürücünün veya araçta bulunan yetkilinin adı yazılacaktır. İrsaliyeli Fatura Sevk İrsaliyesi Fatura ve sevk irsaliyesi, birbirinden ayrı olarak düzenlenen iki belgedir. Fatura ve sevk irsaliyesinin ayrı ayrı düzenlenmesi mükellefin iş yükünü artırdığı gibi faaliyetlerinin de aksamasına neden olabilir. İsteyen mükellefler, fatura ve sevk irsaliyesinin yerine İrsaliyeli Fatura adı altında tek bir belge düzenleyebilirler. İrsaliyeli faturada bulunması gereken bilgiler ve düzenlenme şekli fatura ve sevk irsaliyesindekilerin birleştirilmiş halidir. Dönem içinde irsaliyeli faturaya geçmek mümkün değildir. İrsaliyeli fatura kullanmaya karar veren mükellefler, daha önceden ellerinde bulunan kullanılmamış sevk irsaliyesi ve faturalarını vergi dairesine götürerek iptal ettirmeleri gerekir. 8

9 Fatura Yerine Geçen Belgeler İrsaliyeli fatura Mükellefler; fatura düzenlenmesinin zorunlu olmadığı alım satım ve hizmet işlerinde kayıtlarını fatura yerine geçen belgelerle ispat etmek zorundadırlar. Fatura vermek zorunda olan mükellefler, perakende yaptıkları ve Maliye Bakanlığınca belirlenen parasal sınırı 9

10 aşmayan satışları için perakende satış vesikaları düzenleyebilirler. Ancak, Maliye Bakanlığına belirlenen sınırın altında da olsa müşterinin istemesi halinde fatura düzenlenmesi zorunludur. Fatura yerin geçen belgeler aşağıda görüldüğü gibi listelenebilir. 1. Perakende satış vesikaları Perakende satış fişleri Satış fişleri ve makineli kasaların kayıt ruloları (yazar kasa fişleri) Giriş ve yolcu taşıma biletleri 2. Gider pusulası 3. Müstahsil makbuzu 4. Serbest Meslek Makbuzu 5. Döviz alım ve satım belgeleri 6. Fatura yerine geçen diğer belgeler Gider Pusulası Gider pusulası, fatura vermek ve almak zorunda olanların, bu yükümlülükleri bulunmayanlarla olan iş ilişkilerini belgelendirmelerinde kullanılır. Düzenlenen gider pusulası, işi yapan veya malı satana imzalattırılarak bir örneği onlara verilir, diğer örneği ise düzenleyende kalır. Gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura yerine geçer. Gider Pusulası Gider pusulasında en az aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur; Gider pusulası ibaresi 10

11 Maliye Bakanlığı veya noter tasdik mührü şekli Yaptırılan işin veya alınan malın bedeli, kesilen vergi oranı ve net tutarı Malı satın alan veya işi yaptıranın adı soyadı, varsa ticaret unvanı, vergi dairesi, hesap numarası ve adresi Seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihi Düzenleyenin imzası Not: Gider pusulası ile yapılan ödemeler tutarı üzerinden ilgili kanunda belirtilen iş kollarına göre belli oranlarda vergi kesintisi yapılarak ilgili beyanname ile vergi dairesine ödenir. Müstahsil Makbuzu Müstahsil makbuzu, gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden satın alınan mahsuller için düzenlenen ve fatura yerine geçen bir belgedir. Müstahsil makbuzu iki suret düzenlenir. Makbuzun bir örneği, imzalanarak satıcı çiftçiye verilir. Diğer örneği ise satıcı çiftçiye imzalatılarak geri alınır. Müstahsil makbuzunda en az aşağıdaki bilgilerin olması gerekir; Müstahsil makbuzu ibaresi Maliye bakanlığı klişesi veya noter tasdik mührü şekli Makbuzun tarihi Malı satın alan tüccar veya çiftçinin soyadı, adı, unvanı ve adresi Malı satan çiftçinin soyadı, adı ve ikametgâh adresi Satın alınan malın cinsi, miktarı ve bedeli Düzenleyenin imzası Gider pusulasında olduğu gibi, Müstahsil Makbuzunda da stopaj vergi kesintisi söz konusudur. İlgili kanunda, zirai ürünler, hayvanlar ve bunların mahsulleri gibi ürünlerin alımında değişik vergi oranları uygulanmıştır. Müstahsil Makbuzu 11

12 Serbest Meslek Makbuzu Serbest meslek makbuzu, serbest meslek erbabının (avukat, doktor, serbest muhasebeci vb.) mesleki faaliyetine ilişkin her türlü tahsilâtı belgelemek için düzenlemek ve kullanmak zorunda olduğu bir belgedir. Brüt ücret üzerinden %22 gelir vergisi stopajı (kesintisi) yapılır. Stopaj brüt ücretten düşülür. Brüt ücretten %18 KDV hesaplanır. Serbest meslek makbuzunda olması gereken bilgiler; Serbest meslek makbuzu ibaresi Serbest meslek erbabının adı ve soyadı, varsa ticaret unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası Müşterinin adı ve soyadı, varsa unvanı ve adresi Alınan paranın miktarı ve alınma tarihi Kesinti (gelir vergisi) tutarı KDV tutarı Serbest meslek erbabının imzası Serbest meslek makbuzu Serbest meslek makbuzu seri ve sıra numarası dâhilinde teselsül ettirilir. Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan tahsilâtlar için düzenlenen serbest meslek makbuzunda vergi kesintisi yer almaz. Çünkü bu kişilerin vergi kesintisi yapma sorumlulukları yoktur. Bu kişilere düzenlenen serbest meslek makbuzunda KDV, alınan ücrete tabidir. 12

13 Ücret Bordrosu İşverenler, çalıştırdıkları işçilerine her ay ödedikleri ücretleri ve kesintilerini gösteren tabloya ücret bordrosu denir. Memurlar için düzenlenen tabloya da maaş bordrosu denir. Bir aya ait bordro, ertesi ayın 23. günü akşamına kadar hazırlanarak işletme sahibi veya müdürü ile bordroyu düzenleyen memur tarafından imzalanır. Ücret bordrolarının herhangi bir anlaşmalı matbaadan temini veya noter tasdikli olması gerekmez. İşverenler, ücret bordrolarını yasada belirtilen bilgeleri içermek şartıyla diledikleri şekilde düzenleyebilirler. Ücret bordrosu silinmeyen kalem ya da bilgisayar ile doldurulmalıdır. İşverenler; bordro üzerinde gösterdikleri ücret ödemelerinden kesmiş oldukları gelir ve damga vergisini, dönemi takip eden ayın 23 si akşamına kadar ilgili vergi dairesine muhtasar beyanname ile beyan etmek zorundadırlar. İşverenler; bordro üzerinde gösterilen ücret ile ilgili sigorta primlerini, aylık sigorta primleri bildirgesi ile en geç ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar kuruma bildirmelidirler. Hesaplanan pirim tutarını da bu süre içerisinde ödemek zorundadırlar. Prim Oranları Prim oranları her sigorta kolu için ayrı belirlenmiştir. İşveren ve sigortalılardan alınan primlerin toplam tutarı prime esas kazancın en çok %39 udur. Bunun %25 i işveren, %14 ü de sigortalı tarafından ödenir. İşverenin ödeyeceği prim oranı, işyerinin tehlike sınıfına göre değişmektedir. Maden işlerlerinin yeraltı işleri ile ağır, yıpratıcı ve zehirleyici işlerde çalışan işçilerin sigorta prim oranı toplam kazancın %41 idir. Aşağıda ki tabloda da görüldüğü gibi işyeri tehlike derecelerinin prim oranı en az 1,5 en fazla 7 dir. Tehlike Sınıfı Prim Oranı Tehlike Derecesi I 1,5 II 2 A III 2,5 (Alt) IV 3 V 3,5 VI 4 VII 4,5 VIII 5 IX 5,5 N (Normal) X 6 Ü XI 6,5 (Üst) XII 7 Tehlike kollarına göre iş kazaları ve meslek hastalıkları sigorta prim oranları 13

14 İşçi ve işverene ait prim oranlarını özetle aşağıda ki gibi listeleyebiliriz. İşçi İşveren İş kazaları ve meslek hastalıkları ,5 (1,5 7) Analık sigortası primi Hastalık sigortası primi Yaşlılık, malullük, ölüm (11 13) Toplam 14 19,5 SSK işsizlik sigortası primi Toplam. 21,5 Yukarıda ki listede işverene ait değişme ihtimali olan prim oranı aralıkları, ilgili kalemin hemen sağında gösterilmiştir. Bu değişimler işyeri tehlike sınıfından kaynaklanmakta olup sadece işvereni etkilemektedir. Örnek (Genel Ücret Bordrosu) İşveren, Tuğba Şimşek e ait işletmede çalışan Emine Akarçeşme, 2008 yılı ocak ayında YTL brüt ücret almayı hak etmiştir. Emine Akarçeşme ye ödenecek net ücret, şu şekilde hesaplanacaktır (Sigorta primi işçi hissesi %14, işsizlik sigorta primi işçi hissesi %1, işyerinin tehlike sınıfı 1.5, gelir vergisi kesintisi oranı %15, damga vergisi kesinti oranı 0,006 olarak hesaplanacaktır). 1) Aylık brüt ücreti... : YTL 2) SSK primi işçi payı... : x 0.14 = 140 3) İşsizlik sigorta primi işçi payı... : x 0.01 = 10 4) Gelir vergisi matrahı... : ( ) = 850 5) Gelir vergisi... : 850 x 0.15 = 127,50 6) Damga vergisi... : x = 6 7) Kesintiler Toplamı... : , = 283,50 8) Net Ücret... : ,50 = 716,50 YTL 14

15 SSK işveren payı...: x %19,5 195 SSK işçi payı... : x % İşsizlik sigortası işçi payı...: x %1 10 İşsizlik sigortası işveren payı...: x %

16 VUK da Yer Alan Diğer Evrak ve Belgeler Taşıma irsaliyesi ve ambar tesellüm fişi Yolcu listeleri Günlük müşteri listeleri Adisyon Reçeteler Türk Ticaret Kanunda Yer Alan Belgeler Genel olarak, para yerine geçebilen ve ödeme araçları olarak kullanılabilen bu belgeler, aşağıda görüldüğü gibi kambiyo senetleri ve menkul kıymetler olmak üzere iki başlık altında toplanmıştır. 1. Kambiyo Senetleri a) Bono b) Çek c) Poliçe 2. Menkul Kıymetler a) Hisse Senedi b) Tahvil Kambiyo Senetleri (Kıymetli Evrak) İşletmenin yaptıkları satışlar ve alışlar her zaman nakit parayla olmayabilir. İşletmeler, peşin olmayan bu tür alacaklarını belgelendirerek güven altına almak için kambiyo senetlerini kullanırlar Bono Bono, borçlusu tarafından imzalanarak alacaklıya verilen ve belli bir paranın, belli bir süre sonra ödeneceğini bildiren ticari bir belgedir. Emre muharrer (yazılı) senet olarak da bilinen bonoda, borçlu ve alacaklı olmak üzere iki taraf vardır. Muhasebe literatürüne göre borçluya muhatap, alacaklıya lehtar da denilmektedir. Kıymetli evrak niteliğinde bir senet olan bono, özel şekli şartlara tabidir. TTK nın 688. maddesinde düzenlenen bu şartlar aşağıda ki gibidir. 1) Senet metni içerisinde, bono veya emre muharrer senet sözcüğü geçmelidir. Şayet senet, Türkçeden başka bir dilde yazılmışsa bile, bu kelimelerin karşılığı belirtilmelidir. 2) Senet metni içerisinde, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenme vaadi bulunmalıdır. Bu maddeden de anlaşıldığı gibi senet üzerinde yazılı olan ödemenin gerçekleşmesi, belirli bir şartın, koşulun veya işin gerçekleşmesine bağlı değildir. Hiçbir şarta ve koşula bağlı kalmaksızın, vadesi geldiğinde, senet üzerinde yazılı olan tutar ödenir. Aksi takdirde alacaklı tarafından icra takibine başvurma yolu açıktır. (Belirli bir işin veya şartın gerçekleşmesine bağlı olan ödemelerin bulunduğu anlaşmalara sözleşme adı verilir) 3) Kime veya kimin emrine ödenecekse belirtilmelidir. 4) Vade tarihi, borçlunun adı soyadı ve adresi gibi bilgilerde yazılarak borçlu tarafından imzalanmalıdır. 16

17 Senedin üzerinde yazılı olan değere nominal değer denir. Bono bu değere vade sonunda ulaşır. Bono en geç vadesinin izleyen iki iş günü içinde ödenmelidir. Alacaklı, senedin vadesini beklemeden bir bankaya giderek senedi iskonto ettirebilir. Bu işleme uygulamada senet kırdırmada da denir. Senedin vadeye kadar olan faizi ve bankanın komisyonu hesaplanarak nominal değerden düşülür. Kalan tutar senedin alacaklısına ödenir. Böyle bir durumda senedin borçlusu vadesi geldiğinde borcunu bankaya ödeyecektir. Bu durumda borçlu için değişen bir şey olmaz. Ancak, alacaklı alacağını vadesinden önce tahsil etmiş, banka da komisyon geliri elde etmiş olur. Bono bedellerinin tahsili banka şubesi aracılığıyla da yapılabilir. Bunun için öncelikle bono vadesinden önce banka şubesine verilir. Bu ödeme şeklinde banka, borçluya bonoyu ödemesi için ihbarname göndererek bildirimde bulunur. Bono bedeli ödenince, banka, bononun üzerine bedeli tahsil edilmiştir şeklide bir ibare koyarak ödeyene verir. Şayet borçlu yasal ödeme süresi içerisinde bono bedelini ödemezse banka bonoyu notere göndererek borçluya protesto çektirir. Bonolar, genelde kırtasiyelerden matbu halde düzenlenmiş olarak alınıp kullanılır. Alacaklı, gerekli gördüğünde borçludan kefil isteyebilir. Bu durumda, kefillerle ilgili bilgilerin ve kefillerin imzalarının da bonoda bulunması gerekir. Bono, ciro ve teslim yoluyla bir başkasına devredilebilir. Ciro, bir senet üzerindeki hakların başka bir kişiye kayıtsız ve şartsız devredilmesi için yapılır. Ciro eden kimseye ciranta denir. Ciro kambiyo senetlerinin arka yüzüne yapılır. 17

18 Ciro, şu şekillerden biri ile yapılabilir: 1) Ciranta, bononun arkasına sadece ödeyiniz kelimesini yazar ve altına imzasını atar. (Beyaz Ciro) 2) Ciranta, ciro yapacağı kimsenin ad ve soyadı (varsa unvanı) ile ödeyiniz kelimesini yazar ve altına imzasını atar. (Tam Ciro) Yukarıdaki son duruma göre bononun alacaklısı Ayşe KAYA olmuştur. Çünkü İhsan GÖRKEM alacak hakkını senedin arka yüzünü imzalayarak kendisine devretmiştir. Aynı şekilde Ayşe KAYA da hakkını bir başkasına devredebilir. Buna göre senedin arka yüzünün son durumu aşağıdaki gibi olacaktır. Çek Çek, bankaya hitaben yazılmış, ödeme emri niteliğinde kıymetli bir evraktır. Poliçede olduğu gibi çekte de üç taraf vardır. Çeki düzenleyen kişiye keşideci, çeki ödeyecek banka şubesine muhatap, keşide edilmiş çeki elinde bulunduran kişiye de alacaklı (hamil) denir. Ticari işlemlerimizin tamamını yanımızda nakit para taşıyarak yapmanın bir takım riskler doğuracağı açıktır. Çek bu riskleri azaltan ödeme araçlarından biridir. Tacirler paralarını bankada tutarak borçlandıkları kadar kısım için çek düzenleyip alacaklıya verirler, alacaklı da bankaya giderek çekte yazılı olan tutarı tahsil eder veya kendi hesabına aktarılmasını sağlar. Bu sayede piyasada dolaşacak olan para bankanın kasasında tutulmuş olur, bu da banka için önemli bir durumdur. Çek damga vergisine tabii değildir. Banka, çek karnesi isteyen tacirlerden uygun gördükleriyle bir anlaşma yaparak çek karnesi verir. Çek ancak bir banka üzerine düzenlenebilir. Çekin sorunsuzca tahsil 18

19 edilebilmesi için, bankada keşidecinin hesabında en azından çekte yazılı olan tutar kadar para olması gerekir. Aksi takdirde karşılıksız çek düzenlenmiş olur ve karşılıksız çek düzenlemek fiili suç niteliğindedir. Çekte vade yoktur, keşide tarihi, kişide yeri ve tahsil edilecek bankanın bulunduğu yere göre ibraz (sunum) süreleri vardır. Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün içinde, Başka yerde ödenecekse 1 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Uluslar arası ödemelerde; düzenlenen yer ile ödeme yeri aynı kıtada ise 1 ay. Ayrı kıtalarda ise 3 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Ancak keşide yeri ile ödeme yeri ayrı kıtalarda bulunsa dahi her iki yer ülkesinin Akdeniz de kıyılarının olması halinde ibraz süresi 1 aydır İbraz süresi içinde bankaya ibraz edilen çek ödenir. İbraz süresi; çekte keşide günü olarak belirtilen tarihten itibaren başlar. Bu süre içinde ibraz edilip ödenmeyen çekler için hamil, keşideciye ve cirantalara başvurabilir. Çek ibraz süresi içinde ibraz edilmezse, keşideci çekten rücû edebilir (cayabilir). Etmemişse, banka sürenin geçmiş olmasına rağmen ödemede bulunabilir. Fakat ibraz süresi geçtikten sonra bankanın alacaklıya ödemede bulunma zorunluluğu yoktur. Bu durumda alacaklının, cirantalara (varsa ciro edenlere) ve keşideciye de müracaat hakkı yoktur. Çekten Cayma Keşidecinin çekten cayması, ancak ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder. Çekten cayılmamışsa, banka ibraz müddetinin geçmesinden sonra dahi çeki ödeyebilir.. Çekin Ödemeden Men Edilmesi: Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten men edebilir. Çekin rıza hilafına elden çıkması, çaldırmak, kaybetme veya zorla alınması hallerini ifade eder. Yargıtay men nedeninin açıkça bildirilmesi gerektiği görüşündedir. Keşideci tarafından ödemeden men talimatı verilmesi halinde, çekin ibrazında arkasına, banka tarafından, keşidecinin ödemeden men talimatı bulunduğu ve bu nedenle işlem yapılamadığı belirtilerek karşılığı olup olmadığı yazılır ve karşılık veya kısmi karşılık var ise bu miktar bloke edilir. Bu noktadan sonra mahkeme kararına göre hareket edilecektir. Keşidecinin Ölümü Çekin tedavüle çıkmasından sonra keşidecinin ölümü veya medeni hakları kullanma ehliyetini kaybetmesi veya iflası çekin geçerliliğine zarar getirmez. Banka, çekteki imza ile keşidecinin bankaya vermiş olduğu imza beyannamesindeki imza birbirini tuttuğu ve uygun olduğu takdirde ödeme yapacak ve Vergi Usul Kanunu nun 150. maddesi hükmü gereğince ölüm vakasını ve intikalleri bağlı olduğu vergi dairesine bildirecektir. Çekte Zaman Aşımı Hamilin, cirantalara, keşideci ve diğer çek borçlularına karış haiz (sahip) olduğu müracaat hakkı ibraz müddetinin bitiminden itibaren 6 ay geçmekle zaman aşımına uğrar. Çek borçlularından birinin diğerine karşı haiz olduğu müracaat hakları bu çek borçlusunun çeki ödediği veya çekin dava yolu ile kendisine karşı dermeyan edildiği tarihten itibaren 6 ay geçmekle zamanaşımına uğrar. 19

20 Çekte İbraz ve Ödeme Çekte vade olmadığını belirtmiştik, ancak, uygulamada, keşide tarihi, sonraki bir tarih atılarak sanki vadeli bir evrakmış gibi işlem gördüğü de unutulmamalıdır. Ancak bu durum hamilin isteği üzerine keşidecinin suçlanmasına sebep olabilmektedir. Çek görüldüğünde ödenir. Buna aykırı herhangi bir kayıt (vade) yazılmamış hükmündedir, dolayısıyla geçersizdir. Keşide günü olarak gösterilen günden önce ödenmek için ibraz olunan bir çek ibraz günü ödenir. Karşılığı yok ise arkası yazılır. Çek, muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edilebilir. İbrazın gerçekleşmesi için, çekin hak sahibi hamil tarafından ya da onun vekili veya temsilcisi tarafından muhatap bankaya fiilen verilmesi gerekir. Çekin takas odasına ibraz edilmesi muhatap bankaya ibraz sayılır. Çekle işleyen hesabın bulunduğu banka şubesi, ibraz edildiği anda karşılığı bulunan çeki ödemek zorundadır. Çekin karşılığının kısmen bulunması halinde ise bu miktar ödenir. Muhatap bankanın, hesabın bulunduğu şubesi dışındaki bir şubesine ibraz edilen çek karşılığı provizyon alınmak suretiyle ödenir. Türk Lirası hesabına bağlı olarak alınmış olan çek karnelerine yabancı para yazılarak çek keşide edilmesi halinde, çekin karşılığının olması halinde ödenmesi gerekir, karşılığının hesapta bulunmaması halinde ise arkasına karşılığı olmadığı yazılır. Müşterilere verilen hizmetin kalitesi ve dolayısı ile maliyet farklılıkları nedeniyle bankadan bankaya farklı olmakla birlikte, bankalarca çek karneleri ve çek bedeli tahsilleri için komisyon ve ücret talep edilebilir. İhtar (Çek karşılığının olmaması halinde) Çek yasasının ilgili maddesi gereğince; banka şubeleri süresinde ibraz edilen çeklerin kısmen veya tamamen karşılığı olmadığını arkasına yazmak suretiyle tespit ettiklerinde, ibraz tarihini izleyen 10 işgünü içinde hesap sahibine iadeli taahhütlü bir mektup göndererek şunları bildirir. Kendisinin veya vekil ve temsilcilerinin elinde bulunan bütün çek karnelerini aldığı bankalara geri verilmesini Düzeltme işlemlerini yerine getirmesini Aksine davranışların cezai müeyyideleri gerektireceğini Ortak hesap sahipleri, hesapları üzerinde müşterek imzaları ile tasarrufta bulunuyorlar ise bu hesap için verilmiş çekleri keşide ederken birlikte imzalamaları gerekir, çekin karşılıksız çıkması halinde bankaca düzeltme haklarını kullanmaları için her iki hesap sahibine de ihtarname gönderilir. Düzeltme Hakkı Hesap sahibi, ihtar mektubunu aldığı veya Çek Yasası nın 12. maddesine göre almış sayıldığı tarihten itibaren 7 iş günü içinde çek tutarını veya karşılıksız kalan bölümünü %10 tazminatı ve gecikme faizi (T.C. Merkez Bankası nca uygulanmakta olan kısa vadeli reeskont kredi faiz oranı üzerinden) ile birlikte hamil adına muhatap bankaya yatırdığı takdirde çek keşide etme hakkını yeniden kazanır. Düzeltme hakkı, karşılıksız çekin ibraz tarihini takip eden 1 yıl içende ancak 2 defa kullanılabilir. Ancak 1. düzeltme hakkının kullanılmaması durumunda çek yasağına girileceğinden 2. düzeltme hakkı söz konusu olmayacaktır. 20

21 Savcılığa İhbar ve Sorumluluklar Banka tarafından ihbarı aldığı veya almış sayıldığı tarihten itibaren 7 iş günü içinde geçerli bir sebebe dayanmaksızın çek karnelerini geri vermeyenlerin savcılığa ihbarı zorunludur. Düzeltme işlemi yapılmadığı halde 1 yıllık müddet içinde çek keşide edenler fiilleri başka bir suç meydana getirse bile ayrıca 3 aydan 6 aya kadar hapis ve ayrıca ağır para cezası ile cezalandırılır. Karşılıksız Çek Muhatap banka yeterli karşılığı olmadığı için çekin ödenmediğini ve hesap sahibi hakkında gereken bilgileri T.C. Merkez Bankası na bildirir. Bildirme, hesap sahibinin düzeltme hakkı var ise düzeltme hakkı süresinin bitiminden itibaren 10 iş günü içinde, düzeltme hakkı yok ise çekin ibraz tarihinden itibaren yapılır. Düzeltme hakkını kullanan veya çek yasaklısı konumuna girmiş kişiler T.C. Merkez Bankası nca bankalara duyurulur. Çek yasaklısı konumuna girmiş kişilere (hesap sahibi) veya vekil ve mümessillerine T.C. Merkez Bankası nın duyuru tarihini takip eden 15. günün bitiminden itibaren 1 yıl süre ile bankalarca çek karnesi verilmez ve çekle işleyen hesap açılmaz. Bir yıllık çek keşide etme yasağı, sürenin bitiminde otomatik olarak ortadan kalkar. Ve T.C. Merkez Bankası nın ne de bankaların, yasaklılar listesinde yer alan kişileri, sonradan kişilerin başvurusu üzerine kayıtlardan silmek gibi bir görev ve yükümlülüğü bulunmamaktadır. İbraz süresi içinde veya üzerinde yazılı keşide tarihinden önce ibraz edildiğinde, yeterli karşılığı bulunmaması sebebiyle kısmen de olsa ödenmeyen çeki keşide eden kişiler 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Mahkeme ayrıca işlenen suçun mahiyetine göre 1 yıl ile 5 yıl arasında belirleyeceği bir müddet için failin bankalarda çek hesabı açmasının ve çek keşide etmesinin yasaklanmasına karar verir. Yasaklama kararı bütün bankalara duyurulmak üzere T.C. Merkez Bankasına bildirilir. Bu fiillerinden dolayı takibat yapılması çek hamilinin şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi çekin bankaya ibraz tarihinde başlar. Şikâyetten vazgeçmekle kamu davasının ve cezanın ortadan kaldırılmasına karar verileceği gibi, keşidecinin çek bedelinin karşılıksız kalan kısmını %10 tazminatı ve gecikme faizi ile birlikte muhatap bankaya veya herhangi bir şubesine yatırmış bulunması halinde de vazgeçme şartı aranmaksızın kamu davasının ve cezanın ortadan kaldırılmasına karar verir. Fiili işleyenin düzeltme hakkını kullanmak suretiyle hamilinin zararını karşılamış olması veya düzeltme hakkı yoksa 7 işgünü içinde çek bedelinin karşılıksız kalan kısmını %10 tazminatını ve gecikme faizi ile birlikte hamil adına muhatap bankaya veya herhangi bir şubesine yatırmış olması halinde şikâyet hakkı doğmaz. Türk Ticaret Kanunu na göre Çekin borçlusu bankadır. Bu nedenle, çek karşılıksız bile olsa çeki, bankanın ödemesi gerekir, ancak uygulamada bu durumun böyle işlemediği de görülmektedir 21

22 Banka Çeki Çek hamiline veya isme yazılabilir hamiline yazılı bir çek bankaya ibraz edene ödenir. Yukarıda örnekte görüldüğü gibi isme yazılı çekse sadece bu kişi tarafından tahsil edilebilir. Çekte ciro işlemi bonoda olduğu gibidir. Çeki elinde bulunduran kişi bu hakkını çekin arkasını imzalayarak devredebilir. Hamiline yazılı çeklerde ciro işlemine gerek yoktur. Poliçe Poliçe, alacaklı tarafından borçluya hitaben düzenlenen ve vadesinde belirli bir paranın üçüncü bir şahsa ya da emrine ödenmesini bildiren bir senettir. Normal olarak poliçeye, vade konur. Vade yoksa o zaman poliçe, görüldüğünde ödenecek bir poliçe sayılır. Poliçeye dört türlü vade konabilir. TTK nın 615. maddesinin öngördüğü vade tipleri şunlardır: Belirli bir günde Keşide tarihinden belirli bir süre sonra Görüldüğünde Görüldüğünden belli bir süre sonra. Poliçeler, daha çok sigortalama işlemlerinde düzenlenir ve sigortalama işlemleri için düzenlenen poliçelere sigorta poliçeleri denir. Sigorta Poliçesi Sigorta poliçesi, sigorta akdinden sonra ona dayanılarak verilen tek taraflı bir belgedir. Sigorta sözleşmesi, sigortalının teklifi, sigortacının kabulü ve sigorta priminin ödenmesiyle yürürlük kazanır. Sigortalının menfaatini ihlal eden tehlikenin gerçekleşmesi halinde tazminat vermeyi veya sigortalının hayatında meydana gelen belli olaylar üzerinde ödemede bulunmayı taahhüt eder. Sözleşme ile her iki taraf, birbirine karşılıklı olarak edim yükümlüğü altına girer. 22

23 Sigorta sözleşmesini (poliçe) öteki sözleşmelerden ayıran özellik, sigortacının edim yükümlülüğünün gelecekte belirli olmayan olgulara (sigorta edilen menfaatin tehlikeye maruz kalmasına) bağlı olmasıdır. Sigorta sözleşmesinin geçerli bir sözleşme olabilmesi için tarafların; teminat altına alınmak istenen riziko, sigorta konusu, sigorta bedeli, sigorta süresi, sigorta şartları ve prim üzerinde mutabık kalmaları gerekmektedir. Sigorta, sigortacının alacağı bir prim karşılığında bir kimsenin para ile ölçülebilir, yasa ile korumaya diğer bir menfaatine zarar veren bir olayın meydana gelmesi halinde bu zararı karşılayacak miktarda sigortacının tazminat vermesini öngören çift taraflı bir sözleşmedir. Başka bir anlatımla; ileride meydana gelmesi muhtemel tehlikeden doğacak zararın giderilmesi için, önceden yapılan ödemeler karşılığında, zararın tazmininin taahhüt edilmesidir. Sigorta Türleri Kasko sigorta poliçesi Konut sigorta poliçesi Zorunlu trafik sigorta poliçesi Zorunlu deprem (DASK) sigorta poliçesi Sağlık sigorta poliçesi Yıllık hayat sigorta poliçesi Seyahat sigorta poliçesi Ferdi kaza sigorta poliçesi Menkul Kıymetler Menkul kıymetler, sahiplerine ortaklık veya alacak hakkı sağlayan kıymetli evraktır. Hisse senedi, tahvil ve hazine bonosu gibi değerler, menkul kıymetler kavramı ile ifade edilmektedir. Hisse Senedi Anonim ya da sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde, ortaklık sermayesinin paylarını göstermek şartıyla, bu paylar karşılığında çıkarılan ve şekli kanunla belirlenmiş bulunan kıymetli evraka, hisse senedi denir. Hisse senedi, bir ortaklık belgesidir. Şirketin sermayesine katılma payını ifade eder. Hisse sendi sahipleri şirketin kar veya zararına hisseleri oranında katılırlar. Hisse senetleri ya hamiline ya da isme yazılı olur. Hamiline yazılı senetlerin çıkarılabilmesi için ortaklık sermayesinin ödenmiş olması gerekir. Hamiline yazılı hisse senetleri teslim yoluyla el değiştirirken nama yazılı hisse senetleri ciro ve teslim yoluyla el değiştirmektedir. 23

24 Hisse Senedi 24

25 Tahvil Devletin veya özel kuruluşların faiz karşılığında borç para bulmak amacıyla çıkardığı borçlanma senedine tahvil denir. Tahvil, genellikle uzun vadeli borçlanma için başvurulan bir finansman aracıdır. Tahvil, hisse senedi gibi bir ortaklık belgesi değildir. Tahvil sahibi, şirketin karına veya zararına katılmaz, vade sonunda önceden belirlenmiş faizi alır. TTK ya göre tahviller de hisse senetleri gibi hamiline veya isme yazılı olarak düzenlenebilir. Devlet Tahvili Şekle Tabi Olmayan Diğer Belgeler Kanuni defterlere yapılan kayıtların kanıtlanmasında kullanılan belgeler arasında, VUK veya TTK tarafından belirli bir şekle tabi olmayan belgeler de bulunmaktadır. Bu belgeler, yapılan işlemle ilgili olayın ispatında kullanılan belgelerdir. Şekle tabi olmayan belgeler, tahsilât makbuzları ve muhasebe fişleri olmak üzere iki başlık altında toplanmıştır. 1. Tahsilât Makbuzları 2. Muhasebe Fişleri a) Kasa Fişleri Tahsil Fişi Tediye Fişi b) Mahsup Fişi 25

26 Tahsilât Makbuzları Para, mal, kıymetli evrak, malzeme, demirbaş vb. kıymetlerin teslim alındığını veya teslim edildiğini ispat etmek için makbuz düzenlenir. İşletmeler, makbuzları genelde para alındısı için kullanırlar. Para makbuzu, parayı teslim alan tarafından düzenlenir. Tahsilât (para alındı) makbuzuna örnek Muhasebe Fişleri Ticari işletmeler, yasal defterlere fatura gibi ilgili belgelerden doğrudan kayıt yapabilecekleri gibi muhasebe fişleri yardımıyla da kayıt yapabilirler. Muhasebe fişleri, bir işlemin günlük deftere yazılmadan önce kaydedildiği, yetkili kişilerin imzalarını taşıyan ve bir yevmiye maddesindeki bilgileri kapsayan fişlerdir. Kayıtlarını muhasebe fişlerine bağlı olarak izleyen işletmeler, yasal belgelere dayanarak işlemi, niteliğine göre önce muhasebe fişine kaydederler, daha sonra bu işler esas alınarak defter kayıtlarını yaparlar. Muhasebe fişlerinin kullanılması zorunlu değildir. Bu nedenle muhasebe fişlerinin standart bir biçimi yoktur. Düzenlenmesinde belirli bir şekil şartı aranmaz. Her işletme kendi ihtiyacına göre istediği şekilde tasarlayabilir. VUK a göre muhasebe fişlerine kayıtları yapılan işlemler, aynı zamanda yasal defterlere en geç 45 gün içinde kaydedilmelidir. Muhasebe fişlerinin kullanılmadığı durumlarda yasal defterlere kayıt süresi 10 gündür. Muhasebe fişleri, daha çok bilânço esasına göre defter tutan, iş hacmi geniş olan işletmeler tarafından kullanılır. 26

27 Muhasebe fişlerini kullanmanın faydaları aşağıda görüldüğü gibi özetlenebilir: Kayıtlarda düzeni sağlar, Yanlış kayıt ihtimalini azaltır, Kayıtların kontrolünü kolaylaştırır, Aynı nitelikteki işlemlerin, toplu olarak kaydına imkân verir Muhasebe fişlerini, tahsil, tediye, mahsup fişi olmak üzere üç gurupta incelemek mümkündür, ancak tahsil ve tediye fişlerini kasa fişleri olarak alırsak iki başlık altında toplamak da mümkündür. Muhasebe Fişleri 1. Kasa Fişleri Tahsil Fişi Tediye Fişi 2. Mahsup Fişi 27

28 Kasa Fişleri İşletmeye para giriş ya da işletmeden para çıkışlarında düzenlenen fişlerdir. İşletmeye para girişleri durumunda tahsil fişi, işletmeden para çıkışları durumunda tediye fişi düzenlenir. Mahsup Fişi Kasaya para giriş ve çıkışına neden olmayan işlemlerin kaydı için kullanılan fiştir. Örneğin, daha önce verdiğimiz bir çekin bankadaki hesabımızdan ödendiğinin öğrenilmesi gibi işlemler bu fişe kaydolunur. Bu bakımdan mahsup fişini bilgi fişi olarak isimlendirmek de mümkündür. 28

29 Muhasebede Kul. Belgeler VUK da Yer Alan Belgeler TTK da Yer Alan Belgeler Şekle Tabi Olmayan Belgeler Fatura ve Sevk İrsaliyesi Kambiyo Senetleri Tahsilat Makbuzları Muhasebe Fişleri Fatura Bono Kasa Fişleri Sevk İrsaliyesi Poliçe Tahsil Fişi İrsaliyeli Fatura Çek Tediye Fişi Fatura Yerine Geçen Belgeler Menkul Kıymetler Mahsup Fişi Perakende Satış vesikaları Hisse Senedi Gider Pusulası Tahvil Müstahsil Makbuzu Döviz Alım Ve Satım Belgeleri Fatura Yerine Geçen Diğer Belgeler Serbest Meslek Makbuzu Ücret Bordroları Genel Ücret Bordrosu Kıdem Tazminatı Ücret Bordrosu Diğer Evrak ve Belgeler Taşıma İrsaliyesi ve Ambar Tesellüm Fişi Yolcu Listeleri Günlük Müşteri Listeleri Adisyon Reçeteler 29

30 Belgelerin Temin Edilmesi TTK nın düzenlediği, kıymetli evrak niteliğinde ki belgelerin (bono, poliçe çek) temin edilmesinde herhangi bir yasal zorunluluk yoktur. Ancak, VUK un düzenlediği fatura vb belgelerin ilgili kanunda belirtilen usul ve esaslara göre temini ve kullanılması zorunludur. TTK ve VUK da düzenlenen belgelerin mahiyetini kısaca özetlemek gerekirse, TTK da düzenlenen belgeler, tacirin kendi alacaklarını güvence altına almasına yöneliktir. VUK da düzenlenen belgeler ise vergi denetimini artırmaya yönelik olduğunda temin edilmesi ve kullanılması zorunludur. Kullanılacak fatura vb. belgelerin ya defterdarlıkla anlaşmalı matbaalara bastırılması, ya da özel basılı halde temin edilip notere tasdik ettirilerek kullanılması gerekir. Belgelerin tasdiki için herhangi bir zaman sınırlaması yoktur. Ancak belgelerin kullanılmadan önce tasdik ettirilmiş olması gereklidir. Belgelerin Saklanması ve İbrazı TTK ya göre tutulması zorunlu olan defter ve belgeler 10 yıl, VUK a göre 5 yıl saklanmalıdır. Belgelerini saklamak zorunda olan mükellefler, yetkili makam veya memurların talebi üzerine bunları, ibraz ve incelemeye sunmakla yükümlüdürler. Belgelerin Zayi Olması ya da Kaybolması Tacir, tutmak zorunda olduğu defter ve belgelerin saklanması ve muhafaza edilmesinden sorumludur. Ancak, defter ve belgeler, yangın, su baskını, hırsızlık, deprem gibi nedenlerle zarar görür ve kaybolursa, tacir bunu ispatlamak zorundadır. Bu durumda tacir, olayı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde, ticari işletmesinin bulunduğu yerin asliye ticaret mahkemesine dilekçeyle başvurarak ve delilleri ibraz ederek zayi belgesi istemek zorundadır. Ayrıca içinde bulunduğu yılın defter ve belgelerinin zayi olması ya da kaybolması halinde, tacir aldığı zayi belgesi ile birlikte durumu bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirecektir. Defter ve belgeleri zayi olan mükellefler, zayi olan malların belgelerinde gösterilen KDV yi, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV den indiremezler. 30

31 MUHASEBEDE KULLANILAN DEFTERLER VUK ve TTK, yukarıdaki amaçların sağlanması için tutulması gereken defterleri ayrı ayrı belirtmiş ve defter tutmayı belirli kurallara bağlamıştır. Defter tutma, vergi kanunlarının uygulanması bakımından önemlidir. Vergi kanunları mükelleflerin bazılarına defter tutma sorumluluğu yüklerken, bazılarını bu sorumluluktan muaf tutmuştur. Örneğin vergiden muaf olan tacirler, defter tutma işleminden de muaf sayılırlar. Defter tutmak zorunda olanlar: 1. Ticaret ve sanat erbabı 2. Ticaret şirketleri 3. İktisadi kamu müesseseleri 4. Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler 5. İş ortaklıkları 6. Kooperatifler 7. Menkul kıymet yatırım fonları ve ortaklıkları 8. Serbest meslek erbabı 9. Çiftçiler Defter Tutmak zorunda olmayanlar 1. Gelir vergisinden muaf olan esnaf ve gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler 2. Gelir Vergisi Kanunu (GVK) na göre kazançları basit usulde tespit edilen tacirler 3. Kurumlar Vergisi nden muaf olan işletmeler 4. Kurumlar Vergisinden muaf olan dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler Tutulması Zorunlu Olan Defterler 1. Yevmiye Defteri 2. Defter-i Kebir (Büyük Defter) 3. Envanter Defteri 4. İşletme hesabı defteri Tacir, isterse tutmak zorunda olduğu defterlerden başka, işletmenin mahiyet ve öneminin gerektirdiği defterleri kendi isteğiyle tutabilir. Tüzel kişi tacirler ise gerçek kişi tacirlerin tutmak zorunda oldukları defterlere ilave olarak ayrıca karar defteri de tutmak zorundadırlar. VUK, tutulacak defterleri tacirlerin birinci ve ikinci sınıf olmalarına göre ayrı ayrı düzenlemiştir. İkinci sınıf tacirler yukarıda sıralanan tutulması zorunlu olan defterlerden, sadece işletme hesabı defterini tutarlar, diğerlerini ise, birinci sınıf tacirler tutar. Birinci sınıf kriterlerinde bir tacirin, birinci sınıfa göre defter tutması zorunludur. Ancak, ikinci sınıf kriterlerinde olmasına rağmen birinci sınıf gibi defter tutmak isteyen tacirler, birinci sınıfa göre defter tutabilir. Ayrıca, serbest meslek erbapları, serbest meslek kazanç defteri tutarlar. Bu kişiler dilerlerse serbest meslek kazanç defteri yerine Protokol defteri de tutabilirler. a) Birinci Sınıf Tacirlerin Tutmak Zorunda Olduğu Defterler 1. Yevmiye Defteri 2. Defteri Kebir 3. Envanter Defteri b) İkinci Sınıf Tacirlerin Tutmak Zorunda Olduğu Defterler 31

32 Defterlerin Tasdiki 1. İşletme Hesabı Defteri Defterlerin ispat aracı olabilmesi için kullanılmaya başlamadan önce tasdik ettirilmesi gerekir. VUK a göre tasdike tabi defterler aşağıda görüldüğü gibidir. 1. Yevmiye defteri 2. Envanter defteri 3. İşletme hesabı defteri 4. Çiftçi işletme defteri 5. İmalat defteri 6. Yabancı nakliyat kurumlarının hâsılat defteri 7. Serbest meslek kazanç defteri Ayrıca, uygun görülen hallerde yukarıda yazılı olanların yerine kullanılacak olan defterlerin de tasdiki gerekir. Örneğin; serbest meslek kazanç defteri yerine tutulan protokol defterinin de tasdik ettirilmesi zorunludur. TTK na göre tasdike tabi defterler aşağıda görüldüğü gibidir. 1. Yevmiye defteri 2. Defterikebir 3. Envanter defteri 4. Karar defteri 5. İşletme hesabı defteri 6. Serbest meslek kazanç defteri Tacirler, diledikleri takdirde müteharrik (değişir) yapraklı defterler olarak bilgisayar aracılığıyla da defterlerini tutabilirler. Ancak, hesap dönemi içinde ciltli defterlerden müteharrik yapraklı defterlere veya müteharrik yapraklı defterlerden ciltli defter tutma sistemine geçilemez. Hangi defter yöntemi kullanılacaksa hesap döneminden önce tasdik ettirilmelidir. Defterlerin tasdiki için notere, ticaret sicilinden alınan sicil tasdiknamesi ibraz edilmelidir. (Sicil tasdiknamesi verildiği tarihten itibaren bir yıl geçerlidir). Noter, tasdik için verilen defterlerin numarasız ilk sayfasına, bilgi formunun doldurulmuş bir örneğini yapıştırır. Bilgi formunun yapıştırıldığı sayfadan başlanmak üzere defterin her sayfası resmi mühür ile mühürlenir. Defterin ilk sayfasına yapıştırılan bilgi formunun doldurulmuş diğer bir örneği de defterin son sayfasına yapıştırılıp imzalandıktan sonra, tasdik işlemi tamamlanmış olur. 32

33 Defter tasdik bilgi formu Defter Tutmada Uyulması Gereken Kurallar 1. Türkçe tutulur. 2. Mürekkepli kalem veya bilgisayar aracılığıyla yazılır. 3. Yanlış kayıtlar muhasebe kurallarına göre düzeltilir. 4. Boş satır bırakılmaz ve sayfa yok edilemez 5. Kayıtlar, muhasebe fişleri kullanılıyorsa 45, kullanılmıyorsa 10 içinde yapılmalıdır. Serbest meslek kazanç defteri günü gününe kaydedilmelidir. DEFTERLERE KAYIT Defterlere kayıt aşağıda görülen iki yöntemle yapılır. 1. Tek taraflı (basit) kayıt sistemi 2. Çift taraflı (muzaaf) kayıt sistemi İşletme hesabı defteri ve serbest meslek kazanç defteri tek taraflı kayıt sistemine göre, günlük defter ise çift taraflı kayıt sistemine göre tutulur. Çift taraflı kayıt sisteminde en az iki hesaba kayıt yapılır, her girişin bir çıkışı vardır mantığı ile hareket edilir. Örneğin satış yapılarak kasaya para girişinde kasa hesabına giriş kaydı ticari mallar hesabına ise çıkış kaydı yapılmaktadır. Tek taraflı kayıt sisteminde ise bu işlem sadece mal satışı olarak tek bir hesaba kaydı yapılmaktadır. Tek Taraflı Kayıt Sistemi Bu sistem işletmenin gelir ve giderlerini bir deftere ve bir işlem için sadece tek bir tarafa kayıt yapma esasına dayanır. 33

34 İşletme hesabı defteri ve serbest meslek kazanç defteri, tek taraflı kayıt sistemine göre tutulur. Başka bir ifadeyle ikinci sınıf tacirler ve serbest meslek erbapları bu yöntemi kullanırlar. Bakkalların, müşterilerine veresiye sattığı mallar için alacağını izleme şeklindeki kayıt biçimi, tek taraflı kayıt sistemine örnek verilebilir. Tek taraflı kayıt sisteminde, işletmenin para, mal alacak ve borç gibi değerlerinde meydana gelen değişiklikler kaydedilmekle birlikte, bu kayıtlar arasında bir ilişki kurulamamaktadır. Kolay olmasına karşılık bu sistem, muhasebeden beklenen fonksiyonları yerine getirmede yetersiz kalmaktadır. Bu sisteme dayalı olarak yapılan kayıtların sonucuna bakarak işletmenin mevcutlarının, alacaklarının ve borçlarının değerlerini öğrenmek mümkün değildir. Örneğin; borç ve alacaklarının ne kadarının senetli, ne kadarının senetsiz olduğu ile ilgili önemli bilgiler elde edilemez. Bu sistemin olumsuz yönlerinden etkilenen işletmeler, yardımcı defteler ve buna ilave kayıtlar tutarak istedikleri bilgilere ulaşma yolunu seçmektedirler. Kayıtların izlenmesinin basit oluşu, işlem sayısının az olması ve kolayca anlaşılabilirliği, bu sistemin faydalı yönleridir. Bunun yanında, kayıtların kontrolünün zor olması, işletmenin kar, zarar, sermaye ve stok durumu gibi konularda yeterli bilgi sağlayamaması, bu sistemin sakıncalı yönünü oluşturmaktadır. Çift Taraflı Kayıt Sistemi Çift taraflı kayıt sisteminde, gerçekleşen ticari bir işlem en az iki hesaba kaydedilir. Birinci sınıf tacirler, tutmak zorunda oldukları defterlerde bu kayıt sistemini kullanmak zorundadırlar. Tek taraflı kayıt sisteminde herhangi bir tarihte işletmenin bilânçosunu elde etmek mümkün değildir. Ancak, çift taraflı kayıt sisteminde bu mümkündür, bu nedenle bilânço esasına göre defter tutanlar yani birinci sınıf tacirler, çift taraflı kayıt sistemini kullanırlar. Çift taraflı kayıt sisteminde, her işlem iki yönlü ve kendi kendini dengeye getiren bir şekilde belgelere dayanılarak önce yevmiye defterine kaydedilir. Bu sistemde hesaplar, karşılıklı olarak çalışır. Bu sistemin işleyişinde, her işlem en az iki hesaba yazılır. Bu hesaplardan biri veya birkaçı borçlanırken diğeri veya diğerleri alacaklanır. Borçlanan hesap veya hesapların tutarı ile alacaklanan hesap veya hesapların tutarı birbirine eşittir. Yevmiye defterine tarih sırasına göre kaydedilen bu işlemler, niteliklerine göre sınıflandırılarak büyük deftere geçirilir. Yevmiye Defteri (Günlük Defter) Kayıtlara geçirilmesi gereken işlemlerin tarih sırasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir. İşletmede gerçekleşen bütün işlemlerin gerçekleşme sırasına göre kaydı öncelikle bu deftere yapılır. Daha sonra ait olduğu bölüm ve gruplara aktarılır. Günlük deftere kaydedilen her madde, tarih çizgisi ile açılır ve bunu izleyen maddenin tarih çizgisi ile kapatılır. Madde, bu iki tarih çizgisi arasındaki şeklin adıdır. Günlük deftere kaydedilen her maddede, en az aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekir. 1. Sayfa numarası 2. Büyük defter sayfa bağlantı numarası 34

35 3. Madde numarası 4. Tarih 5. Borçlu ve alacaklı hesapların kodu ve adları; borçlu hesap adı sol tarafta, alacaklı hesap adı sonraki satırda - sağ tarafta 6. Açıklama 7. Borçlu ve alacaklı hesap tutarı Yukarıda örnek yevmiye defteri kaydında; 1. madde kaydında peşin mal satışı yapılmıştır 2. madde kaydında bankaya para yatırılmıştır 3. madde kaydında peşin mal alınmıştır 4. madde kaydında bankadan para çekilmiştir. İleride ayrıntılı olarak göreceğimiz bu işlemlerde kullanılan hesap kodları kanunla kabul edilmiş bulunan Tekdüzen hesap planından gelmektedir. (Tekdüzen hesap planı ilerleyen konularda işlenecektir) Büyük Defter (Defterikebir) Günlük deftere gerçekleşme sırasına göre kaydedilen ticari işlemlerin, aynı nitelikte olanları gruplandırılarak başka defterlerde izlenmesidir. Örneğin, Bankayla olan tüm ticari işlemlerin ayrı bir banka defterinde toplanması gibi. Büyük defterlerin sayfaları birbirini izleyen çift sıra numaralıdır. Karşılıklı sayfaları aynı numaraları alır (1-1, 2-2. gibi). Sol sayfa hesabın borç tarafı, sağ sayfa alacak tarafıdır. Günlük deftere kaydedilen işlemler, hesapların büyük defterdeki ilgili sayfalarına da kaydedilir. 35

36 Her hesap için ayrı bir defter kullanılabileceği gibi, bir defterin sayfaları hesaplar arasında paylaştırılarak da kullanılabilir. İşletmenin dönem sonu çıkaracağı bütün raporlar ve bilgiler, büyük defter kayıtlarından yararlanılarak elde edilir. Yukarıda günlük deftere yaptığımız işlemleri ilgili defteri kebirlere aşağıda görüldüğü gibi kaydederiz. 36

37 Yukarıda anlattığımız defteri kebirlere bakarak her hesapta ne kadar tutar olduğunu rahatlıkla görebiliriz. Örneğin kasada YTL paramız olduğunu ve bankaya 100 YTL borcumuz olduğunu hemen görebiliriz. Defteri kebir hesapları bakiyelerinin (kalanlarının) bir liste halinde görülmesini sağlayan tabloya mizan denilmektedir. Yukarıda ki işlemlerin mizanını oluşturmak istersek aşağıdaki gibi bir liste ortaya çıkacaktır. 37

38 Envanter Defteri İşe başlama tarihinde ve izleyen her hesap dönemi sonunda çıkarılan envanter ve bilânçoların kaydedildiği deftere envanter (sayım) defteri denir. Envanter, işletmenin varlıklarını ve kaynaklarını nicelikleri ve değerleriyle ayrıntılı olarak görmektir. Birinci sayfadan başlamak üzere envanter defterine bilanço kaydedilir. Bilânço, envanterde gösterilen kıymetlerin, ayrıntılı ve karşılıklı olarak değerleri itibariyle düzenlenmiş özetidir. Bilânço, aktif ve pasif olmak üzere iki tabloyu içerir. Envanter defterine önce bilânçonun aktif dökümünün yazılması ile başlanır. Sonra bittiği yerden pasif dökümü yapılır. İşlerine öteden beri devam eden işletmelerde, önceki dönemin kapanışı, izleyen dönemin açılışı olduğundan, açılışta envanteri yeniden yazmanın gereği yoktur. Ancak bilânçoyu yazmak gerekir. Kısaca özetlemek gerekirse, envanter defteri, sayım sonuçlarının ve işletmenin bilânçolarının kaydedildiği defterdir. Bilânço ise, işletmenin herhangi bir tarihteki varlıklarının ve borçlarının gösterildiği tablodur. İşletme Hesabı Defteri İkinci sınıf tacirlerin kullandığı bu defterler, tek taraflı kayıt sistemine göre tutulurlar. İşletme hesabı defterinin sol taraftaki sayfalarına giderler, sağ tarafındaki sayfalara ise gelirler yazılır. Bu nedenle, işletme hesabı defteri sadece gelir ve giderlerin kaydedildiği defterdir. Bu defterlere kayıt yapılması için, giderlerle ilgili ödemelerin yapılması ve gelirlerin tahsil edilmiş olması şart değildir. Başka bir ifadeyle, yıl içerisinde yapılan işlemlerin peşin ya da kredili oluşu dikkate alınmadan kayıt yapılır. İşletme hesabı esasına göre defter tutan bir işletmenin; belli bir tarihteki mevcutlarını, alacaklarını, borçlarını ve sermayesini belirlemek mümkün değildir. Bunlar için ayrıca yardımcı defterlere ihtiyaç duyulmaktadır. İşletme hesabı esasına göre defter tutma, bu yönüyle bilânço esasına göre defter tutma (çift taraflı kayıt) yönteminden farklılık göstermektedir. İşletme hesabı defterinin gider ve gelir kısmına, aşağıdaki işlemler kaydedilir. Gider Kısmına (Sayfasına) Satın alınan mallar veya yaptırılan hizmetlerin tutarı, işletme faaliyeti ile ilgili giderler ve bunlara ait indirilecek KDV kaydedilir. Ayrıca, amortismana tabi iktisadi kıymetlere ait indirilecek KDV ve bunlar için dönem sonunda ayrılan amortisman payı da gider sayfasına yazılır. Gelir Kısmına (Sayfasına) Satılan mallar veya sunulan hizmetlerin tutarları ile işletme faaliyetinden elde edilen diğer bütün gelirler ve bunlarla ilgili hesaplanan KDV kaydedilir. İşlemler, tarih sırasına göre sıra numarası verilerek kaydedilir. Gider veya gelir sayfaları kendi içinde ayrı sıra numaralarına tabi tutularak kayıt yapılır. 38

39 İşletme hesabı defteri (örnek çizelge) İşletme hesabı defterinde yapılan yanlışlar, üstü tek çizgi ile çizilerek doğrusunun yanına yazılmasıyla düzeltilmelidir. Not: Bütün defterlerde sayfaların toplamları takibindeki sayfaların baş tarafına nakli yekün olarak geçer. 39

40 Serbest Meslek Kazanç Defteri Serbest meslek erbabının, serbest meslek kazanç defteri tutması zorunludur. Bu kişilerin kazançları bu defter üzerinden belirlenir. Buna göre, serbest meslek kazancı, bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti dolayısıyla elde edilen para ve para ile ölçülebilen değerlerden, bu faaliyetler için yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır. Serbest meslek kazanç defterine, kayıtlar tek taraflı kayıt sistemine göre yapılır. İşletme hesabı defterinde olduğu gibi defterin sol tarafına giderler, sağ tarafına ise gelirler yazılır. Defterin gider tarafına yapılan giderlerin türü, tutarı ile yapıldığı tarih, gelir tarafına ise ücretin alındığı tarih ve tutarı ile kimden alındığı belgelere dayanılarak yazılır. Tahsilât, yapıldığı dönemin kazancı sayılır. Tahsilâtın geçmiş ya da gelecek dönemlere ait olması, turumu değiştirmez. Serbest Meslek Kazanç Defteri Örneği Serbest meslek kazancının belirlenmesinde aşağıdaki giderler, hâsılattan indirilir. Mesleki faaliyetin yürütülmesi için ödenen iş yeri kirası (iş yeri kendi mülkü olanlar, kira yerine işyeri amortismanı), İşle ilgili ödenen aydınlatma, ısıtma, telefon, kırtasiye gideri, personel ücretleri, ilan ve reklâm vergileri vb. diğer giderler, Mesleki faaliyetin yürütülmesinde, başkalarına gördürülen hizmetler için ödenen paralar, Mesleki kitaplar ve dergiler için ödenen paralar ve mesleki teşekküllere ödenen aidatlar, Mesleki faaliyetler ile ilgili seyahat, konaklama vb. giderler, Mesleki faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan aletler ile mal ve maddelere ödenen paralar, Mesleki faaliyette kullanılan tesisat, demirbaş vb. için VUK a göre ayrılan amortismanlar, Mesleki faaliyet nedeniyle sosyal güvenlik kurumlarına ödenen giriş ve emeklilik aidatları, Yukarıda sayılanların dışında kalan işle ilgili şehir içi nakliye ücretleri, posta, telgraf vb. giderler. 40

41 Vergi beyannameleri, mükellef veya vergi sorumlusunun belli bir döneme ait vergi matrahları ile tahakkuk eden vergilerin birlikte gösterilmesinde kullanılan yazılı bildirimlerdir. Vergi beyannamelerinin şekli, düzenlenmesi ve vergi dairesine verilmesi ile ilgili bilgiler, vergi kanunlarında belirtilmiştir. Beyanname Çeşitleri Vergi mükelleflerinin vergi dairelerine vermek zorunda oldukları beyannameler şunlardır; 1. Muhtasar beyanname 2. Katma değer vergisi beyannamesi 3. Geçici vergi beyannamesi 4. Gelir vergisi beyannamesi 5. Kurumlar vergisi beyannamesi 6. Özel tüketim beyannamesi 7. Hizmet vergisi beyannamesi Muhtasar Beyanname Muhtasar beyanname, işveren veya vergi kesintisi yapan diğer kişiler tarafından kesilen vergilerin, matrahları ile birlikte, toplu olarak vergi dairesine bildirilmesine ait beyannamedir. (GVK md. 184) Stopaj (vergi tevkifatı) yoluyla kesilen vergilerin beyan edilerek ödenmesinde, vergi kesintisi yapan vergi mükellefi değil, vergi sorumlusudur. Vergi sorumlusu kesilen vergileri muhtasar beyanname ile vergi dairesine beyan edip öder. Beyan Şekli ve Zamanı Gelir vergisi, mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh (vergi hesaplama) edilir. Muhtasar beyanname aylık veya üç aylık dönemler itibari ile düzenlenip verilebilir. Ancak üç ayda bir muhtasar beyanname verme imkânından yararlanabilmenin koşulları vardır. Üç aylık beyanname vermek isteyen mükelleflerin aşağıdaki şartların tümünü taşıması gerekmektedir. Çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olmalıdır. Yapılmış tevkifatlar arasında zirai ürün beldelerinden yapılmış tevkifat bulunmamalıdır. Üç aylık dönemler halinde muhtasar beyanname verileceği vergi dairesine önceden bildirilmiş olmalıdır. Bu şartları taşıyan mükellefler; üçer aylık dönemler halinde, Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının 23. günü akşamına kadar muhtasar beyannamelerini verirler. Yukarıda anlatılanların dışında kalan mükellefler aylık dönemler halinde muhtasar beyanname vermek zorundadırlar. Bunlar, tevkif ettikleri vergiyi ertesi ayın 23. günü akşamına kadar bağlı bulundukları vergi dairesine bildirir. E-Beyanname uygulamasından yararlanabilenler elektronik ortamda, beyannamenin kanuni olarak teslim etme süresinin bittiği iş günü saat 24:00 a kadar gönderebilirler. 41

42 E-Beyanname Vergi mükellefleri vergi beyanlarına ait beyannamelerini internet üzerinden vermeleri ve bildirimlerine ait tahakkuk bedellerini de otomatik ödeme ve internet bankacılığı yoluyla ödeyebilmeleri için oluşturulan elektronik portaldır. Gelirler Genel Müdürlüğü nün internet sitesinden (www.gelirler.gov.tr) güncel olarak izlenebilir. İsteğe bağlı olarak e-beyanname kullanılabilir. Ancak bazı mükellefler ve bu mükelleflerin düzenlemeleri gereken bazı beyannameleri internet vergi dairesi aracılığı ile e- beyanname şeklinde düzenlemek zorundadırlar. Belli hadleri aşan mükellefler için e- beyanname zorunlu tutulmuştur. Yıllara göre bu hadlerin değişiklik gösterebileceği unutulmamalıdır. Örnek Uygulama (Muhtasar Beyanname) Tuğba ŞİMŞEK İstanbul ilinde Kasımpaşa Vergi Dairesine bağlı olarak beyaz eşya ticareti ile uğraşmaktadır. Tuğba ŞİMŞEK TC Kimlik Nosu dir. Telefon numarası: (212) dir. E-posta: dir. İşyerinde 2 işçi çalıştırmaktadır. Muhtasar beyannameyi aylık dönemler halinde vermektedir. Tuğba ŞİMŞEK in Mart 2007 dönemi içinde GVK nın 94. maddesine göre yapmış olduğu ödemeler aşağıda ki gibidir; a) İş yerinde çalıştırdığı işçilerden birine aylık brüt YTL, diğerine asgari ücret ödemiştir. (Asgari ücret: 562,5 YTL) b) Ali Rıza ÇAYLAK tan kiraladığı iş yeri için kira olarak brüt 500 YTL ödemiştir. Ali Rıza ÇAYLAK ın T.C. Kimlik Nosu: Vergi Dairesi Kasımpaşa c) Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ücreti olarak Emine AKARÇEŞME ye brüt 600 YTL ödenmiştir. Emine Akarçeşme TC Kimlik No: vergi dairesi Beyoğlu İstenen: Yapılan ödemelere ilişkin vergi kesintilerini hesaplayarak Tuğba ŞİMŞEK in Mart 2007 dönemine ait muhtasar beyannamesini düzenleyiniz. Çözüm: Mart 2007 Ücret Bordrosu Brüt SSK İş.Sig. GV Damga GV Ücret Primi İşç.Payı Matrahı Vergisi Net Ücret İşçi , ,5 İşçi 2 562,5 78,75 5, ,125 71,7 3,4 403,025 Toplam 1.562,5 218,75 15, , ,2 9, ,525 Yukarıdaki ücret bordrosunda hesaplanan Gelir Vergisi (GV) = 199,2 YTL ve Damga Vergisi (DV) = 9,4 YTL muhtasar beyannamede gösterilecektir. 42

43 Ali Rıza ÇAYLAK kira bedeli: Brüt Kira = 500 YTL Stopaj = 500 x 0,20 = 100 YTL SMMM Emine AKARÇEŞME ye Ücret Bedeli: Brüt ücret = 600 YTL Stopaj = 600 x 0,20 = 120 YTL Tuğba ŞİMŞEK Mart 2007 dönemi muhtasar beyannamesini en geç 23 Nisan 2007 (resmi tatil olduğu için takip eden ilk iş günü) akşamına kadar bağlı olduğu vergi dairesine vermek zorundadır. Bu beyannamedeki kesintiler toplam; Gelir vergisi... = 199,20 Damga vergisi... = 9,40 Kira Stopajı... = 100,00 SMMM Stopajı... = 120,00 Beyannameye ait damga vergisi... = 14,10 Toplam 442,70 YTL Toplamı 442,7 YTL olan vergi tutarı 26 Nisan 2007 akşamına kadar ödenmek zorundadır. Tuğba ŞİMŞEK in Mart 2007 dönemi muhtasar beyannamesi aşağıdaki gibi düzenlenmelidir. 43

44 44

45 Emine Akarçeşme 45

46 46

47 Katma Değer Vergisi (KDV) Beyannamesi Katma Değer Vergisi, yapılan mal ve hizmet teslimlerinde, mal veya hizmeti teslim alanın, teslim edene ödeyeceği vergidir. Katma değer vergisi dolaylı bir vergi olup kısa adı KDV dir. Mal ve hizmet teslimi yapan tacirler teslim sırasında fatura vb. belgeler düzenlerler. Belge üzerinde görünen mal ve hizmet bedeli ile KDV tutarını, teslim ettikleri kişilerden tahsil ederler. Bu KDV ye Hesaplanan KDV denir. Kendileri mal ve hizmet aldıklarında ise karşı tarafa mal ve hizmet bedeli ile KDV tutarını öderler. Bu KDV ise ödeme yapan için İndirilecek KDV Kapsamındadır. Her dönem için hesaplanan KDV tutarları ve matrahları (üzerinden kesinti yapılan tutar) ve indirilecek KDV tutarları toplanır. Hesaplanan KDV İndirilecek KDV : Mal ve hizmet teslimlerinde alıcıdan tahsil edilir. : Mal ve hizmet alımlarında satıcıya ödenir. Dönemin toplam hesaplanan KDV sinin İndirilecek KDV den fazla olması halinde ödenecek vergi ortaya çıkar. İndirilecek KDV nin hesaplanan KDV den fazla olması halinde Devreden KDV hesabına aktarılır ve gelecek dönem ya da dönemlerde mahsup edilir. Dönemlik toplam hesaplanan KDV fazla ise; Hesaplanan KDV İndirilecek KDV Ödenecek KDV (391) (191) (360) Dönemlik toplam indirilecek KDV fazla ise; İndirilecek KDV Hesaplanan KDV Devreden KDV (191) (391) (190) Tek Düzen Muhasebe Hesap Planında; 391 Hesaplanan KDV 191 İndirilecek KDV 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar 190 Devreden KDV Hesabıdır. KDV beyannamesi ile; hesaplanan KDV ye ilişkin matrah, KDV oran ve tutarları ile indirilecek KDV toplamları bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir. Hesaplanan KDV, matrahları ile beyan edildiğinden vergi dairesi kişi ve kurumların o dönemki gelir takibini de yapmış olur. Geçici Vergi Beyannamesi Geçici vergi gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme dönemlerinin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanıp ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır. Geçici vergi ülkemizde Maliye Bakanlığı mızın iş dünyasından almış olduğu kazanç vergileridir. Kazançların vergilendirilmesiyle ilgili süreçlerden birini oluşturmaktadır. Devlet, bir takvim yılı boyunca işletmelerin elde etmiş oldukları kazançlardan bir yıl sonra vergi alacağını tahsil eder. Enflasyon ortamında paranın satın alma gücündeki değer kaybından dolayı almış olduğu verginin de değeri azalacaktır. Bundan ötürü devlet; kazanç vergilerinin tahsilâtını öne almayı ve kazançların elde edildiği takvim yılına yaymayı amaçlayan geçici vergiyi uygular. Ve vergi kanunlarınca belirlenen dönemlere göre hesaplanan ve ödenen verilerin toplamı, yıllık olarak hesaplanan kazanç vergilerinden mahsup edilmek suretiyle düşülür. 47

48 Geçici Vergi Beyannamesi düzenlenmek suretiyle beyan edilir ve bu beyana istinaden ödenir. Geçici Vergi Beyannamesi 1032 formudur. Kimler Geçici Vergi Öder? Basit usulde vergilendirilenler hariç ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri geçici vergi ödemek zorundadırlar. Adi ortaklıklar ve kolektif şirketler ile adi komandit şirketler ortaklık olarak gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmadıklarından geçici vergi mükellefi de değillerdir. Ancak, adi ortaklıklar ile kolektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların şirketten aldıkları kazançlar, şahsi ticari veya mesleki kazanç sayıldığından geçici verginin konusuna girmektedir. Türkiye de işyeri veya daimi temsilcisi bulunan dar mükellefiyete tabi kurumlar, bu faaliyetleri dolayısıyla geçici vergi ödeyeceklerdir. Beyan Şekli ve Zamanı Hesap dönemi takvim yılı olanlar için geçici vergi dönemleri aşağıdaki gibidir. Birinci dönem;... Ocak-Şubat-Mart, İkinci dönem;... Nisan-Mayıs-Haziran Üçüncü dönem;... Temmuz-Ağustos-Eylül Dördüncü dönem;... Ekim-Kasım-Aralık. Geçici vergi dönemleri üçer aylık olmakla birlikte, beyan edilecek kazancın hesaplanmasında 3, 6, 9 ve 12 aylık mali tablolar esas alınacaktır. Yani 1. vergi döneminde ilk 3 ayın, 2. vergi döneminde ilk altı ayın, 3. vergi döneminde ilk 9 ayın, 4. vergi döneminde 12 ayın kazancı dikkate alınacaktır. Bu nedenle de beyannamede geçici vergi hesaplanırken önceki dönemlerde ödenen geçici vergilerden en büyük olan tutar düşülür. Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler için geçici vergi dönemleri, özel hesap döneminin başlangıç tarihinden itibaren üçer aylık dönemler olacaktır. İşe başlama, işi bırakma veya hesap döneminin değişmesi gibi üç aydan kısa olan vergilendirme dönemlerinde; İşe başlamada, işe başlanılan tarihin içinde bulunduğu dönemin sonuna kadar olan süre, İşi bırakma veya tasfiye hallerinde işin bırakıldığı veya tasfiyeye girildiği tarihe kadar olan süre, Hesap döneminin değişmesi halinde yeni hesap döneminin başladığı tarihe kadar olan süre, Ayrı bir geçici vergi dönemi kabul edilecektir. Örnek: Öteden beri hesap dönemi takvim yılı olan bir mükellefe, isteği üzerine 1 Mayıs - 30 Nisan özel hesap dönemi olarak tayin edilmiştir. Geçici vergi uygulamasında, bu mükellefin ilk özel hesap döneminin başına kadar olan dört aylık sürenin ilk üç ayı bir vergilendirme 48

49 dönemi, kalan bir aylık süre (1 Nisan 30 Nisan) ise ayrı bir vergilendirme dönemi olarak kabul edilecektir. Buna göre, özel hesap döneminin başladığı 1 Mayıs tarihinden 31 Temmuz tarihine kadar olan süre, özel hesap dönemine ilişkin ilk geçici vergi dönemi olacaktır. Beyanname Verme Süresi Geçici vergi üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14. günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve 17. günü akşamına kadar ödenir. Örneğin; Ocak-Şubat-Mart dönemi (1. dönem) geçici vergi beyannamesi 14 Mayıs akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine verilir. 14 Mayıs Tatil gününe denk gelirse tatilden sonraki ilk iş günü beyanname verilir. e-beyanname uygulamasından yararlanabilenler ise elektronik ortamda, beyannamenin kanuni olarak teslim etme süresinin bittiği iş günü saat 24:00 a kadar gönderebilirler. Kurumlar vergisi mükellefleri ile hadleri aşan gelir vergisi mükellefleri geçici vergi beyannamelerini elektronik ortamda e-beyanname düzenleyerek, internet vergi dairesi aracılığıyla göndermek zorundadırlar. 49

50 Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Yıllık beyanname, Gelir vergisi Kanunu na (GVK ya) göre, mükelleflerin bir takvim yılı için elde ettikleri kazanç ve iratların vergi dairesine bildirilmesinde kullanılan bir beyannamedir. Özel Tüketim Vergisi Beyannamesi Özel tüketim vergisi; 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli dört ayrı listede yer alan mallar üzerinden bir defaya mahsus olarak alınan bir vergidir. Yasaya ekli listelerde yer alan mallar, Türk Gümrük Tarife Cetveli nde tanımlanan eşyalardır. Örneğin; özel tüketim vergisinin (1) nolu listesinde iki ayrı cetvel halinde gümrük tarife cetvellerinde yer alan tanımlara göre belirlenen mallar yer almakta olup, bu mallar, benzin, motorin, fuel oil, petrol gazları, doğal gaz, propan, bütan, petrol koku gibi petrol ürünleridir. (B) cetvelinde yer alanlar ise benzol, toluol, perol eteri, hafif mineral yağlar için müstahzar katkılar, vernikler, yağlama yağları, diğer yağlardır. Kurumlar Vergisi Beyannamesi Kurumlar Vergisi (KV), kurum kazanları üzerinden alınan vergidir. Aşağıda sayılan kurumların kazançları, kurumlar vergisine tabidir. (KV Kanunu md. 1) Sermaye Şirketleri Kooperatifler İktisadi Kamu Müesseseleri Dernek ve Vakıflara ait İktisadi İşletmeler İş Ortaklıkları Hizmet Vergisi Beyannamesi Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) Beyannamesi Banka ve sigorta muameleleri vergisi; banka ve sigorta işlemlerine uygulanan bir gider vergisi türüdür sayılı Gider Vergisi Kanununun 28. Md. sine göre: Banka ve sigorta şirketlerinin tarihli ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununa göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere, her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler (işlemler) dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir. Bankerlerin yapmış oldukları banka ve sigorta muamele ve hizmetleri dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar (kendileri veya başkaları hesabına menkul kıymet alıp satmayı, alım-satım tavassut (aracılık) etmeyi veya alıp sattıkları menkul kıymet karşılığı borçları ödemeyi taahhüt etmeyi meslek haline getirenlerin bu faaliyetleri dolayısıyla lehlerine kalan paralar ile mevduat faizi vermek veya sair adlarla faiz ve benzeri menfaatler sağlamak üzere devamlı olarak para toplama işiyle uğraşanların topladıkları paralara sağladıkları gelir ve menfaatler üzerinden komisyon, ücret, hizmet karşılığı gibi adlarla aldıkları paralar dahil) da banka muameleleri vergisine tabidir. 50

51 371 SIRA NOLU VUK GENEL TEBLİĞİNE ( ) GÖRE BEYANNAME VERME SÜRELERİ BEYANNAME TÜRÜ SON BEYAN TARİHİ SON ÖDEME GÜNÜ Yıllık Gelir Vergisi 25 Mart akşamına kadar (I. Taksit) Mart sonu (II. Taksit) Temmuz sonu Yıllık Kurumlar Vergisi 25 Nisan akşamına kadar Nisan sonu (Tamamı) (3 aylık dönemi tapi eden ikinci ayın 14. günü akşamına kadar) Geçici Vergi 1. dönem 14 Mayıs Dönemi takip eden 2. ayın 2. dönem 14 Ağustos 17. günü akşamına kadar 3. dönem 14 Kasım 4. dönem 14 Şubat Aylık Muhtasar 3 Aylık Muhtasar KDV Basit Usul Gelir Takip eden ayın 23. günü akşamına kadar 3 ayı takip eden ayın 23. günü akşamına kadar 23 Ocak 23 Nisan 23 Temmuz 23 Ekim Vergilendirme dönemini takip eden ayın 24. günü akşamına kadar 25 Şubat akşamına kadar Beyanname verilen ayın 26. günü akşamına kadar Beyanname verilen ayın 26. günü akşamına kadar Beyanname verilen ayın 26. günü akşamına kadar (I. Taksit) Şubat sonu (II. Taksit) Haziran sonu Verilme zorunluluğu getirilen bildirimleri, belirlenen sürelerde vermeyenler ile eksik veya yanıltıcı olarak düzenleyenler hakkında Vergi Usul Kanunu nun vergi suç ve cezalarına ilişkin hükümleri uyarınca gerekli işlem yapılır. HESAP KAVRAMI Hesap, işletme bilânço ve gelir tablosundaki değerlerden dönem içinde meydana gelen değişikliklerin kaydedildiği çizelgedir. Hesabın Şekli Bir hesabın sol kısmına borç, sağ kısmına alacak tarafı denilmektedir. Hesabın her iki yanına kaydın yapıldığı tarih, işlemle ilgili açıklama ve parasal tutar için ayrılmış sütunlar bulunur. Her hesabın bir adı vardır. Örnek Hesap Çizelgesi 51

52 Kapanmış hesap örneği Hesap Planı İşletme faaliyet konusu ve alanına göre kullanacağı hesapları önceden belirler ve bunların bir listesini yapar. Hesaplar belirli bir düzene göre sıralanır ve gruplanır. TEK DÜZEN HESAP PLANI 1. DÖNEN VARLIKLAR 10 HAZIR DEĞERLER 100 Kasa 101 Alınan Çekler 102 Bankalar 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) 108 Diğer Hazır Değerler 11 MENKUL KIYMETLER 110 Hisse Senetleri 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları 112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları 118 Diğer Menkul Kıymetler 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 12 TİCARİ ALACAKLAR 120 Alıcılar 121 Alacak Senetleri 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) 124 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-) 126 Verilen Depozito ve Teminatlar 127 Diğer Ticari Alacaklar 128 Şüpheli Ticari Alacaklar 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) 13 DİĞER ALACAKLAR 131 Ortaklardan Alacaklar 132 İştiraklerden Alacaklar 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar 135 Personelden Alacaklar 136 Diğer Çeşitli Alacaklar 52

53 137 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-) 138 Şüpheli Diğer Alacaklar 139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 15 STOKLAR 150 İlk Madde ve Malzeme 151 Yarı Mamüller-Üretim 152 Mamüller 153 Ticari Mallar 157 Diğer Stoklar 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 159 Verilen Sipariş Avansları 17 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri 178 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Kaydı 179 Taşeronlara Verilen Avanslar 18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 180 Gelecek Aylara ait Giderler ve Gelir Tahakkukları 181 Gelir Tahakkukları 19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 190 Devreden KDV 191 İndirilecek KDV 192 Diğer KDV 193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar 195 İş Avansları 196 Personel Avansları 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları 198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar 199 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) 2. DURAN VARLIKLAR 22 TİCARİ ALACAKLAR 220 Alıcılar 221 Alacak Senetleri 222 Alacak Senetleri Reeskontu 224 Kazanılmamış Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-) 226 Verilen Depozito ve Teminatlar 229 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) 23 DİĞER ALACAKLAR 231 Ortaklardan Alacaklar 232 İştiraklerden Alacaklar 233 Bağlı Ortaklardan Alacaklar 235 Personelden Alacaklar 236 Diğer Çeşitli Alacaklar 237 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-) 239 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 24 MALİ DURAN VARLIKLAR 240 Bağlı Menkul Kıymetler 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 53

54 242 İştirakler 243 İştiraklerden Sermaye Taahhütleri (-) 244 İştirakler Sermaye Payları Sermaye Karşılığı (-) 245 Bağlı Ortaklıklar 246 Bağlı Ortaklıkları Sermaye Taahhütleri (-) 247 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 248 Diğer Mali Duran Varlıklar 249 Diğer Mali Duran Varlıklar Karşılığı (-) 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 250 Arazi ve Arsalar 251 Yer altı ve yerüstü düzenler 252 Binalar 253 Tesis Makine ve Cihazlar 254 Taşıtlar 255 Demirbaşlar 256 Diğer Maddi Duran Varlıklar 257 Birikmiş Amortismanlar (-) 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar 259 Verilen Avanslar 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 260 Haklar 261 Şerefiye 262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 264 Özel Maliyetler 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 268 Birikmiş Amortismanlar (-) 269 Verilen Avanslar 27 ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR 271 Arama Giderleri 272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri 277 Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 278 Birikmiş Tükenme Payları (-) 279 Verilen Avanslar 28 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler 281 Gelir Tahakkukları 29 DİĞER DURAN VARLIKLAR 291 Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV 292 Diğer KDV 293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar 295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar 298 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 299 Birikmiş Amortismanlar (-) 3. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 54

55 30 MALİ BORÇLAR 300 Banka Kredileri 301 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar 302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) 303 Uzun Vadeli Kredilerin, Ana Para Taksitleri ve Faizleri 304 Tahvil Anapara Borç, Taksit ve Faizleri 305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler 306 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler 308 Menkul Kıymetler İhraç Farkı (-) 309 Diğer Mali Borçlar 32 TİCARİ BORÇLAR 320 Satıcılar 321 Borç Senetleri 322 Borç Senetleri Reeskontu (-) 326 Alınan Depozito ve Teminatlar 329 Diğer Ticari Borçlar 33 DİĞER BORÇLAR 331 Ortaklara Borçlar 332 İştiraklere Borçlar 333 Bağlı Ortaklıklara Borçlar 335 Personele Borçlar 336 Diğer Çeşitli Borçlar 337 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-) 34 ALINAN AVANSLAR 340 Alınan Sipariş Avansları 349 Alınan Diğer Avanslar 35 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAK EDİŞLERİ 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hak Ediş Bedelleri 358 Yıllara Yaygın İnşaat Enflasyon Düzeltme Hesabı 36 ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler 369 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 37 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı (-) 373 Maliyet Giderleri Karşılığı 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 38 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler 381 Gider Tahakkukları 39 DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 391 Hesaplanan KDV 392 Diğer KDV 393 Merkez ve Şubeler Cari Hesabı 55

56 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları 399 Diğer Çeşitli Yabancı Kaynaklar 4. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 40 MALİ BORÇLAR 400 Banka Kredileri 401 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar 402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) 405 Çıkarılmış Tahviller 407 Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler 408 Menkul Kıymetler İhraç Farkı (-) 409 Diğer Mali Borçlar 42 TİCARİ BORÇLAR 420 Satıcılar 421 Borç Senetleri 422 Borç Senetleri Reeskontları (-) 426 Alınan Depozito ve Teminatlar 429 Diğer Ticari Borçlar 43 DİĞER BORÇLAR 431 Ortaklara Borçlar 432 İştiraklere Borçlar 433 Bağlı Ortaklıklara Borçlar 436 Diğer Çeşitli Borçlar 437 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-) 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar 44 ALINAN AVANSLAR 440 Alınan Sipariş Avansları 449 Alınan Diğer Avanslar 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı 479 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler 481 Gider Tahakkukları 49 DİGER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 492 Gelecek Yıllara Ertelenen veya Terkin Edilecek KDV 493 Tesise Katılma Payları 499 Diğer Çeşitli Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5. ÖZKAYNAKLAR 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 500 Sermaye 501 Ödenmiş Sermaye 502 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farklar 503 Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farklar (-) 52 SERMAYE YEDEKLERİ 520 Hisse Senetleri İhraç Primleri 56

57 521 Hisse Senedi İptal Karları 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları 523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları 524 Maliyet Artışları Fonu 529 Diğer Sermaye Yedekleri 54 KAR YEDEKLERİ 540 Yasal Yedekler 541 Statü Yedekleri 542 Olağanüstü Yedekler 548 Diğer Kar Yedekleri 549 Özel Fonlar 57 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 570 Geçmiş Yıllar Karları 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) 59 DÖNEM NET KARI (ZARARI) 590 Dönem Net Karı 591 Dönem Net Zararı 6. GELİR TABLOSU HESAPLARI 60 BRÜT SATIŞLAR 600 Yurtiçi Satışlar 601 Yurtdışı Satışlar 602 Diğer Gelirler 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 610 Satıştan İadeler (-) 611 Satış İskontoları (-) 612 Diğer İndirimler (-) 62 SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 620 Satılan Mamüller Maliyeti (-) 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 622 Satılan Hizmet Maliyeti (-) 623 Diğer Satışların Maliyeti (-) 63 FAALİYET GİDERLERİ (-) 630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 631 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 632 Genel Yönetim Giderleri (-) 64 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri 641 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri 642 Faiz Gelirleri 643 Komisyon Gelirleri 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 645 Menkul Kıymet Satışları 646 Kambiyo Karları 647 Reeskont Faiz Gelirleri 648 Enflasyon Düzeltmesi Karları 57

58 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 65 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-) 653 Komisyon Giderleri (-) 654 Karşılık Giderleri (-) 655 Menkul Kıymet Satış Zararları (-) 656 Kambiyo Zararları (-) 657 Reeskont Faiz Giderleri (-) 658 Enflasyon Düzeltme Zararları (-) 659 Diğer Gider ve Zararlar (-) 66 FİNANSMAN GİDERLERİ (-) 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri 661 Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri 67 OLAĞAN DIŞI GELİR ve KARLAR 671 Önceki Dönem Gelir ve Karlar 679 Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar 68 OLAĞAN DIŞI GİDER ve ZARARLAR 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 689 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar (-) 69 DÖNEM NET KAR veya ZARARLARI 690 Dönem Karı veya Zararı 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (-) 692 Dönem Net Karı veya Zararı 697 Yıllara Yaygın İnşaat ve Enflasyon Düzeltme Hesabı 698 Enflasyon Düzeltme Hesabı 7. MALİYET HESAPLARI (7/A SEÇENEĞİ) 70 MALİYET MUHASEBESİ BAĞLANTI HESAPLARI 700 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı 701 Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı 71 DİREKT İLK MADDE ve MALZEME GİDERLERİ 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Yansıtma Hesabı 712 Direkt İlk Madde ve Malzeme Fiyat Farkı 713 Direkt İlk Madde ve Malzeme Miktar Farkı 72 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ 720 Direkt İşçilik Giderleri 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı 722 Direkt İşçilik Ücret Farkları 723 Direkt İşçilik Süre Farkları 73 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 730 Genel Üretim Giderleri 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı 732 Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları 733 Genel Üretim Giderleri Verimlilik Farkları 734 Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları 58

59 74 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 740 Hizmet Üretim Maliyeti 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı 742 Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları 75 ARAŞTIRMA ve GELİŞTİRME GİDERLERİ 750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri 751 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı 752 Araştırma ve Geliştirme Gider Farkları Hesabı 76 PAZARLAMA, SATIŞ ve DAĞITIM GİDERLERİ 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri 761 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı 762 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı 77 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 770 Genel Yönetim Giderleri 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı 772 Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı 78 FİNANSMAN GİDERLERİ 780 Finansman Giderleri 781 Finansman Giderleri Yansıtma Hesabı 782 Finansman Giderleri Fark Hesabı 7. MALİYET HESAPLARI (7/B SEÇENEĞİ) 8. SERBEST 790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 791 İşçi Ücret ve Giderleri 792 Memur Ücret ve Giderleri 793 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler 794 Çeşitli Giderler 795 Vergi, Resim ve Harçlar 796 Amortismanlar ve Tükenme Payları 797 Finansman Giderleri 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı 799 Üretim Maliyet Hesabı 9. NAZIM HESAPLAR 59

60 TEMEL MALİ TABLOLAR Ticari işlemlerin mali yapısını daha net görebilmek için düzenlenen tablolara mali tablo denir. Muhasebenin temel standartlarına göre belirlenen temel mali tablolar 3 gruba ayrılır. Bilânço Bilanço Mizan Gelir Tablosu Bilânço, bir işletmenin belli bir tarihteki varlıklarını ve bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tablodur. Bilânçonun yapısı dört bölümde incelenir. Bilânço başlığı Aktif taraf Pasif taraf Bilânço dipnotları Bilânçonun Yapısı Bilânço başlığında; bilânçonun ait olduğu işletmenin adı, bilânçonun düzenlendiği tarih ve bilânço ibaresi yer alır. Aktif taraf; bilânçonun sol tarafı olup işletmenin bilânço tarihindeki sahip olduğu varlıkları gösterir. Pasif taraf; bilânçonun sağ tarafı olup işletmenin bilânço tarihindeki kaynaklarını gösterir. Bilânço Dipnotları; bilânçonun daha iyi anlaşılması ve analiz edilebilmesi için gerekli ek açıklama ve notlarını gösterir. 60

61 Açılış Bilânçosunun Düzenlenmesi İşletme kurulduğu zaman sahip olduğu varlıkları, bunların sağlandığı kaynakları ve işletme sermayesini gösteren bilânçoya açılış bilânçosu denir. Örnek: BULUT Ticaret işletmesi tarihinde aşağıdaki değerler ile işe başlamıştır. Kasa Mevcudu : YTL Banka : YTL Ticari Mal : YTL Alıcılar : 500 YTL Satıcılar : YTL Banka Kredileri : 500 YTL Taşıtlar : YTL Demirbaşlar : YTL Sermaye :? Bulut Ticaret işletmesinin sermayesini hesaplayarak açılış bilânçosunu düzenleyiniz. Varlıklar Toplamı = Kasa + Banka + Ticari Mal + Alıcılar + Demirbaşlar Varlıklar Toplamı = = Kaynaklar Toplamı = Satıcılar + Banka Kredileri = Sermaye = Varlıklar Kaynaklar = Not: Bilânço düzenlenirken en büyük yardımcı, hesap planıdır. Kapanış Bilânçosu: 61

62 62

63 Gelir Tablosu Gelir Tablosunun Düzenlenebilmesi İçin; 1. Dönem sonu envanter işlemlerini tamamlarız. Sattığımız malların maliyet kaydını yaparız. 2. Gider hesapları, yansıtma hesapları kullanılarak 6 ile başlayan gelir tablosundaki ilgili gider hesaplarına aktarılarak kapatılır. Tüm gelir ve gider hesapları 6 ile başlayan gelir tablosu hesaplarında toplandığında Gelir tablomuzu düzenleyebiliriz. Daha sonra da 6 ile başlayan tüm gelir ve gider hesapları 690 Dönem Kar ve Zararına devredilerek kapatılır. 63

64 Gelir Tablosunun Türleri Gelir Tablosu Türleri Hesap Tipi ve Rapor tipi olmak üzere iki ayrılır. Şekilleri ise aşağıda görüldükleri gibidir. Rapor Tipi Gelir Tablosu 64

65 Hesap Tipi Gelir Tablosu 65

66 100 KASA HESABI VARLIK HESAPLARININ İNCELENMESİ Kasa hesabı, işletmenin nakit giriş ve çıkışlarının izlendiği hesaptır. Kasa hesabı bir varlık hesabı olduğundan, ilk kayıt (açılış) hesabın borç tarafına yapılır. İşletmenin kasasına giren nakitler, işletmedeki para miktarını artırdığından kasa hesabının borcuna yazılır. İşletmenin kasasından çıkan nakitler ise işletmedeki para miktarını azalttığından kasa hesabının alacağına yazılır. Kasa hesabı ya borç kalanı verir ya da kalan vermez. Örnek: 1) tarihinde yeni kurulan işletmenin kasasına TL sermaye olarak konuyor. 2) tarihinde işletmenin kasasındaki paranın TL lik kısmını bankada açtırılan bir hesaba yatırılıyor. 3) tarihinde TL değerindeki mal, peşin olarak satın alınıyor 4) tarihinde TL değerindeki mal, peşin olarak satılıyor. Not: işlemlerle ilgili katma değer vergisi bu vergiye ilişkin hesaplar görülürken dikkate alınacaktır. 101 ALINAN ÇEKLER Gerçek ve tüzel kişilerden çeşitli sebeplerle alınmış ve henüz tahsil veya ciro edilmemiş çeklerin izlendiği hesaptır. Çek alındığında hesabın borcuna yazılır. Çek, bankadan tahsil edildiğinde veya bir başkasına ciro edildiğinde ya da iade edildiğinde hesabın alacağına yazılır. Hesap ya borç kalanı verir ya da hiç kalan vermez. Alınan Çekler hesabının alacak kalanı vermesi söz konusu değildir. Hesabın borç kalanı, işletmede olması gereken tahsil edilecek çek tutarını gösterir. Hesabın kalan vermemesi, işletmede tahsil edilecek çek olmadığı anlamına gelir. 66

67 Örnek: tarihinde, TL tutarında mal, karşılığında çek alınarak satılıyor tarihinde, müşteri A. Tunç, işletmeye olan TL tutarındaki senetsiz borcuna karşılık çek veriyor tarihinde, mevcut TL tutarındaki müşteri çeki, bankadan tahsil ediliyor tarihinde, TL tutarında mal satılıyor. Karşılığında birisi TL, diğeri TL olarak düzenlenmiş iki adet çek alınıyor tarihinde, müşteri A Tunç tan alınan TL tutarındaki çek bankaya ciro ediliyor ve çek bedeli aynı gün işletmenin bankadaki hesabına geçiriliyor tarihinde, TL lik mal, aynı tutardaki çek ciro edilerek satın alınıyor. 102 BANKALAR HESABI Bankalar hesabı, banka ve benzeri finans kurumlarındaki işletmeye ait mevduatın izlendiği hesaptır İşletmenin bankadaki mevduat hesabına herhangi bir şekilde yatırılan paralar hesabın borcuna, mevduat hesabından bir şekilde çekilen paralar hesabın alacağına yazılır. Örnek: tarihinde, T.C. Ziraat Bankası Okmeydanı Şubesine TL yatırılarak işletme adına bir hesap açtırılıyor. 67

68 tarihinde, bankadan TL para çekiliyor tarihinde daha önce alınmış olan TL tutarındaki çek, hesaba geçilmek üzere bankaya ciro ediliyor tarihinde, müşteri T. Yalçın, işletmenin bankadaki hesabına TL yatırıyor tarihinde, satıcı N. Şimşek in aynı şubedeki hesabına TL verilen talimatla aktarılıyor. Bankalar hesabının kalanı, işletmenin bankada olması gereken parasını gösterir. Ancak, bu tutarın banka kayıtları ile de doğrulanması gerekmektedir. Bilindiği gibi banka da bir işletmedir. Bu nedenle işletmenin bankadaki mevduat hesabına yatırdığı ve mevduat hesabından çektiği paralar, banka tarafından da muhasebeleştirilir. Banka tarafından tutulan kayıtlar ile işletme tarafından tutulan kayıtların normal şartlar altında birbirini doğrulaması gerekir. Bankalar hesabının envanter işlemi, banka tarafından tutulan kayıtlar ile işletme tarafından tutulan kayıtların karşılaştırılması ile yapılır. Bunun için belirli aralıklarla (genellikle her ayın sonunda) bankadan hesap özeti (banka ekstresi) alınır. Banka hesap özeti, işletmenin mevduat hesabına ilişkin banka tarafından tutulan kayıtları gösterir. Söz konusu hesap özeti ile işletme tarafından tutulan bankalar hesabı karşılaştırılır. Bu karşılaştırma işlemine muhasebe dışı envanter işlemi denilmektedir. Muhasebe dışı envanter işlemi sonucunda herhangi bir farklılık belirlenmiş ise gerekli düzeltme kayıt ya da kayıtları yapılır. Buna da muhasebe içi envanter işlemi denilmektedir. 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ İşletmenin bankada mevcut olan mevduat hesabından çek veya ödeme emri ile yapılacak ödemelerin izlendiği hesaptır. Ödeme emri, işletmenin bankadaki hesabından ödenmek üzere verdiği ödeme, virman veya havale talimatıdır. Bu talimat genellikle (ödeme emri) yazılı olarak verilir. Ancak, çek ya da ödeme emrinin işletme tarafından verilmesi ile bunlara ilişkin tutarların banka tarafından ilgililere ödenmesi arasında bir süre geçmektedir. 68

69 İşte 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ hesabı bu süre içerisinde kullanılan aracı bir hesaptır. İşletme tarafından verilen çek veya ödeme talimatlarının tutarı 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ hesabının alacağına kaydedilir. Bankanın çek veya ödeme emri karşılığında işletmenin mevduat hesabından ödeme yapması halinde ilgili tutarlar bu hesabın borcuna yazılırken 102 BANKALAR hesabının alacağına yazılır. Örnek: Aralık 2008 tarihinde işletme TL tutarında mal satın alıyor. Bunun karşılığında çek düzenleyerek veriyor Aralık 2008 tarihinde satıcı E.Coşkun a olan borca karşılık TL nin ödenmesi için bankaya hitaben yazılmış bir ödeme talimatı ilgili kişiye veriliyor Aralık 2008 tarihinde bankadan alınan dekonttan TL lik çekin banka tarafından ödenmiş olduğu anlaşılıyor. 103 VERİLEN ÇEKLER ve ÖDEME EMİRLERİ hesabı alacak kalın verir ya da kalan vermez. Hesabın kalan vermemesi ödenecek herhangi bir çek ya da ödeme talimatının olmadığı anlamına gelir. Pasif karakterli hesaplarda bakiyeyi bulabilmek için borç tarafı alacak tarafından çıkarılarak bulunur. Yukarıda ki örneğe göre; = alacak kalanı bu durum henüz bankamızdaki hesabımızdan ödenmemiş TL tutarında çekimiz olduğunu göstermektedir. Verilen çekler ve ödeme emirleri hesabının envanterinde, alınan çekler hesabında olduğu gibi, vadeli çeklerin bu hesaptan çıkarılması gerekmektedir. Bu nedenle dönem sonu envanter işlemleri yapılırken, varsa vadeli çekler belirlenir. Bunlardan ticari borç kapsamına girenler 321 BORÇ SENETLERİ hesabının borcuna karşılık 103 no.lu hesabın alacağına yazılır. Ticari borç kapsamına girmeyenler ise, örneğin demirbaş alımı karşılığında verilmiş olan vadeli çekler, 336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR hesabının borcuna karşılık 103 no.lu hesabın alacağına kaydedilir. Vadeli olmamakla birlikte dönem sonu itibarıyla henüz banka tarafından ödenmemiş olan çek ve ödeme emri tutarları bilançoda yer alır. Bu hesap gerçekte pasif karakterlidir. Ancak raporlamada aktifte 102 BANKALAR hesabının altında eksi (-) olarak yer alır. Böylece, daha açık bir bilgi verilmiş olur. 69

70 108 DİĞER HAZIR DEĞERLER HESABI Önceki konularda hazır değer olarak; kasa, alınan çekler ve banka hesapları veriliştir. Ancak, bunların dışında işletme için hazır değer niteliği taşıyan bazı unsurlar da olabilir. Tahsil edilecek banka ve posta havaleleri veya kredi kartı slipleri, posta ve damga pulları bunlara örnek olarak gösterilebilir. Kasa, alınan çekler ve banka hesaplarına girmeyen, ancak hazır değer niteliği taşıyan söz konusu varlıklar bu hesapta izlenir. Diğer hazır değer niteliğindeki varlıklara ilişkin belgeler alındığında bu hesaba borç, tahsilat yapıldığında ya da herhangi bir biçimde elden çıkarıldığında hesaba alacak yazılır. Örnek: tarihinde kredi kartı ile toplam TL tutarında satış yapılıyor tarihinde kredi kartı slipleri bankaya verilmiş, tutarı nakden tahsil edilmiştir. Gerekli muhasebe kayıtlarını yapınız. 110 HİSSE SENETLERİ HESABI İşletmenin satın aldığı ve geçici bir süre için elde tuttuğu hisse senetlerinin izlendiği hesaptır. Alınan hisse senetleri alış değerleri ile hesaba borç, satılan hisse senetleri aynı değer üzerinden hesaba alacak yazılır. Alış değerleri ile satış değerleri arasındaki fark, kar olması durumunda 645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI hesabına alacak, zarar olması durumunda; 655 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI hesabına borç yazılır. Örnek: tarihinde işletme, kasasındaki nakit fazlasını değerlendirmek üzere, bir anonim şirketin, nominal değeri TL olan adet hisse senedini satın alıyor tarihinde işletmenin paraya ihtiyacı oluyor ve satın aldığı hisse senetlerinden 300 adedi tanesi TL den peşin olarak satıyor. 70

71 İşletme, hisse senedinin tanesini TL den satın almış, dolaysıyla 300 adet hisse senedi için TL ödenmiştir. Oysa 300 adet hisse senedini tanesi TL den satarak TL tahsil edilmiş ve bu satıştan = 600 TL zarar ortaya çıkmıştır tarihinde 200 adet hisse senedi, tanesi TL den peşin olarak satılıyor. 111 ÖZEL KESİM TAHVİL, SENET VE BONOLARI HESABI Özel kesime ait satın alınan tahvil, senet ve bonoların izlendiği hesaptır. Tahvil, senet ve bonolar satın alındığında hesaba borç, satıldığında ya da işletmeden çıktığında hesaba alacak yazılır. 112 KAMU KESİMİ TAHVİL, SENET VE BONOLARI HESABI Kamu kesimine ait satın alınan tahvil, senet ve bonoların izlendiği hesaptır. Tahvil, senet ve bonolar satın alındığında hesaba borç, satıldığında ya da işletmeden çıktığında hesaba alacak yazılır. Örnek: 1. İşletme, 3 mayıs 2008 tarihinde Noya A.Ş. nin çıkarmış olduğu 200 adet tahvili, tanesi 500 TL den peşin olarak satın alıyor. 2. İşletme, 5 Mayıs 2008 tarihinde TL lik devlet tahvilini peşin olarak satın alıyor. 71

72 118 DİĞER MENKUL KIYMETLER İşletmenin satın aldığı ve yukarıdaki gruplara girmeyen varlığa dayalı menkul kıymet gibi, diğer menkul kıymetlerin izlendiği hesaptır. Diğer menkul kıymetler alındığında hesabın borcuna, işletmeden çıkması halinde ise hesabın alacağına yazılır. 120 ALICILAR HESABI İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmetlerin veresiye (senetsiz) satışlardan kaynaklanan alacakların izlendiği hesaptır. Bu hesapta izlenecek alacaklar, yukarıda da açıklandığı gibi, vadesi 1 yıla kadar olan alacaklardır. Veresiye mal veya hizmet satışı, dolayısıyla müşteriden olan senetsiz alacaklar bu hesabın borcuna, alacağın tahsil edilmesi ya da herhangi bir şekilde azalması veya ortadan kalkması halinde de hesabın alacağına yazılır. Örnek tarihinde müşteri N. Cantürk e YTL lik, C.Gürcan a TL lik ve S.Gökçek e TL lik mal, veresiye (senetsiz) olarak satılıyor tarihinde N. Cantürk, borcuna karşılık, işletmeye düzenlediği TL tutarındaki bir çeki veriyor tarihinde S. Gökçek in borcuna karşılık TL yi işletmenin bankadaki hesabına yatırdığına dair banka dekontu alınıyor tarihinde C. Gürcan, borcuna karşılık TL yi nakden işletmeye ödüyor. İstenen: Yukarıdaki işlemlere ilişkin muhasebe (Yevmiye ve defterikebir) kayıtlarını yaparak alıcılar hesabı mizanını düzenleyiniz. 72

73 121 ALACAK SENETLERİ HESABI İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmetlerin satışından doğan ve vadesi bir yıla kadar olan senetli alacakların izlendiği hesaptır. Alınan senet (bono ya da poliçe) tutarları hesaba borç, tahsil edilen ya da herhangi bir şekilde işletmeden çıkan alacak senetleri ise alacak yazılır. Örnek: 73

74 tarihinde TL tutarında mal satılıyor. Karşılığında TL tutarında 3 ay, TL tutarında 6 ay vadeli iki bono alınıyor tarihinde, vadesi gelen TL tutarındaki alacak senedi tahsil ediliyor tarihinde TL lik mal alacak senedi ciro edilerek (alacak hakkı devredilerek) satın alınıyor. 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU HESABI (-) Alacak senetleri üzerinde yazılı olan tutar, işletmenin belli bir sürenin sonundaki alacak hakkını gösterir. Alacak senedinin üzerinde yazılı olan bu tutara nominal değer adı verilir. Nominal değer bir miktar vade farkını da içerir. Bir başka ifade ile, alacak senetleri düzenlenirken vade bitimine kadar olan faizler de alacak senedinin tutarına ilave edilmiş olur. Bu durumda alacak senedinin belli bir tarihteki peşin değeri ile onun üzerinde yazan (nominal) değeri birbirinden farklı olur. Dönem sonunda, bilançoda alacak senetlerinin peşin değerleri (itibari değer) ile gösterilmesi halinde, nominal değer ile peşin değer arasındaki fark (vadeye kadar olan faiz tutarları) bu hesapta izlenir. Alacak senetlerinin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki faiz tutarı hesaplanır. Hesaplanan tutar bu hesabın alacağına 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ hesabının ise borcuna kaydedilir. Böylece alacak senetleri o döneme ait bilançoda peşin değerlerine indirgenmiş olur. Aynı şekilde bir sonraki döneme ait olan vade farkı geliri de içinde bulunulan dönemden çıkarılmış olur. Bu işleme reeskont işlemi denir. 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU hesabı, ertesi dönemin başında 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ hesabı ile kapatılır. Örnek: İşletme, 1 Kasım 2008 tarihinde peşin değeri TL olan malı, 3 ay vadeli senet karşılığı TL ye satıyor. Bu durumda düzenlenen TL nominal değerli senet, TL olan vade farkını (faizi) içermektedir. Ancak, senedin vadesinin ilk 2 ayı 2008, son 1 ayı 2009 yılına aittir. Yani toplam TL olan faiz gelirinin TL si dönemsellik kavramı gereğince 2008, TL sinin de 2009 yılına yazılması gerekir. İşletme 1 Kasım 2008 tarihinde aşağıdaki kaydı yapmıştır. 74

75 Yukarıdaki kayıtla senedin nominal değerinin tamamı 600 YUR İÇİ SATIŞLAR hesabına yazılmıştır. Bu durum, TL tutarındaki vade farkının tamamının 2008 yılına satış geliri olarak kaydedildiğini göstermektedir. Ancak, vade farkının 1 aylık kısmı, yani TL si 2009 yılına aittir. Bu nedenle, 2009 yılına ait olduğu halde, 2008 yılına gelir yazılan TL tutarındaki faiz gelirinin 2008 yılından çıkartılıp 2009 yılına aktarılması gerekir. Aksi halde 2009 yılının geliri 2008 yılının geliri içerisinde gösterilmiş olur. Söz konusu TL nin 2008 yılı gelirlerinden çıkarılıp 2009 yılı gelirlerine aktarılmasını sağlama işlemi bir reeskont işlemidir. Bunun için tarihinde aşağıdaki envanter kaydının yapılması gerekir. Bu kayıtla yılı gelirleri, Reeskont Faiz Gideri yazılması yoluyla TL indirilmiştir yılına ait gelir tablosunda söz konusu Reeskont Faiz Gideri aşağıdaki biçimde görülecektir yılına ait olan TL vade farkı 2008 yılından çıkarıldı. Bu tutar 2009 yılına gelir yazılmak üzere 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU hesabına da yazılmış oldu 122 nolu hesap, pasif karakterli bir hesaptır. Bu nedenle de düzenlenecek bilançoda pasifte yer alması gerekir. Ancak, raporlama açısından bunun aktifte alacak senetlerinin altında eksi olarak gösterilmesi daha uygun olacaktır. Böylece, alacak senedinin bilançoda peşin değeri ile gösterilmesi sağlanmıştır. 75

76 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU hesabında yer alan TL, ertesi dönem açılış kaydından sonra, tarihinde 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ hesabına devredilerek kapatılacaktır. Yukarıdaki kayıtla 2008 yılından çıkarılan TL vade farkı, 2009 yılına gelir olarak yazılmış oldu. Reeskont faiz tutarının hesaplanması Reeskont faiz tutarı, dönem sonunda ( ) mevcut olan alacak senetlerinin vadelerine kadar olan vade farklarını (faizlerini) ifade etmektedir. Reeskont faiz tutarının hesaplanmasında aşağıdaki iç iskonto formülü kullanılır. a: senedin nominal değeri n: Kalan vade (gün) t: Reeskont faiz oranı (yıllık) Reeskont faiz oranı, varsa senette yazılı olan orandır. Senetle herhangi bir faiz oranı belirlenmemişse üçer aylık olarak T.C. Merkez Bankası tarafından ilan edilen oranlar esas alınır. Örnek Noya Bilgisayar kursunun tarihi itibari ile alacak senetlerinin vadelerine göre dökümü yanda verilmiştir. Reeskont faiz oranı %60 tır yılında yapılması gereken envanter işlemine ait yevmiye kaydı 76

77 tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı 126 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR İşletmenin 3. kişilere karşı bir işin yapılmasını üstlenmesi ya da borcun ödenmesini taahhüt etmesi maksadıyla geri alınmak üzere verilen nakit değerlerin izlendiği hesaptır. 1 yıl içerisinde geri alınacaklar bu hesabın borcuna kaydedilir. 1 yıldan daha uzun kalacak olan depozito ve teminatlar Duran Varlıklar bölümünde yer alan 226 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR hesabına yazılır. Depozito ve teminatlar geri alındığında hesap alacaklanır. Örnek: 1. İşletme, tarihinde bir ihaleye katılmak üzere TL nakit teminat yatırmıştır. 2. İşletme, tarihinde su sayacı bağlatmış ve TL depozito ödemiştir. (su sayacı depozitosunun 1 yıl içinde geri alınamayacağı düşünülmektedir). Su depozitosu, normal şartlarda 1 yıl içerisinde geri alınmayacağından 226 nolu hesaba kaydedilmiştir tarihinde ihale için daha önce verilen TL nakdi teminat, ihale işletmede kalmadığı için geri alınıyor. 77

78 127 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HESABI İşletmenin ticari faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ve yukarıdaki ticari alacaklar grubundaki hesapların kapsamına girmeyen tahsili gecikmiş alacaklar (henüz şüpheli alacaklar niteliği kazanmamış olanlar) ve diğer çeşitli senetsiz ticari alacakların izlendiği hesaptır. Yukarıda belirtilen nitelikteki alacaklar ortaya çıktığında bu hesaba borç yazılır. Tahsil veya herhangi bir biçimde mahsup edildiğinde de hesaba alacak yazılır. 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HESABI Tahsil süresi geçmiş, bu nedenle vadesi birkaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazılı olarak birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına gelmiş senetli ve senetsiz alacakların izlendiği hesaptır. Bir alacağın şüpheli alacak sayılabilmesi için; Dava ve icra takibinde olması, Dava ve icra takibine değmeyecek kadar küçük alacakların ise çekilen protesto veya yazı ile bir defadan fazla istenmesin rağmen ödenmemiş olması gerekir. 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-) Dönem sonu itibariyle şüpheli hale gelmiş olan alacaklara ilişkin, muhasebenin temkinli olma (ihtiyatlılık) kavramı gereğince, ayrılan karşılıkların izlendiği hesaptır. Şüpheli alacaklar için ayrılan karşılıklar 654 KARŞILIK GİDERLERİ hesabının borcuna karşılık bu hesabın alacağına yazılır. Tahmin edilen zararın gerçekleşmesi halinde 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR hesabının alacağına karşılık bu hesap borçlandırılarak kapatılır. Zararın gerçekleşmemesi, bir başka ifade ile karşılık ayrılan alacağın tahsil edilmesi halinde; 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR hesabına veya 671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI hesabına alacak yazılarak hesap kapatılır. Örnek: Noya Bilgisayar Kursu, tarihinde alacakların envanterinde, aşağıdaki hususları tespit etmiştir. 1. Müşterin N. Erusta dan olan TL tutarındaki senetsiz alacak ile TL tutarındaki senetli bir başka alacağın vadelerinde tahsil edilemediği ve tarihi itibariyle bu alacakların mahkeme safhasında olduğu anlaşılmıştır. Alacakların tamamı için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir Ocak 2009 tarihinde, TL tutarındaki senetsiz alacağın tahsil imkânı ortadan kalkmıştır. Yani alacak, değersiz alacak haline gelmiştir Ocak 2009 tarihinde, TL tutarındaki senetli alacak TL gecikme faizi ile birlikte tahsil edilmiştir. 78

79 İstenen tarihinde yapılması gereken envanter işlemlerine ait muhasebe kayıtlarını yapınız tarihli bilânçoda söz konusu hesapların görünümü nasıl olacaktır? Gösteriniz. 3. Tahsili imkânsız hale gelen senetsiz alacağa ilişkin yevmiye kaydını yapınız. 4. Tahsil edilen senetli alacağa ilişkin yevmiye kaydını yapınız. 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR HESABI İşletmenin, esas faaliyet konusu dışında kalan işlemleri nedeniyle ortaklardan olan alacakların izlendiği hesaptır. 79

80 Alacağın ortaya çıkması halinde hesap borçlandırılır. Alacak tahsil edildiğinde ise hesap alacaklandırılır. Örnek: tarihinde işletme sahibine TL borç para veriliyor. 135 PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI İşletme personelinin, işletme ile yaptığı bazı işlemlerden dolayı borçlarının izlendiği hesaptır. Alacağın ortaya çıkması halinde hesap borçlandırılır. Alacak tahsil edildiğinde ise hesap alacaklandırılır. 136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HESABI Ticari bir nedene dayanmayan ve işletmenin ortakları, iştirakleri, bağlı ortaklıkları ve personeli dışında kalan kişi ve kuruluşlardan olan alacakların izlendiği hesaptır. Alacağın ortaya çıkması halinde hesap borçlandırılır. Alacak tahsil edildiğinde ise hesap alacaklandırılır. 153 TİCARİ MALLAR HESABI İşletmenin satın aldığı ve herhangi bir değişikliğe uğratmadan sattığı ticari malların izlendiği hesaptır. Ticari mal kavramı, emtia olarak da ifade edilmektedir. Satın alınan mal, maliyet değeri ile hesabın borcuna yazılır. Emtianın satılması ya da herhangi bir şekilde işletmeden çıkması halinde ise maliyet değeri ile hesabın alacağına yazılır. Alış işlemleri Alış bedeli ile alış giderleri (nakliye, hamaliye, taşıma sigortası, komisyon gibi) 153 TİCARİ MALLLAR hesabının borcuna yazılır. Ticari malın satın alma bedeli ve alış giderleri o ticari malın alış maliyetini oluşturur. Katma Değer Vergisi Kanunu gereğince, satın alınan ticari mallar için ödenen katma değer vergisi malın maliyetine eklenmez. Ödenen katma değer vergileri 191 İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ hesabında ayrı olarak izlenir. Örnek: tarihinde satıcı Y firmasından tanesi TL den 10 adet A malı (%15 KDV hariç) veresiye (kredili) olarak satın alınıyor tarihinde satın alınan 10 adet A malının taşınması için nakliye firmasına (%15 KDV hariç) TL nakit olarak ödeniyor. Not: KDV oranı %15 örnek olarak verilmiştir. Yıllara göre değişmesi muhtemeldir. Yevmiye Defteri Kayıtları 80

81 Alış İadesi: Satın alınan malın tamamı ya da bir kısmı çeşitli sebeplerle iade edilebilir. Satın alınmış ve 153 nolu hesabın borcuna yazılmış olan malın iade edilmesi halinde, iade tutarı 153 TİCARİ MALLAR hesabının alacağına yazılır. Örnek: tarihinde, satın alınan A malından 2 tanesi sözleşme şartlarına uymadığı için satıcıya iade ediliyor. İade faturası TL (%15 KDV dahil) olarak satıcının hesabına kaydediliyor. (1) Alış iadesi, alış işlemlerinin yapıldığı ay içerisinde (aynı KDV döneminde) yapıldığından iade tutarına ilişkin KDV, 191 nolu hesaba yazılmıştır. İade işlemi daha sonraki aylarda yapılmış olsaydı, iade tutarına ilişkin KDV, 391 Hesaplanan KDV hesabına alacak yazılacaktı. Satış İşlemleri Satılan mallarla ilgili olarak satış ve maliyet hesaplarının kullanılması gerekmektedir. Satılan ticari mal, maliyet değer ile stoktan çıkarılarak 153 TİCARİ MALLAR hesabının borcuna yazılır. Satış bedeli (KDV siz satış değeri) ise, 600 YURT İÇİ SATIŞLAR hesabının alacağına yazılır. Şayet, söz konusu satış yurt dışına yapılmış ise 600 nolu hesabın yerine 601 YURT DIŞI SATIŞLAR hesabı kullanılır. Satılan ticari malların maliyet değeri ile ilgili kaydın yapılma zamanı, uygulanan yönteme göre farklılık arz eder. Ticari işletmeler, mal hareketlerini genellikle ya sürekli envanter ya da aralıklı envanter yöntemine göre izlerler. Sürekli Envanter Yöntemi Sürekli envanter yönteminde, yapılan bir satış işleminden sonra maliyet kaydı, satış kaydı ile birlikte yapılır. Yani bir satış işlemi yapıldığında bu satışa ilişkin satış değeri ile yapılan kayıttan hemen sonra onun maliyet kaydı da yapılır. Bu yöntemin uygulanabilmesi için yapılan satışın maliyet değerinin kolaylıkla tespit edilebilmesi gerekir. Bu yöntem daha 81

82 çok birim değeri yüksek olan malların (otomobil gibi) ticaretini yapan ya da toptan satış yapan işletmelerde uygulanan bir yöntemdir. Örnek: tarihinde aynı model, marka ve niteliklerde olan 5 adet otomobil, değeri TL den (%23 KDV hariç) peşin olarak satın alınıyor tarihinde, otomobillerden 2 tanesi TL ye (%23 KDV hariç) peşin olarak satılıyor tarihinde, otomobillerden birisi TL (%23 KDV hariç) karşılığında çek alınarak satılıyor. Aralıklı Envanter Yöntemi Sürekli envanter yönteminde, yapılan her satıştan sonra satılan mallara ilişkin maliyet kaydı da yapılır. Ancak, böyle bir uygulama, küçük partiler haline çok çeşit mal ticareti yapan işletmeler için pratik olmayacağı gibi bazen de imkânsızdır. Çünkü satılan malların her birinin maliyetinin satış esnasında belirlenmesi mümkün olmayabilir. Örneğin; bir alış veriş 82

83 merkezinde onlarca çeşit mal satın alan bir müşteri için kesilen satış faturasının maliyet değerini belirlemek, çoğu zaman imkânsız olabilir. Bu durumlarda, yapılan satışa ilişkin maliyet değeri belirli aralıklarla ya da dönem sonlarında hesaplanır ve toplu olarak kaydedilir. Satılan mallara ilişkin maliyet değeri aşağıdaki biçimde hesaplanır: Dönem başı ticari mal stoku Dönem içi net ticari mal alışı (+) Dönem sonu ticari mal mevcudu (-) (..) Satılan Ticari Mallar Maliyeti Yukarıdaki hesaplama biçiminde; dönem başı ticari mal mevcudu ile dönem içi net ticari mal alışları, muhasebe kayıtlarından kolaylıkla elde edilir. Dönem sonu ticari mal stoku ise işletmede mevut olan ticari mal stokunun sayılması ve değerlenmesi ile bulunur. Yani, aralıklı envanter yönteminde satılan malların maliyet değerinin hesaplanması için dönem sonu itibariyle işletmede mevcut olan ticari malların değerinin ne kadar olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Örnek: Bir işletmenin belli bir faaliyet döneminde stok hareketlerine ilişkin bilgileri şöyledir. 1. Dönem başı ticari mal stoku TL dir. 2. Dönem içinde TL tutarında ticari mal satın alınıyor ve bunun TL lik kısmı çeşitli sebeplerden iade ediliyor. 3. Dönem sonunda yapılan envanter sonucu işletmede TL değerinde ticari mal stoku olduğu belirleniyor. Satılan ticari mal maliyetinin hesaplanması Dönem başı mal mevcudu Dönem içi net ticari mal alışı (+) Brüt Alışlar Alış İadesi (-) Dönem sonu ticari mal mevcudu ( ) Satılan Ticari Mallar Maliyeti Örnek: 1 Aralık 2008 tarihinde TL lik ticari mal stoku bulunan bir işletmenin, Aralık 2008 döneminde ticari mal hareketleri aşağıdaki gibidir aralık 2008 tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal, fatura tutarına 1 ay vadeli bono düzenlenerek satın alınıyor aralık 2008 tarihinde satış değeri TL (%15 KDV hariç) olan mal, karşılığında çek alınmak suretiyle satılıyor Aralık 2008 tarihinde satış değeri TL olan mal, karşılığında 2 ay vadeli bono alınarak satılıyor Aralık 2008 tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal, fatura tutarına çek verilerek satın alınıyor. 83

84 5. 25 Aralık 2008 tarihinde satış değeri TL (%15 KDV hariç) olan mal, müşteri Akınlar A.Ş.ne kredili olarak satılıyor Aralık 2008 tarihinde satış değeri TL (%15 KDV hariç) olan mal, peşin olarak satılıyor Aralık 2008 tarihi itibariyle yapılan envanter sonucu işletmede, TL maliyet değerinde ticari mal stoku olduğu belirleniyor. Yevmiye Kayıtları Yukarıda yapılan kayıtların incelenmesinden de anlaşılacağı gibi satışların maliyet kayıtları yapılmamıştır. Dönem boyunca yapılan satışlara ilişkin maliyet kayıtları ise toplu olarak yapılacaktır. Bunun için önce satışların maliyetinin belirlenmesi gerekmektedir. Satılan ticari mallar maliyetinin hesaplanması: Dönem Başı Mal Mevcudu Dönem içi net ticari mal alışı (+) Dönem sonu mal mevcudu (-) ( ) 84

85 Satılan Ticari Mallar Maliyeti Mal satışlarına ilişkin dönem sonunda yapılan maliyet kaydından sonra, ilgili hesapların defterikebir kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır. Satışlara ilişkin maliyet kaydının yapılmasından sonra 153 TİCARİ MALLAR hesabının borç kalanı, işletmede mevcut olan dönem sonu mal mevcudunu ( = TL) göstermektedir. Satış iadesi: Satılan malın tamamı ya da bir kısmı çeşitli sebeplerle iade edilebilir. Satılan malın iade edilmesine muhasebe kayıtları açısından bakıldığında, satış kayıtlarının yapılmasında uygulanan yöntemin önemi vardır. Çünkü satıştan iade, muhasebe kayıtları açısından bir düzeltme işlemidir. Bu sebeple iade işlemine ilişkin düzeltme kaydı, aralıklı ve sürekli envanter yöntemine göre farklılık gösterecektir. Satış kaydı aralıklı envanter yöntemine göre yapılmış ise sadece satış kaydını düzeltecek bir iade kaydı yapılacaktır. Satış kaydı sürekli envanter yöntemine göre yapılmış ise satışa ilişkin maliyet kaydının da düzeltilmesi gerekecektir. 85

86 Örnek: tarihinde müşteri, Noya A.Ş.ye TL lik (%15 KDV hariç) mal, fatura kredili olarak satılıyor. İşletme, mal hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre muhasebeleştirmektedir tarihinde, müşteri, satılan malın TL lik (%15 KDV hariç) kısmını sipariş şartlarına uymadığı gerekçesi ile iade ediliyor. İade bedeli müşterinin hesabından düşülüyor. İade işlemi bir anlamda daha önceden yapılmış olan satış işleminin iptali anlamına gelmektedir. Bu sebeple satış iadesi kaydını, satış kaydının iptali biçiminde düşünmek mümkündür. Yani 600 ve 391 nolu hesaplara borç, 120 nolu hesaba alacak kaydederek iade kaydı yapılabilir. Ancak, Tekdüzen Muhasebe Sistemi gereği, satış iadeleri 600 nolu hesap yerine 610 SATIŞDAN İADELER hesabının borcuna yazılmaktadır. Böylece gelir tablosunda iadeler de açıkça yer almaktadır. Örnek tarihinde müşteri, Noya A.Ş. ye vadeli (senetsiz) TL lik (%15 KDV hariç) mal satılıyor. Satılan malın maliyet değeri TL dir. İşletme, mal hareketlerini sürekli envanter yöntemine göre muhasebeleştirmektedir tarihinde müşteri, satılan malın TL lik (%15 KDV hariç) kısmını sipariş şartlarına uymadığı gerekçesi ile iade ediyor. İade bedeli müşterinin hesabından düşülüyor. İade edilen malın maliyet değeri TL dir. 86

87 Satış iskontoları: Alış iskontosunda olduğu gibi, satışla ilgili faturanın düzenlenip satışın gerçekleşmesinden sonra müşterilere kasa ya da ciro iskontosu yapılabilir. Alıcılara, gerek kasa iskontosu gerekse ciro iskontosu olarak yapılan satış indirimleri 611 SATIŞ İSKONTOLARI hesabının alacağına kaydedilir. Örnek: tarihinde müşteri Tutibay Limited Şirketine, 6 ay vadeli (senetsiz) olarak TL lik (%15 KDV hariç) mal satılıyor tarihinde Tutibay Limited Şirketi müdürü, borçlarını vadeyi beklemeden ödeyebileceklerini bildiriyor. Bunun üzerine TL KDV olmak üzere toplam TL, kasa iskontosu yapılarak kalan kısım tahsil ediliyor. (*) Satış iskontosu, satış işleminin yapıldığı ay içerisinde (aynı KDV döneminde) yapılmadığından iade tutarına ilişkin KDV, 191 nolu hesaba yazılmıştır. Ticari Mallar Envanteri: İşletme, ticari mal satışlarını ister aralıklı, isterse sürekli envanter yöntemine göre izlesin, dönem sonunda mevcut olan ticari mal stoklarını miktar ve değer olarak belirlemek durumundadır. Bu işlem, aralıklı envanter yöntemini uygulayan işletmeler için satışların maliyetini hesaplama açısından önemlidir. Daha öncede açıklandığı gibi aralıklı envanter yöntemini uygulayan işletmelerde satılan ticari malların maliyetini hesaplamak için dönem sonu ticari mallar stokunun değerinin bilinmesine ihtiyaç vardır. İşletme, sürekli envanter yöntemini uyguluyorsa, 153 TİCARİ MALLAR hesabı işletmede olması gereken ticari mallar 87

88 stokunu gösterecektir. Ancak, bu yöntemin uygulanması durumunda da dönem sonu ticari mallar stokunun bilinmesi ve fiili envanter sonucu bulunan stok miktarı ile muhasebe kayıtlarında görülen stok miktarının karşılaştırılarak varsa stok farkının tespiti gerekir. Herhangi bir farkın tespit edilmesi halinde farkın nedenine göre işlem yapılır. Stok sayım noksan ve fazlalıkları, kasa hesabının envanterinde olduğu gibi işleme tabi tutulur. Ticari malların envanteri ile ilgili karşılaşılan bir diğer işlem ise değer düşüklüğüdür. Daha önce de ifade edildiği gibi ticari mallar, maliyet veya piyasa değerinden düşük olanı ile değerlenir. Dönem sonu stok değerinin belirlenmesinde mevcut stokların piyasa değeri maliyet değerlerinin altına düşmüş ise aradaki fark için, temkinli olma kavramı gereğince karşılık ayrılır. 157 DİĞER STOKLAR HESABI İlk madde ve malzeme, yarı mamuller ve ticari mallar kapsamına girmeyen stokların izlendiği hesaptır. Bu kapsamda hurda gibi stok kalemleri yer alabilir. Bu tür stok kalemleri elde edildiğinde söz konusu kıymetler maliyet değeri ile hesabın borcuna yazılır. Satıldığında ya da devredildiğinde yine maliyet değeri ile hesaba alacak yazılır. Diğer stok kalemlerinin satışından doğan karlar 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR hesabına, zararlar ise 659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR hesabına kaydedilir. 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) Doğal afetler (yangın, su basması vs.), teknolojik değişmeler ve moda gibi etkenlere bağlı olarak stokların değerlerinde azalma meydana gelebilir. Bu azalmalar değer düşüklüğü olarak ifade edilir ve bu hesapta izlenir. Bir başka ifade ile stokların piyasa değerinin maliyet değerlerinin altına düşmesiyle ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlendiği hesaptır. Stok değer düşüklüğü tespit edildiğinde 654 KARŞILIK GİDERLERİ hesabına borç, 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI hesabına alacak yazılır. Karşılık ayrılan stok kaleminin satılması halinde; ilgili stok hesabının alacağı ile karşılaştırılarak daha önce ayrılan karşılık 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR hesabına aktarılarak kapatılır. Örnek: tarihinde, muhasebe kayıtlarına maliyet değeri TL olan bir ticari malın piyasa değerinin TL olduğu ( TL stok değer düşüklüğü) envanter sırasında belirleniyor. Stok değer düşüklüğü karşılığı gerçekte bir pasif hesaptır. Ancak, şüpheli ticari alacaklar hesabında olduğu gibi, bilançonun aktifinde (-) eksi olarak yer alır tarihinde değer düşüklüğü olan malın tamamı TL ye (%15 KDV hariç) peşin olarak satılıyor. 88

89 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI Yurt içi ya da yurt dışından satın alınmak üzere verilen stok siparişleri ile ilgili olarak yapılan avans ödemesinin izlendiği hesaptır. Avans olarak yapılan ödemeler hesabın borcuna, siparişlerin teslim alınmasında ise hesabına alacağına yazılır. Örnek: tarihinde satıcı S. Vural dan TL lik ticari malın alınması için sözleşme yapılmış ve mal bedelinin %60 ı avans olarak ödenmiştir tarihinde mal teslim alınmış, %15 KDV ile birlikte kalan tutar satıcıya nakden ödenmiştir. Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları Bu grup, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek aylara ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak gelirlerden oluşur. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıdaki gibidir. 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER HS. 181 GELİR TAHAKKUKLARI HS. 89

90 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER HESABI Bu hesap, peşin ödenen ve gelecek döneme ait olduğu için, içinde bulunulan dönemde gider yazılmaması gereken giderlerin izlendiği hesaptır. Bilindiği gibi dönemsellik kavramı gereğince giderler, kendi dönemlerinde gider olarak kaydedilir. Muhasebede tahakkuk (gerçekleşme) esası geçerli olduğundan dolayı bir giderin kaydedilmesinde hangi dönem ödendiği değil, ait olduğu dönem önemlidir. Bu sebeple, gelecek dönemlere ait bir gider ödendiğinde, ödenen tutar kendi dönemine kadar bekletilir. Peşin ödenen bir giderin kendi dönemine kadar bekletilebilmesi için bu hesap kullanılır. Peşin ödenen gider gelecek yıllara ait ise 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER hesabına kaydedilir. Gelecek döneme ait olduğu halde peşin ödenen giderler ait oldukları döneme kadar bekletilmek üzere bu hesabın borcuna yazılır. Bu hesapta bekletilen peşin ödenmiş giderler, ait olduğu dönem geldiğinde; ilgili gider hesabının borcuna, bu hesabın alacağına yazılır. Örnek: İşletme, 1 Ekim Eylül 2009 tarihlerini kapsayan dönem için yönetim binasını muhtemel tehlikelere karşı sigortalatıyor. Bir yıllık sigorta bedeli olan TL yi peşin olarak ödüyor. Örneğimize göre, bir yıllık sigorta döneminin birisi 2008, diğeri 2009 yılı olmak üzere iki muhasebe dönemini ilgilendirdiği görülmektedir. Sigorta priminin tamamı 1 Ekim 2008 tarihinde ödenmiş olmasına rağmen bu giderin; TL si 2008 yılı TL si de 2009 yılı muhasebe dönemine aittir. Dolayısı ile işletme, 2008 yılı muhasebe dönemi içinde olduğu için o döneme ait olan TL yi 2008 yılında gider yazacak, gelecek döneme (2009 yılına) ait olan TL yi de 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER hesabı aracılığı ile 2009 yılına devredecektir tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında 180 nolu hesabın envanteri yapılırken bu hesaptaki TL nin tamamının 2008 yılına ait olduğu anlaşılacaktır. Bu durumda 180 nolu hesaptaki TL nin tamamı gider hesabına aktarılacaktır. Bu kayıtla 2008 yılına ait olan sigorta giderleri, muhasebenin dönemsellik kavramı gereği ait olduğu döneme (yani 2008 yılına) gider olarak yazılmıştır. (2008 yalına ait olan sigorta gideri 1 Ekim 2008 tarihinde180 nolu hesap yerine 770 nolu hesaba yazılabilirdi. Bu durumda yukarıdaki envanter kaydına gerek duyulmayacaktı.) 90

91 Dönem sonu envanter sırasında yapılacak diğer bir işlem ise 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER hesabı ile ilgilidir tarihinde 280 nolu hesabın evanteri sırasında bu hesapta yer alan TL lik giderin 2009 yılına ait olduğu anlaşılacaktır. 280 nolu hesap bir duran varlık hesabı olduğundan, bir yıldan daha uzun sürede gidere dönüşecek unsurları içermesi gerekir. Oysa, tarihi itibariyle düzenlenen bir bilançoda 2009 yılına ait peşin ödenmiş bir gider, 180 nolu hesapta yer almalıdır. Aksi takdirde, dönen varlık unsuru olan bir kalem duran varlık grubunda yer alır, bu da tekdüzen muhasebe sistemine aykırı olur. Bu sebeple 280 nolu hesapta yer alan ve tamamı 2009 yılına ait olan TL nin 180 nolu hesaba aktarılması gerekir. Yeni dönemde diğer bilanço hesapları gibi 180 nolu hesap da yeniden açılacaktır. Böylece 2009 yılına ait olduğu halde 2008 yılında ödenen sigorta gideri, ait olduğu döneme kadar bekletilmiştir tarihinde yapılacak envanter işlemleri sırasında, 180 nolu hesapta yer alan TL, ait olduğu dönem geldiği için ilgili gider hesabına aktarılır ve 2009 yıllarında yapılan muhasebe kayıtlarına bakıldığında ödenen TL tutarındaki sigorta giderinin; TL sinin 2008 yılına, TL sinin de 2009 yılına gider yazılmış olduğu görülür. 181 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI İçinde bulunulan muhasebe döneminde ortaya çıkmış olmakla birlikte 3. kişilerden tahsili ya da bunların adına borç kaydı gelecek hesap döneminde yapılacak gelirlerin izlendiği hesaptır. Bu hesaba bilanço tarihi itibariyle bir yıl içinde tahsil edilebilecek tutarlar yazılır. Dönem sonlarında, döneme ait olarak hesaplanacak tutarlar ilgili hâsılat ve gelir hesapları karşılığında bu hesaba borç yazılır. Sonraki dönemlerde, gelirin tahsil edilmesi ya da alacakların kesinleşmesiyle, söz konusu tutarlar hesabın alacağına kaydedilir. Örnek: İşletme faaliyet binasında bulunan konferans salonunu, 01 Kasım 2009 tarihinde bir eğitim ve danışmanlık kuruluşuna 3 ay süreyle kiraya vermiştir. Sözleşme gereğince aylık TL (%15 KDV hariç) kira bedeli, kira döneminin sonu olan 31 Ocak 2010 tarihinde tahsil edilecektir. Örneğimize göre 3 aylık kira döneminin ilk iki ayı (Kasım ve Aralık) 2009 yılı muhasebe dönemine, bir ayı (Ocak) ise 2010 yılı muhasebe dönemine aittir. 91

92 tarihinde yapılacak envanter kaydı Dönemsellik kavramına göre Kasım ve Aralık aylarına ait TL tutarındaki kira geliri 2009 yılına aittir. Bu sebeple söz konusu kira tutarı tarihinde tahakkuk yoluyla gelir yazılmalıdır tarihinde yapılacak kayıt 190 DEVREDEN KDV HESABI Bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devredilen katma değer vergisinin kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. 191 İNDİRİLECEK KDV hesabının 391 HESAPLANAN KDV hesabı ile karşılaştırılmasından sonraki bakiyesi, KDV dönemi sonlarında söz konusu hesaba karşılık bu hesaba borç; izleyen KDV dönemi ya da dönemlerinde yapılacak indirimler ise alacak kaydedilir. 191 İNDİRİLECEK KDV HESABI Her türlü mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen KDV nin kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. Mal ve hizmet alımları sebebiyle ödenen katma değer vergisi hesabın borcuna yazılır. Mevzuata göre yapılan indirimler ve düzeltmeler hesabın alacağına yazılır. Hesap, her ay sonunda (KDV dönemi sonu) tahsil edilen katma değer vergisinin izlendiği 391 HESAPLANAN KDV hesabı ile karşılaştırılır. İndirilecek KDV, hesaplanan KDV den fazla olması durumunda aradaki fark bir sonraki KDV döneminde indirilmek üzere, 190 DEVREDEN KDV hesabına aktarılır. Hesaplanan KDV nin indirilecek KDV den fazla olması durumunda ise aradaki fark ödenmek üzere 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabına aktarılır. Örnek: 92

93 tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal, peşin olarak satın alınıyor tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal, peşin olarak satılıyor tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal, peşin olarak satın alınıyor tarihinde işletmeye ait bilgisayarın bakım gideri için TL (%15 KDV hariç) ödeniyor. Yevmiye Kayıtları İşletme, ay içerisinde mal ve hizmet alımları sebebiyle TL KDV ödemiş, buna karşılık mal ve hizmet teslimleri dolayısıyla 750 TL KDV tahsil etmiştir. Bu durumda TL lik KDV indirme hakkına sahip iken ancak 750 TL lik kısmını indirebilecektir. Aradaki fark TL ( ), bir sonraki ayda indirilmek üzere, 190 DEVREDEN KDV hesabına kaydedilecektir. Ay sonunda aşağıdaki yevmiye kaydı yapılır. 93

94 Örnek: İşletmenin 2008 Mart ayı sonunda 191 İNDİRİLECEK KDV ve 391 HESAPLANAN KDV hesaplarının durumu aşağıdaki gibidir. İşletme, 2008 yılı mart ayı içerisinde mal ve hizmet alımları nedeniyle TL, KDV ödemiş, buna karşılık mal ve hizmet teslimleri dolayısıyla TL, KDV tahsil etmiştir. Bu durumda TL ( ) ödenecek KDV ortaya çıkmıştır TL tutarındaki KDV yi vadesinde ödemek üzere, 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabına kaydedecektir. Ay sonunda aşağıdaki yevmiye kaydı yapılır. KDV ödendiğinde (01-29 Nisan 2008 tarihleri arasında) aşağıdaki yevmiye kaydı yapılır. 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HESABI Vergi kanunları gereğince işletme adına peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek kurumlar, gelir ve diğer vergiler ile fonların izlendiği hesaptır. Peşin ödenen vergiler ve fonlar hesaba borç, mahsup işlemleri yapıldığında ise alacak kaydedilir. Gerçek kişi işletmelerinde işletme sahibi ya da ortakları yıllık gelir vergisi mükellefidirler. Bir başka ifadeyle yıllık gelir vergisi mükellefi işletme değil, sahip ya da ortaklarıdır. 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR hesabı gerçek kişi işletmelirinden daha çok kurumlar vergisi mükellefleri (Anonim şirket, Limited şirket gibi) tarafından kullanılır. Gerçek kişi işletmelerinde ödenen peşin vergi (Geçici vergi) ve fonlar, dönem sonunda 193 nolu hesaptan 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR hesabına aktarılır. Örnek: 94

95 Noya A.Ş. 19 Mart 2008 Tarihinde TL, geçici vergi ödemesi yapmıştır. Dönem boyunca ödenen geçici vergi ve fonlar 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR hesabına kaydedilir tarihinde hesabın kalanı 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR hesabına devredilir. Yukarıdaki örneğin dönem sonu kaydı aşağıdaki gibi olacaktır. Gerçek kişi işletmelerinde işletme sahibi adına peşin ödenen vergi ve fonlar 193 nolu hesap yerine doğrudan 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR hesabına da yazılabilir. 195 İŞ AVANSLARI HESABI İşletme personeline veya personel dışındaki kişilere işletme adına mal ve hizmet satın alması, gider ve ödemeleri yapması için verilen iş avanslarının izlendiği hesaptır. Avans verildiğinde hesaba borç, avansın kapatılmasında ise hesaba alacak yazılır. 196 PERSONEL AVANSLARI HESABI İşletme personeline ücret ve yolluklarından mahsup edilmek üzere verilen avansların izlendiği hesaptır. Avans verildiğinde hesaba borç, avansın kapatılmasında ise hesaba alacak yazılır. Duran Varlıklar Bu hesap grubu; bir yıl veya normal faaliyet döneminden daha uzun süre, işletme faaliyetlerinde kullanmak amacıyla elde edilen varlıklarla, bilanço tarihi itibarıyla bir yıldan daha uzun sürede paraya çevrilmesi, tahsili veya tüketilmesi öngörülen varlıkları kapsar. 220 ALICILAR HS 221 ALACAK SENETLERİ HS. 222 ALACAK SENETLERİ REESKONTU HS.(-) 226 VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR 229 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-) Bu grupta yer alan hesapların işleyişi temelde Dönen Varlıklar içerisinde yer alan 12 Ticari Alacaklar grubundaki hesaplarla aynıdır. Bilanço tarihi itibariyle vadesi 1 yılın altına düşenle, dönen varlıklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılırlar. 95

96 Örnek: İşletme, 5 ağustos 2008 tarihinde TL ye (%15 KDV hariç) senetle mal satıyor. Satış karşılığında aldığı senetlerin tutar ve vadeleri aşağıda gösterilmiştir. Senet Tutarı Vade TL 1 Aralık TL 1 Aralık TL 1 Aralık 2010 Senetler vadelerinde tahsil edilmiştir. Yukarıda ki satış işlemi sonucu alınan senetlerin kaydedilmesi ve tahsil edilmesi ile ilgili muhasebe kayıtları ve yapılacak dönem sonu işlemleri şu şekilde olacaktır. Vadesi, satışın yapıldığı yılın sonuna kadar olan senetler 121 ALACAK SENETLERİ hesabına, daha sonraki yıl ya da yıllarda tahsil edilecek olanlar 221 ALACAK SENETLERİ hesabına kaydedilir. Yıl sonunda bilanço tarihi itibariyle vadesi bir yılın altına düşen alacaklar, 221 nolu hesaptan 121 nolu hesaba aktarılarak dönen varlık grubuna alınır. Alacak senetleri karşılığında mal satışının yevmiye kaydı 1 Aralık 2008 vadeli ilk senedin tahsili ile ilgili yevmiye kaydı tarihinde yapılması gereken envanter kaydı Dönem sonu envanter işlemlerinde 221 ALACAK SENETLERİ hesabının envanteri yapılırken bu hesapta yer alan TL tutarındaki alacağın vadesinin 2009 yılında olduğu görülecektir tarihi itibariyle bakıldığında bu alacağın vadesi bir yılın altındadır. Vadesi bir yılın altında olan alacakların ise bilânçoda dönen varlık grubu içerisinde yer alması gerekmekteydi. Oysa, 221 ALACAK SENETLERİ hesabı bir duran varlık hesabıdır. Bu durumda söz konusu TL nin, 221 numaralı hesaptan 121 nolu hesaba aktarılması gerekir. 96

97 1 Aralık 2009 vadeli ikinci alacak senedinin tahsili 31 Aralık 2009 tarihinde yapılması gereken envanter işlemi ve yevmiye kaydı Dönem sonu envanter işlemlerinde 221 ALACAK SENETLERİ hesabının envanteri yapılırken bu hesapta yer alan TL tutarındaki alacağın vadesinin 2010 yılına ait olduğu görülecektir tarihi itibariyle bakıldığında, 2010 yılı içinde tahsil edilecek olan senetli alacakların vadeleri bir yılın altındadır. Bu durumda, TL lik senetli alacağın, 221 nolu hesaptan 121 nolu hesaba aktarılması gerekir yılı bilânçosunda görülen 1 Aralık 2010 vadeli TL değerindeki senet vadesinde tahsil edildiğinde, tarihli bilânçoda yer almayacaktır. 1 Aralık 2001 vadeli 3. alacak senedinin tahsili Örnek Bir işletmenin tarihi itibariyle 220 ve 221 nolu hesaplarının toplamları aşağıda görüldüğü gibidir. Dönem sonu envanter işlemleri sırasında 220 nolu hesapta yer alan TL lik senetsiz alacak ile 221 nolu hesapta yer alan TL lik senetli alacağın vadelerinin 2009 yılında dolacağı tespit edilmiştir. 97

98 Diğer Alacaklar İşletmenin ticari alacaklar dışında kalan ve vadeleri bir yıldan uzun olan alacaklar bu grupta yer alır. 22 Ticari alacaklar grubunda olduğu gibi, bilanço tarihi itibariyle vadeleri bir yılın altına düşen bu tür alacaklar dönen varlıklar grubunda yer alan 13 Diğer alacaklar alt grubundaki ilgili hesaplara devredilir. Diğer alacaklar grubunda yer alan bazı hesaplar aşağıda sıralanmıştır. 231 ORTAKLARDAN ALACAKLAR HS. 235 PERSONELDEN ALACAKLAR HS. 236 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR HS. Mali Duran Varlıklar Uzun vadeli amaçlarlar veya yasal zorunluluklar nedeniyle elde tutulan ya da bir yıllık süre içinde paraya dönüşme niteliğini kaybetmiş uzun vadeli menkul kıymetler bu gurupta izlenir. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda verilmiştir. 240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER HS. 242 İŞTİRAKLER HS. 245 BAĞLI ORTAKLIKLAR HS. 248 DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR HS. 240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER HESABI İştiraklerdeki sermaye payları hesabında aranan asgari şartları taşımadığı için iştirakler hesabına yazılamayan, ancak işletmede uzun vadeli tutulması amaçlanan hisse senetleri bu hesapta izlenir. Ayrıca, hisse senetleri dışında kalan uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklarla veya paraya çevrilme özelliği kaybolduğu için elde tutulan menkul kıymetler bu hesapta izlenir. Menkul kıymetler elde edildiğinde hesaba borç, herhangi bir şekilde elden çıkarıldığında alacak yazılır. Örnek: İşletme, Y Anonim Şirketinin Çıkardığı ve %5 lik sermaye payı ile oy hakkını temsil eden TL değerindeki adet hisse senedini, tarihinde satın alıyor. İşletmenin bu hisse senetlerini satın almaktaki maksadı, söz konusu şirketin yönetimine katılma hakkı elde etmektir. İşletme, söz konusu hisse senetlerini geçici bir yatırım amacıyla almış olsaydı, 110 HİSSE SENETLERİ hesabına borç yazılırdı. Oysa hisse senetleri uzun vadeli bir yatırım amacıyla satın alınmıştır. Ayrıca, alınan hisselerin oy hakkının %10 un altında olması sebebiyle de iştirak ilişkisi oluşmamıştır. Bu durumda alınan hisse senetleri 240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER hesabına borç yazılacaktır. 98

99 242 İŞTİRAKLER HESABI İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya ortaklık paylarının izlendiği hesaptır. Bu hesap, bir ortaklıktaki en fazla %50 oranında olan sermaye payları veya oy haklarının izlenmesinde kullanılır. İştirak edilen ortaklıklarda, iştirak ilişkisinden bahsedebilmek için sermaye payı dikkate alınmaksızın sahip olunan oy hakkı veya yönetime katılma hakkının en az %10 oranında bulunması gerekir. Hisse senedi elde edildiğinde veya iştirak için sermaye taahhüdünde bulunulduğunda hesaba borç, elden çıkarılması halinde de alacak yazılır. Örnek: İşletme, N Anonim Şirketinin %20 sermaye payı ve oy hakkını temsil eden TL değerindeki hisse senetlerini (iştirak amacı ile) tarihinde satın alıyor. Örnek: İşletme, Y Anonim Şirketinin %5 sermaye payı ve oy hakkını temsil eden TL değerindeki adet hisse senidini satın almış ve bu payın iştirak için yeterli olmaması sebebiyle 240 BAĞLI MENKUL KIYMETLER hesabına kaydetmiş durumdadır tarihinde aynı şirketin TL değerindeki adet hisse senedini de satın alarak söz konusu payını %15 e çıkarmıştır. 245 BAĞLI ORTAKLIKLAR HESABI İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak %50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerin sermaye paylarının izlendiği hesaptır. Bağlı ortaklığın sahipliğinin belinlenmesinde, yukarıdaki ölçülerden yönetim çoğunluğunu seçme hakkı esas alınır. 99

100 Hisse senedi elde edildiğinde veya sermaye taahhüdünde bulunulduğunda hesaba borç, elden çıkarılması halinde de alacak yazılır. Örnek: İşletme K Anonim Şirketinin %60 sermaye payını temsil eden TL değerindeki hisse senetlerini tarihinde satın alarak yönetimin çoğunluğunu seçme hakkını da elde etmiştir. 248 DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR Yukarıda belirtilen hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen diğer mali duran varlıkların izlendiği hesaptır. Diğer mali duran varlıklar elde edildiğinde hesaba borç, herhangi bir şekilde elden çıkarıldığında ise alacak yazılır. Maddi Duran Varlıklar İşletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık kalemlerinin ve bunlarla ilgili birikmiş amortismanların izlendiği hesap grubudur. Maddi duran varlıklar grubunda yer alan hesaplar aşağıda görüldüğü gibidir. 250 ARAZİ VE ARSALAR HS 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ HS 252 BİNALAR HS 253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HS 254 TAŞITLAR HS 255 DEMİRBAŞLAR HS 256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR HS 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS (-) 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HS 259 VERİLEN AVANSLAR HS Bir varlığın maddi duran varlıklar hesap grubunda yer alabilmesi için şu hususların olması gerekir; Maddi bir yapıya sahip olması, İşletmenin kişiliğine ait olması, İşletmenin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilmiş olması, Kullanım süresi boyunca satışının düşünülmemesi, Normal şartlarda ömrünün 1 yıldan fazla olması. 257, 258 ve 259 numaralı hesaplar dışında kalan maddi duran varlık hesapları; satın alma, devir, inşa veya imal bedelleri ile borçlandırılır. Satılan, devredilen veya kullanma yeteneğini kaybedenler ise alacak kaydı ile hesaplardan çıkartılır. 100

101 Maddi Duran Varlıkların Elde Edilmesi: Maddi duran varlıklar elde etme maliyetleri ile kaydedilir. Elde etme maliyeti satın alma bedeli ile varlığın kullanılabilir hale getirilebilmesi için yapılan tüm giderleri (taşıma, montaj gibi) içerir. Bir maddi duran varlık kayıtlara alındıktan sonra onu hizmet verir ya da çalışır durumda tutmak için yapılan (bakım-onarım gibi) giderler maliyete eklenmez. Bunlar dönem gideri olarak sonuç hesaplarına yazılır. Ancak, maddi duran varlığın yararlı ömrünün artıran veya hizmet kapasitesini genişleten nitelikteki giderler, varlığın maliyetine eklenir. Örneğin; işletme, aktifine kayıtlı 5 katlı bir bina için asansör yaptırmış ise asansör için yapılan giderler binanın maliyetine eklenir. Satın alma yoluyla elde edilen duran varlıklar için ödenen KDV nin tamamı ilgili olduğu dönemde indirilir (4369 sayılı kanunla yapılan değişiklik). Örnek: 10 Ocak 2008 tarihinde işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere TL (%15 KDV hariç) değerindeki bir bilgisayar, fatura bedeli karşılığında düzenlenen bir çek ile satın alınıyor. Maddi duran varlıkların üretim veya inşa yoluyla elde edilmesi halinde yapılan giderler geçici olarak 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR hesabına kaydedilir. Ödenen KDV ise 191 İNDİRİLECEK KDV hesabına kaydedilerek ilgili dönemde indirilir. Üretim veya inşa işleminin tamamlanması ile 258 nolu hesapta toplanan giderler ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılır. Bu aktarma esnasında herhangi bir KDV tahakkuku yapılmaz (konuya ilişkin uygulama örneği 258 nolu hesabın inceleneceği kısımda verilmiştir). Maddi Duran Varlıklarda Amortisman Amortisman kavramı, bir duran varlığın aşınma, yıpranma veya eskime payını ifade etmek için kullanılmaktadır. İşletme, faaliyetlerinde kullanılmak üzere elde edilen maddi duran varlıklar normal şartlarda bir yıldan daha uzun sürelerde kullanılırlar. Bu sebeple, duran varlık bedellerinin de onun yararlı (ekonomik) ömrü boyunca gider yazılması muhasebenin dönemsellik kavramının gereğidir. Bu şekilde maddi duran varlık bedeli, varlığın kullanıldığı muhasebe dönemlerine dağıtılarak gider yazılmış olacaktır. Örneğin; satın alınan ve yararlı ömrü 5 yıl olan bir demirbaş için TL ödenmiş ise bunun tamamı satın alma işleminin yapıldığı muhasebe döneminde değil, onun yararlı ömrü olan 5 yıl boyunca gider yazılacaktır. Amortisman tutarının hesaplanması Amortisman tutarının hesaplanmasında çeşitli usul ya da yöntemler esas alınabilir. Burada, Vergi Usul Kanunu nda yer alan ve yaygın bir uygulama alanı bulan yöntemler üzerinde durulmuştur. Bu yöntemler, Normal amortisman yöntemi ve azalan bakiyeler yöntemi olmak üzere iki şekilde incelenecektir. 101

102 Normal Amortisman Yöntemi Bu yöntem eşit tutarlı amortisman yöntemi olarak da ifade edilmektedir. Bu yöntemde amortisman tutarını hesaplamak için maddi duran varlığın değerine sabit bir amortisman oranı uygulanır. Bir başka yol ise varlığın değerinin ekonomik ömre bölünmesi şeklindedir. Örnek: İşletme, 2008 yılında TL ye bir bilgisayar satın alıyor. Demirbaşın ekonomik ömrü 5 yıl olarak belirleniyor. Yıllar Yıllık Amortisman Tutarı Birikmiş Amortisman Kalan Değer 2008 (1. yıl) (2. yıl) (3. yıl) (4. yıl) (5. yıl) Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi demirbaş, eşit tutarlarda ayrılan amortismanla 5. yılın sonunda tamamen amorti edilmiştir. Amortisman oranını bulmak için; Amortisman oranı = 1 / Ekonomik Ömür 1 / 5 = %20 dir. Yıllık amortisman tutarı ise; x %20 = TL dir. VUK a göre, amortismana tabi iktisadi kıymetlere uygulanacak normal amortisman oranı, %20 oranından fazla olmamak şartıyla mükellefler tarafından serbestçe tespit edilebilmektedir. Yani, mükellefler, amortismana tabi bir varlık için %20 ye kadar diledikleri oranı kullanabilirler. Örneğin, bir demirbaş için %10 oranını kullanarak 10 yılda amorti edebilir. Ancak, %20 nin üzerinde bir oranı uygulamaları halinde %20 lik oranı aşan yıllık amortisman tutarı, vergi mevzuatı açısından kanunen kabul edilmeyen gider olur. Arazi ve binalar ile %20 den daha yüksek bir oranda amortismana tabi tutulacak varlıklara ilişkin amortisman oranları için Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan olunan amortisman oranları uygulanır. Binalar için bu oran %2 dir. Ayrıca, doğal afetler, teknolojik gelişmeler gibi sebeplerle bir varlığın değerinde önemli derecede düşüşler meydana gelmesi halinde, mükellefin başvurusu üzerine, Maliye Bakanlığı olağanüstü amortisman oranı da belirleyebilmektedir. Azalan Bakiyeler Yöntemi Kalan değerler üzerinden amortisman yöntemi olarak da ifade edilen bu yönteme ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır. Normal amortisman oranının 2 katı alınır. Vergi mevzuatı açısından bu oran %40 ı geçemez. Örneğin, normal amortisman oranı olarak %10 tespit edilmiş ise bu yöntemde uygulanacak amortisman oranı; (%10 x 2) = %20 olur. Normal amortisman oranı %20 ise bu yöntemde uygulanacak oran; (%20 x 2) = %40 olur. Amortisman oranı net değer (kalan değer) üzerinden uygulanır. Net değer, varlığın kayıtlı değerinden daha önce ayrılmış olan birikmiş amortismanların çıkarılması ile elde edilir. Son yılda kalan değerin tamamı amortisman olarak yazılır. Amortisman süresinin hesaplanmasında normal amortisman oranı kullanılır. Yani azalan bakiyeler yöntemi için tespit edilen amortisman oranı %40 ise bunun yarısı (%40 / 2) = %20 normal 102

103 amortisman oranıdır. Süre de yukarıda verilen formülden yararlanılarak bu orana göre hesaplanır. Örnek Yukarıda verilen örnek için azalan bakiyeler yönteminin uygulanması halinde, yıllar itibariyle amortisman tutarları aşağıdaki gibi olacaktır. Ekonomik Ömür: 1/ %20 = 5 yıl. Bu yöntemle uygulanacak olan amortisman oranı: (%20 x 2 = %40 tır. İşletmenin TL ye satın aldığı ve ömrü 5 yıl olarak tahmin edilen (bir önceki örnek) demirbaş için azalan bakiyeler yöntemine göre hesaplanan amortisman tutarları şu şekilde olacaktır. Yıllar Net Değer Yıllık Amortisman Tutarı Birikmiş Amortisman 2008 (1. yıl) (2. yıl) (3. yıl) (4. yıl) (5. yıl) Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi bu yöntemde de demirbaş, 5. yılın sonunda tamamen amorti edilmiştir. Ancak, yıllar itibariyle amortisman tutarları değişmektedir. Bu yöntem, ilk yıllarda yapılan yatırımın daha büyük bir kısmının vergi açısından gider yazılmasına imkan sağlayarak işletmeleri yatırım yapmaya teşvik etmektedir. Amortisman Kaydı: Yıllık olarak hesaplanan amortismanlar, maddi duran varlığın kullanıldığı işletme faaliyetine göre ilgili gider hesabının borcuna, 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hesabının ise alacağına yazılır. Örnek: Yukarıda verilen örnekte 2008 yılı için hesaplanan demirbaş amortismanı TL idi. Bunun muhasebe kaydı aşağıdaki biçimde olacaktır. Bu kayıtla TL değerinde olan demirbaşın TL lik kısmı, 2008 yılında gidere dönüştürülmüştür. Maddi Duran Varlıkların Yeniden Değerlenmesi Yüksek enflasyon ortamında maddi duran varlıklar aktife alındıktan çok kısa bir süre sonra, maliyet değerleri, gerçek değerlerinin altında kullanılmaktadır. Bu sebeple, maddi duran varlıklar bilançoda gerçek değerleri ile gösterilememektedir. Maddi duran varlıkların 103

104 üzerindeki enflasyon etksini gidermek amacıyla, söz konusu varlıklar yeniden değerlemeye tabi tutulur. Yeniden değerleme sonucu maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri enflasyondan etkilenme derecesine göre artırılır. Böylece bilançoda daha gerçekçi değerde görünmesi sağlanır. Maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinde yeniden değerleme sonucu meydana gelen artışlar gerçek bir değer artışı ya da kar değildir. Bir başka ifade ile bu artışların sebebi, paranın değer kaybıdır. Yeniden değerleme işlemi de enflasyon sebebiyle yapılan bir düzeltme işleminden başka bir şey değildir. Yeniden değerleme sonucu maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinde meydana gelen artışlar, bilançoda varlıkların tutar olarak artmasına sebep olacaktır. Bu artışların pasifteki karşılığı ise yukarıda açıklanan sebepten dolayı, bir düzeltme işlemi olarak öz kaynaklar grubundaki 522 MADDİ DURAN VARLIK YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI hesabına yazılır. İşletmeler maddi duran varlıkları için daha önce ayırmış ve 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hesabına yazmış oldukları varlığın amortisman tutarlarını da yeniden değerleyebilirler. Birikmiş amortismanların da yeniden değerlemeye tabi tutulması durumunda, 522 nolu hesaba yazılacak değer artışı tutarı net değer artışı olur. Bu tutar, varlık için hesaplanan artıştan, birikmiş amortisman için hesaplanan artışın çıkarılması ile bulunur. Vergi mevzuatı açısından bir maddi duran varlığın yeniden değerlemeye tabi tutulabilmesi için; Amortismana tabi olması Yeniden değerlemenin yapıldığı yıldan önce aktife alınmış olması gerekmektedir. Yeniden değerleme için kullanılacak oran (yeniden değerleme oranı) her yıl T.C. Maliye Bakanlığı tarafından belirlenerek ilan edilmektedir. Örnek: tarihi itibariyle yeniden değerlemeye tabi tutulacak demirbaş ve buna ait birikmiş amortisman hesabının son durumu aşağıda verilmiştir Yılı için ilan edilen yeniden değerleme oranının %60 olduğunu varsayalım tarihinde demirbaş için normal amortisman yöntemine göre %20 oranında amortisman ayrılıyor. Yeniden değerlemeye ilişkin hesaplamalar Hesap Kayıtla Değer x Oran = Değer Artışı Demirbaş % Birikmiş Amortisman % Ne Değer Artışı: = Yevmiye Defteri Kaydı 104

105 Yeniden değerleme kaydından sonra demirbaşların kayıtlı değeri TL olmuştur. İşletme, amortisman hesaplamasını demirbaşın yeni değeri üzerinden yapabilecektir. (vergi mevzuatı açısından binalar, yeniden değerlemeden önceki değerleri üzerinden amortismana tabi tutulur). Defterikebir Kayıtları Maddi Duran Varlıkların Satılması Maddi duran varlıkların satılması halinde, maddi duran varlığa ilişkin birikmiş amortisman hesabı ile yeniden değerleme değer artışı hesabı da kapatılır. Maddi duran varlık satışından doğan karlar, 679 DİĞER OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR hesabının alacağına, zararlar ise 689 DİĞER OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR hesabının borcuna yazılır. Örnek: İşletme, kayıtlı değeri TL, birikmiş amortismanı TL ve yeniden değerleme değer artışı TL olan bir demirbaşı, tarihinde TL ye (%15 KDV hariç) peşin olarak satıyor. 105

106 Maddi duran varlıklar yenilenmesi amacıyla satılmış ise işletme, maddi duran varlık satışından ortaya çıkan karı, vergi mevzuatı açısından dilerse yenileme fonu olarak 549 ÖZEL FONLAR hesabına yazabilir. Örneğimizdeki demirbaşın, yenilenme amacıyla satıldığı varsayıldığında satış kaydı şu şekilde yapılabilir. 549 ÖZEL FONLAR hesabına alınan bu tutarlar, yeni alınan duran varlık için ayrılan amortisman tutarına bağlı olarak 671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI hesabına, fon bitinceye kadar devredilir. Böylece hesap kapanmış olur. Örneğimizde satılan demirbaşın yerine aynısının tarihinde TL ye (%15 KDV hariç) satın alındığı ve dönem sonunda %20 normal amortisman uygulandığı varsayıldığında konuya ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları aşağıdaki gibi olacaktır. Demirbaşın satın alınması tarihindeki amortisman kaydı 106

107 tarihindeki amortisman kaydı 549 ÖZEL FONLAR hesabındaki yenileme fonlarının gelir hesabına devredilmesi yerine amortisman giderlerinden düşülerek kaydedilmesi de mümkündür. Bu durumda, ve tarihlerindeki amortisman kaydı aşağıdaki biçimde yapılabilir. 107

108 Yukarıdaki kayıtlardan anlaşılacağı gibi amortisman gideri, fon hesabı kapanıncaya kadar yazılmamıştır. Yani mahsup işlemi yapılmıştır. Ancak böyle bir uygulama tek düzen muhasebe sistemi açısından uygun olmaz. Duran varlık yenileme amacıyla 549 ÖZEL FONLARa alınan tutarlar, bu hesapta en fazla 3 yıl bekletilebilir. 3 yıl içinde yeni bir duran varlık satın alınmamış ise bu fon, 671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI hesabına devredilerek kapatılır. 250 ARAZİ VE ARSALAR HESABI İşletmeye ait her türlü arazi ve arsaların izlendiği hesaptır. Arazi ve arsa elde edildiğinde, elde etme maliyetiyle bu hesaba borç, satıldığında ya da herhangi bir şekilde elden çıkarıldığında alacak yazılır. Boş arsa ve araziler için amortisman ayrılmaz. 252 BİNALAR HESABI İşletmeye ait her türlü binaları ve bunların ayrılmaz parçalarının izlendiği hesaptır. Bina satın alındığında veya inşa ettirildiğinde maliyet değeri ile bu hesaba borç, herhangi bir sebeple aktiften çıkarıldığında ise alacak yazılır. Örnek: İşletme, 1 Şubat 2008 tarihinde, faaliyetlerinde kullanılmak üzere TL (%15 KDV hariç) değerindeki bir binayı, peşin olarak satın alıyor. 108

109 253 TESİS MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI Üretimde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazlar ile bunların eklentileri ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçlerinin izlendiği hesaptır. Tesis, makine ya da cihazlar satın alındığında veya inşa ettirildiğinde maliyet değeri ile bu hesaba borç, herhangi bir sebeple aktiften çıkarıldığında ise alacak yazılır. Örnek: İşletme, 5 Nisan 2008 tarihinde, üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzere TL (%15 KDV hariç) değerindeki bir makineyi, peşin olarak satın alıyor. Makinelerin montajı için TL (%15 KDV hariç) tutarındaki gideri peşin ödüyor. 254 TAŞITLAR HESABI İşletme faaliyetlerinde kullanılan tüm kara, deniz ve hava taşıtlarının izlendiği hesaptır. Taşıtlar, satın alındığında, maliyet değeri ile bu hesaba borç, herhangi bir sebeple aktiften çıkarıldığında ise alacak yazılır. Örnek: İşletme, tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanılmak üzere TL (%18 KDV hariç) değerindeki yeni bir kamyoneti peşin bedelle satın alıyor. 255 DEMİRBAŞLAR HESABI İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro, makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap ve mobilya gibi maddi varlıkların izlendiği hesaptır. Demirbaşlar satın alındığında maliyet değeri ile bu hesaba borç, herhangi bir sebeple aktiften çıkarıldığında ise alacak yazılır. Örnek: 1. İşletme, 20 Ocak 2008 tarihinde, TL ye (%15 KDV hariç) yönetim işlerinde kullanılmak üzere bir bilgisayarı peşin olarak satın alıyor. 109

110 2. İşletme, bilgisayar için tarihinde, azalan bakiyeler yöntemine göre amortisman hesaplıyor. Tespit edilen normal amortisman oranı %20 dir. 3. Bilgisayar, 5 Mart 2009 tarihinde, TL ye (%15 KDV hariç) peşin olarak satılıyor. Amortisman oranı %40 (%20 x 2) tır. Birinci yıl için (2008 yılında) azalan bakiyeler yöntemine göre ayrılacak amortisman ise TL ( x %40) dir. 5 Mart 2009 tarihinde (ertesi yıl) bilgisayar satıldığında bilgisayara ilişkin birikmiş amortismanlar hesabının da kapatılması gerekir. Örnek İşletme, tarihinde envanter işlemleri sırasında, kullanım özelliğini yitirmiş ve tamamen amorti edilmiş TL kayıtlı görülen demirbaşlarını, kayıtlardan çıkarma kararı almıştır. 110

111 256 DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR HESABI Yukarıda belirtilen hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen maddi duran varlıkların izlendiği hesaptır. Diğer maddi duran varlıklar elde edildiğinde maliyet değeri ile bu hesaba borç, herhangi bir sebeple aktiften çıkarıldığında ise alacak yazılır. 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-) Maddi duran varlık bedellerinin kullanılabilecek süre içerisinde hesaben yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır. Ayrılan amortismanlar ilgili gider hesabının borcuna, bu hesabın ise alacağına yazılır. Duran varlığın satılması ya da herhangi bir sebeple kayıtlardan çıkarılması halinde hesap, borç kaydı ile kapatılır. Birikmiş amortismanlar hesabı pasif karakterli bir hesap olduğundan alacak kalanı verir. Dolayısıyla bu hesabın, düzenlenen bilançonun pasifinde yer alması gerekir. Ancak, bu hesabın, bilançoda maddi duran varlıklar grubunda eksi (-) olarak yer alması, duran varlıkların net değerinin de görülmesini sağlayarak daha detaylı bilgi sunacaktır. 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI İşletmede yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan her türlü madde ve malzeme ile genel giderlerin izlendiği hesaptır. Maddi duran varlıkların edinilmesi, bazı durumlarda belli bir süreci gerektirebilir. Böyle durumlarda, varlığın edinilmesi ile ilgili olarak yapılan harcamalar doğrudan ilgili varlık hesabına yazılmak yerine 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR hesabının borcuna yazılır. Böylece varlığın edinilmesi ile ilgili harcamalar bu hesapta toplanır. Söz konusu varlığın edinme süreci tamamlandığında ise bu hesapta toplanan harcamalar edinme maliyeti olarak ilgili maddi duran varlık hesabının borcu karşılığında, bu hesabın alacağına yazılır ve hesap kapatılır. Örnek: 1. İşletme, TL maliyet değeri ile kayıtlarında bulunan bir arsa üzerinde yönetim binası yapmaya tarihinde karar veriyor. Binanın inşa edilmesi işlemi için bir müteahhit firma ile TL ye (%15 KDV hariç) anlaşılıyor tarihinde anlaşma gereğince müteahhit firmaya, TL (%15 KDV hariç) birinci hak ediş olarak ödeniyor tarihinde ikinci hak ediş olan TL (%15 KDV hariç) ödemesi yapılıyor tarihinde kesin kabul işlemi yapılarak bina teslim alınıyor. 111

112 259 VERİLEN AVANSLAR HESABI Yurt içinde veya yurt dışından satın alınmak üzere sipariş edilen maddi duran varlıklar ile ilgili yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır. Sipariş ile ilgili yapılan giderler de bu hesapta izlenir. Sipariş verildiğinde hesaba borç, siparişe konu maddi duran varlık teslim alındığında ise alacak kaydedilir. Örnek: 1. İşletme, TL (%15 KDV hariç) değerindeki bir makineyi satın almak üzere üretici firma ile anlaşıyor. Anlaşma gereğince tarihinde sipariş edilen makineye, avans olarak TL ödeniyor tarihinde makine teslim alınıyor. Avans mahsup edildikten sonra kalan borç (KDV ile birlikte) için aynı tutardaki bir müşteri çeki ciro ediliyor. 112

113 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Fiziksel bir varlığı olmayan ve işletmenin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı düşündüğü aktifleştirilmiş giderler ile şerefiye, haklar ve özel maliyetlerin izlendiği hesap grubudur. Maddi olmayan duran varlıklar ya işletme tarafından bir bedel karşılığında elde edilir ya da işletmenin faaliyetleri sonucu ortaya çıkar. Muhasebe kayıtlarında sadece bir bedel karşılığı elde edilenler izlenir. Maddi olmayan duran varlıklar grubunda yer alan hesaplar aşağıda görüldüğü gibidir. 260 HAKLAR HS 261 ŞEREFİYE HS 262 KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HS 263 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HS 264 ÖZEL MALİYETLER HS 267 DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR HS 268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS 269 VERİLEN AVANSLAR HS 260 HAKLAR HESABI İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi bir bedel karşılığı elde edilen hukuki tasarruflar ile işletmeye belirli alanlarda tanınan kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamaların izlendiği hesaptır. Haklarla ilgili ödeme yapıldığında hesaba borç yazılır. Haklar için yapılan ödemeler, yararlanma süresi içinde itfa edilir. Sürenin belli olmaması durumunda 5 yıl eşit taksitlerle itfa edilir. Örnek: İşletme, tarihinde, bir kitabın yayın hakkı konusunda serbest meslek mensubu olan T. Şimşek ile 4 yıllık bir süre için TL bedel üzerinden anlaşıyor. Sorumlu sıfatı ile %15 KDV tahakkuku yapan işletme ayrıca telif bedeli üzerinden %10 gelir vergisi ve gelir vergisi üzerinden de %10 fon payı kesintisi yapıyor. Kesintilerden sonra kalan tutar T. Şimşek e nakden ödeniyor. 113

114 Ödenen TL yararlanma süresi içerisinde yani, dört yılda amorti edilecektir. Birinci yıl sonunda, TL, amortisman gideri olarak yazılacaktır. 261 ŞEREFİYE HESABI Bir işletme devralınırken katlanılan maliyet ile devralınan işletmenin rayiç bedelle hesaplanan net varlıklarının değeri arasındaki olumlu farkların izlendiği hesaptır. Ödenen şerefiye bedelleri, hesabın borcuna kaydedilir. İtfa edilmeleri halinde ise hesabın alacağına yazılır. İtfa işlemi 5 yıl içinde yıllık eşit taksitlerle yapılır. 262 KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen giderlerin aktifleştirilmesinin izlendiği hesaptır. Kuruluş ve örgütlenme giderleri, maliyet değeri ile hesabın borcuna kaydedilir. İtfa edilmeleri halinde ise hesabın alacağına yazılır. İtfa işlemi 5 yıl içinde yıllık eşit taksitlerle yapılır. Örnek: İşletme, tarihinde 3 yıl için kiralanan bir mağazanın vitrini ve dekorasyonunun yapılması için bir firma ile anlaşma yapıyor. Bu işi tamamlayan firmaya, TL (%15 KDV hariç) fatura karşılığında nakit olarak ödeniyor. 114

115 267 DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR HESABI Yukarıda sayılanların dışında kalan ve diğer maddi olmayan duran varlık kalemlerinin izlendiği hesaptır. Ortaya çıktığında ilgili duran varlık için yapılan harcamalar bu hesaba borç kaydedilir. Varlık, tamamen amorti edildiğinde, birikmiş amortismanlar hesabının borcuna karşılık, bu hesaba alacak yazılır. 268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI Maddi olmayan duran varlıklara amortisman ayrılması durumunda, ayrılan amortismanın izlendiği hesaptır. Ayrılan amortisman, ilgili gider hesaplarının borcu karşılığında bu hesaba alacak yazılır. Kullanım hakkı sona eren veya elden çıkarılan varlıklar için bu hesaba borç, ilgili maddi olmayan duran varlık hesabına alacak yazılır. Örnek: İşletme, 2008 yılında 4 yıl süreyle kiraladığı iş yeri için, TL lik gideri aynı yıl yapmış ve özel maliyetler hesabına kaydetmiş durumdadır. İlk yılın sonunda yapılacak envanter kaydı aşağıdaki gibidir. 269 VERİLEN AVANSLAR HESABI Maddi olmayan duran varlıklarla ilgili gerek yurt içi, gerekse yurtdışındaki kişi ve kuruluşlara yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır. Hesabın işleyişi, 259 nolu hesabın işleyişiyle aynıdır. Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları Bu grup, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek yıllara ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da kesin borç kaydı ya da tahsili ileriki yıllarda yapılacak gelirlerden oluşur. 115

116 Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER HS 281 GELİR TAHAKKUKLARI HS 280 GELECEK YILLARA AİT GİDERLER HESABI Bu hesap, peşin ödenen ve gelecek yıllara ait olduğu için, içinde bulunulan dönemde gider yazılması gereken giderlerin izlendiği hesaptır. Gelecek yıllara ait olduğu halde peşin ödenen giderler, ait oldukları döneme kadar bekletilmek üzere bu hesabın borcuna yazılır. Bu hesapta bekletilen peşin ödenmiş giderlerden bilanço tarihi itibariyle bir yıl içerisinde gidere dönüşecek olanlar, 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER hesabına aktarılır. Hesabın işleyişine ilişkin örnek, 180 nolu hesap incelenirken verilmiştir. 281 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI İçinde bulunulan muhasebe döneminde ortaya çıkmış, ancak tahsili ya da üçüncü kişiler adına kesin borç kaydı gelecek yıllarda yapılacak gelirlerin, bu muhasebe dönemine ait kısımlarının izlendiği hesaptır. Dönem sonlarında, döneme ait olarak hesaplanacak tutarlar, ilgili hâsılat ve gelir hesapları karşılığında bu hesaba borç yazılır. Bu hesapta bekletilen gelir tahakkuku karşılığındaki alacaklardan, bilanço tarihi itibariyle bir yıl içerisinde gelire dönüşecek olanlar, 181 GELİR TAHAKKUKLARI hesabına aktarılır. Örnek: İşletme, 1 Ekim 2008 tarihinde 2 yıl vadeli yıllık %48 faizli TL lik özel kesim tahvilini satın alıyor. Tahvil faizi tarihinde tahsil edilecektir. (Tahvil faizinden herhangi bir kesinti yapılmamıştır) Bu örnekteki 24 aylık tahvil faiz gelirinin; 3 aylık kısmı 2008, 12 aylık kısmı 2009, 9 aylık kısmı da 2010 yılına aittir yılı (3 aylık) TL 2009 yılı (12 aylık) TL 2010 yılı (9 aylık) TL Toplam faiz geliri TL Tahvilin satın alınması tarihindeki envanter kaydı Tahvil faizi tarihinde tahsil edilecektir. Ancak, bu dönemin hesapları kapatılmadan önce, 2008 yılına ait olan 3 aylık faiz gelirinin 2008 yılına gelir yazılması, dönemsellik kavramı gereğidir. Söz konusu 3 aylık faiz geliri de diğerleri ile birlikte

117 yılında tahsil edileceğine göre, bunun bir alacak hesabına yazılması gerektiği düşünülebilir. Ancak, faiz henüz istenebilir ya da kesin alacak durumuna gelmediği ve bir yıldan daha uzun bir sürede tahsil edileceği için 281 GELİR TAHAKKUKLARI hesabı kullanılır. Yukarıda ki kayıtla 2008 yılına ait olan 3 aylık faiz geliri 281 nolu hesap aracılığı ile ait olduğu döneme yazılmıştır tarihindeki envanter kaydı Yukarıdaki kayıtla, 2009 yılına ait olan tahvil faizi tahakkuk yoluyla ait olduğu muhasebe dönemine gelir yazılmıştır. Bu işlem tarihinde yapıldığından, 181 GELİR TAHAKKUKLARI hesabı kullanılmıştır. Çünkü söz konusu faizin tahsil ya da kesin alacak kaydı 30 Eylül 2010 yılında yapılacaktır. Dolayısıyla, tarihi itibariyle bakıldığında bir yıldan daha kısa bir süre söz konusudur. Bu sebeple, bir dönen varlık hesabı olan 181 nolu hesaba kaydedilmiştir tarihi itibariyle yapılacak envanter işlemleri sırasında, daha önce 281 nolu hesaba kaydedilmiş olan tutarların da 181 nolu hesaba aktarılması gerekecektir. Çünkü bu tutarların tahsili için kalan süre de ( tarihi itibariyle bakıldığında) bir yılın altına düşmüştür tarihinde faizin tahsil edilmesi Diğer Duran Varlıklar Yukarıdaki duran varlıklar grubuna girmeyen, diğer duran varlıklar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda verilmiştir: 117

118 291 GELECEK YILLARDA İNDİRİLECEK KDV HS 293 GELECEK YILLAR İHTİYACI STOKLAR HS 294 ELDEN ÇIKARLACAK STOKLAR VE MADDİ DURAN VARLIKLAR HS 295 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR HS 297 DİĞER ÇEŞİTLİ DURAN VARLIKLAR HS 299 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HS (-) KAYNAK (PASİF) HESAPLARININ İNCELENMESİ Tek düzen hesap planı nda, kaynak hesapları 3 ana grup altında toplanmıştır. A. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR B. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR C. ÖZ KAYNAKLAR Mali Borçlar İşletmelerin, faaliyetlerini öz kaynakları ile yürütebilmeleri oldukça zordur. Bu durumda yabancı kaynaklardan da yararlanmaları, yani borçlanmaları söz konusu olmaktadır. Yabancı kaynakların önemli bir kısmı banka ya da özel finans kuruluşları gibi kredi kurumlarından borç alınarak ya da tahvil gibi menkul kıymetler çıkarıp satılarak temin edilir. Kredi kurumları ile para ve sermaye piyasalarından sağlanan, en fazla bir yıl içerisinde ödenecek ve vadesine bir yıldan daha kısa bir süre kalan mali borçların anapara taksit ve faizleri bu grupta izlenir. Mali borçlar grubunda aşağıdaki hesaplar yer almaktadır: 300 BANKA KREDİLERİ HS 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN, ANAPARA TASİTLERİ VE FAİZLERİ HS 304 TAHVİL ANAPARA BORÇ TAKSİT VE FAİZLERİ HS 305 ÇIKARILMIŞ BONOLAR VE SENETLER HS 306 ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER HS 308 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI HS (-) 309 DİĞER MALİ BORÇLAR HS 300 BANKA KREDİLERİ HESABI Banka ve diğer finans kuruluşlarından alınan kısa vadeli kredilerin izlendiği hesaptır. Alınan kısa vadeli krediler bu hesaba alacak, ödenmeleri halinde ise borç yazılır. Bankalar, müşterilerine önceden belirlenen bir süre için ya da herhangi bir süre belirlemeden borç para verebilir. Buna nakit kredisi adı verilmektedir. Nakit kredisi borçlu cari hesap şeklinde olabileceği gibi avans biçiminde de olabilir. Örnek İşletme, tarihinde bir bankadan TL tutarında 6 ay vadeli işletme kredisi alıyor. Kredinin 6 aylık faizi olan TL anapara ile birlikte vade sonunda ( tarihinde ödeniyor) 118

119 Borçlu cari hesap şeklindeki nakit kredilerinde banka, müşterilerine en fazla çekebileceği bir tutarı (üst limit) belirleyerek bir cari hesap açar. Müşteri, belirlenen üst sınırı aşmamak şartıyla ihtiyaç duyduğunda bu hesaptan para çekebilir ve nakit durumunun elverişli olması halinde de hesaba para yatırarak faiz yükünü azaltabilir. Borçlu cari hesap şeklindeki nakit kredileri açık (teminatsız) kredi biçiminde olabileceği gibi, teminat karşılında da olabilir. Teminat olarak menkul kıymetler, alacak senetleri, ticari mallar gibi kıymetler verilebilir. Örnek: İşletme, tarihinde, bir banka ile TL limitli açık kredi anlaşması yapmıştır. Söz konusu cari hesaba ilişkin 2008 yılı işlemleri aşağıdaki gibidir: tarihinde, borçlu cari hesaptan (açık kredi hesabından) TL para çekiliyor tarihinde, açık kredi hesabına TL yatırılıyor tarihinde, açık kredi hesabından işletmenin aynı bankadaki ticari mevduat hesabına TL nin aktarılması talimatı veriliyor. Banka, aynı gün aktarma işlemini yapıyor tarihi itibariyle bankadan alınan kredi hesabı özetinde TL faiz, vergi ve fon hesaplanarak hesaba kaydedildiği anlaşılıyor. 119

120 Örnek 1. İşletme, tarihinde, bir bankadan senet karşılığı TL limitli kredi sağlamıştır. Kredi sözleşmesine göre banka, işletmenin teminat olarak getireceği senetlere %10 marj uyguladıktan sonra ödeme yapacaktır. İşletme, aynı tarihte nominal değeri TL olan bir senedi bankaya teminat olarak vermiş ve kredi hesabından %10 marj düşüldükten sonra kalan kısım olan TL yi nakden almıştır tarihinde banka, teminattaki senedi tahsil ediyor TL kredi tutarı ile TL kredi faizini de düştükten sonra kalan tutarı işletmenin bankadaki mevduat hesabına kaydediyor. 120

121 303 UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ VE FAİZLERİ HS Uzun vadeli kredilerin, bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenecek anapara taksitleri ile vadesi bir yılın altına düşenleri ve bunların tahakkuk ettiği halde henüz ödenmemiş bulunan faizlerinin izlendiği hesaptır. İşletmenin uzun vadeli borçlarından, bilanço tarihi itibariyle bir yıllık dönemde ödenecek olan taksitler ve faizleri bu hesaba alacak; ödenmeleri halinde ise borç yazılır. Ticari Borçlar Ticari borçlar grubu, işletmenin ticari ilişkileri nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz borçlarının kaydedildiği hesapları kapsar. Ticari borçlar da ticari alacaklarda olduğu gibi vadelerine göre bölümlenmiştir. Tek düzen hesap planında ticari borçlar, kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar olmak üzere iki grup halinde gösterilmektedir. İşletmenin bilanço düzenleme tarihinde, vadesi bir yıla kadar olan ticari borçları kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alır. Bilanço düzenleme tahinde, vadesi bir yılın üzerinde olan ticari borçlar ise uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda gösterilir. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 320 SATICILAR HS 321 BORÇ SENETLERİ HS 322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS (-) 326 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HS 329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR HS 121

122 320 SATICILAR HESABI İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan, vadesi bir yıla kadar olan senetsiz borçlarının izlendiği hesaptır. Senetsiz borç ortaya çıktığında hesabın alacağına, ödendiğinde ise borcuna yazılır. Dönem sonlarında satıcılarla karşılıklı mutabakat sağlanır. Örnek tarihinde, satıcı N. Şimşek ten TL lik (%15 KDV hariç) mal, kredili olarak satın alınıyor tarihinde, satıcı Noya Bilgisayardan TL lik (%15 KDV hariç) mal, kredili olarak satın alınıyor tarihinde, satıcı N. Şimşek e olan borcun TL si ile Noya Bilgisayara olan borcun TL lik kısmı düzenlenen iki ayrı çek ile ödeniyor. 321 BORÇ SENETLERİ HESABI İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan, vadesi bir yıla kadar olan senetli borçların izlendiği hesaptır. Senetli borç doğduğunda hesabın alacağına, ödendiğinde ise borcuna yazılır. Dönem sonlarında senetler reeskonta tabi tutulur. Örnek tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal satın alınmıştır. Karşılığında 15 Kasım 2008 vadeli bir bono imzalanarak verilmiştir tarihinde, TL lik (%15 KDV hariç) mal satın alınıyor. Karşılığında, vadesi 31 Ocak 2009 olan TL lik ve 31 Mart 2009 olan TL lik iki bono imzalanarak veriliyor. 122

123 tarihinde vadesi gelen TL lik borç senedi nakit sıkıntısı nedeniyle ödenemiyor. Satıcı firma ile yapılan görüşme sonucu eski senet alınarak yerine vadeli TL lik yeni bir senet imzalanarak veriliyor tarihinde vadesi gelen TL tutarındaki borç senedi ödeniyor tarihinde yapılan envanter işlemlerinde 103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ hesabına kaydedilmiş ve vadesi 31 Mart 2009 olan TL lik bir çekin olduğu anlaşılıyor. 322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU HESABI (-) Bilanço tarihinde, senetli borçların tasarruf değeri ile değerlenmesini sağlamak üzere borç senetleri için hesaplanan reeskont faiz tutarının izlendiği hesaptır. Dönem sonu itibariyle vadelerine kadar olan borç senetlerinin reeskont faiz tutarları bu hesabın borcuna, 647 REESKONT FAİZ GİDERLERİ hesabının alacağına yazılır. Ertesi dönem hesap, 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ hesabına devredilerek kapatılır. Örnek Bir önceki örnekte, işletmenin tarihindeki borç senetleri hesabında görülen TL değerindeki borç senetlerinin vadeleri itibariyle dökümleri aşağıdaki gibidir. Belge Türü Vade Kalan Vade Tutar Senet gün Senet gün İleri tarihli çek gün Toplam

124 Reeskont faiz tutarlarının hesaplanması (Reeskont faiz oranı %60 olarak alınmıştır) Belge Türü Senet Senet İleri tarihli çek Hesaplama x 32 x (32 x 60) x 91 x (91 x 60) x 60 x (60 x 60) Reeskont faiz tutarı Toplam Borç senetleri reeskontu aktif karakterli bir hesap olup normal şartlarda bilançonun aktifinde yer alması gerekir. Ancak, daha açık bilgi sunma açısından bilançonun pasifinde, ilgili ticari borçlar grubunda eksi (-) olarak gösterilir. Yeni dönemde bilanço hesapları açıldıktan sonra 322 nolu hesap 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ hesabına devredilerek kapatılır. 326 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI İşletmenin bir işin yapılmasını veya verilen bir değerin geri alınmasını ya da bir alacağın tahsilini garanti altına almak maksadıyla aldığı depozito ve teminat niteliğindeki kıymetlerin izlendiği hesaptır. Alınan depozito ve teminatlar bu hesabın alacağına, geri verilenler veya mahsubu söz konusu olanlar ise borcuna yazılır. Örnek tarihinde, işletme altı aylık bir sürede tamamlanacak bir müteahhitlik işi için ihale açmıştır. Aynı gün, Akın Yalçın Müteahhitlik firması ile Noya müteahhitlik firmasının ihaleye katılmak üzere, şartname gereği TL tutarındaki geçici nakdi teminatlarını (ayrı ayrı) işletmenin banka hesabına yatırdıklarına dair dekont alınmıştır tarihinde ihale, Noya Müteahhitlik Firmasına verildiğinden, diğer firmanın geçici teminatı iade edilmiştir tarihinde Noya müteahhitlik firması, işi yapamayacağını bildirmiştir. Bunun üzerine şartname gereği teminatı yanmıştır. İşletme, söz konusu teminatı gelir kaydetmiştir. 124

125 329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR HESABI Ticari bir işlemden doğmasın rağmen, yukarıda verilen hesapların kapsamına girmeyen ticari borçların izlendiği hesaptır. Diğer ticari borç, ortaya çıktığında hesabın alacağına, ödenmesi halinde ise borcuna yazılır. Diğer Borçlar Diğer borçlar grubu, işletmenin ticari ilişkileri dışında ortaya çıkan, senetli ve senetsiz borçlarının kaydedildiği hesapları kapsar. Diğer borçlar da diğer alacaklarda olduğu gibi vadelerine göre bölümlenmiştir. Tek düzen hesap planında diğer borçlar, kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar olmak üzere iki grup halinde gösterilmektedir. İşletmenin, bilânço düzenleme tarihinde, vadesi bir yıla kadar olan diğer borçları, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alır. Bilânço düzenleme tarihi itibariyle, vadesi bir yılın üzerinde olan diğer borçlar ise uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda gösterilir. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda listelendiği gibidir. 331 ORTAKLARA BORÇLAR HS 335 PERSONELE BORÇLAR HS 336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HS 337 DİĞER BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS (-) 331 ORTAKLARA BORÇLAR HESABI İşletmenin ticari faaliyeti dışında kalan işlemler dolayısıyla ortaklara (tek kişi işletmelerde işletme sahibine) olan borçların izlendiği hesaptır. Borç doğduğunda hesaba alacak, ödendiğinde ya da herhangi bir sebeple mahsubu söz konusu olduğunda borç yazılır. 125

126 Örnek tarihinde, işletme ortaklarından Ali Can, işletmeye ait TL tutarındaki telefon faturasını, kendi parasıyla ödeyerek faturayı işletmeye vermiştir tarihinde, işletme ortaklarından Gülenay Can, vadesi gelen TL tutarındaki işletmeye ait borç senedini kendi parasıyla ödemiştir tarihinde, Gülenay Can a işletme adına daha önce ödemiş olduğu senet bedeli nakit olarak ödenmiştir. Örnek tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında işletmenin, 131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR hesabına göre işletme sahibi Nevzat Şimşek ten TL alacaklı, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabına göre de TL borçlu olduğu anlaşılmıştır. Bunun üzerine borç ve alacağın mahsubuna karar verilmiştir. Bu mahsup işleminden sonra tarihine göre işletmenin, Nevzat Şimşek e TL borcu bulunmaktadır. 335 PERSONELE BORÇLAR HESABI İşletmenin personeline olan çeşitli borçlarının izlendiği hesaptır. Tahakkuk eden personele borç bu hesabın alacağına, ödemenin yapılması halinde ise borcuna yazılır. 126

127 336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HESABI Ticari bir sebepten ortaya çıkmayan ve Diğer Borçlar grubundaki hesapların kapsamına da girmeyen borçların izlendiği hesaptır. Ortaya çıkan borç bu hesabın alacağına, ödemenin yapılması halinde ise borcuna yazılır. Örnek: tarihinde yönetim faaliyetlerinde kullanılmak üzere TL lik (%15 KDV hariç) bilgisayar programı satın alınıyor. Karşılığında 3 ay vadeli bir bono imzalayarak satıcıya veriyor tarihinde bir yazılım firmasından TL lik (%15 KDV hariç) bir bilgisayar programı kredili olarak satın alınıyor tarihinde bilgisayar programına ilişkin borcun tamamı ödeniyor tarihinde diğer çeşitli borçlar içerisinde yer alan TL tutarındaki borç senetler için TL reeskont faizi hesaplanıyor. Alınan Avanslar Gerek satış sözleşmeleri dolayısıyla gerekse diğer sebeplerle, işletme tarafından 3. kişilerden alınan kısa vadeli avansların izlendiği hesaplar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLAR 349 ALINAN DİĞER AVANSLAR 127

128 340 ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI HS İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimlerine dair peşin tahsil ettiği tutarların kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. Müşterilerden alınan kısa vadeli avanslar bu hesabın alacağına, malın teslimi ya da hizmetin görülmesi halinde borcuna yazılır. Örnek: tarihinde müşteri Cengiz Kaya, işletmeden TL lik (%15 KDV hariç) malı satın almak için sipariş vermiştir. 2 ay sonra teslimi yapılacak mal için müşteri Cengiz Kaya TL lik avansı, işletmenin banka hesabına yatırmış ve dekontunu işletmeye fakslamıştır tarihinde mal, müşteriye teslim edilmiştir. Müşterinin daha önce vermiş olduğu avans düşüldükten sonra kalan bedel nakit olarak tahsil edilmiştir. 349 ALINAN DİĞER AVANSLAR HESABI İşletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili mal ve hizmet satışları dışında kalan olay ve işlemlerle ilgili alınan her türlü kısa vadeli avanslar bu hesapta izlenir. Hesap, kısa vadeli avansın alınmasıyla alacaklanır, avansın mahsubu veya geri verilmesi halinde borçlanır. Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler İşletmenin, sorumlu veya mükellef sıfatıyla ödeyeceği vergi, resim, harç, sigorta primi, sendika aidatları, icra taksitleri ve benzeri borçlarının izlendiği hesaplar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir; 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR HS 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ HS 368 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HS 369 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HS 128

129 360 ÖDENECEK VERGİ ve FONLAR HESABI Vergi ve diğer mali mevzuat gereğince mükellef veya sorumlu sıfatıyla işletmenin kendisine, personeline ve 3. kişilere ilişkin ödemesi gereken vergi, resim, harç ve fonların izlendiği hesaptır. Vergi, resim, harç ve fonların tahakkuk ettirilen tutarları bu hesabın alacağına, ödenmesi halinde veya bu hesaptan herhangi bir sebeple çıkarılmasında ise borcuna yazılır. Örnek İşletme, bir gerçek kişiden aylık brüt TL ye kiralamış olduğu yönetim binasına ait nisan ayı kirasını, tarihinde nakit olarak ödemiştir. Kiradan %15 gelir vergisi ve vergi üzerinden de %10 fon payı kesilmiştir. 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ HESABI İşletmenin, yasal yükümlülükler gereği, çalışmalarının ücretlerinden yaptığı sosyal güvenlik kesintileri (emeklilik keseneği, sigorta primi gibi) ve bunlara ilişkin işveren katılma payları ile sosyal güvenlik kuruluşlarına ödenecek diğer yükümlülüklerin izlendiği hesaptır. Kesintilerin yapılması ve işveren paylarının tahakkuk ettirilmesi halinde bu hesap alacaklandırılır ödemeler yapıldığında ise hesap borçlandırılır. Örnek İşletmenin yönetim işlerinde çalışan memurlarının Mart-2008 ayı ücretlerine ilişkin ücret bordrosundan alınan bilgiler şöyledir: Brüt ücretler TL Kesintiler... ( ) TL Gelir vergisi: Damga vergisi: SSK işçi primi: Ödenecek Tutar TL 129

130 368 VADESİ GEÇMİŞ, ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI Yasal süreleri içerisinde ödenmeyen vergi ve yükümlülükler ile ertelenme ve taksitlendirme süresi bilanço tarihi itibariyle bir yıldan az olan vergi ve yükümlülüklerin izlendiği hesaptır. Vergi ve diğer yükümlülüklerden kaynaklanan borçlar; süresi içerisinde ödenmediğinde, ertelendiğinde veya taksitlendirildiğinde bu hesaba aktarılır. Aktarma işleminde 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabının borcuna karşılık, bu hesabın alacağına kayıt yapılır. Söz konusu vergi ve diğer yükümlülük borçları ödendiğinde ise hesap borçlandırılır. Örnek tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında, 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR hesabında vadesinde ödenmemiş olan TL tutarında gelir vergisi olduğu tespit edilmiştir. 130

131 2. İşletme, söz konusu vadesi geçmiş olan vergiyi tarihinde TL gecikme faizi ile birlikte ödemiştir. (Gecikme faizi, GVK ye göre kanunen kabul edilmeyen bir giderdir). 369 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI Bu grupta yer alıp da yukarıda sayılan hesapların kapsamına girmeyen yükümlülüklerin kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. Ödenecek yükümlülüğün ortaya çıkması halinde bu hesap alacaklandırılır, ödeme yapılması halinde ise borçlandırılır. Borç ve Gider Karşılıkları Bilanço tarihinde belirgin olarak ortaya çıkan, ancak tutarının ne olacağı kesin olarak bilinmeyen veya tutarı bilinmekle birlikte ne zaman tahakkuk edeceği bilinmeyen kısa vadeli borçlar veya giderler için ayrılan karşılıkların izlendiği hesap grubudur. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 370 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI 371 DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VER VE DİĞ. YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-) 372 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI 373 MALİYET GİDERLERİ KARŞILIĞI 379 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 372 KIDEM TAZMİNATI KARŞIĞILI HESABI İş kanunu çerçevesinde hesaplanan kıdem tazminatları için ayrılan karşılıklar bu hesapta izlenir. İlgili yasada belirtilen nedenlerle işletmeden ayrılan personel için ödenecek kıdem tazminatları tutarının hesaplanmasında, personelin çalışmış olduğu her bir yıl için, bir aylık brüt ücret esas alınır. 131

132 İşletmenin, personeli için kıdem tazminatı ödemesi ya emekli olma durumunda ya da kanunda belirtilen şartlara göre işten ayrılması durumunda söz konusudur. İşletme, ancak muhasebenin temkinli olma kavramı gereğince karşılık ayırmak ve bunu da içinde bulunulan dönemde gider yazmak zorundadır. Kıdem tazminatı karşılığı ödenmediği sürece vergi mevzuatı açısından gider kabul edilmezler. Bu sebeple ayrılan kıdem tazminatı karşılığı giderleri, ödemenin yapıldığı dönemin matrahından düşülür. 372 nolu hesap, ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarından bir yıl içinde ödenmesi öngörülenlerin kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. Ödenmesi, bilanço tarihi itibariyle bir yıldan daha uzun süreyi aşması öngörülen kıdem tazminatı karşılıkları ise 372 nolu hesap yerine 472 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI hesabına kaydedilir ve izlenir. Örnek 1. İşletme, tarihinde izleyen dönemde işten ayrılacak olan yönetim işlerinde çalışan personel için TL kıdem tazminatı karşılığı hesaplamıştır. Bunun TL lik kısmının (askere gideceği bilinen bir personel için) 2009 yılında ödeneceği tahmin edilmektedir tarihinde askere gitmek üzere ayrılan personelin hak ettiği TL tutarındaki kıdem tazminatı nakden ödeniyor. 373 MALİYET GİDERLERİ KARŞILIĞI HESABI Aylık maliyet çıkartan işletmelerde kullanılan bir hesaptır. Kesin tahakkukları daha sonraki aylarda ya da yılsonunda yapılacak olan tamir, bakım, finansman, ikramiye gibi giderlerin aylık tahmini tutarları bu hesap aracılığıyla ilgili maliyet hesabına yansıtılır. Aylık maliyetlere yüklenen tahmini gider karşılıkları bu hesaba alacak, bu giderlerin kesin tutarları belli olduğunda ise bu hesaba borç kaydedilir. 379 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI HESABI Bu grupta sayılan hesapların kapsamına girmeyen diğer borç ve gider karşılıklarının kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. Borç ve gider karşılıkları ayrıldığında bu hesabın alacağına, ödenmeleri halinde ise borcuna yazılır. 132

133 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları Bu grup, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek aylara ait olan gelirler ile faaliyet dönemine ait olup da ödenmesi gelecek aylarda yapılacak giderlerden oluşur. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER HS 381 GİDER TAHAKKUKLARI 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER HESABI Bu hesap, peşin tahsil edilen ve gelecek döneme ait olduğundan, içinde bulunulan dönemde gelir yazılmaması gereken gelirlerin izlendiği hesaptır. Bilindiği gibi dönemsellik kavramı gereğince gelirler, kendi dönemlerinde gelir olarak kaydedilir. Muhasebede tahakkuk esası geçerli olduğundan bir gelirin kaydedilmesinde hangi dönem tahsil edildiği değil, ait olduğu dönem önemlidir. Bu sebeple, gelecek dönemlere ait bir gelir içinde bulunulan dönemde tahsil edildiğinde tahsil edilen tutar, kendi dönemine kadar bekletilir. Peşin tahsil edilen bir gelirin kendi dönenme kadar bekletilebilmesi için bu hesap kullanılır. Peşin tahsil edilen gelir, gelecek yıllara ait ise 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER hesabına kaydedilir. Gelecek döneme ait olduğu halde peşin tahsil edilen gelirler, ait oldukları döneme kadar bekletilmek üzere bu hesabın alacağına yazılır. Bu hesapta bekletilen peşin ödenmiş gelirler, ait olduğu dönem geldiğinde; ilgili gelir hesabının alacağına, bu hesabın ise borcuna yazılır. Örnek İşletme, aktifinde kayıtlı bir daireyi 1 Ekim 2008 tarihinde iki yıl süre ile kiraya veriyor. İki yıllık kira bedelinin tamamı olan TL peşin olarak tahsil ediliyor. Tahsil edilen kira bedelinin muhasebe dönemlerine dağılımı aşağıda verilmiştir yılı (3 ay) TL 2009 yılı (12 ay) TL 2010 yılı (9 ay) TL Toplam TL İki yıllık kira bedelinin tamamı 1 Ekim 2008 tarihinde tahsil edilmiş olmasına rağmen bunun; TL si 2008 yılı, TL si 2009 yılı, TL si de 2010 yılı muhasebe dönemine aittir. Dolayısıyla, işletme 2008 yılı muhasebe dönemi içinde olduğu için o deneme ait olan TL yi 2008 yılında gelir yazacaktır. Gelecek dönemlere (2009 ve 2010 yılları) ait olan TL yi 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER ile 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER hesapları aracılığı ile ilgili oldukları muhasebe dönemlerine devredecektir. 133

134 tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında 380 nolu hesabın envanteri yapılırken bu hesaptaki TL nin tamamının 2008 yılına ait olduğu anlaşılacaktır. Bu durumda 380 nolu hesaptaki TL nin tamamı gelir hesabına aktarılacaktır. Yukarıdaki kayıtla 2008 yılına ait olan kira bedeli, muhasebenin dönemsellik kavramı gereği ait olduğu döneme (yani 2008 yılına) gelir olarak yazılmıştır (2008 yılına ait olan kira bedeli 1 Ekim 2008 tarihinde 380 nolu hesap yerine 649 nolu hesaba yazılabilirdi bu durumda yukarıdaki envanter kaydına gerek duyulmayacaktı) yılı dönem sonu envanteri sırasında yapılacak diğer bir işlem ise 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER hesabı ile ilgilidir tarihinde 480 nolu hesabın envanteri sırasında bu hesapta yer alan TL lik gelirin TL lik kısmının 2009 yılına ait olduğu anlaşılacaktır. 480 nolu hesap, bir uzun vadeli yabancı kaynak hesabı olduğundan, tarihi itibariyle düzenlenen bir bilançoda 2009 yılına ait peşin tahsil edilmiş bir gelir 380 nolu hesapta yer almalıdır. Bu sebeple 480 onlu hesaptan, 380 nolu hesaba aktarılması gerekir. Yeni dönemde diğer bilanço hesapları gibi 380 nolu hesap da yeniden açılacaktır. Böylece 2009 ve 2010 yıllarına ait olduğu halde 2008 yılında peşin tahsil edilen kira gelirleri, ait olduğu döneme kadar bekletilecektir tarihinde yapılacak envanter işlemleri sırasında, 380 nolu hesapta yer alan TL, ait olduğu dönem geldiği için ilgili gelir hesabına aktarılır. 134

135 2009 yılı dönem sonu envanteri sırasında yapılacak diğer bir işlem ise 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER hesabı ile ilgilidir tarihinde 480 nolu hesabın envanteri sırasında bu hesapta yer alan TL lik giderin tamamı 2010 yılına ait olduğu için 380 nolu hesaba aktarılır tarihinde yapılacak envanter işlemleri sırasında, 380 nolu hesapta kalan son TL, ait olduğu dönem geldiği için ilgili gelir hesabına aktarılır. 2008, 2009 ve 2010 yıllarında yapılan muhasebe kayıtlarına bakıldığında, peşin tahsil edilmiş olan TL tutarındaki kira gelirinin; TL sinin 2008 yılına, TL sinin 2009 yılına ve TL sinin de 2010 yılına gelir yazılmış olduğu görülecektir. 381 GİDER TAHAKUKLARI HESABI İçinde bulunulan muhasebe döneminde ortaya çıkmış, ancak ödenmesi gelecek aylarda yapılacak ve kesinlikle belgeye dayalı gider tahakkuklarının izlendiği hesaptır. Dönem sonlarında, döneme ait olarak hesaplanacak tutarlar, ilgili gider ve zarar hesapları karşılığında bu hesaba alacak, ödemenin yapılmasında ise borç yazılır. Örnek İşletme, 1 Aralık 2008 tarihinde 3 ay vadeli, yıllık %60 faizli TL lik banka kredisi alıyor kredi faizi ve anaparası vade sonu olan 28 Şubat 2009 tarihinde ödeniyor Bu örnekteki 3 aylık kredi faiz gederinin; 1 aylık kısmı (5.000 TL) 2008, 2 aylık kısmı ( TL( da 2009 yılına aittir. 135

136 2008 yılı (1 ay) TL 2009 yılı (2 ay) TL TL Üç aylık kredi faizi = a.n.t / 1200 = x 60 x 3 / 1200 = TL olarak hesaplanmıştır. Kredinin alınması tarihindeki envanter kaydı Kredi faizi tarihinde ödenecektir. Ancak, bu dönemin hesapları kapatılmadan önce, 2008 yılına ait olan aylık faiz giderinin 2008 yılına gider yazılması dönemsellik kavramı gereğidir. Söz konusu faiz, banka tarafından istenebilir durumda olmadığından gider tahakkukları hesabı yardımıyla muhasebeleştirilecektir. Yukarıdaki kayıtla 2008 yılına ait olan bir aylık faiz gideri, 381 nolu hesap aracılığıyla ait olduğu döneme yazılmıştır. 381 nolu hesap, dönem sonu bilançosunda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda bir borç hesabı gibi yer alacaktır tarihinde faiz ve kredi ödemesi Örnek İşletme, bir anonim şirketten kiralamış olduğu ve yönetim faaliyetini yürüttüğü binanın kirasını sözleşme gereğince 3 er aylık dönemlerin sonlarında ödemektedir. 1 Aralık Şubat 2009 dönemine ait kira bedeli olan TL, 1 Mart 2009 tarihinde ödenecektir. Söz konusu binanın 2008 Aralık ayı kirası gelecek yılın (2009 yılının) şubat ayının sonunda ödenecektir. Ancak, aralık ayı kirası olan TL 2008 yılına ait olduğu için 2008 yılı muhasebe dönemine tahakkuk yoluyla gider yazılmalıdır. 136

137 28 Şubat 2009 tarihinde kira bedelinin ödenmesi halinde ise aşağıdaki muhasebe kaydı yapılacaktır. Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Yukarıda incelen kısa vadeli yabancı kaynaklara ilişkin gruplarda yer almayan diğer kısa vadeli yabancı kaynak hesapları bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda verilmiştir. 391 HESAPLANAN KDV HS 397 SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI HS 399 DİĞER ÇEŞİTLİ YABANCI KAYNAKLAR HS 391 ve 397 nolu hesaplara ilişkin uygulamalar diğer hesaplarla bağlantılı olarak daha önceki konularda incelenmiştir. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu; bilânço tarihi itibariyle, işletmenin bir yıldan fazla vadesi olan borçlarını içerir. Tek düzen hesap planında uzun vadeli yabancı kaynaklar, kısa vadeli yabancı kaynaklara paralel bir şekilde aşağıdaki biçimde bölümlenmiştir. 40 MALİ BORÇLAR 42 TİCARİ BORÇLAR 43 DİĞER BORÇLAR 44 ALINAN AVANSLAR 47 BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 48 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 49 DİĞER UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR Mali Borçlar Bu grupta, bilânço tarihi itibariyle vadesine bir yıldan daha fazla süre kalan, banka ve diğer finans kuruluşlarından alınan krediler ile işletme tarafından kaynak sağlama amacıyla ihraç edilmiş menkul değerlere ilişkin hesaplar yer alır. 137

138 Mali borçlar grubunda aşağıdaki hesaplar yer almaktadır: 400 BANKA KREDİLERİ HS 405 ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER HS 407 ÇIKARILMIŞ DİĞER MENKUL KIYMETLER HS 408 MENKUL KIYMETLER İHRAÇ FARKI HS (-) 409 DİĞER MALİ BORÇLAR HS Bu grupta yer alan uzun vadeli mali borçlardan bilânço tarihi itibariyle vadeleri bir yılın altına düşenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. Örnek tarihinde 400 BANKA KREDİLERİ hesabının envanteri sırasında, 2009 yılında ödemesi yapılacak TL kredi taksitinin olduğu tespit ediliyor. Ticari Borçlar Bilanço tarihinden itibaren vadesine bir yıldan fazla süre bulunan ticari borçlar, bu hesap grubunda yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 420 SATICILAR HS 421 BORÇ SENETLERİ HS 422 BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS (-) 426 ALINAN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HS 429 DİĞER TİCARİ BORÇLAR HS Dönem sonu envanter işlemleri sırasında bu gruptaki hesaplarda yer alan, ancak vadeleri bilanço tarihi itibariyle bir yılın altına düşen borçlar, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. Diğer Borçlar Daha öncede ifade edildiği gibi, bilanço tarihinden itibaren vadesine bir yıldan fazla süre bulunan ticari olmayan borçlar, bu hesap grubunda yer alır. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda verilmiştir: 431 ORTAKLARA BORÇLAR HS 436 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HS 437 DİĞER BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS (-) Dönem sonu envanter işlemleri sırasında, bu gruptaki hesaplarda yer alan, ancak vadeleri bilanço tarihi itibariyle bir yılın altına düşen borçlar, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. 138

139 Alınan Avanslar Satış sözleşmeleri ve diğer sebeplerle alınan ve vadeleri bir yılı aşan avanslar, bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda verilmiştir. 440 ALINAN SİPARİŞ VANSLARI HS 449 ALINAN DİĞER AVANSLAR HS Dönem sonu envanter işlemleri sırasında bu gruptaki hesaplarda yer alan, ancak vadeleri bilanço tarihi itibariyle bir yılın altına düşen borçlar, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. Borç ve Gider Karşılıkları Bilanço tarihinde belirgin olarak ortaya çıkan, ancak tutarının ne olacağı kesin olarak bilinmeyen uzun vadeli borçlar ve giderler için ayrılan karşılıkların izlendiği hesap grubudur. Tutarı bilinmekle birlikte ne zaman tahakkuk edeceği bilinmeyen uzun vadeli borç ve giderler de bu gruba dahildir. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 472 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI HS. 479 DİĞER BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI HS. Dönem sonu envanter işlemleri sırasında bu gruptaki hesaplarda yer alan, ancak vadeleri bilanço tarihi itibariyle bir yılın altına düşen borç ve gider karşılıkları, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları Bilanço tarihi itibariyle bir yıldan daha uzun süreye ait peşin tahsil olunan gelirler ile içinde bulunulan döneme ait olup da bir yıldan daha uzun sürede ödenecek giderler bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 480 GELECEK YILLARA AİT GELİRLER HS 481 GİDER TAHAKKUKLARI HS Dönem sonu envanter işlemleri sırasında bu gruptaki hesaplarda yer alan, ancak vadeleri bilanço tarihi itibariyle bir yılın altına düşen gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Yukarıda verilen uzun vadeli yabancı kaynaklara ilişkin gruplarda yer almayan diğer uzun vadeli yabancı kaynak hesapları bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan bazı hesaplar aşağıda verilmiştir: 492 GELECEK YILLARA ERTELENEN VEYA TERKİN EDİLECEK KDV HS 499 DİĞER ÇEŞİTLİ UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR HS Dönem sonu envanter işlemleri sırasında bu gruptaki hesaplarda yer alan, ancak vadeleri bilanço tarihi itibariyle bir yılın altına düşen diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar, kısa vadeli yabancı kaynaklar grubundaki ilgili hesaplara aktarılır. 139

140 Öz Kaynaklar İşletme sahip veya ortaklarının bilanço tarihinde işletmeye yapmış oldukları sermaye yatırımlarının tutarını gösteren ödenmiş sermaye ile öz kaynak niteliğindeki diğer unsurlar bu grupta yer alır. Tek düzen hesap planında, öz kaynaklar ana grubu aşağıdaki biçimde bölümlenmiştir: 50 ÖZKAYNAKLAR 52 SERMAYE YEDEKLERİ 54 KAR YEDEKLERİ 57 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 58 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 59 DÖNEM NET KARI (ZARARI) Ödenmiş Sermaye Ödenmiş sermaye, taahhüt edilen sermayeden, ödenmemiş kısmının düşülmesinden sonraki tutarı ifade etmektedir. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 500 SERMAYE HS 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS (-) 500 SERMAYE HESABI İşletmeye tahsis edilen veya işletmenin ana sözleşmelerinde yer alan ve ticaret siciline tescil edilmiş bulunan sermaye tutarının kaydedildiği ve izlendiği hesaptır. Taahhüt edilen sermaye bu hesaba alacak, 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE hesabına borç kaydedilir. Şahıs işletmelerinde, ödenmemiş sermaye hesabı yerine doğrudan işletmeye tahsis edilen varlıklara ilişkin hesaplar borçlandırılır. Sermaye azaltılması durumunda da işletmeden çekilen sermaye tutarı hesaba borç olarak yazılır. Örnek 1. Ömer Yalçın, tarihinde TL nakit, TL banka mevduatını tahsis ederek bir şahıs işletmesi kurmuştur. 2. Ömer Yalçın, tarihinde sermayesinin iş hacmine göre fazla olduğu gerekçesi ile sermayesini TL azaltma kararı alarak söz konusu tutarı işletmeden nakit olarak çekmiştir. 140

141 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS (-) Ödenmemiş sermaye, ticaret şirketlerinde ortaklarca taahhüt edilen sermayenin henüz ödenmemiş kısmıdır. Ortakların taahhüdü bu hesabın borcuna yazılarak sermaye oluşturulur. Bu hesabın kalanı, sermaye hesabından düşüldüğü zaman ortakların ödedikleri sermaye tutarı bulunur. Taahhüt edilen sermaye 500 SERMAYE hesabına alacak, 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE hesabına borç kaydedilir. Sermayenin azaltılması durumunda da işletmeden çekilen sermaye tutarı hesaba borç olarak yazılır. Örnek 1. Aytaç Tunç ve Ömer Yalçın tarihinde TL sermayeli Tunç Limited Şirketini kuruyorlar. Ortakların taahhüt ettikleri sermaye payları eşittir. 2. Aytaç Tunç, taahhüt ettiği sermayenin 2/3 ünü nakit olarak yerine getiriyor. Geri kalan kısmını ise tarihinde nakden yerine getirecektir. Ömer Yalçın ise sermaye taahhüdünün tamamını işletmenin banka hesabına yatırıyor. Ödenmemiş sermaye hesabı aktif karakterli bir hesap olup normal şartlarda bilançonun aktifinde yer alması gerekir. Ancak, daha açık bilgi sunma açısından bilançonun pasifinde sermaye hesabının altında eksi (-) olarak gösterilmektedir. 141

142 Sermaye Yedekleri Bu grup, sermaye hareketleri dolayısıyla ortaya çıkan ve işletmede bırakılan tutarların izlendiği hesapları kapsar Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir; 520 HİSSE SENETLERİ İHRAÇ PRİMLERİ HS 521 HİSSE SENEDİ İPTAL KARLARI HS 522 MADDİ DURAN VARLIK YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI HS 523 İŞTİRAKLER YENİDEN DEĞERLEME ARTIŞLARI HS 524 MALİYET ARTIŞLARI FONU HS 529 DİĞER SERMAYE YEDEKLERİ HS Bu grupta yer alan hesaplar şirketler muhasebesi konusu kapsamına girmektedir. Kar Yedekleri Kanun, ana sözleşme hükümleri ya da ortakların yetkili organları tarafından alınan kararlar uyarınca, dağılmamış ya da işletmede alıkonulmuş karlar bu hesap grubunda yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar şirketler muhasebesi kapsamında olup aşağıda verilmiştir. 540 YASAL YEDEKLER HS 541 STATÜ YEDEKLERİ HS 542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER HS 548 DİĞER KAR YEDEKLERİ HS 549 ÖZEL FONLAR HS Geçmiş Yıllar Karları Bu grupta 570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI olarak tek bir hesap bulunmaktadır. Bu hesap, geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan ve işletme sahibi ya da ortaklarına dağıtılmamış bulunan karlardan, ilgili yedek hesaplarına alınmayan tutarların izlendiği hesaptır. Bu hesaba ilişkin uygulama, gelir tablosu hesapları incelenirken verilecektir. Geçmiş Yıllar Zararları Bu grupta 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARLARI olarak tek bir hesap bulunmaktadır. Bu hesap geçmiş faaliyet dönemlerinde ortaya çıkan dönem net zararlarının izlendiği hesaptır. Bu hesaba ilişkin uygulama, gelir tablosu hesapları incelenirken verilecektir. 142

143 Dönem Net Karı / Zararı Bu grupta, işletmenin içinde bulunduğu muhasebe dönemine ilişkin nihai faaliyet sonucunu gösteren hesaplar yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 590 DÖNEM NET KARI HS 591 DÖNEM NET ZARARI HS (-) Bu hesaplara ilişkin uygulama, gelir tablosu hesapları incelenirken verilecektir. GELİR TABLOSU HESAPLARININ İNCELENMESİ Tek düzen hesap planında GELİR TABLOSU HESAPLARI ana gruplar itibariyle aşağıdaki biçimde bölümlenmiştir. 60 BRÜT SATIŞLAR 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 62 SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 63 FAALİYET GİDERLERİ (-) 64 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR 65 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-) 66 FİNANSMAN GİDERLERİ (-) 67 OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR 68 OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 69 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI (-) Brüt Satışlar İşletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal ya da hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerleri içerir. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 600 YURT İÇİ SATIŞLAR HS 601 YURT DIŞI SATIŞLAR HS 602 DİĞER GELİRLER HS 600 YURT İÇİ SATIŞLAR HESABI Yurt içinde gerçek ve tüzel kişilere satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerlerin izlendiği hesaptır. Satış yapıldığında, satış bedeli (KDV hariç) hesabın alacağına yazılır, hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Örnek tarihinde TL lik (%15 KDV hariç) mal satılıyor. Fatura tutarı karşılığı çek alınıyor. 143

144 601 YURT DIŞI SATIŞLAR HESABI Yurt dışına satılan mal ve hizmetler karşılığında alınan ya da alınacak olan değerlerin izlendiği hesaptır. Satış yapıldığında, satış bedeli hesabın alacağına yazılır. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. 602 DİĞER GELİRLER HESABI Devlet tarafından sağlanan sübvansiyonlar, vergi iadeleri ve benzeri yardımlar ile satış tarihindeki vade farkları gibi gelir kalemlerinin izlendiği hesaptır. Kredili (vadeli) satışlarda vade farkları, faturada satış fiyatı içende gösterildiğinden genelde 600 ya da 601 numaralı satış hesaplarına kaydedilmektedir. Bazı uygulamalarda satış hesapları peşin fiyatla izlenmekte, satış sırasındaki vade farkları, 602 Diğer Gelirler hesabında takip edilmektedir. Ancak, alıcının vadesinde borcunu ödeyememesi sebebiyle yapılan vade uzatmalarında ortaya çıkan vade farkları bu hesaba değil, 642 FAİZ GELİRLERİ hesabına kaydedilir. Gelir ortaya çıktığında, hesabın alacağına yazılır. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Örnek tarihinde peşin değeri TL olan mal, 6 ay olarak TL ye (%15 KDV hariç) bono karşılığı satılıyor. İşletme, vade farklarını diğer gelirlerde izlemeyi tercih etmektedir. Satış İndirimleri (-) Net satış tutarına ulaşabilmek için, brüt satıştan indirilmesi gereken değerleri içerir. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda görüldüğü gibidir. 610 SATIŞTAN İADELER HS 611 SATIŞ İSKONTOLARI HS 144

145 612 DİĞER İNDİRİMLER HS 610 SATIŞTAN İADELER HESABI (-) Satılan malların iade edilen bölümünün fatura tutarını kapsar. Daha önce yapılmış satışların iade edilmesi halinde, iade edilen malın kaydedilmiş bulunan KDV siz tutarı bu hesaba borç, ilgili hesap ya da hesaplara alacak kaydedilir. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Örnek tarihinde, bir aya önce peşin olarak satılmış ve sürekli envanter yöntemine göre kaydedilmiş maliyet değeri TL ve satış değeri TL (%15 KDV hariç) olan mal, müşteri N. Şimşek tarafından iade ediliyor. İade bedeli, müşterinin hesabına alacak kaydediliyor. İşletme, aralıklı envanter yöntemini uyguluyor ise ikinci yevmiye maddesi yapılmayacaktır. 611 SATIŞ İSKONTOLARI HESABI (-) Satışla ilgili faturanın düzenlenip satışın gerçekleşmesinden sonra yapılan her türlü kasa ve miktar (ciro) iskontoları bu hesapta izlenir. Kasa iskontosu, kredili satışlarda müşterinin mal bedelini vadesinden önce ödemesi dolayısıyla alıcıya yapılan indirimdir. Miktar İskontosu ise müşterinin belli tutarlar üzerinde alışlarda bulunarak satıcının mal sürümüne katkıda bulunmasından dolayı, kendisine belli oran ya da tutarlarda yapılan indirimdir. İşletme tarafından yukarıda açıklanan nitelikteki müşteriye yapılan iskontolar, bu hesabın borcuna yazılır. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Örnek tarihinde işletmenin müşterilerinden B. Güçlü, TL tutarındaki burcunu, vadesinden 2 ay önce ödeyebileceğini bildiriyor. Müşterinin erken ödeme yapması sebebiyle toplam TL (%15 KDV hariç) tutarında indirim yaparak kalan tutar nakden tahsil ediyor. 2. İşletme, satış politikası gereği yıllık TL nin üzerinde satış yaptığı müşterilerine satış (ciro) üzerinden %2 miktar iskontosu uygulanmaktadır

146 tarihinde yapılan envanter işlemleri sırasında müşteri A. Aydın ın TL tutarında mal satın aldığı tespit ediliyor. Müşteriye, fatura karşılığı TL lik (%15 KDV hariç) iskonto yapılarak borcundan düşülüyor. 612 DİĞER İNDİRİMLER HESABI (-) Satılan malın sevki sırasında işletme tarafından müşteri adına yapılan taşıma giderleri ile satılan malların hatalı ya da taşıma sırasında hasara uğramış olması sebebiyle yapılması zorunlu indirimler ve satış vergileri (KDV hariç) bu hesaba kaydedilir Satılan mal ve hizmet bedellerinden yapılan, yukarıda açıklanan niteliklerdeki indirimler bu hesabın borcuna kaydedilir. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Örnek tarihinde, TL lik mal (%15 KDV hariç), kredili olarak A. Güven e satılıyor. Bu tutar malın müşteriye teslimi için yapılacak hakliye giderini de içermektedir. 2. Aynı tarihte malın, müşterinin adresine taşınması için bir nakliye firmasına, TL (%15 KDV hariç) ödeniyor tarihinde, A. Güven, söz konusu malların kendisine ulaştığını, ancak bir kısmının taşıma ya da yükleme sırasında hasara uğramış olduğunu bildiriyor. Bunun üzerine TL (%15 KDV dahil) indirim yapılarak müşterinin hesabından düşülüyor. 146

147 Satışların Maliyeti (-) Dönem içinde satılan mamul, yarı mamul, ilk madde ve malzeme ile ticari mal gibi maddelerin ve satılan hizmetlerin maliyetlerine ilişkin hesaplar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda görüldüğü gibidir. 620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ HS (-) 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HS (-) 622 SATILAN HİZMET MALİYETİ HS (-) 623 DİĞER SATIŞLARIN MALİYETİ HS (-) Bu grupta yer alan 620 ve 622 nolu hesaplar, bu kitabın maliyet muhasebesi bölümünde incelenecektir. 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HESABI (-) Satılan ticari malların maliyetlerinin kaydedildiği hesaptır. Yapılan ticari mal satışına ilişkin maliyetler bu hesaba borç yazılır. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Satışlarını sürekli envanter yöntemine göre kaydeden işletmeler, bir satış işlemine ilişkin ticari mal maliyetini satış kaydı ile birlikte yaparlar. Aralıklı envanter yöntemini uygulayan işletmeler ise maliyet kaydının belirli aralıklarla (her ay, üç ayda bir, altı ayda bir gibi), genellikle de yıl sonlarında yaparlar. Örnek Satış maliyeti kayıtlarını sürekli envanter yöntemine göre yapan bir işletme, maliyet değeri TL olan malı, tarihinde peşin olarak TL ye (%15 KDV hariç) satıyor. 147

148 Örnek Satış maliyetlerini aralıklı envanter yöntemine göre izleyen bir işletmenin tarihi itibariyle 600 ve 153 numaralı hesaplarının durumu aşağıdaki gibidir. Dönem sonunda yapılan envanter sonucu işletmede maliyet değeri TL olan ticari mal mevcudu olduğu anlaşılmıştır. Satış maliyetinin hesaplanması Dönem Başı Mal Mevcudu Dönem İçi Alışlar Alışlar İade TL (5.000) TL : TL : TL Dönem Sonu Ticari Mal Mevcudu (30.000) TL Satılan Ticari Mallar Maliyeti TL Bu kayıttan sonra ticari mallar hesabının kalanı, envanter sonucu bulunan mal mevcudunu gösterecektir. Kalan: = Borç kalanı (dönem sonu mal mevcudu) 148

149 623 DİĞER SATIŞLARIN MALİYETİ (-) İşletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili diğer satış gelirlerinin elde edilmesi için yapılan giderlerin izlendiği hesaptır. Hesaplanan maliyetler, bu hesaba borç yazılır. Hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Faaliyet Giderleri (-) İşletmenin esas faaliyeti ile ilgili bulunan ve üretim maliyeti ya da satış maliyetlerine yüklenmeyen; araştırma ve geliştirme giderleri, pazarlama satış ve dağıtım giderleri ile genel yönetim giderlerinden oluşan hesaplar bu grupta yer alır Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ (-) 631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ (-) 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (-) 630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI (-) Üretim maliyetlerinin düşürülmesi, satışların artırılması yeni üretim biçim ve teknolojilerinin uygulanması amacıyla yapılan giderlerden aktifleştirilmeyen kısımları bu hesapta izlenir. Ayrıca, aktifleştirilmiş olan hesaplardan içinde bulunulan döneme isabet eden itfa payları da bu hesaba aktarılır. Yukarıdaki niteliklerde olan giderler, dönem boyunca bir maliyet hesabı olan (7/A seçeneğinde), 750 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ hesabında izlenir. Dönem sonunda 750 nolu hesapta toplanan giderler bu hesabın borcuna, 751 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ YANSITMA hesabının ise alacağına yazılır. 630 nolu hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. 631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ HESABI (-) Mal ve hizmetlerin pazarlama, satış ve dağıtım işleri ile ilgili olarak yapılan malzeme, işçilik, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler, çeşitli giderler, vergi resim ve harçlar, amortisman ve tükenme paylarından oluşur. Giderler dönem boyunca bir maliyet hesabı olan (7/A seçeneğinde), 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ hesabında izlenir. Dönem sonunda 760 nolu hesapta toplanan giderler; bu hesabın borcuna, 761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ YANSITMA hesabının ise alacağına yazılır. 631 nolu hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI (-) Üretim ya da satılan malın maliyeti ile doğrudan ilişki kurulamayan, genel yönetim fonksiyonu ile ilgili tüm giderler (malzeme, işçilik, amortisman gibi) bu hesapta izlenir. Giderler, dönem boyunca bir maliyet hesabı olan (7/A seçeneğinde), 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ hesabında izlenir. Dönem sonunda 770 nolu hesapta toplanan giderler bu hesabın borcuna, 771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA hesabının ise alacağına yazılır. 632 nolu hesap, dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. 149

150 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar İşletmenin esas faaliyeti dışında kalan, ancak ortaya çıkması olağan sayılan gelir ve karların kaydedildiği ve izlendiği hesaplar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ HS 641 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN TEMETTÜ GELİRLERİ HS 642 FAİZ GELİRLERİ HS 643 KOMİSYON GELİRLERİ HS 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HS 645 MENKUL KIYMET SATIŞ KARLARI HS 646 KAMBİYO KARLARI HS 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ HS 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR HS Örnek tarihinde, işletmenin iştirakinin bulunduğu AS Ticaret Turizm A.Ş. den, işletmenin 2007 yılı kar payının TL olduğunu ve bunun TL lik kısmının banka hesabına yatırıldığını, kalan kısmının ise bir ay sonra aynı hesaba yatırılacağını bildiren yazı ve banka dekontu alınıyor tarihi itibariyle bankadan alınan hesap özetinde, işletmenin hesabına TL faiz tahakkuk ettirildiği ve bunun kayıtlara alındığı anlaşılmıştır. 3. İşletmenin esas faaliyet konusu olmamakla birlikte bir malın satışında, iki işletme arasında aracılık yapmıştır. Bu faaliyetinden dolayı satış bedeli üzerinden belli bir orana göre hesaplanan TL lik (%15 KDV dahil) komisyon için tarihinde fatura düzenleyerek bedelini nakden tahsil etmiştir tarihinde, tamamı için daha önce karşılık ayrılmış bulunan TL tutarında ki şüpheli alacağın icra takibi sonucu yarısı tahsil edilmiştir. Şüpheli alacağın 150

151 geri kalan kısmının tahsil imkânı ortadan kalkmış, alacak değersiz alacak durumuna gelmiştir tarihinde, alış değeri TL olan ( ) adet hisse senedi, TL ye peşin olarak satılıyor. 6. İşletme, tarihinde, yabancı bir turistle $ lık (%15 KDV dahil) hediyelik eşya satıyor. Satış tarihindeki döviz kuru 1 $ = 460 TL dir. Bu paranın 500$ lık kısmı tarihinde, 1$ = 470 TL kuru üzerinden Türk parasına çevriliyor tarihinde, işletmede kalan 500$, 500 TL kuru üzerinden değerleniyor tarihinde borç senetleri için hesaplanan reeskont faiz tutarı TL dir. 151

152 8. Y A.Ş. kiraya vermiş olduğu aktifinde kayıtlı bir binanın ocak ayı kirası olan, TL yi (%15 KDV hariç) tarihinde tahsil ediyor. Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karlar grubunda yer alan hesaplar da dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (-) İşletmenin esas faaliyeti dışında kalan, olağan faaliyetlerle ilgili gider ve zararların kaydedildiği ve izlendiği hesaplar bu grupta yer alır Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 653 KOMİSYON GİDERLERİ HS (-) 654 KARŞILIK GİDERLERİ HS (-) 655 MENKUL KIYMET SAZIŞ ZARARLARI HS (-) 656 KAMBİYO ZARARLARI HS (-) 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ HS (-) 659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HS (-) Örnek 1. İşletme, tarihinde, boş bulunan bir binanın kiraya verilmesi işini üstlenerek sonuçlandıran Taşçı Emlak Firmasına TL (%15 KDV hariç) komisyon ödüyor tarihinde, alış değeri TL olan hisse senetlerinin, dönem sonunda değerinin TL olduğu belirleniyor tarihinde, alış değeri TL olan adet hisse senedi, TL ye peşin olarak satılıyor. 152

153 4. İşletme, tarihinde, yabancı bir turiste $ lık (%15 KDV dahil) hediyelik eşya satıyor. Satış tarihindeki döviz kuru 1$ = TL dir. Bu paranın tamamı tarihinde, 1 $ = TL kuru üzerinden Türk parasına çevriliyor tarihinde alacak senetleri için hesaplanan reeskont faiz tutarı TL dir. Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar grubunda yer alan bu hesaplar da dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Finansman Giderleri (-) İşletmenin borçlandığı tutarlarla ilgili olarak katlanılan ve varlıkların maliyetine eklenmemiş bulunan faiz, kur farkları, kredi komisyonları ve benzeri diğer giderleri kapsar. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir: 660 KISA VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ (-) 661 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ (-) Dönem boyunca ortaya çıkan finansman giderleri, bir maliyet hesabı olan (7/A seçeneğinde) 780 FİNANSMAN GİDERLERİ hesabına kaydedilir. Dönem sonunda burada toplanan finansman giderlerinden bir yıla kadar borçlanmalarla ilgili olanlar 660 nolu hesaba, 153

154 bir yılı aşan borçlanmalarla ilgili olanları da 661 nolu hesaba aktarılır. Bilindiği gibi, aktarma işlemi 781 FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA hesabına alacak, 660 ve / veya 661 nolu hesaba borç yazılarak yapılmaktadır. Olağan Dışı Gelir ve Karlar İşletmenin olağan faaliyetlerinden bağımsız olan ve bu nedenle arızi nitelik taşıyan duran varlıkların satışlarından elde edilen karlar ile oğlan dışı olay ve gelişmeler nedeniyle ortay çıkan gelir ve karları bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 671 ÖENCEDİ DÖNEM GELİR VE KARLAR HS 679 DİĞER OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR HS Önceki dönem gelir ve karlar hesabı, içinde bulunulan dönemden önceki dönemlere ait olan hata ya da unutulma nedeniyle kayıtlara alınmayan ya da eksik alınan gelir ve karların izlenmesinde kullanılmaktadır. Örnek tarihinde, 2007 yılına ait kira gelirinin TL kısmının kiracıdan eksik tahsil edildiği ve kayıtlara da eksik alındığı, kiracının bu parayı bankaya yatırması sonucu anlaşılmıştır tarihinde, işletmenin açmış olduğu bir haksız rekabet davası sonuçlanmıştır. Dava sonucu, Akın A.Ş. işletmeye TL tazminat ödemiştir. Olağan dışı gelir ve karlar grubunda yer alan bu hesaplar da dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Olağan Dışı Gider ve Zararlar (-) İşletmenin olağan faaliyetlerinden bağımsız olan ve bu sebeple sık sık ve düzenli olarak ortaya çıkması beklenmeyen işlem ve olaylardan kaynaklanan gider ve zararların yer aldığı hesaplar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 680 ÇALIŞMAYAN KISIM GİDER VE ZARARLAR HS (-) 681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLAR HS (-) 154

155 689 DİĞER OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR HS (-) Örnek yılına ait olduğu halde ödemesi unutulan TL lik (%15 KDV hariç) bir elektrik faturası, tarihinde ödeniyor tarihinde, kayıtlı değeri TL, birikmiş amortismanı TL olan bir demirbaş, TL ye (%15 KDV hariç) peşin olarak satılıyor. 3. Mart 2008 dönemine ait ödenmesi gereken TL tutarındaki KDV, tarihinde TL gecikme faizi ile birlikte ödeniyor. Olağan dışı gider ve zararlar grubunda yer alan bu hesaplar da dönem sonunda 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Dönem Net Karı veya Zararı Faaliyet döneminde elde edilen kar ya da zararın belirlenmesine imkan veren hesaplar bu grupta yer alır. Bu grupta yer alan hesaplar aşağıda verilmiştir. 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI HS 691 DÖNEM KARI, VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI 692 DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI HS 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabı, buraya kadar incelenen gelir ve gider hesaplarının aktarıldığı hesaptır. Bu hesap, ne gelir ne de bir gider hesabıdır. Özelliği, toplayıcı bir hesap olmasıdır. Bir başka ifadeyle, bu hesaba herhangi bir gelir ya da giderin 155

156 yazılması söz konusu olamaz. 6. gruptaki hesaplar (gelir ve gider hesapları) dönem sonunda bu hesaba aktarılarak kapatılır. Gelir hesaplarında toplanan tutarlar bu hesabın alacağına, gider hesaplarında toplanan tutarlar ise borcuna yazılır. Hesap, alacak kalanı vermesi halinde kar; borç kalanı vermesi halinde ise zarar söz konusudur. Kişi işletmelerinde vergi karşılığı hesaplamaya gerek olmadığından, 690 numaralı hesabın kalanı da duruma göre, bir bilânço hesabı olan 590 DÖNEM NET KARI veya 591 DÖNEM NET ZARARI hesabına aktarılarak hesap kapatılır. GELİR TABLOSU HESAPLARININ KAPATILMASI Dönem sonu envanter işlemleri ve maliyet hesaplarından gerekli yansıtma kayıtları yapıldıktan sonra tüm gelir tablosu hesapları (600 numaralı hesaptan 689 numaralı hesaba kadar) 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabına devredilerek kapatılır. Ancak, gelir tablosu hesaplarının kapatılması işleminden önce, döneme ait Gelir Tablosu nun düzenlenmesi gerekmektedir. Örnek Buse Özkan a ait bir ticari işletmenin ve dönemine ait gelir tablosu hesaplarının (envanter işlemleri ve maliyet hesaplarından yansıtmaların yapılmasından sonraki) en son durumları aşağıda verilmiştir. 156

157 Bu veriler kullanılarak döneme ilişkin gelir tablosu şu şekilde düzenlenmiştir. 157

158 Buse Özkan Ticaret İşletmesinin Dönemine Ait Gelir Tablosu A. BRÜT SATIŞLAR Yurt İçi Satışlar B. SATIŞ İNDİRİMLERİ (-)... (30.000) 1. Satıştan İadeler Satış İskontoları C. NET SATIŞLAR D. SATIŞLARIN MALİYETİ (-)... ( ) 2. Satılan Ticari Mallar Maliyeti BRÜT SATIŞ KARI E. FAALİYET GİDERLERİ (-)... (70.000) 2 Paz. Sat. Ve Dağ. Giderleri Genel Yönetim Giderleri FAALİYET KARI F. DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR Faiz Gelirleri Komisyon Gelirleri Konusu Kalmayan Karşılıklar Menkul Kıymet Satış Karları Kambiyo Karları Reeskont Faiz Gelirleri Diğer Olağan Gelir ve Karlar 500 G. DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-)... (7.500) 1. Komisyon Giderleri Karşılık Giderleri Kambiyo Zararları Reeskont Faiz Giderleri Diğer Olağan Gider ve Zararlar 500 H. FİNANSMAN GİDERLERİ... (1.500) 1. Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri OLAĞAN KAR İ. OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR Önceki Dönem Gelir ve Karlar Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar 300 J. OLAĞAN DIŞI GİDER VE ZARARLAR (-)... (200) 2. Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar 200 DÖNEM KARI

159 Bu yevmiye kayıtları defterikebire aktarıldığında, 690 nolu hesap dışındaki tüm gelir tablosu hesapları kapanmış olacaktır. 690 nolu hesabın durumu ise aşağıdaki biçimde olacaktır. Hesap, TL ( ) alacak kalanı vermektedir. Bu da dönem karı olarak gelir tablosunda bulunan tutara eşittir. Kesin mizan düzenlenmeden önce, 6. grup hesaplarının tamamının kapatılması gerekmektedir. Yukarıdaki kayıtlardan sonra kapatılmamış olan tek hesap, 690 nolu hesaptır. Bu hesapta bir bilanço hesabı olan 590 DÖNEM NET KARI hesabına devredilerek kapatılacaktır. 159

160 Bu yevmiye maddesinden sonra 690 nolu hesap da kapatılacaktır. Dönem sonucu kar değil de zararla kapanmış olsaydı, 690 nolu hesap 591 DÖNEM NET ZARARI hesabına devredilirdi Örnek: Bir işletmenin gelir ve gider hesapları aktarıldıktan sonra, 690 DÖNEM KAR VEYA ZARARI hesabının durumu aşağıdaki gibidir. Yukarıdaki hesap TL borç kalanı vermektedir. Bu, TL dönemin zararını ifade etmektedir. 690 nolu hesabın kapatılabilmesi için, hesap kalanının 591 nolu hesabın borcuna, 690 nolu hesabın alacağına yazılması gerekir. Bu yevmiye maddesinden sonra 690 nolu hesap kapanacaktır. Dönem sonunda, düzenlenen bilançoda 591 DÖNEM NET ZARARI hesabı öz kaynaklar grubunda eksi (-) olarak yer alacaktır. Bilânçoda yer alan 590 DÖNEM NET KARI hesabı ertesi dönem hesaplar açıldıktan sonra, 570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI hesabına devredilir. Aynı şekilde 591 DÖNEM NET ZARARI hesabı da 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI hesabına devredilir. NAZIM HESAPLAR Tek Düzen Hesap Planı nda 9. grup nazım hesaplara ayrılmıştır. Ancak, nazım hesaplarla ilgili herhangi bir düzenlemeye gidilmemiştir. Nazım hesaplar, bir varlık ya da kaynak hesabı olmadığı gibi, bir gelir ya da gider hesabı da değildir. Buraya kadar incelenen hesaplar ile yapılan muhasebe kayıtlarının; mutlaka ya varlıklar ya da kaynaklar veya işletmenin faaliyetlerinin soncu üzerinde etki yapan işlem ve olaylarla ilgili olduğu görülecektir. Ancak, bazı işlem, olay ya da durumlar vardır ki bunlar varlık, kaynak ya da faaliyet sonucu üzerinde etki yapmamakla birlikte önemli ve takibi gereken hususlardır. Örneğin; işletmenin, müşterisinden bir teminat mektubu alması gibi. 160

161 TEK DÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNDE MALİYET MUHASEBESİ HESAPLARI VE İŞLEYİŞİ Maliyet hesapları; üretilen mamul ve hizmetler ile diğer işletme faaliyetlerinin planlanan biçim ve niteliğe getirilmesi için yapılan giderlerin toplandığı ve maliyet unsurlarına dönüştürülerek izlendiği hesaptır. Tek düzen hesap planı nda maliyet hesaplarının kapsamı, sadece üretim maliyetleri ile sınırlı tutulmamıştır. Üretim dışındaki; Araştırma ve geliştirme, Pazarlama satış dağıtım, Genel yönetim, Finansman, fonksiyonlarına ilişkin giderlerin izlenmesini de içermektedir. Tek düzen hesap planında maliyet hesapları, uygulamada esneklik sağlaması amacıyla 7/A ve 7/B olmak üzere iki seçenek halinde sunulmuştur. Aşağıda ayrıntılı olarak incelenecek olan bu seçeneklerin işletmeler tarafından hangisinin uygulanacağı aktif ve net satışların toplamlarına göre belirlenmektedir. Buna göre; 1998 yılı aktif toplamı 150 milyar TL yi ve net satışları toplamı 300 milyar TL yi aşan işletmeler 7/A seçeneğini uygulamak zorundadırlar (bu rakamlar her yıl yeniden belirlenmektedir). Söz konusu rakamların altında kalan işletmeler; isterlerse 7/A, isterlerse 7/B seçeneğini uygulayabilir. 7/A SEÇENEĞİ 7/A seçeneğinde maliyet hesapları, defterikebir düzeyinde fonksiyonlarına göre bölümlenmiştir. Maliyet hesaplarının fonksiyonel ayırıma göre izlenmiş olması, dönem sonlarında mali tablolara geçiş işleminin kolaylaştırmaktadır. Bu seçenek, hem fiili (gerçekleşmiş) maliyet sistemini uygulayan işletmelerde hem de standart maliyet (önceden belirlenen maliyet) sistemleri uygulayan işletmelerde kullanılabilir. Ayrıca, genel muhasebe ve maliyet muhasebesi uygulamaları, bu seçenekte bağımsız ya da birleşik olarak yürütülebilmektedir. (burada konular, genel muhasebe ile maliyet muhasebesi uygulamalarının birleşik (bir arada) yürütüldüğü ve fiili maliyet sisteminin uygulandığı var sayılarak incelenmeye çalışılacaktır.) 7/A Seçeneğinde, Maliyet Hesaplarının Sınıflandırılması 7/A seçeneğinde, maliyet hesaplarına ilişkin hesap grupları aşağıda görüldüğü gibidir. 71 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 72 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLER 73 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 74 HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 75 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ 76 PAZARLAM SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ 77 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 78 FİNANSMAN GİDERLERİ Örnek 7/A seçeneğini kullanan X işletmesinin Dönem sonunda gider hesaplarının durumu aşağıdaki gibidir. Gelir tablosu hesaplarına aktararak dönem sonu kapanış işlemlerini yapınız. (Finansman giderlerinin tamamı kısa vadelidir) 161

162 Örnek: İşletme ambardan üretim için İlk Madde ve Malzeme Çekmiş ve ayrıca Genel Üretim Gideri yapmıştır. 162

163 Dönem boyunca oluşan ve 151 nolu üretim hesabına yansıtılan Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri toplamının TL ye ulaştığı varsayılırsa gider hesapları yılsonunda aşağıdaki gibi bir kayıtla kapatılır. 163

164 7/B SEÇENEĞİ 7/A seçeneğini uygulamak zorunda olmayan işletmeler isterlerse 7/B seçeneğini uygulayabilmektedir.7/b seçeneği, gerçekte küçük işletmeler için getirilmiştir. Bu seçenekte, maliyet hesapları defterikebir düzeyinde çeşitlerine göre bölümlenmiştir. Ancak, gelir tablosunda faaliyet giderleri işletme fonksiyonlarına göre bölümlendiği için, bu seçeneği uygulayan işletmeler, dönem sonlarında gider çeşitlerini işletme fonksiyonlarına dönüştürmek zorundadırlar. Bu sebeple, uygulamada 7/A seçeneğinin daha yaygın bir biçimde kullanıldığı gözlemlenmektedir. Bu seçenekte, maliyet muhasebesi ile genel muhasebenin birbirinden bağımsız olarak kullanılması söz konusu değildir. 7/B Seçeneğinde, Maliyet Hesaplarının Sınıflandırılması 7/B seçeneğinde maliyet hesapları, 79 Gider Çeşitleri adı altında tek grupta toplanmıştır. 7/B seçeneğinde 79 Gider Çeşitleri grubu altında, sekiz gider hesabı, bir yansıtma hesabı ve dönem sonlarında üretimle ilgili giderlerin aktarılacağı bir üretim maliyeti hesabı yer almaktadır. Gider Hesapları Yansıtma Hesabı Üretim Hesabı 790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri. (İMMG) 791 İşçi Ücret ve Giderleri (İÜG) 792 Memur Ücret ve Giderleri (MÜG) 793 Dışardan Sağlanan Fayda ve Hizmetler (DSFH) 794 Çeşitli Giderler (ÇG) 795 Vergi Resim ve Harçlar (VRH) 796 Amortisman ve Tükenme Payları (ATP) 797 Finansman Giderleri (FG) 7/B Seçeneği Hesapları 798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı (GÇYH) 7/B Seçeneğinde, Maliyet Hesaplarının Mali Tablolarla İlişkisi 799 Üretim Maliyet Hesabı (ÜMH) 7/B seçeneği küçük işletmelerde, giderlerin fonksiyonel olarak ayrımında güçlükler olması nedeniyle sisteme konmuştur. Bir başka ifadeyle, küçük işletmelerde, işletme fonksiyonları iç içedir. Örneğin; küçük bir işletmede çalışan bir işçi, işletmenin tüm fonksiyonları ile ilgilenebilir. Hem üretimde, hem satışta, hem de yönetimde çalışabilir. Bu işçinin hangi fonksiyona ne kadar hizmet ettiği de çoğu zaman izlenemez ya da izlense de ekonomik olmaz. Birçok gider unsuru için benzer şeyler söz konusudur. Bu nedenle 7/B seçeneğinde, giderler çeşit esasına göre izlenmektedir. Ancak sorun dönem sonunda çeşit esasına göre izlenen giderlerin fonksiyonlarına dönüştürülmesindedir. Yani, bir işletme 7/B seçeneğini uyguluyor olsa da, 7/A seçeneğine göre önerilmiş gelir tablosunu düzenlemek zorundadır. 7/B seçeneğini uygulayan işletmeler ya dönem boyunca her bir gider çeşidi hesabının altında (yardımcı hesap) fonksiyonel gider hesabını izler ya da dönem sonunda belirlenen bir ölçüye göre gider çeşitlerini fonksiyonlarına dönüştürür. 164

165 Bilgisayarlı muhasebe, karmaşık zaman alıcı ve yorucu olan muhasebe işlemlerinin bilgisayar ortamında çok daha kolay yapılmasını sağlayan paket programlardır. Günümüz şartlarında elle tutulan muhasebe ile bilgisayarla tutulan muhasebeyi karşılaştırdığımızda bilgisayarlı muhasebe öğrenmenin bir zorunluluk olduğu ortaya çıkmaktadır. Şimdiye kadar öğrendiğimiz muhasebe kuramına göre, gerçekleşen ticari bir işlemin fatura, fiş, yevmiye defteri, defteri kebir, mizan, bilanço gibi bir çok yere kaydının yapılması gerektiğini öğrendik. Elle tutulan muhasebeye göre düşündüğümüzde bu işlemlerin sırasıyla yapılması zaman alıcı, yorucu ve hata ihtimalini artırıcı etkenler olduğu açıktır. Muhasebe paket programlarının ortaya çıkmasıyla bu olumsuzluklar ortadan kalkmıştır. Muhasebe paket programlarında herhangi bir noktadan yapılan ticari bir işlemin kaydı diğer ilgili bütün bölümlere de otomatik olarak gerçekleşmektedir. Tek düzen muhasebe sisteminin kabul edilmesiyle birlikte, bu tür paket programların sayısı hızla artmış ve her geçen gün yenileri eklenmiştir. ETA, LOGO ve MİKRO bu programlardan biri ve günümüzde en sık kullanılanlarıdır. Piyasada çok sayıda muhasebe paket programının bulunması muhasebe programı öğrenmek isteyen öğrencilerde seçme sıkıntısı oluşturmaktadır. Ancak şu unutulmamalıdır ki muhasebe paket programlarının bir veya bir kaçını kullanarak genel yapısını kavrayan kullanıcılar karışlaştıkları diğer programlarda zorluk çekmemektedirler. Çünkü bütün muhasebe paket programlarının amacı aynı olmakla birlikte hepsi tek düzen muhasebe sistemi kullanılmaktadır. ETA MUHASEBE PROGRAMI Programı çalıştırmanın birçok yolu vardır bunlardan en sık kullanılanı ise masa üstünde bulunan Eta kısayol simgesinin çalıştırılmasıdır. Eğer kısayol atanmamışsa C dizininde bulunan Eta klasörünün içine girilerek ETAMENU.EXE dosyası çalıştırılır. Bu simge çalıştırıldığında ekrana ilk olarak program logosu ve sürüm numarası gelecektir, enter tuşuyla geçildikten sonra kopya yazılım kullanılmamasıyla ilgili yasal uyarı pencereleri gelecektir. Bu ekranlar geçilerek (3 kez enter tuşuna basılarak) şifre ekranına gelinir. Eta ticari programlarında şifre değiştirilmedikçe ETA dır. 165

166 Şekil 1 Şifre ekranı büyük harflerle ETA yazılarak geçildikten sonra program açılmış olacak ve Eta ana menü penceresi karşımıza gelecektir. (Şekil 2) bu pencerede işletmenin kullandığı modüller (stok, cari, fatura vb) ve fonksiyon tuşları bulunmaktadır. Şekil 2 Eğer default şirket silinmiş veya sistemde açılmış bir şirket kaydı yoksa şifre girildikten sonra bazı dosyaların bulunamadığına dair uyarı mesajı ekrana gelecektir. (Şekil 3) Programın açılabilmesi için bu uyarılara EVET cevabı verilerek geçilmelidir. Şekil 3 166

167 Ana Menü Eta muhasebe paket programında ilk karşımıza gelen ekran ve dönüp dolaşıp geleceğimiz ekran ana menü ekranıdır. Ana menü ekranında, üzerinde bulunduğumuz şirkette kullanılan modüller ve Eta programının genel ayarlarını ve seçimlerini yapabileceğimiz fonksiyon tuşları bulunmaktadır. Ana menüden yapacağımız değişiklikler ve ayarlar programın tamamında etkili olacaktır. Bu ekranda bulunan fonksiyon tuşları ve görevleri aşağıda görüldüğü gibidir. Bu tuşların alt menüleri ise aşağıda şemada görüldüğü gibidir (Şekil 5), Ctrl-f10 tuşlarına basarak adına hızlı ulaşım menüsü dediğimiz menüye ulaşırız (Şekil 4) buradan da ana menü akış seması için MENU seçeneğinin üzerine gelinerek enter tuşuna basılırsa ana menü akış şeması aşağıda görüldüğü gibi ekrana gelmiş olur. Şekil 4 167

168 Ana Menü Akışı Şekil 5 - Ana Menü Akış Şeması 168

169 Şimdi sırasıyla ana menüyü tanımaya çalışalım. Programa girildiğinde ticari işlemleri muhasebeleştirebilmek için, önce çalışılacak şirketin belirlenmesi gerekir. Bunun içinde F2 tuşu kullanılır. Bu tuşa bastıktan sonra ilgili şirketin kodu yazılır ve enter a basılırsa istenilen şirket açılmış olur. Eğer şirket kodu bilinmiyorsa F6 Şirket Listesi tuşuna basılarak gelen listeden istenilen şirket seçilebilir. Şirket Tanımlama, şirket iptali, şirket bilgilerini görme ve yeni yıla devir işlemleri bu menü aracılığıyla yapılır. Bu tuşa basıldığında yandaki menü ekrana gelecektir. 169

170 Bu bölümde şirket açma, kapama, şirket bilgilerini değiştirme gibi işlemleri yapabiliriz. Bu tuşa basıldığında yandaki menü açılacaktır. Bir şirketle ilk kez çalışılacaksa yapacağımız ilk iş şirket açmak olmalıdır. Bunun için ana menüden itibaren sırasıyla F3/F2/F2 tuşlarına basılır. Karşımıza şirket bilgilerini girebileceğimiz aşağıdaki ekran gelecektir. Bu ekranda, dosyaların bulunduğu disk bölümü ve setup tanımlarının bulunduğu disk bölümü kısımlarına herhangi bir şey yazılmaz. Burası üst satırlarda girilen bilgilere göre program tarafından doldurulacaktır. Bu ekranda diğer bilgiler yukarıda da görüldüğü gibi doldurulduktan sonra F2 ŞİRKET KAYDI tuşuna basılır. EKRANDAKİ BİLGİLERİ KAYDEDİYORUM, EMİN MİSİNİZ? Mesajına EVET cevabı verilerek şirkette kullanılacak modülleri seçebileceğimiz aşağıdaki ekran gelecektir. Şirket açma işleminin ikinci ekranı olan bu ekranda, şirkette kullanılacak olan program modülleri seçilir örneğin, bu şirkette stok, cari, fatura, muhasebe modüllerini kullanacağımızı varsayarsak bunların önüne evet anlamına gelen E harfi girilir, diğerleri ise hayır anlamına gelen H harfi girilerek F2 ŞİRKET AÇMA İŞLEMİNE DEVAM tuşuna basılır. Ekrana aşağıdaki mesaj gelecektir. 170

171 Bu mesaja evet cevabı verilerek çalışmamak istediğimiz yılı gerebileceğimiz ekrana ulaşılır. Bu ekranda çalışılmak istenilen yıl doğrudan yazılabileceği gibi * yazarak enter tuşuna basılırsa içinde bulunduğumuz yıl otomatik olarak yazılacaktır. Çalışmak istediğimiz yılı girdikten sonra Şeklinde bir mesaj gelecektir bu mesaja evet cevabı verilerek geçildikten sonra, aşağıda görülen PARAMETRELERİ GİRİNZ! Penceresi ekrana gelecektir. Bu pencerede stokta ikinci birim kullanılacaksa E, kullanılmayacaksa H girilir. İkinci birimden kasıt, Örneğin; birinci birim olarak kg ölçü birimini kullanan bir işletme için, ton gibi ikinci bir birime ihtiyaç duyması durumudur. Diğer parametreler de işletmenin durumuna göre doldurulduktan sonra F2 İŞLEM tuşuna basılır. Parametreler girilerek F2 tuşuna basıldığında yukarıda görülen mesaj ekrana gelecektir. Eğer bu mesaja EVET cevabını verirsek Tek Düzen Hesap Planının kendiliğinden açılarak sisteme yerleşmesi sağlanmış olur. Eğer HAYIR cevabını verirsek şirkette kullanacağımız hesapları ilgili bölüm ya da bölümlerden tek tek açmamız gerekecektir. Eğitim programlarında bu mesaja evet cevabını vermekte fayda vardır. Bu mesaj da yanıtlandıktan sonra, kullanılacak maliyet muhasebesi türünü seçebileceğimiz aşağıdaki pencere ekrana gelecektir. Bilindiği gibi, şirket, maliyet hesaplarını iki yöntemde takip edebilir, bu yöntemlerden 7/A seçeneği için 2, 7/B seçeneği için 3 girilmelidir. Maliyet hesapları için ilgili değer girildikten sonra kullanılan para birimini seçebileceğimiz aşağıdaki pencere ekrana gelecektir. 171

172 Şirket açma işleminin son penceresi olan bu pencerede TL için 1, YTL için 2 girilerek şirket açma işlemini tamamlamış oluruz. Ana menüye dönülerek kaydı yapılan yeni şirket seçildiğinde aşağıda ki gibi görünecektir. Şirket kapama riskli bir iştir. Şu unutulmamalıdır ki bir şirket kapatıldığında şirkete ait bilgilerin tamamı kaybedilecektir. Şirket kapama işlemini başlatabilmek için, ana menüden itibaren sırasıyla F3 ŞİRKET/DEVİR İŞLEMLERİ F2 ŞİRKET İŞLEMLERİ F3 ŞİRKET KAPAMA tuşlarına basılır. Karşımıza silinecek şirketin kodunu girmemiz gereken aşağıdaki pencere gelecektir. Bu noktada silinecek şirketin kodu bilinmiyorsa F6 ŞİRKET LİSTESİ tuşunda faydalanılabilir. Şirket kodu girilerek enter tuşuna basıldığında silinmek istenilen şirketin bilgileri aşağıda görüldüğü gibi ekrana gelecektir. 172

173 Bu noktada şirket silme işlemini başlatabilmek için F3 ŞİRKET İPTALİ tuşuna basılır. Daha sonra ekrana sırasıyla aşağıdaki mesajlar gelecektir. Ekrana gelen mesajlara yukarıda görüldüğü gibi cevap verilirse şirket kapa işlemi tamamlanmış olur. Şirket bilgilerini görmek ya da değiştirmek için kullanılır. Genellikle şirkette kullanılan program modüllerinde yapılacak değişiklikler için kullanılır. Bu bölüm aracılığıyla şirkete yeni bir modül eklenebilir veya çıkartılabilir. Örneğin, stok bulundurmaya karar vermiş bir işletme stoklarını bilgisayarda takip etmek isterse bu bölümden stok modülünü ekleyebilir. Şirket bilgilerine ulaşmak için ana menüden itibaren sırasıyla, F3 ŞİRKET/DEVİR İŞLEMLERİ F2 ŞİRKET İŞLEMLERİ F4 ŞİRKET BİLGİLERİ tuşlarına basılır. Şirket kodu verilerek ulaştığımız ekranda şirket bilgileri iki sayfa halinde karşımıza gelecektir. Sayfalar arası geçiş Page up Page dn tuşlarıyla yapılabilir. Program ilk açıldığında ana menüde bulunması istenilen şirketin programa tanıtımının yapıldığı bölümdür. Başka bir ifadeyle, sürekli çalıştığımız şirket bu bölümden tanıtılırsa programa her girişimizde otomatik açılarak çalışmaya hazır bekleyecektir. Bu bölüme gelebilmek için ana menüden itibaren F3 F2 F5 tuşlarına basılır. Bu noktada gelen pencereye default edilmek istenilen şirketin kodu girilerek işlem tamamlanır. Default edilmiş bir şirket sistemden silinmiş ise program ilk açıldığında bazı dosyaların bulunamadığına dair mesajlar verir. Açılmış olan şirketlerin listesini almak için kullanılır. Ana menüden itibaren F3 F2 F6 tuşlarına basılırsa karşımıza aşağıda görülen listeleme aralıkları penceresi 173

174 gelecektir, bu pencere üzerinden girilen kriterlere göre istenilen şirketler listelenebilir. Örneğin; 1. değer bölümünde bulunan şirket kodu kısmına 10, 2. değer bölümünde bulunan şirket kodu kısmına 20 yazarsak, şirket kodu arası olan şirketler listelenecektir.. Ayrıca hiçbir ölçü girmeden doğrudan F2 LİSTE tuşuna basılırsa kayıtlı bütün şirketler ekrana listelenecektir, F4 YAZDIRMA tuşuna basılırsa yazıcıdan yazdırılacaktır Bu bölümde çalışılan tüm modüllerin şirket olarak yıllık devir işlemleri yapılır. Bu bölüme girildiğinde karşınıza yeni yıla devir yapılacak şirket kodunu girin mesajı gelir. Bu mesaja devri yapılacak şirket kodu girilir (devir yapılacak şirket kodu F6 ŞİRKET LİSTESİ tuşu ile de seçilebilir). Şirket kodu girildikten sonra ekrana devir yapılacak şirket bilgileri gelir. F2 DEVİR İŞLEMİ tuşuna basarak işleme devam edilir. Ekrana gelen mesaja uygun cevap verilir. Ardından devrin yapılacağı yeni şirketin adını girin mesajı gelir. Devrin yapılacağı yeni şirket, şirket listesinde mevcut ise F6 ŞİRKET LİSTESİ seçeneği ile seçilir, mevcut değilse yeni ŞİRKET KODU verilerek şirket bilgileri girilir ve F2 DEVİR İŞLEMİ seçeneği kullanılarak devir işlemine devam edilir (bu işlemden sonra ekrana gelen mesajlara dikkatle cevap verilmesi gerekir). Ekrana gelen. Şirketindeki bilgileri yeni açılacak olan / önceden mevcut olan. Şirketine devrederek transfer yapmak istediğinizden emin misiniz? mesajına evet cevabı verilir. Eğer daha önceden var olan şirketin üzerine devir yapılıyorsa şirketinde bulundan tüm bilgiler silinecektir emin misiniz? mesajına da evet cevabı verilir. Ardından eski şirkette bulunan tüm dosyaların yeni şirkete kopyalanacağı belirtilir. Bu mesaja isteğe bağlı olarak cevap verilir. Bundan sonra devir işlemine başlıyorum emin misiniz? mesajına evet cevabı verilir ve program çalışmak istediğiniz ilk yılın girilmesini bekler. Çalışılacak yıl bu sahaya yazılır. Gelen mesaja evet cevabı verilir. Ekrana devir yapılacak program modüllerini işaretleyin mesajı ile birlikte tüm modüllerin isimleri gelir. Burada devir yapılacak modüllerin karşıları E çalışılmayacak modüller H olarak işaretlenmelidir. Bu işlemden sonra F2 tuşu ile yeni yıla devir işlemine devam edilir. Gelen mesaja evet cevabı verilir. Bundan bora ekrana 174

175 sırasıyla E olarak işaretlenen modüller gelir. Ekrana gelen modüllerin yıllık devir istenen tarihleri girilerek devir işlemi tamamlanır. Bu bölümde, bordro tanımları, gelir vergisi dilimleri gibi tüm şirketlerde kullanılacak ortak tanımlar yapılır. Bu bölüme gelebilmek için ana menüden itibaren F3 F4 tuşlarına basılır. Bu bölümde ekrana gerilen muhtelif bordro sabitleri birden fazla firmaya aynı anda kaydedilir. Bunun için önce ekranda görülen başlıkların yanına geçerli değerler yazılır. F2 KAYIT tuşuna basıldığı zaman işleme alınacak şirketlerin minimum ve maksimum değerlerinin belirtildiği bir pencere gelir. Bu pencereden F2 tuşuyla geçilir, program şirket onayı istenip istenmediğini sorar, daha sonra işlem aralıklarına uyan ve bordro kullanılan tüm şirketlerin bordro sabitlerini bir önceki ekranda girilen değerlerle değiştirir. Böylelikle asgari ücret, SSK taban ve tavan değerleri gibi sık değişen rakamların birden fazla şirkete ayın anda kaydedilmesi sağlanmış olur. Bu bölümde gelir vergisinin hesaplanmasında kullanılacak matrah ve yüzde bilgileri yıllara göre girilir. Bu bölüme girildiğinde karşınıza yılı, dönemi, tipi ve tarifesini girebileceğiniz bir ekran gelir. Bu ekranda dilimlerin ait olduğu yıl bilgisi yyy formunda girilir. DÖNEMİ sahasına; gelir vergi dilimleri bir yıl boyunca aynı olarak kalırsa 0 girilmelidir, yıl içinde vergi dilimlerinde herhangi bir değişiklik olursa sırasıyla ilk 6 aylık dönem için 1, ikinci 6 aylık dönem için 2 girilmelidir. TİPİ sahasına 1 verilirse kurumlar, 2 verilirse şahıslar için uygulanacak gelir vergisi dilimleri girilir. TARİFE sahasına eğer bölgelere göre farklı bir tarife uygulanıyorsa o bölgenin tarife numarası yazılır. Şu an için tüm Türkiye de kullanılan tarife no 1 dir. Tüm bilgi girişleri yapıldıktan sonra karşınıza 10 ayrı dilim halinde gelir vergi matrah ve yüzdelerinin girileceği bir ekran gelir. Bu ekran uygun bir şekilde doldurulur ve F2 KAYIT tuşuna basılarak dosyaya kaydedilir. Bu bölüm tekdüzen hesap planı üzerinde değişiklik olanağı sağlar. Yapılan değişiklikler F2 tuşuyla kaydedilir. Bu işlemden sonra açılan her yeni şirket bu hesap planını kullanır. Bu bölüm, şirketin çalışmış olduğu bankaların tanımlanması için düzenlenmiştir. Buradaki ön çalışma ile amaç, müşterilerden alınan çeklerin üzerindeki barkod kodları okutularak barkod makinesi yardımı ile sisteme otomatik olarak kaydının yapılmasıdır. 175

176 Bu bölümde 2005 yılından itibaren yürürlüğü giren yeni düzenlemeye uygun olarak ücretlilerin vergi iade hesaplamasında kullanılacak vergi iade dilimleri girilir. Bu bölüme girildiğinde kaşınıza vergi iade dilimlerinin girileceği yılı girebileceğiniz bir ekran gelir. Bu ekranda dilimlerin ait olduğu yıl bilgisi yyy formunda girilir. Yıl girişi yapıldıktan sonra karşınıza 10 ayrı dilim halinde vergi iade matrah ve yüzdelerinin girileceği bir ekran gelir. Bilgi girişi yapılırken getirilen fatura tutarı aralığına göre iade yüzdeleri belirtilir. Bu ekran uygun bir şekilde doldurulur ve F2 KAYIT tuşuyla kaydedilir. Bu bölümün alt bölümlerinde yapılan tanımlamalar sadece üzerinde çalışılan şirket tarafından kullanılır. Bu bölüm yanda görülün menüden oluşmaktadır. Bir modülde yapılan ticari bir işlemin ilgili diğer modüllerde de kaydının gerçekleşmesi isteniyorsa bu tablonun isteğe uygun olarak doldurulması gerekmektedir. Örneğin; fatura modülünde yapılan bir işlemin stok, cari, muhasebe modülü gibi diğer modüllerde kaydının otomatik olarak yapılması isteniyorsa bu tablonun amaca uygun olarak doldurulması gerekir. Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgi ilerleyen derslerde verilecektir. İskonto tablosu kapsam olarak oldukça geniş tutulmuştur. Cari hesaplar 120 farklı gruba ayrılmış olup, her grup için 600 ayrı stok grubu belirleme imkanı getirilmiştir. Her kategori için ise ayrıca beş ayrı iskonto oranı tanımlama olanağı getirilmiştir. Stok ve cari kartların ait oldukları iskonto kategorileri kartlardaki 1 no lu özel koda bağlı olarak seçilmektedir. Tablo incelenecek olursa belli bir cari hesap özel koduna ve yine belli bir stok özel koduna bağlı olarak yukarıdan aşağıya dizilmiş beş ayrı iskonto oranı tanımlama olanağının verildiği görülecektir. Fatura kesilirken belli bir müşteri iskonto grubuna ve belli bir mal iskonto grubuna göre iskonto hanesine *1, *2,..*5 verilerek tabloda tanımlı iskonto oranlarından istenilen uygulanabilmektedir. İskonto tablosunun bir diğer özelliği ise sadece stok kartlarına veya cari kartlarına bağlı olarak çalışabilmesidir. Örneğin, iskonto sisteminde sadece cari kartlara göre farklı iskonto uygulanmaktadır ve bu oran satılan malın cinsine göre değişmemektedir. Böyle bir durumda tabloda stok özel kodları bölümü boş bırakılarak ve program iskonto tablosunun sadece birinci yatay bölümü olan ilk beş iskonto satırını cari kart özel kodlarına bağlı olarak kullanacaktır. Aynı durumun tersinde ise sadece satılan mal bazında iskonto yapılacak, cari kart bazında ayrım uygulanmayacaksa bu defa cari kart özel kodları doldurulmayacak ve program bu kez en soldaki sütun üzerinde belirlenen iskonto oranlarını stok özel kodlarına bağlı olarak kullanacaktır. İskonto tablosunun çeşitli bölgelerine ulaşmak için pgup, pgdn, home ve end tuşları kullanılır. Bu bölümde işyeri ile ilgili adres ve benzeri sabit bilgiler tanımlanır. Ekranda dört sayfa halinde görüntülenir. 1. sayfada genel bilgiler ve gelir vergisi ile ilgili sahalar,

177 sayfada kimlik bilgileri ve açıklama girilebilecek sahalar, 3. sayfada iş ve ev adresi bilgileri, son sayfada da beyannameyi veren ve hazırlayan kişiye ait bilgiler yer alır. Bu bölümde üzerinde çalışılan şirkete ait YTL ile ilgili ölçüler tanımlanır. Bu bölümde belirtilen listeleme aralıklarına uyan şirketlere ait veri dosyalarındaki TL değerleri YTL ye çevrilir. Çevrim işlemi fiyat ve tutar sahalarındaki ilgili değerlerden altı sıfır atılarak gerçekleştirilir. Bu bölümde bir şirketteki stok ve cari kartlarına ait devir değerleri istenilen başka bir şirkete aktarılır. Yeni yıla geçişte, devir bakiyeli olarak yeni şirkete devir işlemi yapıldıktan sonra eski şirketteki devir değeri olarak kullanılmış dönem sonu bakiyelerinde bir değişiklik olduğu takdirde yeni şirketteki devir değerleri anlamsız hale gelecektir. İşte bu değişen devir değerlerinin yeni şirkete aktarılarak bakiyelerin güncellemesi amacıyla bu işlem kullanılır. Stok ve cari kartlarının bakiyesiz olarak yeni şirkete aktarılıp yeni şirkette çalışmaya başlandıktan bir süre sonra, eski şirketteki gerçek dönem sonu değerleri tespit edildiğinde bu değerlerin devir değeri olarak yeni şirkete aktarılması için de bu işlem kullanılır. Eski şirketteki devir değerlerini yani şirkete aktarabilmek için ilk olarak eski şirketteki bilgiler ara bir şirkete devredilir. Devir işlemi sonrası ara şirkette oluşan devir değerleri de bu bölümden yeni şirkete aktarılır. İşlem sonrası istenirse ara şirket iptal edilebilir. Aktarım esnasında kaynak şirket ile hedef şirkete ait TL veya YTL çalışma şekli program tarafından kontrol edilir. Şirketler farklı para birimi ile çalışıyorlarsa aktarma işlemi esnasında TL-YTL veya YTL-TL çevrim işlemi otomatik olarak yapılır. Kaynak Şirket; Devir değerlerinin alınacağı kaynak şirket (ara şirket) kodu ve bu şirkete ait bilgilerin bulunduğu bölüm belirtilir. Şirket kodu belirtildiğinde ilgili bölüm program tarafından PATH/YOL sahasına otomatik olarak taşınır. Hedef Şirket; devir değerlerinin aktarılacağı hedef şirket (yeni şirket) kodu ve bu şirkete ait bilgilerin bulunduğu bölüm belirtilir. Şirket kodu belirtildiğinde ilgili bölüm program tarafından PATH/YOL sahasına otomatik olarak taşınır. Stok Kartları; bu sahaya E verilirse cari kartlarına ait devir değerleri kaynak şirketten hedef şirkete aktarılır. H verilirse aktarılmaz. Cari Kartları; Bu sahaya E girilirse cari kartlarına ait devir değerleri kaynak şirketten Hedef şirkete aktarılır. Olmayan Kartları Aç; bu sahaya E girilirse aktarım esnasında kaynak şirkette mevcut olup da hedef şirkette mevcut olmayan stok ve/veya cari kartları program tarafından otomatik olarak hedef şirkete ilave edilir. Bu bölümün çalışabilmesi için AUTOEXEC.BAT dosyasında, DOS komutlarının bulunduğu bölüm PATH komutunda tanımlanmış olmalıdır. Bu bölüme girildiğinde yandaki menü ekrana gelir. Ayrıca KOMUT TANIMLARI bölümüne girerek komutları kendimiz tanımlayabiliriz. 177

178 Disket Hazırlama, yeni alınmış disketleri formatlayarak bilgi kaydına hazır hale getirir. Yedekleme, olumsuz durumlara karşı bilgilerimizi yedekleyebileceğimiz bölümdür. Geri Yükleme, yedeklediğimiz bilgileri bilgisayara geri yükleyebileceğimiz bölümüdür. Tarihi görmek ve değiştirmek için kullanılır. Bölüme girildiğinde yandaki görüntü gelir. Bu ekrandan çıkmak için enter tuşu kullanılır. Saati görmek ve değiştirmek için kullanılır. Program konfigirasyonu ile ilgili bilgileri görmek için kullanılan bölümdür. Bu bölümün çalışması için KOMUT TANIMLARI bölümündeki PROGRAM KONFİGÜRASYONU SAHASINA konfgos7 yazılmalıdır. Disket hazırlama, yedekleme, geri yükleme, tarih ve saat işlemlerinde kullanılacak komutlar bu bölümden tanımlanır. Bu bölüme girildiğinde yandaki görüntü ekrana gelecektir. Tanımlama işlemi bittikten sonra F2 tuşu ile kaydedilmelidir. Program ile ilgili genel ayarların yapıldığı bölümdür. Yanda görülen menüden oluşmaktadır. Bu bölüm ANA/MENÜ ŞİFRELERİ ve ŞİRKET ŞİFRELERİ olmak üzere ikiye ayrılır. 178

179 ANA/MENÜ ŞİFRELERİ Bu bölümde firma yetkilisine ait ana şifre ve şirket seçmeye kadar kullanılan menü şifreleri tanımlanır. Programa ana şifre ile girildiğinde programın her bölümüne rahatlıkla ulaşılabilir. ŞİRKET ŞİFRELERİ Şirket bazında şifreleme yapılan bu bölüme girildiğinde program şifreleme yapılacak şirket kodunun girilmesini bekler. Bu ekranda şifrelenecek şirket kodu girildikten sonra karşımıza ŞİFRE ADLARI ve ŞİFRE TANIMLAMALARI olmak üzere iki ayrı bölüm gelir. ŞİFRE ADLARI Bu bölüm seçildiğinde karşımıza ilgili şirkete ait 10 ayrı şifre tanımlama ekranı gelir. Bu ekranda tanımlanan şifre adları sadece tanımlanan şirkete ait olup diğer şirketlerde çalışmaz, diğer şirketler için de ayrıca tanım yapılması gereklidir. Tanımlanan şifre adları ŞİFRE TANIMLAMALARI bölümünde kullanılır. ŞİFRE TANIMLAMALARI ŞİRKET ŞİFRELERİ bölümünde tanımlanan şifre adları bu bölümde sadece seçilen şirket ve şifre için geçerlidir. Diğer şirket ve şifre için ayrıca şifre tanımlanması gereklidir. Bu bölüme ilk girildiğinde şirket şifreleri bölümünde tanımlanan şifrelerden geçerli olacak şifre nosu girilir ve enter tuşuna basılır. Böylece bu tanımlanan şifre adının geçerli olacağı bölümler ekranda E yazılarak işaretlenir. Her ekranda bir modül ve bölümleri bulunur. Diğer modül ve ilgili bölümleri şifrelemek için pgup ve pgdn tuşları kullanılır. Şifre ve yetki tanımlarını düzenlemek üzere bu bölüme girebilmek için programa SİSTEM ŞİFRESİ ile girilmesi gereklidir. sistem şifresine ilaveten modüllerin de bazı bölümlerinde şifre kullanımındaki amaç operatörlerin sadece belirli program bölümlerine ulaşması, kendi işlemleri haricindeki bilgilere ulaşımının engellenmesidir. Bir operatör kendi şifresi ile siteme girip programı kullandıktan sonra yerini bir diğer operatöre bırakmadan önce ana menüye kadar ESC tuşu ile çıkıp burada bir daha ESC tuşuna basarak sistemi şifre sorma konumunda bırakmalıdır. Bu bölüm, YAZICI TANIM DOSYA ve KONTROL KOD DOSYALARI olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır. Şimdi bu bölümleri inceleyelim. YAZICI TANIM DOSYASI Yazıcı tanımlarının yapıldığı bu kısımda, kontrol kod dosya adları ve yazıcı cihaz adlarının saklandığı YAZICI.ETA dosyası tanımlanır. Default satırlarında yapılan tanıma F4 YAZDIRMA tuşuyla, diğer satırlara Shift -F4 (Genişletilmiş yazdırma) tuşu ile ulaşılır. 179

180 İsim Bu sahanın altında, halihazırda kullanılmakta olan yazıcıyı belirten DEFAULT ve onun altında da kullanıcısının isteğine bağlı olarak belirtebileceği 10 adet isim hanesi yer almaktadır. Bu hanelere satırların ilgili olduğu açıklamalar yazılabilir. Cihaz Yazıcı çıkışları tanımlanır. Bu sütuna PRN yazılırsa tüm IBM uyumlu makinelerden yazıcıya çıkış yapılabilir. Ayrıca bilgisayarlarda standart olarak LPT1 ve LPT2 olarak adlandırılan iki adet yazıcı çıkışı vardır. Yazıcılardan iri birincisine ikincisi de diğerine bağlanır. Eğer birden fazla yazıcıyı aynı makineye bağlamak istiyorsak. CİHAZ/DOSYA sütununa LPT1 ve LPT2 diye iki ayrı tanım yapmalıyız. Ayrıca COM1, seri bağlı 1. printeri, COM2, seri bağlı 2. bir printeri temsil eder. Tanım dosyası Kontrol kod dosyası bölümünde tanılanan dosyalar bu hanelere yazılır. Program bu dosya içindeki tanımlara bağlı olarak döküm yapacaktır. KONTROL KOD DOSYALARI Bu bölüme girildiğinde ekrana kontrol kod dosyasının adını girin mesajı gelir. Daha önceden tanımlanan kod dosyası üzerinde düzeltme yapılacaksa ilgili dosya F& DOSYA LİSTESİ ekranından seçilir, eğer yeni bir dosya adı altında tanım yapılacaksa bu haneye dosya adı yazılır ve enter tuşuna basılarak kontrol kod dosyası tanımları ekrana getirilir. Bu ekranda yazıcıdan alınacak raporların belirli kısımlarına yazıcı esccape kodları verilerek tanımlar yapılır. Bu ekranda genel başlangıç, genel bitiş, rapor adı, şirket-sayfa no, saha başlıkları rapor ve rapor dip notu (4 ayrı saha) bölümlerinde kullanıcı tarafından yapılan tanımlamalar ile yazıcıdan daha gösterişli rapor alınabilir. Yazıcı kontrol kodları sütununda yazı stillerini tanımlayabiliriz. 15 dar yazı 18 ise geniş yazı yazılmasını sağlar beraber yazıldığında tek bir kod olarak kabul edilir ve bir sayfanın uzunluğu 33 satıra göre ayarlanır. Bu işlemin sisteme kaydında dikkat edilmesi gereken husus, ilgili kodların ASCII karşılıklarının rakamsal olarak ekranda tanımlanması gerektiğidir. Örneğin, en çok kullanılan ve bütün yazıcılarda standart olarak bulunan yazı daraltma kodu CTRL-O, kontrol karakterlerinin ASCII karşılığı 15 ve CTRL-Q nun ASCII karşılığının 17 olup bu değerlerin rakamsal olarak ekrana girilip kaydedilmesi gereklidir. Bu bölümde program modüllerine ait dosyaların, raporların ve bir takım tanımların hard diskin hangi bölümünde saklanacağını gösteren PATAH (yol) tanımları yer almaktadır. 180

181 Bu tanımların hepsi ortak bir dizinde saklanabileceği gibi, her farklı konudaki dosyalar ayrı dizinlerde de bulundurulabilir. Ancak ETA programlarında birden fazla şirket açılmışsa VERİ DOSYALARI path tanımı kullanılmamalıdır. Bu hanelerin boş bırakılması halinde ise ilgili bilgiler üzerinde çalışılan bölüme yazılacaktır. Bu bölümde ETA Entegre Program Modüllerine ortak bazı bilgi tanımları yapılmaktadır. Burada yapılacak herhangi bir değişiklik diğer bölümlere de aksedecektir Buraya kadar ana menüyü öğrenmiş olduk. Ana menüde fonksiyon tuşları haricinde işletmenin kullandığı modüllerde bulunmaktadır. ETA muhasebe paket programında yer alan bütün modüller aşağıda görüldüğü gibidir. 181

182 İşletme, yukarıda gösterilen modüllerden ihtiyaç duyduklarını kullanır. Örneğin restoran işletmeleri için adisyon modülü kullanılabilir ancak oto galerisi için adisyon modülüne gerek yoktur. Hangi modüller kullanılacaksa şirket açma ekranında ilgili modüle E cevabı vermemiz gerektiğini daha önce öğrenmiştik ancak şirket modüllerinde değişiklik yapılması durumu söz konusu ise bu işlem ŞİRKET BİLGİLERİN den yapılabilmektedir. Bundan sonraki derslerimizde bu modüllerden sık kullanılanları ve önemli olanları sırasıyla açıklamaya çalışalım; ETA - MUHASEBE PROGRAM MODÜLÜ Muhasebe modülü, genel muhasebe işlemlerinin bilgisayarda yapılmasını sağlayan bölümdür. Bu bölümde yeni hesap açma, muhasebe fişleri, rapor alma gibi bölümler mevcuttur. Genel muhasebe işlemleri muhasebe fişleri kullanılarak bu modül ile yapılır. Fişlere, doğru kayıt yapıldıktan sonra bilgisayar; yevmiye defteri, defteri kebir, mizan, bilanço ve gelir tablolarını istenilen detay ve şekilde raporlamaktadır. Aşağıda sadece muhasebe modülünden oluşan bir şirket görülmektedir. Bu modüle girildiğinde muhasebe modülü ana bölümleri olan aşağıda ki menü ekrana gelecektir. 182

183 ETA - MUHASEBE MODÜLÜ MENÜ AKIŞI 183

184 Şimdi sırasıyla muhasebe modülünün menülerini inceleyelim. Şirketi açarken TEK DÜZEN MUHASEBE HESAPLARININ KENDİLİĞİNDEN AÇILMASINI İSTİYOR MUSUNUZ? mesajı EVET olarak seçildiyse, hesapların tamamı bu bölüme gelecektir. Bu şekilde TEK DÜZEN HESAP PLANI nın öngördüğü tüm kebir hesaplar açılır. Daha sonra kullanıcılar kendi ihtiyaçları doğrultusunda muavin (alt) hesapları Yeni hesap bölümünden açabilirler. Bu bölüm aşağıda görülen menüden oluşur. F2 YENİ HESAP: İşletmenin İhtiyaç duyulan hesaplar yanda görüldüğü gibi bu bölümden açılabileceği gibi fiş girişi şırasında da açılabilir. Üst hesap açılmadan alt hesapların açılamayacağı unutulmamalıdır. Örneğin yukarıda ki örnekte Akbank Okmeydanı şubesi hesabı oluşturmak isteseydik öncelikle yukarıda görüldüğü gibi daha sonrada, şube için şeklinde hesap açılmalıdır. Hesap kodu ve adı yukarıda görüldüğü gibi yazıldıktan sonra F2 ile kayıt yapılır. Kayıt işleminden sonra 102 BANKALAR hesabının, hesap planında görünümü aşağıda ki gibi olacaktır. F3 ESKİ HESAP Hesap planında değişiklik yapma, hesap hakkında bilgi alma, hesap iptali gibi işlemler için kullanılır. Bu bölüme girildiğinde, karşımıza listeleme aralıklarını girilmesini isteyen bir ekran gelecektir. Eğer hesap kodu ya da adı hatırlanmıyorsa F6 KART LİSTESİ tuşundan faydalanılarak istenilen hesaba ulaşılır. Hesap adında bir yanlışlık varsa buradan düzeltilebilir. Ancak hesap kodunda bir yanlışlık buradan düzeltilemez. Kodu ve adı doğru girilmiş yeni bir hesap açılarak önceki 184

185 yanlış kodlu hesap yeni hesaba devredilir, devir işleminden sonra yanlış hesap bu bölümden iptal edilir. Hesap devri için; F5 SERVİS F3 DOSYA İŞLEMLERİ F2 DOSYA BAKIMI F5 HESAP NAKLİ işlem aşamasıyla gelen pencereden hesap nakli yapılabilir. F4 KASA HESABI Birden fazla kasa kullanılması halinde; kullanacağımız kasa hesaplarını aşağıda görüldüğü gibi bu bölümden belirtebiliriz. F5 HESAP LİSTESİ Bu bölümde sisteme kayıtlı hesapların hesap koduna ve alfabetik sıraya göre iki ayrı şekilde dökümü alınmaktadır. F6 HESAP AKTARMA Bu bölüm üzerinde bulunduğumuz şirketin hesap planını başka bir şirkete aktarmak için kullanılır. Bu bölüme girildiğinde aktarma işleminin yapılacağı şirket kodunun girilmesini isteyen bir pencere ekrana gelecektir. Bu pencere üzerinde şirket kodu, F6 ŞİRKET LİSTESİ tuşu yardımıyla seçilebilir, şirket kodu seçildiğinde DOSYALAR BÖLÜMÜ otomatik doldurulacaktır. Son olarak F2 gelen pencereden de F2 tuşuna basılırsa hesap planının tamamı belirttiğimiz şirkete aktarılmış olur. Bu tür aktarma işleminde hesap hareketleri değil, sadece hesapların aktarılmış olacağı unutulmamalıdır. Muhasebe programında, fiş kullanılan işletmelerdeki uygulama paralelinde üç tip fiş kullanılmaktadır. Mahsup fişleri; hesapların alışıla gelinmiş usulde borçlandırılıp alacaklandırılması için, kasa tahsil ve kasa tediye fişleri ise tahsilat ve tediye işlemleri ile ilgili yevmiye maddeleri düzenlemek için kullanılmaktadır. Sadece mahsup fişleri kullanılarak sistemi çalıştırma imkanı bulunmasına rağmen, kasa işlemlerinin kasa tahsil ve tediye fişleri ile kaydedilmesi kasa denetimi açısından daha uygundur. Bu bölüme girildiğinde yanda ki menü karşımıza gelir. Muhasebe fişi kaydı yapmak için bu bölüm kullanılır. İşletmede gerçekleşen bütün ticari işlemler bu bölüm kullanılarak muhasebeleştirilebilir. Bu bölüme girildiğinde yandaki menü ekrana gelecektir. 185

186 F2 MAHSUP FİŞİ Kasaya para giriş çıkışı olmayan ticari işlemlerin kaydedildiği fiştir. Örneğin; verdiğimiz bir çekin bedelinin bankadaki hesabımızdan ödendiğinin bildirilmesi, veresiye mal satışları gibi. Örnek: İşletme, tarihinde %18 KDV hariç 100 YTL ye Gül GÜNDOĞDU ya mal satmış ve karşılığında çek almıştır. Fiş ile ilgili açıklamalar: FİŞ NO ve YEVMİYE NO alanlarının fişin kayıt edilmesinden sonra otomatik oluşturulması isteniyorsa; F5 SERVİS F4 SABİT TANIMLAR F2 PARAMETRELER penceresinin birinci sayfasındaki ORTAK bölümünün NO alanına 1 (fiş no 1 den başlayacaktır), HANE BOYU alanına 5 (fiş no 5 haneli olacaktır, gibi) page down tuşu ile ikinci sayfaya geçerek YEVMİYE MADDE NO alanına 1 (yevmiye numarası 1 den başlayacaktır) giriniz. Fiş kayıt edildiğinde FİŞ NO: 00001, YEVMİYE NO: 1 olacaktır. ÖZELL KOD: Fişlere herhangi bir ayrım kıstasına göre özel kodlar verme imkanı vardır. Bu imkan kullanıldığında fişlerle ilgili listelemelerde özel kodlar üzerinden tasnif yapma imkanı sağlanmış olur. Özel kod rapor almada kolaylık sağlar. Kullanıcı isterse bu bölüme raporlarda kullanacağı bir kod verebilir. HESAP KODU: Kullanacağımız hesabın kodu biliniyorsa doğrudan yazılır, bilinmiyorsa F6 HESAP LİSTESİ tuşu kullanılır. Bu tuşa basıldıktan sonra ekrana İLK DEĞERİ GİRİN penceresi gelecektir. Bu pencerede, örneğin 320 nolu hesabı bulmak için hesabın birkaç rakamını örneğin 32, veya SATICILAR hesabını bulmak için hesabın birkaç harfini örneğin *SAT yazılıp enter a basılır. Tüm hesap planını ekrana almak için İLK DEĞERİ GİRİN penceresinde hiçbirşey yazılmadın enter a basılır. AÇIKLAMA: Bir üst satırdaki açıklamayı kopyalamak için bir alt açıklama satıra * yazıp enter a basılır BORÇ/ALACAK arasındaki bakiyeyi eşitlemek için *K kullanılır. Not: Tüm fişlerde kayıt işlemi Ctrl+F2 ile yapılırsa, fiş kaydedilir ve yeni bir fiş açılır. KDV Hesaplama KDV hesabı için programda bulunan hesap makinesi kullanılabilir, bunun için iki kez F9 tuşuna basılır ve gelen hesap makinesi penceresinde istediğimiz hesap yapılarak fiş üzerinde ilgili alana aktarılabilir. Aktarma işlemi için aşağıdaki işlem sırası takip edilir. 186

187 Hesap Makinesi Kullanarak; Sonuç üzerinde iken Alt+1 tuşuna basılır, (fonksiyon tuşlarının olduğu bölümdeki 1 kullanılacaktır) Esc ile hesap makinesi kapatılır, Sonucun yazılacağı alana gelinerek tekrar Alt+1 tuşuna basılır. Yukarıda anlatıldığı gibi hesap makinesi kullanılarak KDV hesabı yapılabileceği gibi aşağıdaki yöntemler kullanılarak da KDV hesabı yapılabilir. Kısa Yol Tuşları Kullanarak KDV Hesabı KDV Hariç İse; KDV ye esas tutarın üzerine gelinerek Ctrl+K tuşlarına basılır (F klavyelerde M ye basılır) Esc ye basılır KDV nin yazılacağı alana gelinerek tekrar Ctrl+K tuşlarına basılır. KDV Dahil İse; KDV ye esas tutarın üzerine gelinerek Ctrl+L tuşlarına basılır Esc ye basılır KDV nin yazılacağı alana gelinerek tekrar Ctrl+L tuşlarına basılır. Eğer birden fazla KDV oranı tanımlı ise karşımıza gelen ekranda karşımıza gelen ekranda KDV oranı seçilerek enter tuşuna basılır. KDV hesaplanarak, otomatik olarak işaretlenen yere yazılacaktır. KDV oranlarını tanımlamak için (F5 SERVİS F4 SABİT TANIMLARI F4 KDV ORANLARI işlem aşamasıyla gelen pencereden tanımlanabilir) Not: Mahsup fişi ekrana geniş geliyor ise, yani fişin tamamı ekranda görünmüyor ise, saha boyları ayarlanarak fişin bütün sütunlarının ekranda görünmesi sağlanabilir. Bunun için; SERVİS / SABİT TANIMLAR / SAHABOYLARI alanında açıklama bölümündeki 23 değerini 18 olarak değiştirip kaydedersek mahsup fişinin tamamı ekranda görünecektir. F3 TAHSİL FİŞİ Kasaya para girişlerinin olduğu işlemlerde düzenlenen fiştir. Sadece alacaklı hesaplar işlenir. Örneğin bankadan para çekilmesi, peşin mal satışı vb. Örnek: İşletme, tarihinde Nevzat ŞİMŞEK e %18 KDV hariç 100 YTL ye peşin mal satmıştır. 187

188 F4 TEDİYE FİŞİ Kasadan para çıkışları için düzenlenen fiştir. Örnek: İşletme, tarihinde %18 KDV hariç 100 YTL lik malı Ömer YALÇIN dan peşin olarak almıştır. Not: Tahsil ve Tediye fişlerinde kasa açıklaması belirtilmezse fiş kaydedilirken kasa açıklamasının belirtilmediğine dair bir mesaj verecektir bu mesaj evet ile geçilerek kayıt işlemi yapılabilir. Tahsil ve tediye fişlerinin sağ üst köşesindeki KASA KODU: MERKEZ 100 olarak otomatik gelir. Bunun nedeni F2 HESAP PLANI F4 KASA HESABI penceresinde MERKEZ 100 hesabı nın tanımlanmış olmasındandır. 100 KASA HESABI na ait alt hesaplar bulunmakta ise alt hesapların F4 KASA HESABI penceresinde tanımlanmış olması gerekir. Daha önce kaydedilmiş bir fişi görmek, değişiklik yapmak yada iptal etmek için kullanılır. Listeleme aralıklarında girilen kriterlere göre fişlerin listesini almak için kullanılır. Listeleme aralığında tarih belirtilmezse içinde bulunulan ayın başından itibaren fişler ekrana listelenmeye başlayacaktır. Yılsonu ve yılbaşı fişlerinin oluşturulabileceği bir bölümdü. Bu bölüme girildiğinde yandaki menü ekrana gelecektir. AÇILIŞ/KAPANIŞ FİŞİ Açılış fişi bölümünde tek tek tüm hesapların açılış değerlerini içeren bir açılış fişi yaratılır, KAPANIŞ FİŞİ bölümünde ise yine hesapları bir sonraki seneye devrederken mizan değerlerini sıfırlamak için bir sene sonu kapanış fişi yaratılır. Açılış ve kapanış fişleri normal fişe benzerler, bu fişler normalde hesap döneminin ilk veya son gününde kesilmelidir. Bunun haricinde bir tarihi program kabul etmez. Bu fişlerin eskisi yoktur. O yıla ait açılış fişi veya kapanış fişi daha önce tanımlanmış ise fişe girerken eski fiş ekrana çağırılır, yapılan değişiklikler eski fişe yansıtılır. AÇILIŞ FİŞİ YARATMA Bu bölümde açılış fişinden farklı olarak bir önceki seneye ait değerlerin bir sonraki seneye aktarılması için program otomatik olarak açılış fişi yaratır. Bu bölüm KAPANIŞ 188

189 MİZANINDAN FİŞ YARATMA ve KAPANIŞ FİŞİNDEN AÇILIŞ FİŞİ YARATMA alt bölümlerine ayrılır. Açılış fişi oluşturulurken yeni seneye ati fiş dosyaları açılmış olmalı, buna karşılık hesap dönemi başlangıcı henüz eksi senede bulunmalı, kapanış ve açılış fişleri açıldıktan sonra hesap dönemi başlangıcı yeni seneye kaydırılmalıdır. KAPANIŞ MİZANINDAN AÇILIŞ FİŞİ YARATMA: Bu bölümde daha önce çalışılmış olan dönemdeki kapanış mizan ve bilânço değerlerine göre otomatik olarak açılış fişi yaratılır. Bu bölümden fiş yaratılırken ilgili şirkette kapanış fişi kaydedilmemiş olmasına dikkat edilmelidir. Çünkü kapanış fişi mizanı dengeler. KAPANIŞ FİŞİNDEN AÇILIŞ FİŞİ YARATMA: Bu bölümde ise daha önce yaratılmış olan bir kapanış fişi esas alınarak açılış fişi yaratılır. Bu durumda mizan değerleri dikkate alınmaz. KAPANIŞ FİŞİ YARATMA Bu bölümde kapanış fişinden farklı olarak hesaplar için bir kapanış fişi yaratmadan, program tarafından otomatik olarak kapanış fişi yaratılır. Kapanış fişini yaratma işlemine başlandığında program otomatik olarak mizan değerlerini döker, mizanı ters çevirip hesapları dengeleyerek kapanış fişini keser. Programda kapsamlı kontroller bulunmasına rağmen yine de zaman zaman ara hesaba (alt hesabı olan hesap) fiş girişi yapılabilmekte veya bir hesap yıl içinde çalıştıktan sonra bu hesabın altına bir alt hesap açılabilmekte veya dengesiz fiş kaydedilebilmektedir. Bu durumda da mizanın borç ve alacak toplamları birbirinden farklı olmakta, muhasebeci deyişiyle mizan tutmuyor! durumu meydana gelmektedir. Her ne kadar fiş listesi üzerinden ara hesaba giriş yapılıp yapılmadığını veya dengesiz fiş olup almadığını kontrol edebilme imkanı varsa da özellikle fiş sayısının kabarık olduğu durumlarda bu kontrol işlemi uzun sürmekte veya imkansız hale gelmektedir. Programın bu bölümü listeleme aralıklarına giren tüm fişleri (açılış ve kapanış fişleri de dahil olmak üzere) tarar, listeleme aralıklarında bulunan KONTROL TİPİ parametresine A verilirse program ara hesaba giriş yapılan fiş kalemlerini listeler, D verilirse dengesiz fişler borç ve alacak tutarları ili beraber listelenir, I verilerse indeks-data arasında uyumsuzluk olan fişler listelenir. Programı kullanırken kimi zaman silinen bir fişin tekrar geri çıkartılması gerekebilir. Bunun için bu bölüm kullanılır. Muhasebe programında eski bir fiş F3 İPTAL tuşuna basılarak silinirse program bu fişi silmeden önce bir kopyasını yedek fiş dosyasına alır. Bu bölüm yardımıyla da silinen fişler sisteme geri alınır. Bölüme girebilmek için; MUHSABE F3 MUHASEBE FİŞİ F7 SİLİNEN FİŞLERİN GERİ ALINMASI işlem sırası takip edilir. Bu bölümde muhasebe sistemimizle ilgili çok detaylı ve esnek rapor ve listeler alma imkanımız bulunmaktadır. Ayrıca muhasebe ile ilgili her türlü kanuni ve yardımcı defterler bu bölümde çekilmektedir. Bu bölüme girildiğinde yandaki menü ekrana gelir. Şimdi sırasıyla bu bölümün alt bölümlerini tanıyalım. 189

190 Aşağıda görülen defterlerin dökümünü almak için bu bölüm kullanılır. Verilen iki tarih aralığındaki yevmiye dökümünü almak için kullanılır. Bu bölüm F2 YEVMİYE ve F3 ONAYLI YEVMİYE olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Her iki defterin dökümü aynı almakla birlikte, onaylı yevmiye alındıktan sonra, onaylı yevmiye alınan tarih ve öncesine fiş girişi ya da değişikliği yapılamayacağı unutulmamalıdır. Listeleme aralıklarında girilen muavin defterlerin dökümlerini almak için kullanılır. Not: Bütün listeleme aralıklarında hiçbir kriter girilmeden doğrudan F2 tuşuna basılırsa ilgili döküm baştan itibaren sırasıyla yapılacağı unutulmamalıdır. Nakit giriş ve çıkışlarını gün bazında görmek için kullanılır. Kasa defteri doğrudan kasa fişleri üzerinden çekilmekte ve kasa fişi müfredatını içermektedir. Mahsup fişinde kullanılan kasa hareketleri müfredatsız olarak kasa defterine alınmaktadır. Alınacak dökümlerde her günün ayrı sayfaya çıkması istenirse HER GÜN YENİ SAYFA sahasına E girilir. ÇALIŞMAYAN GÜNLER sahasına H girilirse işlem yapılmamış günler dökümde yer almaz. Hiçbir kriter belirtilmeden F2 tuşuna basılırsa içinde bulunulan ayın ilk günü itibariyle düküme başlanacaktır. Kasa defteri dökümünü alabilmek için MUHASEBE F4 RAPORLAR F2 DEFTERLER F4 KASA DEFTERİ işlem sırası takip edilir. Listeleme aralıklarında belirtilen kebir defterlerin dökümlerini almak için kullanılır hiçbir kriter belirtilmeden F2 tuşuna basılırsa 100 KASA hesabından başlayarak döküm yapılacaktır. Bu bölümde, onaylı yevmiye ve kebir gibi defterlerin noterden tasdik edilebilmesi için sayfa numaralama işlemi yapılır. Bu bölüme girildiğinde yanda görüldüğü gibi bir ekran gelecektir bu ekranda F4 tuşuna basılarak numaralama işlemi başlatılabilir. Mizan değerlerini almak için kullanılan bu bölüm, yandaki görülen menüden oluşmaktadır. Daha önceki derslerimizde, mizanın, defteri kebir ve muavin hesapların toplamlarının liste halinde gösterilmesi olduğunu öğrenmiştik. F2 MİZAN bölümüne girilerek hiçbir kriter belirtmeden F2 LİSTE tuşuna basılırsa bulunulan an itibariyle sene başından itibaren mizan değerleri elde edilmiş olur. Aylık mizan ise sadece içnde bulunulan ayın değerlerini 190

191 vermektedir. Servis/sabit tanımlar bölümünde anlık mizana H girilmişse anlık mizan alınamaz, bu durumda mizanın alınabilmesi için mizan aktarma işlemlerinin yapılmış olması gerekir. Aksi belirtilmedikçe Anlık mizan modu Default olarak E dir. Bu bölüm işletmenin bilanço gelir tablosu ve satışların maliyeti tablolarını almak için kullanılır. Yanda görülen menüden oluşmaktadır. Daha önceki derslerimizde bilançonun, bir işletmenin herhangi bir tarihteki varlık ve kaynaklarının göstergesi olduğunu öğrenmiştik. Bu bölüm, işletmenin tek düzen hesap planı çerçevesinde bilanço dökümünün alınmasını sağlar. Yanda görülen menüden oluşmaktadır. Eğer farklı bir bilanço yapısı oluşturulmak istenirse, bu bilanço yapısı, bilanço tanımı bölümünden tanımlanmalıdır. İşletmenin gelir tablosunu almak için kullanılan bu bölüm yanda görülen menüden oluşmaktadır. Çalışma yapısı bilançoda olduğu gibidir. Bu tablo, işletmenin dönem içindeki stok hareketleri ile satılan mamul, yarı mamul, ilk madde ve malzeme ile ticari mal gibi maddelerin ve satılan hizmetlerin maliyetini kapsar. Bu bölüm kendi içinde tablo dökümü ve geçmiş yıl değerleri alt bölümlerine ayrılır. Muhasebe programı, kanuni ve yardımcı defterler üretmekten öte muhasebe sistemimizde kümülatif ve periyodik olarak oluşan toplamlar itibarı ile mali analizler türetme imkanı da vermektedir. Bu bölüm yanda görülen menüden oluşmaktadır. F2 AYLIK YEVMİYE TOPLAMLARI: Bu bölümde son 24 ayın aylık yevmiye toplamlarını görülebilmektedir. F3 MİZAN DEĞERLERİ: Her hesap için 24 aylık mizan değerleri görülebilmektedir. F4 HESAP GRAFİKLERİ: Mali analizlere görsel bir boyut katmak üzere aylık hesap aktivitelerini grafikler halinde de görüntülemek için kullanılır. aynı anda 3 hesabın aylık veya kümüle aktiviteleri histogramlar halinde ekrana getirilebilmektedir. Aynı grafik istenirse yazıcıdan da alınabilir. BİLGİ RAPORU: Gün/dönem içinde yapılan işlemlerin kısa bir analizini yapan yönetim bilgi raporudur. HESAP EKSTRESİ: Hesapların ekstrelerini (hesap hareketlerini) almak için kullanılır. 191

192 Tüm program modüllerinin SERVİS bölümü ait olduğu modül için gerekli periyodik işlemler ve ayarlamalar için geliştirilmiştir. Eta Muhasebe modülünün Servis bölümü ise yanda görülen menüden oluşmaktadır. Mizan nakli işlemi, aktarmalı mizan modunda çalışılırken bir ay bolunca o ayın fiş dosyasına kaydedilen fişlerle ilgili bilginin ana dosyaya nakli için kullanılmaktadır. Mizan nakli işlemleri sadece tek bir ay için değil, işlem aralığına giren tüm aylar için bir defada yapılabilmektedir. Herhangi bir ayda mizan nakli yapıldıktan sonra kayıtlı fişlerde tadilat, ilave ya da iptal söz konusu olursa ilgili değişiklikler yapıldıktan sonra tekrar mizan nakli yapılması gereklidir. Bu bölümde, dosyalarımızla ilgili çeşitli bakım işlemleri yapılır. Bu bölüm yanda görülen menüden oluşmaktadır. Bu bölümde muhasebe kayıtlarımızla ilgili çeşitli bakım işlemleri yapılır. Bu bölüm de kendi içinde yanda görülen menüden oluşmaktadır. KAYIT DÜZELTME: Bu bölümde muhasebe kayıtlarımızla ilgili yevmiye borç/alacak toplamları ve hesap kodlarının mizan değerlerinin düzeltilmesi işlemleri yapılır. YENİDEN İNDEKSLEME: Data dosyalarındaki bilgilerden hareketle yeni bir hesap planı ve fiş indeks dosyaları yaratılır. İndeksleme işlemine başlamadan önce disk ortamında yeteri kadar boş yer olup almadığı kontrol edilmelidir. İndeksleme sırasında herhangi bir şey olur ve indeksleme işlemi yarım kalırsa en baştan tekrar indeksleme işlemine başlanabilir. FİŞ/MADDE NUMARALAMA: Bu bölümde fiş dosyaları ve yevmiye maddeleri numaraları belirtilen değerden itibaren numaralandırılır. Her iki işlemde de ekranın alt kısmında bulunan parametreler yardımıyla Mahsup-Tahsil-Tediye fişleri seçimli olarak işleme alınabilir veya alınmaz. FİŞ NUMARALAMA: Bu bölümde, çalışılan ayın fiş dosyasına kayıtlı fişlerin tekrar numaralanması imkânı verilmektedir. Fişler numaralanırken fiş tiplerine ayrı numaralar verilebilmekte, arzu edilirse numaradan önce grup kodu gibi ön takılar da kullanılabilmektedir. Bunun için BAŞLANGIÇ NO sahasının yanında bulunan rakam silinirse SERVİS bölümünde bulunan ortak veya ayrı ayrı fiş sıra noları kullanılır. YEVMİYE MADDELERİ NUMARALAMA: Bu bölümde bir ayın işlemleri bittikten sonra yevmiye madde numaralarının verilmesi işlemi yapılır. İlgili aya kayıtlı fişler arzu edilen numaradan (bir önceki ayın son yevmiye madde nosunu takip edecek şekilde) başlayarak numaralanacaktır. HESAP NAKLİ: Bu bölüm HESAP NAKLİ ve HESAP PLANI YAPI DEĞİŞİKLİĞİ OLMAK ÜZERE iki bölüme ayrılmaktadır. HESAP NAKLİ bölümünde hesap planında yer alan bir hesabın başka bir hesaba aktarılma işlemi yapılmaktadır. 192

193 silinir. HESAP SİLME: Bu bölümde verilen bir hesabın alt hesaplarından çalışmamış olanlar Bu bölüm yardımıyla hesap sayısını, fiş sayısını, toplam hard disk kapasitesini, muhasebe dosyalarının kapladığı alanı, dosyalardaki ve hard diskte kullanılabilecek boş alan miktarlarını görmek için kullanılır. Bu bölümde yeni dosya açma ve eski fiş dosyalarının silinmesi işlemleri yapılır. YENİ DOSYA AÇMA ve ESKİ FİŞ DOSYASI SİLME/KAPAMA olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Program tarafından kullanılan, saha boyları, KDV oranları, fiş çıktı dizaynları, fişte otomatik açıklamalar, gider yerleri ve gelir yerleri gibi sabit bilgilerin tanımlandığı bölümdür. PARAMETRELİR: Bu bölümde programın çalışmasıyla ilgili olarak muhtelif düzenlemeleri belirleyen parametreler yer almaktadır. Bu bölüme girildiğinde aşağıdaki pencere ekrana gelecektir. SAHA BOYLARI: Bu bölümde muhasebe modülünde kullanılmasını istediğimiz saha başlıkları ve bu sahalar için ayrılacak saha boylarını tanımlarız. Muhasebe fişlerinde yer alması istenilen sahaların karşısına E yazılır ve bu saha için ayrılması istenilen boy belirtilir. KDV ORANLARI: Kullanılan KDV oranları aşağıda görüldüğü gibi bu bölümden tanımlanır. 193

194 FİŞTE OTOMATİK AÇIKLAMA: Muhasebe fişlerindeki AÇIKLAMA sahasında kullanılacak sabit metinlerin yazıldığı bölümdür. Bu bölüme girildiğinde ekrana tahsil, tediye fişleri için sabit birer kasa açıklama sahası ile mahsup fişleri için alt tuşlarına bağlanan 8 adet açıklama sahası gelecektir. Tediye ve tahsil fişleri keserken devamlı kullanılan sabit bir kasa açıklaması varsa ilgili sahaların karşısındaki otomatik açıklama bölümüne bu metni yazmanız yeterli olacaktır. Böylece her tahsil veya tediye kesildiğinde sizin açıklama bölümünü doldurmanıza gerek kalmadan program otomatik olarak bu sahalarda tanımlanan metinleri ekrana getirecektir. Mahsup fişlerinde ise kullanıcıya 8 adet açıklama sahası kullanabilme imkanı tanınmıştır. Kullanıcının isteği doğrultusunda alt-2, alt-3,. Alt-9 tuşlarının karşısına istenilen açıklamalar yazılarak kayıt edildiğinde açıklamalara ancak bu tuşlara basmak suretiyle ulaşılabilecektir. GİDER/GELİR YERLERİ: Bu bölümler ETA: FATURA dan fatura tipi gider veya gelir seçildiği zaman muhasebe bağlantısı yapılmak istendiğinde kullanılır. Bu bölümlere girildiğinde karşımıza gider/gelir faturasında kullanılacak hesapların tanımlanabileceği ekran gelir. Bu ekran yardımıyla 300 adet gelir/gider yerleri tanımlama imkanımız bulunmaktadır. Bu ekranda yapılan tanımlamalar gider veya geler faturası keserken stok kodu kalemi üzerinde iken ctrl-f5 tuşuna basıldığında ekrana gelir ve seçim yapabilme imkanı verir. Bu bölümde, başka bir bölümde yer alan muhasebe fiş veya mizan değerlerinin, üzerinde çalışılmakta olan muhasebe dosyalarına eski değerleri silerek veya üzerine ilave yapılarak aktarılması işlemi yapılır. Söz konusu işlem birden fazla şirketin konsolide muhasebesinin tutulması imkanını vermektedir. Bu bölümü kullanırken dikkat edilmesi gereken konu HEDEF ve KANAK bölümlerini doğru tanımlamaktır. Ayrıca bu bölümde hesap planında yer almayan fakat fiş konsolidasyonu sırasında kullanılacak hesap program tarafından otomatik olarak açılacaktır. Böylece hesap planı bölümüne geçip yeni hesap tanılanmasına gerek kalmayacaktır. Bu bölüm yanda görülen menüden oluşmaktadır. 194

195 ÖN MUHASEBE İŞLEMLERİ ETA 7 Ön Muhasebe; birinci planda, günlük ticari hareketlerden ve firmanın ticari faaliyetlerinden haberdar olmak isteyen, firma ortaklarları ile firma yöneticilerine karşı yapılan muhasebedir. İkinci planda ise, firmaya ait işlem ve değerlerin genel muhasebeden önceki sınıflama ve kaydetme safhasıdır. Resmi evrakların genel muhasebeye düzgün olarak akışını sağlalar. Ön muhasebede bir firmanın; Stok Takibi: Henüz satılmamış, depoda veya ambarda beleyen mala stoka denir. Firmanın stok takibi bu modül ile yapılır. Cari Hesap Takibi: Cari hesap; borç/alacak ilişkisi içinde olunan firmalardır. Kime ne kadar borç veya kimden ne kadar alacak olduğu bu program modülünde takip edilir. Banka Takibi: Bankaya yatırılan veya bankadan çekilen paralar, ödenen çekler, yapılan veya gelen havaleler bu modülde izlenir. ETA7 de banka takibi CARİ program modülünde izlenir. Çek/Senet Takibi: Müşterilerden alınmış olunan çek ve senetler ile satıcılara verilmiş olan çek ve senetlerin (firma çekleri) takibi burada yapılır. Faturaların Takibi: Fatura, mal ve hizmetin teslim edildiğini veya teslim alındığını gösteren resmi belgedir. Fatura ile yapılan mal ve hizmet alım/satımları bu modülde takibe alınır. Ön muhasebe işlemlerine örnek oluşturmak amacıyla aşağıdaki firmayı tanımlayalım: Firmamız Güven Mobilya olsun. Firma KASA, CARİ, STOK, SİPARİŞ, FATURA, İRSALİYE, ÇEK SENET, DEMİRBAŞ, KREDİLİ SATIŞ program modüllerini kullansın. Firma çalışma yılı 2008 varsayılacaktır. İlerleyen sayfalardaki tüm muhasebe işlemleri bu firmaya göre yapılmıştır. Firma Muhasebeleştirme işlemini de yapıyor ise MUHASEBE modülünü de seçmelidir. Aşağıda konu anlatımında firmanın muhasebeleştirme işlemini kullanmadığı varsayılmıştır. Muhasebeleştirme konusuna ön muhasebe konusunun sonunda yer verilmiştir. 195

196 KASA PROGRAM MODÜLÜ Kasa Kartının Tanımlanması Firmanın bir tek kasası olabileceği gibi birden fazla çeşitli amaçlarla kullanılan veya birbirinden farklı değişik merkezlerde ayrı ayrı kasası da olabilir. Örnek: İşletmenin merkezinde bulunan kasalar şunlardır: 100 KASA HESABI MERKEZ YTL KASA MERKEZ DOLAR KASASI Ana menüden KASA modülüne girilerek F2 KASA KARTI YENİ KART işlem aşaması ile Merkez YTL Kasa ve Merkez Dolar Kasasının tanımlayalım. Merkez YTL Kasanın Tanıtılması Merkez Dolar Kasasının Tanımlanması İlgili pencereler yukarıda görüldüğü gibi doldurularak F2 KAYIT tuşu ile kaydedilir. Ekrana gelen mesaja evet cevabı verilir. AÇILIŞ DEVİR BİLGİLERİNİ GİRİNİZ penceresine kasa açılış tutarı girilir. (Açılış bilgilerinin girişi için bir sonraki konuya bakınız) 196

197 Kasa Açılış Bilgilerinin Kaydı Kasa kartı F2 ile kayıt edildiğinde AÇILIŞ DEVİR BİLGİLERİNİ GİRİNİZ penceresindeki AÇILIŞ TUTARI alanına giriş yapılır. Örnek1: İşletmenin, tarihinden devreden MERKEZ YTL KASA bakiyesi YTL dir. Örnek2: İşletmenin, tarihindeki MERKEZ YTL KASA bakiyesi YTL dir. Örnekler farklı olmasın rağmen iki örnekte de aynı açılış kaydı yapılacaktır. İşletmenin Merkez Dolar Kasa sının açılış bakiyesi bulunmamaktadır. Bu durumda açılış devir değerleri boş olarak kayıt edilecektir. 197

198 CARİ PROGRAM MODÜLÜ Müşteri ve satıcı cari hesaplarını ve ilgili işlemlerini bilgisayarda takip etmemize imkân tanıyacak bir program modülüdür. Cari modülün ana menü akışı aşağıda görüldüğü gibidir. CARİ KARTI Bu bölüm yeni ve eski kart olmak üzere ikiye ayrılır. Cari modülle işlem yapmadan önce alıcı ve satıcılarımızı yeni kart bölümünden tanımlamamız gerekir. 198

199 Yeni Kart: Her alıcı ve satıcının bilgisayara ayrı ayrı girişinin yapıldığı bu bölüm iki sayfadan oluşmaktadır. (Sayfalar arası geçip pageup-pagedown tuşları ile yapılabilir) Pagedown tuşu ile ikince sayfaya geçilir. Hesap kodu ve unvanı haneleri uygun şekilde doldurulduktan sonra diğer hanelerle ilgili detaylar şöyledir. Özel kodlar: analiz listelerde kullanılacak sınıflandırma kodları eğer istenirse bu bölümden girilebilir. Örneğin bulunduğu ilin plakası gibi.. İskonto: Bu haneye müşteriye tanınan iskonto yüzdesi yazılabilir. Muafiyet: Vade farkı ve adat hesaplarında fatura muafiyeti olarak değerlendirilir. Kredi Limiti: Hesap sahibi müşteriye açılacak açık hesap şeklindeki maksimum kredinin kaydedileceği hanedir. Risk Limiti: Kredi limiti paralelinde kullanılmakta olup, vadesi gelmemiş çek ve senetlerin kontrol edilmesini sağlamaktadır. Not: İskonto, muafiyet, kredi ve risk limitleri hanelerinin yeni kart açılışında belli değerler taşıması istenirse Servis bölümünde ön değerler tanımlanabilir. 199

200 Müşteri Muhasebe Kodu: Muhasebe ile entegre çalışıldığı durumlarda bu cari karta ait muhasebe hesap planında ki müşteri hesap kodu buraya yazılır. Başka bir ifadeyle buraya yazılan kod cari kart kayıt yapılırken hesap planına ilgili kebir hesabın altına muavin hesap olarak açılacaktır. Satıcı Muhasebe Kodu: Yukarıda olduğu gibi, Bu satıcıya ait muhasebe hesap kodu yazılır. Bir firma hem satıcı hem alıcı olma durumu söz konusuysa satıcı ve müşteri muhasebe kodu ikisi de doldurulur. Açıklamalar: Bu sahalar kullanıcı tanımlı olup müşteri ya da satıcıyla ilgili istenilen açıklama yazılır. Döviz Cinsi: Dövizli cari kullanılacaksa bu bölüme ilgili yabancı para cinsi tanımlanır. Borç/alacak Son hareket tarihi: bu saha en son yapılan harekete göre otomatik doldurulur. Ayrıca bu ekranda ulaşılamayan sahalar program tarafından otomatik doldurulur. İstenilen bilgiler doldurularak F2 kayıt tuşuna basılırsa karşımıza AÇILIŞ DEVRİ DEĞERLERİ ni girebileceğimiz ekran gelir bu ekranda ilgili kuruma borcumuz varsa borç tutarı alacak hanesine, ilgili kurumdan alacağımız varsa ilgili tutar borç hanesine yazılacaktır. Başka bir ifade ile satıcılar için kart açıyorsak hesap açma sırasındaki bakiye alacak hanesine, alıcılar için kart açıyorsak hesap bakiyesi borç hanesine yazılır. Bakiye sıfır ise yani kart açma sırasında herhangi bir borç ya da alacak tutarı söz konusu değil ise açılış devri değerleri boş bırakılarak F2 kayda devam tuşuna basılır. Kart ekranında müşteri ve satıcı muhasebe kodları yazılmışsa ilgili hesapların muhasebe hesap planında açılmasını onaylayabileceğimiz ekranlar gelecektir bu ekranlar onaylanarak geçildikten sonra kayıt tamamlanacak ve bu kart artık eski kart olarak işlem görecektir. ESKİ KART: Kaydedilmiş cari hesap kartlarını ve hareketleri görmek, düzeltmek ya da iptal etmek gibi işlemler için kullanılır. CARİ HAREKETLERİ Stok giriş çıkış hareketlerinin kayıt yapıldığı bu bölüm; F2 Yeni kayıt, F3 Eski kayıt, F4 Hareket fişi, F5 Hareket listesi, F6 Tahsilât olmak üzere 5 e ayrılır. YENİ KAYIT: Yeni hareket kaydı penceresine ulaşmak için CARİ F3 CARİ HAREKETİ F2 YENİ KAYIT işlem aşaması takip edilir. Öncelikle işlem yapılacak cari kart çağırılır. Eğer HESAP KODU bölümüne kayıtlı olmayan bir kod yazdıysak istek üzerine hareketten önce cari kart açılabilir. 200

201 Bu ekranda bazı bölümlerin doldurulmasıyla ilgili detaylar şöyledir. İşlem Cinsi: Bu haneye fatura, nakit, çek senet ve dekont tipi işlemlerini gösteren harflerden biri yazılır. Duruma göre fatura işlemi hariç, diğer işlemler entegrasyon tablosu varsa muhasebe modülüne bağlantı otomatik yapılacaktır. Açıklama: istenilen bilgiyi taşıyan açıklama yazılır Borç Alacak: işlem cinsine göre bu iki haneden biri doldurulur. Vadesi: ilgili hareket çek ya da senet cinsinden ise vadesi buraya yazılır. Burası gün olarak da yazılabilir. Örneğin vadesine 45 gün kalan bir senet için *45 yazılabilir. Özel kod: bu satıra isteğe bağlı olarak analiz ve listelerde kullanılacak özel kod yazılabilir. Bu ekrandaki bazı tuşların görevleri kısaca şöyledir; F5 Fatura Kapama: bu tuşa basıldığında ekrana bu karta ait ve henüz kapatılmamış olan faturaların listesi gelir. Ödemesi yapılacak olan fatura seçilerek kapama işlemi yapılabilir. Bu işlemin gerçekleşebilmesi için Servis/Sabit tanımlar/parametreler bölümünden Fatura kapama seçeneğine E demiş olmamız gerekir. F7 Hareket Listesi: bu tuşa basıldığında bu karta ait tüm hareketler ekrana gelir. F8 Detay bilgi: yeni hareket girişi sırasında bu tuşa basılırsa ilgili karta ait Kredi/Risk durumu ekrana gelir. ESKİ KAYIT Eski hareketleri ekrana çağırmak, iptal etmek veya değişiklik yapmak için kullanılır. Hareket listelerine F7 Hareket listesi tuşundan faydalanılarak da ulaşılabilir. Bu ekrandaki Referans no sistemin otomatik olarak her yeni cari hareketi kaydına verdiği bir takip parametresidir. Normalde kullanıcının direkt ihtiyaç duyacağı bir parametre olmamakla beraber belirli kayıtlara seri şekilde ulaşmak için kullanılır. HAREKET FİŞİ Hareketlerin tablo şeklinde girilmesini sağlayan bölümdür. Bu bölüm sayesinde pek çok kayıtla ilgili bilgileri bir defada kaydedebiliriz. Bu bölümde kullanılabilen shif F6 tuşları 201

202 sadece o anda ekranda bulunan kartla ilgili değerleri gösterir. Bu ekran da yapılan kayıtlar doğrudan muhasebe modülüne yansımaz. Bu bölüm daha çok birden fazla satıcı ya da alıcıyla ilgili hareketler olduğu durumlarda ilgili hareketlerin fişini yazıcıdan almak için kullanılır. Bu ekranda bulunan İ sütunu işlem cinsini (N, S, F, D, VS) Girmek için kullanılır. HAREKET LİSTESİ Bu bölüm; F2 Cari hareket listesi, F3 Borç çekleri, F4 Borç senetleri olmak üzere, 3 e ayrılır. Cari Hareket listesi bölümünde; girilmiş olan listeleme aralıklarına göre tüm hareketleri görebiliriz. Borç Çekleri ve Senetleri bölümünde ise; girişi yapılan kendi çek ve senetlerimizin dökümü alınabilir. Liste dökümlerinde sıralama vadeye göre yapılırsa ara toplamlar vadeye göre hesaplanır. Vade belirtilmezse hareketlerin hepsi için ayrı bir ara toplam alınmaktadır. TAHSİLÂT Bu bölümde çek/senet hareketlerine tahsilat işlemleri uygulanır. F7 HAREKET LİSTESİ tuşuna basıldığında vadesi henüz gelmemiş olan çek ve senetler ekrana gelir buradan istenilen çek ya da senet seçilerek F2 tuşuyla işlem tamamlanır. RAPORLAR Bu bölümde cari kayıtlarımızla ilgili çeşitli raporlar alabiliriz. Bu bölüm; F2 Hesap listeleri F3 Borç/Alacak raporları F4 Hareket raporları F5 Yazışma Olmak üzere 4 e ayrılır. Hesap listeleri: Bu bölüm; Kod/unvan listeleri ve Hesap listeleri olmak üzere ikiye ayrılır. Kod/Unvan listeleri bölümünde sisteme kayıtlı kodlar ve unvanlar görüntülenir. Hesap listeleri bölümünde ise buna ek olarak adres tel no gibi bilgilerde görüntülenir. Borç/Alacak raporları: Bu bölüm; F2 Bakiye listesi, F3 Vade farkı listeleri, F4 Tahsilât listesi, F5 Risk Analizi, F6 Ödeme/Yaşlandırma raporu olmak üzere 5 e ayrılır. Bakiye listesi: listeleme aralıklarına göre sisteme kayıtlı hesapların bakiyelerini görmek için kullanılır. Vade farkı listesi: Bu bölüm; F2 Vade farkı, F3 Eşlemeli vade farkı, F4 Adat hesabı, F5 Ortalama vade, olmak üzere 4 e ayrılır Vade farkı: Bu bölümde verilen listeme aralıklarına göre, borç ve alacak hareketlerinin vadelerinden kaynaklanan vade farklarının hangi hareketlerden ne kadar oluştuğu listelenir. Burada vade farkına göre kalan ya da geçen gün sayısıyla birlikte bu borç ya da alacağa ilişkin faiz tutarını da bu ekranda görmek mümkündür. Eşlemeli vade farkı: Cari hareket girişi ve çek/senet bordro giriş ekranlarından, borç evrakını kapatacak evrak belirlenir. Giriş işlemleri sırasında faturanın kapatılması işlemi yapıldıysa, kısmen veya tamamen kapatılan faturalar ve bunları kapatan evraklar işleme katılarak vade farkı listesi alınır. Hem kapatma işlemi hem de rapor bölümü borç veya alacak olarak çalışabilir. Yani alacak evraklarıyla borç faturaları kapatılabildiği gibi, borç 202

203 evraklarıyla da alacak faturaları kapatılabilir. Bir evrak aynı anda birden fazla faturayı kapatamaz fakat bir fatura birden fazla evrak kapatabilir. Adat listesi: Müşterilerin vade durumlarını eksi ve artı adat şeklinde ve belirli bir dönem itibari ile oluşan vade farkını verilen faiz oranı üzerinden hesaplamaktadır. Listeleme aralıklarında bulunan ADAT ŞEKLİ sahası yardımıyla adat listesi üç ayrı tarzda çekilebilmektedir. Bu sahaya G verildiğinde bir cari hesabın belirli tarih aralığındaki bütün hareketleri adat hesabına dahil edilmektedir, B verildiğinde belirli bir tarih aralığında müşterinin borcuna işlenmiş faturalar ve bunu kapatan karşı hareketlerin adatı hesaplanmakta, böylece ilgili faturaların ödenmesinde oluşan vade farkının hesaplanması imkanı elde edilmektedir. Bu sahaya A verilirse tamamen borç adatı hesabına paralel, ancak ters işlenmektedir, yani ilgili satıcı tarafından kesilmiş faturaların vade farkını hesaplamaktadır. Vadesi dolmuş ve vadesi dolmamış parametreleri kullanılarak adat hesaplaması yapılırken vadesi dolan/dolmayan hareketler işleme katılır veya katılmaz. Ortalama vade farkı listesi: listeleme aralıklarına uyan hareketleri varsa vadelerini göz önüne alarak borç veya alacak şeklinde ortalama vade ve bakiyelerini hesaplar TAHSİLAT LİSTESİ Açık hesap çalışan müşterilerin bakiye borçları itibari ile kapanmamış faturaları listelenebilmektedir. Müşterinin kapatmadığı faturalarını kısmen kapanmış faturalar *** ibareleri kullanarak işaretlenmektedir. Listeleme aralıklarında girilen bilgilere göre kapanmış faturaların listelenmemesi sağlanabilir. RİSK ANALİZİ Müşterilerin kredi ve risk durumları ile tanımlanmış limitlere göre orantıları takip edilebilmektedir. ÖDEME YAŞLANDIRMA RAPORU Bu Bölüm, değişik vadelerde yapılacak ödemelerin saptanması için kullanılır. Ödeme raporu ve yaşlandırma raporu olmak üzere ikiye ayrılır. Ödeme Raporu: listeleme aralıkları bilgilerine bağlı olarak çeşitli tipteki cari hareketlerin vadeler itibari ile geleceğe yönelik olarak analizi yapılabilmektedir. Örnek olarak faturaların vadeli düzenlendiği bir çalışma ortamında belirli vadelerde hangi faturaların ödeneceği veya tahsil edileceği bu rapor vasıtası ile borç veya alacak tespit edilebilir. Yaşlandırma Raporu: Tamamen Ödeme Raporu paralelinde çalışmaktadır vadesinde ödenmemiş çek, senet, fatura ve dekontların tespiti için kullanılır. Ödeme raporundan farklı olarak geçmişe yönelik çalışabilmesidir. HAREKET RAPORLARI Bu bölüm; F2 Genel hareket raporları, F3 Finans analizi, F4 Ekstre, F5 Stoklu ekstre, F6 Ciro listesi, olmak üzere 5 e ayrılır. Genel hareket raporları: Bu bölümde dönem, yıllık ve iki tarih arası raporlar alınabilir. Finans analizi: Listeleme aralıklarına uyan cari hareketlerini ve varsa çek/senet dosyalarını tarayarak ekranda belirtilen iki tarih arasındaki her gün için borç ve alacakların analizini yapar. Ekstre: Hesap ekstrelerinin çıkarılması için kullanılır. 203

204 Stoklu Ekstre: hesap ekstreleriyle birlikte stok kalemlerinin de görüntülenmesini sağlar. Ciro listesi: Bu bölümden iki tarih arasında yapılan satış adet toplamları listesinin dökümü alınır. Bu ekranda F7 stok kodları ve F6 kart listesi tuşlarından faydalanılır. YAZIŞMA Bu bölüm; F2 Etiket basımı, F3 Kelime işlem, F4 Mutabakat Mektubu, F5 SMS gönderme, olmak üzere 4 e ayrılır. Etiket basımı: listeleme aralıklarından ilgili parametreler girilerek etiketler sıra ve kolon ayarları yapılarak basılabilir. Bu ekranda F7 tuşu yardımıyla etikete cari karttan hangisi yazılacağı seçilebilir. Kelime işlem: Kelime işlem bağlantısı Microsoft word veya Wordperfect kelime işlem programlarında yazılan metinlerin cari hesap kartlarından alınan bilgilerle birleştirilerek değişik cari hesaplar için çoğaltılabilmesini sağlar. Bu uygulama, mutabakat mektupları gibi metinlerin bir seferde birden fazla cari hesap sahibine yollandığı durumlarda kullanılır. Mutabakat Mektubu: mutabakat mektubu metni kullanıcı tarafından daha önceden hazırlanmış bulunan dizayn dosyası ile belirlenir ve F4 tuşu ile yazdırılır. SERVİS Cari modül ile genel ayar, seçim ve periyodik bakım işlemleri için kullanılan bu bölüm; F2 Devir işlemleri F3 Dosya işlemleri F4 Sabit tanımlar, olmak üzere 3 e ayrılır. DEVİR İŞLEMLERİ Bu bölüm; F2 Dönem devri, F3 Yıllık devir, F4 Hareket devri, F5 Açılış devri, F6 Devir tarihi düzeltme, olmak üzere 5 e ayrılır Dönem Devri: Bu bölüme girildiğinde en son yapılan devir tarihi birinci tarih olarak otomatik ekrana gelecektir. Bizim gireceğimiz tarih ikinci tarih olup bu iki tarih aralığında kalan hareketlerin devrinin yapılmasını sağlar. Yıllık Devir: Sene başlarında yapılması gereken devirdir. Bu devir geçmiş seneye ait cari hareketlerini siler, yılbaşı envanterlerini hesaplayarak gerekli devir rakamlarını oluşturur ve yeni sene işlemlerine hazırlık yapar. Hareket Devri: yıl içinde cari hareketlerin sayıca fazla kabarması durumunda yapılması gereken bir devirdir. Yoğun hesap hareketlerinin olduğu ve cari hareket kayıt dosyalarının sistemde fazlaca yar kapladığı durumlarda eski tarihlere ait cari hareket kayıtlarını Hareket Devri ile silme imkanı mevcuttur. Bu işlemin yapılmadan önce hareket kayıtlarının yedeğinin alınmasında fayda vardır. Açılış Devri: Sistemin kullanılmaya başlanacağı tarih itibari ile cari hesapların devir bilgileri girilecektir. Devir tarihi düzeltme: bu bölümde devir işlemleri sırasında değişen son devir tarihlerine müdahale imkanı getirilmektedir. Zaruri olmadıkça bu bölüm kullanılmamalıdır. 204

205 DOSYA İŞLEMLERİ Bu bölüm; F2 Dosya bakımı F3 Kapasite kullanım raporu F4 Yeni dosya Olmak üzere 3 e ayrılır. DOSYA BAKIMI Bu bölüm; F2 Kayıt düzetme, F3 Dosya düzeltme, F4 Kod değiştirme, F5 Saha değiştirme, olmak üzere 4 e ayrılır. Kayıt Düzeltme: Kart bilgilerinde ulaşılamayan sahalarda herhangi bir değişiklik yapılması gerektiğinde bu bölüm kullanılır. DOSYA DÜZELTME: Bu bölüm; F2 Kart düzeltme F3 Hareket Düzeltme F4 Kart/Hareket kontrolü Olmak üzere 3 e ayrılır. Kart/Hareket Düzeltme: Bu bölümler kendi içinde alt bölümlere ayrılmaktadır. Bu alt bölümler aynı olmakla beraber birinde kartların diğerinde hareketlerin içerikleri değiştirilir. Bu alt bölümler sırasıyla şöyledir. Dosya Kısaltma: Yıllık devir işlemleri sırasında silinmesi gereken hareketler ve evraklar dosyada silinmiş olarak işaretlenmekle beraber gerçekte yer tutmaya devam eder. Bu da özellikle yüklü veri dosyalarıyla çalışıldığında disk kapasite sorunlarına yol açar. Bu bölüm vasıtasıyla silinen kayıtların dosyalardan tamamen çıkarılması ve bu sayede dosya büyüklüklerinin asgariye indirilmesi sağlanır. Kısaltma işlemi sonunda toplam kayıt sahasındaki rakam, eğer dosyalarda kısalma varsa azalır. Yeniden İndeksleme: Data dosyalarındaki bilgilerden hareket ederek yeni bir indeks oluşturur. Dosyalardaki bilgiler tek tek gözden geçirilir. Hatalı olan veya okunamayan cari kayıtlar varsa indekslenmez ve dosyada saklanmaz. Yeniden indeksleme işlemini yapmadan önce mutlaka cari dosyalarımızın yedeğini almamız gerekir. Tekrar geriye dönüş olmadığından kayıtlarımızda istemediğimiz kayıplara sebep olabilir. Dosya Kontrolü: Cari hareketlerde yapılan işlemler cari kartlardaki bakiye değerlerine uymuyorsa veya kayıtlar bozuk olarak geçirilmişse bu kayıtların numaraları ekranın sağ üst köşesine yazılır. Bu kayıt numaraları saklanarak daha sonra kayıtların silinmesi için kullanılır. Bozuk Kayıt Silme: Bu bölümde başlangıç ve bitiş kayıt aralıklarında belirtilen bozuk kayıtlar silinir. Başlangıç ve bitiş kayıt numaralarına dosya kontrolü sırasında ekranın sağ üst köşesinde yazılan hatalı kayıtların numaraları yazılarak silme işlemin başlanır. Silme işlemi sırasında belirtilen numaraya ait kayda rastlanmadığı takdirde bir uyarı mesajı verilir. Bu durumda veri indeks dosyası yeniden oluşturulur. Kart Temizleme: Sadece kart düzeltme bölümünde yer alan bu kısımda istenilen cari kartların tüm değerleri sıfırlanır. Böylece dolu olan cari kartın silinip aynı kod ile tekrar 205

206 açılmasına gerek kalmadan kart temizleme seçeneği ile temizlenen cari kartlarımıza yeni dönem kayıtlarımızı girebiliriz. Toplu Kart Silme: Sadece kart düzeltme bölümünde yer alan bu seçenekte kullanılmak istenmeyen tüm kartlar toplu halde silinebilir. Eğer bakiyesi olan kartlar silinmek istenmiyorsa ilgili seçeneğe H girileceği unutulmamalıdır. KART/HAREKET KONTROLÜ Bu bölümde de hareketlerle kartlar arasındaki rakamsal uyumu sağlama işlemleri yapılır. Cari kartın ön yüzündeki bakiye değeri ile cari hareketleri taranarak bakiye değerleri kontrol edilir, değerler birbirini tutmazsa değiştirilir. KOD DEĞİŞTİRME Daha önce tanımlanmış cari kartların kodlarını değiştirmek için kullanılır. Kodlar değiştirilirken eski cari koda ait tüm hareketler de yeni cari koda transfer olur. Alt-Bölümde yer alan Cari, Stok, Fatura, Çek, Senet, İrsaliye, Sipariş ve Servis modüllerinden hangilerindeki kodların değiştirileceği belirtilir. SAHA DEĞİŞTİRME Cari kartların bazı sahalarına toplu kayıt yapılmak istenildiğinde kullanılır. KAPASİTE KULLANIM RAPORU Bu bölümde cari kayıt sayısını, hareket kayıt sayısını, toplam sabit disk kapasitesini, cari dosyalarının kapladığı alan gibi bilgileri görebiliriz. YENİ DOSYA Eski kart ve hareket dosyalarını silerek yeni boş kart ve hareket dosyalarının açılmasını sağlar. KART AKTARMA Bu bölüm, kayıtlı cari kartlar içerisinden, istenilen özelliklere uyan kartların, ilgili parametreler yardımı ile bir başka şirkete aktarılması için kullanılır. SABİT TANIMLAR Bu bölüm kendi içinde parametreler, saha boyları, saha başlıkları, dizayn dosyaları ve iade işlem özel kodları alt bölümlerine ayrılır. PARAMETRELER Parametrelere girmek için şu yol takip edilir; CARİ F5 SERVİS F4 SABİT TANIMLAR F2 PARAMETRELER 206

207 Parametreler penceresindeki başlıkların bazı bölümleri hakkında bilgi verilecek olunursa; İskonto, Muafiyet, Kredi/Risk Limiti: Bu hanelere verilecek değerler yeni cari hesap kartı açılırken ilk değerler olarak ekrana gelecektir. C.Har.Ödendi?: Cari kartında ve kredi risk analizinde risk grubuna giren çek/senetlerin hesaplanarak risk analizinin çıkartılmasına yardımcı olur. Bu parametre boş bırakılırsa her kayıt sırasında yeni kayıtta bulunan ÖDENDİ Mİ? Sorusu Default olarak boş, E yazılırsa Default olarak E, H yazılırsa Default olarak H olarak gelir. Muhasebe Kaydı Yap?: Cari hareketin muhasebe entegrasyonunun yapılıp yapılmayacağını veya kayıt esnasında isteğe bağlı olmak üzere muhasebe entegrasyonunun yapılıp yapılmamasını sağlar. Evrak No (Borç/Alacak): Borç veya Alacak Evrak No hangi numaradan itibaren başlayacaksa o rakam yazılır. Her hareket kaydında burada belirtilen Evrak No otomatik olarak bir arttırılarak yazılacaktır. Tahsilatta İşlem: Tahsilat ekranında İŞLEM hanesinin Default olarak çek veya senette gelmesini sağlar. Fatura Kapama: Cari hareketlerinde hangi faturaya karşılık işlem yapıldığını sağlamak için kullanılır. Bu parametre H olursa fatura kapama işleme girmez, hareket sırasında F5 FATURA KAPAMA kullanılmak istenirse Servis Bölümünde Fatura Kapama Belirtilmemiş mesajı gelir. Muafiyet Uygula: Bu parametreye E verilirse cari hareket girişinde kod veya tarih sahalarında bilgi yazılıp Enter tuşuna basıldığında vade sahası kendiliğinden hesaplanarak doldurulur. Vade tarihi, işlem tarihine ilgili cari kartında belirtilen muafiyet günü eklenerek bulunur. Bu parametreye H verilirse otomatik vade hesaplama işlemi yapılmaz. Vade Farkı Bilgileri: Bu başlık altındaki sahalara vade farkı hesaplamalarında kullanılan muhtelif değerler ve parametreler yazılır. SAHA BOYLARI Cari hareket fişinde kullanılan sahaları ekrandan kaldırmak, ekrana koymak veya saha boylarını istenilen boyda tanımlamak için bu bölüm kullanılır. Ekranda çıkması istenmeyen sahaların boyu 0 girilir. SAHA BAŞLIKLARI Bu bölümde cari kart tanımlama ekranında bulunan kullanıcı tanımlı sahalara ait başlıkların tanımlanması işlemi yapılır DİZAYN DOSYALARI Bu bölümde cari kartı yazdırma ve yazışma işlemlerinde kullanılacak rapor dizayn dosyaları ayrı ayrı tanımlanabilir. 207

208 STOK PROGRAM MODÜLÜ Eta stok programı ambar veya stok takip işlemlerimizi bilgisayarda takip etmemizi sağlayan bir modüldür. Stok modülünün menü akışı aşağıda görüldüğü gibidir. 208

209 Stoklarımızı bilgisayarda takip edebilmemiz için öncelikle stoklarımızın tek tek yeni kart bölümünden tanıtılmış olması gerekmektedir. Bunun için STOK F2 STOK KARTI F2 YENİ KART işlem aşaması takip edilir. F2 Yeni Kart: Bu bölüm 3 sayfadan oluşmaktadır. Stok kodu ve cinsi haneleri uygun şekilde doldurulduktan sonra ilk sayfadaki hanelerin doldurulmasıyla ilgili detaylar şöyledir. Birim: Bu alana ilgili malın birimi yazılır adet, kg gibi 2. Birim: Eğer kullanılacaksa ikinci birim girilir. Katsayı: ikinci birim ile normal birim arasındaki oran belirtilir. Eğer normal birim kg ve ikinci birimde ton ise katsayı hanesine 1000 yazılmalıdır. Fiyat / Döviz: Stok kartında beş adet fiyat tanımlama imkânı vardır. Bu fiyatlar ihtiyaca göre alış ve satış fiyatları olarak kullanılabilir. Özel kodlar: Stok kartında bulunan beş adet özel kod analiz ve listelerde kullanılacak sınıflandırma kodlarıdır. Bunlar malın saklandığı ambar, temin edildiği bölge, imalat tarzı vb gibi firmanın bünyesine uygun bilgilerdir. Örneğin, 1. özel kod: Arçelik Tv ise İkinci özel kod: 37 ekran tv olarak belirlenebilir. Bakiye Değerler: Stok bakiyesi o anda stokta bulunan mal mevcudunu gösterir; yeni açılan kartta bir pencere içinde bakiye değeri girilir, eğer bu işlem unutulursa bu kart ile ilgili devir bilgilerini Servis bölümündeki Devir İşlemleri Açılış Devri alt seçeneği ile girebilirsiniz. Bu ekranda veri girişi yapılamayan kısımlar program tarafından otomatik doldurulur. İhtiyaç duyulduğunda Servis bölümünden Dosya Bakımı Kayıt Düzeltme alt bölümünden düzeltilebilir. Takibindeki ekran için Pg Dn tuşuna basılır. Açıklamalar: Bu sahalara ilgili stok kalemiyle ilgili istenilen açıklamalar yapılabilir. Son yeniden fiyatlandırma Tarihi: Bu alana en son yaptığınız yeniden fiyatlandırma tarihi program tarafından otomatik yazılır. Küçük/Büyük Görüntü Dosya Adı: Görüntülü grafik modunda çalışırken bu karta ait küçük/büyük görüntü dosya adları bu alana yazılır. Küçük görüntü kart ekranında ve hareket girişi sırasında sürekli olarak ekranda kalır. Büyük görüntüyü almak içinse Shift +F7 tuşlarına basılmalıdır. 209

210 Muadil Kart: Bu ürünün bitmesi halinde bu ürünün yerine ikame edebilecek alternatif stok kodu yazılır. Muhasebe Kodları: Muhasebe modülü ile entegre çalışıldığı durumlarda bu alanlara muhasebe hesap planındaki karşı hesapların kodları yazılır. Ağırlık, ambalaj, ambalaj miktarı gibi bilgiler istenirse doldurulabilir. Bu bilgiler doldurulacak olursa stok malın bakiye değerleri ağırlık ve ambalaj miktarı şeklinde de takip edilebilir. KDV, İskonto: Her kartla ilgili bir KDV ve iskonto yüzdesi yazılabilmektedir. Bu hanelerdeki bilgiler diğer program modülleri tarafından kullanılmaktadır. Bu hanelere dileğinize göre istediğiniz değerleri yazabilirsiniz. Yeni Kart a girdiğinizde bu hanelere otomatik olarak bir takım değerler geldiğini göreceksiniz. Default değerler dediğimiz bu değerleri Servis/Sabit Tanımlar/Parametreler alt bölümünden değiştirebiliriz. Kritik ve Optimal Stok Seviyesi: Optimal Stok Seviyesi depoda bulunması gereken ideal mal miktarını, Kritik, Stok Seviyesi ise Sipariş verilmesi gereken alt sınırı ifade eder. Raporlar bölümünde Bakiye Liste Dökümlerinde, sipariş miktarlarını elde etmek için kritik seviye aşıldıktan sonra optimal seviyeye tamamlanması gereken rakamı verecektir. Sipariş Miktarı: Stok programı sipariş modülü ile birlikte kullanıldığı zaman verilen sipariş miktarı program tarafından bu haneye yazılır. Teslim edilen sipariş miktarı kadar rakam eksilir. Bu saha sipariş modülü kullanılmadığı zaman bilgi amacıyla kullanılır. 3. sayfaya geçmek için PgDn kullanılır. Son alış değerleri: en son alınan stok kaleminin alış değerini ifade eder ve program tarafında otomatik doldurulur. Son satış değerleri: En son yapılan satış değerini ifade eder ve otomatik doldurulur. En ucuz ve en pahalı Alış Fiyatı: Program tarafından otomatik doldurulur. Stoklara ait en ucuz ve en pahalı alış fiyatlarını gösterir. En ucuz ve en pahalı Satış Fiyatı: Program tarafından otomatik doldurulur. Stoklara ait en ucuz ve en pahalı satış fiyatlarını gösterir. Barkod: Bu sahalara ilgili malların barkod kodları girilir. Aynı stok koduna ait beş farklı barkod kodu yazılabilir. Katsayı hanesine yazılan rakam barkod okutularak fatura kesildiği durumlarda miktar sütununa otomatik olarak gelir. Son olarak F2 ile kaydedilir. Bu noktada karşımıza stok kartı ile ilgili Açılış Devri bilgilerinin girileceği bir pencere açılacaktır. Bu pencere üzerinde stok kartı ile ilgili devir bilgileri girilip F2 kayda devam tuşuna basıldığında kayıt işlemi tamamlanmış olur. Girişi yapılan her kart kayıt yapıldıktan sonra artık eski kart olarak işlem görecektir. F3 ESKİ KART Sistemde daha önce açılmış stok kartlarına ait bilgileri ve ilgili hareketleri görmek, yazıcıdan bastırmak, herhangi bir düzeltme yapmak veya iptal etmek için bu bölüm kullanılır. bu bölüme ulaşmak için CARİ F2 CARİ KARTI F3 ESKİ KART işlem aşaması takip edilir. Bu bölüme girerek arama kıstaslarından birine veya birkaçına göre arama yaptırabiliriz. (arama kıstaslarında özel karakterlerde kullanılabilir) Eski karta ulaşmanın bir başka pratik yolu ise F6 Kart Listesidir. Bu tuşa basıldığında karşımıza gelen ekrana istediğiniz koddan veya istediğimiz harften itibaren listeleme 210

211 yaptırabiliriz. Sonra gelen listeden istediğimiz stok kalemini seçerek işlem yapabiliriz. Bu ekranda bulunan tuşlar kısaca şöyledir. F2 Kayıt: eski kart üzerinde değişiklik yaptıysak F2 ile kayıt yaparız F3 İptal: üzerinde çalıştığımız stok kartının iptal eder F4 Yazdırma: yazıcıdan döküm almak için kullanılır. Bu tuşa basıldığında dökümü kullanılacak dizayn dosyalarının bulunduğu liste ekrana gelir. Bu listeden istediğimiz dizayn dosyasını seçerek yazdırma yapabiliriz. Çerçeve içinde çıkacak dizayn dosyaları Servis/Sabit Tanımlar/Dizayn dosyaları bölümünde tanımlanır. F5 Hareket Listesi: Sistemde kayıtlı bütün stok hareketlerinin dökümünü verir F6 Kart Listesi ise sistemde kayıtlı olan kart listesini verir. Bu ekranda ctrl+f7 tuşlarına basılırsa son kaydedilen stok kartı ve kodu görüntülenir. Yine bu ekranda ctrl+f8 tuşlarına basılırsa çağrılmış olan karta ait kayıt ve hareketler taranır. F3 STOK HAREKETLERİ Bu bölüm aşağıdaki menüden oluşur: F2 YENİ KAYIT F3 ESKİ KAYIT F4 HAREKET FİŞİ F5 HAREKET LİSTESİ Stok takip programı iki tarzda takip edilebilir. 1. Stok programının bağımsız kullanıldığı durumlarda F3 STOK HAREKETLERİ ana bölümünden, 2. Stok programının diğer ETA modülleriyle ENTEGRE kullanılması durumunda bu modüllerden kayıt yaparak Bu bölümde STOK programının bağımsız kullanıldığı varsayılarak açıklamalar yapılacaktır. F2 YENİ KAYIT: Stok kartı açılmış bir malın giriş/çıkış hareket kayıtları buradan yapılır. Bu ekranda; Stok kodu veya stok cinsi hanelerinde hareket yapılacak malı belirlerken Özel karakterleri kullanabileceğimiz gibi F6 Kart listesi Penceresinden de seçim yapabiliriz. Eğer daha önce tanımlanmamış bir stok kalemiyle ilgili işlem yapacaksak yine bu bölümden bu mala ait Stok Kartı açabiliriz. 211

212 Sat/Müş. Kodu: Burada tanımladığımız müşteri veya satıcının unvanını stok giriş/çıkışı yaptığınızda açıklayıcı bir bilgi olarak girebilirsiniz. Eğer stok programıyla beraber cari programı da kullanıyorsanız Shift+F8 Detay Bilgi tuşlarına basarak cari kart listesine ulaşabilirsiniz. Burada yazılan alıcılar ve satıcılar kodu muhasebe modülüyle entegre çalışmaz sadece bilgi amacıyla yazılır. Evrak No: Stok giriş/çıkış işlemleri sırasında evrak numaralarını isterseniz, sırasıyla kendiniz verebilirsiniz. Aynı zamanda dilerseniz, servis/sabit tanımlar/özel tanımlar bölümündeki giriş/çıkış evrak numaralarına başlangıç değerlerini verip kayıt ettiğinizde verdiğiniz sayıdan itibaren program her giriş veya çıkış hareketlerine evrak numaralarını otomatik olarak vermeye başlar. Böyle yapıldıktan sonra artık bu haneyi enter tuşu ile geçmek yeterli olacaktır. Giren / Çıkan Miktar: Eğer bu bir giriş kaydı ise giren, çıkış kaydı ise çıkan miktar hanesine ilgili hareketin miktarı yazılır. 2. Birim: Giren ya da Çıkan miktar hanelerinden biri doldurulduktan sonra normal birim ile 2. birim arasında ki katsayıya göre bu kısım otomatik dolacaktır. Fiyat: bu haneye ilgili kalemin fiyatı yazılır. Ayrıca bu hane doldurulurken adına fiyat opsiyonu dediğimiz opsiyon kullanılabilir. Ör. Fiyat hanesine *1 yazarsak tanımlı olan fiyatlardan 1. fiyat otomatik gelecektir. Veya; *YOA: Yıl ortalama alış *YOS: Yıl ortalama satış *YAO: Yürüyen aritmetik ortalama *SA: Son alış *SS: Son satış Anlamına gelmektedirler. *EUA: En ucuz alış *EPA: En pahalı alış *EUS: En ucuz satış *EPS: En pahalı satış Tutar: Fiyat hanesi doldurulduğunda burası miktarla fiyat çarpılarak otomatik doldurulacaktır. Not: Tutar, miktar, fiyat hanelerinden ikisi doldurulduğunda üçüncüsü otomatik doldurulur. Veya hangisinin otomatik hesaplanmasını istiyorsak diğer ikisini doldurup * yazılıp enter tuşuna basılır. Not: miktar belirtilmeden stok girişi veya çıkışı yapılabilmektedir. Bu işlem malın maliyetine eklenmesi gereken giderlerin kaydını kolaylaştırmaktadır. İskonto: Bu haneye yazılan miktar işleme yansımaz, sadece kar/zarar raporlarında iskonto seçeneğine evet denirse istontolu rapor verir. KDV, İskonto1, istonto2, iskonto3 hanelerine de evrak numaralarını tanımladığımız servis bölümünden default olarak tanımlayabiliriz. Özel Kod: Arama ve tarama ekranlarında kullanabileceğimiz bir koddur. ürünün belirgin bir özelliği yazılabilir. İşlem Cinsi: N: Normal, İ: İade, Ü: Üretim Harflerinden biri girilerek işlem cinsi belirtilebilir. Not: bu ekranda, miktar fiyat ve tutar haneleri önemlidir. Ayrıca bu ekranda f8 detay bilgi tuşuna basarak ilgili stok kartıyla ilgili detaylı bilgi elde edebiliriz. Son olarak F2 ile kaydedilir. 212

213 F3 ESKİ KAYIT: Eski hareket kaydını ekrana çağırmak, iptal etmek veya değişiklik yapmak için kullanılır. F4 HAREKET FİŞİ Hareket kayıtlarının tablo halinde girilmesini sağlayan bölümdür. Bu ekrandaki bilgiler bir defada kaydedilir yani; Bu ekranda bilgiler kaydedildikten sonra ilgili kartlara kayıt yapılacaktır. Daha sonra bu hareket fişine ulaşmak istesek de ulaşamayız. Kısaca bu bölüm stok hareketlerinin tablo halinde girilmesini sağlar. F5 HAREKET LİSTESİ İstediğimiz kritere göre, stok hareketlerimizin listesini almak için kullanılır. F4 RAPORLAR Stok kayıtlarımızla ilgili teferruatlı bilgiler almak için bu bölüm kullanılır. Raporlar bölümüne girildiğinde şu menü karşımıza gelir. Stok listesi Envanter Hareket raporları Kar-Zarar analizi Etiket STOK LİSTESİ Bu bölüm; F2 Mal listesi, F3 Fiyat listesi, F4 Fiyat değişikliği olmak üzere üçe ayrılmaktadır. F2 Mal listesi: belirtilen kriterlerde malların listesini verir F3 Fiyat listesi: belirtilen kriterlere göre kartlarda tanımlı olan fiyatlardan herhangi üçünü gösterir. verir. F4 Fiyat Değişikliği: Belirtilen iki tarih arasında fiyatı değişen malların dökümünü ENVANTER Bu bölüm, F2 Bakiye listesi F3 Fiziki envanter F4 Mali envanter F5 Stok değerlendirme raporları Olmak üzere 5 e ayrılır. Bakiye Listesi: Stok kartlarında kayıtlı bulunan ve son durumu yansıtan bakiye rakamlarını verir. Bu bölümün listeleme ekranın da gerekli parametrelere E girilmişse kritik seviyenin altına düşmüş malların stok miktarını optimal seviyeye tamamlamak için gerekli sipariş miktarını da vermektedir. Fiziki Envanter: malların belirtilen tarihteki fiili sayım soncunu görüntüler. Programın bu özelliği sayesinde geçmişe yönelik envanter çıkarabiliriz. Tabi bunun için ilgili tarihten önce kayıtlar devredilerek silinmemiş olması gerekir. Bu ekranda görülen sipariş miktarı belirtilen tarihteki rakamı yansıtmaktadır. 213

214 Mali Envanter: Bu bölüm Fiziki envanter raporu paralelinde çıkarılmakta olup stoktaki malların fiziksel mevcudu ile birlikte mali değerlerini de ifade etmektedir. Ayrıca bu ekranda ilgili parametrelere E ya da H girilerek malların değerlerini ağırlıklı ortalama, fifo ve lifo şeklinde görmekte mümkündür. Stok Değerlendirme Raporu: Bu rapor verilen envanter tarihi itibariyle stoktaki malların bakiye miktarlarını belirtilen kaynak fiyata göre değerini hesaplayarak listeler. HAREKET RAPORLARI Stok giriş ve çıkışlarının değerlendirmesini yapar. Bu bölüm, F2 Genel Hareket Raporu F3 Yıllık Hareket Raporu F4 Stok Ekstresi F5 Stok Dönme Raporu Olmak üzere 4 e ayrlır. Genel Hareket Raporu: Girilen parametrelere göre, herhangi iki tarih arasındaki hareket listesini verir. Yıllık Hareket Raporu: Yıllık devir tarihinden itibaren yapılan giriş ve çıkışların miktar, tutar ve hareket sayısı cinsinden toplamlarını, bakiyelerini mal bazında ve stok genelinde raporunu verir. Yılbaşı olarak sistem servis bölümündeki Yıllık Devir tarihini baz alır. Stok Ekstresi: Bu bölümden sisteme kayıtlı olan stok hareketlerinin mal bazında gruplanmış listeleri alınır. Stok Dönme Raporu: Stok hareketlerinin hareket yoğunluğunun doğrudan doğruya izlenmesi amacı ile kullanılır. Stok dönme katsayısı ve son giriş/çıkış tarihleri malların hareketlilik itibari ile kıyaslanabilmesi imkanını vermektedir. KAR / ZARAR ANALİZİ Bu bölüm; F2 Genel kar/zarar Analizi, F3 Yıllık kar/zarar Analizi, F4 Maliyet Raporu Olmak üzere 3 e ayrılır. Genel kar/zarar Analizi: Bu bölümler belli bir dönem boyunca stoğa giriş veya çıkışlar itibariyle işletmenin karlılık durumunu mal bazında gösterir. Yıllık kar/zarar Analizi: yılbaşı devri yapılan tarihten itibaren belirtilen tarihe kadar ki dönemin analizini verir. Maliyet Raporu: Verilen iki tarih arasında stokta bulunan malların bekleme süresine, uygulanan faize ve seçilen fiyata bağlı olarak toplam ve birim başına düşen stoklama maliyetini hesaplar. ETİKET BASIMI Bu bölümde stoklarınızda bulunan ürünlerin standart formda veya kullanıcı tanımlı bir şekilde stok kodu, cinsi, açıklama, fiyat gibi sahalarını etikete bastırabiliriz. Etiketin üzerinde yer alması istenilen altı ayrı sahayı F7 tuşu yardımıyla düzenleyebiliriz. 214

215 SERVİS Sistemde bakım için gerekli peryodik işlemlere ayrılan bu bölüm, F2 Devir İşlemleri F3 Dosya İşlemleri F4 Sabit Tanımlar F5 Yeniden Fiyatlandırma F6 Toplu Fiyat Değişikliği Olmak üzere 5 e ayrılmaktadır. Devir İşlemleri: Bu bölüm, F2 yıllık devir F3 hareket devri F4 açılır devri F5 devir tarihi düzeltme Olmak üzere 4 e ayrılır Yıllık devir: sene başlarında yapılması gereken devirdir. Hareket devri: stok hareketlerinin kabarması durumunda yapılması gereken devirdir. Bu devir yapılırken ilgili devrin bir kısım kaydı tamamen sistemden silindiği unutulmamalıdır. Devrin yapılmadan önce başka bir ortama kayıt yapılmasında veya bir dökümünün alınmasında fayda vardır. Bu ekranda devri yapılacak olan aylar 1/3. şeklinde yazılmalıdır. Dosya İşlemleri: Bu bölüm, F2 Dosya bakımı F3 Kapasite kullanım raporu F4 Yeni dosya F5 Barkod indeksi yaratma, olmak üzere 4 e ayrılır. Dosya Bakımı: Bu bölüm, F2 Kayıt düzeltme F3 Dosya düzeltme F4 Kod değiştirme F5 Saha değiştirme, olmak üzere 4 e ayrılır. Kayıt Düzeltme: Kart bilgilerinde ulaşılamayan sahlarda herhangi bir değişiklik yapılması gerektiğinde kullanılır. Dosya Düzeltme: bu bölüm, F2 Kart düzeltme, F3 Hareket düzeltme, F4 Kart/hareket kontrolü, olmak üzere 3 e ayrılır. Kart/hareket düzeltme: Bu bölümlerin alt bölümleri aynı olmakla beraber, birinde kartların diğerinde ise hareketlerin içerikleri değiştirilir. Bu bölümler; F2 Dosya kısaltma F3 Yeniden indeksleme F4 Dosya kontrolü F5 Bozuk kart silme F6 Kart temizleme F7 Toplu kart silme, olmak üzere 6 ya ayrılmaktadır. 215

216 Dosya Kısaltma: Yıllık devir işlemleri sırsında silinmesi gereken hareketler ve evraklar dosya da silinmiş olarak işaretlenmekle beraber, gerçekte yer tutmaya devam eder. Bu da disk kapasite sorunlarına yol açabilir. Bu bölüm sayesinde silinen kayıtlar kart veya hareket dosyalarından tamamen çıkarılabilir. Bu bölüme girildiğinde ekrana dosya kısaltma işlemine başlanacağını belirten mesaj gelir. Bu mesajı evet ile geçtiğimizde ekranda görünen TOPLAM KAYIT sahasındaki rakam eğer dosyalarda kısalma varsa azalır. Bu işlem yapılmadan önce mutlaka yedek alınmalıdır. Yeniden Indeksleme: kart veya hareket dosyalarında bulunan bilgilerden hareket ederek yeni bir indeks yaratır. Hatalı veya okunamayan stok kartları varsa indekslenmez ve dosyada saklanmaz. Bu işlemden önce mutlaka yedek alınması gerekir. Dosya Kontrolü: Stok hareketlerinde yapılan işlemler stok kartlarındaki bakiye değerlerine uymuyorsa veya kayıtlar bozuk olarak geçirilmişse bu kayıtların numaraları ekranın sol üst köşesine yazılır. Bu kayıt numaraları daha sonra ilgili kayıtların silinmesi için kullanılır. Bozuk kart/kayıt silme: Başlangıç ve bitiş kayıtları aralığında belirtilen dosyaları silmek için kullanılır. Kart temizleme: bu bölümde istenilen stok kartlarının tüm değerleri ve hareketleri sıfırlanır. Kart Hareket Kontrolü: Bu bölümde hareketlerle kartlar arasında ki rakamsal uyumu sağlama işlemleri yapılır. KOD DEĞİŞTİRME: Daha önce tanımlanmış olan stok kodları bu bölümden değiştirilebilir. Bu değişikliğin entegre çalışan diğer modüllerde de oluşması için ilgili parametreler doldurulmalıdır. SAHA DEĞİŞTİRME Stok kartlarının bazı sahalarına toplu kayıt yapılmak istendiğinde kullanılır. KAPASİTE KULLANIM RAPORU Bu bölüm, stok kayıt sayısını, hareket kayıt sayısını, toplam sabit disk kapasitesini, stok dosyalarının kapladığı alanı, dosyalardaki ve sabit diskte kullanılabilecek boş alan rakamlarını görmek için kullanılır. YENİ DOSYA Bu bölüm, F2 Yeni kart dosyası F3 Yeni hareket dosyası F4 Yeni kart ve hareket dosyası, olmak üzere 3 e ayrılır. Yeni Kart Dosyası: Yeni bir stok kart dosyası açmak için kullanılır. Eğer sistemde stok kart dosyası mevcutsa bunu tamamen silerek yeni bir dosya yaratır. Eğer stok hareket dosyası olduğu gibi (Hareket dolu) kalırsa, kartlarla hareketler arasında uyumsuzluklar çıkacaktır. Yeni Hareket Dosyası: Varsa önceki hareket dosyalarını silerek yeni hareket dosyası açılmasını sağlar. Yeni hareket dosyası açıldığında kart dosyası aynen kalırsa iki dosya arasında uyumsuzluk olabilir. Bundan dolayı hareket dosyası açılırken kart dosyası dolu ise kartların içinin temizlenmesi uygun olur. 216

217 Yeni Kart/Hareket Dosyası: Hem yeni kart hem de yeni hareket dosyasını bir arada açmak için kullanılır. Diğerlerinde olduğu gibi kart ve hareket dosyaları varsa silerek yoksa doğrudan yeni bir dosya açılmasını sağlar. BARKOD INDEKSİ YARATMA Stok kodlarında ki BARKOD KODU sahalarında bulunan barkod kodlarını (1-5) kullanarak barkod indeks dosyası barkod.ind yaratır. SABİT TANIMLAR Bu bölüm; F2 Parametreler, F3 Saha boyları, F4 Saha başlıkları, F5 Dizayn dosyaları, olmak üzere 4 e ayrılır. Parametreler: bu bölümde stok program modülü ile ilgili muhtelif ilk değerler ve parametreler tanımlanmaktadır. Bu bölümün doldurulması aşağıda anlatıldığı gibi yapılır. Default Kdv: en çok kullanılan kdv oranı girilir. Default İskonto: en çok kullanılan iskonto oranı bu bölümden girilir. Evrak No ları: buraya bir rakam yazılarak sistemin otomatik evrak no vermesi sağlanabilir. Aylık Faiz: vade farkı hesaplamalarında kullanılacak faiz oranı girilir. H. Ekran Çer: verilecek cevaba göre programın hareket fişi ekranında bölümleme yapılmasını sağlar. Sadece görüntüyle alakalı bir sahadır. Exstrede Fiyat: istenen fiyat çeşidinin extrede görünmesini sağlar Seviye Kontrolü: Fatura programından satış yapıldığında bakiye kontrolünün ne şekilde yapılacağını belirler. Ve bu alanda belirtilen seviye çeşidine göre uyarı verir. SAHA BOYLARI: Stok hareket fişinde kullanılan sahaları ekrandan kaldırmak, ekrana koymak veya saha boyarlını istenilen uzunlukta tanımlamak için bu bölüm kullanılır. SAHA BAŞLIKLARI Stok kart tanımlama ekranında kullanıcı tanımlı sahalara ait başlıkların tanımlanması işlemi bu bölümden yapılır. DİZAYN DOSYALARI Stok kartı yazdırma işleminde kullanılacak rapor dizayn dosyaları ayrı ayrı bu bölümden tanımlanabilir. YENİDEN FİYATLANDIRMA Bu bölümde stok kartlarına kayıtlı alış ve satış fiyatları belirli kıstaslar dahilinde yeniden hesaplanıp kartlara kaydedilebilir. Bu bölümden fiyatlar sabit bir tutar olarak veya belli bir oranda artırılabilir. TOPLU FİYAT DEĞİŞİKLİĞİ Bu bölümde belirli kıstaslara uyan stok kartlarında bulunan fiyatlar toplu halde değiştirilebilir. Bu ekranda f2 işlem tuşuna basıldığında program stok kartlarını tarayarak kıstaslara uyan stok kartlarını bir matris şeklinde stok kodu, cinsi ve fiyatları ekrana getirir. Bu ekranda yön tuşları ve pageup page down tuşları ile hareket edilebilir. Bu ekranda ilgili fiyatlar değiştirilerek işleme devam edilir. Son olarak f2 ile kaydedildikten sonra bu işlem son yeniden fiyatlandırma sahasına işlenir. 217

218 FATURA PROGRAM MODÜLÜ Bu bölümde işletmenin faturalama işlemleri yapılır. Fatura, kendi dosyaları ile çalışma özelliğine sahip olması yanında, arzu edildiğinde stok, cari, muhasebe program modülleri ile de entegre çalışma özelliğine sahiptir. Söz konusu program modüllerinden biri veya birkaçı hiçbir ek işlem gerektirmeden fatura programı ile entegre kullanılabilir. Fatura modülünün menü akışı yanda görüldüğü gibidir. YENİ FATURA Bu bölüme girildiğinde ekrana işlem yapmak istediğimiz fatura tipini seçebileceğimiz aşağıdaki menü gelecektir. Eğer kursörün sürekli olarak kullandığımız fatura tipinin üzerinde olmasını istiyorsak Servis/Sabit Tanımlar/Parametreler bölümünde yer alan FATURA TİPİ sahasına bu tipin numarasını yazabiliriz. 218

219 Fatura ekranının üst sayfası faturanın başlık bilgilerini içerir, alt kısmı ise fatura kalemlerini (ürün bilgilerini) içerir. İster alış faturası olsun ister satış, fatura ekranı üzerinde bulunan sahalar benzer amaca hizmet ederler. Bu sahaların kullanımı ile ilgili bilgiler kısaca şöyledir. Cari Hesap Kodu-Unvanı: Bu iki saha üzerinden Cari programı dosyalarında bulunan bir müşteri/satıcı kaydı ile bağlantı yapılır. Fatura programı çalıştırıldığında kayıt ortamında cari dosyalarının varlığı kontrol edilir. Eğer dosyalar bulunursa program kullanıcıya entegre kayıt olanağı sağlar. Eğer cari dosya içinde verilen CARİ HESAP KODU veya ÜNVANI yok ise Cari Kartı Bulunamadı, Tanımlamak İstiyor musunuz? uyarısı gelecektir, evet cevabı verilirse ekrana bir pencere çıkarak cari kart bilgilerinin girilmesine olanak tanıyacaktır. Programın bu özelliği sayesinde Cari modüle girmeden yeni cari kartlar açılabilmektedir. Yeni kart açılması işlemi cari modülde anlatıldığı gibidir. Eğer Cari Kartı Bulunamadı, Tanımlamak İstiyor musunuz mesajına hayır cevabı verilirse bu bilgiler sadece fatura dosyalarında saklanacaktır. Bu şekilde belli bir müşteri/satıcı ile bağlantı yapılırsa başlık ekranının ilgili bölümleri otomatik olarak doldurulur ve fatura ile ilgili bilgiler cari dosyalarına aktarılır. Programın cari dosyalarından arama yapmasını önlemek için söz konusu hanelerden alt ok veya üst ok tuşları ile geçilir. Cari kodu doldurulurken F6 KART LİSTESİ tuşundan faydalanılabilir. Fatura No: Serbest bırakılmış olan bu hanedeki bilgi entegre çalışma durumunda diğer program modüllerinin dosyalarına EVRAK NO şeklinde aktarılır. SERVİS bölümünde ilgili parametreler doldurulursa her yeni fatura kaydında otomatik bir FATURA NO gelir. Fatura Tarihi: İlgili faturanın tarihi girilir. Fatura Vadesi: Bu haneye eğer bir tarih verilirse Cari modülündeki vade farkı ve adat hesaplarının fatura vadesi olarak göz önüne alınır. Bu haneye belirli bir tarih yazılabileceği gibi *20 (20 gün sonrasının tarihi otomatik gelecektir) gibi opsiyonlarda yazılabilir. KDV Vadesi: Bu haneye KDV tutarının ödenmesi gereken tarih girilir. Fatura vadesinde olduğu gibi cari modülündeki vade farkı ve adat hesaplarında KDV vadesi olarak göz önüne alınır. KDV Dahil: Bu sahaya H yazılırsa KDV fatura tutarı üzerinden hesaplanarak fatura tutarına KDV dahil edilir. E yazıldığında KDV fatura tutarının içinden hesaplanarak KDV hanesine yazılır. 219

220 Kapalı Fatura: Fatura tutarı nakit olarak peşin ödenmişse bu haneye E aksi halde H yazılır. İrsaliye Tarihi: İrsaliye modülü ile entegre kullanılarak irsaliyenin faturalaşması sonucunda program tarafından irsaliye tarihi bu haneye yazılır. Eğer irsaliye modülü yoksa doğrudan irsaliye tarihi girilebilir. İrsaliye No: Aynı irsaliye tarihi sahası gibi çalışır. Açıklama: Herhangi bir açıklama yazılması için kullanılan iki haneli sahadır. Fatura Özel Kodu: Fatura dahilinde çıkarılacak raporlarda tasnif olanağı veren bir koddur. Başlık bilgilerini doldurduktan sonra PgDn ya da ok tuşları ile fatura kalemleri sayfasına geçebiliriz. Fatura kalemleri toplam 150 satırdan oluşmaktadır. Fatura ekranının kullanımı kolaylaştırmak amacıyla üzerinde bulunan fatura kalemi sıra no su ekranın sağ alt köşesinde sürekli olarak görüntülenmektedir. Fatura kalemlerinin nasıl doldurulacağı kısaca aşağıda anlatıldığı gibidir. Stok Kodu/Cinsi: Bu sahalardan aynen Cari ile bağlantı yaptığımız mantık çerçevesinde Stok programı ile bağlantı sağlayabiliriz. Stok kodu için F6 tuşu kullanılabilir. herhangi bir stok kaleminin ayrıntısını görmek için ilgili stok kalemi üzerinde iken Shift-F8 tuşları kullanılabilir. Eğer fatura tipini FİDER FATURASI veya GELİR FATURASI olarak seçersek bu mal alışı veya satışı olmadığı için muhasebe bağlantısı yapılmaz. Muhasebe bağlantısının yapılabilmesi için şu işlemlerin yapılması gereklidir. Öncelikle gelir veya gider faturasında kullanılacak hesaplar belirtilir. Bunun için MUHASEBE modülünün Servis/Sabit Tanımlar bölümünde yer alan GİDER YERLERİ ve GELİR YERLERİ bölümlerine girilir. Burada hesap adları ve kodları belirtilerek kayıt yapılır. 300 adet gider/gelir tanımlama imkanımız vardır. Bu işlemlerden sonra faturanın kalemler kısmında STOK KODU sahası üzerinde iken Ctrl-F5 tuşuna basarsanız ekrana gider faturasında iseniz gider yerleri, gelir faturasında iseniz gelir yerleri listesinin yer aldığı pencere gelecektir. Bu pencereden ilgili gider yeri seçilerek muhasebe bağlantısı yapılabilecektir. Birim: Bu sahaya ilgili malın birimi yazılır. KDV: Fatura ekranının ön yüzündeki orandan farklı bir KDV oranı kullanılacaksa bu haneye o oran yazılır. Kalem İskontosu 1-2-3: Bu sahalara uygulanacak iskonto oranları yazılır. Miktar-Fiyat-Tutar: Bu hanelerden herhangi ikisi doldurulduğunda kalan üçüncüsü otomatik doldurulacaktır. Üç hanede dolu iken bir düzeltme yapılırsa tekrar hesaplanması istenen haneye gidilerek bir * girilmesi gereklidir. Bu takdirde yıldız verilen hane diğer hanelere bağlı olarak tekrar hesaplanır. Fiyat hanesinde eğer üzerinde bulunan kalem itibarı ile stok bağlantısı yapılmışsa * yıldız opsiyonu kullanılabilir. fiyat hanesine *1, *2, 220

221 .. *5 ibarelerini girerek stok kartında tanımlı beş fiyattan herhangi birini kullanabilir veya *EUA (En Ucuz Alış) gibi fiyat opsiyonlarından da faydalanabiliriz. Burada dikkat edilecek husus eğer belirtilen fiyat hanesi stok kartında dövizli fiyat olarak belirlenmiş ise program tanımladığınız ilgili döviz kuru üzerinden çevrim yaparak ekrana TL değerini getirecektir. Döviz kuru tespit edilirken günlük döviz kurlarının girildiği kur tablosu kullanılıyor ise günün tarihine göre bu tablodan kur değeri alınarak çevrim yapılacaktır. Fiyat ve tutar hanelerinde eğer doğrudan döviz kullanılmak istenirse ilgili sahanın içinde iken **xxx yazılır. Burada xxx döviz değerini belirtir. Bu durumda program faturanın kesildiği cari kartında kayıtlı döviz cinsini ve fatura tarihini (kur tarihi) kullanarak döviz kurunu bulur, yazılın xxx değeriyle çarparak çıkan fiyatı/tutarı ekrana getirir. Dövizli fiyat girişi esnasında kartta bulunan döviz kodunu kullanmak yerine doğrudan döviz kodu belirtmek istenirse o zaman **kkk,xxx yazılır. Burada kkk kullanılmak istenen döviz kodunu belirtir, boyu 1-5 karakter arasında olmalıdır. Örneğin **$,50 yazılırsa 50 dolar günlük kurla çarpılarak fiyat belirlenir, **DM,22.80 ise markı belirtir. ($ ve DM kur kodu olarak kur takibi modülünde tanımlanmış olmalıdır.) Vade: Eğer faturanın ön yüzündeki vade tarihinden farklı vadeler kullanılacaksa bu saha doldurulur. Boş bırakılırsa ön yüzündeki tarih vade tarihi olarak dikkate alınır. Özel Kod: Buraya kullanılmak istenilen özel kod yazılabilir. Açıklama 1-2-3: Bu sahalara istenilen açıklamalar yazılabilir. Eğer kalem bazında Fiyat ve Tutar sahalarında KDV tutarı düşülerek hesaplanması gerekiyorsa, kalem satırı üzerinde Ctrl+K tuşlarına basılır. Bu durumda Fiyat ve Tutar hanelerinde bulunan rakamlar, varsa kalem satırında bulunan KDV oranı, kalem KDV oranı yoksa cari bölümündeki KDV oranı dikkate alınarak Fiyat ve Tutar haneleri hesaplanır. Fatura kalemlerinde farklı vadeler girilirse, bunların ortalamasını almak için Ctrl-F8 tuşları kullanılır. İhtiyaç olması halinde Ctrl-I araya satır gireme, Ctrl-D satır silme gibi tuşlar kullanılabilir. Fatura ekranı vasıtası ile sağlanan entegrasyon ancak kayıt tuşu ile sisteme aktarılır ve söz konusu entegre kayıtlar ancak fatura kaydı yapıldığında ilgili dosyalara intikal eder. Fatura tadil edildiğinde bütün kayıtlar tadil edilir ve fatura iptal edildiğinde tamamen orijinal hale geri dönülmüş olur. Fatura ekranında çalışılırken, fatura ile ilgili ayrıntılı özel açıklamalar girmek istenirse Ctrl-F6 tuşu kullanılır. Faturayı yazdırmak için F4 tuşu kullanılır. Faturayı yukarıda anlatıldığı gibi doldurduktan sonra F2 KAYIT tuşu ile sisteme kaydedilir. Kayıt işleminden sonra bu fatura artık eski fatura olarak işlem görecektir. ESKİ FATURA Sisteme kaydedilmiş faturaları görmek, değişiklik yapmak ya da iptal etmek için bu bölüm kullanılır. TOPLU FATURA BASIMI Kayıt edilerek yazıcıdan alınmamış olan birden fazla faturanın toplu olarak yazıcıdan alınması için bu bölüm kullanılır. 221

222 KDV TEVKİFATI 10 Ocak 1996 Gün ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 51 Nolu Katma Değer Vergisi Kanunu Genel Tebliğine göre fason iş yapan tekstil ve hurda alım satımı yapan firmaların yaptıkları iş karşılığında kestikleri faturada bulunan KDV tutarının yapılan iş için tanımlanan oranı kadar işi yaptıran firma tarafından tevkifat yapılması gerekmektedir. Servis/Sabit Tanımlar/Tevkifat Oranları bölümünde yapılan işe göre tevkifat oranları tanımlanır. Servis/Sabit Tanımlar/Parametreler bölümünde yer alan ALIŞ-SATIŞ TEVKİFAT NO (1-10) parametresine TEVKİFAT ORANLARI bölümünde tanımlanan oranlardan kullanılmak istenilenin nosu yazılır. Fatura kaydı sırasında ekrana gelen Kdv Tevkifatı Nosu Giriniz penceresinde parametreler kısmında tanımlanan tevkifat numarası Default olarak yer alır, istenirse farklı bir numara da girilebilir. F2 KAYDA DEVAM tuşuna basıldığında fatura KDV TEVKİFATLI OLARAK KEYDEDİLİR. Fatura programında bu şekilde kesilen faturaların entegrasyon bağlantısı, MENU de Entegre Hesaplar/Genel İrtibatlar bölümünde KDV Tevkifatı sahasında yer alan hesap kodu dikkate alınarak Cari ve Muhasebe kayıtlarına gerektiği gibi işlenir. RAPORLAR Fatura ve fatura kalemleriyle ayrıntılı bilgi almak için kullanılan bu bölüm; fatura raporları, iskonto raporları, KDV raporları, karlılık raporları olmak üzere 4 e ayrılmaktadır. Şimdi sarısıyla bu bölümleri tanımaya çalışalım FATURA RAPORLARI Sistemde o ana kadar işlem görmüş faturalar ve fatura kalemleri ile ilgili dökümlerin alındığı bu bölüm kendi içinde Fatura Listesi, Fatura Kalemleri Listesi, Mal Satış Raporu ve Müşteri Satış Raporu alt bölümlerine ayrılır. Fatura Listesi: Sisteme kayıtlı faturaların listesini almak için kullanılır. Fatura Kalemleri Listesi: Bu bölüm, sisteme kaydedilmiş olan faturalara ait fatura kalemlerinin listesinin verir. Sisteme kayıtlı giriş çıkış hareketleri ile ilgili çeşitli ve detaylı dökümler çekilebilir. Mal Satış Raporu: Bu rapor iki tarih arasında yapılan satışların stok kodlarına göre analizini listeler. Listeleme aralıkları penceresinde bulunan bazı sahaların işlevi kısaca aşağıda anlatıldığı gibidir. Sıralama parametresi yardımıyla dökümü değişik şekillerde sıralanmış olarak alabiliriz. Sıralama seçenekleri; 1: Kod, 2: Cins, 3: Adet, 4: Brüt, 5: İskonto Tutarı, 6: Net Tutar, 7: KDV, 8: Toplam a göre sıralama seçenekleri mevcuttur. Çalışmamış Kartlar sahasına H yazılırsa sadece çalışmış kartların dökümü alınır. Mal Alış/Satış sahası yardımıyla satışların yanı sıra yapılan alımların da görülebilmesi mümkündür. Bu parametreye A yazılırsa alışlar, S yazılırsa satışlar izlenir. Son olarak F2 Liste tuşu ile ekrana listelenmesi sağlanır. MÜŞTERİ SATIŞ RAPORU Satış yapılan müşterinin Hesap Kodu, Ünvanı ve özel Kodu (1-5) sahalarında belirtilen değerlere göre ve yukarıda belirtilen diğer aralıklarda yapılmakta ve satış analizi fatura ile satış yapılan müşteriler bazında yapılabilmektedir. Böylece her müşteri için kesilen fatura adedi, brüt satış tutarı, iskonto toplamı, KDV tutarı, net satış tutarı ve toplam satış rakamları elde edilebilmektedir. Diğer sahaların kullanımı mal satış raporunda olduğu gibidir. 222

223 İSKONTO RAPORLARI İskonto yapılan faturaların listelenmesini sağlayan bu bölüm kendi içinde Detay İskonto Raporu ve İskonto İcmali olmak üzere iki bölüme ayrılır. Detay İskonto Raporu: Bu raporda listeleme aralıklarında bulunan İskonto oranı sahasında belirtilen yüzdeye uygun iskonto yapılan faturaların matrah ve iskonto tutarları listelenmektedir. İskonto İcmali: Bu bölümün detaylı iskonto raporundan farkı ekranda verilen 10 adet ayrı iskonto oranına sahip faturaların toplamını vermesidir. KDV Raporları: Bu bölüm kendi içinde iki alt bölüme ayrılır, bu bölümlerde; sistemde o ana kadar işlem görmüş faturalar ve fatura kalemlerinin KDV raporları listelenebilmektedir. KARLILIK RAPORLARI Yapılan fatura giriş/çıkış hareketlerinizin kar veya zarar durumlarının alındığı raporlardır. Bu raporlar, fatura bazında, fatura kalemleri bazında ve döviz bazında karlılık raporu olmak üzere üç alt bölüme ayrılır. Fatura Bazında Karlılık Raporu: Sistemde kayıtlı faturalardan elde edilen toplam kar veya zararın listelendiği rapordur. Fatura Kalemleri Bazında Karlılık Raporu: Bu bölümde faturalardan elde edilen toplam kar veya zarar durumlarının listesini fatura kalemleri bazında istenilen baz fiyat üzerinden alabiliriz. SREVİS Her modülde olduğu gibi fatura modülünde de servis bölümü sistemde bakım için gerekli periyodik işlemlere ayrılmıştır. Bu bölüm; devir işlemleri, dosya bakımı, sibit tanımlar olmak üzere 3 ana başlığa ayrılmıştır. Buraya kadar Eta Muhasebe Paket Programında çeşitli modülleri birbirinden bağımsız kullanıldığını varsayarak kısaca anlatmaya çalıştık, ancak entegrasyon tablosunu düzenleyerek sadece bir modülden yapılan işlemin diğer ilgili modüllerede kaydının otomatik yapılmasını sağlayabiliriz. Örneğin Fatura modülünden yapılan bir işlemin entegrasyon sayesinde cari, stok ve muhasebe modüllerine otomatik olarak kayıt yapılması sağlanabilir. Şimdi modüllerin birbiriyle bağlantılı çalışmasını sağlayabilmek için entegre işlemini kısaca tanımaya çalışalım. Bu bölümde ENTEGRE çalışılacak hesaplar tanımlanır. Bir modülden yapılan bir işlemin diğer modüllere de kaydının otomatik olarak yapılması isteniyorsa bu bölümün doldurulması gerekir. Bu bölüme girildiğinde ekrana entegrasyon dosya ismini girin mesajı gelir. Eğer entegrasyon dosyası bir tane ise aktif olarak entegre.dat dosyası yazılı olarak ekrana gelir. 223

224 İlgili kodlar bu dosya üzerine eklenebileceği gibi yeni bir entegrasyon dosyası da oluşturulabilir. Yeni bir entegre tanımı yapmak için bu sahaya başka bir dosya ismi yazılır ve enter tuşuna basılır. Daha önceden tanımlanmış entegre dosyası üzerinde değişiklik yapılacaksa F6 tuşu yardımıyla ilgili dosya çekilebilir. Entegrasyon tablosu bölümü aşağıdaki menüden oluşmaktadır. Bu bölümde ETA:ENTEGRE ticari sisteminde kullanılacak entegrasyonla ilgili irtibat kod bilgilerinin bir kısmı girilmektedir. Bu bölüm toplam 5 ekrandan oluşmakta olup ekranlar arasında page-up, page-dn tuşları ile geçiş yapılabilir. İlk ekranda ALIŞ FATURASI ve SATIŞ FATURASI başlıkları bulunur, başlıkların altında bulunan ambalaj, nakliye, sandık/pul, kalem iskontoları, iskonto-1, iskonto-2, KDV, alış iskontosu ve KDV tevkifatı sahalarının karşılarına muhasebe hesap planında tutulan hesap kodları yazılır, kullanılmayan haneler boş bırakılır. İkinci ekranda ALIŞ İADE FATURASI ve SATIŞ İADE FATURASI başlıkları bulunur. Eğer iade işlemleri sırsında farklı alış ve satış hesapları kullanılmıyorsa, birinci ekranda girilen alış faturasındaki muhasebe kodları bu ekrandaki SATIŞ İADE FATURASI başlığı altında bulunan aynı isimli sahalara girilir, aynı şekilde satış faturasındaki muhasebe kodları da bu ekrandaki ALIŞ İADE FATURASI başlığı altında bulunan aynı isimli sahalara girilir. 224

225 Üçüncü ekranda STOK ve CARİ modüllerinin entegre tanımı yapılır. STOK entegrasyonunun doğrudan kebir hesaba yapılması istenirse STOK ENTEGRASYONU opsiyonuna K, eğer entegrasyonun muavin hesaba yapılması istenirse M harfi yazılır. Aynı şekilde CARİ ENTEGRASYONU için de ilgili sahalara K veya M ibareleri konur. Buna bağlı olarak stok entegrasyonu K ise stok kebir entegrasyonunun SATIŞ KEBİR KODU na muhasebe hesap planında bulunan MAL SATIŞ HESABI nın kodu, ALIŞ KEBİR KODU na da MAL ALIŞ HESABI nın kodu yazılır. Stok entegrasyonu M ise stok muavin entegrasyonunun SATIŞ KOD ÖN TAKISI na ve ALIŞ KOD ÖN TAKISI na MAL ALIŞ ve MAL SATIŞ HESABI nın kodları yazılır. Buraya yazılan kodlara kartlardaki muhasebe kodları eklenerek bu hesap çalışır. Cari entegrasyonu içinde benzer durum söz konusudur. Dördüncü ekranda ise ÇEK/SENET modülünden MUHASEBE ye ve CARİ ye entegre kayıt yapılırken kullanılan hesap kodları ve muhtelif işlem parametreleri tanımlanır. Burada belirtilen sahaların karşılarına muhasebe hesap kodları yazılır. Sahaların karşılarında bulunan DETAY [E/H] sütununa dikkat edilmesi gerekir. Bu sütuna E girilecek olursa, muhasebe entegrasyonu sırasında bu hesapla ilgili kesilecek muhasebe fişlerinde çek ve senet bordrolarından girilen satır kadar muhasebe kalemi girilecektir. Son ekranda ise faturada birden fazla KDV kullanılması durumunda ve farklı KDV oranları için farklı muhasebe hesaplarının çalışması istenirse, kullanılacak hesap kodları belirtilir. Bu ekranda farklı KDV oranları başlıkları bulunur. Bu başlıkların altındaki sahalara KDV oranları ve muhasebe hesap planında karşılık gelen hesap kodları yazılır. 225

226 Bu ekrandaki bilgilerin hesapların çalışması için ilk ekrandaki KDV hanelerinin boş bırakılması gerekmektedir. Yani firmada yapılan işlemlerde tek KDV varsa ilk ekran doldurulur, farklı KDV hesapları varsa burası doldurulur. Ayrıca tüm ekranlarda F6 KART/HESAP LİSTE tuşu kullanılabilir. Son olarak F2 tuşu ile kaydedilir. Entegrasyon işleminin tam olarak anlaşılabilmesi için fatura modülü üzerinden yapılan işlemlerin diğer modüllere nasıl yansıdığını gözlemleyiniz. Bunun için öncelikle aşağıdaki işlemleri sırasıyla yapınız. Stok, Cari, Fatura ve Muhasebe modülleri içeren bir şirket açınız. Ana menüden itibaren F3 ŞİRKET/DEVİR İŞLEMLERİ F5 ÜZERİNDE ÇALIŞILAN ŞİRKETE AİT TANIMLAR F2 ENTEGRASYON TABLOSU F2 GENEL İRTİBATLAR işlem aşamasıyla gelen 5 sayfalık entegrasyon tablosunu doldurunuz. Muhasebe modülüne girerek mahsup fişi üzerinden işe başlama (açılış) kaydı yapınız. Cari modülden gereği kadar satıcı ve müşteri kartı açınız. Stok modülünden gereği kadar stok kartı açınız. Fatura modülüne girerek mal alış ve satış işlemleri yapınız. Özellikle tanımladığınız carilerden tanımladığınız stokları alınız veya satınız. Farklı kodların yazılması halinde fatura üzerinden cari ve stok kartı açma uyarısı gelecektir. Bu yönlendirmelere uyarak fatura ekranı üzerinden cari ve stok kartı açma imkanımız bulunmaktadır. Fatura modülü üzerinden yaptığımız alış ve satış işlemlerinin diğer modüllere nasıl yansıdığını, cari, stok ve muhasebe modüllerinin raporlar bölümünden inceleyebilirsiniz. 226

227 Logo, bilgisayarlı muhasebe paket programlarından biri olup günümüzde en sık kullanılan versiyonu ise Go sürümüdür. Logo Go yu LKS2 nin geliştirilmiş hali olarak görmekte mümkündür. Bu nedenle kitabımızda LKS2 ve GO sürümlerini birlikte anlaşılmasına yönelik bir anlatım kullanılacaktır. Ticari işlemlere başlamadan önce Logo Go nun bilgisayara kurulumuna kısaca değinmekte fayda vardır. FİRMALAR Program bölümleriyle çalışabilmek için öncelikle firma ve dönem tanımının yapılması, Çalışma döneminin belirlenmesi gerekir. Tüm bu işlemler için firmalar listesinde yer alan seçenekler kullanılır. Firmalar menüsü ile Firma bilgileri, Firma dönem bilgileri, Firmanın değişik merkezlerdeki işyerleri ve ambarları, Firma genel çalışma bilgileri kaydedilir. Firma Tanımlama Sistem işletmeni bölümüne girilir. Ekrana yanda görülen şifre penceresi gelecektir. Şifre olarak logo yazılır. (program kurulumu sırasında farklı bir şifre verilebilir) Şifre girilerek tamam butonuna basıldığında yukarıda da görüldüğü gibi Go Sistem Yönetmeni penceresi ekrana gelecektir. Bu pencere üzerinden Yönetim / Firmalar menü ve komutu çalıştırılır. Ekrana tanımlı firmaların bulunduğu pencere gelecektir. Bu pencere (Firma Tanımları) üzerinde F9 menüsünden ekle komutu çalıştırılırsa üzerinde bulunduğumuz pencerenin alt kısmında yeni şirketin numarasını, kodunu ve adını girebileceğimiz bir bölüm oluşacaktır. Bu bilgiler aşağıda da görüldüğü gibi doldurulduktan sonra, firmanın diğer bilgileri yine bu pencere üzerinde bulunan detaylar butonuyla gelen pencereden girilir. 227

228 Firmanın diğer bilgilerini girebilmek için yukarıda görülen pencere üzerinden Detaylar butonuna basılır. Bu butona basıldığında aşağıda görülen pencere ekrana gelecektir. Not: Firmanın nosu, adı ve unvanı girilerek kaydet butonuyla kaydetme işlemi tamamlanıp, diğer bilgilerin girişi sonra yapılabilir. Bunun için ilgili firmanın üzerinde sağ tıklayarak değiştir komutu kullanılır. 228

229 Detaylar butonuyla gelen pencere üzerinde firma bilgileri; Genel, Mali Müşavir, Çalışma Bilgileri, İşveren Bilgileri, Kurumsal Web Sayfası Tanımları olmak üzere 5 başlık altında toplanmıştır. (yukarıda Genel bölümde bulunan bilgiler görülmektedir). Eğer istenirse diğer başlıklar altında yer alan bilgiler de doldurularak kaydet butonuna basılır. Karşımıza sırayla aşağıda görülen mesajlar ve sorular gelecektir bu mesajlara amacımıza uygun cevaplar vererek şirket tanımlama işlemini tamamlarız. Şirket tanımlama işlemi yukarıda anlatıldığı gibi yapıldıktan sonra bilgilerini girdiğimiz firma, ilgili bölüme aşağıda görüldüğü gibi eklenecektir. Firma bilgilerinde bir değişiklik yapılmak istenirse ilgili firma üzerinde sağ tıklayarak değiştir komutuyla yapılabilir. Not: Firma tanımlama işlemi Yönetim menüsünden Firma Tanımlama Sihirbazı yardımıyla da yapılabilir. Dönemler 229

230 Firma tanımlama işlemi bittikten sonra çalışılacak dönemin eklenmesi gerekir. Bunun için ilgili firma isminin önünde bulunan artı işaret tıklanır ve dönem üzerinde sağ tıklanarak ekle komutu verilir. Dönemler üzerinde sağ tıklayarak ekle komutu verildiğinde pencerenin alt kısmında aşağıda da görüldüğü gibi içinde bulunduğumuz yıl otomatik olarak yazılacaktır. Eklemek istediğimiz dönem tarihleri içinde bulunduğumuz yıl ise kaydet butonuna basarak dönem ekleme işini tamamlarız. Farklı bir dönem ise başlangıç ve bitiş tarihleri değiştirilerek kayıt yapılmalıdır. Eklenen dönem ilgili firmanın altında aşağıda ki gibi görünecektir. 230

231 Dönem Seçimi Dönem ekleme işleminden sonra çalışılacak dönemin seçilmesi gerekir bunun için ilgili dönemin üzerinde sağ tıklayarak çalışma dönemi olarak işaretle komutu kullanılır. Çalışma dönem olarak işaretle komutu verildikten sonra ilgili dönem (*) şeklinde işaretlenecektir. Firma ve dönem tanımlarını silebilmek için ilgili firma ya da dönemin üzerinde sağ tıklayarak gelen menüden çıkar komutu kullanılır. Yönetim (Sistem İşletmeni) Bölümünden Çıkış 231

232 Şirket tanımı ve dönem tanımları gibi işlemleri yukarıda anlattığımız gibi yönetim bölümünden yaptıktan sonra ticari işlemlere başlamak için yönetim bölümünden iş sonu komutuyla çıkarak Ticari Sistem bölümüne girilir. Ticari Sisteme Giriş Ticari sistem bölümüne girildiğinde ilk olarak şifre ekranı gelecektir. Şifre ekranında kullanıcı adı, şifre ve çalışılacak firmanın numarası girilerek tamam butonunu basılarak sisteme girilir. Eğer firma no bilinmiyorsa ilgili satırın önünde bulunan ( ) şeklindeki butonuna basılarak gelen şirket listesinden seçim yapılabilir. Kulanı adı, şifre ve çalışılacak olan firmanın numarası girilerek tamam butonuna basıldığında sistem açılarak aşağıda görüldüğü gibi ekrana açılacaktır. Stok Tanımları İşletme, malzeme alım satımına başlamadan önce elinde bulundurduğu veya alım satımını yapacağı malzemelerin bilgisayara girişini yapmalıdır. Bunun için Stok menüsünden Malzemeler komutu kullanılır, ekrana gelen malzemeler penceresinde F9 menüsünden Ekle komutunu kullanarak malzeme tanımlarını yapabileceğimiz aşağıdaki pencere ekrana gelecektir. Bu pencere daha öncede değindiğimiz gibi; Genel Bilgiler, İzleme, Birimler, Alternatifler ve Muhasebe hesapları olmak üzere 5 bölümden oluşmaktadır. Bu bilgilerden 232

233 gerekli görülenler doldurularak F2 veya Kaydet butonuna basılırsa malzeme tanımlama işlemi tamamlanmış olur. F2 Kaydet butonuyla kaydı tamamlanan malzeme aşağıda görüldüğü gibi malzemeler penceresine eklenecektir. Eklenen malzemenin fiyat bilgileri üzerinde sağ tıklanarak gelen menüden yapılır. Aynı şekilde malzeme ile ilgili ekleme, çıkarma, inceleme, değiştirme gibi tüm işlemler yine bu menüden yapılabilir. 233

234 Alış fiyatı eklemek için; ilgili malzemenin üzerinde sağ tıklanır, gelen menüden alış fiyatları seçilir, açılan pencereden ekle komutu verilirse aşağıda görülen fiyat ekleme penceresine ulaşılacaktır. Bu pencere üzerinden sadece birim fiyat yazılarak kaydet butonuna basılırsa ilgili fiyat eklenmiş olur. Ayrıntı olarak diğer bilgilerinde doldurulmasında fayda vardır. Satış fiyatlarını girmek içinde benzer durum söz konusudur. Ayrıca fiyat girişleri sırasında boşluk çubuğuna basılırsa üç sıfır birden yazılmış olur. Fiyat girişi penceresinin üst kısmında bulunan kodu hanesi gireceğimiz fiyata tanımlayabileceğimiz kod olup malzemenin kodu ile ilgilisi yoktur. Eklenen fiyatlar aşağıdaki gibi görüneceklerdir. Değişiklikler, üzerinde sağ tıklanarak değiştir komutuyla yapılabilir. 234

235 Stok bilgileri yukarıda ki gibi tanımlanmış oldu. Stok kartları üzerinde yukarıda anlattıklarımızın dışında birçok bilgi vardır. Bu bilgiler kullanım alanlarına göre değişiklik gösterir. Yukarıdaki adımları takip ederek sizde aşağıdaki stok bilgilerini giriniz. Stok Kodu Stok Açıklaması Alış Fiyatı Satış Fiyatı 1 Satış Fiyatı 2 HD GB HARDDİSK HD GB HARDDİSK HD GB HARDDİSK HD GB HARDDİSK HD GB HARDDİSK Stok kayıtları girildiğinde ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır. CARİ HESAPLAR Şirket tanımlama işleminden sonra yapılacak işlerden biride carilerin tanımlanmasıdır. Bu bölüm daha çok mal aldığımız ve sattığımız kişilerin bilgilerinin sistemde tutulması ve takibi için kullanılır. 235

236 Yeni bir cari hesap tanımı yapabilmek için Cari Hesaplar bölümüne girilerek ekle komutu verilir. Ekrana aşağıdaki pencere gelecektir. Cari hesap kartı; İletişim, Ticari Bilgiler, Risk Bilgileri, Parametreler, Diğer, Teminat Bilgileri, Form Tasarımları olmak üzere 7 bölümden oluşmaktadır. Yukarıda görüldüğü gibi sadece İletişim bilgileri doldurularak kayıt yapılabilir. İhtiyaca göre detay amacıyla diğer bilgilerinde doldurulmasında fayda vardır. Kaydet butonuna veya F2 tuşuna basılarak kaydı tamamlanan cari kart aşağıda görüldüğü gibi ilgili bölüme yerleşecektir. 236

237 Herhangi bir cari kart üzerinde değişiklik yapma, ekleme, çıkarma gibi işlemler, ilgili carinin üzerinde sağ tıklayarak gelen menüden yapılabilir. Ancak şu unutulmamalıdır ki stoklarda olduğu gibi herhangi bir kartın silinebilmesi için statüsünün kullanım dışı olması gerekir. Bu nedenle statüsü kullanımda olan kartların üzerinde sağ tıklandığında çıkar komutu gelmez. Bunun için öncelikle değiştir komutuyla ilgili bölüme girilip statüsünün kullanım dışı olarak ayarlanması gerekir. Bu durumda ekranda görülen liste sadece kullanılanlar listesi ise otomatik olarak kart ekrandan kalkacaktır, bu gibi durumlarda Hepsi seçeneğini seçerek, kullanılan ve kullanılmayan kartların tamamının ekranda gösterilmesini sağlayabilirsiniz. Bir cari hem alıcı hem satıcı olabilir, yukarıda da görüldüğü gibi pencerenin alt kısmında seçili olan cari için (AS) ALICI + SATICI ibaresi görülmektedir. Bu durum yine bu satırdan değiştirilebilir. Cari tanımlama işlemi yakarıda anlatıldığı gibi yapılabileceği gibi cari hesaplar penceresinin sağ tarafında bulunan sihirbaz ( içinde geçerlidir. ) yardımıyla da yapılabilir. Bu durum stoklar Aşağıda kodu ve unvanı görülen carileri tanımlayınız. Diğer bilgileri ise serbestçe girebilirsiniz. CARİ KODU UNVANI 002 PENTA BİLGİSAYAR 003 AVCI GÜVENLİK 004 ARI BİLGİSAYAR FATURA Daha önceki derslerimizde de değindiğimiz gibi, alış ve satış işlemleri için kullanılan bölümdür. Alım Faturaları ve Satış faturaları olmak üzere iki bölüme ayrılır. Faturalar bölümü yanda görülen seçeneklerden oluşmaktadır. 237

238 Alım Faturaları Mal alım işlemleri için alım faturaları bölümüne girilir ve ekle komutu verilir. Aşağıda görülen alım işlemi için fatura düzenleyeniz tarihinde Erk Bilgisayardan; 8 adet 120 GB lık ve 12 adet 160 GB lık harddisk alınmıştır. Bu gibi bir alım işleminde, fatura üzerinde bulunan bazı alanların doldurulması ile ilgili bilgiler kısaca aşağıda anlatıldığı gibidir. Fatura No Belge no Tarih : Düzenlenen faturalara sırasıyla bir numara verilir. Bu alan program tarafından Otomatik doldurulur ancak farklı bir numara verilecekse değiştirilebilir. İrsaliye no için de benzer işlem söz konusudur. (irsaliye no ya ulaşabilmek için Fatura üzerinden detaylar başlığı kullanılır. : Satıcı firmanın üzerimize düzenlediği fatura yada evrakın numarası yazılır. : Günün tarihi otomatik gelir, farklı bir tarihse doğrudan yazılır. 238

239 C. H. Kodu : F10 tuşuyla cari listesine ulaşılır ve buradan ilgili cari seçilerek çekilir, şayet kayıtlı bir cari değilse bu bölümde iken ekle komutuyla yeni bir cari kaydı yapılabilir. Stok Kodu : İlgili stoğun kodu buraya yazılır. Miktar hariç diğer bilgiler bu koda bağlı olarak otomatik gelecektir. Eğer istenirse otomatik gelen bu bilgilerde değişiklik yapılabilir. Not: Yukarıda düzenlenen örnek faturada da görüldüğü gibi, bir faturada 3 önemli alan vardır bunlar; kimden, ne ve ne miktar alındığının bilinmesidir. Bu alanlar yukarıda ki fatura üzerinde işaretlenerek gösterilmiştir. Başka bir ifadeyle bir fatura üzerinde cari kodu, stok kodu ve miktar haneleri girilerek doğrudan kaydet butonuna basılarak fatura kaydı işlemi gerçekleştirilebilir. Bu üç alanın haricindeki birçok alan zaten otomatik olarak gelecektir. Otomatik gelen bu alanlarda bir değişiklik yapılmak istenirse (örneğin birim fiyat gibi) doğrudan yazılarak yapılabilir. Satış faturalarında da benzer işlem söz konusudur. Yukarıda anlatılanlara göre aşağıda görülen mal alım işlemlerini yapınız Tarihinde Penta Bilgisayar dan stokta kayıtlı olan p4 bilgisayardan 10 adet alınmıştır Tarihinde Avcı Güvenlik ten 20 adet güvenlik kamerası satın alınmıştır. (Stokta kayıtlı olmayan ürünler için fatura üzerinden f10 ile stok bölümüne girildiğinde ekle komutu verilerek yeni stok kaydı yapılabilir. Benzer işlem cariler içinde geçerlidir) Tarihinde Yalçın Bilgisayar dan 50 adet 80 GB lik Harddiskten alınmıştır. (Yalçın Bilgisayar carimizde kayıtlı değildir) Tarihinde Arı Bilgisayar dan elimizde bulunan bütün stoklardan 25 er adet alınmıştır. Alım Faturaları ve Tutarları Stok ve cari bölümlere giriş ve çıkış işlemleri fatura bölümünden yukarıda anlatıldığı gibi yapılabileceği gibi, stok ya da cari listeleri penceresinin sağ tarafında bulunan butonlar kullanılarak stok giriş-çıkış veya cariye ödeme ve tahsilât kayıtları yapılabilir. 239

240 Satış Faturaları Satış faturalarındaki çalışma sistemi ve mantığı alış faturalarında olduğu gibidir. Aşağıda görülen satış işlemlerinin fatura kaydını yapınız Tarihinde Gençler İletişim e 4 adet güvenlik kamerası satılmıştır Tarihinde Erk Bilgisayar a elimizdeki bütün stoklardan 10 ar adet satılmıştır. Fatura bölümünden yapılan işlemler stok ve cariye de otomatik olarak yansıyacaktır. Aşağıda stok ve cari bölümünden alınan dökümler görülmektedir. Stok Listesi ve Bakiyeleri Cari Listesi ve Bakiyeleri 240

241 Muhasebe hesaplarına ait işlemlerin kaydedildiği, mali tabloların alındığı kar zarar gibi sonuç hesaplarının alındığı program bölümüdür. Bu bölüme girildiğinde yanda görülen menü ekrana gelecektir. Şimdi bu menülerden bazılarını kısaca tanıyalım. Hesap Planı: Hesap planını görme, inceleme, hesap planına yeni hesaplar ekleme, çıkarma hesap özetini alma gibi işlemler bu bölümden yapılır. Tüm bu işlemler için hesap planı penceresi üzerinde sağ tıklayarak yapılabilir. Hesap planı seçeneği çalıştırılırsa aşağıda görülen hesap palanı penceresi ekrana gelecektir. Muhasebe Fişleri Muhasebeyi ilgilendiren tüm ticari işlemler muhasebe fişlerinden kaydedilebilir. Muhasebe fişleri; tahsil, tediye ve mahsup fişi olmak üzer üçe ayrılırlar, bununla birlikte sene başında ve sonunda olmak üzere açılış ve kapanış fişleri olmak üzere iki fiş daha vardır ancak bu iki fişte mahsup fişinden düzenlenebilmektedir. Muhasebe fişleri bölümüne girildiğinde aşağıda ki pencere ekrana gelecektir. Pencerenin alt kısmında fiş türü görülmektedir. Bu satırdan hangi fiş türü seçiliyse ekle komutu verildiğinde o fiş ekrana açılacaktır. Yukarıdaki pencere üzerinde sağ tuş veya F9 menüsünden ekle komutu verilerek aşağıda görülen mahsup fişinin ekrana gelmesi sağlanabilir. 241

242 Daha önceki derslerimizden de hatırlayacağımız gibi, bir fiş üzerinde iki önemli bölüm vardır bunlar; hesap kodu ve tutarıdır. Diğer bölümler ise ayrıntı olup gerekli görülmesi halinde doldurulmasında fayda vardır. Hesap kodu hangi hesaba kayıt yapılacağını tutarı ise ne miktarda kayıt yapılacağını belirtir, ancak tutarın doğru sütuna yazılması çok önemlidir. Yani tutar borç sütununa yazılması gerekiyorsa borca, alacak sütununa yazılması gerekiyorsa alacağa yazılmalıdır. Örneğin, kasadan bankaya para yatırılması halinde kasanın kodu belirtilerek tutarı alacağa, bankanınki ise borca yazılır. Muhasebe fişleri düzenlenerek kaydı yapılan ticari işlemlerin çeşitli raporları; Mali Tablolar, Durum Bilgileri, Defterler, Dökümler gibi bölümler kullanılarak görülebilir. Muhasebe Uygulaması Muhasebe uygulamasına başlamadan önce yeni bir şirket açalım. Bunun için sistem işletmeni bölümüne girilir ve Yönetim menüsünden Firma Tanımlama Sihirbazı çalıştırılarak aşağıdaki adımlar takip edilir. 242

243 243 Eğer bu kutucuğa işaret koyarsak tek düzen hesap planı kendiliğinden açılmış olur. Bu da demo programın kapasitesini doldurduğu için yeni hesap eklenmesine izin vermeyecektir. Bu nedenle yeni hesaplar ekleyebilmek için bu kutucuk boş bırakılmalıdır.

244 244

245 Yukarıda ki adımları takip ederek firma tanımla işlemi tamamlandıktan sonra yönetim bölümü kapatılarak Ticari Sistem bölümüne geçilir. 245

246 Hesap Planında Oluşturulacak Hesaplar. 100 KASA HS 101 ALINAN ÇEKLER HAKAN YILMAZ CAN ARGUN 102 BANKALAR İŞ BANKASI 102 VERİLEN ÇEKLER VE ÖD. EMR AHMET ÖNEL HATİCE BALCI 120 ALICILAR EKREM KARTAL CANAN KOÇ KENAN YILMAZ 121 ALACAK SENETLERİ 153 TİCARİ MALLAR 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI 190 DEVREDEN KDV HESABI 191 İNDİRİLECEK KDV HESABI 193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONL 255 DEMİRBAŞLAR BİLGİSAYAR BÜRO MALZEMELERİ 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 320 SATICILAR HS 321 BORÇ SENETLERİ 322 BORÇ SENETLERİ REESKONTU 335 PERSONELE BORÇLAR PERSONELE ÖDENECEK ÜCRET 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ÖDENECEK GELİR VERGİSİ ÖDENECEK FON PAYLARI ÖDENECEK DAMGA VERGİSİ 361 ÖDENECEK SOS. GÜV. KES ÖDENECEK SSK PRİMİ ÖDENECEK SSK İŞVEREN ÖDENECEK SSK İŞÇİ 391 HESAPLANAN KDV 397 SAYIM VE TESELLÜM FAZL. 500 SERMAYE 600 YURT İÇİ SATIŞLAR 611 SATIŞ İSKONTOLARI 621 SATILAN TİC. MAL. MALİYETİ 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 642 FAİZ GELİRLERİ 647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ 690 DÖNEM KARI VE ZARARI 692 DÖNEM NET KARI VE ZARARI 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ BRÜT ÜCRETLER SSK İŞVEREN PAYI ÇEŞİTLİ GİDERLER KIRTASİYE GİDERLERİ KİRA GİDERLERİ AMOR. VE TÜKENME PAYLARI 771 GEN. YÖN. GİD. YANSITMA HS. 246

247 Tuğba ŞİMŞEK İşletmesinin Bilançosu 1. Tuğba ŞİMŞEK, 1 Aralık 2008 Tarihinde Türkiye İş Bankası Okmeydanı Şubesindeki YTL lik mevduatını, YTL değerindeki bilgisayarını, YTL değerindeki Büro eşyasını, YTL Nakit parasını sermaye olarak koymuş ve NOYA BİLGİSAYAR adıyla işe başlamıştır. Buna göre NOYA BİLGİSAYAR işletmesinin açılış bilânçosu aşağıdaki gibidir. AKTİF PASİF KASA SERMAYE BANKALAR İş Bankası DEMİRBAŞLAR Bilgisayar Büro Malzemeleri AKTİF TOPLAMI PASİF TOPLAMI Yukarıda ki bilgilere dayanarak açılış kaydını düzenleyelim. Açılış kaydını işletme dönem içinde başladığı için, Mahsup fişine işlemek gerekir. Bu işlem için açılış fişi düzenlenemez. Açılış fişi sene başı (1 ocak) tarihi itibariyle düzenlenir. Mahsup fişi için, muhasebe fişlere penceresinde iken ekle komutu verilmeden önce pencerenin alt kısmından Mahsup fişi seçilmelidir. 247

248 2. 2 Aralık 2008 tarihinde Ahmet Önal dan YTL lik ticari mal alınmıştır. Bedeli karşılığında çek verilmiştir. (%18 KDV Hariç) Aralık 2008 Tarihinde İş Bankasındaki hesaptan YTL çekilmiştir Aralık 2008 Tarihinde, 2 Aralık günü verdiğimiz çekin bedelinin bankadan ödendiği bildirilmiştir Aralık 2008 de YTL lik ticari mal alınmıştır. Mal bedeli karşılığında 1 ay vadeli bono imzalanıp verilmiştir. (%18 KDV Hariç) 248

249 6. 9 Aralık 2008 Tarihinde 690 YTL lik ticari mal peşin satılmıştır. (%18 KDV Hariç) Aralık 2008 de Hakan Yılmaz a 345 YTL lik ticari mal satılmıştır. Karşılığında çek alınmıştır. (%18 KDV Dahil) Aralık 2008 de Hatice Balcı ya satın alınacak bir malın avansı olarak 600 YTL tutarında bir çek verilmiştir. 249

250 9. 15 Aralık 2008 de 460 YTL lik ticari mal Ekrem Kartal a veresiye satılmıştır (%18 KDV dahil) Aralık 2008 de avans olarak verdiğimiz çekin bankadan ödendiği bildirilmiştir Aralık 2008 de daha önce avans verilmiş olan YTL lik ticari mal teslim alınmıştır. Avans düşüldükten sonra kalan kısım peşin ödenmiştir. (%18 KDV Dahil) Aralık 2008 de 570 YTL lik ticari mal peşin satılmıştır. (%18 KDV Dahil) 250

251 Aralık 2008 de işletmede kullanılmak üzere 92 YTL lik kırtasiye malzemesi peşin alınmıştır. (%18 KDV Dahil) Aralık 2008 de kasadaki para sayıldığında YTL bulunduğu görülmüştür. Farkın sebebi o gün anlaşılamamıştır Aralık 2008 de YTL lik ticari mal peşin satılmıştır. (%18 KDV Hariç) %10 ıskonto uygulanmıştır Aralık 2008 de aralık ayı kirası olarak net YTL kasadan ödenmiştir. 251

252 Aralık 2008 de, Aralık ayı ücret bordrosu düzenlenmiştir. Bordro bilgileri şu şekildedir. İşyeri tehlike sınıfı 2 dir. İşçi yönetim bölümünde çalışmaktadır. Ücret tahakkuk kaydı düzenlenmiştir. Aylık brüt ücret : 635 SSK primi işçi payı : 635 * 0,14 = SSK primi işveren payı : 635 * 0,20 = 127 Gelir vergisi matrahı : = Gelir vergisi : * 0,15 = Damga vergisi : 635 * = 3.81 Net Ücret : 635 ( ) = Not: Bu kayıtta aşağıdaki işaretlenmiş olarak görülen hesapların, hesap planına eklenmesi gerektiği unutulmamalıdır Aralık 2008 de kasa farkının alıcı Ekrem Kartal dan olan alacağın tahsil edilmiş olmasına rağmen kayıtlara geçirilmediğinden ileri geldiği anlaşılmıştır. Eksik olan işlemler deftere kaydedilmiştir. 252

253 31 Aralık 2008 de YTL lik ticari mal peşin satılmıştır. (%18 KDV Dahil) Aralık 2008 de, Hakan Yılmaz dan 10 Aralık tarihinde alınan çek tahsil edilmiştir de, ARALIK ayı KDV mahsubu yapılmıştır. 253

254 Girilen fişlerin listesi aşağıda görüldüğü gibidir. Buraya kadar yaptığımız ticari işlemlerin çeşitli raporlarını; mali tablolar, durum bilgileri, defterler ve dökümler başlığı altında yer alan seçenekleri kullanarak alabiliriz. Durum Bilgileri Durum Bilgiler menüsü altında yer alan seçeneklerle muhasebe hesapları ve masraf merkezlerine ait son durum bilgileri alınır. Durum bilgileri bölümü yanda görülen menüden oluşmaktadır. Yanda görülen bilgilerden herhangi birin çalıştırdığımızda ekrana aşağıda görülen pencere açılacaktır. Bu pencere üzerinden dökümü nereye almak istiyorsak seçilir ve tamam butonuna basılır. Her bilgi, döküm, ya da rapor alınmak istendiğinde ekrana ilk olarak aşağıdaki gibi bir pencere gelecektir. Almak istediğimiz raporu nasıl alacağımızı bu pencere üzerinden belirleyerek alabiliriz. Bu pencere üzerindeki bazı detaylar şöyledir. Pencerenin üst kısmında bulunan Tablo, Ekran, Yazıcı gibi butonlar oluşturulacak olan raporun hangi ortama oluşturulacağının seçimini sağlar. Örneğin ekrana döküm yapılmasını istiyorsak ekran, yazıcıya döküm yapılmasını istiyorsak bu butonlardan yazıcı seçilmelidir. 254

255 Pencerenin sağ alt köşesinde bulunan Seçilen Filtreler bölümü ise alacağımız raporda nelerin listelenip listelenmeyeceğini seçebileceğimiz bölümdür. Değiştirmek istediğimiz seçeneğin üzerinde çift tıklayarak gelen seçeneklerden istediğimiz seçerek alacağımız raporu ihtiyacımıza göre ayarlamış oluruz. 255

256 Envanter İşlemleri Malların sayımı yapılmış ve işletmede YTL lik mal bulunduğu tespit edilmiştir. İş bankasından gelen hesap özetinde vergi ve fon düşüldükten sonra hesabımıza 19 YTL faiz tahakkuk ettirildiği bildirilmiştir. Senetlerin bilanço değerine indirilmesindeki faiz oranı %30 dur. Demirbaşlar için %20 normal amortisman oranı tespit edilmiştir. Normal amortisman yöntemi kullanılacaktır. 21. Satılan malların maliyet kaydı 256

257 22. İş bankasından bildirilen faiz geliri kayıt edilmiştir. 23. Borç senetlerinin reeskont kaydı yapılmıştır. 24. Amortisman kaydı yapılmıştır. 25. Giderlerin devri yapılmıştır. 257

258 26. Giderlerin yansıtılması kaydı yapılmıştır. 27. Giderler Dönem Kar veya Zarar hesabına devredilmiştir. 28. Gelirler, Dönem Kar veya Zarar Hesabına devredilmiştir. 29. Dönem zararı devredildi 258

259 30. Dönem zararının bilanço hesabına aktarılması (591 Dönem net zararı hesabını eklemeniz gerekmektedir.) Örnek uygulamada fiş girişleri sona ermiştir. Dönem sonu (envanter) işlemlerinden sonra alınan genel mizana KESİN MİZAN denir. Dönem sonu işlemlerinden sonra alınan mizan aşağıda görüldüğü gibidir. 259

Girişimcilere Öneriler 137 GİRİŞİMCİLERİN VERGİSEL YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE CEZALARI 1.GİRİŞ Halis KALMIŞ G irişimcilerin karşılaştıkların önemli sorunlardan biri de, vergi mevzuatının kendilerine yüklediği bir

Detaylı

VERGİ USUL KANUNU (VUK)

VERGİ USUL KANUNU (VUK) 5- Fatura İşlemleri Üniversitemiz birimlerince Döner Sermaye kapsamında yapılacak faaliyetler için belirtilen kararlar alındıktan sonra açılan hesaba ilgili firma/şahıs tarafından yatırılan ücretin faturası

Detaylı

Ticari İşlemleri Belgelendirme T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı

Ticari İşlemleri Belgelendirme T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Ticari İşlemleri Belgelendirme T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Aydın BAZİN Hüseyin TAŞ Ertan ÖRS Müfettiş Müfettiş Müfettiş 1 Aralık 2012, Ankara Ticari işlem, ticari

Detaylı

GENEL MUHASEBE SORULARI

GENEL MUHASEBE SORULARI GENEL MUHASEBE SORULARI 1) Hesapların bulunduğu muhasebe defterine ne ad verilir? a) Büyük defter b) Yevmiye defteri c) Envanter ve Bilanço defteri d) Đşletme defteri 2) Büyük defterdeki kayıtların ayrıntılarını

Detaylı

FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] FİŞ-SMMM-FATURA-İRSALİYE. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com

FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] FİŞ-SMMM-FATURA-İRSALİYE. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] 5 FİŞ-SMMM-FATURA-İRSALİYE www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com A PERAKENDE SATIŞ BELGELERİ 3 A-PERAKENDE SATIŞ BELGELERİ YAZARKASA KULLANIMI Yazar kasa, satılan

Detaylı

MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ)

MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ) MAL VE HİZMET BEDELLERİNİN ÖDENMESİ VE TEVSİKİ (BELGELENDİRİLMESİ) GİRİŞ Rasim SEZER 1 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257. maddesi ile, mükelleflere muameleleri ile ilgili tahsilat ve ödemelerini

Detaylı

GENEL MUHASEBE. Muhasebede Kayıt Yöntemleri Hesap Kavramı Muhasebe Süreci. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. Muhasebede Kayıt Yöntemleri Hesap Kavramı Muhasebe Süreci. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE Muhasebede Kayıt Yöntemleri Hesap Kavramı Muhasebe Süreci Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi HESABIN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI Aynı nitelikteki işlemlerin

Detaylı

FATURA VE FATURA YERİNE GEÇEN BELGELER

FATURA VE FATURA YERİNE GEÇEN BELGELER FATURA VE FATURA YERİNE GEÇEN BELGELER PERAKENDE SATIŞ FİŞİ Perakende Satış Fişi Tanımı: Perakende satış fişi perakende satış yapan işletmelerin elektrik kesintisi ya da yazarkasanın arızalanması gibi

Detaylı

MUHASEBENİN TÜRLERİ MUHASEBE MALİYET MUHASEBESİ. Muhasebenin bölümleri

MUHASEBENİN TÜRLERİ MUHASEBE MALİYET MUHASEBESİ. Muhasebenin bölümleri Muhasebe toplumun en küçük birimi olan aileden büyük holding ve şirketlere kadar herkesi çok yakından ilgilendiren geniş bir kavramdır. Basit anlamda muhasebe; hesap tutma anlamına gelmektedir. Her ailenin

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 2014 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ BANKACILIK VE FİNANS UZAKTAN ÖĞRETİM TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BANKACILIK İŞLEMLERİ VE TEKNİKLERİ DERS NOTU ISPARTA 2014 1 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ÇEK VE SENET İŞLEMLERİ BÖLÜM

Detaylı

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: **)

Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: **) Maliye Bakanlığından: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: **) Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 1 175 inci maddesi ile Maliye Bakanlığı; muhasebe standartları, tek düzen hesap

Detaylı

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 5 İST, 05.01.2015. 2015 yılında geçerli olacak VUK nda yer alan bazı tutar ve hadler belirlendi.

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 5 İST, 05.01.2015. 2015 yılında geçerli olacak VUK nda yer alan bazı tutar ve hadler belirlendi. SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 5 İST, 05.01.2015 ÖZET: 2015 yılında geçerli olacak VUK nda yer alan bazı tutar ve hadler belirlendi. 2015 YILINDA GEÇERLİ OLACAK VERGİ USUL KANUNU'NDA YER ALAN BAZI TUTAR VE HADLER

Detaylı

Karşılıksız Çek için Para ve Hapis Cezası Var

Karşılıksız Çek için Para ve Hapis Cezası Var Çek Kanunu; 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkındaki Kanun 19.03.1985 tarihlide kabul edilmiş, 03.04.1985 tarihli, 18714 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe

Detaylı

BİLGİ NOTU 27.12.2011/2011-16 2012 YILINDA UYGULANACAK HAD VE MİKTARLAR VERGİ USUL KANUNU

BİLGİ NOTU 27.12.2011/2011-16 2012 YILINDA UYGULANACAK HAD VE MİKTARLAR VERGİ USUL KANUNU BİLGİ NOTU 27.12.2011/2011-16 2012 YILINDA UYGULANACAK HAD VE MİKTARLAR VERGİ USUL KANUNU 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 414 üncü maddesi uyarınca, bu kanunda yer alan maktu hadler ile asgari

Detaylı

BAĞIMSIZ DENETİM VE YMM LTD. ŞTİ.

BAĞIMSIZ DENETİM VE YMM LTD. ŞTİ. BAĞIMSIZ DENETİM VE YMM LTD. ŞTİ. SİRKÜLER SAYI : 2014 01 KONU : Maliye Bakanlığının, 2014 Takvim Yılında Uygulanacak Vergi Usul Kanunda Yer alan Maktu Hadler ile Asgari ve Azami Miktarı Belirtilmiş Olan

Detaylı

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI

86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 86 SERİ NO'LU GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞ TASLAĞI 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun[1] 25 inci maddesi

Detaylı

Konut teslimlerinde Satıcı Müteahhit Tarafından Fazla Hesaplanan KDV nin Konut alıcısına İade Edileceği

Konut teslimlerinde Satıcı Müteahhit Tarafından Fazla Hesaplanan KDV nin Konut alıcısına İade Edileceği Konut teslimlerinde Satıcı Müteahhit Tarafından Fazla Hesaplanan KDV nin Konut alıcısına İade Edileceği Sabri Arpaç Yeminli Mali Müşavir sabriarpacymm@gmail.com Konut satıcısı müteahhit tarafından yüzde

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Muhasebe Eğitimi İçeriği TİCARİ DEFTERLER VE BELGELER DEFTER TUTMA SORUMLULUĞU Defter Tutmanın Amaçları Defter Tutacaklar Defter Tutmayacaklar Tutulması Zorunlu Defterler Birinci

Detaylı

KREDİ KARTIYLA KONTÖR SATIŞLARINDA BELGE DÜZENİ

KREDİ KARTIYLA KONTÖR SATIŞLARINDA BELGE DÜZENİ KREDİ KARTIYLA KONTÖR SATIŞLARINDA BELGE DÜZENİ İbrahim ERCAN* 1. GİRİŞ Ülkemizde faaliyette bulunan GSM veya sabit telefon operatörleri ile herhangi bir bayilik ilişkisi bulunmayan mağaza, market v.b.

Detaylı

3. DAVAYA KONU ÖZEL USULSÜZLÜK CEZALARININ: Türü DönemiTutarı(TL) Kat Tutarı Özel Usulsüzlük Cezası 01/2003-12/2003 84.000.000.-10 840.000.000.

3. DAVAYA KONU ÖZEL USULSÜZLÜK CEZALARININ: Türü DönemiTutarı(TL) Kat Tutarı Özel Usulsüzlük Cezası 01/2003-12/2003 84.000.000.-10 840.000.000. Örnek dava dilekçesini güncelleyip kullanabilirsiniz. Vergi Mahkemesi Başkanlığı na ANTALYA 1. DAVACI...:X Gıda Dağıtım Paz.Tic.ve San.Ltd.Şti. Adres : Yeni Toptancı Hali Vakıfbank Arkası NO: 865 ANTALYA

Detaylı

- Kurumlar vergisinden muaf olan mükellefler, muafiyetten yararlandıkları hesap döneminden itibaren Ba-Bs bildirim formu vermeyeceklerdir.

- Kurumlar vergisinden muaf olan mükellefler, muafiyetten yararlandıkları hesap döneminden itibaren Ba-Bs bildirim formu vermeyeceklerdir. BA-BS Formlarına İlişkin Özet Bilgiler 362-381 ve 396 Sıra No lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile BİLANÇO ESASINA GÖRE DEFTER TUTAN mükelleflerin belirli bir haddi aşan mal ve hizmet alımlarını "Mal

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 86 ) Sirküler Tarihi: 01.08.2008 Sirküler No: 2008/87

SİRKÜLER RAPOR GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ. ( Seri No : 86 ) Sirküler Tarihi: 01.08.2008 Sirküler No: 2008/87 SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi: 01.08.2008 Sirküler No: 2008/87 GİDER VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ ( Seri No : 86 ) 26.07.2008 tarih ve 26948 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 86 seri No.lu Gider Vergileri

Detaylı

Birikim Yeminli Mali Müşavirlik

Birikim Yeminli Mali Müşavirlik Duyuru Tarihi: 06.01.2014 Duyuru No : 2014-1 KONU : 2014 YILI MAKTU HADLER İLE ÖDENECEK CEZA MİKTARLARI HK. Bilindiği üzere; Mükerrer 414 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, Bu Kanunda yer alan maktu hadler

Detaylı

PAZARLAMA VE PERAKENDE

PAZARLAMA VE PERAKENDE T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIGI PAZARLAMA VE PERAKENDE TİCARİ BELGELER 342PR0075 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ. ( Sıra No : 422 )

SİRKÜLER RAPOR VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ. ( Sıra No : 422 ) SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi : 03.01.2013 Sirküler No : 2013 / 3-2 VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ ( Sıra No : 422 ) 31.12.2012 tarih ve 28514 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 422 Sıra

Detaylı

VERGİ USUL KANUNUNDA YER ALAN VE 1/1/2015 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE UYGULANACAK OLAN HAD VE TUTARLAR

VERGİ USUL KANUNUNDA YER ALAN VE 1/1/2015 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE UYGULANACAK OLAN HAD VE TUTARLAR 442 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ Resmi Gazete No 29221 Resmi Gazete Tarihi 30/12/2014 Kapsam 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 414 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, "Bu Kanunda yer

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR 2015 YILINDA TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK ZAMANI

SİRKÜLER RAPOR 2015 YILINDA TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK ZAMANI SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi: 10.12.2014 Sirküler No: 2014 / 44 2015 YILINDA TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK ZAMANI Bilindiği üzere 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

Detaylı

SİRKÜLER 2011/98. Aralık 2011 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28154

SİRKÜLER 2011/98. Aralık 2011 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28154 SİRKÜLER 2011/98 Erol AKSOY Yeminli Mali Müşavir İstanbul, 26/12/2011 Konu : Vergi Usul Kanununda Yer Alan Ve 01/01/2012 Tarihinden Geçerli Olmak Üzere Uygulanacak Olan Had Ve Miktarlar Aralık 2011 PAZARTESİ

Detaylı

ÖN MUHASEBE YAZILIMLARI VE KULLANIMI

ÖN MUHASEBE YAZILIMLARI VE KULLANIMI DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ÖN MUHASEBE YAZILIMLARI VE KULLANIMI

Detaylı

ÖZEL USULSÜZLÜKLER VE CEZALARI. (01.01.2015 tarihinden geçerli olmak üzere) (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 442)

ÖZEL USULSÜZLÜKLER VE CEZALARI. (01.01.2015 tarihinden geçerli olmak üzere) (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 442) ÖZEL USULSÜZLÜKLER VE CEZALARI (01.01.2015 tarihinden geçerli olmak üzere) (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 442) a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine

Detaylı

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 72 İST, 07.10.2015

SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 72 İST, 07.10.2015 SİRKÜLER NO: POZ-2015 / 72 İST, 07.10.2015 ÖZET: GİB'in İnternet Sitesinde Ba-Bs Bildirim Formları ve Kesin Mizan Bildirimlerine İlişkin Soru ve Cevaplar Yayınlanmıştır. BA-BS BİLDİRİM FORMLARI VE KESİN

Detaylı

KAPSAM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ.

KAPSAM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. Sirküler No : 2013/9 Sirküler Tarihi : 02.01.2013 Konu : 01.01.2013 Tarihinden İtibaren Vergi Usul Kanunu nda Yer Alan, Maktu Hadler ile Asgari ve Azami Miktarları Belirtilmiş Olan Para ile Ödenecek Ceza

Detaylı

AA BAĞIMSIZ DENETİM VE YMM A.Ş.

AA BAĞIMSIZ DENETİM VE YMM A.Ş. AA BAĞIMSIZ DENETİM VE YMM AŞ Şehit Ersan Cad. No: 28 / 5 06680 Çankaya- Ankara. Tel:+90 312 4688150 Faks: +90 312 4270847 Ticaret Sicil No: Ankara-170606 www.aa-ymm.com SİRKÜLER Tarih,31/12/2013 Sayı:2013/46

Detaylı

Kasadaki mevcut para 85.000,- Depodaki kuruyemişler 60.000,- B Bankası ndaki ticari mevduat 17.800,- K Bankası ndan alınan kredi 35.

Kasadaki mevcut para 85.000,- Depodaki kuruyemişler 60.000,- B Bankası ndaki ticari mevduat 17.800,- K Bankası ndan alınan kredi 35. VAKA C Serdar KUTLU (tek şahıs) kuruyemiş alım satımı ile uğraşmak üzere 01.12.2015 tarihinde bir işletme kurarak aşağıdaki varlık ve borçlarla işe başlamıştır. Kasadaki mevcut para 85.000,- Depodaki kuruyemişler

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 05.01.2015/15-1 VERGİ USUL KANUNU NDA YER ALAN MAKTU HADLER ARTTIRILMIŞTIR

Sirküler Rapor Mevzuat 05.01.2015/15-1 VERGİ USUL KANUNU NDA YER ALAN MAKTU HADLER ARTTIRILMIŞTIR Sirküler Rapor Mevzuat 05.01.2015/15-1 VERGİ USUL KANUNU NDA YER ALAN MAKTU HADLER ARTTIRILMIŞTIR ÖZET : Tebliğde Vergi Usul Kanunu nda yer alan ve 2015 Yılında uygulanacak olan hadler yer almaktadır.

Detaylı

VERGİ USUL KANUNU NDA YER ALAN MAKTU HADLER ARTTIRILMIŞTIR

VERGİ USUL KANUNU NDA YER ALAN MAKTU HADLER ARTTIRILMIŞTIR Sirküler Rapor Mevzuat 04.01.2016/11-1 VERGİ USUL KANUNU NDA YER ALAN MAKTU HADLER ARTTIRILMIŞTIR ÖZET : Vergi Usul Kanunu nda yer alan ve 2016 Yılında uygulanacak hadlerin belirlendiği 460 Sıra No lu

Detaylı

TİCARİ DEFTERLERİN TASDİĞİ (Son Tarih 31.12.2012)

TİCARİ DEFTERLERİN TASDİĞİ (Son Tarih 31.12.2012) SMMM Ahmet BARLAK ahmetbarlak3@hotmail.com www.ahmetbarlak.com TİCARİ DEFTERLERİN TASDİĞİ (Son Tarih 31.12.2012) A-VERGİ USUL KANUNA GÖRE TİCARİ DEFTERLERİN TASDİĞİ 1-Defter tutacaklar, Defter tutacaklar

Detaylı

GENEL MUHASEBE I - II

GENEL MUHASEBE I - II Editörler Yrd.Doç.Dr. İlkay E. Erturan & Dr. Hacı Arif Tunçez GENEL MUHASEBE I - II Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Hakan Seldüz Dr. Güler FerhanUyar Ahmet Çayırçimen Ayhan Güven Dilek Türk Emre Akbulut Engin Yurdasever

Detaylı

EK/1 Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin

EK/1 Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin EK/ Portföy Yönetim Şirketi Kurucularına/Pay Devralacaklara İlişkin Beyanname (Tüzel Kişiler İçin ) Tüzel Kişinin Unvanı : Vergi Dairesi ve Numarası: Ticaret Merkezi ve Sicil Numarası: Kuruluş Tarihi:

Detaylı

KONU : VERGİ USUL KANUNUNDA YER ALAN VE 01/01/2012 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE UYGULANACAK OLAN HAD VE MİKTARLAR

KONU : VERGİ USUL KANUNUNDA YER ALAN VE 01/01/2012 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE UYGULANACAK OLAN HAD VE MİKTARLAR KONU : VERGİ USUL KANUNUNDA YER ALAN VE 01/01/2012 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE UYGULANACAK OLAN HAD VE MİKTARLAR Vergi Usul Kanunu'nun "Yetki" başlıklı mükerrer 414. maddesinde, Kanun'da yer alan maktu

Detaylı

A MUHASEBE KPSS/1-AB-PS/2006. 3. Kayıtlarında nâzım hesapları kullanan bir işletmenin, 1. I. Amortisman ayrılması

A MUHASEBE KPSS/1-AB-PS/2006. 3. Kayıtlarında nâzım hesapları kullanan bir işletmenin, 1. I. Amortisman ayrılması MUHASEBE 1. I. Amortisman ayrılması II. Özel fon ayrılması III. Karşılık ayrılması IV. Reeskont ayrılması Yukarıdaki muhasebe işlemlerinden hangileri ihtiyatlılık kavramı gereği yapılır? A) Yalnız I B)

Detaylı

SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR

SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR SİRKÜLER NO: POZ-2009 / 52 İST, 20.05.2009 ÖZET: Maliye; vadeli çeklerde reeskontu kabul etmiyor. MALİYE; VADELİ ÇEKLERDE REEKONTU KABUL ETMİYOR Vergi Usul Kanunu na göre yapılacak dönem sonu değerlemelerinde;

Detaylı

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali MüĢavirler ve Yeminli Mali MüĢavirler Odaları Birliğinden:

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali MüĢavirler ve Yeminli Mali MüĢavirler Odaları Birliğinden: Türkiye Serbest Muhasebeci Mali MüĢavirler ve Yeminli Mali MüĢavirler Odaları Birliğinden: SERBEST MUHASEBECĠLĠK SERBEST MUHASEBECĠ MALĠ MÜġAVĠRLĠK VE YEMĠNLĠ MALĠ MÜġAVĠRLĠK KANUNU GEREĞĠNCE YAPILACAK

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık No : 2010-074 Tarih : 30.12.2010 Konu : 01.01.2011 Tarihinden İtibaren Vergi Usul Kanununda Yer Alan Maktu Hadler İle Asgari ve Azami Miktarları Belirtilmiş Olan Para ile Ödenecek Ceza Miktarları Bilindiği

Detaylı

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık

Yeminli Mali Müşavirlik Bağımsız Denetim ve Danışmanlık Sayı : 2015027 Tarih : 11.05.2015 Konu : Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Asgari Bilgiler ve Ücret ve Yardımlardan Yapılacak Kesintiler Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Asgari Bilgiler Ücret bordrosu

Detaylı

Duyuru : 2012/42 28.11.2012. DUYURU (Sadece Müşterilerimiz içindir)

Duyuru : 2012/42 28.11.2012. DUYURU (Sadece Müşterilerimiz içindir) Duyuru : 2012/42 28.11.2012 DUYURU (Sadece Müşterilerimiz içindir) KONU : KULLANILMASI VE TASDİKİ ZORUNLU TİCARİ DEFTERLER VE KANUNA AYKIRILIK HALİNDE UYGULANACAK CEZALAR Bilindiği üzere 6102 sayılı yeni

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNCA KESİLECEK İDARİ PARA CEZALARI

SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNCA KESİLECEK İDARİ PARA CEZALARI SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNCA KESİLECEK İDARİ PARA CEZALARI 01/01/2014-30/06/2014 Tarihleri arasında uygulanacak brüt asgari ücret : 1.071,00 TL 01/07/2014-31/12/2014 Tarihleri arasında uygulanacak brüt asgari

Detaylı

İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI * :

İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI * : İŞYERİ KREDİSİ / KONUT FİNANSMANI HARİCİNDEKİ KONUT KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU ÜRÜNE AİT BİLGİLER: Ürünün Adı İŞYERİ KREDİSİ / KONUT KREDİSİ (Konut Finansmanı Harici) Süresi (Vadesi) Kredinin Tutarı

Detaylı

Sayı : 2014 / 1 Konu: Bilgilendirme 02 Ocak 2014. Ertürk Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti. tarafından yayınlanan 1 nolu sirküler ilişikte sunulmuştur.

Sayı : 2014 / 1 Konu: Bilgilendirme 02 Ocak 2014. Ertürk Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti. tarafından yayınlanan 1 nolu sirküler ilişikte sunulmuştur. Sayı : 2014 / 1 Konu: Bilgilendirme 02 Ocak 2014 Değerli Üyemiz, Ertürk Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti. tarafından yayınlanan 1 nolu sirküler ilişikte sunulmuştur. Bilgilerinizi rica eder, çalışmalarınızda

Detaylı

Sayı : 2014 / 285 Konu: Bilgilendirme 30 Aralık 2014

Sayı : 2014 / 285 Konu: Bilgilendirme 30 Aralık 2014 Sayı : 2014 / 285 Konu: Bilgilendirme 30 Aralık 2014 Değerli Üyemiz, Ertürk Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti. tarafından yayınlanan 145 nolu sirküler ilişikte sunulmuştur. Bilgilerinizi rica eder, çalışmalarınızda

Detaylı

2014/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL MUHASEBE 16 Mart 2014-Pazar 09:00-12:00

2014/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL MUHASEBE 16 Mart 2014-Pazar 09:00-12:00 2014/1.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL MUHASEBE 16 Mart 2014-Pazar 09:00-12:00 SORU:1: TANIR Ticaret AŞ nin 31.12.2013 tarihinde düzenlenen genel geçici mizanı ve 31.12.2013

Detaylı

KİRA SÖZLEŞMELERİNDE DAMGA VERGİSİNİN HESAPLANMASI VE BEYANI

KİRA SÖZLEŞMELERİNDE DAMGA VERGİSİNİN HESAPLANMASI VE BEYANI KİRA SÖZLEŞMELERİNDE DAMGA VERGİSİNİN HESAPLANMASI VE BEYANI Ayşe GINALI * I-GİRİŞ: 488 sayılı Damga Vergisi kanununa ekli (1) sayılı Tablo da yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir. (2) sayılı Tablo

Detaylı

ÖNCEKİ DÖNEMLERDE ÇIKMIŞ MUHASEBE UYGULAMA SINAV SORULARI

ÖNCEKİ DÖNEMLERDE ÇIKMIŞ MUHASEBE UYGULAMA SINAV SORULARI ÖNCEKİ DÖNEMLERDE ÇIKMIŞ MUHASEBE UYGULAMA SINAV SORULARI 1) Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı, geçici veya sürekli hastalık,

Detaylı

MUHASEBE SĐSTEMĐ UYGULAMA GENEL TEBLĐĞ TASLAĞI NELER GETĐRĐYOR?

MUHASEBE SĐSTEMĐ UYGULAMA GENEL TEBLĐĞ TASLAĞI NELER GETĐRĐYOR? Yakup AVCI Vergi Denetmeni yakupavci@hotmail.com MUHASEBE SĐSTEMĐ UYGULAMA GENEL TEBLĐĞ TASLAĞI NELER GETĐRĐYOR? Tarih: 26.11.2007 1- GĐRĐŞ Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer 257

Detaylı

2014/2 DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI FİNANSAL MUHASEBE SINAV SORULARI 29 HAZİRAN 2014 PAZAR (09.00-12.00)

2014/2 DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI FİNANSAL MUHASEBE SINAV SORULARI 29 HAZİRAN 2014 PAZAR (09.00-12.00) 2014/2 DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVI FİNANSAL MUHASEBE SINAV SORULARI 29 HAZİRAN 2014 PAZAR (09.00-12.00) SORU - 1 : PARS Ticaret AŞ nin 31.12.2013 tarihli geçici mizanı, 2013 Aralık

Detaylı

2 TEMMUZ 2011 TARİHİNDE YAPILAN 2011/2.DÖNEM A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI

2 TEMMUZ 2011 TARİHİNDE YAPILAN 2011/2.DÖNEM A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI 2 TEMMUZ 2011 TARİHİNDE YAPILAN 2011/2DÖNEM A GRUBU STAJ ARA DÖNEM DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI SORULAR SORU-1: 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu na

Detaylı

Sirküler no: 035 İstanbul, 25 Mart 2009

Sirküler no: 035 İstanbul, 25 Mart 2009 Sirküler no: 035 İstanbul, 25 Mart 2009 Konu: Maliye Bakanlığı, GVK geçici 75. madde kapsamında Ar-Ge ve destek personelinin ücretlerindeki stopaj uygulaması hakkında açıklamalar yaptı. Özet: 1 Nisan 2008

Detaylı

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

DEĞER YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Büyükdere Cd. Nevtron İşhanı No:119 K /6 Gayrettepe-İST TEL: 0212/ 211 99 01-02-04 FAX: 0212/ 211 99 52 SİRKÜLER NO : 2005/96 MALİ MEVZUAT SİRKÜLERİ İstanbul, 19 Aralık 2005 KONU : Vergi Usul Kanunu nda

Detaylı

2015 Yılı VERGİ USUL KANUNU HAD VE TUTARLAR Broşürü

2015 Yılı VERGİ USUL KANUNU HAD VE TUTARLAR Broşürü Gelir Uzmanları ve Yardımcıları Derneği GUYADER - İnkilap sok.22/1 Kızılay / ANKARA E-Mail : info@guyader.org.tr 2015 Yılı VERGİ USUL KANUNU HAD VE TUTARLAR Broşürü (Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezaları)

Detaylı

A. VERGİLENDİRME DÖNEMİ

A. VERGİLENDİRME DÖNEMİ A. VERGİLENDİRME DÖNEMİ Özel Tüketim Vergisi Kanununun 14 üncü maddesine göre (I) sayılı listede yer alan malların teslimlerinde vergilendirme dönemi, her ayın ilk 15 günlük birinci ve kalan günlerinden

Detaylı

Y. Doç. Dr. Vural SEVEN. İzmir Gediz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD Başkanı

Y. Doç. Dr. Vural SEVEN. İzmir Gediz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD Başkanı Y. Doç. Dr. Vural SEVEN İzmir Gediz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku ABD Başkanı KIYMETLİ EVRAK 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda en az değişikliğe uğrayan bölüm kıymetli evrak kitabıdır. Kıymetli

Detaylı

Vergi Usul Kanununda Yer Alan Usulsüzlük, Özel Usulsüzlük ve Bazı Parasal Değerlerin 2014 Yılı İçin Uygulanacak Tutarları Belirlendi.

Vergi Usul Kanununda Yer Alan Usulsüzlük, Özel Usulsüzlük ve Bazı Parasal Değerlerin 2014 Yılı İçin Uygulanacak Tutarları Belirlendi. MBK ULUSLARARASI RAPORLAMA VE YMM LTD. ŞTİ. Ankara Asfaltı Halk Sokak Sıddıklar Plaza No: 56 Kat: 7 Kozyatağı Kadıköy / İSTANBUL T +90 (216) 368 24 24 F +90 (216) 368 24 45 www.moorestephens.com.tr SİRKÜLER

Detaylı

GENEL MUHASEBE - I / FİNAL DENEME

GENEL MUHASEBE - I / FİNAL DENEME 1. Aşağıdakilerden hangisi sınırsız kabul edilen işletme ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak ele alınması, gelir, hâsılat ve karların

Detaylı

F- DÜZELTME Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uygulamasında, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallar için

F- DÜZELTME Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uygulamasında, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallar için F- DÜZELTME Özel Tüketim Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin (1) numaralı fıkrası uygulamasında, Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallar için aşağıdaki şekilde işlem yapılır. 1. Fazla veya Yersiz Hesaplanan

Detaylı

ÖZEL ŞARTLAR. 1.6 Sigorta Bedeli Poliçe üzerinde belirtilen ilgili Sigorta Yılı na ait teminat tutarıdır.

ÖZEL ŞARTLAR. 1.6 Sigorta Bedeli Poliçe üzerinde belirtilen ilgili Sigorta Yılı na ait teminat tutarıdır. PR M ADEL HAYAT S GORTASI ÖZEL ŞARTLAR şbu Sözleşme, bu Sözleşmenin parçasını oluşturan Başvuru Formu, Poliçe, Özel Şartlar, Hayat Sigortaları Genel Şartları ve Poliçeye ait her türlü form, ek zeyilleriyle

Detaylı

Staja Baþlama Ticaret Hukuku Çýkmýþ Soru ve Cevap Gönderen : guliz - 12/05/2009 12:31

Staja Baþlama Ticaret Hukuku Çýkmýþ Soru ve Cevap Gönderen : guliz - 12/05/2009 12:31 Staja Baþlama Ticaret Hukuku Çýkmýþ Soru ve Cevap Gönderen : guliz - 12/05/2009 12:31 TÝCARET HUKUKU - 1-Aþaðýdakilerden hangisi Ticaret Sicili Tüzüðüne göre, ticari iþletmenin genel unsurlarýndan biri

Detaylı

8.000,00 YTL ÜZERİNDEKİ TAHSİLAT VE ÖDEMELERİN TEVSİK ZORUNLULUĞU İLE CEZAİ YAPTIRIMLARI

8.000,00 YTL ÜZERİNDEKİ TAHSİLAT VE ÖDEMELERİN TEVSİK ZORUNLULUĞU İLE CEZAİ YAPTIRIMLARI 8.000,00 YTL ÜZERİNDEKİ TAHSİLAT VE ÖDEMELERİN TEVSİK ZORUNLULUĞU İLE CEZAİ YAPTIRIMLARI I-GİRİŞ: 04.07.2003 tarihinde Vergi Usul Kanunu 320 sıra numaralı genel tebliği ile yeni bir düzenlemeye gitmişti.

Detaylı

Sirküler no: 067 İstanbul, 2 Ağustos 2010

Sirküler no: 067 İstanbul, 2 Ağustos 2010 Sirküler no: 067 İstanbul, 2 Ağustos 2010 Konu: 6009 Sayılı Kanun ile Vergi Usul Kanunu nun özel usulsüzlük cezalarına ilişkin hükümlerinde değişiklikler yapıldı. Özet: 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu

Detaylı

20 HAZİRAN 2009 2009/2.DÖNEM B GRUBU STAJ ARA DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI

20 HAZİRAN 2009 2009/2.DÖNEM B GRUBU STAJ ARA DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI 20 HAZİRAN 2009 2009/2.DÖNEM B GRUBU STAJ ARA DEĞERLENDİRMESİ SORU VE CEVAPLARI SORU-1: 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na göre, Oda Genel Kurulu'nun teşekkülünü

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI VERGİ MÜFETTİŞ YARDIMCILIĞI GİRİŞ SINAVI MUHASEBE

T.C. MALİYE BAKANLIĞI VERGİ MÜFETTİŞ YARDIMCILIĞI GİRİŞ SINAVI MUHASEBE T.C. MALİYE BAKANLIĞI VERGİ MÜFETTİŞ YARDIMCILIĞI GİRİŞ SINAVI MUHASEBE Sınav Tarihi ve Saati : 3 Mart 2012-14:00 Sınav Süresi : 4 (dört) saat AÇIKLAMALAR : a) Sorular 6 (altı) sayfadır. b) Soru kağıtları,

Detaylı

Uygulama ile ilgili örnekler de içeren ve yeterince açık olan ve ek açıklama gerektirmeyen sözkonusu tebliğ sirküler ekinde gönderilmiştir.

Uygulama ile ilgili örnekler de içeren ve yeterince açık olan ve ek açıklama gerektirmeyen sözkonusu tebliğ sirküler ekinde gönderilmiştir. İstanbul, 06.02.2004 1 2004/31 no lu sirkülerimizle duyurulmuş olan; 1 Ocak 2004 Tarihinden İtibaren Geçerli Yeni Ssk Prim Taban Ve Tavanı İle Günlük Kazancın Tabanın Altında Kalması Halinde Fark Üzerinden

Detaylı

30 MART 2008-2008/1. DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK FİNANSAL MUHASEBE SINAVI SORU VE CEVAPLARI

30 MART 2008-2008/1. DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK FİNANSAL MUHASEBE SINAVI SORU VE CEVAPLARI 30 MART 2008-2008/1. DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK FİNANSAL MUHASEBE SINAVI SORU VE CEVAPLARI Yazmacı Ticaret AŞ.nin 2007 yılı dönem başı bilançosu aşağıdaki gibidir: AKTİF PASİF I) DÖNEN VARLIKLAR

Detaylı

I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI

I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI I. STOPAJ YÖNTEMĠNE TABĠ MENKUL SERMAYE GELĠRLERĠ VE DEĞER ARTIġ KAZANÇLARI Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 67. madde ile 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 31.12.2015 tarihine kadar;

Detaylı

BAZI VARLIKLARIN MİLLİ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA KANUN

BAZI VARLIKLARIN MİLLİ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA KANUN 10417 BAZI VARLIKLARIN MİLLİ EKONOMİYE KAZANDIRILMASI HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 5811 Kabul Tarihi : 13/11/2008 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 22/11//2008 Sayı : 27062 Yayımlandığı Düstur : Tertip

Detaylı

A MUHASEBE KPSS-AB-PS/2007. 1. İşletmede satılan ticari mallar maliyeti tutarı kaç YTL dir? 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE CEVAPLAYINIZ.

A MUHASEBE KPSS-AB-PS/2007. 1. İşletmede satılan ticari mallar maliyeti tutarı kaç YTL dir? 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE CEVAPLAYINIZ. 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE Bir işletmenin 2006 yılı genel geçici mizanında yer alan bilgilerden bazıları aşağıdadır: Borç Tutarı (Bin YTL) A MUHASEBE Alacak Tutarı Kasa 6.770 6.762 Ticari Mallar

Detaylı

EV DEĞİŞTİREN MORTGAGE SABİT FAİZLİ KONUT FİNANSMAN KREDİSİ VE TEMİNAT SÖZLEŞMESİ KREDİYE İLİŞKİN BİLGİLER

EV DEĞİŞTİREN MORTGAGE SABİT FAİZLİ KONUT FİNANSMAN KREDİSİ VE TEMİNAT SÖZLEŞMESİ KREDİYE İLİŞKİN BİLGİLER Müşteri No. İşbu Ev Değiştiren Mortgage Krediye şkin Bilgiler sayfası, Ödeme Planı, Ev Değiştiren Mortgage Konut Finansman Kredisi İle İlgili Sözleşme Öncesi Bilgi Formu Kapak Sayfası, Sözleşme Öncesi

Detaylı

HUKUKSAL VE FİNANSAL AÇIDAN FORFAITING

HUKUKSAL VE FİNANSAL AÇIDAN FORFAITING M. Vefa TOROSLU Serbest Muhasebeci Mali Müşavir HUKUKSAL VE FİNANSAL AÇIDAN FORFAITING Teorik Boyutu Hukuksal Boyutu Vergisel Boyutu Muhasebe Boyutu ADALET YAYINEVİ Ankara - 2011 IX İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII

Detaylı

DÖVİZLİ İŞLEMLER NEDENİYLE OLUŞAN KUR FARKLARININ MUHASEBE KAYITLARINI HATIRLATMAK İSTİYORUZ.

DÖVİZLİ İŞLEMLER NEDENİYLE OLUŞAN KUR FARKLARININ MUHASEBE KAYITLARINI HATIRLATMAK İSTİYORUZ. Sirküler Tarihi : 11.02.2009 Sirküler No : 750 DÖVİZLİ İŞLEMLER NEDENİYLE OLUŞAN KUR FARKLARININ MUHASEBE KAYITLARINI HATIRLATMAK İSTİYORUZ. Dövizli işlemler önceki yılda yapıldığı halde işlem tutarından

Detaylı

Ekler: Nakit Kredi Taahhütnamesi Sözleşme Öncesi Bilgi Formu (4 sayfa) Nakit Kredi Uygulama Esasları Hakkında Prosedür

Ekler: Nakit Kredi Taahhütnamesi Sözleşme Öncesi Bilgi Formu (4 sayfa) Nakit Kredi Uygulama Esasları Hakkında Prosedür .. A.Ş. Sn..( Müteselsil Kefil) Sn...( Müteselsil Kefil) Bankamız ile.. A.Ş arasındaki kredi ilişkisi çerçevesinde, ekte sizinle yapmayı arzu ettiğimiz Nakit Kredi Taahhütnamesinin bir örneği ve bu Taahhütnamenin

Detaylı

VAKA (Dönemsonu Sınavı Uygulaması - 2)

VAKA (Dönemsonu Sınavı Uygulaması - 2) VAKA (Dönemsonu Sınavı Uygulaması - 2) Faaliyetine devam eden ve gıda maddeleri alım satımı ile uğraşan Hüsnü BAYRAMOĞLU (tek şahıs) İşletmesi'nin 01.12.2015 tarihi itibariyle bilânço verileri aşağıdaki

Detaylı

ÖZEL SİRKÜ: TÜRK TİCARET KANUNU VE VERGİ USUL KANUNU NA GÖRE TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK DURUMLARI

ÖZEL SİRKÜ: TÜRK TİCARET KANUNU VE VERGİ USUL KANUNU NA GÖRE TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK DURUMLARI Sirküler Rapor 06.12.2013/209-1 ÖZEL SİRKÜ: TÜRK TİCARET KANUNU VE VERGİ USUL KANUNU NA GÖRE TUTULACAK DEFTERLER VE TASDİK DURUMLARI ÖZET : Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı tarafından ortaklaşa

Detaylı

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali MüĢavirler ve Yeminli Mali MüĢavirler Odaları Birliğinden:

Türkiye Serbest Muhasebeci Mali MüĢavirler ve Yeminli Mali MüĢavirler Odaları Birliğinden: Türkiye Serbest Muhasebeci Mali MüĢavirler ve Yeminli Mali MüĢavirler Odaları Birliğinden: SERBEST MUHASEBECĠLER, SERBEST MUHASEBECĠ MALĠ MÜġAVĠRLER VE YEMĠNLĠ MALĠ MÜġAVĠRLERCE TUTULACAK DEFTER VE KAYITLAR

Detaylı

GENEL MUHASEBE. Dönen Varlıklar-Alacaklar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. Dönen Varlıklar-Alacaklar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE Dönen Varlıklar-Alacaklar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ALACAKLAR İşletmenin ticari veya diğer işlemleri sonucu doğan ve vadesi geldiğinde tahsil edilecek

Detaylı

Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004

Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 Kanun No : 5281 Resmi Gazete No : 25687 (3. Mük.) Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 VERGİ KANUNLARININ YENİ TÜRK LİRASINA UYUMU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA

Detaylı

Muhasebe Ustalık Eğitimi / 32 Saat

Muhasebe Ustalık Eğitimi / 32 Saat 20 13 Muhasebe Ustalık Eğitimi / 32 Saat Hazırlayan; Mehmet ÖNCELER 01.03.2013/Kuşadası MUHASEBE Muhasebe Muhasebenin Tanımı İşletmelerin mali işlemlerini kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve raporlayan

Detaylı

GİDER PUSULASI UYGULAMASINDA YAŞANAN TEREDDÜTLER

GİDER PUSULASI UYGULAMASINDA YAŞANAN TEREDDÜTLER GİDER PUSULASI UYGULAMASINDA YAŞANAN TEREDDÜTLER I- GİRİŞ 213 sayılı Vergi Usul Kanunu(VUK) nun 234. maddesinde birinci ve ikinci sınıf tüccarların, kazancı basit usulde tespit edilenlerin, defter tutmak

Detaylı

Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun;

Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; İDARİ PARA CEZALARI 5510 S.K.MD. 102 Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; a) 1) 8 inci maddesinin

Detaylı

KAPSAM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ.

KAPSAM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. Sirküler No : 2013-68 Sirküler Tarihi :12.12.2013 Konu : Defter Tasdikleri ve Sicil Tasdiknamesi 1. Vergi Usul Kanunu Uyarınca 2014 Yılında Kullanılacak Defterlerin Tasdiki Vergi Usul Kanunu nun Tasdike

Detaylı

FİNANSAL MUHASEBE I DERSİ ARA SINAVI

FİNANSAL MUHASEBE I DERSİ ARA SINAVI Sınav süresi 45 dakikadır. Soru kağıtlarını alabilirsiniz. İşletme mal hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. 1-7. sorular için sadece günlük defter kayıtlarını yapınız. SORU 1: İşletme,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER 1. İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER... 1

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER 1. İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER... 1 İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER 1. İŞLETME İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER... 1 1.1. İşletme Kavramı, Amaçları ve Fonksiyonları... 1 1.2. İşletmelerin Sınıflandırılması... 2 1.3.Tacir...

Detaylı

İHTİYAÇ KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI (*):

İHTİYAÇ KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI (*): İHTİYAÇ KREDİSİ BİLGİ ve TALEP FORMU ÜRÜNE AİT BİLGİLER: Ürünün Adı İHTİYAÇ KREDİSİ Süresi (Vadesi) Kredinin Tutarı TAHSİL EDİLECEK FAİZ, ÜCRET, MASRAF VE KOMİSYON TUTARLARI (*): MASRAFIN ADI Faiz Oranı

Detaylı

KDV BEYANNAMESİNİN DÜZENLENMESİ

KDV BEYANNAMESİNİN DÜZENLENMESİ KDV BEYANNAMESİNİN DÜZENLENMESİ 1. 1 Numaralı KDV Beyannamesinin Düzenlenmesi: Beyannamenin üst kısmındaki numarasız bölümlerde mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesi, il veya ilçe belirtilir. Bunun

Detaylı

DEMİRBAŞ VE AMORTİSMAN SINIRI (VUK 313) Doğrudan Gider Yazılacak Demirbaş, Özel Maliyet ve Araç Gereç (01.01.2013 Tarihinden itibaren) 800,00

DEMİRBAŞ VE AMORTİSMAN SINIRI (VUK 313) Doğrudan Gider Yazılacak Demirbaş, Özel Maliyet ve Araç Gereç (01.01.2013 Tarihinden itibaren) 800,00 ASGARİ ÜCRETLER (BRÜT -31.12.2013) 16 Yaşından Büyükler için ( - 30.06.2013) 978,60 16 Yaşından Büyükler için (01.07.2013-31.12.2013) 1.021,50 16 Yaşından Küçükler için ( - 30.06.2013) 839,10 16 Yaşından

Detaylı

FİRMA YÖNETİCİLERİ VE MUHASEBE BİRİMLERİNİN DİKKATLERİNE, 2006 YILI GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ

FİRMA YÖNETİCİLERİ VE MUHASEBE BİRİMLERİNİN DİKKATLERİNE, 2006 YILI GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ KANIT YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK LTD. ŞTİ. Adres : Meşrutiyet Cad.No:29/17 06420 Y.Şehir/ANKARA Y.M.M. : Sakıp ŞEKER Vergi Dairesi : Çankaya V.D. Bağlı Olduğu Oda: Ankara YMM Odası (861) Vergi Kimlik Numarası

Detaylı

VERGİ MEVZUATI VE UYGULAMASI SINAV SORULARI 30 Kasım 2013 Cumartesi

VERGİ MEVZUATI VE UYGULAMASI SINAV SORULARI 30 Kasım 2013 Cumartesi VERGİ MEVZUATI VE UYGULAMASI SINAV SORULARI 30 Kasım 2013 Cumartesi SORU 1: Aşağıdaki kavramları, ilgili oldukları vergi kanunları hükümleri veya bu hükümlere ilişkin düzenlemeler çerçevesinde kısaca açıklayarak

Detaylı

SİRKÜLER NO: POZ-2008 / 61 İST, 26.11.2008

SİRKÜLER NO: POZ-2008 / 61 İST, 26.11.2008 SİRKÜLER NO: POZ-2008 / 61 İST, 26.11.2008 ÖZET: 22 Kasım 2008 Tarih ve 27062 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 5811 sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun yayımlanmıştır.

Detaylı

44 SERİ NO'LU SM, SMMM VE YMM KANUNU GENEL TEBLİĞİ

44 SERİ NO'LU SM, SMMM VE YMM KANUNU GENEL TEBLİĞİ Sayfa 1 / 6 44 SERİ NO'LU SM, SMMM VE YMM KANUNU GENEL TEBLİĞİ Resmi Gazete No 28069 Resmi Gazete Tarihi 29/09/2011 Kapsam 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesinin ikinci fıkrası ile

Detaylı

26.04.2011. Açıklamalı Sirküler Rapor 2011/4

26.04.2011. Açıklamalı Sirküler Rapor 2011/4 6.0.0 Açıklamalı Sirküler Rapor 0/ Konu: KURUMLAR VERGĐSĐ BEYANNAMESĐNDE OLUŞAN ĐADESĐ GEREKEN KURUMLAR VERGĐSĐ VEYA ĐADESĐ GEREKEN GEÇĐCĐ VERGĐ NĐN NAKDEN VEYA MAHSUBEN ĐADESĐ HAKKINDA DĐKKAT EDĐLMESĐ

Detaylı