NE YAPMALI, NASIL YAPMALI?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "NE YAPMALI, NASIL YAPMALI?"

Transkript

1 Ba ak Kültür ve Sanat Vakf Ba ak Culture and Art Foundation KADINA YÖNEL K DDETLE MÜCADELE PROJES NE YAPMALI, NASIL YAPMALI? Yerel Destek Mekanizmayla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizlikle ve Kad na Yönelik iddetle Mücadele Projesi Yerel Destek Mekanizmayla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizlikle ve Kad na Yönelik iddetle Mücadele Projesi

2 Yerel Destek Mekanizmayla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizlikle ve Kad na Yönelik iddetle Mücadele Projesi

3 Ç NDEK LER Avrupa Birli i Demokrasi ve nsan Haklar için Avrupa Arac (D HAA) fonu ile Ba ak Kültür ve Sanat Vakf n n nanse ettikleri Yerel Destek Mekanizmayla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizlikle ve Kad na Yönelik iddetle Mücadele Projesi Günabakan Kad n Derne i ve Ya amevi Kad n Dayan ma derne i ortakl yla yürütülmü tür. Bu yay n Avrupa Birli i Türkiye Delegasyonunun deste iyle olu turulmu tur. Bu yay nda geçen görü ler hiç bir ekilde Avrupa Birli i Türkiye Delegasyonunun görü lerini yans tmamaktad r. G R... 5 REHBER K TABIN ORTAYA ÇIKI H KAYES... 6 Psikolog Nalan Özçete DDET NED R... 9 Pskiolog Leyla Soydinç Yerel Destek Mekanizmayla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizlikle ve Kad na Yönelik iddetle Mücadele Projesi DDETE U RADI INIZDA NELER YAPAB L RS N Z? Avukat Cevriye Ayd n MENOPOZ NED R? Ebe Hatice Yayla Tasar m ve Kapak: Bask : Yay na Haz rlayan: PROJE EK B Serok Demircan Üçler Ofset Proje Koordinatörü Hümeyra Tusun Ye in B R A LEN N TEMEL GEREKS N MLER NELERD R? Psikolog Elif can ENGELL ÇOCU U OLAN A LELER Ç N SORUN A MA YÖNTEMLER Psikolog Ertan Görgü PROJE EK B : Proje Koordinatörü: Hümeyra Tusun Ye in Proje Asistan : Dilan ahin Urfa Temsilcileri: Gülay Öztürk Kocao lu- Nuran Ça ar Mersin Temsilcisi: Seher Selma Yaz c PS KOLOGLAR: stanbul: Ps. Nalan Özçete Mersin: Ps. Yeliz Y lmaz Urfa: Ps. Aysel Polatsoy PROJE EK B Ç N SÜPERV ZÖRLER stanbul: Ps. Behice Boran Mersin: Ps. Mehmet Ali Vural Urfa: Sosyal Hizmet Uzman Nazif Da STRESS VE BA ETME YÖNTEM OLARAK GEV EME EGZERS ZLER Psikolog Bar Tok ÖZÜRLÜLERE SA LANAN HAKLAR Sosyal Hizmet Uzman Dilber Y ld z BA IMLILIK VE ERGENL K Psikolog Sevilay Kahveci Düzta DEPRESYON Psikiyatrist Özlem Altunta ÜREME SA LI I Sa l k E itmeni Gamze Karada Koç Ba ak Kültür ve Sanat Vakf Ba ak Culture and Art Foundation Kay da Mahallesi, Uslu Caddesi Nihat Sokak No.55/A Ata ehir / stanbul T F PROJEDEN FOTO RAFLAR

4 G R tarihinde ba layan ve 24 ay süren Bölgesel Destek Mekanizmas yla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizli e ve Kad na Yönelik iddet Projesi AB Türkiye Delegasyonu taraf ndan desteklenmi tir. Proje; Ba ak Kültür ve sanat Vakf liderli inde, Günebakan Kad n Derne i (Mersin) Ya am Evi Kad n Dayan ma Derne i (Urfa)ortakl ile yürütülmü tür. Proje stanbul'da Ata ehir ve Sancaktepe Mersin'de Akdeniz ve Toroslar ilçelerinde Urfa merkezde uygulanm t r. Projenin üç ana amaç üzerine kurgulanm t r: 1. iddet ma duru kad nlar güçlendirip desteklemek ve yerel seviyede kad na kar iddet hakk nda bilinci artt rmak. 2. Çal ma ortaklar yla ç kar sahiplerinin kapasitesini art rmak ve kad na kar iddeti önleyen yerel destek mekanizmalar n takviye etmek için yönlendirme sistemi kurmak. 3. Kad na kar iddet vakalar n n takibi için düzenli i leyen gözlem mekanizmalar kurmak ve çal ma ortaklar, menfaat sahipleri ve yerel yetkililer aras nda bir ili ki a olu turmak; kad na yönelik iddet konusunda elde edilen verilerin analiz edilece i ortak bir veri taban kurmak; süreci izlemek ve raporlamak. Bölgesel Destek Mekanizmas yla Toplumsal Cinsiyet Temelli E itsizli e ve Kad na Yönelik iddet Projesi kapsam nda süreç ilerlerken önce farkl konularda seminerler düzenlemek - sonra da bu seminerleri bir rehber kitaba dönü türme kri ihtiyaçlar do rultusunda ortaya ç kt. Bu kir, konusunda uzman ki ilerin de deste i ile uygulamaya konuldu, sonras nda da bir ba vuru kayna olabilmesi için kitap haline getirildi. 5

5 Rehber kitab n ortaya ç k hikâyesi ise öyle Proje kapsam nda yap lan mahalle toplant lar nda a rl kl olarak ''Kad na Yönelik iddet'' ''Toplumsal Cinsiyet'' '' iddete U rad m zda Hangi Kurumlara Ba vurabiliriz?'' ''Yasal Haklar m z Nelerdir'' konular i lendi. Toplant larda baz konular ve sorunlar tekrarlan yordu. Ancak bu soru ve sorunlara yönelik detayl bir bilgilendirme yapmak artlar da uygun olmad için mümkün olamad. Ocak ay nda yap lan ve oldukça ilgi çeken Evde, te, Yasada Kad n Olmak paneli sonras nda da kat l mc lar verdikleri geri bildirimlerde, konular n çok yararl oldu u ancak zaman yetersizli inden dolay hem kendilerini ifade edemediklerini, hem de sormak istediklerini soramad klar n belirttiler. Yan s ra psikolojik dan manl k ve rehberlik alan kad nlar da benzer istekleri dile getiriyorlard. Bunlar n üzerine toplant lar ve ev ziyaretleri sürerken bir yandan da tek konuya odakl sunumlar da planlamaya ba lad k. Seminer programlar düzenlemenin yap lan çal malar n daha da peki mesini sa layaca n dü ündük. Tan k oldu umuz en temel ihtiyaçlardan biri, kad nlar n bu anlamda destek alabilecekleri yerlerin oldukça s n rl olmas veya bu kurumlara ula amamas nedeniyle ya ad sorunlar konusunda çözümsüz kalmalar yd. Yard m genelde en yak n ki ilerden isteniyordu ve o ki inin bilgisi kadar destek al nabiliyordu. Bir di er sorun alan da kad nlar n ekonomik anlamda ma dur oldu u halde hangi kurumlar n ne tür destekler verdiklerini bilemedikleri ve ba vuruda bulunamamalar yd. Örne in; bir kad n darp raporu oldu u halde, bo anma davas n kendisi açarsa, herhangi bir hak talep edemeyece ini bir kom usundan duymu tu ve bu nedenle uzunca bir süre bo anma davas açamam t. Verilen do ru bilgiler ve yönlendirme sonucunda adli yard mdan ücretsiz avukat deste i sa lanarak i lemlerini ba latabildi. Psikolog Leyla Soydinç, önce iddeti tan mlad ard ndan kad na yönelik iddetin, aile içi iddetin ne oldu unu anlatt. Acil durumlar için bir güvenlik plan olu turman n faydalar n anlatt. iddete u rayan ki i için uygulanacak koruyucu tedbirleri, 6284 say l ailenin korunmas ve kad na yönelik iddetin önlenmesine dair kanun kapsam ndaki haklar kapsaml bir ekilde aç klad. Bu durumda ba vurulacak kurum ve ileti im yollar hakk nda bilgiler verdi. Avukat Cevriye Ayd n, Yasal haklar m z nelerdir bunlardan nas l faydalanabiliriz? sorusu ile ba layan seminerde; kad na yönelik iddeti, ba vuru mekanizmalar ve 6284 koruma yasas n n kad nlara ne getirdi ini yasal yönleri ile ele ald. iddete u rad n zda neler yapabilirsiniz? Koruma karar nedir? Nas l uygulan r? Konut erhi nedir? Avukat tutmak istiyorum. Ancak bunu kar layacak gelirim yok. Ne yapmal y m? sorular n n da yan tlar n kat l mc lara anlatt. Ba vuran kad nlar n önemli bir k sm çocuklar yla sorunlar ya ad klar n bu konuda destek almak istediklerini belirtiyorlard. Bu problem için, Psikolog Elif can, Aile içi ileti im için öneriler konulu bir seminer verdi. Bir ailenin temel gereksinimlerini, aile içi ileti ime nelerin engel oldu unu, ileti imin sa l kl olabilmesi için yap lmas gerekenleri anlatt. Engelli çocu u olan aileler de vard. Onlar için de Psikolog Ertan Görgü, Farkl geli en çocuklar ve ailelerini konu alan bir seminer verdi. Farkl geli en çocuklar n aileleri bir dizi a amadan geçer, dedi. Bu a amalardan bahsetti; ok, inkar, üzüntü ve çöküntü, karars zl k ve öfke, utanç, pazarl k, yeniden düzenleme, kabullenme ve uyum. Ard ndan engellilerin yasal haklar n da aç klad. Görü melerde ve toplant larda s kl kla stres, kayg, s k nt, bunalt gibi durumlar dile getiriliyordu. Psikolog Bar Tok Stresle ba a ç kma yollar n ve stresin vücuttaki etkilerini anlatt. anlatt. Ba a ç kmada etkin olmayan yollar - etkin olan yollar kat l mc larla payla t. Çe itli modeller önerdi. Bir gev eme egzersizi yaparak somut bir örnek verdi. Özürlü yak nlar olanlar ve yasal haklar n ö renmek isteyenler için Sosyal Hizmet Uzman Dilber Y ld z bir seminer verdi. Konu ; Özürlülere sa lanan haklar Sosyal yard mla ma ve dayan ma vak ar, meslek edindirme kurslar, özürlülere sosyal güvenlik haklar alt ba l klar yla anlatt. Uzman Psikolog Sevilay Kahveci Ba ml l k ve Ergenlik konusunu ele ald. Ergenlik dönemi hakk nda bilgi verdi. Ba ml l tan mlad, ziksel, sosyal, psikolojik, okul li kileri, aile li kileri ve yasal olmak üzere farkl alanlarda belirtileri grupland rd. Madde kullan m ndan üphelenen ailelere gence nas l yakla acaklar n, ne yapmalar gerekti ini anlatt. Sa l k E itmeni Gamze Karada Koç, 'Kad n sa l ' konusunu ele ald. Kad n üreme organlar ve sa l, ilk adet kanamas ve adet döngüsü, gebelikten korunma, cinsel yolla bula an hastal klar ve korunma yöntemlerini anlatt. Psikiyatrist Özlem Altunta Depresyon belirtileri, tedavisi, tarvma sonras stres bozuklu u belirtileri ve tedavisini anlatt. Kad nlar n özellikle merak etti i, sorun ya ad ancak üzerinde kolayl kla konu amad kad n bedeni, cinsellik ve menopoz için de seminerler düzenlendi. Ebe Hatice Yayla Menopoz ve cinselli i anlatt. Sorulamayan sorular n yan tlar n kad nlarla birlikte bulmaya çal t. 6 7

6 Seminerlere mahalle çal malar nda tan t m z, psikolojik ve hukuki destek verdi imiz ve konuyla ilgilenen kad nlar n kat l m sa land. Kad nlar n kat l m n kolayla t rmak için seminer saatlerinde çocuklar için de çe itli aktiviteler yap ld. Resim, yüz boyama, dans, lm izleme. Çocuklar da annelerinin de i imine hem destek hem de tan k oldular. Sonuç olarak bu kitap, alan nda uzman ki ilerin toplant larda ele ald klar konular, yorum ve sorular da kapsayacak ekilde haz rland. Bizler de kad nlar n ya ad klar sorunlar ve çözüm yollar aç s ndan bir rehber niteli inde olmas n umuyoruz. DDET NED R? Bir bireyin yaralanmas na, sindirilmesine, öfkelendirilmesine veya duygusal bask alt na al nmas na yol açan ziki veya herhangi bir ekildeki davran ve muamele biçimidir. KADINA YÖNEL K DDET NED R? Psikolog Nalan Özçete ster özel, ister toplumsal ya amda olsun tehdit yoluyla ya da key olarak kad na ziksel, cinsel, psikolojik zarar ve ac veren ya da verebilecek, cinsiyete dayal her türlü iddet hareketidir. A LE Ç DDET NED R? E e, eski e e, çocuklara, anne-babaya, karde lere, yak n akrabalara, k z arkada a, ni anl ya yönelik; vurmak, a a lamak, küfür etmek, korkutmak, tehdit etmek, cinsel aç dan zorlamak, özgürlü ünü k s tlamak vb. sald rgan davran lard r. Dünyada ve Türkiye'de aile içi iddete ço unlukla kad nlar ve çocuklar maruz kalmaktad rlar. DDET N ÇE TLER NELERD R? Fiziksel iddet: Vurma, tekmeleme, yakma, silahla yaralama, öldürme vb. Sözel iddet: A a lama, küfür, tehdit, alay etme, uzun süreli küsme vb. Duygusal /Psikolojik iddet: Zaa ar yla alay etmek, sürekli ele tirmek, mant k sürecinden üphe etmesini sa lamak vb. Sosyal iddet: Yak nlar yla görü mesini yasaklamak, evden ç karmamak, k skançl k bahanesiyle bask yapmak, sürekli kontrol alt nda tutmaya çal mak, zorla evlendirmek vb. 8 9

7 Cinsel iddet: Tecavüz, istemedi i cinsel ili kiye zorlamak, istemedi i yerde, zamanda ve biçimde cinsel ili kiye zorlamak, çocuk do urmaya ya da do urmamaya zorlamak vb. ve meslek sahibi kad nlar, yasad klar dü ünmektedir. iddeti anlatman n sayg nl klar n azaltabilece ini Ekonomik iddet: Zorla paras n almak, para vermemek, çal mas n engellemek ya da çal maya zorlamak vb. + Yasad eyin iddet oldu unu fark etmeyebilir. Bu durum özellikle ad daha zor konan ziksel iddet d ndaki iddet türlerinde (psikolojik, sosyal, ekonomik) geçerlidir. Dünyada; SAYILARLA KADINA YÖNEL K Her 3 kad ndan 1'i cinsel iddete maruz kalmaktad r! Her 4 kad ndan 1'i ziksel iddet görmektedir! DDET + Kocas n n anlatt klar n duymas ndan ve iddeti artt rmas ndan korkabilir. + Ya ad klar n payla mas durumunda destek alamayaca n ; aksine bunu anlatman n kendine zarar verece ini dü ünebilir. + E inin mesle i veya statüsünün yüksek olu u nedeniyle iddetle mücadele etmesinin yersiz olaca n, çünkü sonuç alamayaca n dü ünebilir. Türkiye'de; KADINLAR NEDEN DDET ORTAMINDAN UZAKLA AMAZ? Her 3 kad ndan 1' ziksel iddet görmektedir! Her 4 kad ndan 1'i ziksel iddet nedeniyle yaralanmaktad r! Her 10 gebe kad ndan 1'i ziksel iddet görmektedir! Cinsel iddete maruz kalan kad nlar n oran %15,3'tür! Her 2 kad ndan 1'i duygusal iddet ya amaktad r! YA ADI I DDET K MSEYE ANLATMAYAN KADINLARIN ORANI %48,5'T R! + Çocuklar n n mutsuz olaca n dü ünerek ve bu karar n sorumlulu unu almaktan çekinebilir. + lerin yoluna girece ini, her eyin bir gün düzelece ini dü ünebilir. + Her eye ra men ili kisini sürdürmeyi isteyebilir. + Kocas n n iyi özelliklerini dikkate alarak iddet davran lar n önemsemeyebilir. DDETE U RAYAN KADINLAR NEDEN YA ADIKLARINI ANLATMAKTA GÜÇLÜK ÇEKERLER? + Kimsenin kendisine inanmayaca n ya da inansa bile bunu önemsemeyece ini dü ünebilir. + Yasad iddeti anlatmas halinde bunun bir sonuç vermeyece ine inanabilir. + iddet yasad n payla mas halinde bu ki ilerin kendisini suçlayaca ndan endi e duyabilir. + Bunun ki isel bir sorun oldu unu dü ünerek ve bu sorunu kendi bas na halletmesi gerekti ine inanabilir. + iddeti hak etti ine ve kocas n n istedi i gibi biri olursa tekrar iddet ya amayaca na inanabilir. + Yasad iddetten ötürü utanabilir. Pek çok kad n için geçerli olmakla birlikte, özellikle e itimli + Ailesine, evine, ili kisine sadakat duyar ve iddet ortam ndan uzakla mas halinde bunun bozulaca n dü ünebilir. + Yaln z kalaca n, kimsenin kendini desteklemeyece ini dü ünür. + Ekonomik aç dan kocas na ba ml hale getirilmi tir ve hayat n tek bas na idame ettiremeyece ine inanabilir. + Gidebilece i bir yer olmayabilir. + Çocuklar n n kendisinden uzak kalaca ndan korkabilir. + Kocas n n intihar edece i, kendine veya çocuklar na zarar verece i/öldürece i tehdidinin gerçekle mesinden korkar. + Ataca ad mlar n sonuçsuz kalaca na inan r/inand r l r

8 + Kimsenin kendisine yard m etmeyece ini dü ünebilir. + Yak nlar na güvenmekte güçlük çekebilir. + Bo anm kad nlara toplumda iyi gözle bak lmad kri kendisine engel olabilir. + Çevresindeki insanlar her eye ra men evde kalmas n n daha uygun oldu u yönündeki telkinlerinden etkilenebilir. ÇOCU UNUZU DDET N ETK LER NDEN KORUMA Ç N; _ Onun her eyin fark nda oldu unu bilin. _ E er talep ediyorsa onunla iddeti konu un. _ Onu dinleyin. AC L DURUMLAR Ç N B R GÜVENL K PLANI OLU TURMAK FAYDALI OLAB L R! E er evden ayr lmaya karar verirsem gidebilece im yerler unlard r:. E er evden h zl bir ekilde ayr lmam gerekirse, haz rda bir çanta bekletebilir ve onu gizleyebilirim. (Bu çantan n içinde para, önemli belge, fazla giysi, anahtarlar olmal ) _ iddeti kullanmamay ö retin. _ Onu e inizle aran zda arac olarak kullanmay n. _ Güven verin. _ Ö retmeniyle konu un. _ Korunmay ö retin (güvenlik plan n z onlarla da payla n). _ Kendinizin yetemedi inizi dü ündü ünüz durumlarda mutlaka bir uzmandan destek al n. iddetten a bahsedebilirim ve sa layabilirim. iddet ba layacak olursa polisi aramalar n Çocuklar m n, arkada lar m n veya ailemin yard m ça rmas için onlarla aramda bu parolay kullanabilirim:. Tart ma ba lad nda daha güvenli olan u odaya gidebilirim:. HBAR NEREYE YAPILIR? ( hbar ve ikayette ki iden hiçbir ücret al nmaz!) Daha rahat olabilmek için tarihinde ayr bir hesap açt raca m. Gerekli telefonlar 'ya kaydedece im. Telefon görü meleri için bir telefon kart ya da bozuk para bulunduraca m. Fatural cep telefonundan arama yapmayaca m, çünkü bir sonraki ay gelen faturada arad m numaralar görülecektir. E er arad m bir s na n telefonu ise oradakilerin güvenli ini de tehlikeye atm olurum. Borç para alabilece im ki iler: Çocuklar mla birlikte kaç plan n n provas n yapaca m. Yan ma almam gereken e yalar bir arada ve kolayca bulabilece im bir yerde tutaca m. _ Karakol _ Jandarma _ Savc l k _ Valilik-Kaymakaml k _ Aile Mahkemeleri _ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl l Müdürlükleri _ iddet Önleme ve zleme Merkezleri 12 13

9 2012 y l nda kabul edilen 6284 say l A LEN N KORUNMASI VE KADINA YÖNEL K ö renmeliyiz. DDET N ÖNLENMES NE DA R KANUN kapsam ndaki haklar m z Bu kanunun amac ; iddete u rayan veya iddete u rama tehlikesi bulunan _ kad nlar n, _ çocuklar n, _ aile bireylerinin _ tek tara srarl takip ma duru olan ki ilerin korunmas ve bu ki ilere yönelik iddetin önlenmesi amac yla al nacak tedbir kararlar n düzenlemektir. BU KANUNA GÖRE: DDETE U RAYAN K Ç N UYGULANACAK KORUYUCU TEDB RLER: Valilik ve Kaymakaml k Taraf ndan Al nabilecek KORUYUCU Tedbirler: _ iddet gören ya da görme riski olan kad n ve çocuklar na geçici bar nma yeri _ Geçici maddi yard m _ Tapu kütü üne aile konutu erhi konulmas _ Hayat tehlike durumunda; ki inin r zas ile kimlik ve di er bilgi ve belgelerin de i tirilmesi Karakol ve Jandarma Taraf ndan Al nan ÖNLEY C Tedbirler _ Mü terek konuttan veya bulunulan yerden uzakla t r larak mü terek konutun korunan ki iye tahsisi _ iddet içeren hareket, a a lama, küçük dü ürmeyi içeren söz ve davran larda bulunmamas _ iddet gösterenin, iddet gösterdi i ki inin yak nlar na, tan klar na ve çocuklar na yakla amamas _ Talep halinde ki isel e ya ve belgelerin polis veya jandarma taraf ndan teslim al nmas HAK M TARAFINDAN DDET UYGULAYANA YÖNEL K ÖNLEY C TEDB RLER: _ iddet içeren hareket, a a lama, küçük dü ürmeyi içeren söz ve davran larda bulunmamas _ iddet gösterenin, iddet gösterdi i ki inin yak nlar na, tan klar na ve çocuklar na yakla amamas _ Mü terek konuttan veya bulunulan yerden uzakla t r larak mü terek konutun korunan ki iye tahsisi _ iddet gösterdi i ki ilerin bulundu u konut, i yeri ve okula yakla mamas _ Psikolojik, hukuki ve sosyal bak mdan rehberlik ve dan manl k hizmeti _ Çocuklar ile ki isel ili kinin s n rlanmas ya da tümüyle kald r lmas _ Hayati tehlike riski bulunmas halinde GEÇ C KORUMA alt na al nabilme _ Çocuklar için geçici süreli kre imkan n n sa lanmas Karakol-Jandarma Taraf ndan Al nan KORUYUCU Tedbirler _ iddet gören ya da görme riski olan kad n ve çocuklar na geçici bar nma yeri _ Hayati tehlike riski bulunmas halinde GEÇ C KORUMA alt na al nabilme _ iddet gösterdi i ki inin yak nlar na, tan klar na ve çocuklar na yakla amamas _ iddet görenin ahsi e ya ve ev e yalar na zarar vermemesi _ leti im araçlar ile rahats z etmemesi _ Kanunen izin verilen silahlar n kollu a teslim edilmesi _ Konuta içkili, uyu turucu alm ya da silah vb. ile yakla mamas Hakim Taraf ndan Al nan KORUYUCU Tedbirler _ Ba ml l k hainde muayene ve tedavinin sa lanmas _ yerinin de i tirilmesi _ Velayet ve nafaka konusunda karar verilmesi _Evli olma halinde ayr yerle im yeri belirlenmesi _ Gerekli olmas halinde talep olmasa dahi tedbir nafakas na hükmedilmesi 14 15

10 * iddet uygulayana, kararda hükmü olan tedbirlere uymazsa 3-10 gün aras zorlama hapsi uygulanaca tebli edilir ve hakim ihlalin tekrarlanmas halinde her defas nda gün aras, toplam süresi 6 ay geçmemek üzere zorlama hapis verebilir. *Karakol veya Mahkemede Ücretsiz Baro Avukat steme Hakk n z Kullan n! Psikolog Leyla Soydinç DDETE U RADI INIZDA NELER YAPAB L RS N Z? iddet ya ad n zda bulundu unuz yerdeki en yak n polis merkezine ya da jandarma karakoluna ba vurarak ya ad n z olayla ilgili tutanak tutturmal s n z. Ayr ca muayenenizin yap labilmesi için bir sa l k kurulu una sevkiniz gerekir. Vücudunuzdaki izler kaybolmadan muayene olmak önem ta r. Bu nedenle tutanak yaz lmadan önce hastaneye sevkinizin yap lmas konusunda srarc olun. Polis taraf ndan tutanak haz rlan rken ya ad n z olay ayr nt l bir ekilde anlat n, yaz lan tutana okumadan asla imzalamay n. E er anlat mlar n z polis taraf ndan tutana a farkl veya eksik geçirilmi se düzeltilmesini isteyin ve ondan sonra imza at n. Kad n ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanl ile çi leri Bakanl aras nda imzalanan protokol gere i, tutanak tutmayan polisler hakk nda cezai i lem uygulan r, tutanak tutmamas durumunda polise bunu hat rlat n ve görevini ihmal etti ini söyleyin. Tutana n polis memuru taraf ndan imzal bir örne ini mutlaka kendiniz için al n. Karakol yerine bir dilekçeyle do rudan Cumhuriyet Savc l na da ba vurmak mümkündür.ayr ca iddet uygulayan ki i e iniz veya ba ka bir aile ferdiyse evden uzakla t r lmas için yine bir dilekçe ile Aile Mahkemesi'ne ba vurabilirsiniz. Esas nda durumu ö renen Cumhuriyet Savc s n n da gerekli tedbirlerin al nmas için kendili inden Aile Mahkemesi'ne ba vurmas gerekmektedir. lk önce hastaneye gitmi seniz ikâyetinizi hastane polisine iletmeniz mümkündür. ikâyetçi olmak konusunda henüz karar vermemi bile olsan z, bir hastaneye ba vurarak durumu hekiminizle payla abilir, muayenenizin yap l p durumunuzun kay t alt na al nmas n sa layabilirsiniz. Hekimler hasta s rr n saklamakla yükümlüdürler. BA VURAB LECE N Z KURULU LAR Kaynakça Kad n n Statüsü Genel Müdürlü ü web sitesi Hürriyetin Aile çi iddet Hatt bro ürleri Mor Çat 'n n internet sitesi 008 Aile çinde Kad na Yönelik iddet El Kitab Kad n Dayan ma vakf 2008 Kad na Yönelik iddet El Kitab - Valilik- Kaymakaml k - Belediye s n rlar içinde oturanlar için polis, de ilse jandarma - Adli Makamlar (Cumhuriyet Ba savc l ve Aile Mahkemeleri) - Aile ve Sosyal Politikalar l Müdürlükleri 16 17

11 - iddet Önleme ve zleme Merkezleri - Sa l k Kurulu lar - ALO 183 Aile, Kad n, Çocuk ve Özürlü Sosyal Hizmet Dan ma Hatt - ALO 155 Polis mdat - ALO 156 Jandarma mdat - l Sosyal Hizmetler Müdürlükleri - Belediyelerin Kad n Dan ma Merkezleri - Barolar n Kad n Dan ma Merkezleri ve Adli Yard m Kurulu lar - Kad n Sivil Toplum Kurulu lar KORUMA KARARI NED R? NASIL UYGULANIR? 6284 say l Ailenin Korunmas ve Kad na Kar iddetin Önlenmesine Dair Kanun gere ince; kad nlar n, çocuklar n, aile bireylerinin ve tek tara srarl takip ma duru olan ki ilerin korunmas amac yla e, çocuk, anne baba, sevgili, eski e veya aile bireyi olmasa bile ayn evde ya ayan di er bir ki inin iddetine u rayan herkesin koruma karar talep etme hakk vard r. Koruma karar isterken ayn zamanda u konularda karar verilmesi de istenebilir: iddete u rayan ki inin kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara, bulundu u yerde veya ba ka bir yerde uygun bar nma yeri sa lanmas istenebilir. Bu istek gere ince ba ka bir bar nma imkan sa lanmasa bile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl 'na veya belediyelere ba l s nma evlerine yerle tirme yap labilir. Valilik veya kaymakaml a ba vurarak Sosyal Yard mla ma Ve Dayan ma fonundan ayni ve nakdi destek, belediyelerden ve kad n sivil toplum örgütlerinden psikolojik, meslekî, hukukî ve sosyal bak mdan rehberlik ve dan manl k hizmeti verilmesi istenebilir. hizmetleri koruma karar ile birlikte de talep edilebilir. Bu kapsamda Valilik (ve ya kaymakaml k), belediye ve kad n sivil toplum örgütlerinden destek al n yor olsa bile buna ek olarak koruma karar ile birlikte geçici maddi yard m ve psikolojik, meslekî, hukukî ve sosyal rehberlik ve dan manl k hizmeti istenebilir. iddete u rayan ki inin hayatî tehlikesinin bulunmas hâlinde, talebi üzerine veya resen geçici koruma alt na al nmas n n da karar alt na al nmas istenebilir. Gerekli olmas hâlinde, korunan ki inin çocuklar varsa çal ma ya am na kat l m n desteklemek üzere dört ay, ki inin çal mas hâlinde ise iki ayl k süre ile s n rl olmak kayd yla, on alt ya ndan büyükler için her y l belirlenen ayl k net asgari ücret tutar n n yar s n geçmemek ve belgelendirilmek kayd yla Bakanl k bütçesinin ilgili tertibinden kar lanmak suretiyle kre imkân n n sa lanmas talep edilebilir. Koruma karar ile istendi i takdirde de i tirilmesi, iddete u rayan ki inin güvenli i bak m ndan i yerinin Evli olmas hâlinde ortak yerle im yerinden ayr yerle im yeri belirlenmesi, Türk Medenî Kanunundaki artlar n varl hâlinde ve korunan ki inin talebi üzerine tapu kütü üne aile konutu erhi konulmas istenebilir. Korunan ki i bak m ndan hayatî tehlikenin bulunmas ve bu tehlikenin önlenmesi için di er tedbirlerin yeterli olmayaca n n anla lmas hâlinde ve ayd nlat lm r zas na dayal olarak 27/12/2007 tarihli ve 5726 say l Tan k Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve ilgili di er bilgi ve belgelerinin de i tirilmesi karar da verilebilir. Koruma karar almak için do rudan en yak n Aile Mahkemesine ba vurulabilece i gibi, acil önlem gerektiren hallerde, en yak n polis merkezi veya jandarma, savc l k, kaymakaml k, valili e ba vurulabilir. Yap lacak ba vurunun yaz l olmas art de ildir. Sözlü ba vuru da yap labilir. Hangi mercie ba vuru yap l rsa yap lan ba vuru ayn zamanda Aile Mahkemesine resen bildirilir KORUMA KARARI iddete u rayan ki inin korunmas konusunda önlemler içerdi i gibi iddet uygulayan ki inin evden uzakla t r lmas ve aile bireylerine zarar vermesinin önlenmesi için bir dizi ba ka yapt r mlar ve önlemler de içermektedir. Türk Ceza Kanununda müessir il, iddet ve benzeri haks z iller ceza yapt r m na ba lam t r. Darp, dayak, iddet ve iddetin derecesine göre hangi suç kapsam na giriyorsa, iddet uygulayan hakk nda ikayet halinde bu suçlardan da yarg lanmak üzere savc l k soru turma açar. Koruma karar gere ince ise iddet uygulayan ki i koruma karar talep eden ki i ile di er aile bireylerinin ya ad eve, i yeri ve okullar na 500 metre yak n na yakla mamak konusunda uyar l r. Mahkeme koruma karar n bir suretini kendili inden Cumhuriyet Savc l 'na gönderir. Cumhuriyet Savc l polis ve jandarma marifeti ile iddet uygulayan ki inin karara uyup uymad n denetler. Karara uymuyor, örne in eve girmeye çal yor, telefonla tehdit ediyor vs. ise karakola ya da Savc l a giderek durum bildirildi inde yakalan r. Koruma karar na ayk r davrananlar hakk nda 6 aya kadar hapis cezas uygulan r

12 A LE KONUTU ERH NASIL ALINIR? Oturdu unuz ev ister kocan za ait olsun isterse kirac oldu unuz ev olsun, e inizin sizin izniniz olmadan bu evi satamaz veya kira akdini tek tara olarak feshedemez. Ev e inize ait ise Aile Mahkemesine yapaca n z Koruma ba vurunuzda bu evin aile konutu oldu unu belirtin ve tapu kayd na "Aile Konut erhi" konulmas n isteyiniz. Aile Hakimi talep üzerine bir tedbir karar verir. Bu i lemi do rudan tapuya ba vurarak da yapt rabilirsiniz. Bu tedbir ve daha sonra verilecek Aile Konutu karar ile evin sat lmas na engel olursunuz. Eviniz kiral k ise kira kontrat n n ev sahibi ile feshi, sizin r zan z olmadan mümkün de ildir. E iniz, ev sahibi ile bu yönde bir i lem yapm bile olsa geçerli de ildir, bu fesih sizin evden tahliye edilmenizi sa lamaz. koruma kararlar ve tan k beyanlar ile e inizin kusursunu ispatlayabilirsiniz. Bo anma davas nda Aile Hakimi sizin ve çocuklar n z için verilen tedbir nafakas n, bo anmadan sonra devam edecek ekilde yoksulluk nafakas na çevirebilir. Yine Aile Hakimi bo anma ile e inizin deste ini yitirece inizden maddi tazminata hükmedebilir. Ayr ca u rad n z iddetten duydu unuz elem ac ve zd rap için manevi tazminat takdir edilecektir. Avukat Cevriye Ayd n AVUKAT TUTMAK ST YORUM. ANCAK BUNU KAR ILAYACAK GEL R M YOK. NE YAPMALIYIM? Maddi durumunuzun iyi de ilse "Adli Yard m" dan yararlanabilirsiniz. Ya ad n z ehrin, BARO'suna ba vurarak ücretsiz avukat talebinde bulunabilirsiniz. Ba vuruya giderken mali durumunuza ait belgeleri (muhtarl ktan nüfus cüzdan fotokopisi, kametgah Belgesi ve Fakirlik ka d ) ile gidilirse zaman kayb önlenmi olur. Baronun sizin için görevlendirdi i avukata avukatl k ücreti ödemezsiniz. Sadece Koruma Karar için adli yard m talep ediyorsan z bunun yarg masraf da yoktur. Ancak, bo anma vb. konularda dava açmak istedi iniz takdirde yarg lama masraf n ba tan pe in ödemeniz gerekecektir. Daha sonra ödeme belgeleriyle bu masra ar n z da barodan geri alabilirsiniz. TEDB R NAFAKASI VE YOKSULLUK NAFAKASI... Bir çok kad n iddete u rasa bile bo anmak konusunda tereddüt ya ar. Bunun en önemli nedeni kendine ait bir gelirinin olmamas d r. Nas l geçinirim kayg s öne ç kmaktad r. Bu nedenle bo anmak istemese bile e inden ayr ya yorsa kendisi ve çocuklar için nafaka isteyebilir. Fiziksel, ekonomik, cinsel veya psikolojik iddete u ram bir kad n olarak bo anma davas n iddetli geçimsizlik, pek fena muamele nedeniyle açabilirsiniz. Koruma sürecinde ya ad klar n z, 20 21

13 MENOPOZ NED R? Halk aras nda kad nlar n adet döneminde gömü olduklar kanamalar n sona ermesi eklinde tan mlanan menopoz asl nda östrojen dedi imiz kad nl k hormonunun daha az salg lanmas yla gerçekle en t bbi bir durumdur. Östrojen hormonunun zaman içerisinde eskisinden daha az salg lanmas yla birlikte adetlerinde düzensizlik ba lar. Zamanla adet görme dönemi sona erer. Kimi kad nlarda menopoz döneminde adet kanamalar n n aral klar uzar kimi kad nlarda adet miktar daha çok artar kimi kad nlarda ise adet kanamas menopoz ba lang c nda tamamen kesilir. kaç n lmaz oldu u ve bu döneme y llar öncesinde haz rlanmak gerekti i. Menopozun en olumsuz etkileri kalp damarlar nda ve kemik kalsiyum içeri inde olmaktad r. Kemiklerimize kalsiyum depolanmas ya lar na kadar olmaktad r. Bu ya lardan sonra kemiklere kalsiyum depolamak mümkün de ildir ya na kadar kemiklerimize depolad m z kalsiyum yava yava kemiklerden harcanmaktad r. Bu kalsiyum kayb menopozla birlikte h zlanmaktad r. Bunun için 35 ya na kadar kalsiyum içerikli g dalarla beslenmek ve spor yaparak kemiklerimize stres vererek yiyeceklerimizle ald m z kalsiyumun kemiklere yerle mesini sa lamam z gerekir. MENOPOZ DÖNEM N RAHAT GEÇ RMEK Ç N NELER YAPILAB L R? MENOPOZ BEL RT LER NELERD R? beslenmeye dikkat edilmelidir. K sa vadeli belirtiler; Ate basmas,terleme,uykusuzluk Kolesterol yükselmesni önlemek için beyaz et tüketimi fazla olmal d r. Uzun vadeli belirtiler; Kemik erimesi, kalp hastal azalma, vagen mukozas nda incelme,cinsel istekte Kemik erimesine kar süt ve süt ürünleri tüketilmelidir. Kan ekerini yükselten karbonhidratlardan uzak durulmal d r. MENOPOZ SONRASI NEDEN HORMON TEDAV S? Y llard r menopoza giren kad nlara onlar n ya am kalitesini bozan ate basmas, uykusuzluk, terleme gibi belirtileri ortadan kald rmak için ayr ca kemik k r klar na yol açan kemik erimesini önledi i bilindi i iin uyguland hormon tedavisi. Fakat en önemlisi son iki üç sene öncesine kadar bu hormon tedavisinin koroner kalp hastal klar n önledi i dü ünüldü ünden hekimler taraf ndan çok s k uygulanmaktad r, çünkü menopozluk kad nlar n en önemli ya amsal hastal koroner kalp hastal d r. Bu nedenle de hekimlerin hormon tedavisine tü menopozdaki kad nlara önermesine neden olmu tur. Ama son dönemde yap lan çal malarda kalp sa l için hormon tedavisini faydal olmad hatta üpheli zararl olabilece i gösterilmi tir. Kalp hastal olan kad narda hormon tedavisinin kalp krizi ve ölüm riskini ortadan kald rmad n da göstermi tir. Bu yüzden de hormon tedavisi ki inin sa l k pro line bak larak ve de yararlar ve riskleri tart larak karar verilmelidir. Günümüzde en kabul gören yakla m tarz ise menopozun kad n ya am nda Yiyeceklerdeki tuz miktar azalt lmal d r. Tuz ile birlikte al nan sodyum klp damar hastal klar na ve idrarla kalsiyum kay plar na yol açarak kemik erimesine neden olur. Çay, kahve, kola, çikolata, kakao gibi kafein içeren yiyecek ve içecekleri tüketmekten kaç n lmal d r, böylece menopoz döneminde görülen uykusuzluk, s cak basmas ve kemik erimesi gibi durumlar n görünme olas l en aza indirilir. Sigara b rak lmal d r. Sigar b rak larak kalp damar hastal, kanser, inme ve birçok hastal k riskinin de büyük ölçüde azalaca unutulmamal d r. Günde 10 ve daha fazla siara içeb kad nlarda menopoz ya ortalama 1,5 y l erkene çekilmelidir. Y ll k mamogra, meme ultrasonu, kemik yo unlu ölçümü, smear (rahim a z sürüntüsü) testi, jinekolojik muayane, tam kan say m, lipid pro li ve karaci er enzimleri himal edilmemelidir. Kilo al m nda kaç n lmal d r. Çünkü menopozla birlikte günlük kalori ihtiyac m z da kalori azal r. Bu da eskisine göre daha az yemek yenmesi gerekti ini gösterir. Yürüyü yap lmal d r

14 MENOPOZ VE C NSELL K B R A LEN N TEMEL GEREKS N MLER NELERD R? Kad nlar n menopoza girme ya ortalama ya ndad r.bizim ülkemizdeki kad nlar n genellikle menopoza girme ya s n r 52dir. Menopozla birlikte cinselli e ilgi azalmas olaca dü ünülse de bu olay daha çok menopozdaki psikolojik faktörlerden kaynaklan r. Kad n menopozla birlikte vücut imaj n n kaybolaca n n ve kad nl k fonksiyonalr n n sona erece i kayg s n ta r. Bu ekilde cinsel çekicili inin kalmad dü ünen kad n cinselli e olan ilgisini de kaybeder. Gerçekte ise menopoz kad nl n sonu de ildir. Menopozda cinsellik daha özgürce gebelik riski de olmaks z n ya anabilir. Menopozla birlikte baz ziksel de i iklikler olabilir. Cinsel organda küçülme, vajinada kuruma, vajen duvar nda incelme ve buna ba l olarak da ili ki s ras nda a r ve kanama olabilir. Bu a r l cinsel ili ki kad n cinsel ili kiden so utabilir. Menopozda cinsel ya am yeniden canland rmak ve cinsel iste i artt rmak için: öncelikle altta yatan kronikle mi hastal klar varsa bunlar n kontrol alt na al nmas ve tedavi edilmesi psikolojik destek tedavisi vajende kuruluk çatlama gibi ikayetleri gidermek için krem, til veya a zdan ilaç tedavileri uygulanabilir. Cinsel iste i güçlendirici ilaçlar kulland r labilir. Hekim kontrolünde testesteron kullan labilir. Ebe Hatice Yayla Bir ailenin temel gereksinimlerini a a daki ba l klar alt nda toplayabiliriz. 1. Güven ortam Güven aile içinde kazand r lmas gereken bir durumdur. Bir ki inin kendini aile içinde güvende hissetmesi çok önemlidir. Çocuklara ev içinde ya na uygun tv programlar izletmek, iddet içerikli programlar izletmemek, onlardan söz etmek önemlidir. 2. De erli olma duygusu Aile içinde kurulan ileti im ve etkile im çocuklarda ben de erliyim ya da de ilim duygusu yarat r. Bu duygu aile içinde geli tirilmezse ki i bu duyguyu d ar da aramaya ba lar. Bu durumda ki i aile d nda ailenin onay vermedi i ancak çevrede önem gören uygun olmayan davran lar geli tirebilir. (suç i lemek, çete kurmak gibi) 3. Sorumluluk duygusu Anne babalar aile içindeki davran ve sözleri ile sorumluluk duygular n ifade ederler. Sorumluluk duygusunun aile içindeki tüm fertler taraf ndan payla lmas gerekir. Aile içindeki herkesin sorumluluk duygusu yine aile içinde geli meye ba lar. Çocuklara ya na uygun ekilde aile içinde sorumluluk vermek önemlidir. Anne babalar çocuklar na sorumluluk verirken destekleyici olmal d rlar. Sorumluluk verilen çocuklar n benlik sayg s daha kuvvetli geli ir. Çocu un her ihtiyac n n anne baba taraf ndan kar lanmas a r korumac anne baba tavr çocu a zarar vermektedir. 4. Yak nl k ve dayan ma duygusu Aile içinde dayan ma ve yak nl n oldu u ailelerde stres kar s nda ba edebilme kendini ve ailesini d ar ya kar koruyabilme geli mi tir. E er böyle bir ortam yoksa ki iler ya ad klar yo un stres nedeniyle çevreye güvenemezler ve iyi, yak n ili kiler kuramazlar. 5. Zorluklarla Mücadele Ederek Onlar n Üstesinden Gelmeyi Ö renme: Sorumluluk duygusunun geli imi ile ilgili anlat lanlar zorluklarla mücadele etme ile ilgilidir. Çocu un içinde bulundu u geli imsel dönem göz önüne al narak çocuk kendi sorunlar çözebilmesi kendisi emek harcamal d r. Bu ekilde çocuklar zor sorunlar ile mücadele edebilen, kendisine güvenli sorun çözme becerileri geli mi bireyler olarak yeti meleri mümkündür. Anne babalar çocuklar na kar la t klar her zorlukta a r yard m etti inde sürekli ba kalar na muhtaç, kendilerine güvensiz bireyler yeti ebilir. Böyle ki iler yetenek becerilerini ke fedemezler. Kaynakça Prof. Dr. Ate Karateke (Kad n hastal klar ve do um uzman ) 6. Mutluluk Ve Kendisini Gerçekle tirme Ortam : Mutlu bir aile ortam olmas gereken bir aile ortam d r. Tüm anlat lan gereksinimlerin kar lanmas 24 25

15 mutlu olmay getirir. Evde de erli oldu u duygusunu bilen birey mutlu olur ve yapt eylerden doyum al r, kendini gerçekle tirme olana bulur. 7.Sa l kl Manevi Ya am n Temellerini Olu turma Ortam : Kat din kurallar alt nda yeti tirilmi çocuk sürekli yarg lanaca, cezaland r laca korkusunu ya ar. Kendi ya ant ve deneyimlerini zenginle tirecek iç ve d dünyas n ara t r p ke fedece i yerine körü körüne itaati, kendi dü ünce ve duygular ndan utanmay ö renir. Sa l kl manevi ya am ailenin çocu una verebilece i en önemli süreçtir. Sa l kl bir manevi temeli olan insanlar kendisi ile bar k, insan ili kileri olumlu ve kuvvetli sayg l bireyler olarak yeti irler. A LE Ç LET MDE ENGELLER Aile içinde ki iler e leri ve çocuklar ile ileti im kurarken baz ileti im hatalar yapmaktad rlar ve bu hatalar genelde aile içinde gerginli e neden olabilmektedir. Genelde yap lan ileti im hatalar n n baz lar öyledir; 1. Emretme Yapman gerekir..., Yapmak zorundas n Uyarma, Tehdit Etme (Gözda Verme)...yapmazsan...olur, Ya yapars n, yoksa Ahlak Dersi verme...yapmal yd n, senin sorumlulu un,... öyle yapmak gerekir 4. Ö üt Verme Ben olsam..., Neden...yapm yorsun?, Bence..., Sana unu öneriyim Mant k Yoluyla nand rma, Tart ma te u nedenle hatal s n..., Evet ama..., Gerçek u ki Yarg lama, Ele tirme, Suçlama Olgunca dü ünmüyorsun..., Sen zaten tembelsin Övme, Görü üne Kat lma, Te his Koyma Hakl s n, o ö retmen berbat birine benziyor, Bence harika bir i yap yorsun Tahlil Etme, Te his, Tan Koyma Senin derdin nedir biliyor musun?, Herhalde çok yorgunsun 10. Güven Verme, Teskin, Teselli Etme Ald rma...bo ver, düzelir..., Hadi biraz ne elen... Asl nda sen öyle demek istemiyorsun 11. ncelemek, Ara t rmak, Soru turmak Neden?...Kim?...Sen ne yapt n?...nas l? Konu De i tirme, i Alaya Vurma, akac Davranma Daha güzel eylerden konu al m..., sen neden dünyay yönetmiyorsun? A LE Ç LET M N SA LIKLI KURULAB LMES Ç N YAPILMASI GEREKENLER Korkular n z, kayg lar n z, isteklerinizi yani duygular n z dile getirin. Bu ekilde davranmak aile içindeki ba n z güçlendirecektir. Duygular n z dü üncelerinizi dile getirirken kar taraftaki ki iyi de il davran lar ele tirin ve suçlay c bir dil kullanmay n. Kar taraf n dü ünceleri hakk nda yorum yapmay n z. Yorum yapmak aran zda z tl k do mas na neden olabilir. Aile içinde di er bireylerin kayg ve dü ünceleri hakk nda soru sorarak onlar n kendi dü üncelerini açmas n sa layabilirsiniz. Aile bireyleri hakk nda yap lan küçük dü ürücü yorumlar aile içindeki huzur aç s ndan tehlikelidir. Bazen kullan lan sözcüklerin gizli anlamlar ailenizin zarar görmesine neden olabilir. Öncelikle dinlemeyi ö renin, do ru, yararl ve mant kl olup olmad n anlamak için önce dinlemeniz gerekmektedir. E er kar taraf n hatas n bulmak için dinliyorsan z aran zdaki ili ki bir çeki meye döner. Dinlerken hem kendi sesinize hem di er bireylerin sesine kulak verin. Biriniz için önemli olan bir konunun di eri içinde önemli olabilmesi için çift tara dinleme önemlidir. Birbirinize zaman ay r n özellikle çocuklar n za zaman ay r n. Çocukla geçirilen zaman bo a geçirilmi bir zaman de ildir.çocu a zaman ay rmak onunla oynamak, onunla ortak faaliyet yapmakt r. Çocu unuzla geçirece iniz zamanlarda tüm dikkatinizi ona yo unla t r n. Aile bireyleri ba ka ki ilerle kar la t rmak aile içindeki ili kiyi tehlikeye sokar. 8. Ad Takma, Gülünç Duruma Dü ürme Koca bebek..., Hadi bakal m süpermen, Geri zekal, Hadi sende sulu göz Psikolog Elif can 26 27

16 ENGELL ÇOCU U OLAN A LELER Ç N SORUN A MA YÖNTEMLER Her çocu un do umu ailede birçok yenili e ve de i ikli e yol açmaktad r. Ailenin geli imsel a amalar, çocu un geli imsel a amalar yla paralel olarak dü ünülmektedir. Ancak engelli bir çocu un do umu, geli imleri ailelerde de çok çe itli de i ikliklerin nedeni olmaktad r. Anne babalar n, karde lerin ki ilik özellikleri, birbirlerinden, hayattan, mesleklerinden, yak n çevrelerinden ve toplumdan beklentileri de farkl la maktad r. Aileler farkl özellikleri olan çocuklar oldu unu ilk ö rendiklerinde ya ad klar duygular çok karma k duygulard r. Ailelere çocuklar n n durumuna ili kin ilk bilgilerin nas l verildi i, ailenin uyum sürecini belirleyen en önemli nedenlerden biri olarak gösterilmektedir. Ancak ne kadar güç olursa olsun, birçok aile yeni durum ve yeni problemlerle ba etmenin yollar n bulmaktad r. Bir engelin haberini almak aileyi, özellikle de anne-baba ve karde leri, çocu a dair hayalleri ve beklentileri ile yüzle mek için zorlamaktad r. Büyük olas l kla, bu hayaller engelin gerçekli iyle yer de i tirmektedir. Böyle bir engelin varl n ö renmek, her bir aile üyesinin hayat n kal c olarak de i tirmektedir. Aile üyelerinin kendi hayallerini gözden geçirmeyi ve engelli çocu u sisteme kabul etmeyi ö rendi i uyum süreci aileden aileye farkl l k göstermektedir. Baz ailelerde bu süreç uzun ve güçtür, baz lar içinse daha kolay gibi görünmektedir. Anne-babalar n pek ço u çocuklar n n engelli olduklar n ö rendiklerinde derin bir üzüntü ya amaktad rlar. Ailedeki di er çocuklar ebeveynin hislerini anlayamasalar da üzüntüyü payla makta ve bazen ters biçimde etkilenebilmektedirler. Ac n n büyük olmas na ra men pek çok aile kendini birbirine kenetlenmi hissetmektedir. Bu kriz sonucu y k lan veya tamamen da lan aile say s azd r. Ailedeki di er normal çocuklar n varl anne-babalar n büyük ço unlu u için önemli bir rahatl kt r. Ancak özel bir bak mla büyütülmesi gereken bir bebe e sahip olan ebeveyn için di er çocuklar ihmal etme olas l ek bir üzüntü kayna d r. Farkl geli en bir çocu u yeti tirmek çok zorlu bir i tir. Bütün aileler ya amlar nda yeni bir bebe in do umu, okula ba lama, evden birinin ya am nda meydana gelen bir de i iklik gibi stres yaratan kritik geçi dönemleriyle kar la maktad r. Engelli bir çocu u olan bir aile içinse, bu gibi dönemlerde ya anan stres daha iddetli olabilir. Bu stres yaratan kritik geçi dönemlerini u ekilde belirtilmi tir: ebeveyn ilk kez çocu unun engelli oldu unu ö rendi i zaman; engelli çocuk e itim hizmetlerinden yararlanabilir duruma gelip akademik beklentilerle kar la t nda; çocuk, okulu bitirip yeti kinlerin 'ki isel karma alar ' ve hayal k r kl klar ile kar la t nda ve ebeveyn ya lan p da ve engelli ki inin sorumlulu unu ve bak m n üstlenemez duruma geldi inde. Farkl geli en çocu a sahip olan aileler bir dizi a amalardan geçerler. Bu a amalar ana hatlar yla u ekildedir; 1. ok: Çocu unun engelli oldu unu ö renen birçok aile, ilk tepki olarak ok ve inanamama duygular ya ad n belirtmektedir. Bu dönemde anne baba tepkilerinde hissizlik, soyutlanma duygular ve a lama davran lar yayg n olarak görülür. Genelde aileler çocuklar n n engelli oldu u haberine tamamen haz rl ks z olarak yakaland klar n belirtmektedirler. 2. nkâr: Baz aileler çocu un engelli olu unun yaratt y k c duygulardan korunmak amac yla engeli reddedebilirler veya uzman n asl nda çocuklar nda herhangi bir problem olmad n söylemesini bekleyebilirler. 3. Üzüntü ve Çöküntü: Birçok aile engelli bir çocu a sahip olmaktan dolay hayal k r kl ya amakta ve gerçekçi olarak çocu un gelece i hakk nda kayg lanmaktad r. Üzüntü gerekli ve yararl bir tepki olup, ya anmas engellenmemelidir. Bu süreç, mükemmel çocuk ile ilgili fantezi ve dü üncelerin, yeni kar la lan gerçeklikle yer de i tirdi i ve hayal k r kl duygular n n fark na var ld bir geçi dönemidir. Üzüntü ve çöküntü duygular n n kesin bir biti zaman yoktur. Baz aileler ömür boyunca bu duygular ta yabilirler. 4. Karars zl k: Engelli bir çocuk, aileler taraf ndan çocu a kar hissedilen sevgi ve öfke duygular n yo unla t rabilir. Olumsuz duygulara genelde suçluluk duygusu e lik eder. Buna ba l olarak baz ailelerde hayat n çocu a adama, baz lar nda da çocu u reddederek, hiçbir ihtiyac yla ilgilenmeme davran lar görülebilir. Çocu a kar geli tirilen bu davran biçimleri aile içinde uyumun bozulmas na yol açabilir. 5. Suçluluk: Bu duygu belki de ailelerin üstesinden gelmesi gereken en güç duygudur. Aileler bir ekilde çocuklar n n engelli olmas na neden olduklar n veya geçmi te yapt klar hatalar yüzünden cezaland r ld klar n dü ünebilirler. Suçluluk ve pi manl k duygular Ke ke. ile ba layan dü ünce biçimlerini do urur. 6. Öfke: Oldukça s k gözlenen bir duygudur. Neden ben? sorusuyla ortaya konur. Neden herkesin sa l kl normal çocuklar olurken benim çocu um engelli? Bunu hak edecek ne yapt m? Genellikle yan tlanmas mümkün olmayan bu sorular aileyi uzun süre me gul ederek, uyum sa lamalar n ve yap c sürece geçmelerini engelleyebilir. Utanç: Birçok aile çocuklar yla gurur duyar. Bununla birlikte engelli bir çocu un ailesi toplum taraf ndan çocu un reddedilmesi, ac nmas, alay edilmesi gibi durumlarla ba a ç kmay ö renmek zorundad r. Ailenin çocu a duydu u sevgi bu tür tepkilerden etkilenmeyi ancak bir ölçüde engelleyebilir. Bu nedenle baz anne ve babalar, kendilerini veya engelli çocuklar n sosyal çevreden soyutlama çabas na girebilir. Örne in; engelli bebe in evden d ar ç kar lmamas, misa r geldi inde engelli çocu un odas ndan d ar ç kart lmamas ya da d ar ç karken i itme cihaz gibi yard mc protezlerin kullan lmamas ailelerde gözlenebilen davran lard r. 7. Pazarl k: Pazarl k uyum sa lama sürecinde görülen son basamaklardan birisidir. Bu süreçte 28 29

17 aile tedavi, doktor, e itim gibi ba vurulan yerlerde bu durumun i e yaray p yaramayaca konusunda bir garanti aramakta amaçlar na ula ma durumunda yapacaklar n belirlemekte, dileklerinin gerçekle mesi umudunu koruyarak planlar yapmaktad r. 8. Yeniden Düzenleme: Yap lan ara t rmalar uyum sa laman n yava geli en bir süreç oldu unu göstermektedir. Her ailede süresi de i iklik göstermektedir. Bu süreç içinde kayg ve di er yo un duygusal tepkiler azal r. Aileler içinde bulunduklar durumda kendilerini daha rahat hissetmeye ba larlar ve çocuklar yla daha tatmin edici bir ili ki geli tirmeye ba larlar. Bu süreç içinde çocu un problemiyle ba a ç kabilmek için stratejiler geli tirilmeye ba lan r. Olumlu ve uzun vadeli bir kabullenme için e lerin birbirlerine destek olmas da gereklidir. Bununla birlikte bu destek bütün ailelerde görülmeyebilir. Engelli bir çocuk e leri birbirine yakla t rd gibi, aile içi sorunlar n ya and durumlarda e lerin birbirinden kopmas na da neden olabilir. 9. Kabullenme ve Uyum: Kabullenme aktif ve devaml bir süreç olup, problemi tan ma, anlama ve çözmek için bilinçli çaba göstermeyi gerektirmektedir. Bununla birlikte daha önce ya anan olumsuz duygular bazen tamamen çözülemez. Bu duygular zaman zaman yeniden ortaya ç kabilir. Aileler sorunlar çözümledikçe kendileri ve di erleri hakk nda yeni eyler ö renmeye devam ederler. ENGELL LER N YASAL HAKLARI: 1-Al nan raporla özel e itim almas gerekti i belirtilen engelli çocuk için (engel oran en az %20 olmal ) Rehberlik Ara t rma Merkezlerinin de erlendirmesi sonucu Özel E itim imkanlar ndan yararlan r. Bu durumda devlet çocu un gitti i kuruma ödeme yapar. 2-Engelli sa l k rapor al m Sa l k Bakanl na ba l Devlet Hastanelerinde ücretsizdir. Mart 2013 Sa l k Uygulama Tebli i ile di er hastanelerde al nan engelli sa l k raporlar e er ilk kez al n yorsa ücretsiz ancak yenilenen raporlar ücretli hale getirildi. Rapor esnas nda yap lan her türlü i lem, test vb. ücretlidir. 3-Su indirimi. Oran %50'dir.Ya s n r olmamas gerekirken Ankara'da 18 ya n dolduranlar bu indirimden yararlan r. Di er illerde de farkl oranlarda ve artlarda indirim yap lmaktad r. Bu indirimi en az %50 oran nda yapmayan belediyelere cezai yapt r m vard r. 4-Çal an engellilere gelir vergisi indirimi. E er engelli ki i bak ma muhtaç ise bu gelir vergisi indiriminden çal an anne ya da babas yararlan r. öyle ki: - Çal ma gücünün asgari; %80 ini kaybetti i Hastane Sa l k Kurulunca tespit edilenler birinci derece engelli,- -% 60 n kaybetti i tespit edilenler ikinci derece engelli ve -% 40 n kaybetti i tespit edilenler üçüncü derece engelli say lacak Ayn ekilde gelir vergisi indirimi serbest meslek mensuplar na da uygulanmaktad r. 5- Digitürk, TT net, uydunet ve süperonl ne % 50 indirimli. Bu hakk kendi evinizde kullanm yorsan z istedi iniz bir ki inin bunu kullanmas n sa layabilirsiniz. Türk Telekom da sosyal tarifeden yararlan r. Türkcell, Avea ve Vodafone gibi GSM operatörlerinde engellilere özel tarifeler mevcuttur. ehirleraras otobüslerde %30 indirim. THY da %20 indirim. Belediyelerde %40 ve üzeri engellilere ehir içi otobüs, banliyo, vapur seferleri ücretsizdir. Engel raporunda ''a r engelli ''ibaresi olanlara kendisi ve yan nda bir refakatç s da ücretsizidir. Devlet Tiyatrolar nda ücretsiz izleme imkan. Müze ve ören yerlerinde ücretsiz gezi. Tüm hastanelerde muayene önceli i vard r. TCDD %40 ve üzeri engellilere %50 indirim imkan veriyor. A r engelliler için bir refakatçisi de %50 indirimden yararlan r. 6-Engelli çal ana engel oran na göre erken emeklilik hakk vard r. 6-Ev sahibi olanlar için (tek ev için)vergi mua yeti. Türkiye s n rlar içinde 200 metrekareyi geçmeyen tek ev için. 7-% 90 ve üzeri engelliler için ÖTV ve MTV mua yetli yeni araç alma haklar vard r. Kendisi H s n f ehliyet sahibi olup ''özel donan ml araç kullanabilir '' ibareli sa l k kurul karar alanlar da engel oran na bak lmaks z n (sa el,sa ayak engeli bulunanlar ) ve i itme engeli mevcut olanlar kendisine ait ÖTV ve MTV mua yetli araç alabilirler. 8-2 ya n doldurmu çocuklar n z hala bez kullan yor ise ''mesane ve rectum kontrolü yoktur' 'ibareli raporla ayl k 120 adet hasta alt bezi ödene i al r ya üstünde olan, ba kas n n yard m olmaks z n hayat n devam ettiremeyecek ekilde engelli olduklar n sa l k kurulu raporu ile kan tlayan, herhangi bir geliri bulunmayan ki ilerden, Sosyal Yard mla ma ve Dayan ma Vak ar nca muhtaç olduklar na karar verilenlere, muhtaçl k hali devam etti i sürece ayl k ba lanacak. 18 ya n tamamlam engellilerden, talep etmesine ra men, Türkiye Kurumu taraf ndan i e yerle tirilememi olanlar için de ayl k ba lanacakt r. Nafaka ba lanm ya da ba lanacak olan ki iler, bu düzenlemenin kapsam d nda tutulur. 10-Üniversitede okuyan engelli ö renciler ilk y llar nda Kredi ve Yurtlar Kurumuna ba vurmal d r. Baz vak f üniversitelerinde engelli ö rencilere indirim uygulanmaktad r. Aç k Ö retim Fakültesinde ise hiç bir ücret ödenmemektedir. 11-A r engelli olup yasaya göre uygun artlar ta yan engelli çocuk annelerine ''evde bak m ücreti'' ödenir

18 12-Kamu kurulu lar nda çal an engelli çocu u olan memur anne ve babalara nöbet ve mesai mua yeti vard r. Engelli çocu u olan annelere erken emeklilik hakk vard r. Engelli memura kendi iste i d nda nöbet ve fazla mesai hizmeti yapt r lamaz. Valilik aç klamas olmas art yla engelli çal anlara (a r s cak ve karl havalarda ) günlük izin verilebilir. Engelli çal anlar 3 Aral k Dünya Engelliler Gününde ve May s ay ndaki Engelliler Haftas n n ilk gününde idari izinli say l rlar. 13-Bak m Gereksinimi Olan Yak n Bulunan Memurlar n Tayininde Kolayl k Sa lanmaktad r. öyle ki: 5378 say l Engelliler Kanunu 21'inci maddesiyle 657 say l Kanuna a a daki ek madde eklenmi tir: EK MADDE 39.- Devlet memurlar n n, hayat n ba kas n n yard m veya bak m olmadan devam ettiremeyecek derecede engelli oldu u sa l k kurulu raporu ile tespit edilen e i, çocuklar ile karde lerinin, memuriyet mahalli d nda resmî veya özel e itim ve ö retim kurulu lar nda e itim ve ö retim yapacaklar n n özel e itim de erlendirme kurulu taraf ndan belgelendirilmesi hâlinde, ilgilinin talebi üzerine e itim ve ö retim kurulu lar n n bulundu u il veya ilçe s n rlar dahilinde kurumunda bulunan durumuna uygun bo bir kadroya atamas yap l r. 14-En az 1 y ll k vergi mükelle i i bulunan %40 ve üzerinde sa l k kurulu raporu olan her engelli birey milli piyango genel müdürlü ü taraf ndan verilen say sal loto bayiliklerini alabilir. Not: Tüm bu haklardan yararlanmak için ''engelli kimlik kart ''beyan gerekir. Engelli kimlik kart ç karabilmek için öncelikle sa l k bakanl na ba l bir hastaneden sa l k kurulu raporu almak gereklidir. Daha sonra bu raporla Aile ve Sosyal Politikalar l Müdürlü üne (Eski ismi Sosyal Hizmetler) müracaat gereklidir. Engelli raporu, nüfus cüzdan ve 2 adet resim ile müracaat edilmesi gerekir. Psikolog Ertan Görgü STRESS VE BA ETME YÖNTEM OLARAK GEV EME EGZERS ZLER Stresin, zihinsel ve ziksel kaynaklar m z tüketen olumsuz bir yan oldu u gibi, kendimizi ke fetmemize, potansiyelimizi kullanmam za ve geli memize de yard m olabilir. Duygu aç s ndan ha f bir genel uyar lm l k düzeyinin olmas n n yap lacak i e ilgi uyand rma etkisi vard r. Dolay s yla bir miktar stres normal i levlerimiz için de gereklidir. Ancak yo un ve uzayan stresin zyolojik ve psikolojik aç dan olumsuz etkileri görülebilir. STRES N YOL AÇTI I SORUNLAR NELERD R? 1. Fizyolojik Sorunlar: Kalp at lar n n artmas, çarp nt, ate basmas, ba dönmesi, nefes darl, bo azda yutkunma güçlü ü, titreme, ba a r s, mide ve kaslarda gerginlik, haz ms zl k,yorgunluk. 2. Zihinsel ve Duygusal Sorunlar: Stres ve gerilim fazla enerji tüketmeye neden oldu u için bir süre sonra birey kendisini zay f, güçsüz, her an kötü bir ey olacakm duygusunu ya ayan nedeni belirsiz yo un bir endi e duyan, uykusuzluk çeken, sinirli, çabuk heyecanlanan bir ki i durumuna gelebilir. Dikkatini toplamakta güçlük çekebilir, haf za sorunlar ya ayabilir, ö rendi i konular unuttu u endi esine kap labilir. Kolayl kla yapabilece i i leri yap lamaz, güç engellere dönü türerek i leri geciktirme ya da engelleme e ilimine girebilir. 3. Davran sal Sorunlar: çe kapanma, bir maddeye (sigara, alkol v.b.) a r dü künlük, sakarl k, gev emede güçlükler görülebilir. Yo un stres bireyin i verimini de olumsuz etkilemektedir. STRESLE BA A ÇIKMA YOLLARI STRESLE BA A ÇIKMADA ETK L OLMAYAN YOLLAR Stresle ba a ç kmada insanlar n s kl kla kulland yanl yöntemler vard r. Bunlar stresi geçici olarak engellemekle birlikte, uzun vadede daha çok strese neden olurlar. Bunlardan baz lar unlard r: 32 33

19 *Madde Ba ml l : Sigara ya da alkol s kl kla kullan lan bir gev eme arac d r. Birey stres veren durumla kar la t nda otomatik olarak bu maddelere yönelebilir. Oysa alkol ve sigaran n sa l a olan zararlar, stresin ilk anda verdi i zarar n çok üzerindedir. Uzun vadede zyolojik ve psikolojik ba ml l a yol açt için ba l ba na bir stres faktörü olmaktad r *A r Yemek Yeme: Ba lang çta rahatlat c olmakla birlikte, bu tür bir davran kendi ba na ya da al nan kilolar nedeniyle ek bir stres kayna haline gelebilmektedir. *Kontrolsüz Al veri : Kendisine de er vermek, yenilik yapabilmek amac yla ba lanan al veri, kontrol edilemez boyuta gelirse, borçlanma nedeniyle birey bir süre sonra istek ve ihtiyaçlar n ertelemek durumuna gelerek daha yo un stres ya ayabilir. * çe Kapanma: Baz bireyler strese tepki olarak, geri çekilip, içe kapanabilir. Pasi e erek sorunlar yla yüzle mekten kaç nabilir. Sorunlar n tümüyle yok sayarak, olaylar n d na ç kabilir. Ba lang çta stres yarat c olaydan uzak kalsa bile sorun çözümlenmemi olur. * A r Tepki Gösterme: Küçük hayal k r kl klar ndan ya da de i ikliklerden olumsuz etkilenme a r tepki vermeyle ortaya ç kabilir. Ba kalar na yönelik öfke nöbetleri, k r c olma, kayg lanma v.b. bunlardan baz lar d r. Bu davran n al kanl k haline gelmesi bireyi yaln zla t raca ndan strese daha yatk n hale gelebilir. * Biriktirme: Birey, stres kar s nda hiç tepki göstermeyip, ya anan s k nt y içine atabilir. Bu birikimler dayan lamayacak duruma geldi inde hiç tepki vermeyece i olaylara kar çok iddetli tepki verebilir. Birikim kapasiteyi zorlad ndan, birey daha stresli hale gelebilir. STRESLE BA A ÇIKMADA ETK L OLAN YOLLAR Zaman iyi yöneterek, problem çözme teknikleri kullanarak, a r genellemelerden kaç narak, ki iler aras ili kiler ve sosyal etkinlikler geli tirilerek, ziksel aktivitelerde bulunarak, dengeli beslenerek, gev eme egzersizleri ö renip uygulayarak, zihinde canland rma yaparak stresle daha kolay ba a ç kabiliriz. * Zaman Yönetimi: Ba lang çta hepimizin e it olarak sahip oldu u tek kaynak olan zaman, zaman yönetimi konusunda kararl l k sergileyen ki iler ba ar l bir biçimde yönetebilirler. Zaman yönetebilmek için ki inin kapasitesine ve ki ilik özelliklerine uygun gerçekçi bir program yapabilmek gerekir. Programlar içerik olarak sadece yap lmas zorunlu olan i leri kapsayacak olursa büyük olas l kla program i lemeyecektir. Etkili bir program yapabilmek için zorunluluklar n yan nda, düzenli uyku, molalar, e lenme, dinlenme, sosyal etkinlikler ve olas de i iklikler kar s nda alternatif olabilecek etkinlikler de programda yer almal d r. Ya mur nedeniyle planlanan yürüyü yap lamayacaksa odada egzersiz yapabilmek gibi * Problem Çözme Teknikleri Kullanma: En çok kontrol edilebilecek sorunlar üzerinde kullan l r. öyle bir yol izlenebilir: 1.Stres yaratan durum neden olu tu? 2.Durumu sadece o ki i mi sorun görüyor? 3.Bireyin kendi katk s var m? 4.Katk s olabilecek ba ka eyler ya da ki iler var m? 5.Çözüm için olabildi ince çok seçenekler var m? Bu sorulara cevap arayan birey stres yaratan durumdan uzakla arak çözüm için ad m atm olacakt r * A r Genellemelerden Kaç nma: Tek bir olaydan hareketle, bütüne yönelik olumsuz dü ünceler geli tirilmemelidir. S nav m kötü geçti, ben bu sene s n f geçemeyece im gibi. Oysa bu s nav m kötü geçti ama di er s navlara daha iyi haz rlanabilirim tarz dü ünce daha yap c d r. Ki inin kendi kendine yapt bu tarz olumsuz genellemeler, zaman geçtikçe otomatikle ir ve olumlu bir içerikle kolayl kla yer de i tirmez. * Ki iler Aras li kileri Geli tirme: Stresli durumlar insanlarla ili kilerden kaynaklanabiliyor olsa da, bu ki ilerle tart abilmek, çözüm için bir anahtar olabilir. Tart malar s ras nda sen dilini kullanmadan ben li cümlelerle sorumlulu u üzerine almak ileti imi ve ili kiyi güçlendirebilir. Sen beni anlamak istemiyorsun yerine kendimi yeterince anlatamad m dü ünüyorum daha yap c olacakt r. * Sosyal Etkinlikleri Geli tirme: Rutinler d nda farkl bir etkinli i denemek, yeni bir eyler ö renmeye çal mak, zihni dinlendirmeye yard mc olabilir. Farkl bir ö ün, farkl bir saç kesimi, eski bir arkada aramak, konsere, sinemaya, tiyatroya gitmek, dergi ya da roman okumak gibi etkinlikler rutinlerin olu turdu u stresten uzakla mak için yararl olabilir. * Fiziksel Aktivite: Do ru egzersiz birçok amaca birden hizmet edebilir. Bireyin becerilerini, kas gücünü art rabilir, kilo vermeye ve almamaya yard mc olabilir, kalbin beden dokular na kolayl kla oksijen almas n kolayla t rarak bedenin genel zyolojik ko ullar n iyile tirebilir. Egzersiz, bedenin stresle olu an hormonlardan ar nmas na yard mc olur dolay s yla stres kar s nda ani tepki vermeyi engelleyebilir. * Dengeli Beslenme: Çay, kahve, çikolata, kakao, kolal içecekler kendiliklerinden strese yol açan besinlerdendir. Bu besinler, stres tepkisini ba latan kimyasal maddelere içerirler. Uyan kl k ve hareketlili i art r rlar. Dolay s yla bu besinlerin yerine hlamur, adaçay gibi bitki çaylar, meyve tüketilebilir. Beslenme al kanl klar n düzenleyerek, enerji düzeyi, strese kar gösterilen tepkiler ve genel sa l k üzerinde bireyin kontrolü art r labilir

20 * Zihinde Canland rma: Bireyin kendisini rahatlatan bir durumu ya da ortam hayal etmesi stresin yaratt olumsuz duygu ve dü üncelerden uzakla mas na, stresle ba a ç kmada alternatif yollar bulmas na yard mc olabilir. * Gev eme Egzersizleri: Gev eme egzersizlerini ö reten CD ya da kasetler edinerek ya da bir uzmandan yard m alarak ö renilebilir. Bireyin kaslar nda olu abilecek gerginli i, gerginlik olu madan fark edip kendi kendine gev etebilmesidir. Gev eme egzersizini uygulayan birey, gergin ortamlar öncesi uygulamay yaparak ya da gün içerisinde gev eme molalar vererek bedeni üzerinde kontrolü sa layabilir. dinlenme sa lar. Ancak ki inin konsantrasyonu ve bu teknikten fayda görece ine inanmas çok önemlidir. Maksimum fayday sa layabilmek içinse gev eme ezersizlerinin düzenli ve sistematik bir biçimde uygulanmas gerekir. Gev eme program yetkin bir uzmanca ö retilir ve evde düzenli uygulamalarla tekrar n gerektirir. Sistematik ve düzenli uygulamalar ile bedenin yeni bir i leyi kazanmas sa lan r. Egzersizin uygulanmas için en uygun ortam, sakin bir ortamd r. Egzersiz böyle bir ortamda rahat bir koltu a oturularak veya s rtüstü yat larak yap l r. Gev eme Egzersizi Gerçek gev eme, de i ik ortamlarda ve durumlarda da kendimizi rahat hissetmemizi sa lar. Çe itli durumlarda baz kas gruplar n n gergin olmas gerekir ancak bunlar n d nda baz gereksiz kaslar n da gergin olmas rahats zl k hissettirir. Gev eme egzersizleri ö renildikten sonra, gereksiz yere gergin olan kaslar gev etilerek rahats zl k duygusu azalt l r. STRES N VÜCUDUMUZA ETK LER Ya anan stres sonucu beden kimyas nda olu an de i iklikler ve bedende baz kimyasal maddelerin salg lanmas yla ortaya ç kan bu durum bedendeki; Psikolog Bar Tok Sürekli kas lma ve gev eyememe, Derin uyku uyuyamama, Uyduktan sonra bile yorgun olarak uyanma, Geceleri di g c rdatma, S rt, çene, bel ve di er kas gruplar nda a r lara sebep olur. Sa l kl bir beden için bu enerji ve kimyasal at klar d ar ç karabilmek için kendi kendimize yapabilece imiz Gev eme Egzersizleri kullanabiliriz. Stres s ras nda olu an gerginlik ve huzursuzluk yerini gev emeye ve rahatlamaya b rak r. Bedensel gev eme sonunda insan n nefes al p veri i düzenli, elleri ve ayaklar s cak ve a r, kalp at lar sakin ve kaslar rahatlam duruma gelir. Bedensel gev eme tekniklerinden biri progressif (a amal, ilerleyen) gev emedir. Gev eme Tekni i Progressif gev eme tekni i Jacobson taraf ndan 1920'lerde geli tirilmeye ba lanm, yayg n olarak ara t rma ve incelemeye tabi tutulmu ve bu tekni in kas gerginli ini azaltmak konusundaki ba ar s ve yarar kan tlanm t r. Progressif gev eme tekni i, tüm vücuttaki büyük kas gruplar n n bilinçli bir ekilde kas lmas ve gev etilmesini kapsar. Bu teknik, bedensel fark ndal yani hangi kaslar n hangi bölgelerde olduklar n ve stres durumlar nda nas l bir duruma geldiklerinin fark na varmam z sa lar. lk uygulamalarda basit, saçma hatta gülünç denilebilecek bedensel hareketlerden olu an progressif gev eme, stres ile ba a ç kmada uygulanmas en kolay olan ve en temel yoldur. Bu teknik ile yap lan birçok ara t rmada, kas gerginli inin en dü ük düzeyine indirilebildi i ortaya konmu tur. Bu ziki gev eme ki iye derin bir 36 37

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi,

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi, 27 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28246 Bingöl Üniversitesinden: YÖNETMELİK BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK ARAŞTIRMA VE REHBERLİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

GEÇİCİ KORUMA SAĞLANAN YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI Çalışma Genel Müdürlüğü

GEÇİCİ KORUMA SAĞLANAN YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI Çalışma Genel Müdürlüğü GEÇİCİ KORUMA SAĞLANAN YABANCILARIN ÇALIŞMA İZİNLERİ ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI Çalışma Genel Müdürlüğü ANKARA 2016 ÇALIŞMA İZİNLERİNE DAİR YÖNETMELİK 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri

Detaylı

Otizm lilerin eğitim hakkı var mıdır? Nedir ve nasıl olmalıdır?

Otizm lilerin eğitim hakkı var mıdır? Nedir ve nasıl olmalıdır? Nisan, 01.04.2013 OTĠZM, EĞĠTĠM HAKKI VE UYGULAMALARI Nisan ayı otizm farkındalık ayı olarak belirlenmiştir. Gün, ay ve yıl olarak belli amaçlara hasredilen tema lar, toplumda dikkat çekmek, konunun önemini

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ

ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ ÇANKAYA BELEDİYESİ EVDE BAKIM HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu yönergenin amacı; Çankaya Belediye sınırları içinde yaşayan, yaş sınırı

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIM İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIM İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI SOSYAL YARDIM İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu yönetmeliğin

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:19 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:22

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:19 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:22 Çocuğumun Sık Sık Başı Ağrıyor Ne Yapabilirim? Başağrısı toplumun büyük kesiminde görülebilen ve insanların büyük çoğunluğunun hayatlarının değişik dönemlerinde karşılaştığı ve çare aradığı bir problemdir.

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1. (1) Bu yönergenin amacı, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesinin önlisans, lisans ve lisansüstü

Detaylı

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ

ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARI İÇİN STRES YÖNETİMİ ACİL ÇALIŞANLARININ KARŞILAŞABİLECEĞİ STRES KAYNAKLARI Olaya bağlı stres kaynakları Mesleki stres kaynakları Çevresel stres kaynakları OLAYA BAĞLI STRES KAYNAKLARI-1

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ

SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ SAVUNUCULUK, E M VE H ZMETLERE ULA TIRMA YOLU LE ANNE SA LI ININ LE LMES PROJES (Bu proje, T.C. Sa k Bakanl Türkiye Üreme Sa Program kapsam nda Avrupa Birli i taraf ndan finanse edilmi tir. Bu yay n içeri

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

TUġBA BELEDĠYESĠ KADIN VE AĠLE HĠZMETLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĠĞĠ

TUġBA BELEDĠYESĠ KADIN VE AĠLE HĠZMETLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĠĞĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç TUġBA BELEDĠYESĠ KADIN VE AĠLE HĠZMETLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĠĞĠ Madde 1 :Bu yönetmeliğin amacı, Kadın ve Aile hizmetin tür ve niteliğini, işleyişini, işleyişine ilişkin

Detaylı

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri

Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Yaşam Dönemleri ve Gelişim Görevleri Havighurst'un çeşitli yaşam dönemleri için belirlediği gelişim görevleri Gelişim psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir? Devlet katkısından kimler faydalanabilir?

DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir? Devlet katkısından kimler faydalanabilir? DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Katılımcı tarafından ödenen katkı paylarının %25 i oranında devlet tarafından katılımcının emeklilik hesabına ödenen tutardır. Devlet katkısı başlangıç tarihi

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler Endüstri Mühendisliğine Giriş Jane M. Fraser Bölüm 2 Sık sık duyacağınız büyük fikirler Bu kitabı okurken, büyük olasılıkla öğreneceğiniz şeylere hayret edecek ve varolan bilgileriniz ve belirli yeni becerilerle

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir.

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir. İZMİR ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve Kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönerge; İzmir Üniversitesi nin Fakülteleri, Meslek Yüksekokulu ve bölümlerinde ÖSYM ve Üniversite tarafından

Detaylı

CMK 135 inci maddesindeki amir hükme rağmen, Mahkemenizce, sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespitine karar verildiği görülmüştür.

CMK 135 inci maddesindeki amir hükme rağmen, Mahkemenizce, sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespitine karar verildiği görülmüştür. Mahkememizin yukarıda esas sayısı yazılı dava dosyasının yapılan yargılaması sırasında 06.05.2014 günlü oturum ara kararı uyarınca Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı ndan sanık... kullandığı... nolu,

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ MART 2016 MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ BİRİNCİ

Detaylı

MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, iş arayanlar ile işverenlere Kurum tarafından sunulan hizmetlere ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, iş arayanlar ile işverenlere Kurum tarafından sunulan hizmetlere ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Not: Yönetmeliğin 2nci maddesinde yer alan 22/05/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 30 ibaresi, 21nci maddesinin 1nci fıkrasının ve 22nci maddesinde yer alan 25412 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar.

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar. 18 Haziran 2013 Tarihli Resmi Gazete Sayı: 28681 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1)

Detaylı

Türkiye de Uluslararası Koruma Arayan Kişiler için İŞGÜCÜ PİYASASINA ERİŞİM

Türkiye de Uluslararası Koruma Arayan Kişiler için İŞGÜCÜ PİYASASINA ERİŞİM Türkiye de Uluslararası Koruma Arayan Kişiler için İŞGÜCÜ PİYASASINA ERİŞİM SORULAR & YANITLAR MÜLTECİLER İÇİN ÜCRETSİZ HUKUKİ DESTEK Şubat 2016 Güncellemesi Türkiye de uluslararası korumaya başvurdum.

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

T.C. NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YAZILIM KULÜBÜ TÜZÜĞÜ. BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş Gerekçesi, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YAZILIM KULÜBÜ TÜZÜĞÜ. BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş Gerekçesi, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YAZILIM KULÜBÜ TÜZÜĞÜ BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş Gerekçesi, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Kuruluş Gerekçesi Kulüp, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi, Yazılım Kulübü ismi ile

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ ETİK KURUL YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

AMASYA ÜNİVERSİTESİ ETİK KURUL YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar AMASYA ÜNİVERSİTESİ ETİK KURUL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 (1) Bu Yönergenin amacı; Amasya Üniversitesi bünyesinde kurulan Etik Kurulun oluşumunu, görevlerini

Detaylı

MUĞLA ÜNİVERSİTESİ GÜNDÜZ BAKIMEVİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak

MUĞLA ÜNİVERSİTESİ GÜNDÜZ BAKIMEVİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak MUĞLA ÜNİVERSİTESİ GÜNDÜZ BAKIMEVİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı, Muğla Üniversitesinde görevli personelin çocuklarının bakım ve eğitimi için açılan "Gündüz

Detaylı

YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK 24 Aralık 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27795 YÖNETMELİK Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından: YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor

Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor Ekim 14, 2011-2:43:35 Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin, ''Bedensel, işitme ve görme özürlüler kendi içinde sınava tabi tutulacak. 2012 yılının ilk çeyreğinde

Detaylı

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu

T.C. BİLECİK İL GENEL MECLİSİ Araştırma ve Geliştirme Komisyonu Rapor No:01 Rapor Tarihi: 10.03.2011 muz İl Genel Meclisimizin 01.03.2011 tarih ve 2011/33 sayılı kararı doğrultusunda 08-09-10 Mart 2011 tarihlerinde toplanmıştır. İdaremiz araç parkında bulunan makine

Detaylı

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI I. KURUMSALLA MA VE ÖRGÜTLENMEN N GEL LMES Trabzon ubesi nin kurumsal ve örgütlenme yap güçlendirerek daha etkin ve verimli

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı; Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İş Sağlığı

Detaylı

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı,

Detaylı

6663 SAYILI KANUNLA SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDA YAPILAN DÜZELMELER. Değerli Meslek Mesubumuz, 10.02.2015

6663 SAYILI KANUNLA SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDA YAPILAN DÜZELMELER. Değerli Meslek Mesubumuz, 10.02.2015 6663 SAYILI KANUNLA SOSYAL GÜVENLİK YASALARINDA YAPILAN DÜZELMELER Değerli Meslek Mesubumuz, 10.02.2015 6663 sayılı Kanun ile; emekli olduktan sonra Bağ-Kur kapsamında çalışmaya devam eden esnafın emekli

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

25 Nisan 2016 (Saat 17:00 a kadar) Pazartesi de, postaya veya kargoya o gün verilmiş olan ya da online yapılan başvurular kabul edilecektir.

25 Nisan 2016 (Saat 17:00 a kadar) Pazartesi de, postaya veya kargoya o gün verilmiş olan ya da online yapılan başvurular kabul edilecektir. Sıkça Sorulan Sorular Başvuru Başvuru ne zaman bitiyor? 25 Nisan 2016 (Saat 17:00 a kadar) Pazartesi de, postaya veya kargoya o gün verilmiş olan ya da online yapılan başvurular kabul edilecektir. Bursluluğun

Detaylı

T.C. DİYARBAKIR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ RODİ ÇOCUK VE GENÇLİK MERKEZİ HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Kuruluş

T.C. DİYARBAKIR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ RODİ ÇOCUK VE GENÇLİK MERKEZİ HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Kuruluş T.C. DİYARBAKIR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ RODİ ÇOCUK VE GENÇLİK MERKEZİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Kuruluş Amaç MADDE 1-Bu Yönetmeliğin amacı, Diyarbakır Büyükşehir

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

ÖNSÖZ. Sevgili MMKD üyeleri,

ÖNSÖZ. Sevgili MMKD üyeleri, İçindekiler ÖNSÖZ... 2 GİRİŞ... 3 Genel Kurul Toplantısı... 3 Yönetim Kurulu nda Üye ve Görev Değişiklikleri... 3 MMKD Stratejik Plan Çalışması... 3 PROJELER... 4 Kapılar Müzecilere Açık Projesi... 4 Derneklere

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Hakan Yusuf GÜNER Afyonkarahisar Valisi

Hakan Yusuf GÜNER Afyonkarahisar Valisi Hakan Yusuf GÜNER Afyonkarahisar Valisi EYLÜL 2014 Çevresi hakkında duyarlı, Ortak değerlere katkı sağlayan, Kirliliğin kaderimiz olmadığının farkında olan bedenen sağlıklı bireylerden oluşan bir toplum

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun

Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun Tarihi:18.06.1992 Sayısı:3816 R.G. Tarihi:03.07.1992 R.G. Sayısı:21273 Kanun Numarası

Detaylı

FATURANI PAYLAŞ TARİFE 1-2-3 KAMPANYASI BİREYSEL ABONE (ÇALIŞAN)

FATURANI PAYLAŞ TARİFE 1-2-3 KAMPANYASI BİREYSEL ABONE (ÇALIŞAN) FATURANI PAYLAŞ TARİFE 1-2-3 KAMPANYASI BİREYSEL ABONE (ÇALIŞAN) TAAHHÜTNAMESİ 1. AVEA İletişim Hizmetleri nin ( AVEA ) Faturanı Paylaş Modeli uygulamasından ( Uygulama veya Kampanya ) işbu Taahhütname

Detaylı

Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Staj Yönergesi Aralık 2007 T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ

Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Staj Yönergesi Aralık 2007 T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ T.C. ORDU ÜNİVERSİTESİ MESLEK YÜKSEKOKULU STAJ YÖNERGESİ AMAÇ Madde 1- Bu yönergenin amacı; Ordu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin eğitim-öğretim döneminde kazanmış oldukları bilgi, beceri

Detaylı

Hayata Dokunan Bir El: YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi)

Hayata Dokunan Bir El: YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi) Hayata Dokunan Bir El: YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi) Bağımlılıkta rehabilitasyon süreci dediğimizde bağımlı bireylerin psikolojik ve sosyal destek ile hayata yeniden kazandırılması kast edilmektedir.

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU ETİK YÖNERGE TASLAĞI. GEREKÇE: TTB UDEK kararı gereğince, Federasyon Yönetim

PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU ETİK YÖNERGE TASLAĞI. GEREKÇE: TTB UDEK kararı gereğince, Federasyon Yönetim PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU ETİK YÖNERGE TASLAĞI GEREKÇE: TTB UDEK kararı gereğince, Federasyon Yönetim Kurulunun önerileri doğrultusunda bu çalışma yapılmıştır. GENEL KONULAR: Madde 1.Tanım: 1.1.

Detaylı

Senato Tarihi: 13.08.2015 Karar No: 2015-114 ORDU ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ EĞİTİM VE SERTİFİKA PROGRAMLARI YÖNERGESİ

Senato Tarihi: 13.08.2015 Karar No: 2015-114 ORDU ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ EĞİTİM VE SERTİFİKA PROGRAMLARI YÖNERGESİ Senato Tarihi: 13.08.2015 Karar No: 2015-114 ORDU ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ EĞİTİM VE SERTİFİKA PROGRAMLARI YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ. eskemre@gmail.com

Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ. eskemre@gmail.com Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ eskemre@gmail.com Kaynaştırma Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitim Ortamları Tam zamanlı genel eğitim sınıfı Öğretmene danışmanlık sağlandığı tam zamanlı

Detaylı

AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ

AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ 134 AİLELERİN YAŞADIKLARININ BETİMLENMESİ ÇİZELGE 122 Ailelerin Çocuğunuzda Bazı Sorunlar Olduğunu Nasıl Anladınız? a) Yürümede gecikme olduğunda 8 16 b) Görme bozukluğu fark edildiğinde 1 2 c) Hastanede

Detaylı

2.000 SOSYOLOG İLE YAPILAN ANKET SONUÇLARINA DAİR DEĞERLENDİRMEMİZ. Anayasa nın 49. Maddesi :

2.000 SOSYOLOG İLE YAPILAN ANKET SONUÇLARINA DAİR DEĞERLENDİRMEMİZ. Anayasa nın 49. Maddesi : 2.000 SOSYOLOG İLE YAPILAN ANKET SONUÇLARINA DAİR DEĞERLENDİRMEMİZ Anayasa nın 49. Maddesi : A. Çalışma Hakkı ve Ödevi Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek,

Detaylı

İşletme Gelişimi Atölye Soruları

İşletme Gelişimi Atölye Soruları İşletme Gelişimi Atölye Soruları Şemsettin Akçay Satış Pazarlama ve İnovasyon Mühendisi İşletmenizi Başarıya Götüren 50 Soru! Bir gün küçük kızımız Lara (o zaman 3.5 yaşındaydı): Baba deniz gölgesi nedir,

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Muş Alparslan Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Önlisans ve Lisans Düzeyinde Yurtdışından Öğrenci Başvuru ve Kayıt Kabul Yönergesi

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Önlisans ve Lisans Düzeyinde Yurtdışından Öğrenci Başvuru ve Kayıt Kabul Yönergesi HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Önlisans ve Lisans Düzeyinde Yurtdışından Öğrenci Başvuru ve Kayıt Kabul Yönergesi Dayanak Madde 1- Bu yönerge, Hacettepe Üniversitesi ne yurt dışından öğrenci kabulü kriterlerini

Detaylı

2013 ŞUBAT DÖNEMİ ÖĞRETMENLERİN İL İÇİ ÖZÜR DURUMUNDAN YER DEĞİŞTİRMELERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

2013 ŞUBAT DÖNEMİ ÖĞRETMENLERİN İL İÇİ ÖZÜR DURUMUNDAN YER DEĞİŞTİRMELERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR 2013 ŞUBAT DÖNEMİ ÖĞRETMENLERİN İL İÇİ ÖZÜR DURUMUNDAN YER DEĞİŞTİRMELERİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR Bakanlığımıza bağlı eğitim kurumlarında görevli öğretmenlerin il içi eş ve sağlık durumu ile genel ve özel

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

Anaokulu /aile yuvası anketi 2015

Anaokulu /aile yuvası anketi 2015 Anaokulu /aile yuvası anketi 2015 Araştırma sonucu Göteborg daki anaokulları ve aile yuvaları ( familjedaghem) faaliyetlerinde kalitenin geliştirilmesinde kullanılacaktır. Soruları ebeveyn veya veli olarak

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Sinan MESUTER Eylül 2012 SUNUM PLANI I. PROJE TEKLİF ÇAĞRISI YÖNTEMİYLE SAĞLANAN DOĞRUDAN FİNANSMAN DESTEĞİ II. DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ

Detaylı

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Gümrük Ve Ticaret Bakanı Sn. Nurettin CANİKLİ nin Kredi Kefalet Kooperatifleri Ortaklarının Borçlarının Yapılandırılması Basın Toplantısı 24 Eylül 2014 Saat:11.00 - ANKARA Kredi Kefalet Kooperatiflerinin

Detaylı

HAKSIZ REKABET KURULU ÇALIŞMA RAPORU ANTALYA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI ANTALYA HAKSIZ REKABETLE MÜCADELE KURULU FAALİYET RAPORU

HAKSIZ REKABET KURULU ÇALIŞMA RAPORU ANTALYA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI ANTALYA HAKSIZ REKABETLE MÜCADELE KURULU FAALİYET RAPORU ANTALYA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI ANTALYA HAKSIZ REKABETLE MÜCADELE KURULU FAALİYET RAPORU DÖNEMİ : 2014 İÇİNDEKİLER SUNUŞ 3 BAŞKANIN SUNUŞU 4 HAKSIZ REKABETLE MÜCADELE KURULU NUN SUNUŞU

Detaylı

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler:

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler: Mikro TESE Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Mikroskopik TESE ameliyatı genel, veya bolgesel anestezi altında yapılabilir. Skrotum (torba) orta hattan 4 cm lik bir kesi yapılırak testislere ulaşılır ve testisler

Detaylı

T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü

T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü SAKLI NÜFUS - Kişilerin nüfus kütüklerine yazılmamaları ve doğum olaylarının kanunda ön görülen süreler içerisinde nüfusa bildirilmemesi, saklı nüfus diye tanımlanan kişilerin varlığına neden olmaktadır.

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE Sayı :2010/800/ 25.11.2010 Konu : Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararla ilgili görüşlerimiz hk. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE İlgi: 9.11.2010 gün ve

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ. ÇİFT ANADAL ve YANDAL PROGRAMI YÖNERGESİ

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ. ÇİFT ANADAL ve YANDAL PROGRAMI YÖNERGESİ İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ ÇİFT ANADAL ve YANDAL PROGRAMI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı, anadal lisans programlarını üstün başarıyla yürüten öğrencilerin, aynı zamanda ikinci

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

Danışma Kurulu Tüzüğü

Danışma Kurulu Tüzüğü Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu Otel Yöneticiliği Bölümü Danışma Kurulu Tüzüğü MADDE I Bölüm 1.1. GİRİŞ 1.1.1. AD Danışma Kurulu nun adı, Özyeğin Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu ve Otel

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

T.C İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI ÖĞRENCİ KABUL VE KAYIT YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI ÖĞRENCİ KABUL VE KAYIT YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI ÖĞRENCİ KABUL VE KAYIT YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu yönergenin amacı, Türkiye deki yükseköğretim kurumlarına

Detaylı

T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV UYGULAMA ESASLARI

T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV UYGULAMA ESASLARI T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV UYGULAMA ESASLARI Dayanak MADDE 1- (1) Bu esaslar 20 Mayıs 2008 tarih ve 26881 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kafkas Üniversitesi

Detaylı

KOOPERATİFLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ:

KOOPERATİFLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ: KOOPERATİFLER HAKKINDA BİLMEK İSTEDİKLERİNİZ: Soru: Bir yapı kooperatifi kaç kişi ile kurulur? Cevap: Bir yapı kooperatifi en az 7 gerçek ve/veya 1163 sayılı Kooperatifler kanununda belirtilen tüzel kişilerce

Detaylı

c) Genel Müdürlük: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü,

c) Genel Müdürlük: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü, 22 Nisan 2010 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 27560 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: EL SANATLARI EĞİTİM MERKEZİ MÜDÜRLÜKLERİ VE EL SANATLARI ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ ADANA KENT SORUNLARI SEMPOZYUMU / 16 2008 BU BİR TMMOB YAYINIDIR TMMOB, bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarından sorumlu değildir. ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

Detaylı

KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Tarımda Kadınların Finansmana Erişimi Esra ÇADIR

KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Tarımda Kadınların Finansmana Erişimi Esra ÇADIR KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Tarımda Kadınların Finansmana Erişimi Esra ÇADIR Sektörlere Göre Dağılım 60 %52 50 %39 %46 Tarım 40 Sanayi 30 % 14 %19 %21 İnşaat 20 %8 10 % 1 Hizmetler 0 KADIN ERKEK 2

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ LİSANS DÜZEYİNDEKİ PROGRAMLAR ARASINDA ÇİFT ANADAL (ÇAP) ve YANDAL PROGRAMI YÖNERGESİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ LİSANS DÜZEYİNDEKİ PROGRAMLAR ARASINDA ÇİFT ANADAL (ÇAP) ve YANDAL PROGRAMI YÖNERGESİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ LİSANS DÜZEYİNDEKİ PROGRAMLAR ARASINDA ÇİFT ANADAL (ÇAP) ve YANDAL PROGRAMI YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu yönergenin amacı, Sakarya Üniversitesi

Detaylı

FELSEFE GRUBU ÖĞRETMENİ

FELSEFE GRUBU ÖĞRETMENİ TANIM Çalıştığı eğitim kurumunda, öğrencilere, felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık ile ilgili eğitim veren kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN Felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık

Detaylı

Meme kanseri taramasi

Meme kanseri taramasi Meme kanseri taramasi 2015 Bevolkingsonderzoek Neden halk taraması yapılır? BMeme kanseri çok sık görülür. Hollanda da yaklaşık her 8 kadından 1 i hayatında meme kanserine yakalanır. Bu kadınların çoğu

Detaylı

EVLİLİK ÇEŞİTLERİ FATİH HANOĞLU. Her Türlü Soru ve Önerileriniz İçin bilgi@renstitu.com Adresine Mail Atabilirsiniz. Her Hakkı Saklıdır.

EVLİLİK ÇEŞİTLERİ FATİH HANOĞLU. Her Türlü Soru ve Önerileriniz İçin bilgi@renstitu.com Adresine Mail Atabilirsiniz. Her Hakkı Saklıdır. 1- Tamamlayıcı çift tarzında evlilik: Bu tarz en yaygın olandır. Partnerler birbirlerinin ilişkiye katkılarına saygı duyarlar, her partnerin gücü ve yeterliği vardır, yine her partnerin otonomisi mevcuttur.

Detaylı

AİLE DİNİ REHBERLİK BÜROSU

AİLE DİNİ REHBERLİK BÜROSU DİN HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TİREBOLU MÜFTÜLÜĞÜ AİLE VE DİNİ REHBERLİK BÜROSU MUTLULUĞUNUZA REHBERLİK EDER Yüce Allah ın aileye bahşettiği sevgi ve rahmetin çeşitli unsurlarla beslenmesi gerekir. Bunların

Detaylı

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ Dr. Ayhan HELVACI Giriş Müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yapılan eğitim birçok disiplinlerden

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

Sayfa 1 / 5 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ MEVZUATINA GÖRE İŞYERLERİNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILACAK?

Sayfa 1 / 5 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ MEVZUATINA GÖRE İŞYERLERİNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILACAK? Sayfa 1 / 5 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ MEVZUATINA GÖRE İŞYERLERİNDE RİSK DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILACAK? Yazar: Arif TEMİR* Yaklaşım / Şubat 2013 / Sayı: 242 I- GİRİŞ Bilindiği üzere risk değerlendirmesi

Detaylı