TEKNOLOJİK İLERLEMENİN BELİRLEYİCİLERİ: NIC ÜLKELERİ İÇİN PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEKNOLOJİK İLERLEMENİN BELİRLEYİCİLERİ: NIC ÜLKELERİ İÇİN PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ"

Transkript

1 116 MALĐYE FĐNANS YAZILARI TEKNOLOJİK İLERLEMENİN BELİRLEYİCİLERİ: NIC ÜLKELERİ İÇİN PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ İsmet Göçer * Öz Teknolojik gelişme, ülkelerin ekonomik büyümesini arttıran en önemli faktörlerden biridir. Bu çalışmada teknolojik ilerlemenin belirleyicileri, yeni sanayileşmiş ülkeler (Newly Industrialized Countries: NIC) için, dönemi verileri kullanılarak, panel eşbütünleşme ve panel nedensellik yöntemleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda teknolojik ilerlemenin en önemli belirleyicilerinin; Ar-Ge harcamaları, yüksek teknolojili ürün ihracatı, kişi başına düşen milli gelir, sağlık harcamaları, doğrudan yabancı yatırımları, toplam faktör verimliliği ve sabit sermaye stokundaki artışlar olduğu belirlenmiştir. * Yrd. Doç.Dr., Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın İktisat Fakültesi, Ekonomi ve Finans Bölümü Güney Kampusu Çakmar/AYDIN, E-Posta:

2 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim Anahtar Kelimeler: Teknolojik İlerleme, Ar-Ge, Yüksek Teknolojili Ürün. Jel Kodları: N70, O14, O32. Determinants of Technological Progress: Panel Cointegration and Panel Causality Analysis for NIC Countries Abstract Technological development is one of the most important factors of countries' economic growth. In this study determinant of technological progress analyzed for Newly Industrialized Countries by using period data via panel cointegration and panel causality method. As a result of the analysis it was determinant that the most important factors of technological development are R&D expenditure, high technology product export, GDP per capita, health expenditure, foreign direct investment, total factor productivity and increases in the gross capital formation. Key Words: Technological Progress, R&D, High Tech Product. Jel Codes: N70, O14, O GİRİŞ İktisat literatüründe ülkeler arasındaki teknoloji gelişme düzeyinin, ekonomik büyüme farklarının en önemli nedenlerinden biri olduğu ve uzun dönemde ekonomik büyümenin tek yolunun teknolojik ilerlemeden geçtiği, az gelişmiş ülkelerin, gelişmiş ülkeleri yakalayabilmesi için, teknolojik ilerlemeye önem vermeleri gerektiği ifade edilmektedir (Aydınonat, 2012). Ülkelerin gelişmesi, bilimsel ve teknolojik ilerlemeler sonucunda üretim maliyetlerinin düşmesi ve verimlilik artışıyla mümkün olmaktadır. Ekonomik büyümenin, doğal kaynak ve emeğe dayalı olmaktan çıkıp, ileri teknoloji ve verimliliğe dayalı hale geldiği 21.yy da gelişmekte olan ülkelerin önündeki en önemli sorun,

3 118 MALĐYE FĐNANS YAZILARI bu ileri teknolojiyi elde etme, üretme ve kullanma becerilerinin geliştirilmesidir (Potters vd. 2008). Teknolojik ilerleme, firmalara dış ticarette rekabet gücü kazandırırken, ülkede yerleşiklere daha kaliteli ürünleri, daha düşük fiyata alabilme imkânı sağlamaktadır. Bu yönüyle enflasyonu baskılayıcı bir yönünün de olduğu söylenebilir (Kiper, 2004: 64). Teknolojik ilerleme, ekonomik büyümenin lokomotifidir ve teknolojik ilerlemenin sağlanabilmesi için devletin aktif bir rol üstlenmesi gerekmektedir. Devlet yerel sanayiyi küresel piyasalarla, üretim ağları ve finansal piyasaları aracılığı ile entegre etmelidir (Breznitz, 2007). Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, teknoloji geliştirme veya transferine yönelik yoğun bir çaba içine girmediği sürece, ülkeler arsasındaki ayrışma devam edecek ve bu ülkelerin, gelişmiş ülkelere yakınsaması mümkün olmayacaktır. Gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler arasındaki teknoloji, maliyet, verimlilik ve rekabet gücü farklılığının arkasında; teknolojik gelişme hızındaki ve inovasyona yönelik faaliyetlerdeki yetersizlik, beşeri sermaye ve altyapı eksiklikleri, finansman sorunları, kurumsal ve yapısal sorunlar ile makroekonomik istikrarsızlıklar vardır (Kılıç vd. 2011). Günümüzde ülkeler arası rekabet üretimden çok, bilim ve teknoloji alanlarında yaşanmaktadır. Bu noktada ülkelerin sahip olduğu nitelikli iş gücü, teknolojik altyapı, Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerindeki başarı ve yoğunluk, bilgi-iletişim teknolojilerinin etkin ve yaygın kullanımı gibi kriterler önemli hale gelmektedir. Gelişmiş ülkeler bu seviyelere, Ar-Ge çalışmalarını arttırarak, bilgi üretimine ve bu bilginin ticarileştirilmesine çalışarak, iş gücünün niteliğini arttırıcı faaliyetlere önem vererek gelmiştir. Bu ülkeler Ar-Ge ve yenilik (inovasyon) çalışmalarına büyük fonlar ayırmaktadır. Çünkü bilgiye yapılan yatırım, yenilikçilik ve teknolojik ilerlemenin temelini oluşturmaktadır (OECD, 2007). Gelişmekte olan ülkeler için Ar-Ge ve inovasyon yoluyla teknolojik bilgi üretimi, ürün kalitesi ve standartlarının yükseltilmesi, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve ekonomilerin uluslararası düzeyde rekabet edebilir yapıya kavuşturulması oldukça önemlidir (Ergün, 2009).

4 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim Son dönemde tüm dünyada Ar-Ge faaliyetleri verimliliğin, büyümenin ve rekabet avantajının vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Özellikle teknoloji yoğun endüstrilerde ürün ömrü kısalmış ve teknoloji geliştirme maliyetleri artmıştır. Serbest piyasa ekonomisi içinde ekonomik gelişme ve kalkınma ancak uluslararası pazarlarda satılabilir nitelikte mal ve hizmet üretmekle mümkün olmaktadır. Teknoloji yatırımlarına gerekli önemi vermeyen firmalar, rekabet gücünü yitirmekte ve bir süre sonra piyasadan çekilmek zorunda kalmaktadır (Bourgeois ve Leblanc, 2002: 33). Bunun için firmaların Ar-Ge ye önem vermesi kaçınılmaz hale gelmiştir. OECD verilerine göre son dönemlerde gelişmiş ekonomilerdeki büyümenin yarıdan fazlası inovasyondan kaynaklanmaktadır. Günümüzde sermaye ve doğal kaynaklara dayalı karşılaştırmalı üstünlük, yerini bilgi ve teknolojideki üstünlüğe bırakmıştır (Arslan, 2009) yılında 500 milyar dolarlık ihracata ulaşmayı ve dünyanın ilk on ekonomisi arasına girmeyi hedefleyen Türkiye nin küresel düzeyde en önemli rakipleri arasında yer alan G. Kore, Malezya, Endonezya, Brezilya, G. Afrika, Singapur, Tayland ve Tayvan gibi ülkelerin teknolojik ilerleme, tasarım, Ar-Ge ve inovasyona verdikleri önem, uyguladıkları strateji, politika ve programların etkinliği her geçen gün artmaktadır (Vardan, 2009). Bu kapsamda çalışmada; teknolojik ilerlemenin belirleyicileri, yeni sanayileşmiş ülkeler (Güney Afrika, Meksika, Brezilya, Çin, Hindistan, Endonezya, Malezya, Tayland ve Türkiye) için, dönemi verileri kullanılarak, panel eşbütünleşme ve panel nedensellik yöntemleriyle analiz edilmiştir. Çalışmanın girişi takip eden ikinci bölümünde teorik çerçeveye yer verilmiş, üçüncü bölümde NIC ülkelerinde teknolojik ilerlemeyle ilgili temel bilgiler paylaşılmış, dördüncü bölümdeki literatüe özetini beşinci bölümdeki analiz kısmı takip etmiş, sonuç ve önerilerle çalışma tamamlanmıştır. Çalışma; incelenen konu ve analiz yöntemleri itibariyle oldukça güncel olup, dikkatleri bir kez daha teknolojik ilerlemenin sağlayıcılarına çekmesi ve literatüre bir katkı sağlaması beklenmektedir.

5 120 MALĐYE FĐNANS YAZILARI 2. TEORİK ÇERÇEVE Teknoloji; üretim süreci, yönetim, pazarlama ve satış sonrası desteklerle ilgili bilgi ve deneyimlerin toplam stoku (Kibritçioğlu, 1998) olarak veya bilimsel bilginin üretimde kullanılmasını kolaylaştıran bilgi, yetenek, metot ve donanımlar (Tschirky, 2003) olarak tanımlanabileceği gibi, bilginin, sanayideki işlemlerde sistematik olarak uygulamaya alınması (Zerenler vd. 2007) olarak da tanımlanabilmektedir. Romer (1986) ve Lucas (1988) öncülüğünde geliştirilen içsel büyüme modelinde bilgi, Ar-Ge faaliyetleri, beşeri sermaye ve teknolojik ilerleme, içsel kabul edilmiş ve ekonomik büyümenin temel dinamikleri olarak değerlendirilmiştir. Romer (1986), ekonomik büyümeyi içsel faktörlere ve özellikle teknolojik yenilik ve Ar-Ge faaliyetlerine dayandırmaktadır. Jones (2001), Romer in bu teorisine yaratıcı fikirler iktisadı adını vermektedir. Yaratıcı fikirler iktisadı, yüksek fayda sağlayacak çıktı üreterek, teknolojik yeniliklerin kaynağını oluşturmakta ve teknolojik düzeyde artışa yol açmaktadır (Tiryakioğlu, 2011). Lucas (1988), teknolojik gelişmeyi, yatırımlarla modele dâhil etmiştir. Lucas ın büyüme modelinde Ar-Ge harcamaları ve beşeri sermayenin teknoloji üzerindeki etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu modelde teknolojik gelişme, piyasa teşviklerini yakından izleyen iktisadi karar birimlerinin girişimleriyle ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bu modelde geleneksel büyüme modellerindeki pasif devlet anlayışı terk edilerek, Ar-Ge harcamalarını ve eğitimin gelişmesini teşvik eden, mülkiyet haklarını koruyan, piyasalarda iletişimi kolaylaştıran ve işlem maliyetlerini düşüren aktif bir devlet anlayışı ortaya konulmuştur (Çiftçi ve Aykaç, 2011). Teknolojik gelişmeler, yapılan Ar-Ge faaliyetleri sonucunda ulaşılan buluş, sermaye birikimi ve yenilikler şeklinde görülmekte (OECD, 2003) ve bu yolla kaynaklar daha verimli kullanılarak, ülkeler daha yüksek üretim ve tüketim düzeyine ulaşmakta, kişilerin yaşam standardı yükselmektedir (Miroslav vd. 2011). Firmaların Ar-Ge harcamaları konusunda daha istekli davranabilmesi için ülkelerde patent ve fikrî mülkiyet haklarını koruyucu yeterli yasal düzenlemenin yapılmış olması büyük önem taşımaktadır (Tiryakioğlu, 2011). Ülkelerin gerçekleştirdiği

6 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim icatların bir göstergesi olan patent sayısı, ülkenin Ar-Ge kapasitesini göstermesi ve Ar-Ge ye dayalı çıktısının ölçülmesini sağlaması yönüyle önemlidir. Bir ülkenin patent sayısı aynı zamanda, o ülkenin yenilikçilik potansiyelini de göstermektedir. Ar-Ge faaliyetleri sonucunda üretilen bir tasarım ve bunun üretim sürecinde kullanılması, üretimin maliyetini azaltarak, ihracatçı firmalara dış pazarlarda rekabet avantajı sağlamayacaktır (Özer ve Çiftçi, 2009; Amaghouss ve Ibourk, 2013). Teknolojik gelişme ve yenilik, ihracat artışı ve ekonomik büyümeyi arttırırken, firmaların kârlarının ve pazar paylarının artmasına da yardımcı olmaktadır. Firmaların beşeri ve fiziki sermaye oluşturmaları sonucunda meydana gelen dışsallıklar, ölçeğe göre artan getiri sağlayarak, uzun dönemli ekonomik büyümeyi desteklemektedir (Jones, 1995). Teknolojik ilerlemeyi hızlandıran en önemli faktörlerden biri de bilgi-iletişim teknolojilerindeki gelişmelerdir. Bu teknolojiler, üretim için gerekli bilgi akışını hızlandırarak bilgiye erişimi kolaylaştırmakta (OECD, 2000), çok uluslu firmaların iletişim ve koordinasyon maliyetlerini düşürmekte, zaman ve maliyet avantajları oluşturarak, mal ve hizmetlerin daha kısa sürede, daha düşük maliyetle üretilmesine imkân sağlamakta (Bongo, 2005) ve böylece teknolojik ilerlemeyi hızlandırmaktadır (Wangwe, 2007). Son on yıl içinde bilgi-iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması, teknolojik ilerlemeler ve ekonomik büyüme üzerinde itici bir rol oynamıştır (OECD, 2007). İnovasyon, toplam faktör verimliliği ve kişi başına düşen milli gelir de teknolojik ilerleme ve ekonomik büyümenin önemli belirleyicileridir (Nemet, 2009). Ticari dışa açıklık ise teknolojik ilerlemenin hızlandırıcılarındandır. Çünkü serbest dış ticaret, firmaların iç ve dış piyasada rakiplerini arttıracak ve onları daha fazla Ar-Ge çalışmasına ve yenilik arayışına yönlendirecek, ülkede kaynak dağılım etkinliği sağlayacak ve ülkeler arasında bilgi ve teknoloji transferini hızlandıracaktır (Rivera-Batiz, 1995: 33-37). 3. NIC ÜLKELERİNDE DURUM

7 122 MALĐYE FĐNANS YAZILARI Son 20 yılda dünyanın ekonomik çekim merkezi kademeli olarak batıdan doğuya, kuzeyden güneye doğru kaymıştır (Woo, 2012). Bu kayma; bölgedeki gelişmekte olan ülkelerin işgücü niteliğindeki iyileşme ve teknolojik ilerlemeyle birlikte gün geçtikçe daha da belirginleşmektedir. Bu süreçte öne çıkan ülkeler, yeni sanayileşmiş ülkeler olarak adlandırılmaktadır. Teknoloji ve inovasyona yapılan yatırımlar, bu ülkelerin sanayileşmesini hızlandırmış ve diğer az gelişmiş ülkelerden ayrışmalarını sağlamıştır. Dünya ticaretinde Güney Kore, Çin, Hindistan, Tayland ve Malezya gibi yeni sanayileşmiş ülkeler başrollerde yer almaya ve bu ülkelere ait firmalar pek çok endüstri dalında dünya pazarlarında rekabet etmeye başlamıştır. Özellikle Çin ve Hindistan, Ar-Ge faaliyetlerine verdikleri önem ve bilgi ve teknoloji yoğun doğrudan yabancı yatırımlara sağladıkları desteklerle ön plana çıkmıştır. Dünyanın en hızlı büyüyen ekonomisi olan Çin in yakaladığı yüksek büyüme performansında, teknolojik ilerleme ve inovasyon kritik bir rol üstlenmektedir (Chandra vd. 2009: 3). Çin günümüzde büyük bir Ar-Ge platformu haline gelmiştir. Bu ülkenin sahip olduğu ucuz ve gittikçe niteliği artan işgücü, büyük bütçeli Ar-Ge yatırımları için bu ülkeyi cazip kılmaktadır. Çin de çok uluslu şirketlerin faaliyet yürüttüğü 1000 e yakın Ar-Ge merkezi bulunmaktadır (Vardan, 2009). Çin de yabancı yatırımcıları çekmek için kurulan özel ekonomik bölgelerin yanında çok sayıda teknoloji geliştirme merkezi de açılmıştır (Woo, 2012). Çin in yanı sıra Ar-Ge yatırımlarında ABD, Japonya gibi devletlerle yarışır hale gelen diğer bir ülke ise Hindistan dır. Bu ülke biyo-tarım, sağlıklı yaşam destek ürünleri, otomotiv, bilişim teknolojileri, yazılım ve bilişim teknolojilerine dayalı hizmet sektörleri açısından dünyada önemli bir yere sahiptir. Hindistan ın düşük maliyetli fikri mülkiyet sistemi, büyük çaplı Ar-Ge yatırımlarını cezbetmektedir. Hindistan Ar-Ge yatırımlarına ve teknolojik ilerlemeye özel önem vermektedir. Bu alanda yapılması gerekenlere dönemi için hazırlanan on birinci beş yıllık kalkınma planında da yer verilmiştir. Bu plana göre söz konusu dönemde Hindistan da bilimsel bilgi havuzu kurulması, Ar-Ge çalışmalarının yapılabilmesi için gerekli olan altyapıların hazır-

8 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim lanması ve ülkenin teknolojide küresel anlamda rekabetçi özelliklerinin geliştirilmesinin gerekliliğine işaret edilmiştir. Hindistan da Ar-Ge faaliyetlerinin %80 i devlet tarafından, %20 si özel sektör tarafından yürütülmektedir (Deloitte, 2011). Malezya nın teknolojik ilerlemesi ve dış ticaret performansı büyük ölçüde yabancı yatırımlara bağlıdır. Başlangıçta yabancı elektronik firmalarının ülkesinde faaliyet göstermesine izin veren Malezya, bu yolla teknoloji transferini gerçekleştirmiş, zaman içinde bu teknolojiyi içselleştirerek, teknoloji yoğun ürün ihracatçıları arasında yerini almıştır. Bu ülkenin toplam ihracatı içinde elektrikli ev aletleri ve elektronik ürünler %50 ye yakın bir paya sahiptir. Doğrudan yabancı yatırımı çekmek için bölge ülkeleri ile rekabet halinde olan Malezya, bilgi ve ileri teknoloji tabanlı ekonomi hedefine ulaşabilmek, yüksek bilgi ve katma değer içeren sektörlere daha fazla yatırım çekebilmek için yoğun çalışmalar yürütmektedir (Yavuz, 2011). Singapur ve Tayland için de benzer süreçler söz konusudur. Afrika nın en büyük ekonomisi olan Güney Afrika; zengin hammadde kaynakları, güçlü tekstil, turizm, otomotiv, tarım sektörü ve oturmuş bir altyapıya sahiptir. Afrika kıtasının toplam sanayi üretiminin %40 ını, GSYİH sinin %25 ini, elektrik üretiminin %50 sini ve maden üretiminin ise %45 ini gerçekleştirmekte olan bu ülke aynı zamanda modern bir bankacılık ve finans sektörüne de sahiptir. Dünyadaki en önemli yirmi borsadan biri olan Johannesburg Borsası, bu ülkede yer almaktadır. Güney Afrika, ekonomik olarak son kırk yılda önemli değişimler yaşamıştır. Altın üretiminin düşmesiyle birlikte imalat sanayi, inşaat, elektrik, gaz ve su sektörleri ekonomide daha önemli hale gelmiştir. İmalat sanayiinin ekonomideki payı %18 düzeyindedir. Güney Afrika toplam GSYİH sinin %67 sini finansal hizmetler, sigortacılık, ulaştırma ve haberleşme sektörleri oluşturmaktadır. Ülkede ekonominin yükselen yıldızı haline gelen otomotiv sektörü, imalat sanayinin %29 unu, ihracatın %10 unu, GSYİH nın %7.5 ini oluşturmakta ve kişiye istihdam sağlamaktadır. 70 ülkeye otomotiv ihracatı yapan Güney Afrika da BMW, Chrysler, Toyota, Ford, Nissan, Volkswagen, Fiat, Iveco, MAN ve Scania gibi firmalar, sağdan direksiyonlu araçlar için sürüş platformları,

9 124 MALĐYE FĐNANS YAZILARI yedek parçalar ve destek sistemleri üretmekte ve ihraç etmektedir (DEİK, 2011). Yeni sanayileşmiş ülkelerde son yıllarda onaylanan patent sayıları, Tablo 1 de sunulmuştur. Bu tablodaki bilgiler incelendiğinde; patent sayısının en yüksek olduğu ülkenin Çin olduğu, O nu Hindistan ve Brezilya nın izlediği görülmektedir. Son yıllarda ülkelerde genel olarak patent sayısının artma eğiliminde olduğu dikkat çekmektedir. Tablo 1: Yeni Sanayileşmiş Ülkelerde Patent Sayıları Brezilya Çin Hindistan Endonezya Malezya Meksika G. Afrika Tayland Türkiye Kaynak: WDI, IMF, OECD, Asya Kalkınma Bankası ve Ülke Raporları Bu ülkelerde Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payları Tablo 2 de yer almaktadır. Bu tablodaki bilgiler incelendiğinde; Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payının en yüksek olduğu ülke yine Çin dir. Bu ülkeyi Brezilya izlemektedir. Diğer ülkelerde genel olarak Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payının düşük olduğu, son yıllarda artma eğilimine girdiği görülmektedir. Tablo 2: Ar-Ge Harcamalarının GSYİH İçindeki Payı (%) Brezilya Çin Hindistan

10 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim Endonezya Malezya Meksika G. Afrika Tayland Türkiye Kaynak: WDI, IMF, OECD, Asya Kalkınma Bankası ve Ülke Raporları İmalat sanayi ihracatı içinde yüksek teknolojili ürün ihracatının payı ile ilgili bilgiler Tablo 3 te sunulmuştur. Bu tablodaki veriler incelendiğinde; yüksek teknolojili ürün ihracatının imalat sanayi ihracatı içindeki payının en yüksek olduğu ülke Malezya dır. Bu ülkeyi Çin ve Tayland ın izlemektedir. Türkiye de ise bu oran oldukça düşüktür. Tablo 3: Yüksek Teknolojili Ürün İhracatının İmalat Sanayi İhracatı İçindeki Payı (%) Brezilya Çin Hindistan Endonezya Malezya Meksika G. Afrika Tayland Türkiye Kaynak: WDI, IMF, OECD, Asya Kalkınma Bankası ve Ülke Raporları 4. LİTERATÜR ÖZETİ Son yıllarda teknolojik ilerlemenin belirleyicileri üzerine yapılan çalışmalarda artış görülmektedir. Bu çalışmalarda Ar- Ge harcama yoğunluğu, firmalar ve ülkeler arası teknoloji yayılma süreçleri, fikri mülkiyet hakları ve teknoloji politikalarının yeniden düzenlenmesi konuları üzerinde durulmaktadır (Frantzen, 2003; Ülkü, 2004 ve Güloğlu ve Tekin, 2012). Bu çalışmaların seçilmiş bir özeti, tarih sırasına göre buraya alınmıştır.

11 126 MALĐYE FĐNANS YAZILARI Ülkü (2004), verileriyle 20 OECD üyesi ve 10 OECD ye üye olmayan ülke için Ar-Ge, inovasyon ve kişi başına GSYİH arasındaki ilişkiyi, panel veri analizi yöntemiyle incelemiştir. Her iki ülke grubunda da inovasyonla kişi başına GSYİH arasında pozitif ve güçlü bir ilişki bulunurken, OECD ülkelerinde inovasyonların, Ar-Ge yatırımları tarafından desteklendiği bulgusuna ulaşılmıştır. Özer ve Çiftçi (2009), OECD ülkeleri açısından Ar-Ge harcamaları ile toplam ihracat, bilgi-iletişim teknolojileri ihracatı ve yüksek teknolojili ürün ihracatı arasındaki ilişkiyi, dönemi için, panel veri tekniğiyle incelemiş ve Ar-Ge harcamaları ile ihracat arasında pozitif ve yüksek bir ilişkinin olduğu yönünde bulgulara ulaşmıştır. Kooshki ve Ismail (2011), OECD, BRIC, NIC ülkelerinde bilgi-iletişim teknolojilerinin büyüme ile ilişkisini, Cobb-Douglas üretim fonksiyonu çerçevesine, GMM yöntemiyle, dönemi verileriyle araştırmıştır. Analiz sonuçları, bilgi-iletişim teknolojilerinin, büyüme üzerinde pozitif etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Kılıç vd. (2011), teknoloji ve inovasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini, Türkiye için araştırdığı çalışmasında, Türkiye de Ar-Ge ye yapılan harcamaların giderek artmasının, büyümeyi olumlu yönde etkilemekte olduğunu belirtmiştir. Çalışmada ayrıca Ar-Ge ve yenilik alanındaki yerel kapasitelerin harekete geçirilmesinin gerektiği, sanayinin uluslararası rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için, teknolojik bilgi üretilmesi, bu bilgilerin ticarileştirilmesi, teknoloji yoğun yatırım ve girişimciliğin desteklemesinin önemli olduğu, Ar-Ge ve inovasyon desteklerinin belirlenmesinde, ülkenin uluslararası rekabet gücünün yüksek olduğu sektörlere öncelik verilmesinin yararlı olacağı ifade edilmiştir. Woo (2012), gelişmekte olan 16 ülke için 2007 yılı verileriyle yaptığı yatay kesit regresyon analizinde, bu ülkelerde teknolojik uzmanlaşma %1 oranında arttığında, toplam faktör verimliliğinin %0.17 oranında arttığını belirlemiştir.

12 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim Güloğlu vd. (2012), G7 ülkelerinde teknolojik ilerlemenin belirleyicilerini, dönemi için panel Poisson regresyon yöntemiyle incelemiştir. Teknolojik ilerlemenin, üçlü patent sayısıyla temsil edildiği bu çalışmada açıklayıcı değişken olarak; Ar- Ge harcamaları, yüksek teknolojili ürün ihracatı, telif hakkı ödemeleri, faiz oranları, doğrudan yabancı yatırımları ve ticari dışa açıklık verileri kullanılmıştır. Analiz sonucunda bu ülkelerde teknolojik ilerlemenin en önemli belirleyicilerinin; Ar-Ge harcamaları, yüksek teknolojili ürün ihracatı, telif hakkı ödemeleri, doğrudan yabancı yatırımları ve ticari dışa açıklık olduğu, yüksek faiz oranlarının teknolojik ilerlemeyi negatif etkilediği tespit edilmiştir. Teknolojik ilerlemeyi Ar-Ge harcamalarındaki %10 luk artışın %2.5 oranında, yüksek teknolojili ürün ihracatındaki %10 luk artışın %0.8 oranında, doğrudan yabancı yatırımlarındaki %10 luk artışın %0.4 oranında ve ticari dışa açıklıktaki %10 luk artışın %0.1 oranında arttırdığı belirlenmiştir. Güloğlu ve Tekin (2012), yüksek gelirli OECD ülkelerinde Ar-Ge harcamaları, yenilik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi verileriyle GMM ve panel VAR yöntemleriyle incelemiştir. Çalışmanın sonucunda, Ar-Ge yatırımlarının, teknolojik değişimin Granger nedeni olduğu, teknolojik değişimin de ekonomik büyümeyi arttırdığı bulgularına ulaşılmıştır. 5. ANALİZ 5.1. Veri Seti Bu çalışmada NIC ülkelerinde teknolojik ilerlemenin belirleyicileri olarak Tablo 4 teki değişkenler kullanılmıştır: Tablo 4: Veri Seti Değişken Sembol Temsil Eden Değişken Kullanımı Kaynak Kullanılış Amacı Referans Alınan Çalışmalar Teknolojik İlerleme Tİ Yerli ve yabancı toplam patent sayısı Logaritmik Dünya Bankası WDI Bağımlı Değişken Güloğlu ve Tekin, (2012); Güloğlu vd. (2012) Ar-Ge Harcamaları AG Kamu ve özel sektör toplam Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payı Oran Dünya Bankası WDI, Asya Kalkınma Bankası Ar-Ge harcamalarının teknolojik ilerlemeye etkilerini tespit edebilmek Güloğlu ve Tekin, (2012); Güloğlu vd. (2012)

13 128 MALĐYE FĐNANS YAZILARI Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı YT Yüksek teknolojili ürün ihracatının imalat sanayii ihracatı içindeki payı Oran Dünya Bankası WDI Yüksek teknolojili ürünlerin ihracatının, teknolojik ilerlemeye etkilerini belirlemek Güloğlu ve Tekin, (2012); Güloğlu vd. (2012) Kişi Başına Milli Gelir PPP Satın Alma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına Milli Gelir (Dolar) Logaritmik Dünya Bankası WDI Ekonomik olarak rahatlayan kişilerin daha fazla bilimsel çalışma yapma durumlarını test etmek Nemet, (2009) Sağlık Harcamaları SH Toplam sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı Oran Dünya Bankası WDI Beşeri sermayeye yapılan yatırımların, teknolojik ilerleme üzerindeki etkilerini belirlemek Çetin ve Ecevit, (2010) Eğitim Harcamaları EH Toplam eğitim harcamalarının GSYİH içindeki payı Oran Dünya Bankası WDI ve OECD Beşeri sermayeye yapılan yatırımların, teknolojik ilerleme üzerindeki etkilerini belirlemek Güloğlu ve Tekin, (2012); Güloğlu vd. (2012) Doğrudan Yabancı Yatırımlar DYY Doğrudan Yabancı Yatırım Stoku (Milyar Dolar) Logaritmik UNCTAD Yabancı firmaların sağladığı teknoloji transferlerinin, ülkelerin teknolojik ilerlemeleri üzerindeki etkilerini görebilmek Güloğlu ve Tekin, (2012); Güloğlu vd. (2012) Toplam Faktör Verimliliği TFV Toplam Faktör Verimliliği Endeksi Logaritmik Penn World Table Ülkelerde artan verimliliğin, teknolojik ilerlemeye etkilerini görebilmek Nemet, (2009) Sabit Sermaye Stoku SSS Gayrisafi Sabit Sermaye Oluşumu (Milyar Dolar) Logaritmik Penn World Table Toplam yatırım harcamalarının, teknolojik ilerlemeye etkilerinin belirlenmesi Lucas, (1988) Ticari Dışa Açıklık TDA İhracat ve ithalat toplamının, GSYİH ya oranı Oran UNCTAD Serbest dış ticaretin rekabet yaratarak, teknolojik ilerlemeyi etkileme derecesini belirlemek Rivera-Batiz (1996); Kose vd. (2009); Güloğlu ve Tekin, (2012); Güloğlu vd. (2012) 5.2. Bu çalışmada teknolojik ilerlemenin belirleyicilerini incelerken, seriler arasında çoklu doğrusal bağlantı sorunuyla karşılaşmamak için, her bir açıklayıcı değişkenin teknolojik ilerleme üzerindeki etkileri ayrı ayrı analiz edilmiştir ve bu doğrultuda aşağıdaki modeller tahmin edilmiştir: 1: 2: 3: 4:

14 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim : 6: 7: 8: 9: 5.3. Yöntem Çalışmanın örneklemini oluşturan ülkeler oldukça geniş bir coğrafyaya dağılmış ve heterojen bir yapıya sahip olduğu için serilerin durağanlığı, yatay kesitler arasındaki heterojeniteyi göz önünde bulunduran Im, Pesaran ve Shin (2003) panel birim kök testiyle incelenmiştir. Seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığı, yine yatay kesitler arasındaki heterojen yapıyı göz önünde bulundurduğu için Perdroni (2004) panel eşbütünleşme testi ile incelenmiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkisi, Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) tarafından geliştirilen Panel Fisher testiyle incelenmiştir. Eş bütünleşme katsayıları Breitung (2005) iki aşamalı en küçük kareler yöntemiyle tahmin edilmiştir Panel Birim Kök Testi Bu çalışmada, analize dâhil edilen ülkeler homojen olmadığı için, serilerin durağanlıkları Im, Pesaran, Shin (2003) (IPS) testleriyle sınanmıştır. Bu test aşağıdaki modeli kullanmaktadır: Burada hata düzeltme terimi (error correction term) olup, olduğunda, serinin durağan, olduğunda ise birim köke sahip, yani durağan olmadığı anlaşılmaktadır. IPS testi, lerin yatay kesit birimleri için farklılaşmasına, yani heterojen panel yapısına izin vermektedir. Testin hipotezleri:

15 130 MALĐYE FĐNANS YAZILARI bütün yatay kesit birimleri için. Yani seri dura- H 0 : ğan değildir. en az bir yatay kesit birimi için. Yani seri dura- H 1 : ğandır. Test sonucunda elde edilen olasılık değeri 0.05 ten küçük olduğunda, H 0 reddedilmekte ve serinin durağan olduğuna karar verilmektedir. IPS panel birim kök testi yapılmış ve elde edilen sonuçlar, Tablo 5 te sunulmuştur. Değişken Tablo 5: IPS Panel Birim Kök Testi Sonuçları Düzey Değerleri Birinci Farkları Değişken Düzey Değerleri Birinci Farkları Tİ -0.77(0.21) -8.33(0.00)* EH 0.61(0.73) -4.08(0.00)* AG -0.50(0.30) -5.04(0.00)* DYY 2.81(0.99) -4.94(0.00)* YT 0.48(0.68) -4.10(0.00)* TFV -1.18(0.11) -6.83(0.00)* PPP 4.84(1.00) -7.05(0.00)* SSS 3.61(0.99) -2.02(0.02)** SH 4.30(1.00) -5.83(0.00)* TDA -0.06(0.47) -5.25(0.00)* Not: Parantez içindekiler olasılık değerleridir. * ve ** sırasıyla %1 ve %5 anlamlılık düzeyinde durağanlığı ifade etmektedir. Tablo 5 teki test sonuçları incelendiğinde, serilerin düzey değerlerinde durağan olmayıp, birinci farkları alındığında durağan hale geldikleri, yani I(1) oldukları görülmektedir. Bu durumda seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığının araştırılmasına geçilebileceğine karar verilmiştir Panel Eşbütünleşme Testi Pedroni (2004), heterojen yatay kesitler için seriler arasındaki eşbütünleşmenin varlığını test etmeye yönelik bir panel eşbütünleşme testidir. Testin boş hipotezi seriler arasında eşbütünleşme yok şeklindedir. Pedroni (2004) çalışmasında yedi farklı test istatistiği geliştirmiştir. Bu testin, birden fazla açık-

16 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim layıcı değişkene ve eşbütünleşme vektörünün yatay kesitler arasında heterojenliğine izin vermesi, güçlü yönleri olarak kabul edilmektedir (Asteriou ve Hall, 2007: 373). Bu çalışmada seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin varlığını araştırmak için, Perdroni (2004) testi yapılmış ve elde edilen sonuçlar, Tablo 6 da sunulmuştur. Tablo 6: Pedroni (2004) Panel Eşbütünleşme Testi Sonuçları Panel Grup Panel v- İstatistiği - İsta- Panel PP- İstatistiği Panel ADF- İstatistiği - İsta- Grup PP- İstatistiği Grup ADF- İstatistiği tistiği tistiği 0.66(0.25) -1.31(0.09) -2.07(0.01)* -3.50(0.00)* -0.38(0.35) -3.43(0.00)* -1.16(0.87) 0.32(0.62) -2.87(0.00)* (0.05)** 1.53(0.93) -4.57(0.00)* -0.32(0.62) -0.07(0.47) -1.20(0.11) -2.18(0.01)* 0.81(0.79) -3.12(0.00)* 0.96(0.16) -1.72(0.04)* -2.55(0.00)* -3.16(0.00)* -0.40(0.34) -4.15(0.00)* -0.62(0.73) (0.49) -1.93(0.02)* -2.10(0.01)* 0.54(0.70) -5.03(0.00)* -0.84(0.80) 0.28(0.61) -1.67(0.04)* -1.85(0.03)* 0.90(0.81) -4.71(0.00)* 0.64(0.25) -0.75(0.22) -3.50(0.00)* -3.22(0.00)* 0.33(0.63) -5.10(0.00)* -1.74(0.95) 0.23(0.59) -1.73(0.04)* -2.21(0.01*) 0.89(0.81) -3.95(0.00)* -0.15(0.56) 0.70(0.76) -1.20(0.11) -2.81(0.00)* 1.15(0.87) -4.50(0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* (0.00)* Not: * ve ** sırasıyla %5 ve %10 anlamlılık düzeyinde eşbütünleşme ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Tablo 6 incelendiğinde, her model için en az bir istatistiğe göre seriler arasında eşbütünleşme ilişkisinin var olduğu görülmektedir. Bu durumda seriler uzun dönemde birlikte hareket etmektedir. Yani seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi vardır. Böylece bu serilerin düzey değerleriyle yapılacak tahminler, sahte regresyon problemi içermeyecektir.

17 132 MALĐYE FĐNANS YAZILARI 5.6. Panel Nedensellik Analizi Bu çalışmada seriler arasındaki nedensellik ilişkisi, zaman serilerindeki Toda-Yamamoto (1995) nedensellik testi mantığına dayanan ve Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) tarafından geliştirilen Panel Fisher testiyle incelenmiştir. Bu testin üstün yanı; serilerin düzey değerlerinin kullanılarak daha fazla bilgi içermelerini sağlanması ve I(0) ve I(1) serilerin birlikte analize dâhil edilebilmesidir. Bu yöntemde ilk aşama; standart bir Panel VAR tahmini yapılarak, uygun gecikme uzunluğu (p) belirlenmektedir. İkinci aşamada, p gecikmeye, en yüksek bütünleşme derecesine sahip değişkenin bütünleşme seviyesi (d max ) ilave edilmektedir. Üçüncü aşamada, (p+d max ) gecikme için serilerin düzey değerleriyle aşağıdaki Panel VAR modeli tahmin edilmektedir: Tahmin sonuçlarına k i gecikme için modifiye edilmiş Wald (MWALD) testi uygulanmaktadır. Denklem (2) için testin H 0 hipotezi, Y den X e doğru bir nedensellik ilişkisinin olmadığı şeklindedir. Çalışmada Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) Panel Fisher testi yapılmış ve elde edilen sonuçlar, Tablo 7 de sunulmuştur. Tablo 7: Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) Panel Fisher Nedensellik Testi Sonuçları Gecikme Uzunluğu Panel Fisher Test İstatistiği Karar p LM Testi White Testi p+d max (0.62) 17.14(0.14) (0.00)* AG den Tİ ye ne-

18 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim (0.09) 39.45(0.02) (0.34) 57.46(0.056) (0.10) 24.26(0.18) (0.81) 20.33(0.061) (0.82) 20.32(0.061) (0.13) 40.22(0.01) (0.64) 55.89(0.02) (0.32) 24.96(0.15) (0.00)* 21.46(0.25) 69.61(0.00)* 49.68(0.00)* 41.40(0.00)* 34.40(0.01)** 18.66(0.41) 23.94(0.15) 37.24(0.00)* 41.05(0.00)* 25.63(0.10) 67.03(0.00)* 28.67(0.05)*** 31.70(0.02)** 45.20(0.00)* 23.59(0.16) 14.81(0.67) densellik ilişkisi vardır. Tİ den AG ye nedensellik ilişkisi vardır. YT den Tİ ye nedensellik ilişkisi yoktur. Tİ den YT ye nedensellik ilişkisi vardır. PPP den Tİ ye nedensellik ilişkisi vardır. Tİ den PPP ye nedensellik ilişkisi vardır. SH den Tİ ye nedensellik ilişkisi vardır. Tİ den SH ye nedensellik ilişkisi yoktur. EH den Tİ ye nedensellik ilişkisi yoktur. Tİ den EH ye nedensellik ilişkisi vardır. DYY den Tİ ye nedensellik ilişkisi vardır. Tİ den DYY ye nedensellik ilişkisi yoktur. TFV den Tİ ye nedensellik ilişkisi vardır. Tİ den TFV ye nedensellik ilişkisi vardır. SSS den Tİ ye nedensellik ilişkisi vardır. Tİ den SSS ye nedensellik ilişkisi vardır. TDA dan Tİ ye nedensellik ilişkisi yoktur. Tİ den TDA ya nedensellik ilişkisi yoktur. Not: Gecikme uzunluğunun belirlenmesinde Akaike bilgi kriteri temel alınmış, belirlenen gecikme uzunluğunda otokorelasyonun varlığı LM testiyle, değişen varyansın varlığı White testiyle incelenmiştir. Parantez içindekiler olasılık değerleridir. *, ** ve *** sırasıyla %1, %5 ve %10 anlamlılık düzeyinde nedensellik ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Tablo 7 deki sonuçlar incelendiğinde; 1 de Ar-Ge harcamalarıyla teknolojik ilerleme arasında iki yönlü nedensellik ilişkisinin var olduğu görülmektedir. Bu sonuç, teorik beklentilerle uyumludur. Çünkü artan Ar-Ge harcamaları, yeni buluşlar için kaynak sağlayacak, bu kaynaklar kullanılarak daha fazla buluş

19 134 MALĐYE FĐNANS YAZILARI gerçekleştirilebilecek ve daha fazla patent başvurusu olacaktır. Diğer taraftan teknolojik ilerleme arttığında, ekonomi büyüyecek ve Ar-Ge harcamalarına daha fazla kaynak aktarılabilecektir. Ayrıca, elde edilen her bir patent hakkı, yapılan Ar-Ge harcamalarının somut bir sonucu olacağı için, devlet ve firmalar bu durumda yapılan Ar-Ge harcamalarının boşa gitmediğini görecek ve Ar-Ge ye kaynak ayırmada daha istekli davranacaktır. 2 de teknolojik ilerlemenin, yüksek teknolojili ürün ihracatının nedenseli olduğu tespit edilmiştir. Bu da teorik beklentilerle uyumlu bir sonuçtur. Çünkü artan teknolojik ilerleme sonucunda yüksek teknolojili ürün üretimi ve ihracatı artacaktır. 3 te kişi başına düşen milli gelir ile teknolojik ilerleme arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Ulaşılan bu sonuç akla yatkındır. Çünkü ülkeler ancak belirli bir gelir düzeyine ulaştıktan sonra, teknolojik ürün geliştirebilecek seviyeye gelmekte, diğer taraftan artan teknolojik ilerleme de kişi başına milli geliri pozitif yönde etkilemektedir. 4 te sağlık harcamalarının, ülkelerin beşeri sermayesini iyileştirerek, teknolojik ürün geliştirmelerine ve teknolojik ilerlemelerine katkı sağladığı görülmektedir. 5 te eğitim harcamalarından teknolojik ilerlemeye doğru bir nedensellik ilişkisi belirlenemezken, teknolojik ilerlemenin ülkelerde eğitime ayrılan kaynakları olumlu yönde etkilediği görülmüştür. 6 da ülkeye gelen doğrudan yabancı yatırımları arttıkça, ülkenin teknolojik ilerlemesinin bundan olumlu etkilendiği görülmüştür. Bu sonuçtan hareketle; ülkelerin teknolojik ilerlemesini hızlandırmanın en kısa ve etkili yöntemlerinden birinin, ülkeye daha çok yabancı yatırımı çekmek olduğu söylenebilir. 7 de toplam faktör verimliliği ile teknolojik ilerleme arasında iki yönlü nedensellik ilişkisinin var olduğu görülmektedir. Yani artan teknoloji, ülkelerde verimliliği de beraberinde getirmektedir. 8 de sabit sermaye yatırımları ile teknolojik ilerleme arasında iki yönlü nedensellik ilişkinin olduğu görülmektedir. Son modelde ise teknolojik ilerleme ile ticari dışa açıklık arasında herhangi bir nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir. Dış dünyayla daha fazla karşı karşıya gelen firmaların, rekabet edebilmek için teknoloji yatırımlarına ve Ar-Ge harcamalarına daha fazla kaynak ayırması ve bunun da ülkenin teknolojik ilerlemesini olumlu yönde etkilemesi beklenir-

20 Yıl: 27 Sayı: 100 Ekim di. Bu noktada analizin daha farklı değişkenler kullanılarak yapılması gerektiği değerlendirilmektedir Eşbütünleşme Katsayılarının Tahmini Bu çalışmada eşbütünleşme katsayıları, Breitung (2005) iki aşamalı en küçük kareler (Two Step Least Squares: TSLS) yöntemi kullanılarak tahmin edilmiştir. Bu yöntem; eşbütünleşik serilerle yapılacak uzun dönem katsayısı tahminlerinde kullanılan, VAR modeline dayalı, zaman boyutu küçükken FMOLS (Fully Modified Ordinary Least Square: Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler) ve DOLS (Dynamic Ordinary Least Square: Dinamik En Küçük Kareler) yöntemlerinden daha etkin sonuçlar üretebilen bir tahmincidir (Breitung, 2005). Çalışmada eşbütünleşme katsayıları TSLS yöntemiyle tahmin edilmiş ve elde edilen sonuçlar Tablo 8 de sunulmuştur. Tablo 8: Eşbütünleşme Katsayıları Katsayı t- istatistiği Tablo 8 deki sonuçlara göre; Ar-Ge harcamalarının teknolojik ilerleme üzerindeki etkileri pozitif ve anlamlıdır. Bu ülkelerde, analiz döneminde Ar-Ge harcamalarındaki %1 lik artış, teknolojik ilerlemeyi ortalama %2.023 oranında artırmıştır. Bu sonuç oldukça önemlidir. Yüksek teknolojili ürün ihracatındaki artış, firmaların kârlarını arttırarak onları daha fazla Ar-Ge yatırımı yapmaya teşvik ederek, teknolojik ilerlemeyi pozitif ve istatistikî olarak anlamlı düzeyde etkilemiştir. Yüksek teknolojili ürün ihracatındaki %1 lik artış, teknolojik ilerlemeyi ortalama %0.672 oranında arttırmıştır. Kişi başına düşen milli gelir %1

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 () 2009: 25-259 TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF THE CASUAL RELATIONSHIP BETWEEN R&D EXPENDITURES

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

tepav Ocak2013 N201301 POLİTİKANOTU Fiyat ve Geri Ödeme Politikalarının İlaç Sanayii Üzerine Etkisi Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Ocak2013 N201301 POLİTİKANOTU Fiyat ve Geri Ödeme Politikalarının İlaç Sanayii Üzerine Etkisi Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Ocak2013 N201301 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Analist, TEPAV Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Enstitüsü Fiyat ve Geri Ödeme Politikalarının

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

Gelişmiş ve Azgelişmiş Ülkelerde Ekonomik Büyüme Dinamikleri: Bir Panel Veri Analizi

Gelişmiş ve Azgelişmiş Ülkelerde Ekonomik Büyüme Dinamikleri: Bir Panel Veri Analizi Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2012, C:4, S:1, s.127-136 Year:2012, Vol:4, No:1, s. 127-136 Gelişmiş ve Azgelişmiş Ülkelerde Ekonomik

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır Ankara 26 Haziran 212 28, kişi başı gelirin ABD ye oranı (doğal log) Türkiye nin esas

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

TÜRKİYE CERN FIRSATINI KAÇIRDI

TÜRKİYE CERN FIRSATINI KAÇIRDI DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2012 N201288 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Bilgi ASLANKURT 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri H. Ekrem CUNEDİOĞLU 2 Araştırmacı, Finans Enstitüsü TÜRKİYE CERN

Detaylı

TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ Journal of Yasar University 2010 20(5) 3320 3330 TÜRKİYE DE AR GE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN VAR MODELİ İLE ANALİZİ RESEARCH AND DEVELOPMENT INVESTMENTS IN TURKEY AND THE RELATIONSHIP

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Teknoloji ve Yenilik Yönetimi Dersi Araştırma ve Geliştirme AR-GE Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker 1 Günümüzde en önemli rekabet gücü Daha önce değindiğimiz

Detaylı

Türkiye Yazılım Sektörü Ve Yazılımın Yarattığı Katma Değerler

Türkiye Yazılım Sektörü Ve Yazılımın Yarattığı Katma Değerler 1 Türkiye Yazılım Sektörü Ve Yazılımın Yarattığı Katma Değerler Gülara TIRPANÇEKER TÜRKİYE DE YAZILIM SEKTÖRÜ ÇALIŞTAYI 29 Aralık 2011 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara 2 Türkiye Yazılım Sektörü %87,2

Detaylı

Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları

Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları Mühendislik Fakültelerinde Araştırma Süreçlerinin Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkıları Mühendislik Fakültelerinin Araştırma ve Teknoloji Transferi Ekosistemine Katkılarının Değerlendirilmesi Paneli

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

H2020 Açılış Etkinliği TÜRKİYE ve AVRUPA: Araştırma ve Yenilik ile Birlikte Daha Güçlü. TÜBİTAK Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkan

H2020 Açılış Etkinliği TÜRKİYE ve AVRUPA: Araştırma ve Yenilik ile Birlikte Daha Güçlü. TÜBİTAK Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkan H2020 Açılış Etkinliği TÜRKİYE ve AVRUPA: Araştırma ve Yenilik ile Birlikte Daha Güçlü TÜBİTAK Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkan Orta Gelir Tuzağı Yenilik Ekonomileri * Bilgi yoğun teknolojiye odaklanma

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi TR-06590 Cebeci, Ankara Tel.: (0312) 319 77 20 den 340 Faks: (0312) 319 77 36 E-posta: kibritci@dialup.ankara.edu.tr URL: http://dialup.ankara.edu.tr/~kibritci/

Detaylı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı 1. BİLİŞİM 1. Bilişim teknolojilerinin ülke kalkınmasında hızlandırıcı rolünden daha çok yararlanılması, bilgiye dayalı ekonomiye dönüşümler rekabet gücünün kazanılması, eğitim yoluyla insan gücü yaratılması

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

AR-GE HARCAMALARININ EKONOMİK GELİŞMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ THE EFFECTS OF R&D EXPENDITURE ON ECONOMIC DEVELOPMENT Oytun MEÇİK *

AR-GE HARCAMALARININ EKONOMİK GELİŞMİŞLİK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ THE EFFECTS OF R&D EXPENDITURE ON ECONOMIC DEVELOPMENT Oytun MEÇİK * - 669 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 32 Volume: 7 Issue: 32 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 AR-GE HARCAMALARININ EKONOMİK

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş IX. Kurumsal Yönetim Zirvesi Açılış Konuşması 14 Ocak 2016 Sayın başkanlar, iş dünyamızın ve basınımızın değerli temsilcileri, yurt dışından gelen kıymetli

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Hakan ATEŞ DenizBank Finansal Hizmetler Grubu Başkanı

Hakan ATEŞ DenizBank Finansal Hizmetler Grubu Başkanı Orta Gelir Tuzağı ve Bankacılık Sektörünün Bunu Aşmadaki Rolü Hakan ATEŞ DenizBank Finansal Hizmetler Grubu Başkanı Türkiye 1980 lerden beri orta gelir grubunda yer alıyor... Kişi Başına Milli Gelir Türkiye

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MUHİTTİN KAPLAN Doğum Tarihi: 16 ARALIK 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İKTİSAT (İNG) MARMARA ÜNİVERSİTESİ 1992 Y. Lisans

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

YÖNETİCİ ÖZETİ. Besfin İletişim

YÖNETİCİ ÖZETİ. Besfin İletişim YÖNETİCİ ÖZETİ 2012 yılında En Yüksek ARGE Harcaması yapan uluslararası firmaların sektörlerine bakıldığında en yüksek 10 sektör toplam ARGE harcamalarının %84 ünü karşılamaktadır. Türkiye de yapılan ARGE

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Yeni Dış Ticaret Teorileri

Yeni Dış Ticaret Teorileri Yeni Dış Ticaret Teorileri Dr.Dilek Seymen Dr. Dilek Seymen Nitelikli İşgücü Teorisi (Skilled Labor-Keesing&Kenen) Sanayi ülkeleri arasındaki ticaretin büyük bir bölümü nitelikli işgücü farklılıkları ile

Detaylı

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi,

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, İçerik Genel Bakış Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Türk Patent Enstitüsü ve Görevleri Eskiden hammadde kaynaklarına ve sermaye birikimine sahip olan ülkeler güç ve kontrol

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu

Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Avrasya Ekonomik Birliği Elektrik Piyasası Entegrasyonu Kapsamında Kırgızistan ın Enerji Tüketim Projeksiyonu Prof. Dr. Ahmet BurçinYERELİ Hacettepe Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016

MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 MACARİSTAN ÜLKE RAPORU 31.03.2016 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Macaristan a ihracat yapan 246 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT-İ.Ö

2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT-İ.Ö I. YIL YY KODU Z/S DERSİN ADI DERSİN İNGİLİZCE ADI HAFTALIK DERS SAATI ECTS KREDİSİ İKTİÖ-101 Z Davranış Bilimleri Introduction to Behavioral Sciences 3+0-3 3 İKTİÖ-103 Z Genel Muhasebe-I Financial Accounting

Detaylı

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:16.Sayı:2.Aralık 2012 ss.95-110 Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Econometric Estimation of Sectoral Import Demand Function

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU Ağustos 2010 TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2010 YILI İLK YARISINDA 3,2 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yılının ilk yarısında, Türkiye ye

Detaylı

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011 ÖZ TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 Nurgün TOPALLI 1 Turizm ülkelerin ekonomik ve sosyal alanlarında önemli bir hizmet sektörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın

Detaylı

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter 6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014 Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter Ajanda 1. Türkiye İhracatçılar Meclisi Biz Kimiz? Türkiye nin İhracat Gelişimi 2. Türkiye Ekonomisi

Detaylı

DÜNYA ÜRETİM RAPORU, 2014 YILI 1. ÇEYREK

DÜNYA ÜRETİM RAPORU, 2014 YILI 1. ÇEYREK 11/7/2014 DÜNYA ÜRETİM RAPORU, 2014 YILI 1. ÇEYREK (Çeviren:Şeyda YILDIZ, Aybüke Tuğçe KARABÖRK) MAKİNE ŞUBESİ Kaynak: Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) www.unido.org DÜNYA ÜRETİMİ 2014

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

1513 Teknoloji Transfer Ofisleri Destekleme Programı

1513 Teknoloji Transfer Ofisleri Destekleme Programı 1513 Teknoloji Transfer Ofisleri Destekleme Programı Ahmet Rıza Balım Teknoloji Transfer Mekanizmaları Destekleme Grubu Kom. Sekreteri Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) Değişen

Detaylı

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Öğretim Görevlisi Serkan

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

TAKİPÇİ ÜLKELER, PİYASA YAPICI ÜLKELERE KARŞI: KÜRESEL ENTEGRASYONUN NERESİNDEYİZ?

TAKİPÇİ ÜLKELER, PİYASA YAPICI ÜLKELERE KARŞI: KÜRESEL ENTEGRASYONUN NERESİNDEYİZ? DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2013 N201345 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı İdil BİLGİÇ ALPASLAN 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri İrem KIZILCA 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri TAKİPÇİ ÜLKELER,

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE BOYA SEKTÖRÜ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE BOYA SEKTÖRÜ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE BOYA SEKTÖRÜ Haziran 2015 BOYA SANAYİCİLERİ DERNEĞİ Bosad 2003 yılında kurulmuştur. Üyeleri hem boya üreticileri hem de hammadde ve hizmet tedarikçileridir. 100 e yakın üye ile sektörün

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var?

Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin nasıl bir büyüme hikayesine ihtiyacı var? Güven SAK Ankara, 1 Şubat 2010 Dünya Bankası TEPAV Bilgi Merkezi 8 Kasım 2006 da kuruldu. 3 yılda

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

TALEP YANLI YENİLİK: FARKLI ÖZELLİKLERDEKİ FİRMALAR İÇİN ROLÜNÜN BELİRLENMESİ

TALEP YANLI YENİLİK: FARKLI ÖZELLİKLERDEKİ FİRMALAR İÇİN ROLÜNÜN BELİRLENMESİ TALEP YANLI YENİLİK: FARKLI ÖZELLİKLERDEKİ FİRMALAR İÇİN ROLÜNÜN BELİRLENMESİ Yeşim Üçdoğruk Dokuz Eylül Üniversitesi AYTEP-27.01.2011 Literatür Ar-Ge Harcamaları ~ Yenilik Faaliyetleri Farklı firmaların

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı