Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "aybar@anatolia-capital.com"

Transkript

1 VADELİ İŞLEMLER PİYASALARINA GİRİŞ Hazırlayan Okan Aybar, CTA Anatolia Capital Asset Management, Speculative Trading & Hedging Services Çınar 03-02, D: 4, B 15, Bahçeşehir İstanbul Turkey Tel: Fax: Nisan

2 VADELİ İŞLEMLER PİYASALARINA GİRİŞ Giriş: Türk finansal sistemi son 15 yıl içerisinde planlanan kalkınma programlarını desteklemek amacıyla önemli yapılanmalara girdi. Sermaye piyasaları, bu dönem içerisinde süre gelen yapılanmaya paralel olarak gün geçtikçe daha etkin hale geldi. Önce kurumsal ve bireysel bazda katılımcıların artmasıyla likidite arttı. Bu oluşumu takiben dış sermayelerin piyasalarımıza olan ilgisi zamanla arttı ve sonuç olarak Türkiye gelişen piyasalar içerisinde yerini almış oldu. Geçtigimiz bir kaç yıl içerisinde İMKB gelişen piyasalar arasında en iyi performans gösteren borsalar sıralamasında ön sıralarda olmasına rağmen, Türkiye ye giren yabancı fonlar diğer gelişen piyasalara oranla oldukça düşük seviyede kalmıştır. Bunun başlıca nedeni yabancı yatırımcının piyasamıza olan güveninin az olmasıyla ilgilidir. Bu güven az olduğu için yabancı yatırımcılar piyasalarımıza aralıklı girip çıkmakta ve belli dönemlerde talebin aşırı artıp azalması sonucu dalgalanmaların artmasına sebebiyet vermektedir. Şu bilinen bir gerçektir ki yabancılar piyasada talep yarattıklarında berberinde artan borsa endeksiyle deneyimsiz küçük yatırımcıyı önce kendisine çekip, sonra küçük yatırımcıdan gelen talebi iyi bir satış fırsatı olarak değerlendirerek hızlı bir şekilde piyasadan kar realizasyonu yaparak çıkmaktadır. Bu durumda kazanan genelde yabancı yatırımcı olup kaybedense küçük yatırımcı ve kurumlarımız, kısacası ulusal sermayemiz olmaktadır. Hisse senedi piyasamızın yeterince derin olmaması ve vadeli işlemler piyasalarının eksikliği nedeniyle yabancı yatırımcıyı ağırlamanın bedelini bugüne kadar ağır ödedi ve var olan şartlar iyileştirilmediği sürece ağır ödemeye devam edecektir. 2

3 Türk sermaye piyasasını gelişen diğer ülkelerin piyasalarıyla karşılaştırdığımızda çok önemli bir enstürmanın piyasamızda bulunmadığını görmekteyiz. Bu enstürman yıllardır faaliyete geçemeyen ve İMKB bünyesinde kurulmuş olan Vadeli İşlemler Piyasasıdır. Şu anda kurulu ve aktif görünen İstanbul Vadeli Altın Borsası nda yapılan işlemler ise dikkate alınmayacak ölçüde az olduğu için de piyasaların var olma nedenine hizmet etmemektedir. İzmir Vadeli İşlemler Borsası nda bir takım politik nedenlere bağlı olarak kuruluşu gerçekleşmemiştir. Eğer 1997 yılının Şubat ayında faaliyete geçeceği söylenen İMKB bünyesindeki vadeli işlemler piyasası bugün çalışıyor olsaydı yabancı yatırımcılar aldıkları hisse nedi pozisyonlarını olumsuz fiyat hareketlerine karşı koruyabilecek (hedge) edebilecek mekanizmaları kullanabilecek ve yerli yabancı yatırımcılar İMKB yi vur-kaç piyasası olarak görüp aşırı dalgalanmalara sebebiyet vermeyecekti. Vadeli işlemler piyasalarının Türkiye de çok yakında hayat bulacağı Vadeli Opsiyon Borsası A.Ş. şu an kuruluş aşamasında olup 2003 yılı itibariyla işlemlere başlaması beklenmektedir. Bu gelişmeye paralel olarak, vadeli işlemlerini kolay bir dille anlatan kaynak yetersizliği ile karşı karşı olan yatırımcılarımız, bu kitapta ülkemizde daha benimsenmeyen vadeli piyasaların ne olduğu, nasıl çalıştığı ve bu piyasaları nasıl kullanacağı ile ilgili bilgileri bulabileceklerdir. Bunun yanında, yatırımcılarımız, bu piyasaların ekonominin her kesimine nasıl yararlar sağladığını ve bugüne kadar bu piyasaları kullanmamanın maliyetini hem makro hem de mikro bazda gözünüzde canlandırma imkanına sahip olacaklardır. Bu çalışma sadece finansal kesimi değil pamukçusundan kuyumcusuna, tüm sanayici ve iş adamlarımızı yakınan ilgilendiren piyasa risklerini nasıl kontrol altına alacağımızı açıklayan bilgilerle donatılmıştır. Son olarak elinizdeki bu kitap, Amerika 3

4 Birleşik Devletleri ndeki vadeli piyasaların işleyişini ve bu piyasalarda kullanılan enstürmanları baz alarak tanıtıp, hisse senedi yatırımlarının alternatifsizliği içinde sıkışmış spekülatörlere çok farklı özelliklere sahip vadeli işlemler piyasalarını açıklayarak yeni ufuklar açmaktadır. Vadeli İşlemler Piyasaları Nedir? Vadeli işlemler piyasaları, bazı malların ve finansal ürünlerin üzerine hazırlanmış, vadesi, miktar büyüklüğü ve işlem saatleri önceden belirlenmiş standart sözleşmelerin alınıp satıldığı piyasalardır. Bu piyasalarda piyasa katılımcısı bir mal veya finansal ürün üzerine hazırlanmış sözleşmeyi alırsa o mala veya finansal ürüne sahip oluyor demek değildir. Bu sözleşme, belli miktardaki malı yada finansal ürünü, gelecekteki belli bir vadede, o vadenin spot fiyatı üzerinden alabilmesi için alıcı ve satıcıyı karşı karşıya getireceğini taahut eden sözleşmedir. Sözleşmenin ne olduğu hakkındaki detaylı açıklamayı aşağıdaki Vadeli Sözleşme (Futures) Nedir? başlıklı paragrafta göreceksiniz. ABD deki vadeli işlemler piyasaları, aynen İMKB sisteminde olduğu gibi bir takas kurumu, takas üyesi olan aracı kurumlar, takas üyesi olmayan aracı kurumlar ve onları denetleyen bir komisyonu içerir. Borsaların ve Vadeli Emtia Piyasası Komisyonu nun belirlediği esaslar ve kanunlar çerçevesinde belli saatlerde açılır, piyasaya kote edilen belli sözleşmeler alınıp satılır ve müşteri hesapları takas üyeleri tarafından muhasebelendirilir. Vadeli Sözleşme (Futures Contract) Nedir? Vadeli sözleşme, belli bir ürünün alımının veya satımının gelecekteki bir vadede gerçekleştirilmesi üzere tarafları bağlayan bir anlaşma olduğunu söylemiştik. Tüccarlar, bu sözleşmelerin gereği olarak, borsanın belirlediği son işlem günü 4

5 geldiğinde o gün sonu itibarıyla alıcı ve satıcı pozisyonlarını korudukları sürece teslimatı almak yada teslimatı gerçekleştirmek zorundadır. Bir başka deyişle, vade sonu geldiğinde sözleşmede alıcı olan tücccar borsanın belirlediği son işlem gününde veya son işlem gününden önce pozisyonunu kapatmamışsa (yani geri satmamışsa), vadedeki spot fiyatından vadeli işlem sözleşmesinin konu olduğu malı veya finansal ürünü satın almakla yükümlüdür. Bunun tersine, sözleşmeyi satan tüccar borsanın belirlediği son işlem günü geldiğinde veya son işlem gününden önce pozisyonunu kapatmamışsa (yani geri almamışsa) sözleşmenin vadesi geldiğinde, vadedeki spot fiyatından vadeli işlem sözleşmesinin konu olduğu malı veya finansal ürünü, vadedeki spot fiyatı üzerinden satmak üzere malın teslimatını gerçekleştirmek zorundadır. Buna bir örnek verecek olursak, Haziran vadeli pamuk sözleşmesini satın almış bir tüccar, sözleşmenin son işlem günü geldiğinde sözleşmesini satmazsa, teslimatın yapılacağı günün spot fiyatı baz alınarak borsa tarafından eşleştirilen alıcı ve satıcının borsanın teslimatla ilgili ihtilaf kuralları ve ışığı altında kendi aralarında yaptığı anlaşmaya göre, alıcının pamuğu alma zorunluluğu vardır. Bunun tersi olarak da Haziran vadeli pamuk sözleşmesini satmış bir tüccar, eğer son işlem günü geldiğinde satmış olduğu pamuk sözleşmesini geri alarak pozisyonunu tasviye etmezse, teslimatın yapılacağı günün spot fiyatı baz alınarak, borsa tarafından eşleştirilen alıcı ve satıcının, teslimat komitesinin belirlediği prim iskonto oranı kurallarının ışığı altında, kendi aralarında hazırladığı yaptığı anlaşmaya göre, satıcının pamuk teslimatını yapma zorunluluğu vardır. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki piyasadaki açık pozisyonların tamamına yakın bir bölümü (yüzde 99 luk bir kısımı), yukarıda açıklanan teslimat prosedürlerini izlemek zorunda kalmamak için, vade gelmeden son işlem gününde yada son işlem gününden birkaç gün önce var olan pozisyonlarına ters bir pozisyon alarak teslimat yapma yada teslimatı gerçekleştirme zorunluluğunu üzerine almaz. Bunu yapabilmek 5

6 için, piyasa katılımcıları, en geç, borsanın belirlediği son işlem gününde o vadedeki pozisyonunu daha ilerideki başka bir vadeye taşımak için elinde bulundurduğu sözleşmeyi satarak pozisyonunu kapatır ve aktif olan daha uzak bir vadede yeni bir pozisyon açar yada pozisyonunu devam ettirmek itemiyorsa ters pozisyon alarak pozisyonunu tasviye eder ve piyasadan çekilir. Vadeli sözleşmeler belli mallar ve finansal ürünler üzerine belli vadelere işlem görür demiştik. Genellikle birbirini takip eden her 4 aya sözleşmeler işlem görür. Örneğin altın sözleşmeleri New York Mal Borsası nda her ay için işlem görse de en çok işlem gören vadeler Eylül, Aralık, Mart, Haziran sözleşmelerdir. Bu aylar, sözleşmelerin spesifikasyonlarına göre değişiklik gösterirler. Sözleşmelerin borsalarca belirlenen standart spesifikasyonlarını kitabın arkasındaki ekte bulabiliriniz. Normal şartlarda her bir sonraki ay için işlem gören sözleşme, ondan bir ay öncekine oranla daha pahalı olmalıdır. Bunun nedeni tamamıyla vadeli sözleşmelerin fiyatlamsıyla alakalıdır. Vadeli sözleşmelerin fiyatlanmasını ileriki paragraflarda göreceksiniz. Örneğin bugün Euro nun spot değerinin olduğunu varsayarsak fiyatlamada uygulanan faiz oranlarına göre Aralık vadeli Euro ; Mart vadeli olabilir. Bu duruma Normal Piyasa (Normal Market) denir. Eğer tam tersi olsaydı yani yakın vade için olan aşırı talepten dolayı yakın vade fiyatı artıp uzak vade fiyatlarının üzerine çıksaydı bu duruma da ters piyasa (inverted market) denir. Buna güncel bir örnek verecek olursak petrol fiyatlarını ele alabiliriz. Normalde petrolün uzak vadeli fiyatı, yakın vadeli fiyatından yüksek olmalıdır. Ancak son günlerde Irak toprakları üzerinde cereyan eden İkinci Körfez Savaşı ve petrol üreticisi Venezuella daki genel grev, petrolün spot piyasada kıt olmasına neden olmakta ve bu da yakın vadeli petrol fiyatlarının uzak vadeli petrol fiyatların üstüne çıkmasına sebep olmaktadır. Örnek verilecek olursa bu kitabın hazırlandığı 6

7 tarih olan 1 Nisan 2003 tarihi itibariyle vadeli petrol fiyatlarına bakıldığında Mayıs vadeli petrolün 28,64 dolar; Haziran vadeli petrolün 27,16 dolar; Temmuz vadeli petrolün fiyatı 26,43 dolar ve son olarak Ağustos vadeli petrol fiyatının 26,08 dolar olduğunu görüyoruz. Belli bir aya işlem gören sözleşmenin fiyatıyla kendisinden bir ay sonraki sözleşme fiyatındaki farka baz puan ( basis point yada ticker ) denir. Yukarıdaki verilen petrol fiyatlarına baktığımız zaman Mayıs vadeli petrol ile Haziran vadeli petrol fiyatı arasında (28,64 27,16) baz puan olduğunu görüyoruz 1. Vadeli sözleşmeler hakkında kısa bir bilgilendirmeden sonra bu piyasaları yöneten ve çalışmasında etkili olan kurumları teker teker tanıyalım. Takas Kurumu: Takas Kurumu bir işlem gerçekleştiği zaman, alici ve satıcının pozisyonlarını garanti altına alan kurumdur. Takas Kurumu borsa ile beraber çalışır ancak tamamen bağımsızdır. Yani borsada işlemler gerçekleştirilir, gerçekleştirilen işlemler takas üyeleri tarafından takas kurumuna rapor edilir. Gelen raporlara göre takas kurumunda alici ve satıcı eşleştirilir ve müşteri hesapları burada yine takas üyeleri tarafından muhasebelendirilir. Böylece alici ve satıcı kişisel olarak bir araya gelmek yerine takas kurumunın aracılığında sözleşmeler ve fonlar hesaplar arasında gidip gelir. Böylece piyasa daha likit, daha hızlı ve daha hatasız işler. 1 Baz puan, daha yakin vadeden daha uzak olan vadeyi cikartarak hesaplanir. Eger baz puan artiyorsa yakin vade uzak vadeye gore daha cok artiyor ya da uzak vade yakin vadeye gore daha cok dusuyor anlamina gelir. Bazi tuccarlar bu farkliliktan kar etmek amaciyla spekulatif pozisyon alirlar. Bu spekulatif pozisyonlara Inter Delivery Spread denir. Yayılma islemleriyle spekulatif pozisyon alma daha ileride aciklanacaktir. 7

8 Borsa: Borsa alım-satımların gerçekleştiği tek ortamdır. Borsada ancak kote edilen sözleşmeler alınıp satılır. Borsada işlemler PIT 2 denilen yerde sadece borsaya kayıtlı olan aracı kurumlar tarafından gerçekleştirilir. Gerçekleştirilen işlemler borsa ve ayni zamanda takas üyeleri tarafından takas kurumunın bilgisayar sistemine girilir. Borsa sözleşmelerin el değiştirdiği tek ortam olma işlevinin dışında vadeli işlemler piyasalarının en önemli özelliği olan teminatlandırma işlevini yöneten tek kurumdur. Teminatlar, ileriki paragraflarda detaylı bir şekilde açıklanacaktır. Takas üyeleri: Piyasada işlem yapma lisansı olan aracı kurumlar takas üyeleri olan ve olmayan olarak ikiye ayrılır. Takas üyeleri takas kurumunın işlevini gerçekleştiren kurumlardır. Takas üyeleri piyasa katılımcılarının tümünün hesaplarını tuttukları için çok ağır sorumlulukları vardır. Bu sorumlulukların en önemlisi sermaye yeterliliklerini standardın üzerinde tutmaktır. Bunun en önemli nedeni takas kurumunun sözleşmelerin ve fonların el değiştirmesinde garantörlük sıfatıyla var olmasıdır. Eğer bir takas üyesi sorumluluklarının herhangi birini yerine getirmezse takas kurumu görevini yapmamış anlamına gelir ki bu piyasanın mekanizmasına olan güvenini direk olarak etkiler. Takas kurumuna üye olmayan diğer tüm aracı kurumlar takas kurumu üyelerinin müşterisidir. Örneğin bir yatırımcı takas 2 PIT daire seklinde icinde basamaklari olan ve uzerinde borsa aracı kurumlarinin islemlerini karsilikli el hareketleri ve sozlerle gerceklestirdigi yere denir. Son yillarda elektronik borsalarin gelismesiyle pitler yavas yavas ortadan kaldirilmakta ve insan hatasina izin vermeyen sistemler uzerinde gerceklesmeye baslamistir. Ornegim Amerika nin en onemli vadeli islemler borsalarindan Chicago Board Of Trade (CBOT), 1999 yilinda Alman Marki vadeli piyasasinin PIT sistemini iptal edip yine CBOT ye bagli ve GLOBEX diye anilan elektronik borsaya aktarmistir. 8

9 kurumuna üye olmayan bir aracı kurumda hesap açtığı taktirde o müşterinin hesabi beraberinde çalışacağı takas üyesi olmayan aracı kurumda açılmaz. Hesap, takas kurumu üyesi nezdinde hesabi olan aracı kurum adına açılır ve müşteri hesaplarını takas üyesi olan kurumun aracılığıyla takip eder. Amerika Birleşik Devletleri nde Vadeli Emtia Piyasaları Komisyonu (CFTC) ve Ulusal Vadeli İşlemler Piyasası Birliği (NFA 3 ): Vadeli Emtia Piyasaları Komisyonu nun (Commodity Futures Trading Commission-(CFTC)) görevi vadeli işlemler piyasalarının düzenlenmesiyle ilgili kanunları yapmak ve onları uygulamaktır. Ulusal Vadeli İşlemler Piyasası Birliği (NFA) ise piyasa katılımcıları arasında bir uyuşmazlık söz konusu olduğunda komisyonun koyduğu kanunlar çerçevesinde neler yapılacağı ile ilgili kararlar alır. NFA aynı zamanda vadeli işlemler endütrisinde çalışan tüm kişi ve kuruluşları CFTC bünyesinde kayıtlar ve kamuyla dolaysız olarak çalışacak kişi ve kuruluşların lisanslamasını gerçekleştirir. Vadeli Emtia Piyasaları Komisyonu nun bir başka önemli işlevi de bir sözleşme çıkarılacağı zaman sözleşmenin piyasaya olan uygunluğu ve ihtiyacın olup olmadığı konusunda karar verip önerilen sözleşmenin çıkarılıp çıkarılmama konusunda karar verir. Genellikle kurulun işlevleri belirlediği önemli bazı kurallar pozisyon limitleri, aracı kurumların ve onların verecekleri raporların denetlenmesi gibi konularla ilgilidir. 3 İngilizce adı NFA (Nationl Futures Association) olan Vadeli İşlemler Piyasaları Birliği, Amerika Birleşik Devletleri nde vadeli piyasaları piyasa katılımcıları tarafindan kendi kendini denetleyen ve İngilizce adı CTFC (Commodity Futures Trading Commission) Vadeli Emtia Piyasaları Kurulu tarafindan bu işlevi üstlenmiş bir kuruluştur. Bu piyasalarda aktif olarak çalışan aracı kurumlar, fon yöneticileri, aracı kurum çalışanları dahil, yatırımcılarla direk temas halinde olan kişi ve kurumları denetler. Bu piyasalarda çalışacak olan kişi ve kurumların çalışmaya başlamadan yatırımcıyı korumak adına önce yeterlilik sınavından geçmeleri ve birliğe üye olma zorunluluğu vardır. 9

10 Teminatlar ve Kaldıraç Etkisi: Teminatlar, vadeli işlemler borsalarının işleyiş temelini oluştürür. Müşteriler, piyasalarda pozisyon almadan önce beraber çalıştıkları aracı kuruma teminat yatırırlar. Bu teminatlar daha önceden de belirtildiği gibi borsalar tarafından ilan edilir. Her sözleşmenin teminatı diğerinden farklı olabilir. Bir sözleşmenin teminatının diğer bir sözleşmenin teminatından değişik olması, o sözleşmenin içerdiği mal veya finansal ürün miktarına ve piyasada geçmişe bakılarak değerlendirilen günlük dalgalanma oranına (volatiliteye) göre belirlenir. Teminat kullanılmasının başlıca nedeni vadeli işlemler piyasalarının bir başka önemli özelliğiyle ilgilidir. Bu özellik piyasada bulunan kaldıraç etkisidir. Kaldıraç etkisi yatırılan teminat ile alınan pozisyonun parasal değerinin arasındaki farktan kaynaklanır. Örneğin New York Mal Borsası nda işlem gören altın sözleşmesini ele alacak olursak bugünkü verilere göre yatırılması gereken teminat miktarının 1350 dolar olduğunu görürüz. Yine bu piyasadaki işlem gören her sözleşmenin içerdiği 100 onsluk altın miktarını ve ons başına bugünkü piyasa değerini (330,80 dolar) göz önüne aldığımızda sözleşmenin parasal değerinin dolar olduğunu görürüz. Bu da yatırılan her 1350 dolar ile aslında dolarlık bir pozisyon yönetebiliyoruz anlamına gelir. Buna göre kaldıraç etkisinin yüzde kaç olduğunu hesaplayacak olursak yaklaşık yüzde 4.08 (1350/33080) yada 24,5 katı (33080/1350) olarak hesaplayabiliriz. Vadeli sözleşmelerin alımı - satımı ne yararlar sağlar? Vadeli işlemler piyasaları, alıcı veya satıcı durumda olan sanayicilerin ham madde alım ve satımlarını fiyatların 10

11 hareketlerinden etkilenmeyerek gerçekleştirmesini sağlar. Yani fiyatların ters hareketlerine karşı onları korur. Bu sözleşmeler özellikle döviz ve çapraz kurlara karşı riski olan ve hammadde alımi yapan sanayicilere koruma sağlar ve karlılıklarını belirgin ölçüde artırır. Buna ek olarak vadeli işlemler piyasalarının en önemli 3 özelliğinden bir tanesi belli bir ürünün (pamuk, şeker, petrol ) alım satımlarının birbirinden değişik vadelerde gerçekleştirilmesi ve bu sayede o ürünün fiyat değişim oranlarının yani fiyat dalgalanmalarının (volatilitenin) azalmasıdır. Eğer örnek verecek olursak, şeker üzerine yazılmış vadeli işlem sözleşmeleri olmasaydı, şeker üzerinde oluşan arz ve talep tek bir vadede oluşacağından, bu oluşum fiyat hareketlenmelerini de artıracaktır. Bir başka deyişle, vadeli piyasalar olmasaydı, şeker tüccarları spot vadeden başka alım satım gerçekleştirecek vade bulamayacaklardı. Bu da aynı vade üstünde arz ve talep dengesinin çok hızlı değişimlere uğramasına, dolayısıyla aşırı fiyat hareketlenmelerinin oluşmasına sebep olacaktı. Ancak vadeli piyasalarda örneğin pamuk bir kaç vadede birden işlem gördüğü için bu ürün üzerine dönen fonlar değişik vadelere dağılır (Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Aralık) ve dolayısıyla fiyat dalgalanmaları (volatilite) azalır. Vadeli piyasalar teminat usulüyle çalıştığı için küçük birikimlerini yüksek riskli enstürmanlara koymak isteyen agresif tüccarlar spekülatif pozisyon taşıyabilirler. Bu tip yatırımcılar kendilerini korumak amacıyla işlem yapmak isteyen katılımcıların risklerini üzerlerine alırlar ve piyasada likidite sağlarlar. Vadeli piyasalar belli mal ve finansal ürünlerin bir merkezde işlem görülmesini sağladığı için fiyatlamalar daha etkin ve güvenilir bir şekilde yapılır. O malın gerçek değerinin belirlenmesinde bu son derece önemlidir. 11

12 Vadeli piyasalar sayesinde yüksek taşıma maliyetleriyle karşı karşıya olan bir şirketin taşıma maliyetlerini piyasadaki ortalama taşıma maliyetine çevirmesine olanak tanıyabilir. Bu noktada şunu da belirtmek önemlidir: Bazı sanayicilerimiz önündeki 3-4 aylık dönemde kullanmayı öngördüğü hammaddeyi spot piyasadan nakit olarak alıp stoklarında bekleterek, o hammaddeye yatırılan paranın fonlama maliyetini ve hammaddeyi saklama maliyetini üzerine almış olur. Bu durumda kullanılmak üzere satın alınan ancak atıl olarak depolanan hammadde yüksek bir maliyet getirir. Buna karşın vadeli işlemlerde alım yapan sanayici fiziki mali sadece ihtiyacı olduğu zaman alabilme ve alacağı hammadde fiyatını ayrıca sabitleme opsiyonunu elde ettiğinden dolayı büyük ölçüde fonlama maliyetinden kurtulduğu için maliyetlerinde belirgin bir düşüş gözlenir. Bununla beraber hammaddeyi kullanım ihtiyacı olduğu zaman fiyat hareketlerinden etkilenmeden satın alabilen sanayici, hammaddeyi alıp kendi imkanlarıyla depolamak zorunda kalmayacağı için, saklama maliyetini kendi bünyesinden çıkarıp piyasaya dağıtılmış ortalama saklama maliyetine dönüştürür ve bu da toplam maliyette oldukça etkin bir maliyet düşürücü etken olarak sanayiciye yarar sağlamış olur. Saklama maliyetinin kendi bünyesinden çıkarılarak piyasanın saklama maliyetine dönüştürülmesi ayni zamanda sanayicilere yerden de tasarruf yapmalarını ve kaynaklarını daha etkin kullanma fırsatı verir. Örneğin hangar olarak kullandığı bos alanı üretim alanına çevirerek kar merkezi haline getirir ve üretim kapasitesi artisini daha etkin ve ucuz yolla sağlamak için gerekli ortamı yaratabilir. Vadeli piyasaların sağlayacağı bir başka yarar da kullanıcısına sabit fiyattan satış yapabilme imkanını vermesi sayesinde ilgili ürünün satıcısının satış kabiliyetinde büyük ölçüde artış sağlar. Piyasa fiyatlarının devamlı dalgalandığı bir ortamda satıcı malıni sabit fiyattan satabilirse bu durum alıcıların ilgisini o satıcıya çevireceğinden satıcının satışları büyük ölçüde artar ve diğer rakiplerine karşı rekabet üstünlüğü kazanır. 12

13 Son olarak malıni spot piyasada değil de alternatif bir piyasada satmak isteyen üreticiler yada tüccarlar vadeli işlemler piyasasını kullanabilirler. Vadeli Sözleşmelerinin İşlem Mekanizması Nedir? Pamuğu ele alalım: New York Pamuk Borsası nın bugünkü standart verilerine baktığımız zaman 1 pamuk sözleşmesi libre ağırlığında pamuğu içerir ve yine bugün itibarıyla libresi yaklaşık 60 cent olduğu için 1 sözleşme pamuk alan bir tüccarın aslında dolarlık bir pamuk aldığını gösterir. (0.60 cent*50000=30000) Ancak vadeli işlemler piyasaları teminat esasına göre çalıştığı için tüccar bu sözleşmeye sahip olmak için doların tamamını ödemek yerine borsa tarafından belirlenmiş olan 1050 dolarlık teminatı yatırması yeterlidir. Böylece tüccar 1050 dolar yatırarak aslında dolara yakın bir pozisyon almış olur. Bu durumu kaldıraç etkisi kavramını tanımlarken açıklamıştık. Buradan yola çıkarak pamuk piyasasına baktığımızda kaldıraç etkisi yüzde kaç diye sorulduğunda ise yüzde 3,5 (1050/30000=3,5) yada 60 (100/3,5=28,57) katı kadar diyebiliriz. Tüccar almak istediği pozisyon için yeterli başlangıç teminatını yatırdıktan sonra işlem yapmak üzere aracı kuruma emir verir. Vadeli işlemler borsalarında standart belli başlı emir türleri vardır. Bu emirlerin haricinde başka emir kabul edilmez. Aşağıda emir türlerini ve açıklamalarını görebilirsiniz: Piyasa Emri (Market Order): Piyasa emri alan aracı kurum, işlemi hemen gerçekleştirmekle yükümlüdür. Aralık vadeli pamuğun piyasa alış-satış fiyatının 60.40/42 (60,40 alış 60,42 satış) olduğunu varsayalım. Aracı kurum piyasa satış emri alırsa centten alıcıya satar ve bu işlemin gerçekleşmesi 2-3 saniyeyi geçmez. 13

14 Fiyat Limitli Emir (Limit Order): Fiyat limitli emir, belli bir fiyattan yapılması gereken alış yada satış emridir. Tekrar Aralık vadeli pamuk piyasanın 60.40/42 olduğunu var sayalım. Eğer tüccar fiyatı centten Aralık vadeli pamuk almak isterse piyasanın a düşmesi gerekir. Ancak su da bilinmelidir ki piyasa a gerilese bile bu işlem gerçekleşmeyebilir. Bunun da nedeni piyasanın hızlı hareket ederek o seviyeye inip hemen geri çıkması olabilir. Bazı durumlarda ise dan verdiğimiz alış emri bu fiyat yerine daha aşağıdan yani daha iyi bir fiyattan gerçekleşebilir. Bu durum yine piyasanın çok hızlı bir şekilde hareket edip almak istediğiniz seviyeyi çok kısa bir zamanda geçerek daha aşağılara hareket etmesinden kabaklanabilir. Pozisyon Tasviyesi Emirleri (Stop Order): Stop emirleri fiyat belli bir seviyeye geldiği anda otomatik olarak piyasa ermine dönüşüp piyasa fiyatından işlem yaptırma emridir. Örneğin piyasa dayken den stop alış stop emri verirseniz piyasa gördüğü anda verilen emir yukarıda açıklanan piyasa ermine dönüşür ve piyasa neredeyse o fiyattan işlem gerçekleşir. Bu yüzden den alış stop emri veren bir tüccarın işlemini gerçekleştireceği fiyat olmayabilir. alış stop emirleri piyasada gecen fiyatların üzerinde bir seviyede verilirken satış stop emirleri piyasada gecen fiyatların altında bir seviye için verilir. Fiyat Limitli Pozisyon Tasviyesi Emirler (Stop Limit Orders): Bu emir türü stop emriyle limitli emirlerin bir karışımı olarak düşünülebilir. Stoplu limitli alış emri koyan bir tüccarın emri piyasa fiyatı belli bir seviyeye geldiğinde limit ermine dönüşür. Örneğin piyasa fiyatı dayken dan Stoplu limitli alış emri koyan bir tüccarın işlemi piyasa seviyesine geldiği zaman dan gerçekleşmek üzere limitli emire dönüşür ve işlem bu fiyattan gerçekleşmek zorundadır. Bazı zamanlar olur ki Stoplu limitli alış emri veren bir tüccarın emri piyasanın çok hızlı 14

15 olması nedeniyle a çok hızlı bir şekilde gelip işlemi o fiyattan gerçekleşmeden in üzerine gitmesi yüzünden gerçekleşmez. Bu durumda işlemin gerçekleşmesi için piyasa fiyatının tekrar a gelmesi gereklidir. Stoplu limitli alış emirleri piyasanın üzerinde bir seviye için, Stoplu limitli satış emirleri ise piyasanın altında bir seviye için verilir. Fiyat Limitli Pozisyon Açma Emirleri (MIT Orders): Bu emirin gerçekleşme mantığı, aslında pozisyon tasviyesi emirlerinin gerçekleşme mantığından farkı yoktur. Tek farkı, pozisyon tasviyesi emirlerinin aksine, fiyatlar piyasa belli bir seviyeye geldiği zaman anında piyasa ermine dönüştüğünde işlemin gerçekleşmesi için öngörülen fiyattan veya o fiyattan daha iyi bir fiyattan işlem görmesi gerekir. Hatırlarsanız pozisyon limitli emirlerde fiyat, belli bir fiyat seviyesine geldiğinde o anki piyasa fiyatı ne is o fiyattan alış yda satış işlemi gerçekleştirilir. Bu emir ise öngörülen fiyatın gelmesi durumunda sadece o fiyattan veya daha iyi bir fiyattan işlemin gerçekleşmesi zorunluluğu vardır. Bir başka deyişle alış emrinin sadece işlemi yapacak kişi tarafından belirtilen fiyatta veya o fiyatın daha altında gerçekleşmek zorunda olması; satış emrinin ise belirtilen fiyatta veya daha yukarısında işlem olmasını zorunlu kılar. Fiyat limitli pozisyon açma emirleri, piyasanın hızlı olması nedeniyle gerçekleşmeme ihtimali vardır. Pamuk piyasasında fiyat limitli pozisyon açma emri vererek alım yapma örneğini ele alalım. Fiyatın cent olduğu bir anda eğer 60,40 centten alım yapmak istiyorsak bu emirle sadece 60,40 veya onun altındaki seviyelerden alım yapabiliriz. Fiyatlar, 60,40 seviyesini gördükten sonra çok hızlı bir şekilde tekrar yukarı hareketlenirse alım yapma fırsatı yakalanamayabilir. Fiyat limitli pozisyon açma emirleri piyasanın altında, satış emirleri ise piyasanın üstünde bir seviyeye verilir. 15

16 Devamlı Aktif Emirler (Good Till Cancelled (GTC) Orders): Vadeli işlemler piyasalarında bazı mallar ve finansal ürünler 24 saat alınıp satılır. Eğer bir tüccar yerel piyasanın işlem saatleri dışında emrinin çalışmasını istiyorsa veya verdiği emrin bir sonraki işlem gününde de çalışmasını istiyorsa Devamlı Aktif Emiri verebilir. Böylece verilen emir, emri verenin kendisi emri iptal ettirmedikçe devamlı olarak çalışacaktır. Kapanış Erimi Emirleri (Market On Close Orders): Vadeli işlemler borsalarında genelde son 1 yada 2 dakika kapanış erimidir. Bu zaman içerisinde kapanış erimi emirleri gerçekleştirilmelidir. Eğer 1 sözleşme pamuğu kapanışta satmak yada almak isterseniz bu işlem seansın son 1 dakikasının içinde herhangi bir fiyattan gerçekleşebilir. Açılış Erimi Emirleri (Market On Opening Orders (MOO)): Bu emir tipinin de mantığı tıpkı kapanış erimi emrininki gibidir. Tek farkı kapanış erimi emirlerinde işlem son 1 yada 2 dakika içinde gerçekleşmesi gerekirken açılış erimi emirleri işlemin piyasa açılışının ilk 1 yada 2 dakikası içinde gerçekleşir. Günlük Emir (Day Order): Normal şartlarda bir emir verilirse ve devamlı aktif emri olduğu söylenmezse, o emir yerel işlem saatleri için geçerlidir. Seans gün sonunda kapandığı zaman emir otomatik olarak iptal edilir. Sınırlı Zaman Emirleri (Limited Time Orders): Bir tüccar gün içinde belli bir saate kadar emrinin geçerli olmasını istiyorsa emrin iptal edilmesini istediği zamanı belirterek emir verebilir. Örneğin saat a kadar belli bir fiyattan alış veya satış emri verilebilir. Gerçekleştir veya İptal Et Emirleri (Fill or Kill Orders): Eğer tüccar emrinin gerçekleşmesini istediği emrinin tamamının bir 16

17 kerede gerçekleşmesini istiyorsa bu emri verebilir. Verilen emrin tamamı gerçekleşmeyecekse emir otomatik olarak iptal edilir. Biri Diğerini İptal Etsin Emirleri (One Cancels Other Order (OCO)): Bu emir ile tüccar iki yöne herhangi bir emir koyarken eğer biri diğerini iptal etsin derse, verilen iki emrin birisi gerçekleştiği anda diğerini iptal ettiren emir vermiş olur. Diyelim ki tüccar seviyesinin bir sözleşme Arilik pamuk sözleşmeyi aldı. Eğer tüccar dan ve dan satış emri koyarsa ve bu emirlerden bir tanesi gerçekleştiğinde diğer emir otomatik olarak iptal olur. Tüccar almak istediği pozisyonları doğru ve amacına uygun bir şekilde verdikten sonra verilen emir borsa mekanizması içinde belli bir sıra takip eder. Emir/İşlem/Teyit Akışı: Bu sırayı şu şekilde açıklayabiliriz: 1. Müşteri aracı kurumu arayarak almak istediği pozisyon için emir verir. Emir verilirken, verilen emrin alış emri mi, satış emri mi olduğu, malın yada finansal ürünün ne olduğunu ve vadesini açıkça belirmek zorundadır. 2. Aracı kurum aynı anda emri yazar ve telefon aracılığıyla işlem salonuna (PIT aracı kurumuna (floor broker)) bağlanır. 3. PIT aracı kurumu emri yazar ve PIT in içinde bulunan kişiye ulaştırılmak üzere Runner diye tanımlanan ve emri PIT e götüren kişiye verilir. Bu iş genelde uzaktan aracı kurumların birbirlerine yaptığı el hareketleriyle de daha etkin ve hızlı yapılır. 4. Emir PIT e ulaşır ve gerçekleşir. 17

18 5. Emrin gerçekleştiğine dair teyit önce PIT aracı kurumundan müşterinin aracı kuruma, ondan da pozisyonu almak isteyen tüccara ulaşır. 6. Bu arada yapılan emir borsa aracılığıyla muhasebeleştirilmek ve eşleştirilmek üzere takas kurumunun bilgisayar sistemine girilir. Takas kurumu, takas üyeleri aracılığıyla ertesi gün bir önceki günün işlemlerini detaylı gösteren bir ekstre hazırlar ve tüccarın bağlı olduğu aracı kurumun aracı kurumine gönderir. Pozisyon aldıktan sonraki gelişmeler: Pozisyonlar genelde 2 türlüdür. Sözleşmeyi sattığımız zaman ve aldığımız zaman pozisyonlarımızın adlandırılması değişir. Eğer sözleşmede alıcıysak long ; satıcıysak short pozisyon taşıyoruz demektir. Aldığımız pozisyon ( long yada short pozisyon) gün sonu fiyatı itibarıyla kara geçerse, yatırmış olduğumuz teminatın üzerine gün sonunda para akışı olur. Örneğin tuttuğumuz pamuk pozisyonunda 500 dolar kara geçersek hesaplardaki varlığımız 1498 dolar ( =1498) olur. Burada oluşan 500 dolarlık kar, tuttuğumuz pozisyonu kapatarak kar realizasyonu yapmak gerekmeksizin hesabımıza çekilebilir nakit olarak aktarılır. Tersi durumda, örneğin 100 dolar zarara geçerse daha önceden pozisyonu tutmamız için yatırmış olduğumuz 1050 dolar üzerinden 100 dolar eksiltilir ve hesabımızdaki miktar 950 ( =950) dolara düşer. Sürdürme Teminatı (Maintenance Margin): Bu noktada vadeli işlemler borsalarının belirlediği sürdürme teminatı kavramını da belirtmek gerekir: Tekrar pamuk piyasasını ele alalım. New York Board Of Trade nin pamuk borsası 18

19 söyle bir direktif sunmuştur: 1 sözleşme vadeli pamuk almış yada satmış yatırımcının toplam varlığı 750 doların altına düşerse, hesabındaki diğer pozisyonların (eğer varsa) teminatları da karşılandığı sürece yatırımcı varlığını tekrar 1050 dolara çıkartmakla yükümlüdür. Yani 1 sözleşme pamuk almış yada satmış bir yatırımcı 300 dolar zarara kadar hiç bir ekstra işlem yapmadan pozisyonunu tutabilir. Ama zararı 301 dolara çıkarsa yani 1050 dolar yatırdıktan sonra 300 dolar zarar yaparak varlığı borsa tarafından önceden belirlenmiş 750 dolar olan sürdürme teminatı rakamın altına düşerse, tüccar hesabındaki varlığını tekrar 1050 dolara çıkartmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük aracı kurum yada kişi tarafından tüccara zamanında belirtilir ve bu isleme ek teminat talebi margin call denir. Ek teminat talebi sınırları sadece borsalar tarafından belirlenir. Eğer tüccar yapılan teminat çağrısında üzerine düşen görevi yerine getirmeyip teminatını 1050 dolara çıkartmak için nakdi bir değer ile veya nakite kolay çevrilebilen bir finansal varlık ile (bono, tahvil, hisse senedi gibi) aradaki farkı karşılayamazsa, ABD deki piyasanın kanun ve kurallarına göre beraber çalıştığı aracı kurum yada kişi, tüccarın pozisyonunu kapatmakla yükümlüdür. Aşağıdaki semada teminat çağrısının nasıl islediği New York Pamuk borsası başlangıç teminatı ve teminat çağrısı sınırına göre gösterilmektedir: 19

20 KAR BOLGESI $ 0 New York Pamuk Borsasi Baslangic Teminati = $ 1050 $ ZARAR BOLGESI $ New York Pamuk Borsasi Teminat Cagrisi Siniri = $750 Yukarıda açıkladığım mekanizma, vadeli borsaların üçüncü en önemli özelliği olan ve piyasaya göre ayarlama (marked to market) diye adlandırdığımız özelliğe dayanmaktadır. Piyasaya Göre Ayarlama (Marked To Market): Oluşan her kar veya zarar günlük kapanış fiyatlarına göre her gün hesaplanır ve bir önceki güne göre hesabımızda bulunan teminat üzerine, eğer kar ettiysek alacaklı, zarar ettiysek borçlu girilir. Örneğin bugün yaptığımız kar sayesinde oluşan çekilebilir paramız ertesi gün piyasanın hareketine bağlı olarak bir önceki günden fazla yada az olabilir ve hatta yatırdığımız teminatın üzerinden de para kaybederek teminat çağrısı sinirinin altına bile inebilir. Diğer bir deyişle hesabımızdaki teminat ve/veya kar, eğer pozisyonumuzu tutmaya devam ediyorsak, ertesi günkü kapanış fiyatına göre her gün azalır yada artar. Vadeli İşlemler Piyasaları Ne Amaçlarla Kullanılır? Vadeli işlemler piyasalarının 2 ana kullanım amacı vardır: Birincisi fiyat farklılıklarından kar etmek için spekülatif amaçlı alım satım yapmak; ikincisi ise daha önceden belirttiğim gibi 20

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB) NEDİR? Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası A.Ş. Sermaye Piyasası Kanunu na tabi olarak ve Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmuş,

Detaylı

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI

VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI VOB VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON BORSASI Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOB) NEDİR? Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası A.Ş. Sermaye Piyasası Kanunu na tabi olarak ve bakanlar kurulu kararı ile kurulmuş,

Detaylı

Pay Vadeli İşlemleri Eğitimi Yepyeni bir piyasanın yepyeni yatırımcıları olmaya hoş geldiniz.

Pay Vadeli İşlemleri Eğitimi Yepyeni bir piyasanın yepyeni yatırımcıları olmaya hoş geldiniz. Pay Vadeli İşlemleri Eğitimi Yepyeni bir piyasanın yepyeni yatırımcıları olmaya hoş geldiniz. İlk vadeli işlemler borsası 18. y.y. ilk yarısı Japonya da kuruldu / Dojima Pirinç Piyasası 1970 ten sonra

Detaylı

OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.)

Detaylı

VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR 1- Vadeli işlem sözleşmesi nedir? Vadeli işlem sözleşmeleri, dayanak varlığın önceden belirlenen bir fiyattan ya da önceden belirlenen bir tarihte

Detaylı

VOB ve Emtia Piyasaları

VOB ve Emtia Piyasaları 3 Aralık, 2010 VOB ve Emtia Piyasaları Yaman Başaran Genel Müdür Yardımcısı Fats and Oils Conference, İstanbul Kuruluş Aşamasından Bugüne Üye Sayımız: 98 Rekor İşlem Hacmi: 3 milyar 129 milyon TL CFTC

Detaylı

VİOP TEMEL KAVRAMLAR

VİOP TEMEL KAVRAMLAR VİOP TANITIM KİTİ Uzun (Long) ve Kısa (Short) Pozisyon Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf dayanak malı teslim alma yükümlüğüne

Detaylı

VADELİ İŞLEMLER PİYASASI

VADELİ İŞLEMLER PİYASASI VADELĠ ĠġLEM ve OPSĠYON BORSASI ( VOB) NEDĠR? Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası ( VOB) vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alınıp satıldığı yerdir. Alınıp satılan bu sözleşmelere Türev Araçlar denmektedir.

Detaylı

Vadeli Piyasalarda Yatırım

Vadeli Piyasalarda Yatırım Vadeli Piyasalarda Yatırım VADELİ PİYASALARDA YATIRIM 1 2 3 4 5 6 8 İÇİNDEKİLER Vadeli Piyasalarda Yatırım Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasaları: Gelecek İçin Daha Güvenli Yatırım Fırsatları Organize piyasa,

Detaylı

TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.)

TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.) TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.) Önemli Açıklama: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdinde

Detaylı

Farklı Bir Borsa Alternatif Yatırım Araçları

Farklı Bir Borsa Alternatif Yatırım Araçları 23 Kasım 2011 Farklı Bir Borsa Alternatif Yatırım Araçları Çetin Ali Dönmez VOB Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi Vadeli İşlem Sözleşmesi? Uzlaşması ya da teslimatı gelecekte yapılmak üzere alınıp satılan

Detaylı

RENAISSANCE CAPITAL MENKUL DEĞERLER A.Ş.

RENAISSANCE CAPITAL MENKUL DEĞERLER A.Ş. TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir.) Önemli Açıklama: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdinde

Detaylı

Önemli Açıklama: Tanımlar: Borsa: Borsa İstanbul Anonim şirketini,

Önemli Açıklama: Tanımlar: Borsa: Borsa İstanbul Anonim şirketini, VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİNE VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNE İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU (Borsa İstanbul A.Ş. ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir) Önemli Açıklama: Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli işlem

Detaylı

STOPAJ DURUMU. VİOP'TA ELDE EDİLEN KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİ Tam Mükellef Dar Mükellef

STOPAJ DURUMU. VİOP'TA ELDE EDİLEN KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİ Tam Mükellef Dar Mükellef VİOP RİSK BİLDİRİM FORMU Sermaye piyasalarında yapacağınız işlemler sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır. Bu nedenle işlem yapmaya karar vermeden önce, bu işlemler kapsamında

Detaylı

FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu

FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu Mayıs 2015 Hazine ve Türev Ürünler FBIST BYF Vadeli İşlem Sözleşmesi FBIST BYF Vadeli İşlem Sözleşmesi; FTSE Türkiye TL Hazine Bonosu Endeksinde

Detaylı

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü AKBANK VOB TANITIM KİTİ VADELİ İŞLEMLER TEMEL KAVRAMLAR Uzun (Long) ve Kısa (Short) Pozisyon Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf

Detaylı

Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası

Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Pay Opsiyon Sözleşmeleri Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Bu dokümanda kullanılan içeriğin bir kısmı, Türkiye deki düzenlemeler çerçevesinde menkul kıymetler veya türev araçlarla ilgili faaliyet göstermek

Detaylı

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1

Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Future Forward Oplsiyon Piyasaları Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Döviz Türevi Ürünler Gelecek piyasasına ait ilk sözleşme 13 Mart 1851 yılında 3000 kile mısırın Haziran ayında Chicago da teslimine yönelik

Detaylı

PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ

PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ NİSAN 2015 Hazine ve Türev Ürünler PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ Pay Senedi Vadeli İşlem Sözleşmeleri,belirli bir vadede önceden belirlenen fiyat ve miktarda pay senedini alma

Detaylı

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nda İşlem Gören Türev Ürünleri ve Hedef Kitlesi. Elif AY

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nda İşlem Gören Türev Ürünleri ve Hedef Kitlesi. Elif AY Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası nda İşlem Gören Türev Ürünleri ve Hedef Kitlesi Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası, bir vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesine kimin ne kadar fiyat vereceğini belirlemek üzere

Detaylı

Vadeli İşlem Sözleşmesi nedir?

Vadeli İşlem Sözleşmesi nedir? Vadeli İşlem Sözleşmesi nedir? Belli nitelikteki ve belli miktardaki bir malın veya bir finansal varlığın gelecekteki önceden belirlenmiş bir fiyat üzerinden teslimini bugün hükme bağlayan yasal bir sözleşmedir.

Detaylı

GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ

GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ İlker Şadi İŞLEYEN * I. GİRİŞ Bankalar ve aracı kurumların, menkul kıymetler ve diğer

Detaylı

1. Yapılan işlemlerin asgari unsur ve risklerine, Yatırım hizmet ve faaliyetleri Genel Risk Bildirimi

1. Yapılan işlemlerin asgari unsur ve risklerine, Yatırım hizmet ve faaliyetleri Genel Risk Bildirimi 1. Yapılan işlemlerin asgari unsur ve risklerine, Yatırım hizmet ve faaliyetleri Genel Risk Bildirimi Önemli Açıklama Sermaye piyasalarında yapacağınız işlemler sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar

Detaylı

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü

AKBANK VOB TANITIM KİTİ. Sermaye Piyasası İşlemleri Bölümü AKBANK VOB TANITIM KİTİ VADELİ İŞLEMLER TEMEL KAVRAMLAR Uzun (Long) ve Kısa (Short) Pozisyon Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf

Detaylı

OPSİYON HAKKINDA GENEL BİLGİLER. www.yf.com.tr

OPSİYON HAKKINDA GENEL BİLGİLER. www.yf.com.tr OPSİYON HAKKINDA GENEL BİLGİLER www.yf.com.tr 1 Opsiyon Nedir? Opsiyon, satın alan tarafa herhangi bir ürünü bugünden belirlenen bir fiyat (kullanım fiyatı) üzerinden ileride bir vadede satın alma ya da

Detaylı

Ocak 2010. Sözleşmeleri. smaniye Ticaret ve Sanayi Odası. Tolga Uysal

Ocak 2010. Sözleşmeleri. smaniye Ticaret ve Sanayi Odası. Tolga Uysal Ocak 2010 VOB ve Vadeli İşlem Sözleşmeleri smaniye Ticaret ve Sanayi Odası. Tolga Uysal ğitim ve Tanıtım Müdürü ü 4 Soru? Bana Ne Fayda Sağlar? Nasıl İşliyor? Nasıl Kullanabilirim? Ne Yapmam Lazım? Nasıl

Detaylı

Zaman Yolu Kalkınma Dolu ile

Zaman Yolu Kalkınma Dolu ile Zaman Yolu Kalkınma ile Dolu USD/TL Aracı KuruluşVarantları Mayıs 2011 TSKB Varantları Varant, alıcısına dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte (Avrupa Tipi)

Detaylı

2015 DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 7 Ocak 2016. VİOP ta Risk Yönetimi 14.03.2016 1

2015 DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 7 Ocak 2016. VİOP ta Risk Yönetimi 14.03.2016 1 2015 DEĞERLENDİRME TOPLANTISI 7 Ocak 2016 VİOP ta Risk Yönetimi 14.03.2016 1 İÇERİK İhracatçı Eğilim Araştırması Tespitler - Q4 VİOP ta işlem gören Döviz Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri Vadeli işlem

Detaylı

TEMİNATLANDIRMA VE KAR/ZARAR HESAPLAMA

TEMİNATLANDIRMA VE KAR/ZARAR HESAPLAMA TEMİNATLANDIRMA VE KAR/ZARAR HESAPLAMA Giriş Borsada kullanılan elektronik alım satım sisteminde (VOBİS), tüm emirler hesap bazında girilmekte, dolayısıyla işlemler hesap bazında gerçekleşmektedir. Buna

Detaylı

USD/TL Aracı KuruluşVarantları

USD/TL Aracı KuruluşVarantları 1 USD/TL Aracı KuruluşVarantları Mayıs 2011 TSKB Varantları Varant, alıcısına dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte (Avrupa Tipi) veya belirli bir tarihe

Detaylı

ENERJİ VE EMTİA SÖZLEŞMELERİ

ENERJİ VE EMTİA SÖZLEŞMELERİ ENERJİ VE EMTİA SÖZLEŞMELERİ VİOP Hakkında Borsa İstanbul A.Ş., yerli ve yabancı yatırımcıların ülkemizde türev ürünlere yatırım yapabilmesi, Türk finans piyasalarının gelişmiş finansal piyasalar ile bütünleşmesi

Detaylı

TEMEL OPSİYON STRATEJİLERİ

TEMEL OPSİYON STRATEJİLERİ TEMEL OPSİYON STRATEJİLERİ VİOP Hakkında Borsa İstanbul A.Ş., yerli ve yabancı yatırımcıların ülkemizde türev ürünlere yatırım yapabilmesi, Türk finans piyasalarının gelişmiş finansal piyasalar ile bütünleşmesi

Detaylı

VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASALARI HAKKINDA ANKET SONUCU

VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASALARI HAKKINDA ANKET SONUCU VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASALARI HAKKINDA ANKET SONUCU 1-2- 3-4- PİYASA HAKKINDA BEKLENTİLER ÜRÜNLER HAKKINDA GÖRÜŞLER FİRMA BİLGİLERİ SİSTEM VE ÜYELİK HAKKINDA GÖRÜŞLER Ankete Katılan Kurum Sayısı Toplamı

Detaylı

OCAK 2009 www.vob.org.tr

OCAK 2009 www.vob.org.tr Vadeli İşlem Sözleşmeleri ve VOB OCAK 2009 www.vob.org.tr VOB da Alınıp Satılan Şey Nedir? Vadeli İşlem Sözleşmeleri Opsiyon Sözleşmeleri Türev Araçlar Bu Sözleşmeler Hangi Amaçlarla Kullanılır? KORUNMACILAR:

Detaylı

Spekülatif: Korunma amacı taşımayan yatırımcıların gelecekteki piyasa beklentileri doğrultusunda kar amacı ile gerçekleştirdikleri işlemlerdir.

Spekülatif: Korunma amacı taşımayan yatırımcıların gelecekteki piyasa beklentileri doğrultusunda kar amacı ile gerçekleştirdikleri işlemlerdir. VİOP Nedir? VİOP, Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nın kısaltmasıdır. Burada, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri alınıp satılır. Alınıp satılan bu sözleşmelere Türev araçlar da denir.

Detaylı

Uyarı: Tanımlar: Borsa. : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ni ve/veya İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nı. Aracı Kuruluş

Uyarı: Tanımlar: Borsa. : Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ni ve/veya İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nı. Aracı Kuruluş TÜREV ARAÇLAR R İ SK B İ LD İ R İ M FORMU (Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş. ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nezdindeki işlemlere ilişkindir) Önemli Açıklama: Vadeli

Detaylı

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar

Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar İşlenecek Konular Finansal piyasalar ve kurumların önemi Tasarrufların şirketlere akışı Finansal piyasaların ve aracıların fonksiyonları Değer maksimizasyonu

Detaylı

Dayanak Pay Senetleri

Dayanak Pay Senetleri İş Yatırım Tek Hisse Senedine Dayalı Vadeli İşlemler ve Opsiyonlar İşlem Esasları Aralık 2012 VİOP İşlem Esasları Dayanak Varlıklar Dayanak Pay Senetleri 1 Dayanak Kod Dayanak Şirket 1 ISCTR Türkiye İş

Detaylı

Webinarımıza hoşgeldiniz. Sunumumuz 11:30 da başlayacak. Öncesinde panelin handoutlar bölümündeki eğitim materyallerini inceleyebilirsiniz.

Webinarımıza hoşgeldiniz. Sunumumuz 11:30 da başlayacak. Öncesinde panelin handoutlar bölümündeki eğitim materyallerini inceleyebilirsiniz. Webinarımıza hoşgeldiniz. Sunumumuz 11:30 da başlayacak. Öncesinde panelin handoutlar bölümündeki eğitim materyallerini inceleyebilirsiniz. 26.10.2015 1 KULLANIM YETKİSİ VE UYARI Bu sunum, Borsa İstanbul

Detaylı

İMKB VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI. Aralık 2012

İMKB VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI. Aralık 2012 İMKB VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI Aralık 2012 Piyasa Genel Özellikleri Takas Merkezi ile bağlantılı emir öncesi ve işlem sonrası risk yönetimi (pre-order and post trade margining) Portföy bazında teminatlandırma

Detaylı

TÜREV ÜRÜNLER KATALOĞU

TÜREV ÜRÜNLER KATALOĞU TÜREV ÜRÜNLER KATALOĞU VADELİ DÖVİZ ALIM-SATIM İŞLEMİ (FORWARD) Belirli bir döviz tutarının, ileri bir tarihte, önceden anlaşılan fiyattan alım veya satımının yapılması işlemidir. tarihinde, piyasadaki

Detaylı

YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Önemli Açıklama Yurt dışı vadeli işlem ve opsiyon borsaları ya da teşkilatlanmış diğer piyasalar nezdinde yapacağınız alım satım işlemleri sonucunda kar elde

Detaylı

VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi

VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi Ocak 2012 VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi ŞAMİL DEMİRKAN sdemirkan@vob.org.tr POKERDE KİM KAZANACAK? POKER MASASINDA KASA ŞİMDİLİK ABD MERKEZ BANKASI DİGER ÜLKELER ve MERKEZ BANKALARI RİSK YÖNETMEZSE BATARLAR

Detaylı

Muammer ÇAKIR. VİOP Risk Konferansı 4/6/2014

Muammer ÇAKIR. VİOP Risk Konferansı 4/6/2014 Muammer ÇAKIR VİOP Risk Konferansı 4/6/2014 06.06.2014 3 İçerik Bölüm I: Dünyada Risk Yönetimi Neden Risk Yönetimi? Risk Yönetimindeki Endişeler ve Enstrümanlar Bölüm II: VİOP Hakkında VİOP Hakkında VİOP

Detaylı

ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU

ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖNEMLİ AÇIKLAMA Özel sektör borçlanma araçları alım satım işlemleri sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır.

Detaylı

İstanbul, 23 Ağustos 2012 2012/994

İstanbul, 23 Ağustos 2012 2012/994 TSPAKB TÜRKİYE SERMAYE PİYASASI ARACI KURULUŞLARI BİRLİĞİ Büyükdere Cad. No: 173 1. Levent Plaza A-Blok Kat: 4 34394 1. Levent - İstanbul Tel : (212) 280 85 67 Faks : (212) 280 85 89 www.tspakb.org.tr

Detaylı

FOREX NEDİR?" FOREX FOR Forex

FOREX NEDİR? FOREX FOR Forex Forex Nedir? FOREX, kelime yapısı olarak İngilizce FOReign EXchange kelimelerinin kısaltılmasından oluşmuştur. Buna bağlı olarak, Forex piyasası, yabancı paraların birbiri arasındaki değişim oranından

Detaylı

Teminatlar : Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Sürdürme Seviyesi

Teminatlar : Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Sürdürme Seviyesi Kısa bir geçmişi bulunmasına rağmen,büyük gelişme sağlayarak Türk Mali sisteminde yıllardır eksikliği hissedilen vadeli piyasaların yaşama geçmesi; yatırımcıların gelecek ile ilgili belirsizliklerinin

Detaylı

AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU

AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Önemli Açıklama: AK YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. YURTDIŞI TÜREV ARAÇLAR RİSK BİLDİRİM FORMU Yurt dışı borsalar nezdinde yapacağınız alım-satım işlemleri sonucunda kâr elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz

Detaylı

Risk ve Teminat Yönetimi Hizmeti

Risk ve Teminat Yönetimi Hizmeti Takasbank - İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Şişli Merkez Mahallesi, Merkez Caddesi, No: 6 34381 Şişli-İstanbul-Türkiye Risk ve Teminat Yönetimi Hizmeti Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında

Detaylı

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar

Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların

Detaylı

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ

TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ 1 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI VE TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASINDAKİ YERİ M. Tuna Kök Ciner Grubu 2 TÜREV ENSTRÜMANLARI, ELEKTRİK PİYASALARINDAKİ UYGULAMALARI ve TÜRKİYE ELEKTRİK

Detaylı

VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI

VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI 1 PAY VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ PAY OPSİYON SÖZLEŞMELERİ T. Garanti Bankası A.Ş. T. İş Bankası A.Ş. Akbank T.A.Ş. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Yapı ve Kredi Bankası

Detaylı

OPSİYON SÖZLEŞMELERİ

OPSİYON SÖZLEŞMELERİ OPSİYON SÖZLEŞMELERİ 1 Giriş Borsa İstanbul, yerli ve yabancı yatırımcıların ülkemizde türev ürünlere yatırım yapabilmesi, Türk finans piyasalarının gelişmiş finansal piyasalar ile bütünleşmesi ve Borsa

Detaylı

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI

MENKUL KIYMET YATIRIMLARI DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MENKUL KIYMET YATIRIMLARI KISA ÖZET

Detaylı

Konu: İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Teminat ve Pozisyon Limitlerine İlişkin Esaslar

Konu: İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Teminat ve Pozisyon Limitlerine İlişkin Esaslar Genelee No: 191 İMKB Vadeli İşlemler Piyasası Müdürlüğü İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI www.imkb.gov.tr Emirgan 34467 İstanbul Tel : (0212) 298 21 00. Faks: (0212) 298 25 00 istanbul, 29 Aralık 2003

Detaylı

YATIRIM PORTALI E - Ş UBE

YATIRIM PORTALI E - Ş UBE YATIRIM PORTALI E - Ş UBE NEDEN OSMANLI MENKUL E-ŞUBE? Kolay hesap açma sürecimiz, Uygun komisyon oranlarımız, Ürün çeşitliliğimiz, Fonksiyon çeşitliliğimiz, Ürün bazında raporlama sistemimiz, Canlı destek

Detaylı

Eğitimine Hoş geldiniz. 5-66 Temmuz, 2003. Okan Aybar, CTA Anatolia Capital. aybar@anatoliacapital.com www.anatoliacapital.com. Tel : 0532 354 59 38

Eğitimine Hoş geldiniz. 5-66 Temmuz, 2003. Okan Aybar, CTA Anatolia Capital. aybar@anatoliacapital.com www.anatoliacapital.com. Tel : 0532 354 59 38 Vadeli İşlemler ve Opsiyon O Piyasaları Eğitimine Hoş geldiniz 5-66 Temmuz, 2003 Okan Aybar, CTA Anatolia Capital aybar@anatoliacapital.com www.anatoliacapital.com Tel : 0532 354 59 38 Vadeli İşlemler

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

http://acikogretimx.com

http://acikogretimx.com 2009 S 4421- SERMYE PiYSSı VE FiNNSL KURUMLR 1. Birikim açığı olan ekonomik birimlerle birikim fazlalığı olan ekonomik birimlerin karşılaştığı ve finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasalara ne ad

Detaylı

OPSİYONLAR. Şimdi gelin birlikte opsiyonların ne olduklarını ve nasıl çalıştıklarını anlayalım.

OPSİYONLAR. Şimdi gelin birlikte opsiyonların ne olduklarını ve nasıl çalıştıklarını anlayalım. OPSİYONLAR Kitabımızın ikinci bölümünde ülkemizde henüz tanınmayan ancak mantığı bir kez kavrandığında yatırımcılarımızın sürekli kullanacağı opsiyon sözleşmelerinin tam olarak ne olduklarını, bu sözleşmelerle

Detaylı

FİZİKİ (HESABEN) TESLİMATLI DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ. İstanbul, 06 Kasım 2009

FİZİKİ (HESABEN) TESLİMATLI DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ. İstanbul, 06 Kasım 2009 FİZİKİ (HESABEN) TESLİMATLI DÖVİZ VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMELERİ İstanbul, 06 Kasım 2009 FİZİKİ TESLİMAT Vade sonunda, son işlem günü seans sonu itibariyle açık olan pozisyonlar için sözleşmede belirtilen esaslar

Detaylı

TURKISH YATIRIM VARANTLAR

TURKISH YATIRIM VARANTLAR VARANTLAR Opsiyon sözleşmelerinin menkul kıymetleştirilmiş halidir."yatırımcıya ödediği prim karşılığında bir menkul kıymeti, bir menkul kıymet sepetini ya da bir endeksi, vade sonunda veya vadeden önce,

Detaylı

VOP-VİOP GEÇİŞİ. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası

VOP-VİOP GEÇİŞİ. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası VOP-VİOP GEÇİŞİ Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Borsa İstanbul, 3 Mayıs 2013 itibariyle VOB un %100 hissedarı olmuştur. Tüm Vadeli İşlem ve Opsiyon sözleşmeleri 5 Ağustos 2013 Pazartesi günü itibari ile

Detaylı

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI

FONLAR GETİRİ KIYASLAMASI ARALIK 14 Güncel Ekonomik Veriler Büyüme Oranı(Yıllık) Cari Açık/GSYİH 6,61% İşsizlik oranı(yıllık) 10,10% Enflasyon(TÜFE/Yıllık) 9,15% GSMH(milyar USD) 819,9 Kişi Başı Milli Gelir (USD) 10.800 Güncel

Detaylı

Ocak 2010. Yönetimi IŞINSU KESTELLİ. Yönetim Kurulu Başkanı

Ocak 2010. Yönetimi IŞINSU KESTELLİ. Yönetim Kurulu Başkanı Ocak 2010 VOB la Gelecek Yönetimi IŞINSU KESTELLİ Yönetim Kurulu Başkanı Kuruluş Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) 4 Şubat 2005 te gonga ilk vuruşu Başbakanımızın yapmasıyla uzaktan erişimli elektronik

Detaylı

VOB KALDIRAÇLI ALIM SATIM PLATFORMU

VOB KALDIRAÇLI ALIM SATIM PLATFORMU VOB KALDIRAÇLI ALIM SATIM PLATFORMU 1 Gündem Başlıkları İşlem Sistemi Tasarımı Modelin Genel Esasları İşlem Görmesi Planlanan Pariteler Teminatlandırma Esasları Üyelik Soru-Cevap 2 İşlem Sistemi Tasarımı

Detaylı

Deutsche Bank. Turbo Varantlar

Deutsche Bank. Turbo Varantlar Deutsche Bank Turbo Varantlar Nisan 2016 İçindekiler Fiyat değişimlerinde turbo performans Kaldıraçtan yararlanın Turbo varantların önemli özellikleri Turbo ALIM varantları: Yükselen piyasadan kaldıraçlı

Detaylı

OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. YATIRIM PORTALI / E-ŞUBE

OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. YATIRIM PORTALI / E-ŞUBE OSMANLI MENKUL DEĞERLER A.Ş. YATIRIM PORTALI / E-ŞUBE Neden Osmanlı Menkul E-şube Kolay hesap açma sürecimiz, Uygun komisyon oranlarımız, Ürün çeşitliliğimiz, Fonksiyon çeşitliliğimiz, Ürün bazında raporlama

Detaylı

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Varant Nedir? Eğitimin Amacı: Varantın yapısını ve fiyatlamasını anlamak. Yeni başlayan yatırımcılar için uygundur

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Varant Nedir? Eğitimin Amacı: Varantın yapısını ve fiyatlamasını anlamak. Yeni başlayan yatırımcılar için uygundur Varant Nedir? Eğitimin Konusu: Varant Nedir? Eğitimin Amacı: Varantın yapısını ve fiyatlamasını anlamak Kimler İçin Uygundur: Yeni başlayan yatırımcılar için uygundur Varant Nedir? : Varantlaryatırımcıya,

Detaylı

Kur Riski Yönetimi ve VOB Uygulaması. Mert ÖNCÜ

Kur Riski Yönetimi ve VOB Uygulaması. Mert ÖNCÜ Kur Riski Yönetimi ve VOB Uygulaması Mert ÖNCÜ 1 Kur Riski Nedir? Kurun değerinde yaşanan değişiklikler sonucu varlıklar ve/veya yükümlülüklerde meydana gelebilecek olumlu / olumsuz değişimler... TL-FX

Detaylı

İhraççısının banka olması dışında, banka bonosunun hazine bonosundan bir farkı bulunmamaktadır.

İhraççısının banka olması dışında, banka bonosunun hazine bonosundan bir farkı bulunmamaktadır. BANKA BONOLARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER Banka bonosu nedir? Bankaların borçlu sıfatıyla düzenleyip, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından kayda alınmasını takiben ihraç ederek iskonto esasına göre sattıkları

Detaylı

Finansal Araçlar. UMS 39 Jale Akkaş. 12 Ekim, 2011. Grant Thornton Türkiye

Finansal Araçlar. UMS 39 Jale Akkaş. 12 Ekim, 2011. Grant Thornton Türkiye Finansal Araçlar UMS 39 Jale Akkaş 12 Ekim, 2011 Grant Thornton Türkiye 2011 Grant Thornton Türkiye.Tüm Tüm hakları saklıdır. UMS 39 Finansal Araçlar UMS 39 genel olarak finansal araçlar ile finansal nitelikte

Detaylı

Güncel Ekonomik Yorum

Güncel Ekonomik Yorum NİSAN 15 Güncel Ekonomik Yorum Mart ayı finansal piyasalar açısından son derece oynak bir seyir izlemiştir. Yurtdışı piyasalarda ABD tarafında FED in(amerika Merkez Bankası) faiz arttırımını ne zaman yapacağı

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 23: Emtialar. Bahar 2003

15.433 YATIRIM. Ders 23: Emtialar. Bahar 2003 15.433 YATIRIM Ders 23: Emtialar Bahar 2003 Giriş Aşağıdaki tablo, Uluslararası Ödemeler Bankası ndan (BIS) alınmıştır. Banka ya göre, düzenli borsalarda işlem gören vadeli işlem ve opsiyonlar gibi türevlerde

Detaylı

VOB la Gelecek ece Yönetimi

VOB la Gelecek ece Yönetimi Kasım 2009 VOB la Gelecek ece Yönetimi Çetin Ali DÖNMEZ İstanbul Kültür Üniversitesi Kuruluş Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) 4 Şubat 2005 te gonga ilk vuruşu Başbakanımızın yapmasıyla uzaktan erişimli

Detaylı

VOB daopsiyon Sözleşmeleri ve Yeni Sistemde Risk Kontrolleri

VOB daopsiyon Sözleşmeleri ve Yeni Sistemde Risk Kontrolleri 4 Mayıs 2011 VOB daopsiyon Sözleşmeleri ve Yeni Sistemde Risk Kontrolleri Türev Araçlar Lisans YenilemeEğitimleri, İstanbul İpek TEZER ERCAN İçindekiler: I. VOB daişleme Açılacak Opsiyon Sözleşmelerinin

Detaylı

Tarafların alıp sattığı vadeli işlem sözleşmelerinin hangi varlıkla ilgili olduğunun ifadesidir (hisse senedi endeksi, döviz, pay senedi v.b.).

Tarafların alıp sattığı vadeli işlem sözleşmelerinin hangi varlıkla ilgili olduğunun ifadesidir (hisse senedi endeksi, döviz, pay senedi v.b.). 1.BÖLÜM VIOP HESAP AÇILIŞI Finans Yatırım da hesabı bulunan ESKİ müşterilerimizin mevcut hesaplarını VIOP a tanımlayabiliriz. Bunun için Müşteri Temsilciniz ile irtibata geçip ek sözleşmeleri imzalamanız

Detaylı

1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL

1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL 1. HAFTA (FİNANSAL PAZARLAR) Prof. Dr. Yıldırım B. ÖNAL PİYASA KAVRAMI İktisadi açıdan piyasa, alıcı ve satıcıların birbirleri ile karşılıklı iletişim içinde oldukları ve mübadelenin meydana geldiği yer

Detaylı

Varant nedir? Varantların dayanak varlığı ne olacak? İlk uygulamada borsa endeksleri ve dolar/tl olacak.

Varant nedir? Varantların dayanak varlığı ne olacak? İlk uygulamada borsa endeksleri ve dolar/tl olacak. TÜRK yatırımcısı yeni bir ürünle tanışıyor: Varant. Ay sonunda 15 varantla başlaması beklenen işlemler yatırımcılara kaldıraç oranları nedeniyle yüksek getiri fırsatı sunuyor. UniCredit Menkul Değerler

Detaylı

Diğer taraftan Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu üyesi Peter Praet ve ECB Başkan yardımcısı Vitor Constancia nun konuşmaları da takip edilecek.

Diğer taraftan Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu üyesi Peter Praet ve ECB Başkan yardımcısı Vitor Constancia nun konuşmaları da takip edilecek. Ekonomik Gündem Bugünkü ekonomik veri takviminde önemle takip edeceğimiz verilerin arasında Avrupa seansında Almanya Kasım ayı GFK Tüketici Güven Endeksi ve Fransa Ekim ayı INSEE Tüketici Güveni takip

Detaylı

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar 1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa

Detaylı

BAŞLANGIÇ TEMİNATI VE GARANTİ FONU HESAPLAMASI

BAŞLANGIÇ TEMİNATI VE GARANTİ FONU HESAPLAMASI BAŞLANGIÇ TEMİNATI VE GARANTİ FONU HESAPLAMASI Başlangıç Teminatı Hesaplaması: Başlangıç teminatı, gelecekte herhangi bir temerrüt durumunun ortaya çıktığı hallerde, temerrüdün ortaya çıktığı tarihten

Detaylı

Tera Menkul FX Platformu Kullanıcı Kılavuzu

Tera Menkul FX Platformu Kullanıcı Kılavuzu Tera Menkul FX Platformu Kullanıcı Kılavuzu MetaTrader4 Kullanım Rehberi GENEL GÖRÜNÜM Metatrader temel olarak 3 bölümden oluşur. Bunlar sırasıyla Piyasa Gözlem Ekranı, Grafik Ekranı ve Terminal Ekranıdır.

Detaylı

Alternatif Karşılaştırma Metotları

Alternatif Karşılaştırma Metotları Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Alternatif Karşılaştırma Metotları-1 Alternatif Karşılaştırma Metotları Minimum çekici getiri oranı (Minimum attractive rate of return- MARR) Eşdeğer Kıymet

Detaylı

Yapılan İşlemlerin Asgari Unsur ve Riskleri. Uyarı

Yapılan İşlemlerin Asgari Unsur ve Riskleri. Uyarı Yapılan İşlemlerin Asgari Unsur ve Riskleri Uyarı İşlem yapmaya başlamadan önce çalışmayı düşündüğünüz kuruluşun yapmak istediğiniz sermaye piyasası işlemlerine ilişkin yetkisi olup olmadığını kontrol

Detaylı

VARANT BÜLTENİ 31.01.2014. Hisse Senedi Piyasası. Döviz Piyasası

VARANT BÜLTENİ 31.01.2014. Hisse Senedi Piyasası. Döviz Piyasası VARANT BÜLTENİ 31.01.2014 Hisse Senedi Piyasası Hisse senetleri piyasası güçlü satışların ardından dün düşük işlem hacmiyle bir miktar toparlandı ve %1 artarak 62.701 seviyesinde kapattı. Ekonomi Bakanı

Detaylı

PLATFORMLAR OSMANLI AKTİF TRADER

PLATFORMLAR OSMANLI AKTİF TRADER PLATFORMLAR OSMANLI AKTİF TRADER OSMANLI AKTİF TRADER Osmanlı Aktif Trader; Osmanlı Menkul e-şube üzerinden açabileceğiniz, Piyasayı online izleyebileceğiniz, E-şube ile aynı komisyon oranlarında, hisse

Detaylı

KULLANIM YETKİSİ VE UYARI

KULLANIM YETKİSİ VE UYARI KULLANIM YETKİSİ VE UYARI Bu sunum, Borsa İstanbul A.Ş. tarafından bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. İşbu sunumda yer alan bilgiler, herhangi bir yatırım aracının alımsatım teklifi, tavsiyesi veya

Detaylı

FİNANSAL RİSK YÖNETİMİ

FİNANSAL RİSK YÖNETİMİ FİNANSAL RİSK YÖNETİMİ 21. yy risk yönetimi yüzyılıdır. Ulrich Beck Ateşan Aybars (CTA) Neden Risk Yönetimi Başarılı bir şirket aynı zamanda risklerini de iyi yönetebilen bir şirkettir. Bu kapsamda; Firmanızın

Detaylı

OSMANLI AKTİF TRADER. Osmanlı Aktif Trader;

OSMANLI AKTİF TRADER. Osmanlı Aktif Trader; OSMANLI AKTİF TRADER Osmanlı Aktif Trader; Osmanlı Menkul e-şube üzerinden açabileceğiniz, Piyasayı online izleyebileceğiniz, E-şube ile aynı komisyon oranlarında, hisse senedi, Viop, varant, opsiyon piyasalarında

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Borsa İstanbul VİOP

İÇİNDEKİLER. Borsa İstanbul VİOP İÇİNDEKİLER 1 Giriş... 1 2 Vadeli İşlem Sözleşmeleri... 1 2.1 Vadeli İşlem Sözleşmesinin Tanımı... 1 2.2 Vadeli İşlem Sözleşmelerinin Teorik Fiyatının Hesaplanması... 1 2.3 Vadeli İşlem Sözleşmelerinde

Detaylı

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Kılavuzu

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Kılavuzu Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Kılavuzu İstanbul, Şubat 2014 İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ... 1 2 PAZARLAR... 2 2.1 ANA PAZARLAR... 2 2.1.1 PAY OPSİYON ANA PAZARI... 2 2.1.2 ENDEKS OPSİYON ANA PAZARI...

Detaylı

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr.

3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik. Yrd. Doç. Dr. 3. HAFTA MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Yrd. Doç. Dr. Tahir AKGÜL Nakit Yönetimi Para-Zaman İlişkisi Basit-Bileşik Faiz Ekonomik Eşdeğerlilik NAKİT YÖNETİMİ Nakit Yönetimi ile işletmeler; bir yandan işletmenin

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz Ocak ayının ilk iki haftası dünya ekonomik büyümesine ilişkin iyimser beklentiler petrol fiyatlarını 80.0 dolar/varil üzerine taşıdı. Ocak ayının son haftasına girerken farklı bir tablo ile

Detaylı

Emtia Varantları. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Emtia Varantları Hakkında Herşey

Emtia Varantları. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Emtia Varantları Hakkında Herşey YASAL UYARI UYARI Burada yer alan bilgiler İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş. Tarafından bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.

Detaylı

AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ

AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ AVIVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU DIŞ BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

AKBANK VOBFX-FOREKS KULLANIMI Ana Menülerin Ayarlanması Emir İletimi Portföy Takibi Ana Menülerin Ayarlanması Foreks programı default olarak bazı penceler ile beraber gelir, ancak bu klavuzda boş geldiği

Detaylı