PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY"

Transkript

1 BİR İŞLETMEDE KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY ESRA AKBAL Başkent Ünverstes Lsansüstü Eğtm Öğretm ve Sınav Yönetmelğnn ENDÜSTRİ Mühendslğ Anablm Dalı İçn Öngördüğü YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak hazırlanmıştır. 2007

2 Fen Blmler Ensttüsü Müdürlüğü'ne, Bu çalışma, jürmz tarafından ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI'nda YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak kabul edlmştr. Başkan : Prof. Dr. Berna DENGİZ Üye (Danışman) : Yrd. Doç. Dr. Muzaffer KAPANOĞLU Üye :Prof. Dr. Serpl EROL ONAY Bu tez.../.../... tarhnde Ensttü Yönetm Kurulunca belrlenen yukarıdak jür üyeler tarafından kabul edlmştr..../.../... Prof.Dr. Emn AKATA FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRÜ

3 TEŞEKKÜR Tez çalışmam sırasında blmsel katkıları le bana her zaman yardımcı ve yol gösterc olan, eğtmm süresnce lg ve yardımlarını benden esrgemeyen, değerl tez danışmanım Sayın Yrd. Doç. Dr. Muzaffer KAPANOĞLU na sonsuz teşekkür ve saygılarımı sunarım. Araştırma süresnce büyük yardımlarını gördüğüm, blg ve deneymlernden yararlandığım Türk Traktör Zraat Makneler ve A.Ş. frmasında Üretm Takp Alan Yönetcs olan Sayın Halt Snan ALTUĞ a ve tüm üretm takp bölümü çalışanlarına teşekkürü br borç blrm. Bana madd ve manev her türlü desteğ veren aleme, en çten teşekkürlerm ve şükranlarımı sunarım.

4 ÖZ BİR İŞLETMEDE KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA Esra AKBAL Başkent Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Endüstr Mühendslğ Anablm Dalı Bu çalışmada traktör malatı yapan br şletmede, ktlesel özel üretme yönelk hedef programlama tabanlı üretm planlama yaklaşımının tasarımı ve gelştrlmes gerçekleştrlmştr. Üretm planlama yaklaşımı, ürün üzerndek müşter steklern göz önüne alacak, ürün çeştllğn ve ser üretm lkelern gözetecek şeklde tasarlanmıştır. Üretm planlamaya özgü hedeflern gerçekleştrleblmes amacı le br hedef programlama model gelştrlmş ve bu hedef programlama model le uyumlu br şeklde çalışan br Karar Destek Sstem oluşturulmuştur. Gelştrlen hedef programlama modelnn çözüm süres, modelde yer alan karar değşken sayısının fazla olması neden le kabul edleblr sürelern dışına çıkmaktadır. Bu nedenle farklı üretm planlarını oluşturma ve kısa sürede bu planlardan uygun olanını üretme yansıtablme olanağı kalmamaktadır. Belrtlen gerekçeler doğrultusunda gelştrlen hedef programlama modelnn çözümüne yönelk yerel açgözlü arama ve genetk algortma yaklaşımları üzernde durulmuştur. Bu yaklaşımların performanslarını gözlemlemek amacı le 12 ayrı problem set oluşturulmuş ve her br problem set çn sonuçlar elde edlmştr. Gerçekleştrlen performans analz sonucunda yerel açgözlü arama yaklaşımının genetk algortma yaklaşımına göre daha y sonuçlar verdğ gözlemlenmştr. Ancak genetk algortma yaklaşımının yerel açgözlü arama yaklaşımına göre çözüm süresnn daha kısa olduğu gözlemlenmştr. ANAHTAR SÖZCÜKLER: üretm planlama, ktlesel özel üretm, genetk algortma, yerel açgözlü arama DANIŞMAN: Yrd. Doç. Dr. Muzaffer KAPANOĞLU, Osmangaz Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü.

5 ABSTRACT PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY Esra AKBAL Başkent Unversty Insttute of Scence and Technology Department of Industral Engneerng In ths study, a producton plannng approach whch s based on goal programmng ntended for mass customzaton s desgned and developed n a frm whch works on tractor manufacturng. Ths producton plannng approach s developed accordng to customer s choces, product varety, and the prncples of mass producton. The goal programmng model s developed to perform the goal of the producton plannng and the Decson Support System whch works wth ths goal programmng model s also performed. The computaton tme of the goal programmng model exceeds the tme whch s acceptable because of the too many decson varables whch the goal programmng model has. For ths reason, the composton of dfferent producton plans and mplementaton of the approprate producton plan whch s selected from those dfferent producton plans s not possble n a lttle whle. In consderaton of those reasons mentoned above, local greedy search and genetc algorthm approaches whch are used for the soluton of the goal programmng model are consdered. In order to observe the performances of the proposed approaches, dfferent twelve problem sets are composed and the solutons of these problem sets are acqured. As a result of the performance analyss, t s seen that the local greedy search approach gves better solutons when compared to the ones whch the genetc algorthm provdes. But we observed that the computaton tme of the genetc algorthm s shorter than the local greedy search approach. KEY WORDS: producton plannng, mass customzaton, genetc algorthm, local greedy search ADVISOR: Assst. Prof. Dr. Muzaffer KAPANOĞLU, Osmangaz Unversty, Industral Engneerng Department

6 İÇİNDEKİLER LİSTESİ Sayfa TEŞEKKÜR... ÖZ ABSTRACT İÇİNDEKİLER LİSTESİ v ŞEKİLLER LİSTESİ. v ÇİZELGELER LİSTESİ v SİMGELER VE KISALTMALAR LİSTESİ. x TEKNİK DEYİMLER LİSTESİ. x 1. GİRİŞ 1 2. KİTLESEL ÖZEL ÜRETİMDE PLANLAMA VE KONTROL Ktlesel Özel Üretm Çevk Üretm Üretm Planlama ve Kontrolü TRAKTÖR ÜRETİMİ YAPAN BİR İŞLETMEDE ÜRETİM PLANLAMA İşletmede mevcut uygulama Mevcut uygulamaya yönelk br KDS tasarımı ve gelştrlmes KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA YAKLAŞIMI Problem İçn Gelştrlen Matematksel Model Problem İçn Gelştrlen Hedef Programlama Model Modeln Çözümünde Karşılaşılan Sorunlar GELİŞTİRİLEN HEDEF PROGRAMLAMA MODELİNİN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK ÖNERİLER Yerel Açgözlü Arama Yaklaşımı Önerlen Yerel Açgözlü Arama Yaklaşımı Genetk Algortma Genetk Algortma nın çalışma prensb Genetk Algortma nın temel kavramları Gen Kromozom Yığın (Popülasyon) Yenden Üretm İşlem 39 v

7 Uygunluk Değer Genetk Algortma da dz gösterm ve gösterm bçmler Yenden üretm mekanzmaları Genetk operatörler Genetk algortma parametreler Önerlen Genetk Algortma Başlangıç yığını Dz gösterm Yenden üretm mekanzması Çaprazlama operatörü Mutasyon operatörü Genetk algortma parametreler UYGULAMALAR VE PERFORMANS ANALİZİ SONUÇ 66 KAYNAKLAR LİSTESİ. 69 EKLER LİSTESİ 71 v

8 ŞEKİLLER LİSTESİ Sayfa Şekl 2.1 Çevk Üretmn Uygulanablmes çn Kavramsal Model.. 8 Şekl 2.2 Çevk Üretm Sstemlernn Gelştrlmes.. 9 Şekl 3.1 KDS nn Ana Sayfası 18 Şekl 3.2 KDS nn Üretm Günlernn Belrlendğ Sayfa.. 19 Şekl 3.3 KDS nn Üretm Günlernn Belrlendğ Sayfa.. 19 Şekl 3.4 KDS nn Traktör Mktarlarının Belrlendğ Kullanıcı Formu 20 Şekl 3.5 KDS nde Üretm Mktarlarına İlşkn Blglern Verldğ Kullanıcı Formu. 20 Şekl 3.6 KDS nde Karar Vercye Blglern Verldğ Kullanıcı Formu.. 21 Şekl 3.7 KDS nde Karar Vercye Uyarıların Verldğ Kullanıcı Formu 21 Şekl 3.8 KDS nde Yerl Traktörlern Üretm Blglernn Gösterldğ Sayfa.. 22 Şekl 3.9 KDS nde Üretm Mktarlarına İlşkn Blglern Verldğ Kullanıcı Formu. 23 Şekl 3.10 KDS nde Üretm Mktarları Hakkında Blgnn Verldğ Uyarı Bölümü. 24 Şekl 3.11 KDS nde Karar Vercnn Blglern Aktardığı Sayfa. 25 Şekl 3.12 KDS nde Aylık Planın Sonuçlarının Gösterldğ Sayfa Şekl 5.1 Önerlen Y.A.A.1 Algortması İş Akışı 34 Şekl 5.2 Önerlen Y.A.A.2 Algortması İş Akışı 36 Şekl 5.3 Önerlen GA İş Akışı. 45 Şekl 5.4 Dz Gösterm 49 Şekl 5.5 Önerlen GA ya İlşkn Çaprazlama Örneğ Şekl 5.6 Önerlen GA da Çaprazlama Sonucu Oluşan Çocuklar.. 51 Şekl 5.7 Önerlen GA ya İlşkn Mutasyon Örneğ 51 Şekl 6.1 Y.A.A.1 Yaklaşımında İterasyon Sayısı le Hedeften Sapma Değerlernn Değşm 54 Şekl 6.2 Y.A.A.2 Yaklaşımında İterasyon Sayısı le Hedeften Sapma Değerlernn Değşm 55 Şekl 6.3 GA Metodunda İterasyon Sayısı le Hedeften Sapma Değerlernn Değşm(Ocak Ayı).. 56 v

9 Şekl 6.4 GA Metodunda İterasyon Sayısı le Hedeften Sapma Değerlernn Değşm(Şubat Ayı).. 57 Şekl 6.5 Y.A.A. ve GA Yaklaşımlarının Hedeften Sapma Değerlernn Grafk Gösterm. 58 Şekl 6.6 GA Yaklaşımının Betmsel İstatstk Çıktısı Şekl 6.7 Y.A.A.1 Yaklaşımının Betmsel İstatstk Çıktısı Şekl 6.8 Y.A.A.2 Yaklaşımının Betmsel İstatstk Çıktısı v

10 ÇİZELGELER LİSTESİ Sayfa Çzelge 2.1 Ser Üretm ve Ktlesel Özel Üretm Arasındak Farklılıklar 5 Çzelge 2.2 Ktlesel Özel Üretmn Uygulanmasına Olanak Sağlayan Yaklaşımlar 7 Çzelge 6.1 Aylara göre toplam traktör model ve Karar Değşken Sayısı.. 52 Çzelge 6.2 Y.A.A.1, Y.A.A.2 ve GA Yaklaşımlarının Aylara Göre Hedeften Sapma Değerler 53 Çzelge 6.3 GA, Y.A.A.1 ve Y.A.A.2 Yaklaşımlarının Betmsel İstatstk Sonuçları 60 Çzelge 6.4 GA ve Y.A.A.1 Yaklaşımlarının Çftl t- test Sonuçları.. 61 Çzelge 6.5 GA ve Y.A.A.2 Yaklaşımlarının Çftl t- test Sonuçları 61 Çzelge 6.6 Y.A.A.1 ve Y.A.A.2 Yaklaşımlarının Çftl t- test Sonuçları 62 v

11 SİMGELER VE KISALTMALAR LİSTESİ GA Y.A.A. KDS Genetk Algortma Yerel Açgözlü Arama Karar Destek Sstem x

12 TEKNİK DEYİMLER LİSTESİ Pops: Ponte: Frewall: Traktörlerde sürücü platform tp Traktör tekerlerne güç veren, tekerlern takıldığı ön dngl Kaporta dayama mesned x

13 1. GİRİŞ Tüketc ürünlerndek karmaşıklık, farklılık ve ürün çeştllğ her geçen gün hızla artmaktadır. Dolayısıyla pek çok ortak noktaya ve aynı zamanda belrgn farklılıklara sahp ürünler ortaya çıkmaktadır. Frmalar pazarda etkl olablmek ve gelşeblmek çn bu durumu göz önünde bulundurmalı, müşter steklern karşılayablmek çn uygun ürünler üretmeldrler. Ürünlern müşter steklerne uygun olarak üretlmesne duyulan gereksnm, yakın zamanlara kadar ser üretm yapan frmaları, üretm yönetm yaklaşımlarında öneml değşklklere zorlamaktadır. Ser üretmn ekonomk üstünlükler le müşterye özel üretmn pazar üstünlüklern br araya getrmek, söz konusu ortamdak frmalar çn y br çıkar yol olarak görünmektedr [1]. Grşmde bulunan frmalar, sparş aldıktan sonra ürün seçmnde farklılığı göstereblecek ve bunu başarablecek ntelkte olmalıdır. Tüketcler farklı terchlere ve seçmlere sahptr. Ktlesel özel üretm se seçmlerle lgldr. Bu durumda frmalar müşter htyaçlarını hızlı br şeklde karşılayablmek çn ktlesel özel üretm değerlendrmel ve göz önünde bulundurmalıdır. Üretmde ve yönetmde ktlesel özel üretm uygulama ş oldukça zordur. Öncelkle frmanın ktlesel özel üretm hakkında yeterl blgye sahp olması gerekr. Dğer br deyşle frmaların belrl ve özel ürünlere htyaç duyan müşterlernn olup olmadığını, üretmlernn ve ürettkler ürünlernn ktlesel özel üretmn özellklerne uygun olup olmadığını ve ktlesel özel üretm uygulayablmek çn yeterl teknolojye sahp olup olmadıklarını araştırması gerekr [1]. Ktlesel özel üretmn uygulanmasına mkan veren bazı yöntem, şlem ve teknolojler bulunmaktadır. Bu yöntemlerden brs se çevk üretmdr. Ktlesel özel üretm, ürün yönetmnde çevklğn gelştrlmes le gelecektek talepler kontrol edeblme yeteneğn kuvvetlendrmey sağlamaktadır. Ktlesel özel üretm le 1

14 müşter taleplerne ve pazardak değşklklere hızlı br şeklde cevap vereblme ve bu sayede çevklğ sağlama amaçlanmaktadır [1]. Üretm planlama ve kontrolü se br üretm yönetm faalyetdr ve belrl ürünlern üretleblmes çn gerekl tüm araçların tespt, değerlendrlmes ve düzenlenmesn çerr. Müşter steklern, beklentlern ve htyaçlarını hızlı br şeklde karşılayablmek çn frmaların üretm planlama ve çzelgeleme faalyetlernde kend sstemlerne uygun metotları ve teorler değerlendrmeler gerekmektedr. Bu tezde, traktör malatı yapan br şletmenn, ürün üzerndek müşter steklern göz önüne alarak ürün çeştllğnden vazgeçmeden ve olabldğnce ser üretm lkelern de gözeten br üretm planlama yaklaşımının tasarımı ve gelştrlmes amaçlanmaktadır. Söz konusu amaç doğrultusunda üretm planının sparşlere göre ürünler olabldğnce homojen dağıtımının sağlaması, satış tahmnlerne, talep tarhlerne ve stok blglerne göre modellere paylaştırması, günler arasında ş yükü dengelernn gözetlmes hedeflenmektedr. İşletme tarafından benmsenen ve çevk üretme yönelk üretm planlamaya özgü hedefler, br hedef programlama model le gerçekleştrlecektr. Tez kapsamında aylık üretlmes gereken yabancı ve yerl traktör sayısı blgler kullanılarak, tüm üretm kısıtlarını göz önüne alacak şeklde, aylık üretmn günlere dağıtılmasını gerçekleştren br hedef programlama modelnn ve bu hedef programlama model le uyumlu br şeklde çalışan br Karar Destek Sstem(KDS) nn oluşturulması amaçlanmaktadır. Üretm planlamanın uygulama başarısını arttırmak çn se MS Excel, VBA ve Lngo ortamlarında br KDS gelştrlmştr. İknc bölümde ktlesel özel üretm kavramı ve bu konuda yapılmış çalışmalar, ktlesel özel üretmn uygulanmasına mkan veren çevk üretm kavramından bahsedlmektedr. Ayrıca üretm planlama ve kontrolü hakkında kısa br blg ve bu konuda yapılmış çalışmalar hakkında blg verlmektedr. Üçüncü bölümde traktör üretm yapan şletme, şletmede üretm planlama faalyetler, planlamanın nasıl gerçekleştrldğ ve hang kısıtların dkkate alındığı, 2

15 kısacası şletmenn mevcut durumu hakkında blgler verlmektedr. Bununla brlkte tez kapsamında mevcut uygulamaya yönelk tasarlanan ve gelştrlen KDS anlatılmaktadır. Dördüncü bölümde üretm planlama bölümünün ölçütlerne uyacak şeklde ve ktlesel özel üretme yönelk gelştrlen matematksel model ve hedef programlama model verlmekte ve bu modellern ayrıntılı br şeklde açıklamaları yer almaktadır. Oluşturulan modellern tamsayılı olması çözüm aşamasında, dğer pek çok tamsayılı programlama problemlernde olduğu gb, çözüm süres açısından tatmn edc olmayablmektedr. Bu bölümde problem, bu boyutları le de tartışılmaktadır. Beşnc bölümde gelştrlen hedef programlama modelnn çözümünde kullanılan yaklaşımlar, bu yaklaşımların probleme yönelk çözüm algortmaları anlatılmaktadır. Kullanılan yaklaşımlar Yerel Açgözlü Arama 1 yaklaşımı (Y.A.A.1), Yerel Açgözlü Arama 2 yaklaşımı (Y.A.A.2) ve Genetk Algortma (GA) dır. Altıncı bölümde her k yaklaşımdan elde edlen çözümlern brbrleryle statstksel olarak karşılaştırmaları ve aynı zamanda yaklaşımların değerlendrlmes yer almaktadır. Yednc bölümde tezn br bütün olarak sonuçları ve değerlendrlmes yer almaktadır. 3

16 2. KİTLESEL ÖZEL ÜRETİMDE PLANLAMA VE KONTROL 2.1 Ktlesel Özel Üretm Ktlesel özel üretm kavramı lk olarak 1987 yılında Stanley M. Davs n Future Perfect adlı ktabında açıklanmıştır yılından sonra brçok lgl blg ve teknoloj le üretm stratejsnn bu yen trendnde lerleme sağlanmıştır. Ser üretm se ktlesel özel üretmn öncüsü olmuştur [2]. Ser üretm, vermllk, kapaste kullanımı ve standart ürünler üzerne odaklıdır. Ktlesel özel üretm se, ser üretmn etknlğn ve dolayısı le ekonomklğn kullanarak müşter htyaçlarını en y şeklde karşılayablecek ürünler veya hzmetler sağlamak çn endüstrde yen br kavram olarak ortaya çıkmıştır. Ktlesel özel üretmn rekabetç avantajı, özel üretmn farklılaştırma mkanları le ser üretmn etkllğn brleştrmektr. Ktlesel özel üretmn ana yapısı çeştllk açısından ser üretme benzemektedr. Ktlesel özel üretmde ürünler ve şlemler dnamk olarak değşmektedr. Ser üretm, ürün ve şlem değşmlernn durağan olduğu durumlarda uygundur [3]. Üretc frmalar, standartlaştırma prensplernn dkkate alındığı ser üretm kullanmışlardır. Bu üretm şekl, standart ürünlere, servslere ve düşük malyete sahptr. Ser üretm ve ktlesel özel üretm arasındak farklılıklar Çzelge 2.1 de verlmektedr. Farklılıklar odak, amaç ve anahtar özellkler açısından gösterlmektedr [4]. 4

17 Çzelge 2.1 Ser Üretm ve Ktlesel Özel Üretm Arasındak Farklılıklar [3] Ser Üretm Odak Durağanlık ve kontrol sayesnde vermllk Amaç Herkesn karşılayableceğ ölçüde düşük fyatlarda ürünlern ve servslern gelştrlmes, üretm, pazarlanması, dağıtımı Anahtar Durağan Talep Özellkler Büyük ve homojen pazar, Uzun ürün gelşm sürec Uzun ürün ömrü Ktlesel Özel Üretm Çeştllk ve özel üretm aracılığıyla esneklk ve hızlı cevap vereblme Herkesn steklern karşılayablecek şeklde yeterl çeştllk ve özelleştrme le ürünlern ve servslern gelştrlmes, üretm, pazarlanması, dağıtımı Parçalanmış Talep, Heterojen parçalar, Kısa ürün gelşm sürec Kısa ürün ömrü Ktlesel özel üretm, Slvera et al., [1] tarafından, büyük mktarlarda ve oldukça düşük malyetle esnek şlemler aracılığı le özelleştrlmş ürünler veya servsler sağlayablme yeteneğ olarak tanımlanmıştır. Ktlesel özel üretmn dğer br tanımı se Partanen and Haapasalo [5] tarafından belrlenmştr. Partanen and Haapasalo [5] ktlesel özel üretm, özel müşterler çn özel ürünler ve bu ürünlern ser üretm prenspler le üretlmes şeklnde tanımlamışlardır. Çalışmalarında se ser üretm ve ktlesel özel üretm arasındak farlılıklardan, ktlesel özel üretmn elemanlarından bahsetmşlerdr. Ktlesel özel üretm, müşter steklerne uygun hale getrlmş ürünlern ve servslern düşük malyet, yüksek kalte ve büyük mktarlarda dağıtımı olarak belrlenmştr. Tanımdan da anlaşılacağı gb ktlesel özel üretm frma çn brçok becerye ve avantaja sahptr. Organzasyonun ktlesel özel üretm becers, malyet etkllğ ve frmanın hevesllğ le brlkte farklılaştırılmış ürünler üreteblme yeteneğ olarak belrlenmştr [6]. Bunların sonucunda ktlesel özel üretmn avantajları kısaca aşağıda belrtldğ gbdr [7]. 5

18 Ktlesel özel üretm; müşter memnunyetn arttırır, pazar payını arttırır, frma ve satın alma süresndek kşler le lgl blgler yan müşter blgsn arttırır, sparş karşılama zamanını azaltır, üretm malyetn azaltır, karı arttırır. Üretm yönetmnde ktlesel özel üretm, ser üretm ve standartlaştırma prensplern özel üretm le brleştrme şlemdr. Dell, Motorola, Hewlett-Packard, General Motors, Ford, Chrysler, Toyota ve bunlar gb büyük frmalar üretm ve yönetmlernde bu şlem etkl br şeklde uygulamaktadırlar. Ktlesel özel üretm, ser üretmn malyet ve hızına uygun olarak müşter htyaçlarına göre tasarlanmış ürünler üreteblme yeteneğdr [8]. Üretm yönetmnde ktlesel özel üretm hakkında lteratürde sınırlı sayıda araştırma bulunmaktadır. Selladura [4], ktlesel özel üretmn üretm yönetm açısından ele alınması gerektğ üzernde durmaktadır ve ser üretmden ktlesel özel üretme olan lerlemeden, ser üretm, sürekl yleştrme ve ktlesel özel üretm konularından bahsetmştr. Ktlesel özel üretm müşternn tüm steklern zaman, yer ve sunum kısıtı olmadan en y şeklde karşılamayı amaçlamaktadır. Buna bağlı olarak ktlesel özel üretm, farklı br yönetm, üretm, letşm kültürü ve tedark zncr yapısı gerektrmektedr. Ktlesel özel üretmn uygulanmasına mkan veren bazı üretm yönetm yaklaşımları ve teknolojler bulunmaktadır. Bu üretm yönetm yaklaşımları ve teknolojler Çzelge 2.2 de gösterlmektedr. 6

19 Çzelge 2.2 Ktlesel Özel Üretmn Uygulanmasına Olanak Sağlayan Yaklaşımlar [1] SAĞLAYICI TEKNİKLER İLİŞKİLİ BAŞARI FAKTÖRLERİ (organzasyon tabanlı) Üretm Yönetm Yaklaşımları Çevk Üretm Blg Tedark Zncr Yönetm Değer zncr Müşterye bağlı tasarım ve üretm Özelleştrleblr ürünler Esnek Üretm Değer Zncr Olanak Sağlayan Teknolojler Modern Üretm Teknolojler İletşm ve Ağlar Teknoloj, Özelleştrleblr ürünler Teknoloj ve Blg Ktlesel özel üretm, ürün yönetmnde çevklğn gelştrlmes le gelecektek talepler kontrol edeblme yeteneğn kuvvetlendrmey sağlamaktadır. Ktlesel özel üretm le müşter taleplerne ve pazardak değşklklere hızlı br şeklde cevap vereblme ve bu sayede çevklğ sağlama amaçlanmaktadır. 2.2 Çevk Üretm Çevk üretm, frmalar arasında rekabet gelştren br kavramdır. Çevk üretm, ş çevresnde fırsatları, değşklkler uygulama açısından organzasyonların yeteneğ olarak tanımlanmaktadır. Çevklk, kaynakların ve şlemlern yenden şekllendrlmes le müşter htyaç ve steklerne rakplerden daha hızlı cevap vereblme yeteneğdr. Çevk üretm çerçeves altında üretm şlemler, ürün tasarımı, üretm, pazarlaması ve destekleyc servsler çn şlemlern bütünleştrlmes olarak belrlenmştr [9]. Değşen müşter steklerne cevap vereblmede etkl olablmek çn üretmn her alanında çevklğn göz önünde bulundurulması gerekmektedr. Çevklğ 7

20 uygulayablme, stratej, sstem, nsan ve teknolojde esneklk ve sorumluluk gerektrmektedr [10]. Üretm çevresnde, mevcut üretm metotlarının ve araçlarının bütünleştrlmes ve kullanımı çevklğ sağlamaktadır. Çevklğn uygulanması çn belrlenen kavramsal model Şekl 2.1 de verlmektedr [7]. Şekl 2.1 Çevk Üretmn Uygulanablmes çn Kavramsal Model [7] Frmalar, çevk üretmn uygulanması kısmında üç ana aşamayı dkkate almalıdır. Bu aşamalar Şekl 2.1 de görüldüğü gb frmaların çevk duruma geleblmeler çn gereken htyaçlarının belrlenmes, mevcut çevklk aşamaları ve çevklk yeteneklernn belrlenmesdr [7]. Hızla değşen pazarda grşmclern lder olablmeler çn çevk üretm göz önünde bulundurmaları gerekmektedr. Bunun sonucunda etkl üretm sstemler ve operasyonların tasarımı çn yen tasarım yaklaşımlarının gelştrlmes gerekmektedr [10]. Bu yaklaşımlar se Şekl 2.2 de gösterlmektedr. 8

21 Şekl 2.2 Çevk Üretm Sstemlernn Gelştrlmes [10] Çevk üretmn temel stratejk boyutları se şu şekldedr [10]: Müşter değernn arttırılmasında değer tabanlı stratejler, Rekabet arttırmak çn şbrlğ yapmak, Temel değşklkler ve belrszlkler çn düzenleme yapmak, İnsan ve blgnn etksn güçlendrmek. Çevk üretmn uygulanması aşamasında üretm planlama ve kontrol çn aşağıdakler göz önünde bulundurulmalıdır [10]: Sürekl müşter etksnn modellenmes, Gerçek zamanlı zleme ve üretmde lerlemenn kontrol edlmes, Esnek veya dnamk şrket kontrol yapısı, Üretm çzelgeleme yapısı ve algortmalar, Üretmn ve kontrol sstemnn modellenmes. Belrtlen özellkler le çevk üretm ktlesel özel üretme yönelk stratejlern öneml br parçası olmaya devam etmektedr. Ancak çevk üretmn genel lkelernn ötesnde üretm planlama ve envanter kontrolü, sparş çzelgeleme, bant 9

22 dengeleme gb br dz temel üretm yönetm temel şlevnn yenden ele alınması da doğal olarak br gerekllk halne gelmektedr. 2.3 Üretm Planlama Ve Kontrolü Üretm yönetm, br şletmenn elnde bulunan malzeme, makne ve şgücü kaynaklarının belrl mktarda, stenlen kaltede, stenlen zamanda ve en düşük malyetle üretmn sağlayacak şeklde br araya getrlmesdr. Üretm planlama ve kontrolü se br üretm yönetm faalyetdr ve belrl ürünlern üretleblmes çn gerekl tüm araçların tespt, değerlendrlmes ve düzenlenmesn çerr. Üretm planlama, şletmenn belrl br dönem çersnde üretmek stedğ ürün mktarının belrlenmes ve kontrol altında tutulmasıdır. Üretm planlaması, hang ürünlern, nerede, kmler tarafından, ne zaman ve nasıl üretleceğn gösteren planların hazırlanmasıdır. Üretm planlamanın amacı, üretmde aksamalara zn vermeden, düzen çnde yürümesn, gereksz faalyetlern elenmesn ve üretme lşkn her türlü faalyetn brbryle uyum çnde olmasını sağlamaktır. Planlama, üretm yapılacak ürün hakkındak verlern analzyle başlar. Belrlenmş olan hedeflere ulaşmak üzere kaynakların kullanımı br program hazırlanarak ana hatlarıyla verlr. Yan üretm planı, üretmn her kademes çn hedefler, belrl zaman aralıkları açısından ortaya koyar. Bu hedeflern gerçekleştrlmes de ana hedef destekler. Üretm planlamada, üretm programının hazırlanması aşamasında şletmede belrl br plan dönem çnde hang ürünlern, hang mktarlarda ve ne zaman üretleceğn gösteren programlar hazırlanır. Gazmur and Arrate [11], çalışmalarında bütünleştrlmş üretm planlama problemnn en ylenmes çn br KDS gelştrmşlerdr. Bu çalışmada, üretm planlama problem tamsayılı programlama model olarak modellenmştr. Bu uygulama, Şl de büyük br frma olan CTI frmasındak üretm planlama mühendsler tarafından bütünleştrlmş planlama kararları ve üretm şlemlernn benzetm analz çn 1995 yılında kullanılmıştır. 10

23 Tu [12], yaptığı çalışmada üretm planlama ve kontrolü çn referans kontrol yapıları, temel kavramlar ve metotlar gelştrmştr. Tek çeşt üretm yapan sstemn tüm şleyş süresnce sıkça gerçekleşen değşklklern ve dalgalanmaların üstesnden geleblmek çn, üretm planlama ve kontrolü sstemnn yapılandırılmasında dnamk hyerarş kontrol yapısı kavramı önermştr. Bu referans yapı, yalın, çevk ve küreselleşeblmede yönetme rehber olması çn önerlmştr. Br başka çalışmada çok aşamalı, karışık modell üretm sstemlernde fabrka ve yönetm değşkenlernn etksnn analz edlmes gerçekleştrlmştr (Sanes, [13]). Karışık modell hatlar, brçok farklı ürünün büyük mktarlarda stokları taşınmadan üretlmes çn kullanılırlar. Bu hatların etkl br şeklde kullanımı belrlenen farklı ürünlern montajlarının yapılması çn çzelgelenmesn gerektrmektedr. Bu çalışmada, çzelgeleme çn teork br alt yapı, yen br çzelgeleme algortması ve sezgsel gelştrlmştr. Zapfel [14], yaptığı çalışmada br yatırım model önermştr. Son yıllarda frmalar, rekabetç avantaj yakalamak çn ürün çeştlernn sayılarını arttırmaktadırlar. Ancak bu durumda planlama dönem boyunca, ayrı ürünlern sevyelernde talebn tahmn edlmes çok zor hale gelmektedr. Yatırım model, bu kararı desteklemes açısından önerlmştr. Dng and Tolan [15], se yaptıkları çalışmada br zaman dlm boyunca montaj hattında farklı modellern çzelgelenmes açısından üretm planlama problemn ele almışlardır. Bu problemde, her br modeln planlama zamanı çersnde üretm günlernn verlen br aralığına sahp olduğu varsayılmaktadır. Bu çalışmada, mevcut çözümün üretlmesn sağlayan ve bu çözümü yleştren k aşamalı sezgsel br prosedür gelştrlmştr. Buradak amaç düzgün br üretm çzelgesnn elde edlmes ve üretm günler aralığında kısıtların değerlendrlmesdr. Dğer br çalışma se Card and Sanes nn [16], yaptıkları br uygulamadır. Bu çalışma üretm düzgünleştrme le lgldr ve başarının anahtarının tam zamanında üretm ve yalın üretm olduğunu belrtmektedrler. Bu çalışmanın ana konusu, 11

24 karışık modell montaj hatlarının sıralanmasında, kısa dönem üretm planlama problem çn otonom ajan teorsnn uygulanmasıdır. Çalışmada, karışık modell hatların kısa döneml üretm planlama problem çn üç farklı yaklaşım gösterlmştr. Pazara duyarlı üretm (Responsve Manufacturng) çn çok ajanlı malat kontrol stratejsnn önerldğ başka br çalışmada, üretm çzelgeleme ve şlem planlamanın bütünleştrlmes, çevk üretmn başarılması ve üretm problemlernn en aza ndrlmes sağlanmaktadır. Bu çalışma, çok ajanlı sstem kavramına dayalı olarak gelştrlmştr. Çok ajanlı sstemlern adapte edldğ bu çalışmada, şlem planlama, çzelgeleme ve enyleme le lgl olan bütün şler otonom ajanlar tarafından yapılmaktadır (Lm and Zang, [17]). Son olarak Le et al. [18], yaptıkları çalışmada, pazara üretm yapan frmalar ve ürün çeştllğnden kaynaklanan, tahmn edlemeyen talepler üzerne üretm planlama problemn ele almışlardır. Çalışmada, bu tür problemlern aşılmasında yardımcı olacak, hızlı ve güçlü br şeklde uygulanablecek br üretm planlama metodolojs anlatılmaktadır. Üretmde ve taleplerde meydana gelen değşmlern hızlı br şeklde değerlendrlmes açısından br üretm planlama aracı önerlmştr. 12

25 3. TRAKTÖR ÜRETİMİ YAPAN BİR İŞLETMEDE ÜRETİM PLANLAMA Çalışmanın gerçekleştrldğ traktör üretm yapan şletme yıllık adet traktör ve adet motor üretm kapastesne sahptr. İşletmede dört ana serde genş opsyon seçeneklerne sahp traktörler üretlmektedr. Bu kapsamda zleyen bölümlerde şletmede üretmn planlanması le takbnn nasıl gerçekleştrldğ ve tez kapsamında mevcut uygulamaya yönelk gelştrlen KDS anlatılmaktadır. 3.1 İşletmede Mevcut Uygulama Traktör üretm yapan şletmede kşye özel üretm lkes le üretm yapılmaktadır. Bu nedenle üretlen ürünlern model sayısı çok fazladır. Model sayısının fazla olması ve üretlen ürünlern farklı olması neden le üretmn planlanması ve takb çok zor br hale gelmektedr. Çünkü malzemelern tedark edlmes ve ürün çeştlernn fazla olması sürekl olarak aylık plan üzernde değşklğe neden olmaktadır. İşletmede, üretm planlama bölümünden her ay toplam üretm mktarı, üretlmes gereken traktör modellernn üretm mktarları üretm takp bölümüne gelmektedr. Üretm takp bölümüne gönderlen blglern tümü aşağıdak gbdr: Aylık yerl ve yabancı üretlmes gereken toplam traktör mktarı, Frmada üretlen 56 ve 66 ser traktörlern aylık üretlmes gereken % oranları, Günlük üretlmes gereken toplam traktör mktarı. Üretm takp bölümüne gelen bu blgler doğrultusunda üretm planı aylık ve günlük olmak üzere k şeklde yapılmaktadır. Aylık üretm planı se k aşamada gerçekleştrlmektedr. İlk aşamada yerl traktörlern üretlmes gereken mktarları günlere dağıtılmakta, knc aşamada se yabancı traktörlern üretlmes gereken mktarları günlere dağıtılmaktadır. Ancak bu dağıtım bazı kısıtlar ve özel durumlar göz önünde bulundurularak gerçekleştrlmektedr. 13

26 Yerl traktörlern aylık üretm planları gerçekleştrlrken aşağıdak kısıtlar ve özellkler dkkate alınmaktadır: Planı gerçekleştren kş lk olarak ayın çalışma günlern, üretlmes gereken traktör modellern ve mktarlarını belrlemektedr. Daha sonra her br traktör modelnn mktarını günlere eşt olarak bölmektedr. Burada dkkate alınan kısıtlardan br üretlmes gereken toplam traktör mktarının günlere olabldğnce eşt br şeklde dağıtılmasıdır. Dğer br kısıt se 56 ve 66 sers günlük toplam traktör mktarının 5 n katı olmasıdır. Yerl programın dağıtımı mav yakalı operatör tarafından belrlenen kısıtlara göre gerçekleştrlmektedr. Bu şlemler yapılırken Ms Excel den yararlanılmakta ve dağıtım gerçekleştrldkten sonra Access ortamına aktarılmaktadır. Günlük üretlmes gereken toplam traktör mktarı her ay değşeblmektedr. Ayrıca günlük ve dolayısı le aylık 56 ve 66 sers toplam traktör mktarı 5 n katları şeklnde olmalıdır. Aylık üretm planı gerçekleştrlrken yerl traktörlern 2 parçasına lşkn stoklar dkkate alınmaktadır. Bunlar; ponte ve kabndr. Ponte ve kabn parçalarının stoklarında veya tedark edlmesnde br sorun var se bu durum göz önünde bulundurulmaktadır. Eğer üretlecek traktör model sorun olan ponte veya kabn özellğne sahp se bu traktör model dağıtım yapılırken tedark zamanına uygun olarak dağıtımı yapılmaktadır. Üretlmes gereken toplam traktör modellernn mktarları günlere eşt br şeklde dağıtılırken planı gerçekleştren kş rops ve kabn mktarlarını kontrol etmekte ve dağıtımı bu duruma göre gerçekleştrmektedr. Yerl traktörlerde sadece ponte ve kabn parçaları dkkate alınmakta, motor parçası dkkate alınmamaktadır. Çünkü yerl traktörlern motorları fabrkada üretlmekte ancak ponte ve kabn dışardan temn edlmektedr. İlerde bu parçaların da üretmnn fabrka bünyesnde yapılması planlanmaktadır. Yabancı traktörlere lşkn planlama se aşağıdak şeklde gerçekleştrlmektedr: Yerl traktörlern dağıtımı tamamlandıktan sonra yabancı traktörlern dağıtımı yapılmaktadır. 14

27 Yabancı traktörlern dağıtımı da eldek stoğa bağlı olarak ve talep tarh dkkate alınarak yapılmaktadır. Dağıtım aşamasında özel br stek olursa bu özel durumlar dkkate alınmaktadır. Yabancı traktörlern aylık üretlmes gereken mktarları üretm takp bölümüne blg olarak gelmektedr. Üretlmes gereken yabancı traktörlern belrlenmes yerl traktörlere göre çok daha farklı gerçekleştrlmektedr. Yabancı traktörlern dağıtımı yapılmadan önce lk olarak üretlecek traktör modeller belrlenmektedr. Üretlecek traktör modeller belrlenrken kabnl ve ropslu traktörlern üretm mktarları dkkate alınmaktadır. Çünkü buradak kısıt toplam 66 sers ropslu traktörlern sayısının tüm ay boyunca her gün çn sabt br şeklde gerçekleşmesdr. Bu nedenle üretlmes gereken ropslu traktör modellernn bu sayıya göre belrlenmes gerekmektedr. Bunun yanında aylık üretlmes gereken traktör modeller belrlenrken talep tarh sırası dkkate alınmaktadır. Üretlecek traktör modeller belrlendkten sonra yerl traktörlerde olduğu gb olabldğnce eşt br şeklde dağıtım yapılmaktadır. Ancak dağıtım yapılırken yerl traktörlerden farklı olarak ponte, kabn ve motor parçaları dkkate alınmaktadır. Tüm bu durumların yanında üretlmes gereken toplam 56 ve 66 sers traktörlern günlük üretm mktarlarının 5 n katı şeklnde olması gerekmektedr. Dağıtım yapılırken bu durumunda göz önünde bulundurulması gerekmektedr. Çünkü 56 sers ve 66 sers traktör modellernn çnde hem yerl hem de yabancı traktör modeller bulunmaktadır. Günlük üretm planı se aylık üretm planı üzernden güncellenerek ve parça stoklarına bakılarak yapılmaktadır. Br günün planı öncek gün yapılmakta ve öncek gün eldek stok mktarları üretm planı gerçekleştrlmeden önce blg olarak gelmektedr. Stok mktarları gelen parçalar yan dkkate alınan parçalar se şu şekldedr: Rops, Kaporta lstes, Frewall, 15

28 Baskılar, Platform ayakları, Ponte ön-arka mesnet, şaft ml, Kablolar, Radyatör, 56 kabnler. Bu parçaların stok mktarları ve o gün üretlmes gereken traktör mktarları karşılaştırılmakta ve eğer elde traktörün üretleblmes çn yeterl stok yoksa üretm planında değşklkler yapılmaktadır. Ancak değşklk yapılmadan önce parçanın tedark edlmes gb br durum var se değşklk bu duruma göre yapılmaktadır ya da parçanın ne zaman tedark edleceğ gb br blg varsa üretm planı bu blgye göre değştrlmektedr. Ayrıca günlük stok mktarları kontrol edlrken sadece br sonrak günün üretm düşünülmemektedr. Eğer lerdek üretmler çn stok mktarı yeterl değl se sparş verlmes çn dğer brmlere blg verlmektedr. Yan kontrol uzun döneml yapılmaktadır. Günlük üretm planında değşklkler yapılırken modellern özellklerne göre değşkler yapılmaktadır. Üretm aksatmayacak şeklde üretmden kaldırılan modeln özellklerne benzer özellktek modeller üretme aktarılmaktadır. İşletmede mevcut duruma lşkn üretm planının akışı aşağıda açıklanmaktadır. Ayrıca üretm planı ş akışı Ek 1 de verlmektedr. Üretm Planı Akışı: Adım1: Üretm planının gerçekleştrleceğ ay ve günler belrle. Adım2: Üretlecek yerl ve yabancı traktör modellern, toplam üretm mktarlarına göre, 56 ve 66 sers toplamlarının 5 n katı olacak ve 66 sers ropslu traktörlern günlük üretm sayısı belrlenen mktarda olacak şeklde talep tarh sırasına göre belrle. Adım3: Üretm planının gerçekleştrldğ ay çn yabancı traktör modellernde eğer yeterl sayıda ropslu veya kabnl traktör model yok se bu traktör modellern br sonrak ayın verlernden talep tarh sırasına göre al. 16

29 Adım4: Ponte, kabn ve motor parçalarının stoklarının yeterl olup olmadığını kontrol et. Yeterl stok bulunmayan veya tedark edlmesnde sorun olan parçalar var se bu parçaların kullanıldığı traktör modellern belrle. Adım5: 56 ve 66 sers traktör modellern ve bu modellern üretlmes gereken günlük mktarlarını belrledkten sonra her modeln ayın her günü çn olabldğnce düzgün br şeklde dağıtımını gerçekleştr. Ancak dağıtımı gerçekleştrrken aşağıdak kısıtları değerlendr: Adım5.1: 66 sers ropslu traktör modellernn toplam günlük mktarının belrlenen sayıda olup olmadığını kontrol et. Adım5.2: 56 ve 66 sers traktör modellernn toplam günlük mktarının 5 n katı şeklnde olup olmadığını kontrol et. Adım5.3: Eğer ponte ve motor çeştlernn herhang brnde stoklar yeterl değl se veya bu parçaların tedark edlmesnde br sorun var se bu parçalara sahp traktör modellernn dağıtımını bu blgye göre gerçekleştr. Adım 6: DUR 3.2 Mevcut Uygulamaya Yönelk Br KDS Tasarımı Ve Gelştrlmes Mevcut uygulamaya yönelk KDS Mcrosoft Excel ve VBA(Vsual Basc for Applcaton) ortamında gelştrlmştr. Karar vercnn programı aktf halde kullanması, sürekl tekrar edlen şlemlern otomatk hale getrlmes ve karar vercye kolaylık sağlaması amacıyla Mcrosoft Excel ve VBA(Vsual Basc for Applcaton) seçlmştr. Mcrosoft Excel, tablolama tabanlı arayüz özellğ, kend çnde bulunan veya kullanıcı tanımlı fonksyon ve formüller, grafksel özellkler, ver tabanı kolaylıkları, ver analz özellkler, makro kaydı ve VBA(Vsual Basc for Applcaton) programlama desteğ le KDS nn uygulaması çn hızlı uygulama ve gelştrme aracıdır (Korkmaz, [19]). Tasarlanan sstem; karar vercnn sahp olduğu blg ve deneymler kullanableceğ, karar vercye kolaylık sağlayacak, senaryo analzn destekleyecek ve ona seçenekler sunan gerçek hayatta kullanılablecek, gerçek br karar destek aracı olması dolayısıyla çevk üretm felsefesnn amacını doğrudan desteklemektedr. 17

30 Problem çn gelştrlen KDS nde lk olarak aylık üretlmes gereken traktör modeller ve bu traktör modellernn mktarları belrlenmektedr. Bu şlem se karar vercnn üretm mktarları hakkında verdğ blgler le gerçekleştrlmektedr. Üretm planı bu aşamadan sonra gerçekleştrlmektedr. Şekl 3.1 KDS nn Ana Sayfası Şekl 3.1 de KDS nn ana sayfası gösterlmektedr. Bu sayfada gerekl açıklamalar yer almaktadır. Bu arayüz karar vercy üretm planını gerçekleştrmek üzere lgl sayfaya yönlendrmektedr. 18

31 Şekl 3.2 KDS nn Üretm Günlernn Belrlendğ Sayfa Şekl 3.2 de gösterlen sayfada karar verc üretm planının gerçekleştrleceğ günler belrlemektedr. Karar verc takvmden stedğ günü stedğ sayıda seçeblmektedr. Üretm planı bu günlere göre gerçekleştrlmektedr. Bu arayüz karar vercye sstemde ver tabanındak verlern güncellemesn ve yen br aya lşkn üretm planının gerçekleştrleblmes çn gerekl düzenlemeler yapablmesn sağlamaktadır. Şekl 3.3 de görüldüğü gb yen br aya lşkn üretm planı çn gerekl düzenlemeler yapılmakta ve karar verc stedğ ayı ve günler seçerek devam etmektedr. Şekl 3.3 KDS nn Üretm Günlernn Belrlendğ Sayfa 19

32 Bu arayüz karar vercnn Şekl 3.4 de gösterldğ gb üretm blglern grmesn sağlamaktadır. Karar verc burada üretm planının gerçekleştrleceğ aya at toplam yerl ve yabancı traktör mktarlarını grmektedr. Ayrıca günlük üretlmes gereken toplam traktör mktarını ve ropslu traktör mktarını da grmektedr. Sstem bu blgler kullanarak ver tabanından talep tarhlern de göz önünde bulundurarak üretlmes gereken traktör modellern ve mktarlarını belrlemektedr. Şekl 3.4 KDS nn Traktör Mktarlarının Belrlendğ Kullanıcı Formu Şekl 3.5 KDS nde Üretm Mktarlarına İlşkn Blglern Verldğ Kullanıcı Formu 20

33 Karar verc üretm blglern belrledkten sonra sstem o ay çn üretlmes gereken yerl traktörler belrlemektedr. Ayrıca toplam yerl traktör üretm mktarının 5 n katı olablmes çn gerekl uyarılarda bulunmaktadır (Şekl 3.5). Yan eğer o ay çn toplam mktar 5 n katı değl se bunu belrtmekte ve toplam mktarın 5 n katı olablmes çn k ayrı seçenek sunmaktadır. Bunlardan brncs karar verc bu değşklğ kends yapablmektedr. Üretlecek yerl traktörlern mktarlarında kend terchlerne dayalı olarak değşklk yapablmekte ve toplam mktarın 5 n katı olmasını sağlayablmektedr. İknc seçenekte se karar verc bu değşklğ sstemn kendsnn yapmasını steyeblmektedr. Yan sstem toplam mktarın 5 n katı olmasını sağlayacak şeklde br sonrak aydan bu aya üretlecek traktörler talep tarh sırasına göre aktarmaktadır. Bunun dışında eğer toplam mktar 5 n katı se bu durumda karar verc yne üretlecek traktör sayısında değşklk yapablmektedr. Yan karar vercnn özel br steğ veya belrl br model çn br terch var se bu blgy de üretme yansıtablmektedr. Ancak yne toplam mktarın 5 n katı olmasını sağlamak zorundadır. Bu blgler verldkten sonra karar verc eğer değşklk yapmak styorsa değşklklern sayfa üzernde yapılması gerektğn aktaran br uyarı gelmektedr (Şekl 3.6). Şekl 3.6 KDS nde Karar Vercye Blglern Verldğ Kullanıcı Formu Şekl 3.7 KDS nde Karar Vercye Uyarıların Verldğ Kullanıcı Form 21

34 Şekl 3.7 de se karar vercnn üretm blglern grdğ aşamadak yerl traktör sayısı le o aydak ver tabanında bulunan toplam yerl traktör sayısının brbr le uymadığını söyleyen br uyarı ekrana gelmektedr. Tüm bu şlemlerden sonra Şekl 3.8 de o ay çn üretlecek yerl traktör modeller ve mktarları, bunun yanında karar vercnn üretm blgler olarak grdğ mktarlar gösterlmektedr. Karar verc yukarıda anlatılan değşklkler bu arayüzde gerçekleştrmektedr. Şekl 3.8 KDS nde Yerl Traktörlern Üretm Blglernn Gösterldğ Sayfa 22

35 Şekl 3.9 KDS nde Üretm Mktarlarına İlşkn Blglern Verldğ Kullanıcı Formu Karar verc tüm blgler ssteme aktardıktan sonra lgl şleme devam etmek stedğnde eğer belrledğ mktarlar üretm blgler le uymuyorsa sstem bu blglern aynı olmadığı konusunda karar vercy uyarmakta ve tekrar değşklkler yapması çn beklemektedr (Şekl 3.9). Bu aşamadan sonra üretlecek yerl traktörler ve mktarları belrlenmş durumda olacaktır. Artık sstem grlen üretm blglerne göre üretlmes gereken yabancı traktörler belrleyecektr. Yabancı traktörler belrlenrken dkkate alınacak lk ölçüt traktör modellernn talep tarhlerdr. Daha sonra günlük üretlmes gereken ropslu traktör sayısı dkkate alınmaktadır. Kabnl traktör sayısı se toplam ropslu traktör sayısına göre belrlenmektedr. Yan o ayda toplam ropslu traktör sayısı kadar model yok se bu durumda br sonrak aydan bu aya ropslu traktör aktarılablmektedr. Aynı şlem kabnl traktörler çn de uygulanmaktadır. İlk olarak bu sayılara göre üretlecek traktörler belrlenmektedr. Ancak eğer br sonrak ayda da yeter kadar kabnl veya ropslu traktör mevcut değl se bu durumda sstem karar vercy uyarmaktadır ve bu Şekl 3.10 da gösterlmektedr. 23

36 Şekl 3.10 KDS nde Üretm Mktarları Hakkında Blgnn Verldğ Uyarı Bölümü Tüm bu şlemler yapıldıktan yan üretlecek yerl, yabancı traktörler ve mktarları belrlendkten sonra Şekl 3.11 de gösterlen arayüze sstem karar vercy yönlendrmektedr. Bu arayüz karar vercnn bazı özel durumlar çn blglern aktardığı ve bu blglere göre üretm planının gerçekleştrlmesne karar verdğ br arayüzdür. Bazı aylarda traktörlern belrl ponte ve motor çeştlernde parça sıkıntısı yaşanmaktadır. Yan parçalar o ay çn üretmn yapılacağı tarhlerde bulunmamakta ve ayın sonlarına doğru üretmlernn kaydırılması gb br durum ortaya çıkablmektedr. Bu durumda karar verc bu blglern kullanarak o ponte ve motor çeşdne sahp traktörlern üretmn belrledğ mktarda ayın son günlerne aktarma kararını vereblmektedr. Karar verc eğer ponte çeştlernde veya motor çeştlernde böyle br karar vermek styorsa lk olarak belrlenen hücreye 1 yazmakta ve bulunan çeştlerden hangs üzernde karar vermek styorsa o çeşde lşkn hücrenn sol kısmına 1 yazmaktadır. Daha sonra ayın son kaç gününe aktarma yapmak styorsa bu blgy de gerekl hücreye yazmaktadır. Karar verc brden fazla çeştte bu şlem yapablmektedr. Buna lşkn arayüz se Şekl 3.11 de verlmektedr. 24

37 Şekl 3.11 KDS nde Karar Vercnn Blglern Aktardığı Sayfa Karar verc tüm blgler ssteme aktardıktan sonra lgl arayüze yönlendrldğnde traktör modellernn, mktarlarının ve özellklernn bulunduğu sayfa gösterlmektedr. Bu arayüz üretm planının tüm kısıtlara göre dağıtımının gerçekleştrldğ ve gerekl hücrelere verlern aktarıldığı br arayüzdür (Şekl 3.12). Şekl 3.12 KDS nde Aylık Planın Sonuçlarının Gösterldğ Sayfa Gelştrlen KDS, belrlenen kısıtlara ve özellklere göre üretm planını gerçekleştrmenn yanında belrlenen ay çn üretlmes gereken traktör modellern de belrlemektedr. İzleyen bölümde üretm planının gerçekleştrmesnde kullanılablecek, probleme özgü gelştrlen yaklaşımlar anlatılmaktadır. 25

38 4. KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA YAKLAŞIMI Ktlesel özel üretmn hayata geçrlmes br dz üretm hedefn ve bunların üretm plan ve programlarına yansıtılmasını gerektrmektedr. Söz konusu hedeflern planlama operatörler tarafından üretm plan ve programlarına yansıtılması sadece br kaç hedef çn olanaklıdır ve bununla yetnlmes ktlesel özel üretmden sınırlı br faydanın sağlanması anlamına gelmektedr. Bu bölümde ktlesel özel üretme yönelk br hedef programlama model önerlmekte ve gelştrlmektedr. 4.1 Problem İçn Gelştrlen Matematksel Model Problem çn oluşturulan matematksel model, traktör modellernn hang gün, ne mktarda üretleceğn belrlemek amacı le gelştrlmştr. Yan bu matematksel modeln çözümü sonucunda aylık üretm planı elde edlmektedr. Matematksel modeln kısıtları traktör üretm yapan frmada üretm takp bölümünden alınan blgler doğrultusunda oluşturulmuştur. Matematksel modeln amaç fonksyonu se günler bazında üretlen traktör modellernn üretm mktarları arasında değşmn en küçüklenmesdr. Buradak amaç üretm günler bazında düzgünleştrmek, model değşmlernn üretmdek olumsuz etklern en aza ndrmektr. Problem çn gelştrlen karar modelne lşkn varsayımlar, tanımlar, göstermler, parametreler ve karar değşkenler aşağıdak gbdr: Problemn Varsayımları: Traktörlern üretm çn gerekl parçalar üretm hattında htyaç duyulduğu tüm zamanlarda hazır bulunmaktadır. Her şç tüm traktör modellernn üretmn gerçekleştreblecek yeteneğe sahptr. Hazırlık zamanları üretm aksatacak şeklde zaman almadığı çn hmal edlmektedr. Üretmde gerekl durumlarda fazla mesa yapılmaktadır. 26

39 Br traktör modelnn br adet üretm le brden fazla üretm arasında üretm hızı bakımından br fark bulunmamaktadır. Notasyonlar: : Aylık planda model çeşd nds =1,,M j: Aylık planda çalışma günü nds j=1,,g k: 56 ve 66 sers traktör çeşd nds K ={1,2} l: kabnl veya ropslu traktör çeşd nds L ={1,2} m: traktörün motor çeşd nds MT ={1,,6} n: traktörün ponte çeşd nds N ={1,,28} G: Aylık planda toplam çalışılacak gün sayısı M: Aylık planda toplam model sayısı Aylık planda toplam çalışılacak gün sayısı çoğunlukla 21 veya 22 gün olmaktadır. Bu sayı eğer o ay çersnde özel br durum var se değşeblmektedr. Bunun yanında aylık planda toplam model sayısı üretlecek aylık toplam traktör sayısına, üretlecek 66 sers ropslu traktör sayısına ve üretlecek yabancı traktör sayısına göre değşeblmektedr. Parametreler: R : Aylık planda j. günde üretlecek 66 sers ropslu traktör sayısı j EA : Aylık planda j. günde üretlecek 56 sers traktör sayısı j AA : Aylık planda j. günde üretlecek 66 sers traktör sayısı j T : Aylık planda. modelden üretlecek aylık toplam mktar Karar Değşkenler: x :. modelden j. günde k. traktör sersnden l. özellkte m motor ve n ponte jklmn özellğnde üretlecek traktör sayısı 27

40 Karar Model: M = 1 M = 1 M = 1 G j= 1 x x x x jklmn jklmn jklmn jklmn = R = T,, = EA = AA j j j, k = 1, l L, m MT, n N, l = 2, k k = 2, m MT, n N 2, l L, m MT, n N k K, l L, m MT, n N = ve jçn ve jçn ve jçn ve çn (1) (2) (3) (4) x jklmn 0 ve tamsayı,, j, k K, l L, m MT, n N çn (5) kısıtları altında Enk Z = M G ( x, j+ 1, klmn xjklmn ) = 1 j= 1 Yukarıdak karar modelnde (1) numaralı kısıt günlük 66 sers ropslu traktörlern belrl br mktarı geçmemesn sağlamaktadır. Her gün çn 66 sers ropslu traktörlern toplam üretm mktarı belrl br sayıda gerçekleşmektedr. (2) numaralı kısıt yne her gün çn 56 sers toplam traktör mktarının belrl br sayıda gerçekleşmesn sağlamaktadır. Aynı şeklde (3) numaralı kısıt her gün çn 66 sers toplam traktör mktarının belrl br sayıda gerçekleşmesn sağlamaktadır. (4) numaralı kısıt her br modeln önceden belrlenen mktarda üretlmesn sağlayan kısıttır. Modeln üretm mktarı, ay çersndek günlerde toplam üretm mktarına eşt olmalıdır. Son olarak (5) numaralı kısıt traktör modellernn günlük üretm mktarlarının sıfırdan büyük ve tamsayı olmasını sağlamaktadır. Modeln amaç fonksyonu se traktör modeller çn günler arasındak toplam değşmn en küçüklenmesn gerçekleştrmektedr. Yan ardışık günlerdek üretm mktarları farkının toplam değernn en küçüklenmesdr. Bu modelde tüm kısıtlar eştlk halnde olup, hedeflerden sapmalara asla zn vermezler. Böyle kısıtlara bundan sonra kırılgan (hard) kısıtlar denecektr. 28

41 4.2 Problem İçn Gelştrlen Hedef Programlama Model Problem çn gelştrlen hedef programlama modelnde matematksel modelde kullanılan notasyonlar ve parametreler kullanılmıştır. Hedef programlama modelnn karar değşkenler ve hedef programlama model se aşağıda verlmektedr. Karar Değşkenler: x :. modelden j. günde k. sersnden l. özellkte m motor çeşd ve n ponte jklmn çeşdnde üretlecek traktör sayısı S : Traktör modelnn günlük üretm mktarları arasındak sapma mktarı s Hedef Programlama Model: S S S S S x e s e s e s e s e s S S S S S jklmn a s a s a s a s a s = = = = 0 M = 1 M = 1 M = 1 G j= 1 = x x x x x jklmn jklmn jklmn jklmn, j+ 1, klmn R T x ve tamsayı,,, EA AA j j j jklmn l =, k = 1, l L, m MT, n N ve j, k = 2, l L, m MT, n N, k K, l L, m MT ve n N, 2, k = 2, m MT, n N ve j ve j, j, k K, l L, m MT ve n N, j,k K, l L, m MT, n N çn çn çn çn çn çn kısıtları altında Enk Z = S e a ( S s + S ) s s= 1 Karar verc eğer herhang br ponte veya motor parçalarının br çeşdnde son günlere aktarma gb br terchte bulunursa bu durumda hedef programlama model aşağıdak gb olmaktadır: 29

42 A: Herhang br ponte veya motor çeşdnde stok kısıtı var se son günlere aktarmada gün sayısı Hedef Programlama Model: S S S S S x e s e s e s e s e s S S S S S jklmn a s a s a s a s a s = = = = 0 M = 1 M = 1 M = 1 G j= 1 = x x x x x jklmn jklmn jklmn jklmn, j+ 1, klmn R T x ve tamsayı,,, EA AA j j j jklmn l =, k = 1, l L, m MT, n N ve j, k = 2, l L, m MT, n N, k K, l L, m MT ve n N, 2, k = 2, m MT, n N ve j ve j, j, k K, l L, m MT ve n N, j,k K, l L, m MT, n N çn çn çn çn çn çn kısıtları altında Enk Z = S G A e a ( S + S ) + d * s s s= 1 j= 1 x jklmn 4.3 Modeln Çözümünde Karşılaşılan Sorunlar Gelştrlen karar model temelde traktörlern günlük üretm mktarlarının belrlenmesne yönelk olduğundan tamsayı olmayan değşken değerler çn anlamlı olmamaktadır. Dal-Sınır algortması tabanlı çözücü yazılımlarda problemn çözüm süres kabul edleblr sürelern dışına kolayca çıkablmektedr. Bu durumda karar vercnn farklı üretm planları oluşturup aralarında bell ölçütlere göre seçm yapma, kısa sürede bu çözümler üretme yansıtablme şansı kalmamaktadır. Belrtlen gerekçeler doğrultusunda burada çözüm kaltes (en y veya en yye yakınlık) le çözüm süresn dengeleyecek yaklaşımlar üzernde durulmaktadır. Bu yaklaşımlar en y çözümü garant eden yaklaşımlar değldr ancak en y çözüme yakın çözümler kısa sürede elde edeblecek ve karar vercnn etkn br şeklde kullanableceğ yaklaşımlardır. Bu aşamada k yaklaşım üzernde durulmuştur. İlk, br yerel açgözlü arama olarak adlandıracağımız, tamsayılı olmayan modeller (LP relaxaton) teratf olarak hızlı br şeklde çözecek ve tamsayı çözüme götürecek br dz şlemden oluşan yaklaşımdır. Bu yaklaşımda, doğrusal model çözücü (Lngo 30

43 yazılımının 8.0 sürümü) br üst (master) program tarafından (Excel VBA) br alt program gb kullanılarak çözümler elde edlmektedr. Dğer se tamsayılı olmayan modeln çözülmes (Lngo yazılımının 8.0 sürümü le) ve elde edlen değerlern gelştrlen br genetk algortma (Excel VBA) yardımı le tamsayılı değerlere yuvarlanması yaklaşımıdır. Her k yaklaşımda da problemn özellklernn modeln çözümüne katkıda bulunması sağlanmaktadır. 31

44 5. GELİŞTİRİLEN HEDEF PROGRAMLAMA MODELİNİN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK ÖNERİLER 5.1 Yerel Açgözlü Arama (Y.A.A.) Yaklaşımı Yerel arama, kombnatoryal en yleme problemler çn brçok sezgsel metodun temeln oluşturmaktadır. Yerel arama, y yaklaşık çözümlern bulunmasında bast teratf yleştrme metodudur. Brçok durumda yerel arama keyf br çözüm le başlar ve yerel en y çözüm le sonlanır. Y.A.A. se en y yleştrmey sağlayan br metottur ve mevcut çözümü tüm komşuların araştırılması sonucunda yleştren çözüm le değştrr [20]. Y.A.A., en esk, bast ve çok fazla kullanılan teratf olarak yleştrme sağlayan br metottur. Bu metotta y br çözüme ulaşılıncaya kadar her terasyonda y olası br yönde lerleme gerçekleştrlr. Açgözlü arama hızlı br arama yöntemdr [21]. YAA, her br çözüm noktasından keyf olarak hareket etmek yerne, üzernde bulunulan br çözümden lerleyerek olası tüm çözümler arasından en ysn seçmeye çalışır. Buradak rsk se, yerel blgye dayanarak yalnızca br sonrak çözüme bakılmasıdır. YAA algortmasında, herhang br başlangıç çözümü btrme koşulu sağlanıncaya kadar adım adım yleştrlmeye çalışılır. Bu metodun temelnde, tanımlanan bazı kurallara göre br çözümden br dğer komşu çözüme geçş vardır [22]. Bu algortmaların temel problem, arama uzayında tüm komşu çözümlern araştırılması aşamasında yerel br noktaya yakalanma ve bu çözümden daha y br çözüme ulaşamama durumunda algortmanın sonlanmasıdır. Açgözlü algortmalar olarak tepe tırmanma, kısıt ağırlıklandırma ve tabu arama sezgseller gösterleblr. Yerel aramanın temel şekl, çözümün amaç fonksyonu değern en fazla yleştren değşklğn seçm üzerne odaklanmıştır. Bu metot se tepe tırmanma metodu olarak adlandırılmaktadır. Tepe tırmanma algortmasında başlangıçta rassal olarak br çözüm elde edlr. Daha sonra en y yleştrmey 32

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA

BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA Gaz Ünv. Müh. Mm. Fak. Der. J. Fac. Eng. Arch. Gaz Unv. Clt 22, No 4, 855-862, 2007 Vol 22, No 4, 855-862, 2007 BULANIK AKIŞ TİPİ ÇİZELGELEME PROBLEMİ İÇİN ÇOK AMAÇLI GENETİK ALGORİTMA İzzettn TEMİZ ve

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI , EK-A YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI Değerl Arkadaşlar, --e------ Bldğnz üzere, ş dünyası sthdam edeceğ adaylarda, ünverste mezunyet sonrası kendlerne ne ölçüde katma değer ekledklern de cddyetle

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK Organizasyon Yapısı. Üretim/Hizmet Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu

GİRİŞİMCİLİK Organizasyon Yapısı. Üretim/Hizmet Sistemlerinin Tasarımı ve Kuruluşu GİRİŞİMCİLİK Bölüm 6. Üretm Sstemnn Tasarımı http://sceb.ktu.edu.tr Üretm/Hzmet Sstemlernn Tasarımı ve Kuruluşu 1. Organzasyon yapısı 2. Tess yer seçm 3. Kapaste planlaması 4. Malzeme gereksnm planlaması

Detaylı

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır. UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ Posson: H o: Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmektedr. H a : Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmemektedr. Böyle br hpotez test edeblmek çn, önce Posson dağılım parametres

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI Mehmet Aktan Atatürk Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 25240, Erzurum. Özet: Dövz kurlarındak değşmler,

Detaylı

BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA VE BİR TEKSTİL FİRMASINDA UYGULAMA ÖRNEĞİ

BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA VE BİR TEKSTİL FİRMASINDA UYGULAMA ÖRNEĞİ Eskşehr Osmangaz Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Clt: 6 Sayı: 2 Aralık 2005 BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA VE BİR TEKSTİL FİRMASINDA UYGULAMA ÖRNEĞİ İrfan ERTUĞRUL Pamukkale Ünverstes İİBF, Denzl ÖZET Günümüzde

Detaylı

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI

BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI BİR UN FABRİKASINDA HEDEF PROGRAMLAMA UYGULAMASI Abdullah Oktay DÜNDAR * Muammer ZERENLER ** ÖZET İşletmeler günümüz rekabet ortamının çalkantılı doğasında faalyetlern sürdürürken, sahp oldukları kıt kaynakları

Detaylı

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME Pamukkale Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez Endüstr Mühendslğ Anablm Dalı Elf ÖZGÖRMÜŞ Danışman: Yrd. Doç. Dr. Özcan MUTLU Ağustos, 2007 DENİZLİ

Detaylı

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m SAĞLIK BAKANLIĞI TC Kayıt No: 133709 TURKIYE KAMU HASTANELERI KURUMU ı TRABZON ILI KAMU HASTANELERI BIRLIGI GENEL SEKRETERLIGI Kanun Eğtm Araştırma Hastanes TEKLİF MEKTUBU Sayı : 23618724 12.10.2015 Konu

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Türkye İnşaat Mühendslğ, XVII. Teknk Kongre, İstanbul, 2004 İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Nur MERZİ 1, Metn NOHUTCU, Evren YILDIZ 1 Orta Doğu Teknk Ünverstes, İnşaat Mühendslğ Bölümü, 06531 Ankara

Detaylı

İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Admnstraton Clt/Vol:39, Sayı/No:2,, 310-334 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Stokastk envanter model kullanılarak

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anablm Dalı: Kamu PROGRAMIN TANIMI: Kamu Tezsz Yüksek Lsans Programı, kamu ve özel sektör sstem çersndek problemler ve htyaçları analz edeblecek, yorumlayacak,

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATL RESMİ GAETEDE YAYNLANMŞTR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

T.C. KEÇiÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI Mali Hizmetler Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA

T.C. KEÇiÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI Mali Hizmetler Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA l!l KEÇÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI KEÇöREN BELeDYES SA YI : M.06.6.KEç.O-31/2009KONU: Yetk Devr bo f.!200fd 6.1. BAŞKANLIK MAKAMINA Blndğ üzere O 1.01.2006 tarhnden tbaren tüm yerel yönetmlerde 31.12.2005

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ 2011-2012-2013 MALİ yılına İLİşKİN YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ("Şrket") 01012011-31 ı22013

Detaylı

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI Fath ÇİL GAZİ ÜNİVERSİTESİ Mühendslk Mmarlık Fakültes Endüstr Mühendslğ Bölümü 4. Sınıf

Detaylı

T.C. MİLLİ EGİTİM BAKANLIGI Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı 10. 03.2010 00747. ... VALİLİGİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü)

T.C. MİLLİ EGİTİM BAKANLIGI Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı 10. 03.2010 00747. ... VALİLİGİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) T.C. MİLLİ EGİTİM BAKANLIGI Sağlık İşler Dares Başkanlığı SA YI : B.08.0.SDB.0.ll.00.00/ KONU: Beslenme Dostu Okullar Projes 10. 03.2010 00747... VALİLİGİNE (İl Mll Eğtm Müdürlüğü) İlg: a)bakanlığımız

Detaylı

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi Metn Madenclğ le Soru Cevaplama Sstem Sevnç İlhan 1, Nevchan Duru 2, Şenol Karagöz 3, Merve Sağır 4 1 Mühendslk Fakültes Blgsayar Mühendslğ Bölümü Kocael Ünverstes slhan@kocael.edu.tr, nduru@kocael.edu.tr,

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ön Koşullar : Grafk İletşm I ve II, Tasarım Stüdyosu I, II, III derslern almış ve başarmış

Detaylı

Türkiye deki Binalara Yönelik Soğutma Yükü Hesabı için Web Tabanlı Yazılım Geliştirilmesi

Türkiye deki Binalara Yönelik Soğutma Yükü Hesabı için Web Tabanlı Yazılım Geliştirilmesi 43 Türkye dek Bnalara Yönelk Soğutma Yükü Hesabı çn Web Tabanlı Yazılım Gelştrlmes Development of a Web-Based Software For Buldng Coolng Load Calculatons n Turkey Yrd. Doç. Dr. M. Azm AKTACİR / Yrd. Doç.

Detaylı

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI Fırat Ünverstes-Elazığ MİTRAL KAPAK İŞARETİ ÜZERİNDEKİ ANATOMİK VE ELEKTRONİK GÜRÜLTÜLERİN ABC ALGORİTMASI İLE TASARLANAN IIR SÜZGEÇLERLE SÜZÜLMESİ N. Karaboğa 1, E. Uzunhsarcıklı, F.Latfoğlu 3, T. Koza

Detaylı

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2 OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI. OLİGOPOL OYUN KURALLARI. OLİGOPOL OYUN STRATEJİLERİ 3. OLİGOPOL OYUNUNDA SKORLAR 3 4. MAHKUMLAR ÇIKMAZI 3 5. BİR DUOPOL OYUNU 6 5.. MALİYET VE TALEP KOŞULLARI 6 5.. KAR MAKSİMİZASYONU

Detaylı

TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ VE HEDEF PROGRAMLAMA YÖNTEMLERİNİN KOMBİNASYONU: OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ VE HEDEF PROGRAMLAMA YÖNTEMLERİNİN KOMBİNASYONU: OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ VE HEDEF PROGRAMLAMA YÖNTEMLERİNİN KOMBİNASYONU: OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA Yrd. Doç. Dr. Meltem KARAATLI * Yrd. Doç. Dr. Gonca DAVRAS ** ÖZ Otel şletmelernde,

Detaylı

Eskşehr Osmangaz Ünverstes Müh.Mm.Fak.Dergs C.XX, S.2, 2007 Eng&Arch.Fac. Eskşehr Osmangaz Unversty, Vol..XX, No2, 2007 Makalenn Gelş Tarh.2.2006 Makalenn Kabul Tarh 08.06.2007 YENİDEN ÜRETİM SİSTEMLERİNDE

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

TEDARĠKÇĠ YÖNETĠMLĠ STOK ĠÇĠN BĠR MODELLEME VE GENETĠK ALGORĠTMA ĠLE ÇÖZÜM ÖNERĠSĠ. YÜKSEK LĠSANS TEZĠ Beliz KUTLAR

TEDARĠKÇĠ YÖNETĠMLĠ STOK ĠÇĠN BĠR MODELLEME VE GENETĠK ALGORĠTMA ĠLE ÇÖZÜM ÖNERĠSĠ. YÜKSEK LĠSANS TEZĠ Beliz KUTLAR ĠSTANBUL TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ TEDARĠKÇĠ YÖNETĠMLĠ STOK ĠÇĠN BĠR MODELLEME VE GENETĠK ALGORĠTMA ĠLE ÇÖZÜM ÖNERĠSĠ YÜKSEK LĠSANS TEZĠ Belz KUTLAR Anablm Dalı : Endüstr Mühendslğ Programı

Detaylı

GIDA SEKTÖRÜNDE İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL GRAFİKLERİNİN BİR UYGULAMASI

GIDA SEKTÖRÜNDE İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL GRAFİKLERİNİN BİR UYGULAMASI GIDA SEKTÖRÜNDE İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL GRAFİKLERİNİN BİR UYGULAMASI Aytaç PEKMEZCİ * Özet Kalte kontrol grafkler üreç kontrolü ve yleştrlmende öneml br yere ahptr. İşletmelerdek ürünlern kalte düzeylernn

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

ÖZET Anahtar Kelimeler: ABSTARCT Keywords: 1. GİRİŞ

ÖZET Anahtar Kelimeler: ABSTARCT Keywords: 1. GİRİŞ olteknk Dergs Journal of olytechnc Clt: Sayı: 3 s67-7, 009 Vol: o: 3 pp67-7, 009 Genetk Algortma Kullanarak Ekonomk Dağıtım Analz: Türkye Uygulaması M Kenan DÖŞOĞU, Serhat DUMA, Al ÖZTÜRK ÖZET Dünyada

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 109 125. TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ Yrd.Doç.Dr. Ahmet ERGÜLEN Nğde

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri Rasgele Değşken Üretme Teknkler Amaç Smülasyon modelnn grdlern oluşturacak örneklern üretlmes Yaygın olarak kullanılan ayrık veya sürekl dağılımların örneklenmes sürecn anlamak Yaygın olarak kullanılan

Detaylı

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI Ki-Kare Analizleri

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI  Ki-Kare Analizleri Kİ KAR ANALİZİ 1 Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI www.mehmetaksarayl K-Kare Analzler OLAY 1: Genelde br statstk sınıfında, öğrenclern %60 ının devamlı, %30 unun bazen, %10 unun se çok az derse geldkler düşünülmektedr.

Detaylı

PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI. Müh. Ramadan VATANSEVER

PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI. Müh. Ramadan VATANSEVER İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PROJE PLANLAMASINDA BULANIK HEDEF PROGRAMLAMA YAKLAŞIMI YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Ramadan VATANSEVER Anablm Dalı: İşletme Mühendslğ Programı: İşletme

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme stemler Arasındak rşmn nmzasyonu çn Optmzasyon Yaklaşımı Optmzaton Approach to the nmzaton of Interference Between Terrestral, Ar and pace Based Communcaton ystems

Detaylı

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı *

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı * İMO Teknk Derg, 2013 6211-6231, Yazı 392 Şehrç Karayolu Ağlarının Sezgsel Harmon Araştırması Optmzasyon Yöntem le Ayrık Tasarımı * Hüseyn CEYLAN* Halm CEYLAN** ÖZ Bu çalışmada, şehrç ulaştırma ağlarının

Detaylı

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ III. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 16-18 Eylül 2010, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, Eskşehr AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ Davut ÇIKRIKCI * Yavuz YAMAN Murat SORGUÇ

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER 5.. İk Boyutlu Rasgele Değşkenler Br deney yapıldığında, aynı deneyle lgl brçok rasgele değşkenn aynı andak durumunu düşünmek gerekeblr. Böyle durumlarda

Detaylı

DAĞITIM STRATEJİLERİNİN OLUŞTURULMASINA YÖNELİK MODEL OLUŞTURMA: BİR TÜRK FİRMASI ÜZERİNE ÖRNEK UYGULAMA

DAĞITIM STRATEJİLERİNİN OLUŞTURULMASINA YÖNELİK MODEL OLUŞTURMA: BİR TÜRK FİRMASI ÜZERİNE ÖRNEK UYGULAMA ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 2, Sayı 4, 2006, ss. 123 145. DAĞITIM STRATEJİLERİNİN OLUŞTURULMASINA YÖNELİK MODEL OLUŞTURMA BİR TÜRK FİRMASI ÜZERİNE ÖRNEK UYGULAMA Yrd. Doç. Dr. Ahmet ERGÜLEN Nğde Ünverstes

Detaylı

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ Yrd. Doç. Dr. Seda ŞENGÜL Çukurova Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Ekonometr Bölümü Mart 2004 ANKARA YAYIN NO: 119 ISBN: 975-407-151-9

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

KAMU YÖNETIMINDE INSANGOCO PLANLAMASININ KURAMSAL TEMELLERI OZERiNE

KAMU YÖNETIMINDE INSANGOCO PLANLAMASININ KURAMSAL TEMELLERI OZERiNE KAMU YÖNETIMINDE INSANGOCO PLANLAMASININ KURAMSAL TEMELLERI OZERNE M. Kemal ÖKTEM ılı! İnsangücü planlamasına lşkn yaklaşımlar ve görüşlern br bütünlük çersnde ortaya konablmes çn, bu yazıda nsangücü planlamasının

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ

TÜRKİYE DEKİ 380 kv LUK 14 BARALI GÜÇ SİSTEMİNDE EKONOMİK YÜKLENME ANALİZİ TÜRİYE DEİ 38 kv LU 4 BARALI GÜÇ SİSTEMİDE EOOMİ YÜLEME AALİZİ Mehmet URBA Ümmühan BAŞARA 2,2 Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü Mühendslk-Mmarlık Fakültes Anadolu Ünverstes İk Eylül ampüsü, 2647, ESİŞEHİR

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ Burak KARAHAN Burak PEKEL Neşet BEDİR Cavt CAN Kırıkkale -2014-

Detaylı

Genetik Algoritma ile İki Boyutlu Şekil Yerleştirme ÖZET

Genetik Algoritma ile İki Boyutlu Şekil Yerleştirme ÖZET Genetk Algortma le İk Boyutlu Şekl Yerleştrme Metn Özşahn 1 ve Mustafa Oral 2 1) Çukurova Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Endüstr Mühendslğ Bölümü, Adana, Turkey 2 Çukurova Ünverstes Blgsayar Mühendslğ Bölümü,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ Emel KOCADAYI EGE ÜNİVERSİTESİ MÜH. FAK., KİMYA MÜH. BÖLÜMÜ, 35100-BORNOVA-İZMİR ÖZET Bu projede, Afyon Alkalot Fabrkasından

Detaylı

T.C. KADİR HAS ÜNİvERSİTESİ REKTÖRLÜ('JÜ

T.C. KADİR HAS ÜNİvERSİTESİ REKTÖRLÜ('JÜ Sayı Konu...12.30 : B.30.2.KHU.0.00.00.00- : Özürlü Öğrencler hk. KADİR HAS ÜNİvERSİTESİ REKTÖRLÜ('JÜ VEDİ L~.10. 20 0 5 Yükseköğretm Kurulu Başkanlığına Ilg: 14.09.2009 tarh 29515 sayılı yazınız. Yükseköğretm

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. YAPI ARAŞTIRMASI VE DOKÜMANTASYON Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5 Ön Koşullar : Önerlen Dersler

Detaylı

Deprem Tepkisinin Sayısal Metotlar ile Değerlendirilmesi (Newmark-Beta Metodu) Deprem Mühendisliğine Giriş Dersi Doç. Dr.

Deprem Tepkisinin Sayısal Metotlar ile Değerlendirilmesi (Newmark-Beta Metodu) Deprem Mühendisliğine Giriş Dersi Doç. Dr. Deprem Tepksnn Sayısal Metotlar le Değerlendrlmes (Newmark-Beta Metodu) Sunum Anahat Grş Sayısal Metotlar Motvasyon Tahrk Fonksyonunun Parçalı Lneer Interpolasyonu (Pecewse Lnear Interpolaton of Exctaton

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ T.C. SÜLEYMAN EMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM ALI YÜKSEK LİSANS TEZİ PARANIN ZAMAN EĞERİ VE ÖĞRENME ETKİSİ ALTINAKİ KESİKLİ ZAMAN-EĞİŞKEN TALEPLİ PARTİ BÜYÜKLÜĞÜ MOELLERİ

Detaylı

Çok ölçütlü karar verme yaklaşımlarına dayalı tedarikçi seçimi: elektronik sektöründe bir uygulama

Çok ölçütlü karar verme yaklaşımlarına dayalı tedarikçi seçimi: elektronik sektöründe bir uygulama 346 Çok ölçütlü karar verme yaklaşımlarına dayalı tedarkç seçm: elektronk sektöründe br uygulama Murat ARIKAN 1, Berat GÖKBEK 1 1 Endüstr Mühendslğ Bölümü, Mühendslk Fakültes, Gaz Ünverstes, Maltepe-Ankara

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ

ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HAREKÂT ARAŞTIRMASI ANA BİLİM DALI ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ Hazırlayan Al Rıza BOZBULUT

Detaylı

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN PORTFÖY OPTİMİZASYOU Doç.Dr.Aydın ULUCA KARAR VERME Karar verme, ş dünyasının çalışmasını sağlayan temel unsurlardandır. Tüm yönetcler, bulundukları faalyet alanı ve kademelernden bağımsız olarak stratejk

Detaylı

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 4 Sayı: Ocak 04 ss. 9-9 BIST da Demr, Çelk Metal Ana Sanay Sektöründe Faalyet Gösteren İşletmelern Fnansal Performans Analz: VZA Süper Etknlk ve TOPSIS Uygulaması

Detaylı

YÜKSEK PLANLAMA KURULU

YÜKSEK PLANLAMA KURULU YÜKSEK PLANLAMA KURULU Tarh : 4/02/2008 Karar No : 2008/T-5 Konu : Enerj KİT lernn Uygulayacağı Malye Bazlı Fyalandırma Mekanzmasının Usul ve Esasları Yüksek Planlama Kurulu nca; Enerj ve Tab Kaynaklar

Detaylı

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ, ARŞİV VE İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN DEVLET HASTANELERİ PERFORMANSINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ, ARŞİV VE İLETİŞİM SİSTEMLERİNİN DEVLET HASTANELERİ PERFORMANSINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü DergsYıl: 2013/1, Sayı:17 Journal of Süleyman Demrel Unversty Insttute of Socal ScencesYear: 2013/1, Number:17 VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE TIBBİ GÖRÜNTÜ,

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

AİLEM VE ŞİRKETİM. Piyasalardan Haberler (Sayfa 9) Aile Şirketlerinde Kavganın Faturası 300 Milyar Dolar. Türkiye'ye En Çok Yatırım Yapan Ülkeler

AİLEM VE ŞİRKETİM. Piyasalardan Haberler (Sayfa 9) Aile Şirketlerinde Kavganın Faturası 300 Milyar Dolar. Türkiye'ye En Çok Yatırım Yapan Ülkeler Sayı 72 Eylül Ekm 2015 AİLEM VE ŞİRKETİM Türkye de İnovasyon (Sayfa 2-3) Teknoloj Üreten Türkye Çalıştayı (4-5) - H. Erkan Uncu - CGS Center Fnansal Yönetm Hzmetler Kıdeml Uzman Dünya da İnovasyon (6-7-8)

Detaylı

OLİGOPOLİ. Oligopolic piyasa yapısını incelemek için ortaya atılmış belli başlı modeller şunlardır.

OLİGOPOLİ. Oligopolic piyasa yapısını incelemek için ortaya atılmış belli başlı modeller şunlardır. OLİGOOLİ Olgopolc pyasa yapısını ncelemek çn ortaya atılmış bell başlı modeller şunlardır.. Drsekl Talep Eğrs Model Swezzy Model: Olgopolstc pyasalardak fyat katılığını açıklamak çn gelştrlmştr. Olgopolcü

Detaylı

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri Merkez Eğlm (Yer) Ölçüler Ver setn tanımlamak üzere kullanılan ve genellkle tüm elemanları dkkate alarak ver setn özetlemek çn kullanılan ölçülerdr. Ver setndek tüm elemanları temsl edeblecek merkez noktasına

Detaylı

. ÖZEL DAR ARTNAME. Bu bölüm, elektrik özel artnamesinde bulunan tüm alt bölümlere uygulanacak temel prensipleri belirler.

. ÖZEL DAR ARTNAME. Bu bölüm, elektrik özel artnamesinde bulunan tüm alt bölümlere uygulanacak temel prensipleri belirler. ! " # $ % % & & ' . ÖZEL DAR ARTNAME A. N TANIMI,...projelernde gösterlen elektrk lernn özel teknk artnamesnde anlatıldıı eklde, verlen standartlara uygun olarak, kusursuz, eksksz, fen ve sanat kurallarına

Detaylı

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Ünsal M.; Varol, A.: Soğutma Kulelernn Boyutlandırılması İçn Br Kuramsal 8 Mayıs 990, S: 8-85, Adana 4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Asaf Varol Fırat Ünverstes, Teknk Eğtm Fakültes,

Detaylı

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: YRD. DOÇ. DR. BİROL ŞAHİN

Detaylı

YAPILARIN ENERJİ ESASLI TASARIMI İÇİN BİR HESAP YÖNTEMİ

YAPILARIN ENERJİ ESASLI TASARIMI İÇİN BİR HESAP YÖNTEMİ YAPILARI EERJİ ESASLI TASARIMI İÇİ BİR HESAP YÖTEMİ Araş. Gör. Onur MERTER Araş. Gör. Özgür BOZDAĞ Prof. Dr. Mustafa DÜZGÜ Dokuz Eylül Ünverstes Dokuz Eylül Ünverstes Dokuz Eylül Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 8

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 8 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 8 FARKLI YÜZEY ÖZELLİKLERİNE SAHİP PLAKALARIN ISIL IŞINIM YAYMA ORANLARININ HESAPLANMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi Fumonc 3 rado net kablosuz duman dedektörü Kracılar ve mülk sahpler çn blg Tebrk ederz! Darenze akıllı fumonc 3 rado net duman dedektörler monte edlmştr. Bu şeklde ev sahbnz yasal donanım yükümlülüğünü

Detaylı

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001)

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001) ANADOLU ÜNvERSTES BlM VE TEKNOLOJ DERGS ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (1) TEKNK NOTrrECHNICAL NOTE ELEKTRK ARK FıRıNıNDA TERMODNAMGN KNC YASASıNıN

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Blm ve Teknoloj Dergs A-Uygulamalı Blmler ve Mühendslk Clt: 14 Sayı: 3 013 Sayfa: 315-38 ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE Faruk ALPASLAN 1, Erol EĞRİOĞLU 1, Çağdaş Hakan ALADAĞ,

Detaylı

T.C. SİNCAN KA YMAKAMLIGI Milli Eğitim Müdürlüğü TÜM OKUL MÜDÜRLÜKLERİNE SİNCAN

T.C. SİNCAN KA YMAKAMLIGI Milli Eğitim Müdürlüğü TÜM OKUL MÜDÜRLÜKLERİNE SİNCAN T.C. SİNCAN KA YMAKAMLIGI Mll Eğtm Müdürlüğü Bölüm: Özel Eğt. Reh. ve Danış. Hz. Sayı : 850144831160/"6~ r Konu : Rehberlk ve Pskolojk Danışma Hzmetler Yıl Sonu Raporu ve Okullarda Şddetn Önlenmes Dönem

Detaylı

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*)

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*) Gazosmanpaşa Ünverstes Zraat Fakültes Dergs Journal of Agrcultural Faculty of Gazosmanpasa Unversty http://zraatderg.gop.edu.tr/ Araştırma Makales/Research Artcle JAFAG ISSN: 1300-2910 E-ISSN: 2147-8848

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

Okullarda Coğrafi Bilgi Sistem Destekli Öğrenci Kayıt Otomasyon Sistemi Uygulaması: Trabzon Kenti Örneği

Okullarda Coğrafi Bilgi Sistem Destekli Öğrenci Kayıt Otomasyon Sistemi Uygulaması: Trabzon Kenti Örneği Okullarda Coğraf Blg Sstem Destekl Öğrenc Kayıt Otomasyon Sstem Uygulaması: Trabzon Kent Örneğ Volkan YILDIRIM 1, Recep NİŞANCI 2, Selçuk REİS 3 Özet Ülkemzde öğrenc veller le okul darecler, öğrenc kayıt

Detaylı

NİTEL TERCİH MODELLERİ

NİTEL TERCİH MODELLERİ NİTEL TERCİH MODELLERİ 2300 gözlem sayısı le verlen değşkenler aşağıdak gbdr: calsma: çocuk çalışıyorsa 1, çalışmıyorsa 0 (bağımlı değşken) Anne_egts: Anne eğtm sevyes Baba_egts: Baba eğtm sevyes Kent:

Detaylı

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -III- Çok değişkenli doğrusal olmayan karar modelinin çözümü

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -III- Çok değişkenli doğrusal olmayan karar modelinin çözümü DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -III- Çok değşkenl doğrusal olmayan karar modelnn çözümü Hazırlayan Doç. Dr. Nl ARAS Anadolu Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü İST8 Yöneylem Araştırması Ders - Öğretm Yılı

Detaylı

Hedef Programlama ile Nöbet Çizelgeleme Probleminin Çözümü. The Solution of Shift Scheduling Problem by Using Goal Programming

Hedef Programlama ile Nöbet Çizelgeleme Probleminin Çözümü. The Solution of Shift Scheduling Problem by Using Goal Programming Hedef Programlama le Nöbet Çzelgeleme Problemnn Çözümü Fath Mehmet ÜNAL 1 e Tamer EREN 2* 1 Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı, Tören Tabur Komutanlığı, 06680, Çankaya, Ankara 2* Endüstr Mühendslğ Bölümü,

Detaylı

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

KAFES SİSTEMLERİN UYGULAMAYA YÖNELİK OPTİMUM TASARIMI

KAFES SİSTEMLERİN UYGULAMAYA YÖNELİK OPTİMUM TASARIMI PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 1999 : 5 : 1 : 951-957

Detaylı

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı)

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı) A.1. Mll Gelr Hesaplamaları ve Bazı Temel Kavramlar 1 Gayr Saf Yurtç Hâsıla (GSYİH GDP): Br ekonomde belrl br dönemde yerleşklern o ülkede ekonomk faalyetler sonucunda elde ettkler gelrlern toplamıdır.

Detaylı

OLASILIĞA GİRİŞ. Biyoistatistik (Ders 7: Olasılık) OLASILIK, TIP ve GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANIMI

OLASILIĞA GİRİŞ. Biyoistatistik (Ders 7: Olasılık) OLASILIK, TIP ve GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANIMI OLASILIĞA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Sakarya Ünverstes Tıp Fakültes Byostatstk Anablm Dalı uerkorkmaz@sakarya.edu.tr OLASILIK, TIP ve GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANIMI Br olayındoğal koşullar altında toplumda

Detaylı