AKıŞ HIDROGRAFLARıNıN ANALIZI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKıŞ HIDROGRAFLARıNıN ANALIZI"

Transkript

1 AKıŞ HIDROGRAFLARıNıN ANALIZI Küçük örnek havzalar seçilir Yağışlara karşılık gelen akışların hidrografları çizilir Yağışların ne kadarının akışa geçtiği saptanır Yağış-akış arasındaki fark infiltrasyon olarak değerlendirilir Bu yöntemde intersepsiyon ve depresyon depolaması da infiltrasyon içerisinde düşünüldüğünden hassas değerlendirmelerde bu konularında ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir

2 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı Bir yağış havzasındaki su kayıpları, o yağış havzasına düşen toplam yağış ile toplam dere akımı arasındaki fark olarak tanımlanır Su kayıpları çeşitli yollarla olmaktadır. Bunlar; İntersepsiyon Su yüzeyinden evaporasyon Toprak yüzeyinden evaporasyon Transpirasyon Havza zemininden derin su kaçakları

3 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı ÜZERINDE ETKILI OLAN FAKTÖRLER 1- İklim faktörleri Yağışın şekli, miktarı, yıl içindeki dağılışı Sıcaklık Havzanın nemi Rüzgar 2- arazi kullanım şekilleri Havzadaki bitki örtüsünün tipi, kapladığı oransal alan, çeşitli özellikleri Havzadaki yerleşim alanlarının kapladığı oransal alan

4 AKıŞ HIDROGRAFLARıNıN ANALIZI Küçük örnek havzalar seçilir Yağışlara karşılık gelen akışların hidrografları çizilir Yağışların ne kadarının akışa geçtiği saptanır Yağış-akış arasındaki fark infiltrasyon olarak değerlendirilir Bu yöntemde intersepsiyon ve depresyon depolaması da infiltrasyon içerisinde düşünüldüğünden hassas değerlendirmelerde bu konularında ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir

5 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı Bir yağış havzasındaki su kayıpları, o yağış havzasına düşen toplam yağış ile toplam dere akımı arasındaki fark olarak tanımlanır Su kayıpları çeşitli yollarla olmaktadır. Bunlar; İntersepsiyon Su yüzeyinden evaporasyon Toprak yüzeyinden evaporasyon Transpirasyon Havza zemininden derin su kaçakları

6 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı ÜZERINDE ETKILI OLAN FAKTÖRLER 1- İklim faktörleri Yağışın şekli, miktarı, yıl içindeki dağılışı Sıcaklık Havzanın nemi Rüzgar 2- Arazi kullanım şekilleri Havzadaki bitki örtüsünün tipi, kapladığı oransal alan, çeşitli özellikleri Havzadaki yerleşim alanlarının kapladığı oransal alan

7 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı Bir yağış havzasındaki su kayıpları, o yağış havzasına düşen toplam yağış ile toplam dere akımı arasındaki fark olarak tanımlanır Su kayıpları çeşitli yollarla olmaktadır. Bunlar; İntersepsiyon Su yüzeyinden evaporasyon Toprak yüzeyinden evaporasyon Transpirasyon Havza zemininden derin su kaçakları

8 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı ÜZERINDE ETKILI OLAN FAKTÖRLER 1- İklim faktörleri Yağışın şekli, miktarı, yıl içindeki dağılışı Sıcaklık Havzanın nemi Rüzgar 2- arazi kullanım şekilleri Havzadaki bitki örtüsünün tipi, kapladığı oransal alan, çeşitli özellikleri Havzadaki yerleşim alanlarının kapladığı oransal alan

9 TOPLAM YAĞıŞ EĞRISI VE HIYETOGRAF Bir yazıcı yağış ölçerden elde edilen yağış kaydı P yağış yüksekliğinin zamanla değişimini gösteren bir P-t eğrisi şeklindedir. Buna toplam yağış eğrisi denir, genellikle basamaklı bir çizgiyle yaklaştırılarak incelenir Birim zamanda düşen yağış yüksekliğine yağış şiddeti denir

10 P toplam yağış yüksekliği (mm) TOPLAM YAĞıŞ EĞRISI t zaman (saat)

11 HIYETOGRAF Yağış şiddetinin zamanla değişimini gösteren eğriye hiyetograf adı verilir. Genellikle basamaklı çizilir.

12 Yağış şiddeti (mm/saat) YAĞıŞıN HIYETROGRAFı t zaman (saat)

13 DERE AKıŞıNı ETKILEYEN FIZIKSEL KARAKTERISTIKLERI Arazi kullanım şekli Toprak tipi Jeolojik yapı ve yer altı su ayrım çizgisi Yağış havzasının büyüklüğü ve şekli

14 Debi ARAZI KULLANıM ŞEKLI B A Orman B Çıplak alan A Zaman

15 Akış (m³/sn/km²) Orman ve ormanın kesilmesinden sonra yapılan tarımın dere akışı üzerindeki etkisi Orman kesimi yapılan havza Kontrol havzası Tarım Orman Orman Zaman (dk)

16 JEOLOJIK YAPı VE YER ALTı SU AYRıM ÇIZGISI A D B Su geçirmez tabaka Yüzeysel su ayrım çizgisi C A D B Yer altı su ayrım çizgisi Su Ayrım Çizgisi İle Yer Altı Su Ayrım Çizgisinin Farklı Oluşu

17 YAĞıŞ HAVZASıNıN BÜYÜKLÜĞÜ VE ŞEKLI B A A B

18 HAVZANıN ŞEKLINE GÖRE OLUŞAN HIDROGRAF A B

19 DERELERDE YÜKSEK AKıŞLARıN OLUŞUMU Yağışların oluşturduğu yüzeysel akışlar genellikle dere akışlarının yükselmelerine neden olur. Bu yüksek akışlar ise bazen taşkınların nedenidir. Taşkın, akarsuların anormal şekilde yükselmesi olgusudur

20 DERELERDEKI YÜKSEK AKıŞLARıN SıNıFLANDıRıLMASı-I Akış tipi 0 yağıştan sonra derenin hidrografında bir değişiklik yoktur Yağışın şiddeti, toprağın infiltrasyon kapasitesinden küçüktür Yüzeysel akış, taban suyunda artış ve dere akışında bir artış yoktur Kurak devrede toprak max. infiltrasyon kapasitesine sahiptir Düşen kısa süreli yağmurlar dere akışında bir değişiklik yaratmaz

21 DERELERDEKI YÜKSEK AKıŞLARıN SıNıFLANDıRıLMASı-II Akış tipi 1 Yağmurun şiddeti infiltrasyon kapasitesinden küçüktür ve yüzeysel akış meydana getirmez Toplam infiltrasyon miktarı tarla kapasitesi açığından daha fazladır Bu nedenle taban suyunda bir artış görülür ve taban suyu tükenim eğrisinin seyrinde bir değişme olur Yani akıştaki değişmeyi mecraya düşen yağış etkiler Bu tip dere yükselmeleri daha çok ilkbahardaki hafif yağışlar veya yazın meydana gelen az şiddetli ve nispeten miktar bakımından fazla olan yağışlarla meydana gelir

22 DERELERDEKI YÜKSEK AKıŞLARıN SıNıFLANDıRıLMASı-III Akış tipi 2 Yağmur şiddeti infiltrasyon kapasitesini aşmakta ve yüzeysel akış meydana gelmekte, fakat toplam infiltrasyon miktarı tarla kapasitesi açığından daha az olduğu için taban suyunda bir artış olmamakta ve taban suyu akışında da bir değişiklik meydana gelmemektedir Yağış şiddeti infiltrasyon kapasitesinden fazla olmasına rağmen, tarla kapasitesi noksanı toplam infiltrasyondan büyük olduğu için sadece yüzeysel akış söz konusudur

23 DERELERDEKI YÜKSEK AKıŞLARıN SıNıFLANDıRıLMASı-IV Akış tip 3 Hem yağış şiddeti infiltrasyon kapasitesinden hem de toplam infiltrasyon tarla kapasitesi noksanından büyüktür Bu nedenle hem yüzeysel akış hem de taban suyu akışı olur

24 BIRIM HIDROGRAF Bir havza üzerine belirli bir süre ve şiddette düşen bir yağıştan oluşan 1 cm derinliğindeki yüzeysel akış hidrografına birim hidrograf denir Böyle bir hidrograf, yağışa karşı havza karakteristiklerinin yanıtını temsil eder Birim hidrografı bilinen havzalarda bir yağışın hidrografı birim hidrograf yardımıyla ortaya çıkarılabilir Barajların, dolu savakların boyutlandırılması, yağmur sularını koruma sistemlerinde ve sellerden koruma projelerinde pik akımın ön tahmininde birim hidrograftan yararlanılır

25 BIR HIDROGRAFıN BIRIM HIDROGRAF OLABILMESI IÇIN Yağış süresinin belirli bir süre olması Yağışın havza üzerinde yeknesak bir şekilde yayılmış olması Akışın tüm havzadan kaynaklanması Hidrografın akış hacminin, havzadan oluşan 1 cm derinliğindeki akışa karşı gelmesi gerekir.

26 BIRIM HIDROGRAFıN ELDE EDILMESI-I Bir yağış sonunda oluşan hidrograf ölçekli bir kağıda çizilir Bir tablo hazırlanarak 1.sütuna zaman, 2. sütuna zamana karşı gelen debi değerleri yazılır Bu hidrografın bir bileşeni olan taban suyu akış değeri şekil üzerinde belirlenerek 3. sütuna yazılır. Taban suyu akış çizgisi, alçalma ve yükselme eğrilerinin keskin kırık noktalarını birleştiren doğrudur. Bir hidrografta taban suyu akışının sabit olduğu varsayılarak da hesaplanma yapılabilir

27 BIRIM HIDROGRAFıN ELDE EDILMESI-II Hidrograf değerlerinden taban suyu akış değerleri çıkarılarak yüzeysel akış değerleri elde edilir Toplam yüzeysel akış değeri havza alanına bölünerek akış derinliği bulunur Akış derinliği 1 cm olan birim hidrografın ordinatlarını hesaplamak için 4. sütundaki değerler akış derinliğine bölünür ve 5. sütuna yazılır. Ordinat değerlerini bulmak için kullanılan bir diğer yöntem de; 1 cm/akış derinliği (cm) oranını, yüzeysel akış ordinat değerleri ile çarpmaktır Elde edilen ordinat değerleri ölçekli bir kağıt üzerine çizilerek birim hidrograf belirlenir

28 BIRIM HIDROGRAF VERILERI Zaman Dere akışı (m³/h)x100 Taban suyu akışı (m³/h)x100 Yüzeysel akış (m³/h)x100 Birim hidrograf (m³/h)x ,0 2,0 0,0 0,0 (0/1.4) ,8 2,2 2,6 1,8 (2,6/1.4) ,0 2,4 5,6 4, ,0 2,5 11,5 8, ,0 2,6 17,6 12, ,8 2,6 18,2 13, ,0 2,7 9,3 6, ,8 2,8 3,0 2, ,0 2,9 1,1 0, ,2 3,0 0,2 0, ,0 2,0 0,0 Toplam ,0

29 BIRIM HIDROGRAFıN ELDE EDILMESI-III Havza alanı = 50 hektar Yüzeysel akış derinliği = su hacmi / havza alanı 69.1 x 100 / = 1.4 cm olarak bulunur

30 Dere akışı (m³/hx100) BIRIM HIDROGRAF 20 Gerçek hidrograf 15 Birim hidrograf 10 5 Taban suyu akışı Zaman-saat 23

31 BIRIM HIDROGRAFıN KULLANıLMASı Bir havzanın birim hidrografı olduğu taktirde belirli bir yağıştan sonra meydana gelecek hidrograf elde edilebilmektedir Büyük su yapılarının projelendirilmesi aşamasında maksimum olası yağışlara göre boyutlandırma yapılması gerektiğinden bu tip yağışların hidrografının çiziminde birim hidrograftan yararlanılır

32 DERELERDE AKıM ÖLÇMELERI-I Dere akımlarını ölçmemizin başlıca nedeni bir yağış havzasındaki yağış, evaporasyon, transpirasyon, infiltrasyon ve akım arasındaki ilişkilerin tam bir açıklığa kavuşturulamamasıdır

33 DERELERDE AKıM ÖLÇMELERI-II Uzun süreli gözlemleri kapsayan yağış kayıtlarından, o alandaki akışın miktar ve debisini hesaplamak ucuz ve zaman kazandırıcı olmasına rağmen yeterli hassasiyette değildir. Bu nedenle pahalı ve yorucu olan akım ölçmeleri yapılır

34 AKıM ÖLÇME YÖNTEMLERI Hız ölçme esasına dayanan yöntemler Hacim ölçme esasına dayanan yöntemler Kontrol kesitlerinden yararlanma yöntemleri

35 HıZ ÖLÇME ESASıNA DAYANAN YÖNTEMLER-I Yöntemin esas unsurları; dere yatağı içerisinde akan suyun hızı ve aktığı kesit alanıdır Yöntemler arasındaki farklılık hızın belirlenmesinde ortaya çıkar Kullanılan araç, gereç ve uygulama şekillerine göre değişik yöntemler olmakla beraber hız belirlendikten sonra debi formülü uygulanır

36 HıZ ESASıNA DAYANAN TEMEL DEBI FORMÜLÜ Q = A. V Q = Debi (m³/sn) A = Kesit alanı (²) V = ortalama hız (m/sn)

37 HıZ ÖLÇME ESASıNA DAYANAN YÖNTEMLER-II 1- Yüzerlerle debi tayini 2- Pitot borusu ile debi tayini 3- Elektro-kimyasal yolla debi tayini 4- Boyar maddelerle debi tayini 5- Mulinelerle debi tayini 6- Elektromanyetik yolla debi tayini 7- Akustik yolla debi tayini

38 HACIM ÖLÇME ESASıNA DAYANAN YÖNTEMLER-I Bu yöntemlerin en belirgin özelliği, dere yatağı üzerinde enine kesit, su derinliği, hız gibi unsurların ölçülmesine gerek göstermeden doğrudan doğruya debiyi vermeleridir Geçici depolama ile debi tayin Kimyasal yolla debi tayini Radyoaktif izotoplarla debi tayini

39 KONTROL KESITLERINDEN YARARLANMA YÖNTEMLERI Derelerde devamlı ve hassas akım ölçmeleri ancak derler üzerinde hidrolik karakteristikleri bilinen sabit istasyonlar kurularak yapılabilmektedir Bu istasyonlarda genellikle savak, oluk veya flum adı verilen kontrol kesitlerinden yararlanılmaktadır

40 BERNOULLI TEOREMI Bir dere yatağında hızı değişmeden akan suyun belli bir kitlesinin kapsadığı toplam enerjinin, sürtünme olmadığı taktirde akış yönünün her noktasında aynı kalacağını ifade etmektedir Böylece akan suyun sahip olduğu kinetik, basınç ve yükseklik enerjileri teorik olarak kayba uğramadan birinden diğerine dönüşürler. Enerjilerin birinde meydana gelecek belli miktardaki bir kaybın, diğer iki enerji şeklinde toplam olarak aynı miktarda kazanca karşılık geleceği söylenebilir.

41 BERNOULLI TEOREMI C A h e V 1 ²/2g Enerji çizgisi V 2 V 2 ²/2g Su yüzeyi V 1 d 1 d 2 Dere yatağı Z 1 Z 2 B Varsayılan hız dağılımı D Gerçek hız dağılımı

42 BERNOULLI TEOREMI V 1 / 2g + d 1 + Z 1 = V 2 / 2g + d 2 + Z 2 +h e

43 OLUK VEYA FLUMLAR Dere yatağında kurularak tabanı yükselten veya en kesiti daraltan ya da her iki durumu meydana getirerek kritik derinlik yaratan yapılara denir

44 SAVAKLAR Dereler üzerine akım yönüne dik ve düşey biçimde yerleştirilen ve suyun sadece kendi içlerinden veya üzerlerinden akmasına olanak veren enine yapılardır Akan su miktarının kolaylıkla hesaplanabilmesi için üçgen, dikdörtgen, yamuk, parabol gibi belli şekillerde inşa edilirler Üzerlerinden su akan yüzey veya kenara Eşik veya Kret Eşik üzerinden akan su perdesine Nap Yan kenarlara Yanak denir

45 SAVAKLAR Savaklarda akıma neden olan su derinliği Yük olarak tanımlanır Savağın üst tarafında kalan kısmı Memba Alt tarafında kalan kısma Mansap Savaklar eşikleri ; - Memba tarafında keskin ise İnce Kenarlı Savak - Mansap tarafında keskin ise Kalın Kenarlı Savak adını alır

46 Havza Yönetimi uğraşlarında ve araştırmalarında hidrolojik ilişkilerin açıklanması bakımından dere akımlarını ölçmek gerektiğinde kurulan akım ölçme istasyonlarında genellikle ince kenarlı savaklardan yararlanılır

47 AKıM ÖLÇME ISTASYONLARı IÇIN YER SEÇIMINDE DIKKAT EDILMESI GEREKEN KONULAR Ölçme istasyonunun yeri yağış havzasının sınırları ile uyum gösterecek ve toplanan suların tamamını içerecek bir noktada bulunmalı Dere yatağı bu kesimde uygun eğim ve uzunlukta olmalı, yeknesak özellikler göstermeli, kenarları stabil bir yapıda ve taşmaları önleyecek derinliğe sahip olmalı Zemin jeolojik temeli bakımından geçirimsiz ve yeterli emniyet gerilmesine sahip olmalı İstasyonun yeri, uzun süre özellikleri değişmeden hizmet verebilecek ve kurulma, çalıştırılma ve bakım sırasında ulaşım güçlüğü yaratmayacak ve her mevsimde gidip gelinecek bir nitelik taşımalıdır

48 HAVZA YÖNETIMI ARAŞTıRMALARıNDA KULLANıLAN YÖNTEMLER Örneklemeye dayanan arazi yöntemleri Parsel yöntemleri Havza yöntemleri - Tek havza yöntemi - Eş-havza yöntemi - Çoğul havza yöntemi - Sentetik yöntemler

49 ÖRNEKLEMEYE DAYANAN ARAZI YÖNTEMLERI Bölgesel verilere gereksinim duyulduğunda uygulanır Uygulama belirli bir havza için sınırlanmamıştır

50 PARSEL YÖNTEMLERI Araştırma alanının tümünde çalışma olanağı bulunmadığında alanın tümünü temsil edecek parseller alınır örneğin intersepsiyon veya yüzeysel akışsediment ölçme parselleri gibi

51 HAVZA YÖNTEMLERI Tek havza yöntemi Su üretim potansiyeline sahip havzalarda uygulanır. Amaç havzanın tüm kaynaklarının envanteri, mevcut çevresel sorunlar ve bu konuda etken faktörler arasındaki ilişkileri ortaya koyacak verileri elde etmektir Örneğin Darıderesi havzasında yapılan çalışmalar

52 HAVZA YÖNTEMLERI Eş-havza yöntemleri Bu yöntemin esası aynı koşullara sahip iki havzadan birinin koşullarını sabit tutup, meydana gelen değişiklikleri diğerinde gözlemleyerek iki havzanın karakteristiklerini karşılaştırmaktır

53 HAVZA YÖNTEMLERI Çoğul havza yöntemi Araştırmaya konu olan çok sayıdaki havzadan elde edilen verilerin ayrı ayrı değerlendirilmesidir

54 HAVZA YÖNTEMLERI - Sentetik yöntemler Havza özelliklerini belirleyen parametreler arasındaki ilişkileri ; denklem, abak, grafik ve tablo gibi az zaman kaybına neden olacak ve kolaylıkla kullanılabilecek şekilde ifade etme esasına dayanır

55 BIR YAĞıŞ HAVZASıNDAKI SU KAYıPLARı ÜZERINDE ETKILI OLAN FAKTÖRLER 1- İklim faktörleri Yağışın şekli, miktarı, yıl içindeki dağılışı Sıcaklık Havanın nemi Rüzgar 2- Arazi kullanım şekilleri Havzadaki bitki örtüsünün tipi, kapladığı oransal alan, çeşitli özellikleri Havzadaki yerleşim alanlarının kapladığı oransal alan

56 EVAPORASYON (BUHARLAŞMA) SUYUN BUHAR HALINDE ATMOSFERE DÖNMESI Su yüzeyinden evaporasyon Toprak yüzeyinden evaporasyon

57 SU YÜZEYINDEN EVAPORASYON Evaporasyona uğrayan yüzeyin özellikleri (pürüzlülük, renk vb) Buhar başınçları arasındaki fark Sıcaklık (su yüzeyinin sıcaklığı artınca buhar basıncı yükselir ve evaporasyon artar) Rüzgar (rüzgar evaporasyon şiddetini artırmaktadır) Atmosferik basınç (barometrik basıncın düşmesi ile su moleküllerinin havadaki konsantrasyonu azalmakta ve evaporasyon artmaktadır) Suyun kalitesi (tuz kapsamı yükselirse evaporasyon şiddeti azalmaktadır)

58 SU YÜZEYINDEN EVAPORASYONUN ÖLÇÜLMESI Su yüzeyinden evaporasyon buharlaşma kapları ile ölçülmektedir Ölçülen buharlaşma miktar ve şiddeti ile göl ve deniz gibi büyük su kitlelerinin yüzeyinden olan buharlaşma miktarı arasında kabın büyüklüğüne, derinliğine, şekline ve bulunduğu yere göre farklılıklar meydana gelmektedir

59 TOPRAK YÜZEYINDEN EVAPORASYON Evaporasyon imkanı Topraktan evaporasyonda etkili olan faktörler Topraktan evaporasyonun ölçülmesi

60 EVAPORASYON VE EVAPORASYON IMKANı Topraktan evaporasyon Yüzeydeki ve hemen yüzeye yakın toprak parçacıklarından olan evaporasyondur Evaporasyon imkanı Toprak yüzeyinden olan gerçek evaporasyon miktarının, serbest su yüzeyinden olan evaporasyon miktarına oranının yüzde ifadesidir

61 EVAPORASYON IMKANı e s EI = x 100 e w EI = Evaporasyon miktarı (%) e s = Toprak yüzeyinden olan evaporasyon (mm) e w = Su yüzeyinden olan evaporasyon (mm)

62 TOPRAK YÜZEYINDEN EVAPORASYONDA ETKILI OLAN FAKTÖRLER Toprak suyu-evaporasyonu sınırlayan bir faktördür Taban suyu düzeyi-taban suyu düzeyinin yüzeye yakın olması halinde, evaporasyon şiddeti serbest su yüzeyinden olan evaporasyona yakın veya eşit olabilir Bitki örtüsü ve toprak durumu -Bitki örtüsü suyun bir kısmını kullanır, rüzgarın hızını keser, gölgeleme yapar -Toprak tekstür, strüktür ve derinliği ile suyun iletim ve depolanmasında dolayısıyla evaporasyon üzerinde etkili olur

63 TOPRAK YÜZEYINDEN EVAPORASYONDA Toprak yüzeyinden evaporasyon lizimetrelerle ölçülür Lizimetreler - Serbest drenajlı lizimetre - Alttan devamlı şekilde kapilar su ile beslenen lizimetre

64 SERBEST DRENAJLı LIZIMETRE Yağış ve yağış sonucu lizimetre içerisindeki toprak kütlesinden drenajla alttaki kapta toplanan su miktarı ölçülür Yağış ile su miktarı arasındaki fark evaporasyon olarak değerlendirilir

65 ALTTAN DEVAMLı ŞEKILDE KAPILLAR SU ILE BESLENEN LIZIMETRE Kapilar saçağı besleyen su miktarı ölçülür ve lizimetre belli aralıklarla tartılır Tartılar arasında verilen ve miktarı belli olan su ile tartı değerleri arasındaki farktan evaporasyon hesaplanır

66 LIZIMETRE

67 Lizimetre

68 Lizimetre

69 Lizimetre

70 TRANSPIRASYON Bitkilerin topraktan aldıkları suyu toprak üstü kısımları ve özellikle yaprakları aracılığıyla su buharı halinde atmosfere yitirmesi olayıdır

71 TRANSPIRASYON ŞIDDETI Günün saatleri boyunca Günden güne değişim gösterir Gün içerisindeki değişimde en belirgin fark gece-gündüz arasında ortaya çıkar Bitkilerin hayati fonksiyonları güneş ışınlarına bağlı olduğundan transpirasyon hemen hemen gün ışığı alan her devreyi kapsamaktadır

72 Dere akımı (lt/sn) TRANSPIRASYONUN DERE AKıMı ÜZERINE ETKISI 11.3 Normal tüketim 8.5 Ölçülen dere akımı Temmuz (gün)

73 TRANSPIRASYONUN TABAN SUYU SEVIYESINE ETKISI Seviye (m) Yükselti Eylül (gün) 23 24

74 Dere akımı ve taban suyu seviyesindeki günlük değişimler doğrudan doğruya transpirasyondan kaynaklanmaktadır Taban suyu seviyesi ve derelerdeki akım gündüzleri azalmakta ve geceleri artmaktadır

75 BIR ARAZI PROFILINDE DERE, TABAN SUYU VE BITKI ÖRTÜSÜ DURUMU -.-. Dere Kapilar saçak Tabansuyu düzeyi

76 Dere yatağına yakın yerlerde daha sık ormanlar yer almakta taban suyu da buralarda yüzeye yakın bulunmaktadır Böylece ağaçlar kapilar saçaktan kapilar suyu gündüzleri alarak transpirasyonla yitirmektedir Yamaçlarda ise taban suyu ve kapilar saçak derinlerde bulunduğu için zaten seyrek olan ağaçlar kapilar suyu transpirasyonları için kullanamamaktadır

77 Böylece yatağa yakın yerlerde taban suyu transpirasyonla tüketilmekte ve geceleri ise tabansuyu yukarı kısımlardan aşağı doğru akarak gündüz transpirasyonla kaybolan miktarı tamamlamaktadır Genel olarak tabansuyu seviyesinde ve dere akımında devamlı bir azalma olmaktadır Bu azalma yeni yağış oluncaya kadar devam etmektedir

78 TRANSPIRASYONUN MIKTAR VE ŞIDDETINI ETKILEYEN FAKTÖRLER Bitkisel ve fizyolojik faktörler Yapraklardaki stomaların miktarı ve durumu, yaprak strüktürü, yaprakların güneş ışınlarına göre durumu, genel yaprak alanı, kök ve toprak üstü kısımları arasındaki oran ile, yapraktaki öz suyunun ozmotik basıncı Çevresel faktörler Buhar basıncı, havanın nemi, sıcaklık, ışık, rüzgar ve topraktaki faydalanılabilir su miktarı

79 HAVZA ZEMININDEN DERIN SU KAÇAKLARı Genellikle jeolojik formasyondaki derin yarık ve çatlaklardan kaynaklanan zemindeki su kaçakları nedeniyle, yağış sularından bir kısmı havzayı normal drenaj şebekesi dışına çıkarak terk eder Havzaya düşmesine rağmen su verimi kapsamı dışında kalan bu sular o havza için kayıp olarak nitelendirilir Bu duruma özellikle karstik arazilerde rastlanır

80 AKıM HIDROGRAFı VE HIDROGRAF ANALIZI-I Dere akımındaki değişmelerin kronolojik bir sıraya göre gösterildiği grafiklere hidrograf adı verilir Akımı sağlayan kaynak veya bileşenlerin (yüzeysel akış, taban suyu akışı gibi) hidrograf üzerinde orijinleri bakımından ayrılması işlemine hidrograf analizi denir Hidrograf bir akarsu kesitindeki akış miktarının (debinin) zamanla değişimini gösteren bir grafiktir

81 AKıM HIDROGRAFı VE HIDROGRAF ANALIZI-II Hidrografın şekli Debi m³/sn cinsinden ifade edilir ve düşey eksende gösterilir Hem havzanın hem de yağışın özelliklerine bağlıdır Bir hidrograf üzerinde 3 eleman ayırt edilebilir

82 AKıM HIDROGRAFı VE HIDROGRAF ANALIZI-III Bir hidrografın elemanları Debi Tepe noktası B Çekilme (alçalma) eğrisi A Yükselme (kabarma) eğrisi C D Zaman

83 BIR HIDROGRAFıN ELEMANLARı Yükselme eğrisi AB eğrisi boyunca debi zamanla artmaktadır Bu eğri oldukça dik olup şekli yağışın özelliklerine (zaman ve yer içinde dağılımına, süresine), yağış öncesi şartlarına (zemin nemi, bitki örtüsü ve havza özelliklerine) göre değişir Bu eğri genellikle yukarıya doğru konkavdır Konkav olmasının nedeni yağışın başlangıcından itibaren zaman ilerledikçe havzanın yukarı kısımlarından gelen suların katkısının artışıdır Genellikle çıkış noktasından uzaklaştıkça iki ardışık izokron arasında kalan alan gittikçe büyüdüğünden yükselme eğrisinin eğimi de büyür

84 Tepe noktası (pik) B noktası hidrografın tepe noktasıdır Bu noktada debi bir maksimum değerden (akış piki) geçer Havza biçiminin ve yağış dağılımının düzensizliği debinin maksimum değerde sabit kalmasını önler Sabit değerlere ancak kar erimelerinde ve çok uzun süreli yağışlardan sonra rastlanır Çok küçük olmayan havzalarda fırtına yağışlarının belirli bir piki vardır

85 Hidrografın biçiminin yağışın zaman içinde dağılımına, havzada yağışın ilerleme yönüne ve yağışın havza üzerindeki dağılımına göre değişimi Q a b a b c t

86 Çekilme eğrisi BD eğrisi boyunca debi zamanla azalmaktadır Yükselme eğrisine göre çok daha yatık olan bu eğrinin şekli özellikle havzanın karakterine bağlıdır Eğrinin üst kısmı yüzey kanallarında toplanan suyun boşalmasını ve yüzey altı akışını gösterir Eğrinin taban akışını gösteren alt kısmı (CD) yağıştan yağışa çok az değişir

87 Havza Yönetiminin temel amaçlarından biri, hidrografla açıklanan su verimini geliştirmek ve devam ettirmektir. Bunun için havzanın akış üzerindeki fonksiyonlarının bilinmesi anlaşılması gerekir (akış kaynaklarının bilinmesi)

88 HAVZANıN AKıŞ KAYNAKLARı Dere yatağı üzerine doğrudan düşen yağış Yüzeysel akış: Toprak içerisine girmeden toprak yüzeyinden akarak dere yatağına ulaşır Yüzeyaltı akış: Toprak içerisine giren suyun bir kısmı toprağın geçirimsizliği veya ana kayanın sınırlaması nedeniyle toprak içerisinden akarak dere kanalına ulaşır. Toprağın su tutma kapasitesini doldurması durumunda içerisindeki suyun bir kısmını yer altı suyuna (taban suyuna) gitmeden yüzeyaltı akışı şeklinde derelere ulaşır.

89 Taban suyu akışı: Toprak içerisine girip derinlere doğru sızan yağış suyu yavaş yavaş taban suyuna ulaşır ve bu taban suyu da dere akışını besler. Bu akış dere akımlarının uzun süreli olmasını sağlayan bir akıştır. Bu akışların her biri miktar ve süreç bakımından çok farklılıklar gösterir.

90 Debi Yağış Zaman Dere üstü akışın hidrograf üzerine etkisi

91 YÜZEYSEL AKıŞıN HIDROGRAF ÜZERINE ETKISI C B A A B C Zaman

92 Debi YÜZEYSEL AKıŞıN HIDROGRAFA ETKISI Yağış Zaman

93 YÜZEYSEL AKıŞıN HIDROGRAFA ETKISI Kenar depolaması A A' B' B C c' D D'

94 Debi TABAN SUYU HIDROGRAFı Yağış Zaman

95 Dereden akan suyu bu dört bileşenin oluşturması durumunda akış yani debi (Q); Dere akışı =Q = Dere yatağı üzerine düşen yağış+yüzeysel akış+yüzeyaltı akış+tabansuyu akışı

96 Ancak dere akışları her zaman bu dört bileşenden oluşmayıp yağış ve toprak nemi durumuna göre bu bileşenlerin biri, ikisi veya üçünün katkısıyla oluşabilir. Örneğin, yağışsız ve toprak nemi eksikliği durumunda sadece taban suyu akışından veya dere üstü yağış, yüzeysel akış ve taban suyu akışı dere akışını oluşturur.

97 DERE AKıŞıNı ETKILEYEN ETMENLER İklim Havzanın fiziksel özellikleri

98 Debi HAVZA ÜZERINDEKI YAĞıŞ DAĞıLıŞıNA GÖRE OLUŞAN HIDROGRAFLAR 1 Havzadaki yağış alanı Havzadaki yağış alanı Zaman

99 Debi YAĞıŞıN HAVZA ÜZERINDEKI YÖNÜNE GÖRE OLUŞAN HIDROGRAFLAR A Y Y A Zaman

100 Debi DERE AKıŞıNı ETKILEYEN FIZIKSEL KARAKTERISTIKLER B A Orman B Çıplak alan A Zaman

Yüzeysel Akış. Giriş 21.04.2012

Yüzeysel Akış. Giriş 21.04.2012 Yüzeysel Akış Giriş Bir akarsu kesitinde belirli bir zaman dilimi içerisinde geçen su parçacıklarının hareket doğrultusunda birçok kesitten geçerek, yol alarak ilerlemesi ve bir noktaya ulaşması süresince

Detaylı

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır.

BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle kurak mevsimlerde hidrolojik bakımdan büyük önem taşır. BÖLÜM 3 BUHARLAŞMA 3.1. Giriş Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. Bu kayıpların belirlenmesi özellikle

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

SU YAPILARI. 2.Hafta. Genel Tanımlar

SU YAPILARI. 2.Hafta. Genel Tanımlar SU YAPILARI 2.Hafta Genel Tanımlar Havzalar-Genel özellikleri Akım nedir? ve Akım ölçümü Akım verilerinin değerlendirilmesi Akarsularda katı madde hareketi Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr

Detaylı

BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ

BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ 1.1 GİRİŞ Hidrolojinin kelime anlamı su bilimi olup böyle bir bilime ihtiyaç duyulması suyun doğadaki bütün canlıların yaşamını devam ettirebilmesi için gereken çok

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI Hydrau-Tech Inc. 33 W. Drake Road, Suite 40 Fort Collins, CO, 80526 tarafından hazırlanmıştır

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

Hidroloji: u Üretim/Koruma Fonksiyonu

Hidroloji: u Üretim/Koruma Fonksiyonu Hidroloji: u Üretim/Koruma Fonksiyonu Ormanların yağışlardan yararlanmayı artırma, su ekonomisini düzenleme ve sürekliliğini sağlama, su taşkınlarını önleme, dere, nehir, bent, baraj, su kanalı ve benzeri

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

BUHARLAŞMA. Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner.

BUHARLAŞMA. Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. BUHARLAŞMA Atmosferden yeryüzüne düşen yağışın önemli bir kısmı tutma, buharlaşma ve terleme yoluyla, akış haline geçmeden atmosfere geri döner. BUHARLAŞMANIN MEKANİZMASI Suyun sıvı halden gaz (su buharı)

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

Su Kaynakları Mühendisliği 3. Hafta-Bağlamalar

Su Kaynakları Mühendisliği 3. Hafta-Bağlamalar Beykent Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü 2013-2014 Güz Yarıyılı Su Kaynakları Mühendisliği 3. Hafta-Bağlamalar Y.Doç.Dr. V.Ş. Özgür Kırca kircave@itu.edu.tr 1 Genel Tanımlar Kabartma yapıları -->

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

Akarsular hidrolojik çevrimin en önemli elemanlarıdır. Su yapılarının projelendirilmesi ve işletilmesinde su miktarının bilinmesi gerekir.

Akarsular hidrolojik çevrimin en önemli elemanlarıdır. Su yapılarının projelendirilmesi ve işletilmesinde su miktarının bilinmesi gerekir. AKARSU AKIMLARI Akarsular hidrolojik çevrimin en önemli elemanlarıdır. Su yapılarının projelendirilmesi ve işletilmesinde su miktarının bilinmesi gerekir. Örneğin taşkınların kontrolü ile ilgili çalışmalarda

Detaylı

Açık Kanallarda Debi Ölçümü. Hazırlayan: Onur Dündar

Açık Kanallarda Debi Ölçümü. Hazırlayan: Onur Dündar Açık Kanallarda Debi Ölçümü Hazırlayan: Onur Dündar Doğal nehirlerde debi ölçümü ğ ç Orta nokta yöntemi ile debi hesabı Debi ölçümünde doğru kesitin belirlenmesi Dbiöl Debi ölçümü ü yapılacak kkesit nehrin

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu C - Zeminde Su Akımları Giriş 1-2 Boyutlu Akımın Denklemleri Akım Ağları * Sızan su miktarının bulunması * Akış durumunda b.s.basıncının belirlenmesi * Hidrolik eğimin bulunması Akım kuvveti ve Kaynama

Detaylı

b. Gerek pompajlı iletimde, gerekse yerçekimiyle iletimde genellikle kent haznesine sabit bir debi derlenerek iletilir (Qil).

b. Gerek pompajlı iletimde, gerekse yerçekimiyle iletimde genellikle kent haznesine sabit bir debi derlenerek iletilir (Qil). 4. GÜNLÜK DÜZENLEME HAZNESİ TASARIMI 4.1. Düzenleme İhtiyacı: a. Şebekeden çekilen debiler, iletimden gelen debilerden günün bazı saatlerinde daha büyük, bazı saatlerinde ise daha küçüktür. b. Gerek pompajlı

Detaylı

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI Tuğçehan Fikret GİRAYHAN Orman ve Su İşleri Uzmanı 17.11.2015- ANTALYA İÇERİK Taşkın Kavramı ve Türkiye

Detaylı

Ders Kitabı. Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/

Ders Kitabı. Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/ HİDROLOJİ Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/ Ders Kitabı Hidroloji Mehmetçik Bayazıt Birsen Yayınevi 224 sayfa, 3. Baskı, 2004 Yardımcı

Detaylı

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ Ön çöktürme havuzlarında normal şartlarda BOİ 5 in % 30 40 ı, askıda katıların ise % 50 70 i giderilmektedir. Ön çöktürme havuzunun dizaynındaki amaç, stabil (havuzda

Detaylı

Hidroloji Uygulaması-7

Hidroloji Uygulaması-7 Hidroloji Uygulaması-7 1-) Bir akım gözlem istasyonunda anahtar eğrisinin bulunması için aşağıda verilmiş olan ölçümler yapılmıştır: Anahtar eğrisini çiziniz Su seviyesi (cm) 3 4 5 6 8 1 15 5 Debi (m 3

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

SU YAPILARI. Derivasyon Derivasyon; su yapısı inşa edilecek akarsu yatağının çeşitli yöntemler ile inşaat süresince-geçici olarak değiştirilmesidir.

SU YAPILARI. Derivasyon Derivasyon; su yapısı inşa edilecek akarsu yatağının çeşitli yöntemler ile inşaat süresince-geçici olarak değiştirilmesidir. SU YAPILARI 3.Hafta Bağlama Yapıları Bağlama nedir? Barajdan farkları Bağlamaların genel özellikleri ve türleri Bağlamaların projelendirilmesi Doç.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Derivasyon Derivasyon;

Detaylı

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma Prof. Dr. Şenol Kuşçu ÖZET Baraj, gölet, köprü ve menfezlerin; yol Bir dere ya da ırmağın yağış havzasının hendeklerinin, şehirlerde

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE

DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE Ölçme Bilgisi DERS 6 DİK KOORDİNAT SİSTEMİ VE TEMEL ÖDEVLER Kaynak: İ.ASRİ (Gümüşhane Ü) M. Zeki COŞKUN ( İTÜ ) TEODOLİT Teodolitler, yatay ve düşey açıları yeteri incelikte ölçmeye yarayan optik aletlerdir.

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği

HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği Prof. Dr. Osman Nuri Özdemir Gazi Üniversitesi-Mühendislik Fakültesi-İnşaat

Detaylı

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Mahmut KAYHAN Meteoroloji Mühendisi mkayhan@meteoroloji.gov.tr DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbaharda Marmara bölgesinde deniz sularının çekilmesi

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I BERNOULLİ DENEYİ FÖYÜ 2014 1. GENEL BİLGİLER Bernoulli denklemi basınç, hız

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1 AMAÇ... 3. 3.1 Su Temini ( Su Potansiyeli )... 3 3.1.1 Barajlarda Su Temini... 3. 3.2 Göletlerde Su Temini... 3

İÇİNDEKİLER 1 AMAÇ... 3. 3.1 Su Temini ( Su Potansiyeli )... 3 3.1.1 Barajlarda Su Temini... 3. 3.2 Göletlerde Su Temini... 3 İÇİNDEKİLER 1 AMAÇ... 3 2 KAPSAM... 3 3 ÇALIŞMA KONULARI... 3 3.1 Su Temini ( Su Potansiyeli )... 3 3.1.1 Barajlarda Su Temini... 3 3.2 Göletlerde Su Temini... 3 3.3 Regülatörlerde Su Temini... 3 3.3.1

Detaylı

18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI

18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI 18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI SEL VE TAŞKINA DUYARLI ALANLARIN CBS İLE BELİRLENMESİ: İSTANBUL AVRUPA YAKASI ÖRNEĞİ Arş.Grv. Mustafa YALÇIN Afyon Kocatepe Üniversitesi İÇERİK Sel ve Taşkın Duyarlılık

Detaylı

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul Taşkınların Sebepleri, Ülkemizde Yaşanmış Taşkınlar ve Zararları, CBS Tabanlı Çalışmalar Taşkın Tehlike Haritaları Çalışmaları Sel ve Taşkın Strateji

Detaylı

Su Kaynakları Mühendisliği 4. Hafta-Barajlar

Su Kaynakları Mühendisliği 4. Hafta-Barajlar Beykent Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü 2013-2014 Güz Yarıyılı Su Kaynakları Mühendisliği 4. Hafta-Barajlar Y.Doç.Dr. V.Ş. Özgür Kırca kircave@itu.edu.tr 1 Genel Tanımlar Kabartma yapıları -->

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER

TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER TEMEL İNŞAATI ŞERİT TEMELLER Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 2 Duvar Altı (veya Perde Altı) Şerit Temeller (Duvar Temelleri) 3 Taş Duvar Altı Şerit Temeller Basit tek

Detaylı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı

11.1 11.2. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti. 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti. 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.1 11. Tanım Akışkanların Statiği (Hidrostatik) Örnekler Kaldırma Kuvveti 11.3 Örnek Eylemsizlik Momenti 11.4 Eylemsizlik Yarıçapı 11.5 Eksen Takımının Değiştirilmesi 11.6 Asal Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

KIZILIRMAK NEHRİ TAŞKIN RİSK HARİTALARI VE ÇORUM-OBRUK BARAJI MANSABI KIZILIRMAK YATAK TANZİMİ

KIZILIRMAK NEHRİ TAŞKIN RİSK HARİTALARI VE ÇORUM-OBRUK BARAJI MANSABI KIZILIRMAK YATAK TANZİMİ KIZILIRMAK NEHRİ TAŞKIN RİSK HARİTALARI VE ÇORUM-OBRUK BARAJI MANSABI KIZILIRMAK YATAK TANZİMİ Sunan Dr. Burak Turan NFB Mühendislik ve Müşavirlik Dr. Burak TURAN 1, Fayik TURAN 2, M. Denizhan BÜTÜN 3

Detaylı

İSTANBUL DERELERİNİN TAŞKIN DEBİLERİNİN TAHMİNİ ESTIMATION OF FLOOD DISCHARGE IN ISTANBUL RIVERS

İSTANBUL DERELERİNİN TAŞKIN DEBİLERİNİN TAHMİNİ ESTIMATION OF FLOOD DISCHARGE IN ISTANBUL RIVERS SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi, 16. Cilt, 2. Sayı, s. 130-135, 2012 29.05.2012 İlk Gönderim 14.06.2012 Kabul Edildi İstanbul Derelerinin Taşkın Debilerinin Tahmini O. SÖNMEZ İSTANBUL DERELERİNİN TAŞKIN DEBİLERİNİN

Detaylı

3. ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU M OGAN VE EYMİR GÖLLERİ SU KONTROL YAPILARI İLE İNCESU SEL KAPANININ TAŞKIN PERFORMANSI DEĞERLENDİRMESİ

3. ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU M OGAN VE EYMİR GÖLLERİ SU KONTROL YAPILARI İLE İNCESU SEL KAPANININ TAŞKIN PERFORMANSI DEĞERLENDİRMESİ 3. ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU M OGAN VE EYMİR GÖLLERİ SU KONTROL YAPILARI İLE İNCESU SEL KAPANININ TAŞKIN PERFORMANSI DEĞERLENDİRMESİ O K A N Ç A Ğ R I B O Z K U R T D R. N U R İ M E R Z İ DR. Z U H A L

Detaylı

ÖRNEK PROJENİN HİDROLİK HESAPLARI: HİDROLİK BOYUTLANDIRMAYA ESAS KAPASİTE DEĞERLERİ. DİZAYN KAPASİTESİ m 3 /gün. Havalandırma 42 500 0,492 -

ÖRNEK PROJENİN HİDROLİK HESAPLARI: HİDROLİK BOYUTLANDIRMAYA ESAS KAPASİTE DEĞERLERİ. DİZAYN KAPASİTESİ m 3 /gün. Havalandırma 42 500 0,492 - Pnömatik Sistem Hava Kompresörü Tesisteki tüm pnömatik kapak ve vanaların operasyonunda kuru ve temiz havayı temin edecektir. Tank basıncına göre otomatik olarak devreye girip çıkacaktır. Gerekli emniyet

Detaylı

ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği

ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği ULAŞIM YOLLARINA İLİŞKİN TANIMLAR 1. GEÇKİ( GÜZERGAH) Karayolu, demiryolu gibi ulaşım yollarının yuvarlanma yüzeylerinin ortasından geçtiği varsayılan eksen çizgilerinin topoğrafik harita ya da arazi üzerindeki

Detaylı

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout Su seviyesi = h a in Kum dolu sütun out Su seviyesi = h b 1803-1858 Modern hidrojeolojinin doğumu Henry Darcy nin deney seti (1856) 1 Darcy Kanunu Enerjinin yüksek olduğu yerlerden alçak olan yerlere doğru

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

Ormanların havza bazında bütünleşik yaklaşımla çok amaçlı planlanması

Ormanların havza bazında bütünleşik yaklaşımla çok amaçlı planlanması Ormanların havza bazında bütünleşik yaklaşımla çok amaçlı planlanması Prof. Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi, TRABZON Sunuş 1.Ormanların havza bazında ekosistem tabanlı

Detaylı

2015-2016 Bahar. Hidroloji. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1.

2015-2016 Bahar. Hidroloji. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü 1. Hidroloji Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi naat Mühendislii Bölümü 1 2 Hidroloji

Detaylı

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri

TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri TOPOĞRAFYA Yüksekliklerin Ölçülmesi Nivelman Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ JDF 264/270 TOPOĞRAFYA DERSİ NOTLARI http://geomatik.beun.edu.tr/marangoz http://jeodezi.karaelmas.edu.tr/linkler/akademik/marangoz/marangoz.htm

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR-II BORU ve DİRSEKLERDE ENERJİ KAYBI DENEYİ 1.Deneyin Adı: Boru ve dirseklerde

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

Bir esnek üstyapı projesi hazırlanırken değerlendirilmesi gereken faktörler: - Trafik hacmi, - Dingil yükü, - Dingil yüklerinin tekrarlanma sayısı -

Bir esnek üstyapı projesi hazırlanırken değerlendirilmesi gereken faktörler: - Trafik hacmi, - Dingil yükü, - Dingil yüklerinin tekrarlanma sayısı - BÖLÜM 5. ESNEK ÜSTYAPILARIN PROJELENDİRİLMESİ Yeni bir yol üstyapısının projelendirilmesindeki amaç; proje süresi boyunca, üzerinden geçecek trafiği, büyük deformasyonlara ve çatlamalara maruz kalmadan,

Detaylı

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu

TOPOĞRAFYA. Ölçme Bilgisinin Konusu TOPOĞRAFYA Topoğrafya, bir arazi yüzeyinin tabii veya suni ayrıntılarının meydana getirdiği şekil. Bu şeklin kâğıt üzerinde harita ve tablo şeklinde gösterilmesiyle ilgili ölçme, hesap ve çizim işlerinin

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations

Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations MADENCİLİK Aralık December 1989 Cilt Volume XXVIII Sayı No 4 Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations Çetin ONUR (*) Gündüz YEREBASMAZ (**) ÖZET Bu yazıda, tali havalandırma vantüplerinin

Detaylı

Özel Laboratuvar Deney Föyü

Özel Laboratuvar Deney Föyü Özel Laboratvar Deney Föyü Deney Adı: Mikrokanatlı borlarda türbülanslı akış Deney Amacı: Düşey konmdaki iç yüzeyi mikrokanatlı bordaki akış karakteristiklerinin belirlenmesi 1 Mikrokanatlı Bor ile İlgili

Detaylı

DERİVASYON VE DİPSAVAK TASARIMI İnş. Y. Müh. MURAT IŞILDAK

DERİVASYON VE DİPSAVAK TASARIMI İnş. Y. Müh. MURAT IŞILDAK KONU: SUNUM YAPAN: DERİVASYON VE DİPSAVAK TASARIMI İnş. Y. Müh. MURAT IŞILDAK Sunum İçeriği o Derivasyon Tipleri ve Kullanıldıkları durumlar Açık kanallı derivasyon Kondüvi (Aç-kapa Tünel) Tünel o Alpaslan

Detaylı

Sıkıştırma enerjisi arttıkça optimum su muhtevası azalmakta, kuru birim hacim ağırlık artmaktadır. Optimum su muhtevasına karşılık gelen birim hacim

Sıkıştırma enerjisi arttıkça optimum su muhtevası azalmakta, kuru birim hacim ağırlık artmaktadır. Optimum su muhtevasına karşılık gelen birim hacim KOMPAKSİYON KOMPAKSİYON Zeminlerin stabilizasyonu için kullanılan en ucuz yöntemdir. Sıkıştırma, zeminin kayma mukavemetini, şişme özelliğini arttırır. Ancak yeniden sıkışabilirliğini, permeabilitesini

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

BÖLÜM 1 GİRİŞ İNŞ 343 MÜHENDİSLİK HİDROLOJİSİ

BÖLÜM 1 GİRİŞ İNŞ 343 MÜHENDİSLİK HİDROLOJİSİ İNŞ 343 MÜHENDİSLİK HİDROLOJİSİ BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ BÖLÜM-2 YAGISLAR (PRECIPITATION) BÖLÜM-3 BUHARLASMA (EVAPORATION) BÖLÜM-4 SIZMA (INFILTRATION) BÖLÜM-5 YERALTI SUYU (SUBSURFACE WATER)

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR

BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR BETONARME KESİTLERİN EĞİLME MUKAVEMETLERİNİN BELİRLENMESİNDE TEMEL İLKE VE VARSAYIMLAR BASİT EĞİLME Bir kesitte yalnız M eğilme momenti etkisi varsa basit eğilme söz konusudur. Betonarme yapılarda basit

Detaylı

Şekilde, K3 kollektörlerini seçtiğimizde ve 300 l/saat lik bir debi deki basınç kaybı 50 mbar.

Şekilde, K3 kollektörlerini seçtiğimizde ve 300 l/saat lik bir debi deki basınç kaybı 50 mbar. Sistem kurulurken dikkat edilmesi gereken önemli konulardan birisi de, kurulacak sisteme uygun pompanın seçilmesidir. Küçük sistemlerde ( 30 m 2 ye kadar kollektör yüzeyine sahip sistemlerde), normal solar

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HİDROLİK LABORATUVARI ÇALIŞMA EKİBİ

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HİDROLİK LABORATUVARI ÇALIŞMA EKİBİ ÇALIŞMA EKİBİ Prof. Dr. M. Şükrü GÜNEY Laboratuvar Sorumlusu sukru.guney@deu.edu.tr Em. Prof. Dr. S. Turhan ACATAY Laboratuvarın Kurucusu ve Onursal Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Ayşegül ÖZGENÇ AKSOY aysegul.ozgenc@deu.edu.tr

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 Zemin incelemesi neden gereklidir? Zemin incelemeleri proje maliyetinin ne kadarıdır? 2 Zemin incelemesi

Detaylı

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ

FRANCİS TÜRBİN DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 407 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI II DERSİ FRANCİS TÜRBİN DENEYİ Hazırlayan Yrd.Doç.Dr. Mustafa ÖZBEY SAMSUN 1/6 FRANCİS

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Havalandırma neden yapılır? Yazın uygun hızda, kışın ise hava cereyanı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Yasemin Özdemir, İrfan Akar Marmara Üniversitesi Coğrafya Bölümü Marmara Üniversitesi

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI Basınçlı hava, endüstriyel tesislerde yaygın bir şekilde kullanılan bir enerji türüdür. Basınçlı hava, dış ortamdan alınan havanın bir kompresörde belli bir oranda sıkıştırılmasıyla elde edilir. Serbest

Detaylı

EK C GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ YUSUFELİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU

EK C GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ YUSUFELİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU EK C GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ YUSUFELİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ RAPORU GENEL VE TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ Açıklığı ve tutarlılığı sağlamak adına bu bölümde; ÇED raporlarında

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİN SU MUHTEVASI DENEYİ Birim

Detaylı

AĞAÇLANDIRMA. Yrd. Doç. Dr. Süleyman Gülcü

AĞAÇLANDIRMA. Yrd. Doç. Dr. Süleyman Gülcü AĞAÇLANDIRMA Yrd. Doç. Dr. Süleyman Gülcü İşçi ile Diri Örtü Temizliği Sahanın erozyon durumu ve Çalışmanın ekonomisi göz önüne alınarak ŞERİTLER halinde yapılır İşçi İle Diri Örtü Temizliği Diri örtü

Detaylı

HARİTA BİLGİSİ. Produced by M. EKER 1

HARİTA BİLGİSİ. Produced by M. EKER 1 HARİTA BİLGİSİ Produced by M. EKER 1 ÖLÇÜ BİRİMLERİ Uzunluk, Alan ve AçıA Ölçü Birimleri Herhangi bir objenin ölçülmesinden, aynı nitelikteki objeden birim olarak belirlenen bir büyüklükle kle kıyaslanmask

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SINIR TABAKA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN ÖĞRETİM ELEMAN

Detaylı

SULAMA YAPILARI. Prof. Dr. Halit APAYDIN Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SULAMA YAPILARI. Prof. Dr. Halit APAYDIN Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SULAMA YAPILARI Prof. Dr. Halit APAYDIN Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü 1 Bir su kaynağından yararlanma talebinin karşılanması için dört ana unsurun saptanması gerekir: Miktar: talep edilen su miktarı

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I OSBORN REYNOLDS DENEY FÖYÜ 1. Deney Amacı Bu deneyin amacı laminer (katmanlı)

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 YEREL RÜZGARLAR MELTEMLER Bu rüzgarlar güneşli bir günde veya açık bir gecede, Isınma farklılıklarından kaynaklanan

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA

TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA 5. YARIYIL KOD DERSLER İş Yükü AKTS K (saat) 0624501 Hidroloji 150 5 3 0624503 Sulama 150 5 3 0624508 Mesleki uygulama 90 3 2 0624509 Sulama Suyu Kalitesi 90 3 3 Seçmeli Ders

Detaylı

Bir Rezervuardaki Su Seviyesinin Değişmesinin Yamaç Duraylılığına Etkisi

Bir Rezervuardaki Su Seviyesinin Değişmesinin Yamaç Duraylılığına Etkisi Bir Rezervuardaki Su Seviyesinin Değişmesinin Yamaç Duraylılığına Etkisi H. FUTİJA Japonya Çeviren : Jeoloji F. Müh. NECDET TÜRK DÜYF Jeoloji Mühendisliği Bölümü, tzmir ÖZ; Japonya'da, rezervuarlardaki

Detaylı

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2

YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 YAPI TEKNOLOJİSİ DERS-2 ÖZET Yer yüzündeki her cismin bir konumu vardır. Zemine her cisim bir konumda oturur. Cismin dengede kalabilmesi için konumunu koruması gerekir. Yapının konumu temelleri üzerinedir.

Detaylı

Kanalizasyon Şebekesi ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

Kanalizasyon Şebekesi ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Kanalizasyon Şebekesi ÇEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Kanalizasyon Şebekesi Kullanılmış sular, kanalizasyon şebekesi ile atıksu arıtma tesisine

Detaylı

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 AKIŞ ÖLÇÜMLERİ Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 Akış ölçümleri neden gereklidir? Akış hız ve debisinin ölçülmesi bir çok biyolojik, meteorolojik olayların incelenmesi, endüstrinin çeşitli işlemlerinde

Detaylı

SU YAPILARI. Kabartma Yapıları

SU YAPILARI. Kabartma Yapıları SU YAPILARI 4.Hafta Barajlar Barajların genel özellikleri ve sınıflandırılması Barajların projelendirilmesi Barajların çevresel etkileri Prof.Dr.N.Nur ÖZYURT nozyurt@hacettepe.edu.tr Kabartma Yapıları

Detaylı

Orman Koruma Dersi. ORMAN YANGIN DAVRANIŞI Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Ekim 2014

Orman Koruma Dersi. ORMAN YANGIN DAVRANIŞI Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Ekim 2014 Orman Koruma Dersi ORMAN YANGIN DAVRANIŞI Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Ekim 2014 ORMAN YANGINI DAVRANIŞI? ORMAN YANGINI DAVRANIŞI Yangın davranışını tahmin etmek için aşağıdakilerin bilinmesi ve anlaşılması

Detaylı

6.12 Örnekler PROBLEMLER

6.12 Örnekler PROBLEMLER 6.1 6. 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 Çok Parçalı Taşıyıcı Sistemler Kafes Sistemler Kafes Köprüler Kafes Çatılar Tam, Eksik ve Fazla Bağlı Kafes Sistemler Kafes Sistemler İçin Çözüm Yöntemleri Kafes Sistemlerde

Detaylı

TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT

TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT DERS 6 Perspektif Cismin üç yüzünü gösteren, tek görünüşlü resimlerdir. Cisimlerin, gözümüzün gördüğü şekle benzer özelliklerdeki üç boyutlu (hacimsel) anlatımını

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı