19. TÜRKİYE MALİYE SEMPOZYUMU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "19. TÜRKİYE MALİYE SEMPOZYUMU"

Transkript

1 T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ MALİYE BÖLÜMÜ 19. TÜRKİYE MALİYE SEMPOZYUMU ıı İ * Mayıs 2004 Belek / ANTALYA

2 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ MALÎYE BÖLÜMÜ 19. TÜRKİYE MALİYE SEMPOZYUMU I TÜRKİYE'DE VERGİ KAYİP VE KAÇAKLARI, ÖNLENMESİ YOLLARİ" Mayıs 2004 Belek/ANTALYA

3 1 ULUDAĞ İMVF.RStTbSÎ İKTİSADİ VE İDARÎ BlLTMLLR FAKULTF5I M Al j YE BOLUMU 19. TÜRKİYE MALİYE SEMPOZYUMU BtLtM KOMİTESİ CopyriBhtUludJ&Uruversiresi İktisadı veîdan Bilimler Fakiıllesi Maliye Bölümü I BURSA HCT Haklı Saklıdır. Bu yayının lümü ya da bir bölümü, inceden İzin alınmakmztn hıçhı şekilde çuğdhlanuı, basılıp yayıntanamaz. manyebk onama (Bilgisayar. CD, Dıvkei vs) jklarılamaz. kaynak p*terilmedcrî alınlı yapılamaz Ağuslus 2ÜÛ4-800 ProLDr. Mehmet EL PALAMUT Prof.Dr. Turgaj BERKSOY ProfJ)r. Nihat FALAY Prof.Dr, Beyhan ATAÇ Pn>r.Dr. Ahmet KİRMAN PrnT.Dr. Blnnur ÇELİK Prof.Dr. Matl B. MUTER Prof-Dr. H. Hüseyin BAYRAKLI Prof-Dr. Metin TAŞ DoçJ>r. Yusuf KARAKOÇ DoçDr, Nurettin BİLİCİ Dr. A hm* KESİK luliuug OnlversUesi tibf - Safken) - '- ili (Marmara Üniversitesi ÜBF) (İstanbul Üniverstesi tküttat kakıl&caf},\ {Anutchı Üniversitesi ttbf) (AnkRra üniversitesi SBF> (Gu Ünırerafloi İlBT) ictm Buyur Üniversitesi ttbf) (Afyon Kocatepe ÜnİTcrsileBi tt&fy (Uludağ Üniversitesi ÜBF) (Dokut Eylül Üniversitesi Hnkık (HaceOepc Üniversitesi İtBF) fmkbj* Bakmu BÜMKÖ Gen. Modirttğa> : S5-X Sayfa Düzeni ve Yayına Ha/ırlama Kapak Tasarımı ve Uygulama ; Yrd. Doç. Dr. Adnan GERÇEK : Dursun SULDÜJGİL "m 19. TÜRKİYE MALİYE SEMPOZYUMU DÜZENLEME KOMİTESİ YAKLAŞIM YAYINCILIK SAN. VE TİC. AŞ. Bülten Sokak, No: 54, Kavaklıdere - Ankara : Tel: (0312) pbx Fax: (0312) 46Ö jj E-mafl: com Prof. Dr. Mehmet E PALAMUT Prof. Dr. Doğan ŞEN YÜZ Prof. Dr. Metin TAŞ Yrd. Doç. Di Ozhan ÇETİNKAYA Yrrf. Doç. Dr. Atfıum GERÇEK j

4 Komitesi üyelerine ve oıganîzasyon çalışmalarıyla birleri rahatlatan Buyur Tünün Lsd. ŞtL mensuplarına oldukça müteşekkirim. m SUNUŞ Bilıtulıği üzere, geleneksel hole gelen Türkiye Maliye Sempozyumtan. Prof. Dr. Aykuİ HEREKMAN'ın öncülüğünde haşlatılmış olup, 1985 yılından itibaren gerçekleştirilmekte ve kent/ı alanındaki bilimsel bilgi üretimim ıe paylaşımım destekleten en büyük akademik platformu oluşturmaktadır. 19. Türkiye Maliye Sempozyumu. Uludağ Üniversitesi İ/BF Maliye Bolümü inraftndan Mayıs 2004 tunhltn ara^uto Belek/ANTALYA'da gerçekleştirilmiştir. Üniversitelerimizin oğrriun üye ve yardımcıları de ıfgıb un düzey bûrukrailartn tebliğ, tartışma ir yorumlar şeklinde yapmış vlriukfnn olumlu kathlur, sempozyumun başardı geçmelinin yegane sebebidir. Üniversitelerimizden ve Maliye Bakanlığından gelen öneriler doğrultusunda Sempti^yum konusu olarak belirtenin "Türkiye'de Vergi Kayıp ve Kucaklan, Onittıtutsi Yollan", günümüz Türkiye'sinin en önemli mali sorunlarının başında gelmektedir. Devletin esas fsnan.tman kityıuığı alan 'vcrgi'ye işlerlik kazandırılmaya çalışıldığı uliemi:tltr r vergi tabanının dıir vt kavıtdışı ekonominin yaygın almasının hır yansıması ularak onava çıkart vergi kayıp ve kabakların tüm yönleriyle ırdrimmen ve bunların en etkin sekıl/lt önlenmesi anık kaçmdnuız hale gelmiştir, fftr sempozyum bu sorunun çözuımine yönelik bilimsel katkılar ^ upmayı ve maliye yönetiminde bulunanlara ışık tutmacı başlıca anuıç edinmiştir. Sempozyumun düzenlenmesinin her aşamasınduki teşvik ve desteklerinden detayı, Uludağ Ünivtnüen Rektörü Sayın Prof. Dr. Mustafa YUKTKURAN'a ve İktisadı ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Sayın Prof. Dr Halis ERTÜRK'e teşekkürlerimi sunuyorum. Türkiye Maliye Sempozyumlarının 19 yıldır devam eden sürekliliği ve giderek art/m etkinliğinde Maliye Bakanlığı'mızm kalkılan, ayrıca, özel bir teşekkürü gerektirmekledir. Bu görevi zevkle yerine getinyunun. Kitabın dgdı akademiryetl Maliye ytineucıirri ve bürokratlara yamru pfmastr» diliyorum. Prof- Ih". Mehmet E. PALAMUT Uludağ Üniversitesi tibf Maliye Bölümü Başkanı Belirlenen konunun son derece aktüel olmasından dolayı, gcr<-k Üniversitelerimizden gerekse ilgili kurumlardan çok sayıda tebliğ önemi gelmiştir. 19. lurkıyv Maliye Sempozyumu Bilim Komitesi tarafından yapılım dc^rlenâinneler ivnurund.t. tebliğlerin bir kısmının Sempozyumda sunulması, bir konutun tîe poster tebliğ olarak temtinzyum kitabında yer atmasına karar-verilmiştir. Sempozyumda tartışılan konuları ve îlgilî çalışmaları çok dtıha Rrm$ kitlelere ulnsumıa* için, sunulan tebliğler, \-apdan tartışmalar ve göndenim pvitcr tebliğleri içenn sempozyum kitabını hazıriavarak sizlerin yararına sunmaktan mutluluk duyuyoruz. Sempozyumun gerek bilimsel ve gerekse sosyal organîzaıyııuirt gerçekle ş- itnlmrundt önemli katkılar aldık Kanunun şekillenmesi ve iuuuiijctık uhtiğlerin Ir-f/rtenmcı semasındaki katkılarımla'* detayı 19. Türkiye tfulryr Sempozyumu Bilim Komtu^t»yelerme Sempozyumun başııntı bir şek'lıle j;rrçrmrşiırıtme\t tçın ı'zverıtt tüit±n>alartndan dutun 19 Tuıiije Maliye S, r nu\nt-vnrrtu Uu:enleme

5 IV BİRİNCİ GÜN- ll.05.hhm İÇİNDEKİLER 2. Vergi Kaçırmayı Eiknefen Faktörler» Brilrln rni ve V«*f> Kuaıhmo önlcmursl: Anket ÇabaBusunn Butgatan..,. - 2fM ( Pıof. Dr. Kasan Hüseyin BAYRAKLI - Ynl_ Doç. Dr, Naci Tolga SAHUÇ - Yıü- D"ç- Dt- İsa SAĞBAŞ - Afyon Koralepc Üniversitesi İİBF) 3. Yargı Kararlan Işt&adu Vergi Kayıp ve Kaçaklarıma DegerlemHrihnegi 255 (Turgut CANDAN - Danıyay Başkanlı ı( Üçüncü Oturum Tartışmaları - - 2S1 AÇILI* KONUŞMALARI İKİNCİ GÜN - IZ.tt5.20U4 Prai. Dr Mehmet E, PAT.AMUT (Uludağ ÜniversiteAi ıt1îf Maliye Bûlûmû Bakanı) 2 Pror. Di Halİ5ERTURKaili"İJâ l '»i*eralcvi]]jind c kdn]) 4 Prof. Dr. Mü&lHfa YURTKURAN (Uludağ Üniversitesi Rektörü) (. 1 lasan Basri AKTAN (Muüyc Bakanlığı Mûbic&an) K LOTURUM OTURUM BAŞKANİ: Prot Dr. Aykut HEREKMAN 1. Kayıtdrçı ICknnomi; Ulusal >t Küresel Boyutları ve Dinamitlerinin Analizi 15 (Yrd. Doç. Dr. Gülay Akpül YİLMAZ - Marmara Üniversitesi İİBF) 2, Türkiye'de Kayıtdışı Ekonomi ve Vergi Kaybı Tahminleri 51 (Yrd. Doç. Dr. Fatih SAVAŞAN - Afyore Kocutepc Üniversitesi UşaklIBF) Birinci Olurum Tartışmaları 74 D. OTURUM OTURUM BAŞKANI: H**o Basri AKTAN (T.C. Maliye Hakanlığı Müsteşarı» Osman ARIOĞL U; CelİrRr Genel MüdurlnğÖDüa Çalısnaalan 86 L Hukuki Nedenlerden Kaynaklanan Vergi Kayıp ve Koçaklan 90 (Doç l> Yusuf KAKAKOÇ - Doku/ Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi) 2. Vergi Kayıp ve Kaçakları ve Kayıldı^ Ekonomi İlişkisi ve Boyadannm Mevzuat Açısından De^rteadirihnesi 115 (Prof. Dr. Şükrü KIZILOT-Ciazi Üniversitesi UBFJ (Araş.Cor, Şafak Ertan ÇOMAKLJ - Atatürk Üniveısilesı JIBF) 3, Kayıldışı Ekonomi İle Mücadele Açılandan Vergi Hukuku Özel Hukuk İlişkilerine Haki; 15& (Yrd. Doç. Dr. A Bunun DOGRUSÖZ - Marmara Üniversitesi İİBF) IkiKi Oturam Tartılmaları 177 II I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: lir. Doğan CANSIZLAR (SPK Bakanı) L Türkiye'de Kayıiduı İstihdamın Vergi Itayn» ve Kaçakları Üzerine Eıfclsî 180 (Dut. Dr Atımcı Burçin YERRl-f - Hacclter^ Üniversitesi İJBF) (Dr. Oğuz KARADENİZ - SSK Bakanlığı Sıgm"a Mûfölı^il R IV, OTURUM OTURUM BAŞKANI: Prof- Dr. Sadık KIRBAÇ L Küreselleşme CUgosoHuıı Vergi Kayıp e Kaçakları ÜzerindekiEtkisi (YrdrDoç.Dr. Metin MERlÇ - Yrd.Doç.Dr. Hakan AY - Dokuz EylUl Onivrratcri İİBF) 2, DufcrlKlan Yabancı Yaürmılara Yönelik Te?vik Rekabeti Türk Kamu Moli Yapısı (herine Olası Etkileri; Türk Vergi ve Teşvik Sistemine Yönelik Öneriler. 333 (Prof. Dr Naci B- MUTER - Ara 5.Grtf Dr. Birol KOVANCILAR - Celal Bayar Üniversitesi İİBF) 3. Gollerin ETendH: Gölge Ekonomi Bazı Ülkelerden örarfckr _...35f (Doç. Dr. Hakan ÜZEl-TÜRK - Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi) Dördüncü Oturum Tartışmaları V- OTURUM OTURUM BAŞKANI: Prof. Dr. Şeraftttm AKSOY 1. Globalleşme Sunucu Oluşan Vergi Kayıp ve Katafclarmı Önlemede ı Uluslararası IjblrUgİmn örai _ - - 3B1 (Doç. Dr. İnsan GÜNAYDİN - Karadeniz Teknik Üniversitesi İİBF Ui (Araş. Gör, Serkan BENK - UludaJ üniversitesi İİBF) 2. KüreMÜe$mefüa Vergi Sistemleri Üzerindeki EtfcOeri AçısuHlaû İM Önemli Konu: "Vergi Rekabeti ve Elektronik Tk*ref" 42 L (BUleni TAŞ - Yüksel KARACA - Maliye Bakanlığı) 3 Vergi Hukuku KnraHann Kan Parama AldunaBmııı önlemntslndeld önemi (Öğr. Gör. Dr, Ariz TAŞDELEN - Akdeniz Üniversiiesi Hokuk FakÖltcsİ» Be^nd Otarma Tttrfepnahrı ÜÇÜNCÜ GÜN VI, OTURUM OTURUM BAŞKANI: Prof. Dr, Sdamutin TÜNCER 1. Politik Vergi Çevrimleri: Türkiye'de Vergi Yüki Üztrinde Politik Elkfler, 513 (Prof.Dr. Tuigay BGRKSOY - Aras.Gor.Dr. Ibnulim DEMİR- Marmara Üniv. IlBF> 2. Türkiye'de Verşi PoKtlkalanıını STBSİ Anaüzi:SiyA5İ DegifJmhı Vergi Kayıp ve Kaçaklaruıa Klldsi Üzerine Bir İncelenH (YrdDoç.Dr. Esra Sivcrcklı DEMİRCAN-Çanakkale Onsekii Mart Üniv. tibf) ıs S 3 3

6 VI 3. Vırgi Suç vecetijm-ıiurj Ekonmrnsl *>73 ^rudolu Oniv. llbfh vn. OTURUM OTURUM BAŞKANI; Pr«f. Dr. Orhan ŞENER l r Vergi < euoetlerı İn- MütsdW* &0I Doç Dr. Nurcum BİLİCİ -Hauertpr ÜEiiversıtrsı M UF) 2. Türkiye'de Vergi Kayıp ve Kaçakların önlenmesi Acısından Vergi İdaresinin Sorunlun ve Yeniden Yapılandırılma Önerisi (VTO Dev. Dr Adnan GER^HK - Uludağ Omvbrtılesi IİBFJ 3. Verip Kayıp ve Kaçıkların Önlenmesinle Sayrptj Deneliinfnin Rolü W (Kemal ÖZSEMERCL- Scniar SÜNGÜ - Özlem TEMI7EL -Sayıştay Başkanlığı) Yedjnrj Oturum TarU*nialan 697 DÖRDÜNCÜ GÜN - 1A05-2M4 PANEL: "VERGİ BİLİNCİ, MÜKELLEF HAKLARI VE ETİK" BAŞKAN; Prof. Dr- Nihai FALAY 'İstanbul LWerv[e&i Tkiı-uf FıküİTcıi) PANELİSTLER: Prof. Dr r Güneri AKALIN ( Hacette»; Üniversitesi tlbfi 707 Dr. Bnrban ÖZKATURA 7 2 Prof. Dr, Nihal ŞABAN <Marmara Um*er*ıte&i Hukuk Ftkultesi» _ 7L7 Bülent TAŞ (Gelirler Genel Müdür Yardımcısı) -735 Panel Tartışmaları..738 POSTER TV.Kİ L Türkiye'de Vergi Kayıp ve KaçslJİannın ÖfllemaesiiHİe Idarc-MUkellef Etkileşimi ve Bağlı RlkBeşealerlnİB Ruhi _ 751 ipıut.dı Fevri DEVKİM - DıAuz Eylül Ünivejrntii İİBF-Ögr Gö«r Timur TUUti^y -ÇanJtUicOnseki/Man Üniversiteli itüft î. Vergi MükeueOeriBJn Dsvnuuslan Üzerine Ampirik Bir İnceleme: Deniri Or&ep.776 'Ara* ttfr. Hilmi ÇOBAN - Dftç Dr r Seiami SEZGİN - Pamukkjlc L"fiL\criLtesi MBR 62 I 4. Ver0 ve Sigorta Prim Arlannuı Karıl I>«ı Ekoaomi Ü4iine Etkin B0I {YAİİhhi Or Duran fiulöûl - Kınttafc- ÜnnefilıCM IİHF-Ö&. Gor. HülyatL KARADENİZ AbariL Baysal Univemle&i Bolu MYO) 5. Ulus Drvkün Vergi Açmazı: Kredi Kartları, Hayali İfancal ve E-Tiranl KapMimjDdB Bir Defterimdirme Sİ 3 tyrd tloç,nr. İbrahim Attıla ACAR - Süleyman Demimi Üniversitesi IlRr 7 ) A. Vergi Kayıp ve Kaçaklarını Önlemede Bir Çanın Onerial: Servetkrfaı Beyanı ve (denmesi K2? [Yıd.Doç.Dr. Haliı KALMJS - Aı»*Gıy Burcu YILMAZ - Çanakkale Oneekiz MVT Üniversitesi İİBF) 7. Türkiye'de Vergi Kıyıp ve Kaçaklarıma Bilçe Gelirleri CzerudctaJ Edria 834 <Yrd Dcv-Dr. Metin MERİÇ - Aras.GfV Ayşe GÜN AY - Dokuz Eylül Üıuveisjicu İİBF? tl Vergi Kayıp ve Kaçaklarım Önlemede Avrupa BirugJ Vergi UyüttlglaşİH ra Örneği - _ 855 (Yıd. Doç Dr. Hakkı ODABAS-Yıd Doç Dr. Fatih SAVAŞAN- Afyon KooUcpe UnİvenıtenL Uşak ttbf} 9. KaıtscUesmenin Vergi Gelirlerine Etkisi (Yrd_Doç.Dr. Veli KARGI - Aıaş.Gor Di. ET Yasemin ÖZUGURLU- Mersin Ûnıversıicsi İİBF) 10. Vertl Idihbanl Merkezine Gelen Bilgi ve Belgeler Çerçevesinde kayıl Dışı EkOAdnıinin Önlenmesi (Ögr. Gür. Dr. Keramrtiin TEZCAN - Çukurova Üniversitesi İİBF) 11. Befao Eıtasma Dayanan Verçdcrde Verp Kayıp ** Kaçaklanau phfcolojft Nedenjerinin Tespitte Yönelik Bir Arasüınsa _ (Araş Gör. Harun YENİÇERİ - İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi) 3- Vergi Kayıp ve Kaçağmın Önlenmesinde Yeni Arayışlar: Mükellef Haklarının Korunması ve Mükelleflerin Vergiye Karsı Dirençlerinin Minimize EdiUnKj 743 {Sadedin DOOANYIGTT-SAyışuy öj-jdcnıırçisef

7 AÇILIŞ 11 Mayıs 2 MM Prof- Dr. Mehmet E- PALAMUT Uludağ Unrvçrsiiesı İİBF Maliye BNÜTDU Başkanı Prof. Dr. Halis ERTÜRK Uludağ Üniversitem fkrisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa YTJRTKURAN Uludağ Üniversitesi Reklürû Hasan Basri AKTAN Maliye Hakanlığı Miısieşan

8 2 Açılış Konuşmaları AÇILIR KON lj S M Al, ARI Sunucu: Sayın Milletvekilleri, iuytn Müşteri lir Sayın Kurul BaskıuUn, Saym Rektörler. Sayın Dukuntjr, Başbakanlık, Malıya Bakanlığı ve Sayıştay ın değerli temsilcileri. ı,ok değerli Öğretim Elemanlm ı. Yazılı ve Gürsel Basınımızın Degerti Mensupları, ^Türkiye'de Vergi Kavıp ve Kaçakları ve Önlenmedi Yollan" konulu XIX. Türkiye Maliye Sempozyumuna hos geldiniz. Uludağ Üniversitesi iktisadi ve İdari Bilimler Fjkülıeii Malîye BölümU nlarak sızle/le birlikte olmaktan unıır duyuyoruz. Sizleri Ulu Ömlcr Atatürk vc Maliye Camiası'ndan ebedıyete intikal etmiş hucatanmtzın anısına saygı duruşuna davet ediyorum (İstiklal Marşı),,, Sunucu: Şimdi Uludağ Üniversitesinin kısa bir tanıtım bandım izleyeeeksinir. (Uludağ Üniversitesinin Tanıtımı)... Sunucu: Şimdi konuşmaların] yjpnuık üzere Uludağ Üniversitesi Fkiısadı ve (darı Bilimler Fakültesi Maliye Bolümü Başkanı Prof, Dr, Sayın Mehmet Emin Palamut*u davet ediyorum Prof. Dr. Mehmet E. PALAMUT Uludağ Üniversitesi HBF Malive Bölümü Başkanı Sayın Müsteşarım, Sayın Milletvekilim, Sayın Rektörlerim. «Sayın DekanLınm. 5PK ve KİK'nm çok değerli başkanları, kıymetli hocalarım ve meslek[aşlanm, gürsei ve yazı ($al medyamızın sayın mensupları ve saygıdeğer konuklar; Uludağ Üniversitesi İ.l.B.F. Maliye Bölümünün organizasyonunda gerçekleştirilen l [ J. Türkiye Maliye Sempozyumuma hoş geldiniz; Sızı, Bölümüm adına içtenlikle ve saygıyla selamlıyorum Adından da anlaşılacağı üzere bu gün 19 sunu idrak edeceğimiz ^emjy^yujnufl komısu, maliye horumu bulunan İin i verenden mjzjn ogjetnn uyekn. Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Danışıp ve Sayıştay FiLirokMsı^ı aramdan her yıl G#nd Kurulca seçilen "Sempozyum Tertip vc Bilim H*yrtPnjn demokratik kurallara bağlı kalarak ve fjilçemizin tççrihiıtâe bulunduğu tfncejiui Eüalî ionınlarjlin bınni esas atarak, ona gündeme Jİ makta ve belirlemekledir- Sizlere muhtelif vesilelerle duyurduğumu^ gibi, bu yılkı sempozyum "Vergi Kayıp ve Kaçıkları, Bunların Önlenmesi Volları"na ilişkindir. Güzel yurdumuzun malı ve ekonomik yönden içerisinde bulunduğu konum belli olup. Devletimizin olağan ve sağlıklı geliri oluşturan vergi hasılatının %&Û h liv kısmı, neredeyse kamusal borç faiz ve laksiüennih ödenmesine gilmekledir. Her ne kadar, son yıllarda enflasyon ve faiz oranlarının düşmeye ba;iama.styıa, kamusal bury yükünde kirmî bir azalma süz konusu ise de, gene de içerisinde bulunduğumuz konumun iyi ve arzulanabilir olduğunu söyjemek pek mümkün değildir. Asıl olan, süreklilik atfeden olağan kamusal gelirlerimizi, yani vergilerimizi artırmak, vergi dışı kalmış potan siyelim izi vergi kapsamına almak; bir yaklaşıma bakılırsa GSMH'mızın yansı, diğer bir saptamaya göre de ulusal gelirimizin 1/3 oranında bulunan kayıtdışılığı kayıt içine dahil etmek gerekiyor. Rasyonel, verimli ve sürdürül?bilir bir sosyo-ekonomik politikanın gerçekkeştirilme&i bağlamında, buna acilen gereksinim bulunduğu da gün gibi aşikar. Konuşmamı malalamadan önce. kukusuz bazı kuruna kurulup ve şahıskıra müteşekkir borçlu olduğumu eklemek isterim: Bunlardan İlki, geçen sene yavru vatan Kuzey Kıbrıs'ta bu sempozyumu Üstlenmem deki niyetime destek olan Sayın Rektörüm, Sayın Fakülte Dekanım ve çalışmalarımda HA an yanımda olan Bölümüm öğretim üye ve yardımalandır. İkincisi, bu sempozyumların sürekliliğinin ve adetâ gelenekselleştirilmesinde maddî ve fikri katkıları asla yadsınamaz olan sayın Maliye Bakanımıza, bu Bakanlığın saygıdeğer müsteşar ve diğer üst bürokrat ve çalışanları nadir Sayın Maliye Bakanımız sempozyumumuzda haz» bulunmayı çok istemiş olmakla birlikte. OECD toplantısına kaıılmak üzere Paris'te olması nedeniyle, bizzat aramızda bulunamamıştır Hemen hemen her Maliye Sempozyumuna katılmak ve sunulan akademik ve düşünsel desteklerini esirgemeyen Sayın Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Doç. Dr. Abdüllâtii ŞENER de, aynı şekilde, KKTC de bir havaalanının açılışı münasebetiyle, maalesef aramıza katılamamıştır. Son olarak. sempozyumumuza kaikı saklayan Minteks Limited Şirketine, vergi gıh hır sempozyum konusunun yasal yönünü gözden inak bulumterzhatceğjnıiz ıhlımaline karşı sağladığı kilap ve dergıyk [gerçeklen de umulurumuz hır eksikliği tamamlamak suretiyle), alanında haklı bu mevkii ve yadsınamaz şöhret olan (ben onu ^akademin' olarak niteliyorum)

9 4 Yaklaşım Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.ne müteşekkir borçluyum. Doğaldır kı, burada bize rahat bir çalışma ortamı sıman, çağdaş hizmet bilincini her şeyin (LStündt; tutan IJmak Atlaotis Hotel yönetici ve ç jlışjnhınn-ı ve Boyut Turizm Limited Şirketi ne de müteşekkiri yeti mı ifade etmek isterim. Konuşmamı bitirirken; 19. Türkiye Maliye Sempn oyumun tın haşaniı geçmesi \e ondan umulan muhassılanın ve müspcı sonucun alınması başlıca dileğim olup, teşrifleriniz ve yapacağınız katkılardan ötürü, hepinize şimdiden teşekkürlerimin uharıyla saygılar sunarım. Sunucu: Konuşmalarım yapmak üzere Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdan Bilimler Fakültesi Dckıuu Fruf. Dr. Süytn Halis HRTÜRK'u davet ediyorum. Prof. Dr. Halis ERTÜRK UİuriağÜnhrısiie^iîkrjsadi ve İdan Bilimler Fakültesi Dekanı Sayın Milletvekilleri. Sayın Müsteşarlar. Sayın Kurul Başkanları. Sayın Rektörler, Sayın Dekanlar, Başbakanlık, Maliye Bakanlığı ve Sayıştayım değerli temsilcileri, çok değerli Öğretim Elemanları, Yazılı ve Görsel Basınımuın Değerli Mensupları Değerli katkr ve emeklerle lempknen bu sempozyumda açılış konuşması yapmaklan dolayı büyük gurur duyuyor ve hepinizi fakültem adına hoş geldiniz diyerek, sevgi ve saygıyla selamlıyorum. Benim de Eskişehir AIMÜOIU Üniversitesi uden hocam olan Prof. Dr. Sayın Aykut HER ERMAN'ın öncülüğünde başlatılan ve "Çıtası her yt yükseltilen" ilgili çevrelerde saygınlığını kanıtlamış "Türkiye Maliye Sempozyumumun Ondokuzuncuıu bu yıl fakujlemız Maliye Bölümünce düzenlenmiştir. Değerli Katıhmcıfar, Ben de Uludağ Üniversitesi İktisadi \e İdari ftıjjmler Fakulıesi'ndı:. İşletme Bolümu'nde Muhyeı Muharebesi hocayıyım. Zaman zaman Maliye BolumUmüzdeki dost ve meskkıaşfanmla sohbet edt_rken, "Kendinizi bizden ayırmayın aramızda sadece bir 'T" furkı var" diye df onlara ıakılırım Değerli katılımcılar Maliye ile branşımdan dolayı yakın temasta olan birisi olarak sunu soylcyebilinm. Binm ülkemin maalesef Osmanlıdan buyana malı sorunlardan çeknğinı hiçbir sevilen çekmemişi ir ılesek yendir. Bazı geçici dönemler hiüiç, sürekli olarak iç ve dış kaynak sorunu ile karşılaşmışızdır ve du> kaynak sorunumuz dahili gelirlerden daha ağır olması geçmişte olduğu gibi. günümüzde de ülkemize oldukça pahalıya mat olmaktadır. Sizlerin de çok iyi bildiğiniz gibi, özellikle çöküş döneminde zaten bab standartlarına uymayan vergi ve benzeri devlet gelirlerinin sadece yüzde ZVi doğrudan Bab-ı Ali'ye ulaşabilmekteydi. Üzülerek belirtmek gerekirse bugün de ülkemizde, özellikle Tüıkiye'de vergi kayıp ve koçaklan konusu, vergi bakımından hiç de iç açıcı değildir. Değerli katılımcılar. Acaba bu konuda asıl sorun 'berede düğümlenmektedir? Galiba bana göre asıl mesele, aramızdan genç yaşla ayrıları ve huzurlarınızda rahmetle andığım kıymetli bilim adamı maliyeci Prof. Dr. Salih Şanver hocamızın da veciz bir şekilde vurguladığı gibi, bize uygun biı "VERGİ FELSEFE"mızin ohnamasıdu. Cumhuriyetten buyana pek çok vergi yasası çıkararak hemen hemen kuramda bilinen her vergi türünü deneyerek ülkemizi bir vergi laboratuarı haline getirmemize rağmen, bir türlü başarılı olamamamızın Öncelikli nedeni burada ^anmaudu-, Halbuki vergi felsefesi vergi yasalarından once gelir. Demek ki biz vergi alanında da olayı iyi kavrayamamış ve deyim yerinde ise "atın Önüne arabayı koymuşuz". Acaba vergi felsefesi ne demektir? Değerli katılımcılar Aslında vergi felsefesi verginin temelleri ve ilkeleri üzerine toplu bir dünya görüşü demektir ve batı Ülkelerinde bu verginin üç işlevi ile somutlaşrtiâktadır. Bunlardan birincisi Mali l$i v, kamuya yeterli ve düşük maliyeüı gelir sağlamaktır. İkincisi Sosyal İ»*ey, fakirden az, zenginden çok vergi almaktır Aslında bu iki işlev batıda gecen yüzyılda gerçekleşmiştir Oysa bi7 hala batının geçen yüzyılda gerçekleştirdiği işlevle uğraşmallayız. Yüzyılımızda vergi felsefesinin Üçüncü İşlevi ise Ekonomik İşlevdir. Ekonomik işlev doğuşunda Keynescidir. Zenginden fakire gelir aktarma yönütide önerilmiş vergi yolu ile uzfndvrmeler (teşvikler) biçiminde şejişraiştit Ekonomik İşlev diğer iki işlevle çatışmayacak ölçüde dar tutulmuş en önemlisi de geçici süreler için benimsenmiştir. Yani özetlersek Batı Ülkeleri vergi denilen aracı önce kamuya yeterli gelir sağlamak için kullanmalar, sonra da fakirden ziyade zengini verpletidirırıişjerdir, Gelelim bizim ülkemize... Maalesef vergi felsefesi konusunda yeterince kafa yormayan bizim sorumlularımızla önemli bir kısmı, vefgiyi vergi olmakları çıkarıp 'HER KAPIYI AÇAN BİR MAYMUNCUK" olarak kullanabileceklerini zannetmişlerdir. Bir başka ifade ile, ekonomik özendirmelilerimiz verginin ekonomik işlevini batıdan tersyüz ederek aklajdılar. Zengin daha az, fakır daha çok vergi ödesin dediler Verginin yalnızca ekonomik işlevini vurguladılar, çeşidi teşvik ve srğınaklarla kötü kullanımlara yol açrp ülkeyi bir vergi cennetine dönüştürdüler. Üstelik bun^üı yapılırken vergi yasalarımı? önırden ha?ırhk yapılmadan sık sık

10 6 Açılış Konuşmaları deriştirildi. Halbuki bu bfjyle olmamalıydı. Bir omcl vermek gerekire Balı Almanya'da 1977'de çıkanj.m Vergi Usul Yasası, on yıl süren bir çalışma İle yıı/ kişiye yaklaşan bir büyük ekip tarafından hazırlanmıştır. Bu da Hûstenyof ki *erg< id^^ıtıtzifl yokluğunun kuşum sadece yasaları onaylayan Siyasal otoritede değil, yasaları hazırlayan teknisyenlerde de uran malı dır. Değerli katılımcılar Sözlerimi daha fazla uzatmadan diyebilirim ki, bir yandan vergi felsefemizin yokluğu diğer yandan sık sık yasa değişikliklerinin sesini duyurabilen "örgütlü çıkar gruplarının" istemlerini karşıljı hale gelmesi ve diğer yapısal unsurlar, bugün "kayıp ve kaçakları" bir türlü önlenemeyen bir vergi sisteminin oluşmasına ortam hazırlamıştır. Konuya ili skin vereceğim birkaç ifclalısuk. bu kanımı kolayca doğrulayacaktır. Bugün gelişmiş ülkelerde kayıt drşı tahminen %5-İÖ kadar iken. ülkemizde bu oran maalesef % arasındadır En iyi önlem bu oranı aşağıya çekebilmektir. Ba^ta gelir dağılımının bozukluğu nedeniyle daha fazla bir vergi kapasitesi mevcut iken, bugün vergi yükü %25-28 kadardır. Üstelik bu yük gayri adil dağıtılmıştır. Avrupa Birliğinde bu rakam %38-4-T dolayında seyretmektedir Kanımca bu durum tez elden tersine çevril mel idır. Eğer bu yapılmaz ise, yani J.F. KENNEDY'nin eylediği gibi "Eğer demokratik bir töphim yoksul olan çoğunluğu doyuramaz ise» zengin atan aunıtğr koruyamaz 1 ', rfcf kademeden herfcese Sempozyumun hii/trlanmasına katkılarından dolayı teşekkür ediyor, sizlere katılımınızdan dolayı şükranlarımı sunuyor. Oturum Başkanları we Tebliğ Sunucularına haşarılar diliyor, sempozyumun başarılı geçmesi dileğiyle hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum. Sunucu: Konuşmalarını yapmak üzere Uludağ Üniversitesi Rektörü Prof Dr Sayın Musiafü YURTKURAN^ı davel cdıyonım Prof. Dr. Mustafa YURTKURAN Sayın Maliye Bölümü Başkam iprof. Dr. Mehmet E. Palamut bana ilk ker böyle brr sempozyumu üstlenip üstlenemeyeceğimizi sorduğunda 'MutJnkîi üstleniriz, bundun mutluluk duyarım" demişti m. Oda "Ama bir,ır"ı v,u efendim" dedi * L Bu güne kadar yapılan hürün maliye sempozyumları m rektörler açtı, nerede yaparsak yapalım geleceğinize söz veriyor musunuz?" dedi. Değerli konuklar d<jrt yıldan beri rektörüm, Bursa dışında ilk defa bu sempozyuma katılıyorum. Kendi bilim alanım dahil. O gün verdiğim sözü tutmaktan da ayneii mu M uyu m Şimdi efendim, biz selden adam kurtaran adamla nuh peygamberin hikayesini mutlaka biliyorsunuzdur. Bir Amerikalı selden bir adam kurtarmış ve meşhur olmuş Anık üniversite üniversite dol:ıy>or selden nasıl adam kurtarılır diye konferanslar veriyormuş emıı hak vjkı olmuş, otmuş 7 Sonunda Ülefci dünyada da herkesin dünyada yaptığı işlerle ilgili konferans verme adeti varmış. Bir gün konferans sırası huna gelmiş. Melekler sormuşlar ne anlatacaksın diye Demiş, vallahi ben öteki danyada selden adam kurtarırdım. İsterseniz selden adam kurtarmayı milât ay im. Hay hay demişler. Kürsüye çıkmış tam konuşmaya başlayacak meleğin biri kulağına eğrlnıiş dikkat et ön sırada Nuh Peygamber oturuyor demiş. Şjmdi efendim bu karîaı otecrafc vergiden bahsetmem mümkün <kj>î) Nuh Peygamberin arasında ben bir hekim Bildiğim bu Jek flcy vârdevlel (ıiemuru olarak çok İyi vergi veriyorum. Gerisi hakkında da hiçbir fikrim yoktur O nedenle sadece iıdcre haşarılar dilemek ıslıyorum ve kanaatimce biraz önce konuşmalardan anladığım kadarıyla toplanması gereken verginin %30'unu topluyormuşuî. Bizde bir adet vardır. Bir hastalıktan ölenler çoğalınca konferansları ve kongreleri sıklaştırınz. Bence siz bu sempozyumu uy da bir kez yapın. Umut ediyorum kı. Uludağ Üniversitesi Jkhsariı ve İdari Bil imla Fakültesi Maliye Bölümünün düzenlediği ]*J. lurkiye Maliye Sempozyumu' nda değerli akademisyenler ve oturum başkanları yapacakun bilimsel tartışmalarla ülkemize ve ilgili kesimlere ışık tutacaklardır Bu dileklerimle 19. Türkiye Maliye Sempozyumu'nun başanlt geçmesini diler, saygılar sunarım. Uludağ Üniversitesi Rektörü Sa%ın Milleıveküım, Sayın Müsteşarım, Değerli Rektörler, Değerlj HıUm İnsanları, Değerli Konuklar Ûndokmunuı lurkiye MJIIVC ^çnıpo7yumuııuıi Uludağ I'mversitesi tararından yapılmasından dnljyı ''uyduğum memnuniyeti ıtadc etmek istiyorum. Hepinize sempozyuma hoj geldiniz diyorum Sempozyumun uıullu ve ba><ınh geçmesini temenni ediyorum. Sunucu: Konulmalarını yapmak üzere Maliye Bakanlığı Müsteşarı Say m Hasan Batn AKTAN'J davet ediyorum

11 Hanan Basri AKTAN Mıilıye Bakanlığı Mutfeşan Sayın MılJeT Vekilleri. Sayın Rekiorler. Sayın Kurul Başkanları, Sayın Dekanlar, Değerli Konuk İm, Saygıdeğer Hocalarını, Değerli Meslektaşlarım, hepinizi saygıyla selamlıvorum. Öncelikle siklere Maliye Bakanımı/ Sayın Kemal Un-ıkAtaıVm iyi dileklerini ve selamlnm sunuyorum. Zira kendileri çok arzu tınıcjenne rağmen ÜECD Maliye Bakanları Komitesi Toplantısına katılmak üzere Paris'e gitti O itibarla kendilerinin ıyı dilek mesajlarını size bir kez daha sunuyorum Değerli Kalılımcılaı, Saygıdeğer Hocalarım; maliye sempozyumları çok iyi bir gelenek oluşturdu ve bu yıl da ondokuzuncusunu gerçekleştiriyoruz Gerçekten bu geleneğin olunmasına emek veren, katkı sağlayan tüm değerli hocalarımı şükranla, saygıyla anıyorum ve bu sempozyumlar münasebetiyle bir yıl içindeki Türkiye'de ve dünyadaki gelişmeleri yakından izleyen, gözlemleyen siz değerli akademisyen hocalarımın goruş ve önerilerinden değeri endırmelen nd en hız uygulamacıların yaralanması açısından da iyi bir platform olduğunu düşünüyorum. Bundan da çok memnunuz ve çok istifade ediyoruz Bu ihbarla da maliye sempozyumlarının bunda» böyle devamını da içtenlikle diliyor vc her türlü desteğe amade olduğumuzu da ifade etmek istiyorum. Türkiye'de ^ergi kayıp ve kaçakları Bakanlık olarak da bizim yakından ilgilendiğimiz bu alan vt gerçekten Türkiye'nin de uzım yıllardan beri yaşadığı önemli bir sorun. Önemli, çünkü vergi bütçe gelirlerimizin yaklaşık f85'ini oluşturuyor ve bizim gibi gelişmekte olan ülkelerde bütçenin çok daha unemlı hır iktisadı ve sosyal enstrüman olduğunu çok ıyı biliyoruz. Ancak, bugünkü yapısıyla bir yandan yeteri net gelirlerle beslenemeyen, öte yandan yüksek faiz giderleri ve sosyal güvenlik açıklarını sübvıuı**: eden bir butçe^n beuentn larzda rm İktisadı ve sosval disü-uman olma niteliği pek de kalmıyor, İşte bu yapıyı düzeltmek bakımından bir yandan kumu harcamalarım disipline etmek, faizin bütçe içerisindeki ağır baskısını gidermek için uygulanan bir ekonomik program var, Ote yandan butçenin selir taralını iyi leşi irmek üzere alınan önlemler var Bu itibarla da vee'gi kavıp ve kaçaklarının en aza indirilmesi sağlıklı bir bütçe finansmanı ıçm de snn derece o nemf i Vergi kayıp ve kabaklarına neden olan unsurfar nelerdi!? Bunbrı rıiieelikee bir tespit elmek durumundayız ve bu bağlamda baktığımızda uzun utlardan beri vnjaiu çelen yüksek enflasyonun V O r t L ^temimizi olumsuz eikıleyen. lalınp eden önemli lıır olgu olduğunu görüyoruz. Tabı enflasyonu! dönemde hele hele gehri ve kazancı da enflasyon d an arındırmadığınız lakdırde erçek olmayan bir gelirden ^cr^ı af inakla karsı kadıya Açıhş Konuşmaları 9 kaldığınızda, vergiden uzak durma, vergiye kar*ı tepki ve direnç oluşturma sanki hır ölçüde- haklılık oluşturan bu - hale geliyor İşie bu sebepledir ki, geçtiğimiz yıl enflasyon muhasebesi dediğimiz işletmelerin mali tablolarının enflasyon düzeltmedi yoluyla reel kazancın vergilendirilmesine; imkan sağlayacak yasal düzenleme yapıldı. Ama keşke uzun yıllar önce yapabilseydi k ve vergi sistemimizde vergiye karşı direnç oluşturan, vergi gemimizi olumsuz etkileyen bir rakioıden daha önceleri kurtulabilinjifc Her ne kadar enflasyonun düşme süreci yaşadığı bir dönemde çıkmış olsa da her vergi sisteminde -gelişmiş ülkelerde de böyledir- böyle bu emniyel düzeninin bulunmasında fayda vardır. Bu uygulama de malî tablotoj enflasyonun olumsuz etkilerinden arındırılmış ve gerçek kazancın vergilendirilmesi sağlanmış olacaktır. Diğer taraftan, ülkemizde gelir dağılımının bozukluğu ve bölgeler arasındaki kalkınmışlık farklılığı vergi sistemimizi olumsuz etkileyen ve vergiden kaçınmaya, vergi kayıp ve kaçağına neden olan unsurlardan biridir Gelişmekte olan ülkelerde bölâclcrarası kalkınmışlık farklılığı var bunun giderilmesi lazfm. Bunun için, de son dönemde yürürlüğe konulan ki i başına milli gelirin 1500 doların altında olan 36 ilimizde yatırımları artırmak, istihdam ortamı yaratmak üzere bir yasal düzenleme yapıldı ve aldığımız izlenimlere göre de bu yörelerde önemli bir yarinin ikliminin oluştuğunu ve bu süreçte buralarda istihdam yaralan, üretim sağlayan yeni yatırımların devreye gireceğini umuyoruz. Bunun beraberinde göç olgusunun un gidereceğim bekliyoruz, çünkü vergi kayjp ve kaçağında göç olgusu da önemli bir unsur Mükelleflerin sağlıklı bir şekilde yerleşik konumda olmaması, vergilemeye ilişkin olayların birebir izlenebilirliğinin zorlaşması dj vergt kayıp v ü kaçakkoına neden olan unsurlardan bin. İşletme ölçeklerindeki çarpıklık ve büyük ölçekli işletmelerin azlığı da vergi kayıp ve kaçağını etkileyen unsurlardan biri Tabi bunun için eli>mişlık. kalkınmışhk* iştelme Ölçeklerinin büyümesi anık kaçınılmaz bir sureç. Bu bakımdan da sürdürülebilir ve istrfcrarlı bir büyüme ortamına ihtiyaç var Geçtiğimiz yıllarda bazı yıllarda büyüyen, bazı yıllarda ise ciddi jefcdde küçülen bir ekonomik trend izlendi. Sunun ekonomi üzerindeki Uhnbatı, vergi kapasitesini de olumsuz etkiliyor. Bu itibarla İstikrarlı sürdürülebilir bir büyüme vergi kapasitesi açrsmdan, vergilenebilir geliriıt düzenli bir şekilde oluşması açısından da önemlidir diyç dugünüvorum. Yüksek faiz olgucunun yaşanmış olması da vergi kayıp ve kaçağına neden olan unsurlardan biri r Birincisi, yüksek fai? nedeniyle işletmelerin yeterince yabancı ^-eya dıs finansman kullanabilmesi olumsuz etkileniyor İkincisi, yüksek faiz işletmelerdeki gelir kompozisyonunu olumsuz etkiliyor. Hatırlayacaksınız geçtiğimiz yıllarda İstanbul Sanayi Odasının her yıl yayınladığı 500 büyük firmanrn gelir/kazanç konıpozisyonn içinde işletme f,ıahyetinden elde edıiltı gelir * e kazanun payı [5ı,le birlere kadar düşmüştü.

12 10 Açıhs Konuşmaları Tabi bu reci ekonomiden deyim yerindeyse rant ekonomisine kayışa neden oluyor ve sağlıklı büyümeyi, işletmelerin vergi verimliliğini olumsuz etkiliyor, Büıun bunların aşama aşama giderilmesi, ekonomi ve maliye politikalarına, para po\ılikalarına bağlı unsurlar ve bunların giderilmesi içici alınan tedbirler olumlu neticeler vermeye de başladı. İşte faizlerde %70'lere yaklaşan oranlar bugün %25"lere kadar genledi. Reel faızlenn ' 3.Vicr düzeyinde olduğu bir süreçten % 10* lafa kadar duşlüğü hır süreci yasıyoruz. Ama'bunun tabi kı kalıcı ve sürdürülebilir olması lazım Enflasyonun da yüksek oranlardan tek haneli rakamlara kadar düşmesini de olumlu bir oelışmc olarak grtruyoru/ Bu surette bir yandan sürdürülebilir bir ekonomik Tslikrarın ve büyümenin yaşanması, diğer yandan siyasi istikramı korunması ülkede kalkınmışlık dinamiklerini olumlu etkileyecektir ve buna bağlı olarak vergi kapasitesi ve verimliliği artacaktır. Tabi vergi sistemimiz içinde de vergi kayıp ve kaçaklarına adeta neden olan veya haklı yakınmalara sebep olan unsurlar var. Bunları da. gidermek durumundayız. Her halükarda vergiye karşı direnç oluşturan, vergi memnuniyetini olumsuz etkileyen unsurları gerek sistemden gerekse uygulamadan çıkarmak ve gözden geçirmek durumundayız. Geçtiğimiz süıeçte yaptığımız düzenlemelerin temel amacı içinde yaşanabilir bir vergi düzeni kurmaktı. Bununla neyi kastediyoruz? Her şeyden önce gerçek kazancı ve geliri vergilendirmek. Vergiden arındırılmış gerçek kazancı ve geliri vergilendirmek ve varsayımlara göre değil, beyan esasım temci alan ancak normal yaşamın icaplarıyla da bağdaşan bir beyana dayalı vergileme sistemi. İkincisi, makul vergi oranları. Türkiye'deki kişi başına milli gelir, salın alma güeü parıtesı, ekonomik olgular ve gelir dağılımı gibi unsurlar dikkate alarak, kesimler itibariyle ödenebilir makul vergi oranlarının uygulanması gerekir. Bu durum, hem dolaylı vergiler, hem de gelir ve kurumlar vergisi gibi dolaysı? vergiler için böyle nlmak durumundadır ve bu süreçle de bir lakım iyileştirmelere başladık. Öncelikle %3 ton payını kurular vergisinden kaldırdık. Ancak geçtiğimiz yıl ortaya çıkan fiskal ihtiyaç sadece bu yıl için, fon adıyla değil ama kurumlar vergisine üç puan eklemek suretiyle bunun uygulanmasını gerektirdi. Önümüzdeki süreçte, vergi kapasitemizin genişlemesine ve vergi verimliliğinin artmasına paralel olarak vergi oranlarım aşamalı bir şekilde daha makul seviyelere indirmeyi hedefliyoruz. Aynı şekilde dolaylı vergiler alanında da özellikle KDV"de vergi oranlarında nispi lıir iyileşmeyi aşama aşama gerçekleştirme arzusundayım. Bu yıl yapabildiklerimiz özellikle temel sağlık alanındaki gereksinimlere ihtiyaç \eren aşı, serum, ilaçlar gibi rç-hj'ler dü/cyınde vergilendirilen ürünlerin ^"lerc düşürülmesi uygulaması oldu Ancak önümüzdeki süreçte belirttiğim gibi hedeflediğimiz vergi gelirlerine ulaştığımj7 ^c bu alanda iyileşmelerin devanı elliğini, istikrar kazandığım gördükçe vergi uranlarında ve tarifelerinde gerekli iyileşme ve yumuşama elbetickı yapılacaktır. Vergi sistemimizi olumsun etkileyen unsurlardan biri de bala hamiline dü/eniçmelerin bulunması. Bunun vergiyi doğuran olayın ve vergilenebilir gelirin izlenmesini olumsuz etkilendiğini biliyoruz. Bununla ilgili de iyileşme ve düzeltme yapmak durumundayız. Hazırlanmakta olan Türk Tiearet Kanunu tasarısında bu gibi unsurların giderilmesi,.sistemde sağlıklı bir yapının kurulması yönünde önemli anlayış birliği var. Buna göre; önümüzdeki dtfnemde artık Türk Ticaret Kanununda kambiyo senederiyle ilgili hamiline düzenlemelerin kaldırılması gündeme gelecek. Yine bu yeni TTK tasarısında vergi sistemi içerisinde yer alan değerleme hükümlerinin de oraya aktarılması ve orada iyi bir şekilde dizayn edilmesi yönünde çalışmalar var. Geçtiğimiz yıl vergi alanında, mevzuat bazında bir dizi çalışmalar yaptık. Bunların başlıca nedeni geçmiş dönemden süregelen, vergi altyapısını olumsuz etkileyen birikmiş sorunları gidermek. Doksanlı yıllarda özellikle son dönemlerde yaşanan ekonomik krizlerin mükelleflerin vergilerini ödemede ortaya çıkardığı güçlükleri ve bu süreçte yüksek gecikme faizlerinin mevcut vergilere eklenmesiyle ödenebilir olmaktan çıkan vergi borçlarını bir ölçüde hafifletmek, laksiüendümek suretiyle vergi barışı adı altında yapüğımız düzenleme sanıyorum olumlu bir yansıma sağladı. Çünkü vergilemede en önemli unsurlardan biri ödeme güeü ilkesi, mali güce göre vergilendirmedir. Kağıt üzerinde islediğiniz kadar vergi alacağınız olsun mükellefin bunu ödeme kabiliyeti yoksa ısrarla bunun üzerinde durmanın hiçbir pratik faydası yok. Onu ödenebilir hale getirmek durumundasınız ve o süreçle yapılan düzenlemenin de temel amacı birikmiş vergi borçlarına tahsil kabiliyeti kazandı rmak ve mükelleflerin bu baskıdan kurtularak daha iyi bir performansla faaliyetlerini sürdürebilmelerini temin etmekti. Yine geçtiğimiz yıl yaptığımız vergi yasalarıyla ügili düzenlemelerde öteden beri şikayet konusu olan bazı giderlerin matrahtan indirilememesinin kısmen de olsa giderilmesine yönelik düzenlemeler oldu. Özellikle eğirim ve sağlık harcamalarının bir bölümünün mükelleflerin gelir ve kazançlarından indirilmesi yönünde bir düzenleme yapıldı. Öğrenci yurdu, okul, sağlık tesisi, kültür eserlerimizin onarımı gibi alanlara yapılan harcamaların tümüyle vergi matrahlarından indirilmesine imkan sağlandı. Bunlan olumlu gelişmeler olarak ifade etmek istiyorum. Çünkü Türkiye'de yaygın bir mükellef eğilimi var. Ben bütün masraflarımı kazancımdan indiremiyornm. Bu tabi pratikte çok da doğru olan bir beklenti değil ama bunu bir şekilde karşılamak lazım. Gelişmiş ülkelerde de, dünyanın neresine giderseniz gidin, kazançtan indirilecek masraflar, giderler ışın, gelirin, kazancın elde edilmesiyle sınırlı bir çerçeve çi/cr. Mükellefin bilfiil kendi özel yaşamıyla ilgili harcamalarının matrahtan indirildiği uygulamalar da vardır, ancak bunlar sınırlıdır. Ülkemizde de vergi potansiyelimizin ve vergi gelirlerimizin artırılmasına paralel olarak, gelişmiş ülkelerdeki uygulamalara benzer düzenlemeler yapılacaktır.

13 12 Açdıs Konuşma/an Yine yaptığımız düzeni emdcrdlcn önemli biri de kar paylan ile ilgili Bilindiği gibi temettülerm %65'leıe varan yüksek vergi yükü karamda isletmelerde oio finaıısttun yçısmcldn sii^lıklı bıı yapı oluşmuyoıdu, Bü a^ır VÜTJ:> yuku rsletıneleri olumsun ctkdi^ordu Hu ıiıharla bu oranları %40-4^'lere yaklaşman bir iydeşlunıe \aphk Dolayısıyla kuru m Lirdim başlayıp d,ı nıhaf ka> payı elde eden oıla?.a kadar jjıdcn süreçle bu ağır vergi yükünü haiıflı-miıet: umuyorum ki bu alanda bir ejzibe yaratacaktır ve hı^edjır olmayı, borsa yoluyla sermaye şirkellerine ortak olmayı da özendirceeklır Bir dizi iyileştirmelerimizi sürdürüyoruz ve önümüzdeki süreçte en önemli bedelimiz nerede olursa olsun vergilenebilir geliri mümkün olduğunca kavramak ve vergileyebilip hasılatımızı geniş bir (abanda daha adaletli bir yapı içinde elde etmek. Bunu için de önemli bir sürece ihlıyaç var Ünce vergi yasalarının tümüyle taranması, vergiden kaçınmaya, vergt kanırmaya sebep olan, vergiye karşı direnç olan büiün hükümlerin aşama aşama giderilmesi, bununla berabeı ^e^gı kapasitemizi, vergi potansiyelimi?\ kavrayabilmek için ekonomik faahvellerin yalından izlenmesine, ck'-ktromk ortamda veri labamnın sağlanmasma ve»ergi idaresi ve denen mm etkinliğine yönelik altyapının oluşturulmasına ihtiyaç var. B un Tarla ilgili de çal ı s mal a 11 mız sürüyor. bınktmrnıu, gözlem, görüş ve önerilerinin aktarılmasına ortam sağlayan alanlardır Brz uygulamacılar olarak sizlerin çok değerli gört^ ve önerilerinden faydalanarak, Türkiye açısından iyi bir vergi yapısını kurmak iyin bu onamda buluşmanın memnuniyetini yaşıyoruz ve bize bu fırsatı v erdiğiniz için ıcsekkür ediyoruz Bu geleneksel sempozyumun ^dokuzuncusunu düzenleyen lludag Umversıtcrnize, başta sayın rektöı olmak üzere teşekkürlerimizi ifade ediyoruz. Sempozyuma uzaktan yakından teşrif ederek, tebliğleriniz ve katılımlarınızla konuya büyük bir zenginlik, deneyim, katkı sağladığınız içîn sizlere bakanlığım adına da şükranlarımı sunuyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. Haynlı olsun. Sunucu: Şimdi kısa bir ara veriyoruz. Oturumlara daha sonra devam tdüeeekür Öteden beri vergi idaresinin elekıronik altyapısında önemli bir uıi^ur olan Vergi Daireleri Otomasyon Projesi, kısaca VEDOP I uygulamamızdan sonra ikinci önemli aşaması VEDOP II' yı geçtiğimiz günlerde ihale ettik ve önemli bir yazılım s iste mali giy b vergi sistemimizde önemli bir elektronik altyapı kurarak vergilenebilir geliri kavramak, bilgi toplamak, mükelleflerle legılı verilerin sağlıklı bir ortamda değerlendirilip beyanlarıyla mukayesesine imkan sağlayacak bir yapıyı kurmaya çalışıyoruz ve gelişmiş ülkelerdeki bu yöndeki uygulamalardan da faydalanmak durum tındayız. Değerli konuklar, saygıdeğer hocalarım, Türkiye açısından J9AVIcrden haşlayıp 50 İllerle uygulamaya giıen modem vergi sisteminin geçirdiği evreler var Un evrelerde bir yandan Türkiye'de kışı başına milli getirin artması, ekonominin iyileşmesi, vergi kapasitesinin oluşması; diğer yandan vergi sisteminin aşama aşama buna uyum sağlaması süreçlerini yaşadık. Bundan sonra da ülkemizde kalıcı sürdürülebilir bir ekonomik büyüme, disiplinli bir maliye politikası, vergiyle uyumlu bir yapı. vergiye gönüllü uyumu hedef alan ve mükellef odaklı bir vergi sistemini kurmak geliştirmek kararlılığı içindeyiz Ülkemizde mükellef açısından vergi memnuniyetini yaratarak içinde yaşanabilir bir vergi sistemini kurmak ^e bütçemizi sağlıklı kaynaklardan finanse çimek durumundayız Bunun gcre ı olan her türlü düzenlemeyi geıçı-mesiırmev konusunda karjımıkla çakışmaları mu suıüyı.t\ Bu sempozyumlar, başlangıçla da ıladt eniğim gibi, ulkeniıide ve dum adlı bu alandaki gelişmelerin y.ıkından gözlemlenmesine imkan veımehe ve siz değerli hocalarımızın bu konudaki engin denenimi ve

14 1. OTURUM Olurum Başkanı Prof. Dr, Aykut HERTCKMAN 19 Maliye Sempozyumdun jkî genç jukadaşımla birlikle açıyorum. Guzd bir Umu çok ltw bir konu seçilme \<ı$' k^ı, acılığı, kayıl Jıfi tkonomı. Geçenlerde bu yıl içerimde İstanbul'da bir toplantıya katılın ıştını. Orada küçük bir hesap yaptım ben. Gitmeden önce Senede 24 milyar lira Uzanan yam aylık 2 milyar lira brüt kazancı olan bir kıçının gerçek vergi yükünü ht_\aplj*iım Bu hu memur olabibı, bir e«naf olabilir, bir serbest meslek ktcaneı sahibi olabilir Etendim gelir vergisi, vjsııalı vergiler kı en başında Kalma Değer Vergisi, kendisinin bir otomobili hır evi olduğunu düşündüğümüze göre. Motorlu Taşıllar VLTgısı, Emlak Vergisi, bütün hımhtrt hesapla *}* çalımım vc geıcek vergi \ı'jku ularak neyi buldum biliyor musunuz arkadaşlar, ^70 yani gelirinin %lq"ım ^ergı olarak veriyor. Tabi bu namuslu vergisini kaçırmayan bir vatandaş. "labı bu örneğe de en iyi uvan zannediyorum memur. Oda tabı KDV de hılmcm kaçırmayanımız var mı? Çünkü orada da bir fatura pazarlığımı* var. Bakkala veya kalaba gittiğimiz zaman fıs ver demek basil ma 2,5 milyar liralık ev eşyası alırken diyelim bir yatak odası takımı veyahut da bir nturnirt odası [akına alırken eh-mlım 2.5 milyar liradan düşme yapamıiıifiı? dedi^ /iman. şayet fatuıa atmaz yada t>tc t nedeniz? milyar liraya veririm dediği /.aman buna hayır diyebilecek acaba kaç kişi var aramızda. Bunları da hesaba kalacak olursak, evet vergi kaçağı epeyce vaygın. Buyk- olmakla beraber vergi yükümıiz de bizim hiç de söylendiği gibi f $?(ı fiı sıvarında değir bu 7*nerc day;<nmrş Bc»fm (esp^m bu Şayet Türkçe'de namuslu bir vatandaş hiç vergi kaçırmayacak olursa bu yük C A 7(Vdir. Buyurun inerseniz sız de bir hesap yapın. Yanlış mı değil mı jjdeleyebib'i/ Evet simdi oluruma geçiyoruz ilk konuşmayı, değerli meskktaşım Gülay VILMAZ'a veriyorum. Kendisi Marmara Umv^rıitcsfnde Yardımcı Doçent. Yrd. Üoç, Tir. <rülsty YİLMAZ: Teşekkür ederim sjyın hocam KAYITDIŞI EKONOMİ; ULUSAL VE KÜRESEL BOYUTLARI VE DİNAMİKLERİNİN ANALİZİ YntJtaç J)r. Gülay Akgiil YILMAZ Marmara Üniversıicsi İİBF Maliye Bölümü I. GİRİŞ Kayıt dışı ekonomi konusundaki literatürü incelediğimizde, gerek gelişmiş gerek gelişmekte olan ülkelerde olsun, ister kapitalist ister sosyalist ekonomik sisteme dayalı olsun neredeyse tüm dünya ülkelerinde kayıt dışı ekonominin varolduğunu görüyoruz. Bu tehfrğfn amacı, geneliîfcje bir ^onın olarak kalsıl edilen kay» âışı ekonominin öncelikle ne olduğunu ve hangi tur faaliyetleri bünyesinde bulundurduğunu belirtip bunları kendi aralarında sınıflandırmak suretiyle tartışılan olgunun mahiyetini belirleyip, Türkiye' deki ve dünyanın çeşitli ttl kelerin Jekı boyutlarını ortaya kovmak v c lardân günümüze degrn gösterdiği gelinme trendi ile ilgili tespit yapıp, daha sonra kayıt dışı ekonomiyi doğuran ve geliştiren sebepleri belirlemek ve nihai olarak kayıl dışı ekonominin sadece ulusal bir çorun olarak görülerek ulusal düzeyde alınacak tedbirler ile gideriiebriıp giderilemeyeceği tortusunu tartışmaktır. ILKAY1TDIŞI EKONOMİ ve BİLEŞENLERİ Bu güne katlar kayıt dışı ekonomi olgusunu ifade etmek değişik araşürmaeılarca, çoğunlukla "yer altı ekonomisi" terimi benimsenmiş olmakla beraber, "kara ekonomi", "enlormel ekonomi", "ikinci ekonomi", '"paralel ekonomi", "gizli ekonomi", "gftlge ekonomi", " gizlenmeyen ekonomi" gibi terimler de nispeten yaygın olarak kullanılmıştır. Tanımlardaki farklılık, bir taraftan söz konusu olgunun iktisadi, mali> siyasi* hukuk i,ahlaki, sosyolojik, larihsel. kültürel hoyutlannın olması ve bu -üjn torla r.ua karşthkh etkileşimi sebebiyle degtfîk alanlardaki araştırmacıların ilgi alanına girmesi vc her alandaki arasrirm.itmın farklı bir bellik ya da boyutu ön plana çıkarma kaygısından kaynaklandığı gibi, kapitalist ve sobalısı ekonomik sistemler ile gelişmiş ve gelişmekte olan ufke ferdeki kayıt dışı ekonomin m farmr şekı İterde gomüncsin<ien de kay nuklan maktadır.

15 \6 Yabancı literatürde temci ederlerdi; neredeyse hiç kullanılmayan bir terim ol-ın "kayıt dışı ekonomi" teriminin Türkçe literatürde benimsenmiş olmasında hu konunun ilk del d muhasebem ilerce gündeme eelııdııiesi \e vereı kayıpları boyutunun ttn plana çıkarılmak izlenmesiyle yakından ilûilıdırkayıt dışı ekonomiyi ifade etmek için kullanılan (enmlerdekı çeşitlilik, tanımı konusunda da görülmektedir Değişik araştırmacı!arca çok sayıda değişik tanımlama yapmışlaıdır. Ancak yapılmış tanımlan iki grupta toplamak mümkündür. Bir kısmı, kayıt dışı ekonomiyi esas itibarıyla, 'vergilemeden kaçan işlemler, vergi idaresine bildirilmeyen ekonomik laaliyeder ' olarak tanımlarken, dıger kısmı "resmi GSMH' yt [alımın eımek için kullanıla" mevcut islaüslıksel yonıemlercc olçiijemeyen ve bu sebeple resmi GSMH hesapları dışında katan gelir yaratıcı ekonomik faahyeller" olarak tanımlamışlardır. Tanımlardaki farklılığın sebebi araştırıldığında, birinci grupta yer alan tanımlamaların resmi GSMH' nın gelir nergisi beyannamelerindeki bilgilerden hareketle tahmin edildiği ülkeler için, diğer gruptakilerin ise istatistiksel yoriremlcrden faydalanmak suretiyle GSMH tahmininin yapıldığı (İlkeler için yapılmış olduğu götülmekiedıı. Bu durumda kayıl dışı ekonomiyi "resmi GSMH tahminleri dışında kalan gelir yaratıcı ekonomik faaliyetler " olarak tanımlamak doğru olacaktır (Yılmaz, l<)96,s.6). Kayıl dışı ekonomi içinde yasal alandan yasadışı alana kadar çok geniş hır yelpazede, birbirinden farklı özellikle çok çeşitli faaliyetler yer almakladır. Bunlardan bir kısmı parasal işlemlerden oluşurken hır kısmı parasal olmayan işlemler şeklindedir. Söz konusu faaliyetlerin aralarında içsel dışkının de bulunması sebebiyle kesin çizgilerle birbirinden ayırmak mümkün olmasa da, ortak ezellik!erinden hareketle bu faaliyetlerin yer aldığı ekonomi kesimleri üç grupta toplanabilir; - Beyan dışı ekonomi (unreported economy 1 ^ tntormcl ekonomi (ınformal economy) - Yasadışı ekonomi (cnmınal economy) 1, Beyan dışı ekonomi: Vergi yasalarında kurumsal olarak oluşturulmuş kuralları ihlal eden ve bu kuıalfardan kaçan ekonomik faaliyetlerdir. Bun a göre, vergi idaresine bildirilmesi gerektiği halde bildirilmeyen ve bu surede vergilemeden kaçan ekonomik fjjlıyetleı bevun dışı ekonomici, bu fniahyeiler sonucu do an gebı beyan diji gelin oluşturmak ladır < reige,19yu\s 7) İliç mükcllefıyemjk tesis eıtımiemek veya miikcllefıyeilık tesis ettirmekle heraber gelin olduğundan düşük beyan etmek bu gruba girmekledir/l anımda da anlaşılacağı üzere Ekonomi Dinamiktejjmn Analizi 17 beyan dışı ekonomi ile vergi kaçakçılığı aynı şeyi ifade etmemektedir. Zira, vergi kaçakçılığı sadece gelir vergisi bakımından değil servet ve harcama vergi Een bakımından da gerçekicjlırüebümekledır. Z, Enforaıd ekonomi: Yasalarda konulmuş resmi kurullarca ya tanımlanmamış veya belirlenmiş olan kuralların dışında kalan ekonomik faaliyetlerdir. Enftumel kelimesi devlet kontrolünün eksikliğini ifade etmek için kullanılır, devletin düzenleyici kurallarından kaçınan kurumsal kuralları takip etmede başarısız olan ve devlet tarafından korunmayan faaliyetleri kapsar (Quassoti.l999, s,2i3), Başka bir deyişle, bir taraftan yasalar ve idari düzenlemelerin getırdrğı maliyetleri ortadan kaldırırken diğer laraflan yme bunların mulkiyei ilişkileri, lıean lisanslar, iş sözleşmeleri, işçilerle yapılan iş akidleri, finansal kredi ve sosyal güvenlik sistemi aracılığı ile sağladığı haklar ve faydalanıl da dışında kalan bunlardan yararlanamayan ekonomik mal iy etlerdir (FeigeJ990.s.7J Enforrnel girişimciler resmi olarak kayıdı değillerdir, faaliyette bulunmak tçt" lisans veva izine gereksinim ıhıvmazt&r, vergi ödemezler, çalıştırdıkları kişilerle ilgili çalışma koşullarına diskin kurallara uymazlar (asgari ueret, ücretli tatil, çalışma saatleri, sosyal güvenlik, emeklilik gibi), üretici vc licarel erbabı üzerine yasal bağlayıcılığı olan diğer kurumsal düzenlemeler dışında kalırlar (Mead&Morrison,I 96,s.l6l2). Burs alan öğrencilerin aynı zamanda çalışmaları, emeklilerin çalışmaları, ikinci iş olarak yapdari faaliyetler, marjinal işler denilen cürde gerçekleştirilen faaliyetler, kuçuk ölçekli iletmelerde kayıtsın faaliyette bulunmak, yasmışı göçmeni erte gerçekleştirilen faaliyetler, küçük çocukları çalıştırarak gerçekleşlinlen faaliyetler, büyük firmalarla gerçekleştirilen alt sözleşmeye dayalı mal veya hizmet üretimi, kadınların evlerde üretimin belli aşamalarını gerçekleştirmeleri gibi faaliyetleri bu grupta saymak mümkündür (Quassoli.l999,s.215). Enforrnel ekonominin bu tür faaliyetleri pazar içinde cereyan eder ve para bir araç olarak kullanılarak yapılır Enforrnel ekonomik faaliyetlerin bir kısmı is* pazar içinde cereyan etmez, para araç olarak kullanılmaz. Bu gruba giren faaliyetler, "hane halkı ekonomisi'' ve "sosyal ekonomi L olarak bilinirler. Her ıkı türün içinde yer alan faaliyetlerin bazısı yasal iken bazısı yasadışı özellik taşır. Hane halkı ekonomisi, ailenin ihtiyaçlanni gidermeye yönelik mal ve hizmetlerin aile içinde üretimi ve takas suretiyle değişimi faaliyetlerinden ibarettir (GershunyjyTÇ.s^-Sosy 31 ekonomi, ihtiyaçların belli bir topluluk içindeki kişiler arasında yardımlaşma suretiyle giderilmesine yönelik gerçekleştirilen Taiüıyederdir (Genhuny, s.b) Pazar içinde cereyan etmeyen ve parasal değişime konu leşkil etmeyen bıı faaliyetler geleneksel olarak GSMH tahminleri dışında tutulmaktadırlar (Carter, I9&4, &.2Ü9).

16 lg GüUıvAkxüt YUJAAZ Sayıtdışt Ekonomi DmamikterimnAnBİizi ilk ıkı gruba giren faaliyetler yasalarca yasaklanmış olmayıp, yasal düzenlemelerdeki kuralları ihlal eden türden ölüp üçııneıuü yasalca yasaklanmış maliyetleri içerir. 3. Yasadışı Ekonomi: Ceza kanunlarınca yasaklanmış olan faaliyetlerin gerçekleştiği ekonomi kesimidir. Kriminal türden faaliyetlerdir Bu tur faaliyetler sonucu yaratılan gelir "kara para" olarak kabul edilir. Yasadışı uyuşturucu üretimi ve ticareti, silah kaçakçılığı, falı i şelik.yolsuzluk, rüşvet, kaçakçılık, yasadışı kumar oynatmak.tefecilik, çalınmış malların ticaretini yapmak...gibi faaliyetler yasadışı ekonomik faaliyetlere örnek olarak verilebilir <üaughan& Ferman, 19S7,S."22). Gerek ahlaki gerekse teknik sebeplerle bu tür faaliyetler geleneksel olarak GSMH tahminleri dışında bırakılırlar.asıl olarak bu tür faaliyetlerin resmi GSMH tahminlerine dahil edilmesi ve kara paranın vergilendirilmesi değil de önlenmesi amaçlanır.ancak bu tür faaliyetlerin gelir yaratıcı özellik taşıması ekonomide dolaşıma az yada çok dahil olması sebepleriyle kayıt dışı ekonomi tahminlerine dahil edilmektedir. Kısaca, kayıt dışı ekonominin bu üç bileşenden oluşuğunu söyleyebiliriz. Her ülkede bu bileşenlesin oranı farklı olduğu gibi, bir ülkede tarihsel «.üreç içinde ülkenin ekonomik, sosyal, siyasal ve malı yapısındaki değişikliklere bağlı olarak dönemden döneme de farklılık gösterebileceğinin allını çizmek gerekir. III. DÜNYA'DA VE TÜRKİYE'DE KAYIT DIŞI EKONOMİNİN BOYUTLARI Kayıt dışı ekonomiyle ilgi ilk düzenlemeler Fransa'da ilki 1936 'da sonraki 1940 yılında olmak üzere kayıt dışı istihdam konusunda yapılmış olmakla beraber, bu konuya asıl ilgi 11. Dünya savaşı sonrasında başlamış ve hu konudaki ilk çalışma 1958 yılında Çağan tarafından AB D T de kayıl dışı ekonominin hacmini ölçülmeye yönelik geliştirdiği yönlem ve bunun uygulaması ile ilgili olmuştun Bunlar kayıt dışı ekonomiye gelişmiş ülkelerin ilgisinin çok eski tarihlere dayandığını göstermektedir. Kon unun hala güncel olmasının sebebi ise genellikle bir sorun olarak görülen olgunun ortadan kaldırılamamış ol ması dır. Kayıl dışı ekonominin hacını geçmişten günümü?e merak edilmiş, ne boyuttaki bir olgu ile karşı karşıya olunduğu bilinmek istenmiş, I960'lı yıllardan beri çok sayıda tahmin yöntemi geliştirilerek, çeşitli ülkelerdeki kayıt dışı ekonominin hacmi pek çok araştırmacı isafından talimin edilmeye çalışılmıştır. Şunun altını çizmek gerekir kı. hangi yttnicm kullanılırsa kullanılsın kayıt dışı ekonominin boyutunu lam olarak ölçmek mümkün değildir Zira, kayıl dışı ekonomiyi tahmin etmeye yönelik gclişlirilmiş yöntemlerden her biri bir takım izlerden hareket ederek. bilinmeyenin büyüklüğünü tahmin etmeye çalışmakta ancak bir takım zayıflıkları da bünyelerinde bulundurmaktadırlar,bu çalışmadaki, asıl konunw Dünyamda ve Türkiye'de kayıt djşı ekonominin boyutu ile gelişim trendini belirlemek ve dinamiklerini incelemek olduğu için kayıt dışı ekonomiyi tahmin elmeye yönelik geliştirilmiş yöntemlerin ayrıntılarına girilmeyecek sadece hangi yöntemlerin var olduğu belirtilecektir.söz konusu yöntemler, doğrudan ve dolaylı olarak başlıca iki grupta toplanabilir. a) Doğrudan Ölçme Yöntemleri (Mikro ölçümler): Anket sonuçlarından hareketle genelleme yaparak kayıt dışı ekonominin hacmini tahmin ederler.hane halkı anketleri, vergi uyum çalışmaları, vergi denetim çalışmaları ve mikro ekonomik seklörel çalışmalar bunlara örnektir. b) Dolaylı Ölçme Yöntemleri (Makro Ölçümler): Bu yöntemler tahmin için makro ekonomik göstergeleri kullanırlar her birinin esas aldığı ve izlediği göstergeler birbirinden farklıdır.bu yöntemler arasında; karşılaştırma yöntemi (GSMH' mn gelir ve harcama yöntemine göre tahminlerinin karşı I aştırıl masında ortaya çıkan uyumsuzluk), parasalcı yaklaşımlar (sabit oran yaklaşımı, mübadele yaklaşımı ve ekonometrik yaklaşım), istihdam yaklaşımı, üretim girdilerini esas alan yaklaşım ve çoklu sebep çoklu göstergeler yaklaşımı (MIM1C) sayılabilir. A. DÜNYAMDA KAYIT DIŞI EKONOMİNİN BOYUTLARI Kayıt dışı ekonominin çeşitli dünya ülkelerindeki büyüklüğü; gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkeler ve değişim içindeki ülkeler olmak üzere üç grupta inceleneeekür. 1. Gelişmiş tikelerde Kayıl Dışı Ekonominin Hacmi OECD ülkelerindeki kayıt dışı ekonominin kayıtlı ekonomiye oranını tahmin etmek için sabit oran yöntemini kullanüarak dönemine ait; 1960, 1978, , , 199Û-97 alt dönemleri için yapılan çalışmaların sonuçları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. TABLO 1 OECD Ülkelerinde Kayıt Dışı Ekonominin Kayıttı Ekonomiye Oranı (%) Ülkeler/Yıllar ' İsveç B Belçika Danimarka 3.7 ne ıo.a B 1S~2 ie.o 17.9 İtalya B ü Hol landa Î Fransa i3.e B

17 Gülay A W YILMAZ Uke & Yıllar & CD 2ÛUJ-2Û01 Ntm-c B2 ıv4 ' v. 9 ı B 106 Avu^lurva 4 6 Kabada ı49 '60 15S Almanya, i î) ı4b 'r _! r r 1 64 S3 i 67 &2 ^2 ' na a? ı fi7 AmenVa 1 r.qı litre ı3d E Finlandiya ıa ı 18.0 "İnanda İsnada i JÜ L ı E B İsviçre JaDDJiva 20 j ı Vunanıstan Avustralya i 4.1 Y.Zelanda - -, 9, ! 12.6 Portekiz, ' i Kinrufc.! Slıııeidcr. 2l)U),-,.l I. A ilk Eiylık verilere vapılrruş lalımın Yukarıda belirtilen büyüklükler, ilk etapta 1^ döneminde mm Or.çn ullclcrmdı Lıul dışı ekonomi hacminin ams trendi i^'-uermia olduğu le^pıiını vapınami'ı '.ahlamaktadır. Nitekim!'>M> yılmıia oıulama layıi dı^j ekonomi oranı %5.\ ıken,e978'dc %S.l, l9s -9Û'da ^11.9, l9')4-').rde ve 'de ' lö.8 'e yükselmiştir Daha ayrıntılı bir niceleme ile aşağıdaki lesprtlerı yapmak mümkündür 196U yılından iy78 yılına kadar sanatı wklaşık 2 r ı jillık bir süreçte kayıt dışı eknrmmı ortalama ılar/ık ' 71 Artis e^enm^ır l*>7ti yılı tlıkımla ka^ıt in^ı ıbjnurmmn vukst* ulduğu uç ıjlic sırasıyla, ]oa\- (^13.2^ Belçika (%\Z \). Danimarka y c A 1 l S^dır. 197K-1997 arasındaki 20 yıllık süreçle sadece Avusturya'da jse tf,3'lük gerileme görülürken, bu dönemde kayıt dışı ekonomi zö^teımi^iir ortalama ^93 arlı s >ılı iribarıyto kıyıl dı^ı ekonominin en yüksek oranda nldujfcu uç. ülke ise artıyla; Yunandan (^2S 7). Iralya (27 j, İspanya ve IVnel.ı/ ('^22.7) TaMo l'de ycı,ıj.m tahminlere gurt 197ft"den IWye en du^ul artış oram r rb ile ABD'de görülmüştür. Ancak Fcige'in J940 yılını. İKS'nİTi 1471 yılım c*as alarak döneminde A B D'deki kayıt dı^ı ekonommın hacminin talimin içm >inc sabit oran yöntemine vnrt: yaptıkları ijhmınleı somu,u ort.ı>a çıkan hu'-uklukfeı ve artış oranlan duba yüküek J t ^ c v df i hr.ancak o/ honuju l.ıhmmier yukandj ı ablo ı de ş^tenlcn çal umular ile aynı dunemı kapnjıi'uno]" olmadı -iekı-bıv 11.' lablo 2 de ayrıca PIıV.efıhmjtıı rı Eiuaomî Dituumkitrinin Analizi 11 T Al* LU 2 AJS.D' rje Kayıt dışı Ekonominin Sabit Oran Yöntemine Göre H;nnıi Yıllar ' , 1970 ı97ş ıoeo IRS'nın Ü 10.0 tahmım {%\ 10ü Û tahmini \%) Kaynak :Fcigt. 1903^.7. û Bu çalışmalardan IRS'nın tahminlerine göre A R.D/de kayıt dı$ı ekonomi 1940dan 1945c <f475 oranında (475 kati artış gösterdikten sonra, I95U-rVTi döneminde gerilemiş J9t>5 h den sonra tekrar artış trendine girmiş ve ellikle J973 den itibaren artış hızı yuksebmşa^'li yıllarda duşmüş,199u'h yıllarda yine artmış ve harta dönemin en yüksek seviyesine ulaşmıştır.bırf Amerikan gelir idaresi diğeri kayıt dışı ekonomi duayeni belge 'in yaptığı tahmirıleım Shneıdcr'in tahminlerinin Us t tindeki rakamları onaya koyması sebehryle A B D deki kayıl dışı ekonominin %6 hk ajljş ile en düşük artısın goruldn^ü ülke olduğunu kahul etmek mümkün değildir Di er ÜECD ünvelerındeki kayıt dışı ekonomi ile ilgili son verilere ı;ore E997 yılı itibarıyla kayıt dışı ekonominin hacmi en yüksek olan ülkeler, Güney Avrupa ülkeleri olan, Yunanistan C^O.l), İtalya C$27.2), İspanya.'\230j ve Ponekiz 22 Ü\ d» sıralamaya h\m dnba du^ük cranlaru yine sabıl oran yaklaşımını kullanarak J'I^O-93 için yjpıimış başka hır çalışmada ila ulaşıldığım görüyoru? (Johnson ve diğerleri. 19 B). Bahsettiğimiz ikinci çahşmaya göre kayıt dışı ekonominin en yüksek boyutlarda görüldüğü ülkeleı sırasıyla, Yunanistan {%27 2). İtalya (%2f)A\ isnanya Ih h, Pnrtckii ı^l?,6)'dn 19^7 yılı verilerine göte OECD ülkeleri arasjnda en düşük kayıl dışı ekonorm C A. 8.6 ile Avı>siurya'dadır r 2. Dönüşen Ekonomilerde Kayıt Dı^ı Ekonominin Hacmi Fiiiksd girdi (elektrik) yöntemine gftfe, tiki Sovyetler BifU^inc buglı ülkeler ile Orta ve Doğu Avrupa ülkelenndekt kayıt dışı ekonominin hacmi* 19K<M995 donemi, , , olmak ü^ere üç alt dönem halinde incelenmiş ve tablodaki sonuçlara ulaşrlmışlır. r.ski Sovyetler BırhÜ ne ha&h alkelerin tabloda belirtilenlerinde rı^ık^el pirdi lelekırikl yöntemine göre si>z k^nu-sü vlonem ıçnı benrlılen alt dönemlerde jkı ayrı çalısm-ıda tahmin edılnuş büyüklüklrnn ortalamaları incelendiğinde. l'>s9-90 drinuminde tabloda rakamları ilk ya?ılmış çalışmada ortalama ^16 7, diğerinde r 'c 16.2 olarak bulunan kayır dışı ekonominin Lİf-iiKiııınde birinde I T katlık arıkla r 'c?5 dıgeı ^Jİı^mîıda 1 G'lık jitj^ı.j f ^43 ı"ı'v,ı ulaştığı ; (ını kfjnu-,ü_üfkklerde kavti dı 5 ı eknunmırım

18 haliı'.ımn.ücne', durak ait tığı iitvulmekledu.tek lek iliktir ele alınlısında ı., L ::,Jj^n,jJ L ırdan ilk belirlilemndv k.ıvji dışı ekorıomıran 1, * w - c >- J ıl.jiırmırnle. şulece Eslorı^u \t ü/bek^u" da anılmakla Kahiri».HLI jl:u:ı*.jtl,ç L'O'-ıerdığı lcı>n. edilmişi En >uwk ı:rl]şi:mij nldıı^u uc ülke iir^ıyl,'. Ukrayna ı\ İ4fn. Rn^a ı^ftr. ve ^eıbd'<-;i" ^\ LTJJ -Lir Kavil dışı ekonommı yılı ınharıylu en yukrfk ulju u US dlkt ı^e, Gürcistan (9c63). Azeıb.ı>cau ı" f 59.3k Ukrayna ı>4? lj dır hüıiljrdaıı Gürcistan'daki kayıt dıfı ekonomi her dönemde diğer ülkelere kıyasla daha yüksek oranlarda olmuştur.diğer yılışma ise. genel olarak önceki çalınmaya gö'rc daha yüksek oranlar tespit etmiştir.bu çalışmaya göre avm dönemde kayıt dışı ekonominin en yüksek olduğu ülkeler sırasıyla. Gurusian [%(+2.\). Ukıayna < #53.2 j c Azerbaycan ('M9,l)dn-. Birinci ile aralarındaki furk ikinci olarak belim iğimiz çalışma ile bulunan maniamı d;ih,ı yuk?ck olması ve ilk üç sıralamasında Azerbaycan ile Ukrayna'nın sıralarını de^i^ırınesidir.îkmcı çalışmanın bir önemli faikı J.ı değişim içindeki ulkeleıülti hiçbirinde kayıl dijj ekonominin genlnne ioiiertriodıâln" oı tava koy maşıdır. TVBLO 3 Dönüşen Ekonomilerde Kayıt Dıyı Ekonominin Kayıtlı Ekonomiye Oranı (%) Eski Sov Birliâl Azemavcan 21.9 H 33. & (41 U (35.9) *41 GurCislün 24.9 { (50.& (fiî-i) Kaz.sk si in 17.0 M 222 ( (3e n Lûlvıa 12 3.iSJı (32.2i İ4 8 (43 J) ""manya r&c *7.0^ i a. 1 H 29,1 R J- ı (-P Rusya 14 7 ı-l 27 Q ( (39 21 Ukrayna 16,3 l-> 26 4 ( (53.7l_ Özbekistan 11.4 (13.9) 10.3 ( Ortalama (.43,6) Ort.ve Daq.Avr. 19& Bulgaristan 24.0 (26.1) 26, ) 32.7 (35 0) H ıiva 1 ıstan 22. B ( Cth Cumhuriyeti 64 (23.0) 13.4 (23.71, Mat a - ıs'an 27.5 ( ( (30 b\ 17.7 (2? 2ı 0 3 (31 61 n& 1 4 T^rnanv a 1BÛ i2c 5ı i 3i 23Ü 142 (30.6 i İÜ J 1 Sljv=nvî. ı 8 5l ;:Kı Ortalama 17, ( (31 6) fi Ekonomi Dinamiklerinin Analizi 23 OrU ve Dogu Avrupa [ilkümndc. l Q döneminde aynı vnnkm ile aynı alt donemler itibarıyla k&yn dışı ekonominin buyüklu&u ile ılpıh yaptlmı* ıkı ç,ılışma sonuçlan incelendiğinde, yine tabloda çoımçlan parantez iyimi* gösterilen ıkıııcr çalışmada bir taraftan (ısrısııılar hır ydna) l?enel (»hırcik bınnciye göre daha yüksek hacimler, diğer rarafun daıu \ uksek ortalama artış oranının cespıt etmıştir Her iki çalışma da Polonya'da kayıt dı$ı ekonominin azaldığını gösterirken, ikinci çalışma Slovenyada da düşüş olduğunu göstermiştir. Tik çalışmaya göre, en yüksek artış oranı Çek Cumhuriyeti' ndedir (%126) yıü itibarıyla binncı çalışmaya göre en yüksek kayıt dışı ekonominin görüldüğü üç ülke sırasıyla; Bulgaristan (%32.1\ Hırvatistan <%28.5) ve Macaristan (%2B.4) iken, ikinci çalınmaya göre ıseıhırvatistan (% vc Bulgaristan ( %35.0) ve Romanya r%31 3Vdu. 3, Gelinmekle Olan Ülkelerde Kayıl Dı$ı Ekonominin Hacmi Cîehsmekte olan ülkelerdeki kayıt dı^ı ekonomi hacmini tespit etmeye yunelık utarak, bazı Afrika ülkelen, Asya ülkeleri ile Orta ve Güney Amerika ülkelerinde, dönemi rçm fiziksel girdi yöntemi, 199* dönemi için sabit oran yöntemi kullanılmıştır. Orta ve Güney Amerika ülkeleri ile kimi Asya ülkeleri için dönemi için ayrıca MTM1C yöntemine göre yapılmış tahminler tabloda gösterilmiştir (Shneider & EnsicJOOO), Gelişmekte olan ülkelerdeki kayıt dışı ekonominin, genel olarak, uzun bir dönem boyunca j?ehşme Irendini tespite olanak vırccck vcnlcr elde edilememiştir. Bu sınırlı veriler, sadece beliı tarihlerdeki boyulun buvukluğü ve heı grup ıçmdekı ülkelerin kendi ar;ddnndâ ve birbirleri ile kıyaslanmasına olanak verecek niteliktedir.bu bağlamda tablodaki veriler incelendiğinde Her Ülke grubu için şu değeriendırmder yapı labılmektedir Afrika ülkeleri için, genel olarak fiziksel girdi yöntemine gdre bulunan büyüklükler, aubit oran yöntemine göre bulunanlara kıyasla daha yüksektir.fizik.sel girdi yaklaşımına göre, Afrika ülkelerinde döneminde kayıl dışı ekonomi ortalama ^45.8'dir.Kayıt dı^ı ekonominin en yüuek olduğu ülkeler sırasıyla; Nijerya (<&76.0), Mısır (%6K.0k Tunus ['MS.0) dur Sabit oran yöntemine goru. J döneminde kayıt dı^ı ekonomi onalama %41.1 olup en vuk^ek olduğu ülkeler sırasıyla^ Tanzanya ı^5& 3), Niıer>.ı İ%51.9), Tunus f%?8 4)dür Her iki yönteme göre sıralama değişmiş da,nıjerya ve Tunus kjyıt dışı ekonominin en yük.sek olduğu ülkeler, olup ikinci lamirinde Mısır'daki kayıt dışı ekonomi 4 V3i.[ olarak rahmiıi edilmiş ve sıralamada beşmeı ülke olmuştur. Orta \c Güney Amerika ülkelerindeki kayıt dışı ekonominin fizikti «irdi yöntemine göre 19S9-9U döneminde ortalama ^37.3, MIMIC

19 24 Gitia* AkRul YILMAZ ıfintetıııne göre döneminde ortalama Sabit oran Uijitemıne aore döneninde ortalama ^42.2 oranında tıldugu lalımın edilmiştir Kullanılmış yöntemler tarklı olduğu için temkinle \ aklanmakla beraber 19R9-20U0 doııeımndc artış trendinin olduğu I;ürülmcktedn\Ulke bazında incelediğimizde, fiziksel girdi yöntemine göre kayıt dışı ekonominin en yüksek görüldüğü ülkeler sırasıyla; Guatemala C#610). Meksika {#49 0} ve Peru J^44r>VdurVllMlC yöntemine gttre; BolivyaO^.Ğ), PanamaCM^. 1), Peıu (%51A) vc Guatemala (<fr5n4rdır.sabit oran yöntemine göre işe; Bolivya {%d7.il Panama C&64.1), Peru (%59.9) vc Guatemala (%51.l)'dır,Üç yönteme gore farklı oranlar elde edilmiş olsa da ülke sıralamalarında eiddi farklılıklar görülme mekledı r. 1 TABLO 4 Gelişmekte Olan Ülkelerde Kayıt Dışı Ekonominin Kayıtlı Ekonomiye Oranı(^) Afrika Ülkeleri Fiziksel girdi Sabit Ojan MIMIC Sabit oran yaklaşımı yöntemi Yaklaşımı yöntemi [Elektrik) 19B B9-90 ortalaması ortalaması ortalaması ortalaması Bosluana 27, Mısır 6B.Ü MaurıCus Moroco Nigerya Güney Afrika Tanzanya Tunus Ortalama 45, OrtaKSüney Amerika j - Arjantin 2i e 35.4 E J 9 Bolivya Brezilya r B 39Ö Şili Kolonbia Kosta Rıka Ekvator, Guatemala Hondorus MeKsıka : G ' Panama Paraouay 27 D 1-1, Peru A ı 59 9 Ekonomi Dinamiklerinin Analizi 25 Uruduay ! 51.1 Venezüella Ü.S 33.6 Ortalama Asya r - Kıbrıs ı Hnnu kona L Hindistan İsrail Malezya ,1 Filiointer SiiHjapur G. Kore 38, Sri Lanka Tayvan Tayland Ortalama Kaynak :Sh neider&enste,2001, s. 10. Asya ülkelerindeki kayıl dışı ekonomi ise, Fiziksel girdi yöntemine göre ortalama %34.8, sabit oran yöntemine göre ise ortalama %29.35 'dir. Ülke bazında ele alındığında fi7iksci girdi yöntemine göre kayıt dışı ekonominin en yüksek olduğu ülkeler; Tayland (71,0), Filipinler (%50.Û), Sri Lanka {% 40,0)'drr. Sabit oran yöntemine göre ise; Tayland (%52.6), Sri Lanka CK44.fi) ve Filipinler (%43.4)'dür. Oranlar ve sıralama farklı olsa da ilk üçe giren ülkeler aynıdır. Üç ayn grupta topladığımız gelişmekle olan ülkelerdeki kayıt dışı ekonomi ortalamaları birbirleriyle kıyaslandığında kayıt dışı ekonominin Afrika ülkelerinde dalıa yüksek oranda görüldüğü, ikıneı sırada Orta ve Güney Amerika ülkelerinin yer aldığı, Asya ülkeleri ortalama olarak en dü^ıük oranların olduğu söylenebilir. Kısaca kayıt dışı ekonomi itibarıyla. Afrika ülkelerinde ortalama <&4I,1, Orla ve Güney Amerika ülkelerimde %42.2 ve Asya ülkelerinde ' 29.3 iken OECD ülkelerinde ortalama %16,7'dir.Buna göre, gelişmiş ülkelere göre gelişmekte olan ülkelerde kayıt dışı ekonomi yaklaşık ortalama 2.2 kat daha fazladır. Bu sonuç bize kayıt dışı ekonomi ile ekonomik gelişmişlik düzeyi arasında ilişki olduğunu göstermektedir. R. KAY1TD1ŞI FKOVOMİNİN TÜRKİYE'DEKİ BOYUTLARI Türkiye' de kay er dışı ekonomi konusuna ilgi 199U'h yılların ortalan uda n iıibaren başlamış ve itibaren bu konudaki ilk çalışmalar 1994 yılından İnikçe lucrıilürc girmeye başlamıştır. İlginin sebebi. Türkiye'nin

20 26 Gülay Akşüt YILMAZ uzun yıllardan beri yaşadığı vc kronik hal almış olan konsolide bütçe açıklan ve bu açıkların finansman sorunu olmuştur. Nitekim 1070'h yıljaım ikinci yarısından itibaren yaşanmaya başlayan kamusal finansman wnınu sağlıklı kaynaklara da y andın Jamayjp Önemli ölçüde Merkez Bankası kaynaklarına bu $ vurul arak giderilmeye çalışılmış, enflasyon oram l^fcde * 23 cıvan ndayken [<WTde %l'nb'y<x çıkmıştır.nso sonramı dnee ağırlıklı olarak dı> hofçlanrruı ^onra iç borçlanma açıkların rinansmanında kullanılan araklar olmuştur Bütçe alıklarının söz konusu olduğu donemde hep kayıt dışı ekonomi varütmuşrur Bir taraftan bütçe açıklan bir sorun teşkil ederken diğer taraflan kayır dışı ekonominin varlığı, kayıl dışı ekonominin hacmi vc doğurduğu vergi kaybı konusunda merak uyandırmışın. Kaya dışı ekonominin ekonomideki büyüklüğünü tahmin etmeye yönelik çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Türkiye de GSMH tahminleri D.İ.E'ee üretim yöntemi esas alınarak gelir ve harcama yöntemine göre dc yapıl maktadır, tirelim yöntemine göre yapılan tahminde, D 1 E 'nın yıllık anket sonuçlan ite sayım sonuçlan esas alınmakta* ekonomik ı sı ui isliklerin tamamı ve sosyal istatistiklerin bir kısmı kullanılmakla vergi kayıtları kullanılmamaktadır (D.P.T.2001^,24) Bu sebeple, Türkiye 'de vergi oiorıielerme büdirilmeycn gelirlerin bir kısım GSMH Tahminlerinde ıçerıbnış olabileceği gibi terci de soz konulu olabilir Türkive'dekı kavıt dışı ekonominin hacmim tahmin etmek için bugüne kadar çok savıdjkı anıştırmacı tarafından, en çok, parasal yaklaşıma dayalı yöntemler olan ekonometnk yöntem, sabit oran ve işlem h.ıcmı yöntemleri kullanılmış olmakla beraber, GSM 11 yaklaşımı,karma yöntem, vergi inceleme sonuçların J dayalı tahmin yöntemi, sektorel izlerden ve istihdamdaki izlerden harekede de tahminler yapılmıştır. Ancak, belli bir dönem için, farklı yöntemlerle bulunan sonuçlardaki farklılık bir yana, aynı yöntemin kullanıldığı durumlarda bile kayıl dışı ekonominin hacminin farklı tespit edilmişdr.bununb beraber, yapılan çalışmaların önemli hir kısmı, bazen verilerdeki yel cibinliklerden dolayı, bazen de kullanılan yöntemin yapısındaki sorunlardan dolayı, Türkiye'deki kayıt dışı ekonomiyi açıklayıcı olamamış, pek de sağlıklı olmayan sonuçları ortaya koymuşlardır Bir lakım eksikliklerine rağmen üjbft oran yöntemi kayıt dışı ekonominin hacmim tahmini rçm kullanılan \oniemler arasında en anlamlı ^onnçlajı orlava koyabilmektedir Btı ozcjlı ınden dolayı başka ülkelerde de yaygın olarak kullanılan vomeııı budur, "lurkvyc'dekı kayıt diji ekonominin hacmini lalımın için bu yöntem çeşitli araştırmacılarea kullanılmış temci.ılınan yılın farklı olması sebebiyle birbirinden farklı bazen anlamsın (ba?r çalışmalarda eksi değerlere ulaşılmış). ba?en açıklayıcılık gücü zayıt ^onuçljr elde edilmiştir.bu güne Lıdir yapılan tahminler içinde Türkiye'deki kayıt dışı ekonomini hacmini onaya kovmak bakımından en sağlıklı ve\a açıklayıcı gücü olduğunu düşündüğümüz, büyüklükler,2002 yılında, sahıt oran yöntemi Ekonomi Dinamiklerinin Analizi 27 kullanılarak Ü01 dönemi için yapılmış çalışma sonunda elde edilmiştir Diğer ülkelerle karşılaştırma yapma imkanını da vereceğinden dolayı bu ^.ılışmanın sonuçlarını benimseyeceğiz Söz konusu çalışmada 1987 yılı lemel alınmıştır.çalışma sonuçlarına gr>re, ilgili dönemde kayıt dışı ekonominin kavalı ekonomiye oranı onalama olarak 9k43\5r dir (TandırcıogJu,2Ü02.s,33)1P96 vc 1999 yılı hariç olmak uwre 1985 yılından 2000 yılına kadar kayıt dı$ı ekonominin hacminde artış trendi tespit edılrnışlırtahmin edilen oranların gerçeği yansıtma gücünün yüksek olması bu sonuçlan benimsememize sebep olurken, 1380 öncesi ve sonrasını karşılattırmamıza olanak vermeyen bir dönemin ele alınmış ofmasi bu çalışmanın bizim amacımıza yeterince uygun olmaması sonucunu doğurmaktadır öncesi vc sonrası trendlerin ı&sfjiti açısından dönemin?; ve alt dönemleri halinde inceleyen çalışmadan faydalamlacakür (Öğünç&Yılmaz,2000.s ), Söz konusu çalışma dönemi için 1975 yılını esas aldığında ortalama %10.4, alt dönemi için 1987 yılını temel aldığında ortalama %16.05 oranında kayıl dışı ekonomi olduğunu tahmin elmişlir.buna göre ikinci dönemde kayıt d\şt ekonomi %54 32 artış göstermiştir.türkiye'de kayıl dışı ekonominin en yüksek oıanjardj artış gösterdiği yıllar, 1994 yılı (Öncdü yda göre %25 ani İak1995 yılı tbncekine göre %35 artışla>,1998 yılı (öncekine göre %55 artışla) ve 2IHA) yılıdır [%15 artışla). Dığeı yıllara göre asın sayılabilecek ani) ûtâiıkmnii) başka deyişte sıçramalar»» görüldüğü btı yıllardan, 1994 ile 200(1 yıllarının kriz yılları olması dikkat çekicidir 1495 yılındaki olağan üstü arüş yine 1994 krizinin etkisiyle oluşmuş gibi görünüyor, 1994 ve 1995 ücretler vc karların kriz sebebiyle tekrar gerilediği yılürdır. Dönem itibanyla en yüksek artış oranının görüldüğü yıl olan 19<JK halk arasında "nereden buidun yasası" olarak nitelendirilen 4369 sayılı yasanın tarihi itibanyla uygulanılacağmın düşündüğü yıldır.yasanın rafa kaldırıldığı yıl ise kayıt dışı ekonominin hacminde önceki yıla göre düşüş görülmüştür yılında %15.73 olan kayrt dışı ekonominin iki yılda neredeyse ikiye kadanıp %27.2I 'c çıkması 1980 yılından itibaren reel olarak geriletüen ücretlerin 1989 yılından itibaren tekrar yükselmeye başladığı ve fînansal liberahzasyona geçişin gerçekleştiği dönem olma özeli ginj taşımaktadır. TABLO 5 Sİabil Oran Yöntemine Göre Türkiye'de Kayıl EhjJ Ekonominin Hacmi Yıllar GSMH Kayıl dışı eknnomr K dışı ekj kavılb ek. oranı (%} MI am 1-JA il'} ,73 19K9 :vj

AR&GE BÜLTEN. Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar

AR&GE BÜLTEN. Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar Hande UZUNOĞLU Vergi, yüzyıllar boyunca devletlerin en önemli ve sağlam gelir kaynakları olmuştur. Geçmiş zamanda kimi hükümdarlıklarda halkın üzerine koyduğu

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

TEBLİĞ ve SUNUM OTURUMU

TEBLİĞ ve SUNUM OTURUMU TEBLİĞ ve SUNUM OTURUMU Başkan : Prof Dr. İbrahim Hakkı YILMAZ Iğdır Üniversitesi Rektör Yardımcısı Sunum : Iğdır ilinde Kentsel Dönüşüm: Mevcut Durum ve Hedefler Banu ASLAN CAN Iğdır Çevre ve Şehircilik

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

YÖNETMELİK. İzmir Üniversitesinden: İZMİR ÜNİVERSİTESİ KADIN ÇALIŞMALARI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. İzmir Üniversitesinden: İZMİR ÜNİVERSİTESİ KADIN ÇALIŞMALARI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 8 Ağustos 2011 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28019 İzmir Üniversitesinden: YÖNETMELİK İZMİR ÜNİVERSİTESİ KADIN ÇALIŞMALARI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

Page 1 of 6. Öncelikle, Edirne de yaşanan sel felaketi için çok üzgünüz. Tüm Edirne halkına, şahsım ve üniversitem adına geçmiş olsun demek istiyorum.

Page 1 of 6. Öncelikle, Edirne de yaşanan sel felaketi için çok üzgünüz. Tüm Edirne halkına, şahsım ve üniversitem adına geçmiş olsun demek istiyorum. Page 1 of 6 Edirne Valisi Sayın Dursun Ali Şahin, Edirne Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Sayın Recep Zıpkınkurt, Edirne Ticaret ve Sanayi Odası nın değerli üyeleri ve temsilcileri, Bilgi birikimi ve üslubunu,

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Faktoring sektörü 76 milyar TL işlem hacmi ve reel sektöre sağladığı 12,4 milyar TL ile Türk ekonomisine destek veriyor

Faktoring sektörü 76 milyar TL işlem hacmi ve reel sektöre sağladığı 12,4 milyar TL ile Türk ekonomisine destek veriyor Reel Sektörün Çarkı Faktoring, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı Tevfik Bilgin in katıldığı sempozyumda değerlendirildi. Faktoring sektörü

Detaylı

SGK 4. Olağan Genel Kurulu ÇSG Bakanı Süleyman Soylu nun Başkanlığında Gerçekleştirildi

SGK 4. Olağan Genel Kurulu ÇSG Bakanı Süleyman Soylu nun Başkanlığında Gerçekleştirildi SGK 4. Olağan Genel Kurulu ÇSG Bakanı Süleyman Soylu nun Başkanlığında Gerçekleştirildi Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) 4. Olağan Genel Kurulu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı(ÇSGB) Süleyman Soylu nun ev

Detaylı

ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY

ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY 3 EYLÜL 2013 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Değerli konuklar, yurtdışından gelen değerli misafirlerimiz, finans sektörünün kıymetli

Detaylı

İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI

İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI YAŞAR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ ve İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ EKONOMİ BÖLÜMÜ 27-29 Mart 2015 Düzenleme Komitesi: Prof. Dr. N. Oğuzhan Altay Doç. Dr. Umut Halaç Arş. Gör.

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Panelinde Yaptığı Konuşma 21.03.2008 Oditoryum,

Detaylı

İSTANBUL EKONOMİK ARAŞTIRMALAR DERNEĞİ

İSTANBUL EKONOMİK ARAŞTIRMALAR DERNEĞİ İSTANBUL EKONOMİK ARAŞTIRMALAR DERNEĞİ Hocaların Gözüyle 2015 Yılında Türkiye Ekonomisi Araştırması Kantitatif Araştırma Özeti Aralık 2014 İstanbul ARAŞTIRMA EKİBİ Prof. Dr. Mehmet Hüseyin Bilgin İEAD

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

2 Ekim 2013, Rönesans Otel

2 Ekim 2013, Rönesans Otel 1 MÜSİAD Brüksel Temsilciliği Açı çılışı ışı 2 Ekim 2013, Rönesans Otel T.C. AB Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış,.... T. C. ve Belçika Krallığının Saygıdeğer Temsilcileri, 1 2 STK ların Çok Kıymetli

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

IUA. Ortak yönetim kültürünü paylaşan ülkelerdeki devlet taşra temsilcileri arasında bilgi birikimi ve. Uluslararası. İdareciler Birliği IUA

IUA. Ortak yönetim kültürünü paylaşan ülkelerdeki devlet taşra temsilcileri arasında bilgi birikimi ve. Uluslararası. İdareciler Birliği IUA Uluslararası IUA İdareciler Birliği Ortak yönetim kültürünü paylaşan ülkelerdeki devlet taşra temsilcileri arasında bilgi birikimi ve tecrübe paylaşımına zemin hazırlamak amacıyla 21-23 Kasım 2012 tarihlerinde

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Uludağ Üniversitesi Kadın Araştırmaları

Detaylı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2012 N201124 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp KALKAN 1 Analist, Ekonomi Etütleri Tasarruf kamudan başlar Türkiye nin cari açık sorunu ve bunun altında yatan

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

T.C. Ziraat Bankası A.Ş.

T.C. Ziraat Bankası A.Ş. T.C. Ziraat Bankası A.Ş. 2009 Yılı II. Üç Aylık Ara Dönem Konsolide Faaliyet Raporu İçindekiler Ana Ortaklık Bankanın Ortaklık Yapısı...1 Ana Ortaklık Bankanın Hesap Dönemi İçerisinde Ana Sözleşmesinde

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2010 YILI OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

Değerli Basın Mensupları, Değerli Basın Mensupları,

Değerli Basın Mensupları, Değerli Basın Mensupları, Değerli Basın Mensupları, Basın toplantımıza hoş geldiniz. Sizleri saygıyla selamlıyorum. Bu toplantıda sizleri ana hatları itibarıyla Yeni Gelir Vergisi Kanunu Tasarısı hakkında bilgilendirmek istiyorum.

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

T.C. Resmî Gazete. Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır BAKANLIKLARA VEKÂLET ETME İŞLEMİ

T.C. Resmî Gazete. Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır BAKANLIKLARA VEKÂLET ETME İŞLEMİ Resmî Gazete Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır 21 Ekim 2014 SALI YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ Sayı : 29152 Mükerrer BAKANLIKLARA VEKÂLET ETME İŞLEMİ BAŞBAKANLIK 17 Ekim

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN SYMES IN " TÜRKİYE DE ENFLASYON DİNAMİKLERİ: FIRSATLAR VE RİSKLER KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN SYMES IN  TÜRKİYE DE ENFLASYON DİNAMİKLERİ: FIRSATLAR VE RİSKLER KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI CANSEN BAŞARAN SYMES IN " TÜRKİYE DE ENFLASYON DİNAMİKLERİ: FIRSATLAR VE RİSKLER KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI 10 Nisan 2015 İstanbul, Martı Otel Sayın Misafirler, Değerli Katılımcılar

Detaylı

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri MLY733 1 3 + 0 6 Araştırma yöntemlerindeki farklı anlayışları, yaygın olarak kullanılan

Detaylı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK

Detaylı

İSLAM KALKINMA BANKASI SERMAYE PİYASASI KURULU ORTAK KONFERANSI

İSLAM KALKINMA BANKASI SERMAYE PİYASASI KURULU ORTAK KONFERANSI İSLAM KALKINMA BANKASI SERMAYE PİYASASI KURULU ORTAK KONFERANSI DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın Başbakan Yardımcım, Sayın Hazine Müsteşarım, Yurt dışından gerek

Detaylı

TOBB GGK nın Onursal Başkanı Sayın M. Rifat Hisarcıklıoğlu ve Başkanı Sayın Ali Sabancı dır.

TOBB GGK nın Onursal Başkanı Sayın M. Rifat Hisarcıklıoğlu ve Başkanı Sayın Ali Sabancı dır. TOBB GGK, TOBB bünyesinde teşekkül ettirilen ve TOBB Yönetim Kurulu nun alacağı kararlara ışık tutan, genç girişimcilik konusunda genel politikalar geliştiren ve görüş oluşturulmasına katkıda bulunan istişari

Detaylı

İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ

İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ Dumlupınar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümü, yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

ENDONEZYA MALEZYA TİCARET HEYETİ (27 Mayıs 1 Haziran 2012)

ENDONEZYA MALEZYA TİCARET HEYETİ (27 Mayıs 1 Haziran 2012) ENDONEZYA MALEZYA TİCARET HEYETİ (27 Mayıs 1 Haziran 2012) Ülkemiz ile Endonezya ve Malezya arasındaki ticari ilişkilerin gelişmesi amacıyla 27 Mayıs - Haziran 2012 tarihleri arasında Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1

BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 BİLGİ EKONOMİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR: BİLGİ YÖNETİŞİMİ ve ÜNİVERSİTE EKONOMİSİ 1 Yard. Doç. Dr. İsmail SEKİ ÇANAKKALE 2013 1 Çalışma yazarın Bilgi Yönetişimi Bağlamında Üniversitelerin Ekonomideki Rolü

Detaylı

TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Toplumun refahı, ekonomik kalkınmanın sağlanması ve kamu kurumlarının mali

Detaylı

Başkan Gökalp İlhan 12. Türkiye Eczacılık Kongresi nde

Başkan Gökalp İlhan 12. Türkiye Eczacılık Kongresi nde Başkan Gökalp İlhan 12. Türkiye Eczacılık Kongresi nde SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI YADİGAR GÖKALP İLHAN: -2008 YILINDA TOPLAM 10 MİLYAR 717 MİLYON LİRA OLAN İLAÇ HARCAMALARI 2013 YILINDA YÜZDE 46 ORANINDA

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ YABAN HAYATI KORUMA, KURTARMA, REHABİLİTASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ YABAN HAYATI KORUMA, KURTARMA, REHABİLİTASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ KAFKAS ÜNİVERSİTESİ YABAN HAYATI KORUMA, KURTARMA, REHABİLİTASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmenliğin amacı; Kafkas Üniversitesine

Detaylı

Dr. Mustafa KURUCA Isparta da Sosyal Güvenlik Reformunun Yansımaları ve Sosyal Güvenlikte Teşvik Uygulamaları konulu konferans verdi

Dr. Mustafa KURUCA Isparta da Sosyal Güvenlik Reformunun Yansımaları ve Sosyal Güvenlikte Teşvik Uygulamaları konulu konferans verdi Dr. Mustafa KURUCA Isparta da Sosyal Güvenlik Reformunun Yansımaları ve Sosyal Güvenlikte Teşvik Uygulamaları konulu konferans verdi Isparta Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce düzenlenen Sosyal Güvenlik Reformunun

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA. Bankacılık Kanununa Geçici Madde Eklenmesine İlişkin Kanun Teklifi ve Gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA. Bankacılık Kanununa Geçici Madde Eklenmesine İlişkin Kanun Teklifi ve Gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Bankacılık Kanununa Geçici Madde Eklenmesine İlişkin Kanun Teklifi ve Gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini saygılarımla arzederim. M. Akif HAMZAÇEBİ İstanbul Milletvekili

Detaylı

- SOSYAL GÜVENLİK KURUMU NUN SAĞLIK ALANINDA ÜSTLENDİĞİ ÇOK ÖNEMLİ GÖREVLER BULUNMAKTADIR

- SOSYAL GÜVENLİK KURUMU NUN SAĞLIK ALANINDA ÜSTLENDİĞİ ÇOK ÖNEMLİ GÖREVLER BULUNMAKTADIR SGK Başkanı Yadigar Gökalp İlhan 3. Yaş Baharı Kongresine Katıldı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI YADİGAR GÖKALP İLHAN: - SOSYAL GÜVENLİK KURUMU NUN SAĞLIK ALANINDA ÜSTLENDİĞİ ÇOK ÖNEMLİ GÖREVLER BULUNMAKTADIR

Detaylı

Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı 03.06.2014. Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk

Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı 03.06.2014. Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk Uluslararası 15. MÜSİAD Fuarı ve 18. IBF Kongresi Lansmanı Değerli Basın Mensupları, 03.06.2014 Yazın başlangıcını hissetmeye başladığımız Haziran ayının bu ilk günlerinde, size, Türk insanının aklından,

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Ara Sınavları

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Ara Sınavları İktisat Bölümü 03 Kasım 2014 Pazartesi 10 Genel Matematik Yrd. Doç. Dr. Şamil AKÇAĞIL 04 Kasım 2014 Salı 11 Genel Muhasebe 05 Kasım 2014 Çarşamba 10 Hukukun Temel Kavramları 06 Kasım 2014 Perşembe 9 İşletmeye

Detaylı

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: Maliye PROGRAMIN TANIMI: Maliye Tezsiz Yüksek Lisansı programının amacı; kamu ve özel sektör sistemi içerisindeki problemleri ve ihtiyaçları analiz edebilecek,

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ

ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ ŞİRKETLERDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE YAPILAN YATIRIMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE HEDEF 1. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) programlarının amacı, çalışanların maddi ve manevi yararı için

Detaylı

Bir bankamızın 11 Haziran tarihinde düzenlediği Kentsel Dönüşüm Projesi konulu önemli bir toplantı, Odamız Merkezinde gerçekleştirildi.

Bir bankamızın 11 Haziran tarihinde düzenlediği Kentsel Dönüşüm Projesi konulu önemli bir toplantı, Odamız Merkezinde gerçekleştirildi. Sayın Meclis Başkanım, Değerli Meclis Üyelerimiz, Konuşmama başlarken Sayın Defterdarımızı Meclis toplantımızda görmekten duyduğumuz memnuniyetimizi belirtir, Kendisine huzurunuzda; bizlere gösterdiği

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Diş Hekimliği Sempozyumu

Diş Hekimliği Sempozyumu Diş Hekimliği Sempozyumu Diş Hekimliği Fakült esi İlk Sempozyumuna İmza At t ı Mustafa Kemal Üniversitesi ve Hatay Diş Hekimliği Odası işbirliğiyle Atatürk Konferans Salonu nda Mustafa Kemal Üniversitesi

Detaylı

PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Ülkenin istikrarlı bir şekilde kalkınmasını ve mali disiplini sağlayacak maliye politikalarının belirlenmesine

Detaylı

Avrupa Bölgesel Sosyal Güvenlik Forumu -1ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK:

Avrupa Bölgesel Sosyal Güvenlik Forumu -1ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK: Avrupa Bölgesel Sosyal Güvenlik Forumu -1ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI FARUK ÇELİK: -BU FORUM KASIM AYINDA KATAR DA DÜZENLENECEK DÜNYA SOSYAL GÜVENLİK FORUMU NA IŞIK TUTACAKTIR -TÜRKİYE BUGÜN DÜNYANIN

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ. Mehmet Akif GÜLDALI Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü akif.guldali@vdk.gov.tr

VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ. Mehmet Akif GÜLDALI Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü akif.guldali@vdk.gov.tr VERGİ DENETİM KURULU RİSK ANALİZ MODELİ Mehmet Akif GÜLDALI Vergi Müfettişi-VDK Risk Analiz Koordinatörü akif.guldali@vdk.gov.tr RİSK NEDİR? Zarara uğrama tehlikesi (Tdk) Olumsuz bir şeyin olma olasılığı

Detaylı

SİRKÜLER MALİ TATİL VE SÜRELER

SİRKÜLER MALİ TATİL VE SÜRELER SİRKÜLER TARİH 01.07.2015 KONU Mali Tatil ve Süreleri Hk. (01.07.2015-20.07.2015 Tarihleri arası) ÖZET Muhasebenin tanımından hareketle; işletmelerde para ve para ile ifade edilen tüm iş ve işlemler muhasebenin

Detaylı

5. KARİYER GÜNLERİ GERÇEKLEŞTİ

5. KARİYER GÜNLERİ GERÇEKLEŞTİ 5. KARİYER GÜNLERİ GERÇEKLEŞTİ 14.05.2014 Ordu Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ile Çalışma ve İş Kurumu Ordu İl Müdürlüğü işbirliğinde alternatif iş fırsatları yaratmak, öğrenciler ile

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BARTIN ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Bartın Üniversitesinden: BARTIN ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Bartın Üniversitesi

Detaylı

Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü

Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü Durmuş Yılmaz, Başkan 26 Mart 2008, Ankara Değerli Konuklar, Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Detaylı

20.10.2014 PAZARTESİ İZMİR GÜNDEMİ

20.10.2014 PAZARTESİ İZMİR GÜNDEMİ 20.10.2014 PAZARTESİ İZMİR GÜNDEMİ 4 Yılda 40 Kat Öğrenci Kuruluşundan bu yana geçen dört senede öğrenci sayısını kırka katlayan İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Türkiye nin ilk on üniversitesi

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA KOMİTELERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam Ve Yasal Dayanak

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA KOMİTELERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam Ve Yasal Dayanak ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA KOMİTELERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam Ve Yasal Dayanak Amaç Madde 1: Bu yönergenin amacı, Kalite Yönetim Sisteminin (KYS)

Detaylı

2nci Uluslararası Türk Coğrafyasında UFRS Sempozyumu Sonuç Bildirgesi 17 Haziran 2012 - Trabzon

2nci Uluslararası Türk Coğrafyasında UFRS Sempozyumu Sonuç Bildirgesi 17 Haziran 2012 - Trabzon ---- 2nci Uluslararası Türk Coğrafyasında UFRS Sempozyumu Sonuç Bildirgesi 17 Haziran 2012 - Trabzon 01 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girecek 6102 sayılı TTK nun özellikle 01 Ocak 2013 itibari ile başlayacak

Detaylı

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Şirket Ünvanı : Mert Group İnşaat, Elektronik Ve Enerji San. Tic. Ltd. Şti. Adres : Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan

Detaylı

YATIRIM ORTAMINI İYİLEŞTİRME KOORDİNASYON KURULU (YOİKK) ÇALIŞMALARI. 11 Mayıs 2012

YATIRIM ORTAMINI İYİLEŞTİRME KOORDİNASYON KURULU (YOİKK) ÇALIŞMALARI. 11 Mayıs 2012 YATIRIM ORTAMINI İYİLEŞTİRME KOORDİNASYON KURULU (YOİKK) ÇALIŞMALARI 11 Mayıs 2012 1 Sunum Planı 16/01/2012 tarihli Bakanlar Kurulu Prensip Kararı çerçevesinde YOİKK yapısı TOBB YOİKK Çalışma Grupları

Detaylı

V. Din Şûrası Programı

V. Din Şûrası Programı T.C. BAŞBAKANLIK Diyanet İşleri Başkanlığı V. Din Şûrası Programı Günümüzde Yeni Dini Anlayışlar; Dini Bilgi, Eğitim ve Din Hizmetleri 08-10 Aralık 2014 Ankara Bilkent Otel ve Konferans Merkezi 1. GÜN:

Detaylı

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu XXVI. Dönem Genel Kurulu

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu XXVI. Dönem Genel Kurulu UNESCO Türkiye Millî Komisyonu XXVI. Dönem Genel Kurulu 17 Mayıs 2014 Tarihinde Ankara da Gerçekleştirildi UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Yönetmeliğinin 14. Maddesine göre toplanan XXVI. Genel Kurul, 2014-2018

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK AMAÇ MADDE 1- Bu yönergenin amacı; Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi nde öğrenim gören

Detaylı

EVDE ÇOCUK BAKIM PROJESİNİN TANITIMI İZMİR DE GERÇELEŞTİRİLDİ.

EVDE ÇOCUK BAKIM PROJESİNİN TANITIMI İZMİR DE GERÇELEŞTİRİLDİ. EVDE ÇOCUK BAKIM PROJESİNİN TANITIMI İZMİR DE GERÇELEŞTİRİLDİ. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) ve Avrupa Birliği (AB) ile ortaklaşa finanse edilen ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ ANKETİ

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ ANKETİ ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ ANKETİ Türk Sağlık-Sen tarafından Sağlık kurum ve kuruluşlarında yüz yüze yöntemiyle düzenlenen Çalışan Memnuniyet Anketi ne toplam 4.940 kişi katılmıştır. Katılımcıların yüzde 54,1

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Doç. Dr. Turan EROL un. Avrupa Birliği Eşleştirme Projesi. Kapanış Toplantısı Konuşması. 11 Aralık 2007.

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Doç. Dr. Turan EROL un. Avrupa Birliği Eşleştirme Projesi. Kapanış Toplantısı Konuşması. 11 Aralık 2007. Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Avrupa Birliği Eşleştirme Projesi Kapanış Toplantısı Konuşması 11 Aralık 2007 SPK Ankara Sayın Bakanım, Değerli Büyükelçiler, Saygıdeğer Konuklar,

Detaylı

Yine yapmak istediklerimizden birisi olan, spesifik sektörlerde, belki daha az, ama daha etkin iş adamları seyahatlerini önemsiyoruz ve buna

Yine yapmak istediklerimizden birisi olan, spesifik sektörlerde, belki daha az, ama daha etkin iş adamları seyahatlerini önemsiyoruz ve buna MÜSİAD Cidde Temsilcisi Tanıtımı ve Türk Suud İş Forumu 23.05.2015 TC Cidde Başkonsolosu Fikret Özel, Cidde Tic Odası Başkan Yardımcısı, Mazeen Baterjee Türk-Suud İş Konseyi Başkanı, Mazan Ragap, Cidde

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar,

Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar, Sayın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanımız ve Değerli Konuklar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu nun desteğiyle, Enerji

Detaylı

GERÇEK KİŞİLERE AİT GAYRİMENKULLERİN ELDEN ÇIKARILMASINDA GELİR VERGİSİ

GERÇEK KİŞİLERE AİT GAYRİMENKULLERİN ELDEN ÇIKARILMASINDA GELİR VERGİSİ GERÇEK KİŞİLERE AİT GAYRİMENKULLERİN ELDEN ÇIKARILMASINDA GELİR VERGİSİ 1.Giriş İnşaat sektöründeki gelişmeler ve Türkiye Ekonomisindeki rolü herkesçe malûmdur. Sektörün en önemli girdilerini arsa, arazi

Detaylı

ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI ve ALTYAPI YATIRIMLARININ FİNANSMANI: ALTERNATİF YATIRIM FON VE ORTAKLIKLARI İLE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI

ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI ve ALTYAPI YATIRIMLARININ FİNANSMANI: ALTERNATİF YATIRIM FON VE ORTAKLIKLARI İLE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI ÖZELLEŞTİRME UYGULAMALARI ve ALTYAPI YATIRIMLARININ FİNANSMANI: ALTERNATİF YATIRIM FON VE ORTAKLIKLARI İLE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI KONULU ÇALIŞTAY AÇILIŞ KONUŞMASI Dr. Vahdettin ERTAŞ SPK Başkanı

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ KARADENİZ STRATEJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ KARADENİZ STRATEJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ KARADENİZ STRATEJİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Recep Tayyip

Detaylı

YÖNETMELİK. Giresun Üniversitesinden: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ İSTATİSTİK DANIŞMANLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Giresun Üniversitesinden: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ İSTATİSTİK DANIŞMANLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 19 Aralık 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29210 (Mükerrer) Giresun Üniversitesinden: YÖNETMELİK GİRESUN ÜNİVERSİTESİ İSTATİSTİK DANIŞMANLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

PTT BİRİKTİRME VE YARDIM SANDIĞININ 2014 YILI OLAĞAN MALİ GENEL KURUL TOPLANTISI ANTALYA DA 23/24 NİSAN 2015 TARİHLERİNDE YAPILMIŞTIR.

PTT BİRİKTİRME VE YARDIM SANDIĞININ 2014 YILI OLAĞAN MALİ GENEL KURUL TOPLANTISI ANTALYA DA 23/24 NİSAN 2015 TARİHLERİNDE YAPILMIŞTIR. PTT BİRİKTİRME VE YARDIM SANDIĞININ 2014 YILI OLAĞAN MALİ GENEL KURUL TOPLANTISI ANTALYA DA 23/24 NİSAN 2015 TARİHLERİNDE YAPILMIŞTIR. Açılış konuşması Sandık Müdür Vekili Günay ASLAN tarafından yapılan

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam Amaç SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönerge nin amacı; Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme

Detaylı

Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004

Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 Kanun No : 5281 Resmi Gazete No : 25687 (3. Mük.) Kabul Tarihi: 31/12/2004 Resmi Gazete Tarihi : 31/12/2004 VERGİ KANUNLARININ YENİ TÜRK LİRASINA UYUMU İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma 13 Mart 2014, İstanbul Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulumuzun ve Türkiye Bankalar Birliği nin

Detaylı

AvivaSA CEO su Meral Eredenk: Bireysel. Emeklilik, Destekle Vites Yükseltecek

AvivaSA CEO su Meral Eredenk: Bireysel. Emeklilik, Destekle Vites Yükseltecek 4 Haziran 2012, Pazartesi AvivaSA CEO su Meral Eredenk: Bireysel Emeklilik, Destekle Vites Yükseltecek Uzun vadeli tasarrufları artırmak amacıyla Bireysel Emeklilik Sistemi ne getirilen teşviklerin sektörün

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 12 Eylül 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28763 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

XI. REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA ANA BİLİM DALI BAŞKANLARI TOPLANTISI 8-9 Haziran 2012 Kars

XI. REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA ANA BİLİM DALI BAŞKANLARI TOPLANTISI 8-9 Haziran 2012 Kars XI. REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA ANA BİLİM DALI BAŞKANLARI TOPLANTISI 8-9 Haziran 2012 Kars Değerli öğretim üyeleri Bu yıl XI. Rehberlik ve Psikolojik Danışma Ana Bilim Dalı Başkanları Toplantısı Kars

Detaylı

Yay n No : 2404 flletme-ekonomi Dizisi : 462. 2. Bask Mart 2011 STANBUL ISBN 978-605 - 377-427 - 3

Yay n No : 2404 flletme-ekonomi Dizisi : 462. 2. Bask Mart 2011 STANBUL ISBN 978-605 - 377-427 - 3 Dr. Emin Avcı Türkiye de Bireysel Emeklilik Sistemi ve Bireysel Emeklilik fiirketlerinin Etkinli i Yay n No : 2404 flletme-ekonomi Dizisi : 462 2. Bask Mart 2011 STANBUL ISBN 978-605 - 377-427 - 3 Copyright

Detaylı

2010/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK MAZERET SINAVLARI SORU VE CEVAPLARI GELİR ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLER 23 Temmuz 2010-Cuma 16:00

2010/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK MAZERET SINAVLARI SORU VE CEVAPLARI GELİR ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLER 23 Temmuz 2010-Cuma 16:00 2010/1.DÖNEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK MAZERET SINAVLARI SORU VE CEVAPLARI GELİR ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLER 23 Temmuz 2010-Cuma 16:00 SORULAR SORU 1: (X) Anonim Şirketi 2000 yılında 10.000.000-TL sermaye

Detaylı

MÜSİAD Otomotiv Sektör Zirvesi. Kocaeli 18 Ekim 2014 Cumartesi

MÜSİAD Otomotiv Sektör Zirvesi. Kocaeli 18 Ekim 2014 Cumartesi MÜSİAD Otomotiv Sektör Zirvesi Kocaeli 18 Ekim 2014 Cumartesi T. C. Kocaeli Valisi Sayın Hasan Basri Güzeloğlu, AK Parti Kocaeli Milletvekili Sayı Zeki Aygün, İTÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Karaca, Ticaret

Detaylı

Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi nin 50 nci Yılı Konferansı Ankara da Düzenlendi

Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi nin 50 nci Yılı Konferansı Ankara da Düzenlendi Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi nin 50 nci Yılı Konferansı Ankara da Düzenlendi Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK), Ankara Üniversitesi ve Ziraat Bankası işbirliği ile Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI 26 Kasım 2014 İstanbul, Sabancı Center TÜSİAD İş Dünyası Bakış Açısıyla Türkiye de

Detaylı

Fikirden Girişime EN HIZLI YOL

Fikirden Girişime EN HIZLI YOL Fikirden Girişime EN HIZLI YOL Mayıs 2011 de, girişimcilerin toplumun ekonomik ve refah gelişiminin sürdürülebilir olmasındaki en önemli oyuncular olduğu inancıyla hayata geçirdiğimiz Girişim Fabrikası

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 Bu Yönerge, Cumhuriyet Üniversitesi nin ulusal ve uluslararası akademik

Detaylı