İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ"

Transkript

1 İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ 1

2 İşletim Sistemlerinin tanımını yapabilecek Bilgisayar teknolojilerini öğrenebilmek ve bu teknolojileri etkin olarak kullanabilmek için, işletim sistemleri konusunu iyi derecede bilmek önemli koşullardan birisidir. Çünkü işletim sistemleri, bilgisayarların hem donanımlarını hem de kullanıcı yazılımlarını kontrol eden önemli bir sistem parçasıdır. Bu açıdan bakıldığında işletim sistemlerinin, oldukça karmaşık olan bilgisayar donanımını daha kolay yönetilebilir ve programlanabilir bir seviyeye taşıdığını söylemek doğru olur. Günümüzde bir bilgisayarın birçok işi birlikte gerçekleyebildiğini bilmekteyiz. Örnek 1 Kullanıcı, bir bilgisayarda bir taraftan bir metin oluştururken diğer taraftan aynı bilgisayardan yazıcıya iş gönderebilir, müzik dinleyebilir veya film izleyebilir. bu işlemleri yapabilmek için yüksek miktarda bir koordinasyona ihtiyaç duyulur. Bilgisayar sistemlerinde bu koordinasyon görevini işletim sistemleri üstlenmiştir. 2

3 İşletim Sistemlerini layabilecek Bilgisayar sistemleri, donanım ve yazılım olmak üzere iki bileşenden oluşur. Sistemin donanım kısmı işlemci, ana bellek, grafik kartları ikinci seviye bellek üniteleri ve bu elemanları birleştiren kartlar gibi fiziksel bileşenlerden oluşur. Fiziksel bileşenlerin doğru olarak bir araya gelmesiyle oluşturulan bilgisayar sisteminin hizmet üretebilmesi için yazılım bileşenlerine ihtiyaç duyulur. Bilgisayar sistemlerinin yazılım bileşeni işletim sistemleri, yardımcı programlar ve uygulama programları olmak üzere üç kısımdan oluşur. 3

4 İşletim Sistemlerini layabilecek Kullanım kolaylığı açısından işletim sistemleri için aşağıdaki gibi bir tanım verilebilir. işletim sistemi, bilgisayar donanımı ile uygulama programları arasında yer alarak kullanıcıların bilgisayar sisteminden kolay yolla yararlanabilmesini sağlayan hizmet yazılımlarıdır. 4

5 İşletim Sistemlerini layabilecek uygulama programları çalışırken bilgisayarın fiziksel kaynaklarını kullanmaktadır. Bu durumu göz önüne alarak işletim sistemleri için yeni bir tanım yapılabilir. işletim sistemi, kullanıcı programlarının bilgisayarın fiziksel kaynaklarından yararlanmasını sağlayan hizmet yazılımıdır. 5

6 İşletim Sistemlerini layabilecek İşletim sistemleri, kaynakların kullanıcılar arasında verimli şekilde paylaştırılması, bunu yaparken verilerin bozulmaması ve izinsiz kullanıcıların verilere erişememesi gibi önlemler alınması görevleri bulunmaktadır. Bu ve bundan önceki iki slaytta verilen açıklamaları dikkate alarak kapsamlı bir işletim sistemi tanımı aşağıdaki gibi verilebilir İşletim sistemi, bilgisayar sistemini oluşturan fiziksel ve yazılım nitelikli kaynakları kullanıcılar(programlar) arasında kolay, hızlı ve güvenli bir işletim hizmetine olanak verecek biçimde paylaştırırken bu kaynakların işletim verimliliğini en üst düzeyde tutmayı amaçlayan bir yazılım sistemidir. 6

7 İşletim sistemlerinin sistem içerisindeki yerini tanımlayabilir İşletim sistemleri konusunun iyi anlaşılabilmesi için, bu bölümde bilgisayarın fizik bileşenleri konusu ele alınacaktır. Bilgisayar, Merkezi İşlem Birimi(CPU), Ana Bellek(RAM) ve Giriş/çıkış birilerinden oluşan bir sistemdir. Merkezi işlem birimi Yazmaç, Aritmetik-Mantık ve Denetim birimlerinden oluşmaktadır. Ana Bellek, sözcüklerden oluşan doğrusal bir dizi şeklinde düşünülebilir. Giriş/çıkış arabirimleri, giriş/çıkış sürücülerinin işlemci ve ana bellek ile bütünleşmesini sağlayan birimlerdir. Giriş çıkış birimleri, giriş/çıkış sürücüsü ve giriş/çıkış arabirimlerinden oluşur. Bu ders süresince bu iki bileşen giriş/çıkış birimi denilecektir. Merkezi işlem birimi, ana bellek ve giriş çıkış birimleri, bilgisayarın sistem donanımını oluşturmak üzere bir yol yapısı üzerinde bütünleşmiştir. 7

8 İşletim sistemlerinin sistem içerisindeki yerini tanımlayabilir Bilgisayarın Yapısı 8

9 İşletim sistemlerinin sistem içerisindeki yerini tanımlayabilir Adres yolu, merkezi işlem biriminin, okuma ya da yazma amacıyla erişmek istediği, ana bellek sözcüğü ya da giriş/çıkış arabirimi yazmacını belirlemede(adreslemede) kullanılan, genelde tek yönlü hatlardır. Veri Yolu, kimliği adres yolu üzerinde bulunan bellek sözcüğü ya da arabirim yazmaç içeriklerinin, buralardan ana işlem birimi yazmaçlarına ya da ana işlem birimi yazmaçlarından buralara iletildiği çift yönlü hatlardır. Denetim Yolu, merkezi işlem birimi ile ana bellek ve giriş/çıkış arabirimleri arasındaki zaman uyumlanmasına yarayan işaretlerin iletildiği hat grubudur. 9

10 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir İŞ : İşletim sistemlerinde iş, kullanıcıların sistemden bir bütün olarak ele alınmasını istedikleri işlemlere verilen addır. İş, program kavramının genişletilmiş şeklidir. Örnek: maaş hesabı yapan ve sonuçları bir tabloya kaydeden programla bu tablodan verileri okuyup maaş bordrosu oluşturan program birlikte bir iş oluşturabilir. Örnek: DOS(Disk Operating System) işletim sisteminde kullanıcılar, bir dosyaya birlikte işletilmesini istedikleri komut ya da program adlarını yazıp bu dosyanın uzantısını BAT olarak kaydederlerse bu tanımlama bir iş olur. Bu dosya komut satırında adı yazılarak çalıştırılabilir Benzer şekilde X tabanlı işletim sistemlerinde de iş dosyaları oluşturulabilir. 10

11 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir İŞ : İşletim sistemleri, üzerinde çalıştırılan iş sayısına göre, tek iş düzenli ve çok iş düzenli olmak üzere ikiye ayrılır. Tek İş Düzeni: Tek iş düzeni, bir bilgisayar sisteminde aynı anda tek bir işin işletime alınabildiği durumları tanımlar. Tek iş düzenine sahip bir sistem üzerinde aynı anda tek bir iş koşturulabilir. Bu durumda sistem kaynaklarının tamamı tek iş için tahsis edilir. Tek iş düzeni genel amaçlı bilgisayarların fiziksel kaynaklarının kısıtlı olduğu dönemde yaygın olarak kullanılmış ve fiziksel kaynakların artmasıyla yerini çok iş düzenine sahip sistemlere bırakmıştır. 11

12 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir İŞ : İşletim sistemleri, üzerinde çalıştırılan iş sayısına göre, tek iş düzenli ve çok iş düzenli olmak üzere ikiye ayrılır. Çok İş Düzeni: Çok İş düzeni, bilgisayar sisteminde, birden çok iş aynı anda işletime alınabildiği durumları tanımlar. Bilgisayarda merkezi işlem birimi, ana bellek ve ikinci seviye bellek ünitelerinin hızları birbirlerinden farklıdır. Tek iş düzenine sahip bir bilgisayarda ana belleğe göre çok hızlı olan merkezi işlem biriminin işleyeceği bilgilerin bulunduğu birimler yavaş olduğu için, merkezi işlem biriminin ölü zamanı çok fazla olur. Bilgisayar sisteminde, fiziksel bileşenler arasında en önemli yer tutan merkezi işlem birimini daha verimli kullanmak, bekler durumda kalmasını önlemek için birden fazla işi aynı anda işletime almak iyi bir yöntemdir. Aynı anda birden çok işin işletime alınması, bir işin işletilmesi sonlanmadan diğer işlerinde işletimlerinin başlatılması demektir. Örneğin, işletilmek olan bir iş giriş/çıkış işletimi başlattığında bu işe ait giriş/çıkış süresince merkezi işlem biriminin(mib) boş kalmasını önlemek üzere yeni bir iş işletime alınır ve böylece çok iş düzeni kurulur. 12

13 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir Üç ayrı işin bilgisayarda çalışmasını gösteren çizelge Şekilden görüldüğü gibi sistemde üç işin birlikte çalışması sırasında işlemci(mib) çok kısa bir süre boş kalıyor 13

14 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir İŞ : Alıştırma Bir sistemde üç ayrı işin birlikte çalışması yerine tek iş çalışması durumunda işlemcinin boş kalma zamanı nasıl değişir. Bir çizelge üzerinde gösteriniz? Alıştırma Aynı çizelgeyi bir sistemde 5 işin birlikte çalışma durumu için yeniden çiziniz? 14

15 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir Görev ve Çok Görevli işlem: Görev, herhangi bir programın işletimine verilen addır. Bir görevin yerine getirilmesi için yürütülmesi gereken her bir adım da işlem (Process) olarak düşünülebilir. Çok iş düzeninin uygulandığı bilgisayar sistemlerinde, aynı anda birden çok işin ele alınabilmesi, sistem kaynaklarının değişik işler ya da programlar arasında paylaştırılmasını gerektirir. Ana işlem biriminin, önemli bir kaynak olarak, programlar arasında paylaştırılması, işletilmekte olan bir programın kesilerek diğer bir programın işletime alınmasını gerektirir. İşletimi kesilen programın işletimine, daha sonra kalınan yerden devam edilebilmesi ve işletim bütünlüğünün korunabilmesi için işletimin kesildiği konuma ilişkin durum bilgilerinin saklanması gereklidir. Bu amaçla, işletilen her program için, bu bilgilerin saklandığı bir veri yapısı öngörülür. İlgili programın her kesilişinde program sayacı, yığıt sayacı gibi programın kullandığı ana işlem birimi yazmaç içerikleri, programın saklandığı kütük kimliği, programca açılmış kütüklerin bulunduğu alt kılavuz kimlikleri gibi bilgiler bu veri yapılarına saklanır. Bir program işletime alınacağı zaman, ana işlem birimi yazmaç içerikleri ve diğer işletimle ilgili değişkenler, bu bilgilerle güncellenerek işletimin kalınan yerden sürdürülmesi ve işletim bütünlüğünün korunması sağlanır. Böylece, programlar komut satırları olarak değil de, işletim bilgilerinin tutulduğu, görev iskeleti, denetim öbeği gibi adlarla anılan veri yapılarıyla ele alınmış olurlar. Sistem yönünden bakıldığında birlikte işletilen komut dizileri (programlar) yerine değişik görev iskeletleri ya da denetim öbekleri arasında anahtarlanan bir ana işlem birimi söz konusu olur. Programın, işletim aşamasında iskelet adı verilen yapısı ile ele alınan biçimine görev adı verilir. 15

16 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir Görev ve Çok Görevli işlem: Tek Görevli Sistem, aynı anda birden fazla görevin yürütülemediği, başka bir görevin başlatılabilmesi için diğer görevin sonlandırılması gerektiği sistemlerdir. (Ms-DOS işletim sistemi). Çok görevli sistem, aynı anda birden fazla görevin başlatılıp aynı anda sürdürülebildiği sistemlerdir. Bu sistemlerde, sistem kaynakları görevler arasında paylaştırılır, gerektiğinde bu kaynaklar bir diğer göreve aktarılabilir (Windows, Linux, Unix gibi). 16

17 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir Toplu İşlem Etkileşimli İşlem: Toplu işlem(batch processing), işlerin sisteme biriktirilerek aralıklarla sunulduğu durumu tanımlar. Toplu İşlem Yönteminde sisteme sunulan işler sunuş anından başlayarak sonlanıncaya kadar kullanıcının her türlü müdahalesine kapalı biçimde işletilir. Bu yöntemde işi oluşturan adımlar, bir bütün olarak ele alınıp topluca işletilirler. Kullanıcıların, adımlar arsında işletim akışını izleme, değiştirme imkanları yoktur. Toplu işlem bilgisayarların yeni yeni kullanılmaya başladığı 1960 lı yıllardan kalan bir işletim türüdür. Bu yıllarda kullanıcılar programların delikli kartlara yazarak bilgi işlem merkezine iletmekte, kullanıcıların kartları bilgi işlem merkezinde kutularda biriktirilmekte ve kutular dolunca okutularak sisteme sunulmaktadır. Bu işlem türüne, İngilizcede batch processing denmiştir. 17

18 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir Toplu İşlem Etkileşimli İşlem: Etkileşimli işlem, kullanıcıların işleri, adım adım işletebildiği, adımlar arasında işletim akışını izleyebildiği ve işletim akışına müdahale edebildiği durumları tanımlar. Güncel işletim sistemleri, etkileşimli işlem ortamında sunulan işleri toplu işlem ortamında sunulan işlere göre öncelikli olarak ele alır. Sisteme, toplu ya da etkileşimli ortamdan sunulan işler görevlere dönüştürülür. Etkileşimli ortamdan sunulan işler doğrudan görevlere dönüştürülürken, toplu işlem ortamında sunulan işler görevlere dönüştürülmeden önce, toplu işlem kuyruğunda bekletilir. İşletim sisteminin iş yönetimi kısmı, kuyruk başında bekleyen işleri zaman zaman görevlere dönüştürerek hazır görevler kuyruğuna ekler. Toplu işlem ortamında sunulan işler, etkileşimli işlem ortamında sunulan işlerden arda kalan sürelerde sistem kaynaklarını dolu tutmak ve böylelikle kaynak kullanım verimliliği arttırmak amacıyla kullanılır. Kimi zaman işletim sistemi, dengesiz ve aşırı kaynak talep eden işleri toplu işlem kuyruklarına sunulmaya da zorlayabilir. Bu durum, işletim sisteminin görev yönetimi bölümü tarafından yönetilir. 18

19 İşletim sisteminin temel kavramlarını açıklayabilir Gerçek Zamanlı İşlem: Gerçek zamanlı işlem, etkileşimli işlemde, sistemin yanıt süresine bir üst sınır konabilmesi durumunda yapılan işlem türüne verilen addır. Gerçek zamanlı işlem, terminaller aracılığıyla hizmet alınan çok kullanıcılı bilgisayar sistemlerinden çok, yanıt süresinin üretilen hizmetin nitelik ve güvenliği yönünden çok kritik olduğu, endüstriyel süreç denetimi gibi özel uygulamaların yapıldığı bilgisayar sistemlerinde kullanılan bir işlem türüdür. Bir sistemde işlenecek veriler bilgisayar sistemine dolaysız ve aracısız bir biçimde aktarılıyor ise yapılan uygulama çevrim içi bir uygulamadır. 19

20 İşletim sisteminin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklayabilir İşletim sisteminin yerine getirdiği işlevler çoğu kere yönetim işlevidir. Buradaki yönetim sözcüğü, kaynakları, belirlenen amaca, en yüksek verimi elde edecek biçimde yönlendirme olarak düşünülmelidir. Aşağıda işletim sisteminin kısımları şekil üzerinde gösterilmiştir. İşletim sisteminin çekirdek katmanı bilgisayarın fiziksel bileşenlerine en yakın olan katmandır. Bu katmanda G/Ç sistemi, görev yönetimi ve zamanlama düzenekleri bulunur. Ana bellek yönetimi, ağ yönetimi ve dosya yönetimi kabuk ile çekirdek arasındaki ara katmanda bulunur. İşletim sisteminin kullanıcı ile iletişim kurduğu komut yorumlama kesimi kabuk katmanında yer almaktadır. 20

21 İşletim sisteminin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklayabilir Merkezi İşlem Biriminin(İşlemci) Yönetimi Merkezi işlem birimi(işlemci), bir bilgisayar sisteminin en önemli kaynağını oluşturur. Bu önemli kaynağın kullanıcılar arasında paylaştırılması, ana işlem biriminin yönetimi kapsamında ele alınır. Ana işlem birimi, kullanıcı programlarının birlikte işletilmesiyle paylaştırılır. Bir program tümüyle sonlanmadan bir diğerinin de işletime alınması, bu programların birlikte işletilmesi olarak bilinir. Programlar, birlikte işletimin gereği olarak zaman zaman kesilerek ana işlem birimini diğer programlara bırakmak zorunda kalırlar. Bu biçimde kesilen bir programın, işletimini sorunsuz sürdürebilmesi için kesildiği andaki işletim ortamının saklanması gereklidir. Bu amaçla işletime alınan tüm programlar için iskelet adı verilen özel veri yapıları tutulur. Bir program işletime alınacağı zaman, işletim ortamını belirleyen ana işlem birimi yazmaçları bu program iskeletindeki bilgilerle güncellenir. Program işletimi, bu biçimiyle görev olarak adlandırılır. Ana işlem birimi yönetimi, bu nedenle görev yönetimi olarak da adlandırılır. İlerleyen bölümlerde işletim sistemlerinin görev yönetimi konusu detaylı olarak ele alınacaktır. l 21

22 İşletim sisteminin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklayabilir Zaman Uyumlama İşlevleri Bilgisayar sistemlerinde var olan kaynak sayısı, sistemde aynı anda işletime alınan görev sayısından her zaman daha azdır. Bu nedenle görevler kaynakları paylaşmak durumunda kalırlar. Görevlerin kaynakları gerekli önlemler alınmadan rastgele paylaşması işletim bütünlüğünü bozabilir. Bu duruma en iyi örneklerden biri, bir görev bir yazıcıya iş gönderdiğinde görevin işletimi kesilerek diğer bir görevin işletime alınması ve bu görevinde yazıcıya iş gönderme durumudur. Kolayca kestirilebileceği gibi, bu şekilde gerçekleşen bir çalışma düzeni olsaydı yazıcıdan alınan çıktı anlaşılabilir bir çık olmazdı. Dolayısı ile bu örnekteki ve benzer işlemlerin bölünmez biçimde yürütülmesi gerekir. Bu nedenle kaynak paylaşımında işlem bölünmezliği, görev yapılarına zaman uyumlama işlevi, olarak adlandırılan özel bir programlama araçlarıyla gerçekleşir. 22

23 İşletim sisteminin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklayabilir Giriş/Çıkış Sistemi Giriş / çıkış birimleri verileri hem bilgisayar sistemiyle dijital ortam arasında iki yönlü aktarımını sağlayan hem de bunların bilgisayar ortamlarında saklanmasına yarayan bölümlerdir. Giriş / çıkış komutları, giriş/çıkış sürücüleri ve arabirimlerinden oluşur. Bilgisayar sistemi aynı anda birden çok giriş/çıkış birimini kontrol etmektedir. Bunun için çoğu kez sürücü arabirim arası aktarım işlemleri bir kez başlatıldıktan sonra, aktarım sonunda ara birimlerin ana işlem birimini uyarması öngörülür. Bu yolla ana işlem biriminin birden çok arabirimi eş zamanlı olarak denetleyebilmesi sağlanır. Arabirimler iş bittiğinde ana işlem birimine kesilme uyarıları gönderir. Değişik giriş/çıkış arabirimlerinden aynı anda ve zaman uyumsuz olarak gelen bu uyarılar hiçbir veri kaybına yol açmadan ve birimlerin öncelik sırası gözetilerek ele alınması, kesilmelerin yönetimi olarak bilinir. Kesilmelerin yönetimi giriş/çıkış kapsamında düşünülmüştür. Verilerin, giriş/çıkış birimleriyle ana bellek arasında aktarılması her zaman kesilme düzeneğine dayalı olarak yapılmaz. Özellikle disk gibi hızlı giriş/çıkış birimlerinden veriler doğrudan bellek erişimi olarak adlandırılan bir başka yöntemle aktarılırlar. 23

24 İşletim sisteminin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklayabilir Dosya Yönetimi Dosya Yönetimi(kütük yönetimi), kullanıcılara ana bellek dışında saklanan veriler üzerinde kolay ve hızlı işlem yapabilme imkanı veren işletim sistemi kesimidir. Dosyaların üzerinde yapılan işlemler açma, okuma, yazma ve kapamadır. Kullanıcılar bu işlemleri üst düzey programlama dilleri aracılığı ile geçekleştirir. Kullanıcılar dosyaları, gerçekliği olan mantıksal dosyalar olarak düşünür. Sistemde dosyalar ise disk üzerinde yüzey, silindir ve sektörler üzerinde fiziksel olarak bulunur. Mantıksak tutanaklar üzerinde tanımlanan işlemlerin fiziksel olarak gerçekleştirilmesi ve donanım karmaşıklığının kullanıcıdan gizlenmesi dosya yönetiminin temel işlevidir. Bundan başka disk alanlarının verimli kullanılması, bu alanlara hızlı erişim sağlanması için düzenlemeler yapılması, dosyalara yer sağlanması, boş alanların izlenmesi, dosyaların isimlendirilmesi, gruplandırılması, çok görevli sistemlerde bütünlüğün bozulmadan çalıştırılması, dosyaların bozulma ve silinmelere karşı korunması, dosya içerikleri açısından gizliliğin sağlanması dosya yönetimi kesiminin görevleri arasındadır. 24

25 İşletim sisteminin kısımlarını ve bu kısımların görevlerini açıklayabilir Sistem Komut Yorumlayıcı İşletim sisteminin kullanıcıyla iletişim kurduğu katman kabuk katmanıdır. Kabuk katmanında sistem komut yorumlayıcısı bulunur. Sistem komut yorumlayıcısı kullanıcıların girdikleri komutları yorumlayarak, bu komutlarla tanımlanan işlemleri yerine getirirler. Sistem komutları, kullanıcıların bilgisayar ortamında saklanan kütüklerini düzenleme, listeleme, görüntüleme, silme, kopyalama, adlandırma, iş tanımlama, iş çalıştırma, iz sürme, durum sorgulama, ileti gönderme, oturum sonlandırma gibi işlemleri yerine getirmek için kullanılır. Komutlar, yerine getirilecek işlemi hatırlatacak şekilde, kısaltarak isimlendirilir(type, list, cd, md, rm). X tabanlı işletim sistemlerinde(unix, AIX, Linux, vb) komut yorumlama işlevi SHELL tarafından yerine getirilir. MS-DOS işletim sisteminde bu görev COMMAND tarafından yerine getirilir. Bilgisayar açıldığında, işletim sisteminin ana belleğe yüklenmesinden sonra komut yorumlama kesimi çalışmaya başlar. Çok kullanıcılı bilgisayar sistemlerinde, sisteme giren her kullanıcı için, komut yorumlayıcısı ile ilgili bir görev çalıştırılır. İşletim sistemlerinin komut yorumlayıcı kesimi uygulama programları ile aynı düzeyde çalışır. 25

26 Görev kavramını açıklayabilir Bilgisayar sistemlerinden beklenen performansı alabilmek işlemci(cpu), Ana Bellek(RAM) ve Giriş/çıkış(I/O) birimleri gibi fiziksel bileşenlerinin programlar arasında etkin bir biçimde paylaştırılması ile doğrudan ilgilidir. Sistemde işlemcinin programlar arasında paylaştırılması, programların çalışmasının birlikte yürütülmesi yoluyla sağlanmaktadır. Anahtarlama, işlemcinin bir programın işletilmesini daha sora devam edilmek üzere bırakıp, diğer bir programın işletilmesine geçmesini tanımlar. Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi, işlemcinin paylaşımı, değişik programların işlemciyi belirli bir sıra ile anahtarlamasına karşılık gelir. Programların ana işlem birimine hangi sıra ve hangi kurallar çerçevesinde anahtarlanacağı, ana işlem biriminin yönetimi kapsamında ele alınır. Görev, bir programın çalıştığı sırada aldığı addır. 26

27 Görev kavramını açıklayabilir Programların, çalışabilmek için işlemciye anahtarlanmaları zorunludur. Ancak bunun yanı Programların, sıra ana belleğe çalışabilmek yüklenmeleri, için işlemciye işletimleri anahtarlanmaları sırasında ihtiyaç zorunludur. duyacakları Ancak giriş/çıkış bunun türü yanı sıra kaynakları, ana belleğe diğer yüklenmeleri, programlarla işletimleri yarışarak elde sırasında etmeleri ihtiyaç de gerekir. duyacakları giriş/çıkış Programlar, türü kaynakları, ana diğer bellek, programlarla giriş/çıkış birimleri yarışarak gibi elde kaynakları etmeleri ara de gerekir. işlem birimi aracılığı ile kullanır. Programlarının, ana belleğe yüklenebilmeleri, giriş/çıkış birimlerinden okumayazma Programlar, yapabilmeleri, ana bellek, giriş/çıkış işletimleri birimleri sırasında gibi gereksinim kaynakları ana duyabilecekleri işlem birimi aracılığı ek bellek ile alanlarını kullanır. Programlarının, elde edebilmeleri, ana belleğe işletim yüklenebilmeleri, sistemi içinde yer giriş/çıkış alan, ilgili birimlerinden yönetici ve okumayazma yapabilmeleri, ana işlem işletimleri birimine anahtarlanarak sırasında gereksinim çalıştırılmaları duyabilecekleri sonucu ek gerçekleşebilir. bellek sürücü görevlerin Buradan, alanlarını bir elde bilgisayar edebilmeleri, sisteminde işletim paylaşılan sistemi içinde kaynaklar yer alan, arasında ilgili yönetici en önemli ve sürücü kaynağın işlemci görevlerin olduğu ana tahmin işlem birimine edilebilir. anahtarlanarak çalıştırılmaları sonucu gerçekleşebilir. Buradan, bir bilgisayar sisteminde paylaşılan kaynaklar arasında en önemli kaynağın işlemci olduğu tahmin edilebilir. 27

28 Görev kavramını açıklayabilir Programların, çalışabilmek için işlemciye anahtarlanmaları zorunludur. Ancak bunun yanı sıra ana belleğe yüklenmeleri, işletimleri sırasında ihtiyaç duyacakları giriş/çıkış türü kaynakları, diğer programlarla yarışarak elde etmeleri de gerekir. Görev, bir programın işletimi sırasında aldığı addır. Sistem üzerinde bir program Programlar, ana bellek, giriş/çıkış birimleri gibi kaynakları ara işlem birimi aracılığı ile çalıştırılıyorsa bu durumda sistemde en az bir görevin tanımlı olduğunu söyleyebiliriz. kullanır. Programlarının, ana belleğe yüklenebilmeleri, giriş/çıkış birimlerinden okumayazma yapabilmeleri, işletimleri sırasında gereksinim duyabilecekleri ek bellek Bir sistemde bir program birden fazla kullanıcı tarafından ayrı ayrı işletiliyorsa, örneğin öğrenci işleri programı birden fazla kullanıcı tarafından çalıştırılıyorsa, her bir işletime alanlarını elde edebilmeleri, işletim sistemi içinde yer alan, ilgili yönetici ve sürücü en az ayrı bir görev karşılık gelir. görevlerin ana işlem birimine anahtarlanarak çalıştırılmaları sonucu gerçekleşebilir. Buradan, bir bilgisayar sisteminde paylaşılan kaynaklar arasında en önemli kaynağın işlemci olduğu tahmin edilebilir. Not Bir program, aynı kullanıcı tarafından ayrı ayrı çalıştırılıyorsa, bu durumda da programın her ayrı işletimine ayrı bir görev karşılık gelir. 28

29 Görev kavramını açıklayabilir Örnek Web tarayıcımız ile önce sakarya.edu.tr, sonra sıra ile metu.edu.tr, Linux.org.tr ve adamyo.sakarya.edu.tr sayfalarını açalım. Daha sonra görev yöneticisinden her bir işletim için ayrı bir görev oluştuğunu izleyelim.. 29

30 Görev kavramını açıklayabilir Alıştırma: Bilgisayarınızda herhangi bir programı üç kez çalıştırın ve görev yöneticisinden programın her bir işletimine bir görev karşılık geldiğini izleyin İp Ucu: Görev Yöneticisine ulaşmak için Ctrl+Alt+Del Tuşlarına basınız. 30

31 Görev kavramını açıklayabilir Program, içerdiği komutlar yönünden tektir. Ancak, önceki slaytlarda verilen örnekten de anlaşılacağı gibi sistemde programla(ie), değişik veri takımları ile yapılan birden çok işletim, birden çok göreve karşılık gelir. Not Görev, program kavramına işletim boyutunu da katan daha geniş bir kavramdır. Program durgun komut dizisini tanımlarken görev bu komut dizisinin işletimine karşılık gelir. 31

32 Görev kavramını açıklayabilir işlemcinin verimli kullanımı birden çok işin (programın), paralel işletimiyle sağlanır. İşlemcinin, paralel işletimi sağlamak üzere bir işletimi bırakıp diğer bir işletime geçmesi belirli önlemler alınmadan yapılamaz. Yarım bırakılan bir işletimin, tutarlı bir biçimde, kalınan noktadan sürdürülebilmesi, işletimin bırakıldığı andaki durum bilgilerinin saklanması yoluyla sağlanır. Sistemde her görev için işletim sistemi tarafından bir veri yapısı tutulur. Bu veri yapısı, örneğin işletimin hangi komuttan başlayarak sürdürüleceği bilgisini de içeren ana işlem birimi yazmaç içeriklerini, varsa kullanılan kütüklerle ilgili (kılavuz kütük, açık kütükler gibi) kimi bilgileri içermek durumundadır. Bu yapı, görev denetim öbeği, görev iskeleti gibi adlarla anılır. 32

33 Görev kavramını açıklayabilir Birden çok görevin birlikte işletildiği bir bilgisayar sisteminde, birinci görev(gi) işletilirken, ikinci görev(gj), sırası gelip işlemciye anahtarlanacağı zaman, önce, o anki işlemci yazmaç içerikleri, bu yazmaçlar arasında yer alan ve görev yazmacı olarak adlandırılan yazmacın, ana bellekte gösterdiği (işletimi kesilen) görev iskeletine saklanır. Bundan sonra görev yazmacı ikinci görevin iskeletini gösterecek biçimde, işletim sistemi (görev yöneticisi) tarafından güncellenir. Ana işlem birimi yazmaçları görev yazmacının gösterdiği iskeletteki değerlerle güncellenip yeni görevin işletimi başlatılır. Görev yazmacının güncellenmesi durumunda, o anki işlemci yazmaç içeriklerinin, saklanması ve yeni göreve ilişkin değerlerle güncellenmesi genellikle ana işlem birimi tarafından otomatik olarak (herhangi bir işletim yordamı çalıştırılmaksızın) gerçekleşir. Bu işleme görev anahtarlama işlemi denir. 33

34 Görevlerin durumlarını tanımlayabilir Bilgisayarda çalıştırılan programlar, işletimi sırasında değişik işletim evrelerinden geçer. Bu evreler işlemcinin kullanımı bakımında kabaca çalışma ve bekleme evreleridir. Bu evrelere durum adı verilir. Bir görev, herhangi bir anda çalışır veya bekler durumda olabilir 34

35 Görevlerin durumlarını tanımlayabilir 35

36 Görevlerin durumlarını tanımlayabilir Durum Çizelgelerinde: Durumların her biri bir çember ile simgelenir. Görevin bir durumdan diğer bir duruma geçmesi oklar ile ifade edilir ve oklar geçiş olarak adlandırılır. Bir durumdan diğer bir duruma geçebilmenin gerektirdiği koşul, bu geçişi temsil eden okun üstüne yazılabilir. Bakınız: Bir önceki slayt 36

37 Görevlerin durumlarını tanımlayabilir Görevlerin işletimleri süresince bulunabildikleri tüm durumlar ile bu durumlar arası geçişlerden oluşan çizimlere Görev Durum Çizeneği denir. Dikkat: Görev Durum Çizeneğinde yer alan çalışır durumu, görevin işlemciyi kullanıyor olmasını, bekler durumu ise görevin işlemciyi yeniden kullanabilmek üzere, başlattığı bir işlemin (örneğin diskten okuma işleminin) sonlanmasını beklemesi anlamına gelmektedir. İşlemciyi kullanabilir duruma gelen görevler kısaca Hazır Görevler olarak anılırlar. 37

38 Görevlerin durumlarını tanımlayabilir Dikkat: Bu durumda, önceki şekilde bekler olarak tanımlanan görevler, daha ayrıntılı bir biçimde, bir koşulun oluşmasını bekleyen görevler ve işlemciye anahtarlanmak üzere hazır bekleyen görevler olarak ayrıştırılabilirler. 38

39 Görevlerin durumlarını tanımlayabilir Programlar ya da daha genel olarak işler, bilgisayar sistemine çalıştırılmak üzere sunulduklarında, iskeletleri çatılarak görev ya da görevlere dönüştürülürler. ları yapılan bu görevler hazır görev sınıfına girerler (1). Hazır görevlerden biri, Görev Yönetici diye adlandırılan özel bir sistem görevi aracılığıyla işlemciye anahtarlanır ve çalışır göreve dönüşür (2). Çalışmakta olan bir görev değişik nedenlerle bu özelliğini yitirebilir. Çalışırken giriş/çıkış işlemi başlatan bir görev, bu işlem tümüyle sonlanmadan işletimine devam edemeyeceğinden bekler görev durumuna geçer işlemciyi kaybeder (işlemciyi bırakır) (3). Çalışmakta olan bu görev, işletiminin bitmesi durumunda ana işlem biriminin yanı sıra genelde sistem içindeki tanımını ve varlığını da yitirir (4). Etkileşimli işlemin uygulandığı bir bilgisayar sisteminde görevlerin işlemciyi belirli süreler içinde, sırayla kullanmaları istenir. işlemciye anahtarlanan bir görev, kendine ayrılan süre sona erdiğinde, yeniden hazır görev durumuna getirilir (5). Giriş/çıkış istemi, zaman uyumlama gibi nedenlerle bekler duruma geçen görevler, istemin yerine gelmesi, zaman uyumlamanın gerçekleşmesi gibi hallerde de yine çalışmaya hazır görev durumuna dönerler (6). 39

40 Ana Bellek Yönetimi kavramını açıklayabilir. Görev Yönetimi bölümüne «Bilgisayar sistemlerinden beklenen performansı alabilmek işlemci(cpu), ana bellek(ram) ve giriş/çıkış(i/o) birimleri gibi fiziksel bileşenlerinin programlar arasında etkin bir biçimde paylaştırılması ile doğrudan ilgilidir.» şeklinde bir cümle ile başlamış ve o bölümde görev yönetimi konusunu ele almıştık. Bu bölümde de Ana Bellek Yönetimi konusunu ele alacağız ve bilgisayar sistem en önemli parçalarından biri olan ana belleğin yönetimi için aşağıdaki tanımı vereceğiz. Ana Bellek Yönetimi, Ana Belleğin görevler arasında paylaştırılmasıdır. İşletim sistemi içinde bu işlevi karşılayan kesime Ana Bellek Yöneticisi ya da kısaca Bellek Yönetici denir. 40

41 Ana Bellek Yönetimi kavramını açıklayabilir. Ana Bellek yöneticinin görevleri: o Programların ve islenen verilerin ana bellekte yer alacakları konumların belirlenmesi, o Programların gereksinim duyduğu alanların sağlanması, ve bu bellek alanlarının düzenlenmesi, izlenmesi o Programların kendine ayrılan alanların dışına tasmalarının denetlenmesi 41

42 Ana Bellek Yönetimi kavramını açıklayabilir. : Ana Bellek, Programların ve verilerin işlem aşamasında yer aldığı, işlemcinin dolaysız erişebildiği asıl bellektir. Ana Bellek, aynı zamanda canlı bellek, yarı iletken bellek, RAM bellek gibi adlarla da anılır. Üst düzey programlama dilleri ile hazırlanan kaynak kodlar(source Kod) içerisinde serbestçe belirlenen ve programın çalıştırılması sırasında işlenecek verilere karşılık gelen değişkenler, programın, çalıştırılır dosya haline getirilmesinden sonra, ana bellek için mantıksal adreslere dönüşürler. Programın çalıştırılması(ana Belleğe Yüklenmesi) sırasında bu mantıksal adresler bellekteki fiziksel adreslere dönüşürler. Bir sonraki slaytta Mantıksal ve fiziksel adres kavramları şekil üzerinde gösterilmiştir. 42

43 Ana Bellek Yönetimi kavramını açıklayabilir. 43

44 Ana Bellek Yönetimi kavramını açıklayabilir. Çok kullanıcılı-çok görev, ve Tek kullanıcılı-çok görev iş düzenlerinin sağlanabilmesi için, işlemcinin görevler arasında paylaştırılması gerekir. Von Neumann mimarisinde, ana bellek işlemci ile birlikte düşünülmüştür. Buna göre, birden fazla görevin birlikte yürütülmesi için, ana belleğin de görevler arasında paylaştırılması gerekir. Ana belleğin görevler arasında paylaştırılması işletim sistemlerinin ana bellek yöneticisi kısmı tarafından yürütülür. İşletim sistemlerinde, ana bellek yönetimi için değişik yöntemler kullanılır. Bu yöntemler değişik yetkinlik ve dolaysıyla karmaşıklık düzelerine sahiptir. Bu bölümde bundan sonra ele alınacak ana bellek yönetim yöntemlerinin bir kısmı bugün kullanılmamaktadır. Güncel olan ana bellek yönetim yöntemlerini tam olarak anlayabilmek için, yöntemlerden bugün kullanılmayanlarda dahil olmak üzere tamamı tarihi süreç içerisinde ele alınacaktır. 44

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK İŞLETİM SİSTEMLERİ Öğr. Gör. Fatih ALBAYRAK 1 Hedefler İşletim Sisteminin tanımını yapabilmek, Bilgisayarın Yapısını kabaca öğrenmek, İşletim Sistemlerinin Görevlerine hakim olmak, İşletim Sistemi mimarileri

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş Ders Kitapları ve Notlandırma İşletim Sistemlerine Giriş Ahmet Burak Can Hacettepe Üniversitesi abc@cs.hacettepe.edu.tr Ders kitapları İşletim Sistemleri, Ali Saatçi Modern Operating Systems, Andrew Tanenbaum

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilinen İşletim Sistemleri İşletim Sistemlerinin Görevleri İşletim Sistemlerinin Gelişim Evresi İşletim Sistemi Türleri İşletim

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu

İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu İŞLETİM SİSTEMİ KATMANLARI (Çekirdek, kabuk ve diğer temel kavramlar) Bir işletim sisteminin yazılım tasarımında ele alınması gereken iki önemli konu bulunmaktadır; 1. Performans: İşletim sistemi, makine

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 7. LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ. LINUX Yapısı Ders 7 LINUX OS (Sistem Yapısı) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 LINUX Yapısı LINUX işletim sisteminin diğer işletim sistemleri gibi kendine özgü bir yapısı vardır. LINUX yapısı ve bileşenleri aşağıdaki

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2. Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ - 2 Kaynakların Paylaşımı (Resource Sharing) Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine sunar. Bir işletim sisteminde paylaşılan kaynaklar

Detaylı

GİRİŞ İ Ş L E T İ M S İ S T E M L E R İ

GİRİŞ İ Ş L E T İ M S İ S T E M L E R İ İ Ş L E T İ M S İ S T E M L E R İ GİRİŞ İşletim Sistemleri konusu, bilgisayar bilimleri içinde önemli ve kapsamlı bir konuyu oluşturur. Bu kapsamlı konu, doğal olarak, kendine özgü çeşitli özel tanım ve

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İşletim Sistemlerine Giriş Bilgisayar Sistemi uygulama programları derleyici editör komut yorumlayıcı işletim sistemi makina dilinde programlar mikroprogram (ROM da)

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Prosesler ve Proses Yönetimi bilgisayar sisteminde birden fazla iş aynı anda etkin olabilir kullanıcı programı diskten okuma işlemi yazıcıdan çıkış alma

Detaylı

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr

Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr Dosya Yönetim Sistemi Hazırlayan : mustafa kaygısız Kaynak: megep.meb.gov.tr İşletim sisteminin dosyaları organize etme ve yönetme için ne kullandığını gösteren ifadedir. Dosya verilerin toplandığı birimlerdir

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

ÇOK ÇEKİRDEKLİ İŞLEMCİLER VE PARALEL YAZILIM GELİŞTİRME OLANAKLARI HAKKINDA BİR İNCELEME

ÇOK ÇEKİRDEKLİ İŞLEMCİLER VE PARALEL YAZILIM GELİŞTİRME OLANAKLARI HAKKINDA BİR İNCELEME ÇOK ÇEKİRDEKLİ İŞLEMCİLER VE PARALEL YAZILIM GELİŞTİRME OLANAKLARI HAKKINDA BİR İNCELEME Ecem İren Halilcan Can Akince Aylin Kantarcı Bilgisayar Müh. Bölümü Bilgisayar Müh. Bölümü Bilgisayar Müh. Bölümü

Detaylı

SAB 103 TEMEL BİLGİSAYAR KULLANIMI

SAB 103 TEMEL BİLGİSAYAR KULLANIMI SAB 103 TEMEL BİLGİSAYAR KULLANIMI DERS NOTLARI Prof.Dr. Fatih TANK Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Sigortacılık ve Aktüerya Bilimleri Bölümü Prof.Dr. Fatih TANK - Temel - Ders Notları-

Detaylı

Giriş Çıkış Birimleri:

Giriş Çıkış Birimleri: DONANIM VE YAZILIM Giriş Çıkış Birimleri: Bilgisayara dış ortamdan bilgi girilmesini sağlayan ve girilen bu bilgilerin bilgisayar tarafından işlendikten sonra, tekrar dış ortama çıkarılması için kullanılan

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 2. HAFTA BİLGİSAYAR SİSTEMİ, BİLGİSAYARI OLUŞTURAN BİRİMLER VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ ANAKART, İŞLEMCİ VE BELLEKLER SABİT DİSKLER, EKRAN KARTLARI MONİTÖRLER VE DİĞER DONANIM BİRİMLERİ

Detaylı

Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ

Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ Hazırlayan: Cihan Aygül BT Rehber ÖĞRETMENİ 1 Düşünelim? * Bilişim teknolojisi günlük hayatta hangi alanlarda kullanılabilir? * Günlük hayatta gözlemlediğiniz bilgisayar çeşitlerini söyleyiniz. 2 Bilgisayar

Detaylı

BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1)

BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1) Ders 4 BİT in Temel Bileşenleri (Yazılım-1) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 1 Yazılım, değişik ve çeşitli görevler yapma amaçlı tasarlanmış elektronik araçların, birbirleriyle haberleşebilmesini ve uyumunu

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİLERİ. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi

BİLGİSAYAR MİMARİLERİ. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi BİLGİSAYAR MİMARİLERİ Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Düzce Üniversitesi GİRİŞ/ÇIKIŞ SİSTEMİ Giriş/Çıkış Birimlerini, Seçmeli ve Kesilmeli Giriş/Çıkış programlaması Kesilme Düzeneğini, Giriş/Çıkış Kanalları

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI Veritabanı Veritabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili verilerin bir arada uzun süreli bulundurulmasıdır. Veritabanı bazen Veritabanı Yönetim sistemi veya Veritabanı Sistemi yerine de kullanılır. Gerçek dünyanın

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı Yazılım Kavramı Bilgisayarın belirli bir işi gerçekleştirebilmesi için kullanıcı tarafından her adımda ne yapacağı tarif edilmiş olmalıdır. Yani kullanıcı bilgisayara uygun

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

İşlem Yönetimi (Process Management)

İşlem Yönetimi (Process Management) İşlem Yönetimi (Process Management) 2 Bir işletim sisteminde, temel kavramlardan bir tanesi işlemdir. İş, görev ve süreç kelimeleri de işlem ile eşanlamlı olarak kullanılabilir. Bir işlem temel olarak

Detaylı

İşletim Sistemleri. Discovering Computers Living in a Digital World

İşletim Sistemleri. Discovering Computers Living in a Digital World İşletim Sistemleri Discovering Computers 2010 Living in a Digital World Sistem Yazılımı Sistem yazılımı, bilgisayar ve aygıtlarının çalışmasını kontrol eden ve sürdüren programlardan oluşur. İşle;m sistemleri

Detaylı

DONANIM VE YAZILIM. Ahmet SOYARSLAN biltek.info

DONANIM VE YAZILIM. Ahmet SOYARSLAN biltek.info DONANIM VE YAZILIM Ahmet SOYARSLAN biltek.info Donanım Nedir? Bilgisayarın gözle görülebilen ve elle tutulabilen kısımlarına donanım denir. Örneğin, ekran, klavye, sabit disk, fare, yazıcı gibi.. Bilgisayar

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri

Proses. Prosesler 2. İşletim Sistemleri 2 PROSESLER Proses Bir işlevi gerçeklemek üzere ardışıl bir program parçasının yürütülmesiyle ortaya çıkan işlemler dizisi Programın koşmakta olan hali Aynı programa ilişkinbirdenfazlaprosesolabilir. Görev

Detaylı

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Elektrik ve Elektronik Teknolojisi KONU 1 BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince çeşitli bilgileri

Detaylı

Çekirdek Nedir? Ne yapar?

Çekirdek Nedir? Ne yapar? Çekirdek Nedir? Ne yapar? Erkan Esmer Nisan, 2014 İçindekiler 1 Giriş.................................................... 2 2 Çekirdek Tipleri.............................................. 3 2.1 Mikrokernel............................................

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB Altbirimleri. Durum Kütüğü. Yardımcı Kütükler

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB Altbirimleri. Durum Kütüğü. Yardımcı Kütükler Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü Merkezi İşlem Birimi (MİB): Bilgisayarın temel birimi Hız Sözcük uzunluğu Buyruk kümesi Adresleme yeteneği Adresleme kapasitesi

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB in İç Yapısı. MİB Altbirimleri. MİB in İç Yapısı

Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. MİB Yapısı. MİB in İç Yapısı. MİB Altbirimleri. MİB in İç Yapısı Merkezi İşlem Birimi MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü http://ninova.itu.edu.tr/tr/dersler/bilgisayar-bilisim-fakultesi/0/blg-1/ Merkezi İşlem Birimi (MİB): Bilgisayarın temel birimi

Detaylı

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr

Kural Motoru. www.paperwork.com.tr Kural Motoru www.paperwork.com.tr İş Kuralı Örnekleri Aşağıda iş kurallarına çeşitli örnekler verilmiştir; : İş Kuralı Nedir? T üm işletmeler kural merkezli çalışırlar. Kurallar hangi fırsatların takip

Detaylı

Temel Bilgisayar Bilgisi

Temel Bilgisayar Bilgisi Temel Bilgisayar Bilgisi BİL131 - Bilişim Teknolojileri ve Programlama Hakan Ezgi Kızılöz Bilgisayarların Temel Özellikleri Bilgisayarlar verileri alıp saklayabilen, mantıksal ya da aritmetik olarak işleyen

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş 2. Kaynakların Paylaşımı. Öğr.Gör. Dr. Şirin KARADENİZ

İşletim Sistemlerine Giriş 2. Kaynakların Paylaşımı. Öğr.Gör. Dr. Şirin KARADENİZ İşletim Sistemlerine Giriş 2 Kaynakların Paylaşımı Öğr.Gör. Dr. Şirin KARADENİZ Kaynakların Paylaşımı Sistem, sistem kaynaklarını belli bir hiyerarşi içinde kullanıcının hizmetine sunar. Bir işletim sisteminde

Detaylı

İşletim Sistemleri. İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt Omega Eğitim ve Danışmanlık

İşletim Sistemleri. İşletim Sistemleri. Dr. Binnur Kurt Omega Eğitim ve Danışmanlık İşletim Sistemleri Dr. Binnur Kurt binnur.kurt@gmail.com Omega Eğitim ve Danışmanlık http://www.omegaegitim.com 1 S a y f a İÇİNDEKİLER 1. İşletim Sistemi 2. Kabuk 3. Prosesler 4. İplikler 5. İplikler

Detaylı

ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I

ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I ALGORİTMA VE PROGRAMLAMA I YZM 1101 Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi 2. BÖLÜM 2 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Programlama Terimleri ve Programlama Ortamı 3 Program Programlama IDE

Detaylı

İşletim Sistemlerinde Çok Prosesli Çalışma

İşletim Sistemlerinde Çok Prosesli Çalışma İşletim Sistemlerinde Çok Prosesli Çalışma Kaan Aslan 4 Mart 2008 İşletim sistemlerini proses yönetimine göre kabaca tek prosesli (single processing) ve çok prosesli (multiprocessing) olmak üzere iki gruba

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi

BM-311 Bilgisayar Mimarisi 1 BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar)

Detaylı

İŞ SIRALAMA. İş Sıralamanın Amaçları. İş Sıralama Türleri - 1. İş Sıralama. İş Sıralama Türleri - 2

İŞ SIRALAMA. İş Sıralamanın Amaçları. İş Sıralama Türleri - 1. İş Sıralama. İş Sıralama Türleri - 2 İş Sıralamanın Amaçları İŞ SIRALAMA İşleri zaman içinde işlemciye yerleştirmek Sistem hedeflerine uygun olarak: İşlemci verimi Cevap süresi (response time) Debi (throughput) 23 İş Sıralama İş Sıralama

Detaylı

DONANIM VE YAZILIM. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi

DONANIM VE YAZILIM. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi DONANIM VE YAZILIM Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Bilgisayar Kendisine verdiğimiz bilgileri istediğimizde saklayabilen, istediğimizde geri verebilen cihaza denir. Donanım, Yazılım Bilgisayar Donanım

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

Veritabanı Uygulamaları Tasarımı

Veritabanı Uygulamaları Tasarımı Veritabanı Uygulamaları Tasarımı Veri Tabanı Veritabanı yada ingilizce database kavramı, verilerin belirli bir düzene göre depolandığı sistemlere verilen genel bir isimdir. Günümüzde özel veya kamu kuruluşların

Detaylı

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir.

Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. 2 Dosya Nedir? Dosya, disk üzerinde depolanmış verilerin bütününe verilen isimdir. İşletim sistemi genel olarak iki çeşit dosya içerir. Birincisi, bir sistem görevi yerine getirirken yada bir uygulama

Detaylı

İşletim Sisteminin Temel İşlemleri

İşletim Sisteminin Temel İşlemleri YAZILIM Yazılım Bilgisayar donanımının birbiri ile haberleşmesini, düzenli ve verimli çalışabilmesini sağlayan program topluluğudur. Bilgisayar yazılımları giriş birimlerinden alınan bilgilere hangi işlemlerin

Detaylı

Ağ İletişim Kılavuzu Evo Masaüstü Ailesi Evo İş İstasyonu Ailesi

Ağ İletişim Kılavuzu Evo Masaüstü Ailesi Evo İş İstasyonu Ailesi b Evo Masaüstü Ailesi Evo İş İstasyonu Ailesi Belge Parça Numarası: 177922-144 Mayıs 2002 Bu kılavuz, seçili masaüstü veya iş istasyonu modellerine önceden yüklenen ağ ara birim denetçi (NIC) özelliklerinin

Detaylı

-Bilgisayarı oluşturan iki temel unsurdan diğeri ise YAZILIM dır.

-Bilgisayarı oluşturan iki temel unsurdan diğeri ise YAZILIM dır. YAZILIM -Bilgisayarı oluşturan iki temel unsurdan diğeri ise YAZILIM dır. Elektronik cihazların belirli bir işi yapmasını sağlayan ve komutlardan oluşan programların tümüne verilen isimdir. Yazılım temelde

Detaylı

Linux Dosya ve Dizin Yapısı

Linux Dosya ve Dizin Yapısı Linux Dosya ve Dizin Yapısı Dosya ve Dizin Sistemi Linux te kök dizin (/) sembolü ile ifade edilir. Windowsta kök dizin C: ise Linux ta / sembolüdür. 1 Kök dizini (/) İşletim Sisteminin çalışabilmesi için

Detaylı

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8.

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8. İşlemci: İşlemci,kullanıcıdan bilgi almak, komutları işlemek ve sonuçları kullanıcıya sunmak gibi pek çok karmaşık işlemi yerine getirir. Ayrıca donanımların çalışmasını kontrol eder. İşlemci tüm sistemin

Detaylı

Kabuk Programlama (Bash)

Kabuk Programlama (Bash) Kabuk Programlama (Bash) Erkan Esmer Ocak, 2013 İçindekiler 1 Giriş.................................................... 2 2 Kabuk(Shell)............................................... 3 3 Çekirdek(Kernel).............................................

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Girdi/Çıktı (I/O) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders11 1 Girdi/Çıktı (I/O) İşletim sisteminin temel fonksiyonlarından biride bilgisayardaki tüm I/O aygıtlarını kontrol etmesidir.

Detaylı

Windows İşletim Sistemi

Windows İşletim Sistemi Windows İşletim Sistemi Bilgisayar (Özellikler) Bilgisayarınızın özelliklerini görüntülemek için : Masaüstünde Bilgisayar simgesine sağ tıklayarak Özellikler e tıklayın. Çıkan pencerede bilgisayarınızda

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü 2015 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Sistemleri Arasındaki Temel Farklar Universal Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. 2010. Tüm hakları saklıdır.

Detaylı

PROGRAMLAMA TEMELLERİ

PROGRAMLAMA TEMELLERİ PROGRAMLAMA TEMELLERİ 2.HAFTA Yazılım Yazılım, elektronik aygıtların belirli bir işi yapmasını sağlayan programların tümüne verilen isimdir. Bir başka deyişle var olan bir problemi çözmek amacıyla bilgisayar

Detaylı

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM SİSTEM BİRİMİ ÇEVREBİRİMLERİ Ana Kart (Mainboard) Monitör İşlemci

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Süreçler ve İş Parçacıkları(Thread) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders03 1 Süreç -Tüm modern bilgisayarlarda bir çok iş aynı anda yapılabilir. *kullanıcı programları çalışır *disk

Detaylı

Sistem Programlama. (*)Dersimizin amaçları Kullanılan programlama dili: C. Giriş/Cıkış( I/O) Sürücülerinin programlaması

Sistem Programlama. (*)Dersimizin amaçları Kullanılan programlama dili: C. Giriş/Cıkış( I/O) Sürücülerinin programlaması Sistem Programlama Sistem programlama bilgisayar mühendisliğinin bir alanı olup karmaşık sistemlerin ve bu sistemlerin parçalarının ile ilgilenir. İşletim Sistemlerinin Programlaması Giriş/Cıkış( I/O)

Detaylı

Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ

Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ Bilgisayar İŞLETİM SİSTEMLERİ Prof.Dr. Ali SAATÇİ Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Genişletilmiş İkinci Baskı Ankara, 2002 DEFNE ve YUNUS'a Yazar Hakkında

Detaylı

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları.

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları. Script Statik Sayfa Dinamik Sayfa Dinamik Web Sitelerinin Avantajları İçerik Yönetim Sistemi PHP Nedir? Avantajları Dezavantajları Script HTML kodları arasına yerleştirilen küçük kodlardır. Web sayfalarında

Detaylı

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik

DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ. İçerik DERS 3 MİKROİŞLEMCİ SİSTEM MİMARİSİ İçerik Mikroişlemci Sistem Mimarisi Mikroişlemcinin yürüttüğü işlemler Mikroişlemci Yol (Bus) Yapısı Mikroişlemci İç Veri İşlemleri Çevresel Cihazlarca Yürütülen İşlemler

Detaylı

EKLER. EK 12UY0106-4/A5-2: Yeterlilik Biriminin Ölçme ve Değerlendirmesinde Kullanılacak Kontrol Listesi

EKLER. EK 12UY0106-4/A5-2: Yeterlilik Biriminin Ölçme ve Değerlendirmesinde Kullanılacak Kontrol Listesi EKLER EK 12UY0106-4/A5-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının tamamlanması tavsiye edilir.

Detaylı

Erma Yazılım EBYS Sistemi. (Elektronik Belge Yönetim Sistemi) Dijital Arşivleme. Otomasyonu

Erma Yazılım EBYS Sistemi. (Elektronik Belge Yönetim Sistemi) Dijital Arşivleme. Otomasyonu Erma Yazılım EBYS Sistemi (Elektronik Belge Yönetim Sistemi) ve Dijital Arşivleme Otomasyonu ERMA YAZILIM ELEKTRONİK BELGE YÖNETİM SİSTEMİ EBYS Otomasyonumuzun genel özellikleri; Kaysis web servislerinden

Detaylı

MultiBoot Kullanıcı Kılavuzu

MultiBoot Kullanıcı Kılavuzu MultiBoot Kullanıcı Kılavuzu Copyright 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Bu belgede yer alan bilgiler önceden haber verilmeksizin değiştirilebilir. HP ürünleri ve hizmetlerine ilişkin garantiler,

Detaylı

Bilgisayar Temel kavramlar - Donanım -Yazılım Ufuk ÇAKIOĞLU

Bilgisayar Temel kavramlar - Donanım -Yazılım Ufuk ÇAKIOĞLU Bilgisayar Temel kavramlar - Donanım -Yazılım Ufuk ÇAKIOĞLU Bilgisayar Nedir? Bilgisayar; Kullanıcıdan aldığı bilgilerle mantıksal ve aritmetiksel işlemler yapabilen, Yaptığı işlemleri saklayabilen, Sakladığı

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 10. LINUX OS (Programlama) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ GENEL BAKIŞ

Bilgi ve İletişim Teknolojileri (JFM 102) Ders 10. LINUX OS (Programlama) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ GENEL BAKIŞ Ders 10 LINUX OS (Programlama) BİLGİ & İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ GENEL BAKIŞ LINUX de Programlama LINUX işletim sistemi zengin bir programlama ortamı sağlar. Kullanıcılara sistemi geliştirme olanağı sağlar.

Detaylı

Internet Programming II

Internet Programming II Internet Programming II Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2016 2017 Bahar Yarıyılı Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Kontrol deyimleri programlamanın olmazsa olmaz koşullarındandır. Şartlara (karşılaştırma) bağlı

Detaylı

PARALEL PCI ARABİRİM KARTI

PARALEL PCI ARABİRİM KARTI PARALEL PCI ARABİRİM KARTI Hızlı Kurulum Kılavuzu Giriş IEEE1284 arabirim PCI eklenti kartını satın aldığınız için teşekkür ederiz. Bu kart, kullanıcıların paralel aygıtlarını bağlamak üzere bilgisayar

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar ağlarının kullanımındaki temel amaç bilgi ve servislerin paylaşımıdır. Bu bölümde bilgisayar ağlarının sınıflandırılması ve kullanım amaçları anlatılmaktadır. Bu bilgi ve servislerin

Detaylı

İŞ SIRALAMA. İş Sıralama 6. İşletim Sistemleri

İŞ SIRALAMA. İş Sıralama 6. İşletim Sistemleri 6 İŞ SIRALAMA İş Sıralama Çok programlı ortamlarda birden fazla proses belirli bir anda bellekte bulunur Çok programlı ortamlarda prosesler: işlemciyi kullanır bekler giriş çıkış bekler bir olayın olmasını

Detaylı

Vodafone Akıllı Bas Konuş Servisi Masaüstü Uygulaması Kullanım Kılavuzu

Vodafone Akıllı Bas Konuş Servisi Masaüstü Uygulaması Kullanım Kılavuzu Vodafone Akıllı Bas Konuş Servisi Masaüstü Uygulaması Kullanım Kılavuzu Versiyon 1 Güncelleme Tarihi 29 Ocak 2013 Güncelleme Nedeni - PC Uygulaması, Windows platformundaki masaüstü PC ler üzerinde çalışır.

Detaylı

Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM

Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM İşletim Sistemleri Binnur Kurt binnur.kurt@ieee.org İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar MühendisliM hendisliği i BölümüB İşletim Sistemleri Copyright 2005 1 Version 0.0.1 About the Lecturer BSc İTÜ,

Detaylı

Teknosem ANASAYFA. Program komut butonları ve program zaman parametrelerinin bulunduğu sayfadır.

Teknosem ANASAYFA. Program komut butonları ve program zaman parametrelerinin bulunduğu sayfadır. ANASAYFA 1 2 3 4 5 6 7 Sayfa Geçiş Tuşları Program komut butonları ve program zaman parametrelerinin bulunduğu sayfadır. Teknosem 1 Eksenleri Sıfırla Butonu: Sistemin ilk açılışında eksenleri sıfırla (homing)

Detaylı

Masaüstü Bilgisayarlar

Masaüstü Bilgisayarlar Bilgisayar Nedir? Girilen bilgileri alan işleyen, istenildiği takdirde saklayan veya kullanıcıya sunan çok maksatlı programlanabilen elektronik bir makinedir. Bilgisayar Nedir? İnsan beyni bilgi toplama,

Detaylı

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi CHAOS, araçların trafik ışıklarında bekleme süresini en aza indirir. Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi Dinamik kavşak kontrol sistemi olarak adlandırılan CHAOS TM,

Detaylı

Optik Sürücüler CD/CD-ROM DVD HD-DVD/BLU-RAY DİSK Disket Monitör LCD LED Projeksiyon Klavye Mouse Mikrofon Tarayıcı

Optik Sürücüler CD/CD-ROM DVD HD-DVD/BLU-RAY DİSK Disket Monitör LCD LED Projeksiyon Klavye Mouse Mikrofon Tarayıcı 1 Donanım Bileşenleri ve Çalışma Prensipleri Anakart (Mainboard) İşlemci (Cpu) Ekran Kartı Bellekler Ram Rom Ses Kartı Ağ Kartı TV Kartı Sabit Diskler HDD HHD SSD Optik Sürücüler CD/CD-ROM DVD HD-DVD/BLU-RAY

Detaylı

Güvenlik. Kullanıcı Kılavuzu

Güvenlik. Kullanıcı Kılavuzu Güvenlik Kullanıcı Kılavuzu Copyright 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Microsoft ve Windows, Microsoft Corporation kuruluşunun ABD'de tescilli ticari markalarıdır. Bu belgede yer alan bilgiler

Detaylı

BİLGİ VE VERİ GÜVENLİĞİ VİRÜSLER VE DİĞER ZARARLI YAZILIMLAR KİŞİSEL MAHREMİYET VE TACİZ

BİLGİ VE VERİ GÜVENLİĞİ VİRÜSLER VE DİĞER ZARARLI YAZILIMLAR KİŞİSEL MAHREMİYET VE TACİZ BİLGİ VE VERİ GÜVENLİĞİ VİRÜSLER VE DİĞER ZARARLI YAZILIMLAR KİŞİSEL MAHREMİYET VE TACİZ VERİ: İşletme içinde oluşan olayları temsil eden belirli bir işe yarayan ya da yaramayan ham gerçekler, görüntüler,

Detaylı

LİNUX. Dosyalar ve dizinler

LİNUX. Dosyalar ve dizinler LİNUX Dosyalar ve dizinler Dosya sistemi Linux işletim sisteminde de dosya ve dizinler diğer Unix türevi işletim sistemlerinde olduğu gibi hiyerarşik yapıya sahiptir. En üst düzeyde olan kök dizini olarak

Detaylı

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü

TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI. Enformatik Bölümü TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI Enformatik Bölümü - Bilgisayarın tanımı ve tarihçesi Bilgisayar, belirli komutlara göre veri işleyen ve depolayan bir makinedir. İlk bilgisayar 1950 yılında yapılmıştır.

Detaylı

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır!

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Donanım Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan

Detaylı

BÖLÜM 3 3. İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ

BÖLÜM 3 3. İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 3 3. İŞLETİM SİSTEMİNİN BAŞLICA ÖZELLİKLERİ Bir işletim sistemi bir anda yalnızca bir kullanıcının bilgisayarı kullanmasına izin veriyor ve birden çok kullanıcının kullanmasına izin vermiyorsa, böyle

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

C Konsol ve Komut Satırı

C Konsol ve Komut Satırı C Konsol ve Komut Satırı Öğr. Gör. M. Ozan AKI Rev 1.0 C:\> Konsol ekranı, işletim sistemi ve dosya yönetiminin metin tabanlı yönetilebilmesini sağlayan arabirimdir. Windows işletim sistemi ortaya çıkmadan

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

Öğr.Gör. Mehmet Can HANAYLI

Öğr.Gör. Mehmet Can HANAYLI 1 DERS İZLENCESİ 2 SİSTEM MİMARİLERİNE GİRİŞ Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarın kullanıldığı alanlar Bilgisayarın kullanılmasında dikkat edilmesi gereken alanlar Bilgisayarların sınıflandırılması

Detaylı

Windows Grup İlkesi Düzenleyici

Windows Grup İlkesi Düzenleyici Windows Grup İlkesi Düzenleyici Microsoft Windows ta kullanıcı ve bilgisayar grupları için kullanıcı ve bilgisayar yapılandırmaları tanımlamak üzere Grup İlkesi kullanılır. Grup ilkesi Microsoft Yönetim

Detaylı

Java Temel Özellikleri

Java Temel Özellikleri Java Temel Özellikleri Java Programlama Dili Java programlama dili şu anda dünyadaki en popüler programlama dillerinden biri haline gelmiştir. Java SUN bilgisayar şirketince elektrikli ev aletlerinin birbiriyle

Detaylı

Dr. Organizer Diş. Ver. 4.5. 1992 den beri. Program özellikleri, sistem gereksinimleri

Dr. Organizer Diş. Ver. 4.5. 1992 den beri. Program özellikleri, sistem gereksinimleri 1992 den beri Dr. Organizer Diş Ver. 4.5 Program özellikleri, sistem gereksinimleri Alp Bilişim&Danışmanlık Halitağa cad. 42/7Tınaz iş merkezi Kadıköy İstanbul (216) 418 60 44 (216) 418 60 37 (532) 246

Detaylı

PORTLAR Bilgisayar: VERİ:

PORTLAR Bilgisayar: VERİ: PORTLAR 1.FARE 2. YAZICI ÇİZİCİ TARAYICI 3.AĞ-İNTERNET 4.SES GİRİŞİ 5.SES ÇIKIŞI(KULAKLIK) 6.MİKROFON 7.USB-FLASH 8.USB-FLASH 9.MONİTÖR 10.PROJEKSİYON 11.KLAVYE BİLGİSAYAR NEDİR? Bilgisayar: Kullanıcıdan

Detaylı