LABORATUVARDA TANISAL YETERLİLİK

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "LABORATUVARDA TANISAL YETERLİLİK"

Transkript

1 LABORATUVARDA TANISAL YETERLİLİK Dr. MEHMET H. KÖSEOĞLU İZMİR ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

2 Laboratuvar tanı testlerinin hastalık tanısı koymada önemli bir yeri vardır. Laboratuvar testleri tıbbi karar vermede % 70 oranında bir etkiye sahiptir li yıllarda tek Folin ve Wu nun çalışmaları sonucunda geliştirilen ve tanıda kullanılan tek test glukoz iken, günümüzde büyük referans laboratuvarlarında bu sayı 3000 e kadar çıkmıştır. Bu sayının çok artmasına rağmen günümüzde sağlık alanındaki maliyetleri azaltmak için mümkün olduğu kadar gereksiz birçok test veya yanlış test istemenin azaltılması yönünde bir eğilim oluşmuştur.

3 Birçok klinisyen hasta öyküsü ve muayeneye göre laboratuvar tanı testlerini daha objektif olarak değerlendirmektedir. Bu nedenle laboratuvar testlerinin doğru istenmesi ve yorumlanması, klinisyenin hastalık tanısına karar vermesinde önemli bir etkiye sahiptir.

4 Wians FH; Clinical Laboratory Tests: Which, Why, and What Do The Results Mean? Labmedicine Volume 40 Number 2 February

5 Analitik doğruluk Tanısal doğruluk

6 Laboratuvar test istekleri; Tanı amaçlı (tanıyı doğrulamak veya dışlamak için) Hasta izleminde (ilaç tedavisinin etkisi) Tarama amaçlı ( down sendromu, konjenital hipotiroidi) Araştırma amaçlı (belli bir hastalığın patofizyolojisini anlamak için)

7 Belli bir hastalık tanısı koyarken testin tanısal doğruluğu ve prediktif değerine göre test isteme; Hastalık tanısı koyarken olası birçok test isteyip bunları yorumlamak yerine, o hastalık için en etkin testi istemek en doğru yaklaşım olarak gözükmektedir. Bu yaklaşım yalnızca hastalığın tanısı ve ayırıcı tanısı için gerekli olan test veya testlerin istemini gerekirmektedir.

8 Tanısal testlerin yeterliliğinin derecesi, hekimin günlük kararının doğruluğunu etkiler. Bir tanısal testin tanısal yeterliliğinin araştırılması, tanısal doğruluk çalışmalarıyla olur. Tanısal doğruluk çalışmaları, tanısal yeterliliği araştırılan testin, hedeflenen hastalık veya durumu tam olarak saptayan referans test sonuçlarıyla karşılaştırıldığı çalışmalardır.

9 Tanı koyma süreci, neden sonuç ilişkilerinin düşünüldüğü hastalıklarda görülen bulguların değerlendirildiği, bilişsel bir eylemdir. Tanı koyma sürecinde ilk aşamada klinisyen değişik olasılıkların olabilirlik oranlarını göz önünde bulundurur. Önce hastalık ile ilgili ön bulguları değerlendirir. Daha sonra bu bulgular ile ilgili olası tanıların ayırıcı tanısı için ikinci aşamada değişik tanısal testlerden yararlanır. Bu testler sonucunda daha önceki olabilirlik olasılıklarını değiştirir, bazı olabilirlikler dışlanırken, bazı tanıların gerçek olma olasılığı artar.

10 Bireylerin yaşam kalitesi, yaşam süresi gibi unsurların geliştirilmesi amacıyla bilgi elde etme yöntemlerinin hepsi tanısal test kapsamına girer. Tanısal testler -Laboratuvar testleri -Görüntüleme teknikleri -Fizyolojik fonksiyon testleri -Patoloji testleri

11 Tanı testleri, araştırılan hastalığın kişide olma olasılığını belirleyen araçlardır ve kişide hastalığın varlığı ile ilgili mutlak gerçekliği vermezler. Ancak gerçeklikle ilgili sağlam bir görüş oluşturmamıza yardımcı olurlar. Her tanı testinin gerçekliği belirleme konusunda belirli bir gücü vardır. Bu hem testin tanı koyma gücü, hem de hastalığın o toplumdaki ve testin yapıldığı klinikteki görülme sıklığı ile ilgilidir.

12 Hekim, hastadan bir laboratuvar testi isterken, diğer tanısal testlerden (anamnez, fizik bakı, v.d.) elde ettiği bilgilere göre belirli bir olasılık düşünür (pretest olasılık, prevalans). İstediği laboratuvar testinin sonucuna göre yeni olasılık (posttest olasılık) düşünür. Laboratuvar testinin tanısal yeterliliği yüksek derecede ise, posttest olasılık yüksek veya tanı kesinleşmiş olacaktır.

13 Test öncesi olasılık klinik karar verme sürecinde başlangıç noktası olduğu için son noktada ulaştığımız test sonrası olasılığın doğruluğunu etkilemektedir. Test öncesi olasılığın doğruluğu önemlidir. Bir klinikte daha önceki kayıtların incelenmesi ile hastalığa özgü test öncesi prevalanslar elde edilebilir.

14 Test öncesi olasılık ve olabilirlik oranlarından yola çıkarak test sonrası olasılığı hesap eden yazılımlar ve WEB adresleri mevcuttur.

15 TANI OLASILIĞI İÇİN TEST YAPMA VE TEDAVİ EŞİKLERİ Ahmet Topuzoğlu, Pınar Ay; Kanıta Dayalı Tıp: Klinik Epidemiyolojik Araştırmaların Eleştirel Değerlendirilmesi

16 Her yeni bulguyla test öncesi olma olasılığın dan test sonrası olma olasılığı na geçilerek tanı koyma süreci sürdürülür. Her test isteğinde şu durum göz önünde bulundurulmalıdır. Test yalnızca hastalığın yönetimini etkileyecekse yapılmalıdır. Klinisyenin elde etmiş olduğu test öncesi olasılıklar, hastalığın var olduğunu ya da dışlandığını güvenilir bir şekilde gösteriyorsa daha fazla test yapmak yersiz bir girişim olacaktır.

17 Bir tanıyı dışlamak ya da kesin tanı koyup hastayı tedaviye göndermek için temel dayanak hastalığın bulunma olasılığıdır. Tanı doğrulanamıyorsa daha fazla teste ihtiyaç vardır. Tanı doğrulandıysa test süreci kesilir ve tedaviye geçilir. Hastalığın olma olasılığı tanı ve tedavi eşikleri arasında ise daha ileri testleri uygulamak gerekir.

18 Tanısal yeterlilik; Olguları klinik açıdan alt gruplara doğru olarak ayırabilme kapasitesi olarak tanımlanabilir. İki farklı sağlık durumunu birbirinden ayırabilme yeteneği. Sağlık/Hastalık, İyi huylu/kötü huylu gibi Bir tanısal test, tanısal yeterliliği yüksek olmasına rağmen maliyet ve invaziv olması gibi nedenlerle kullanılmayabilir. Laboratuvarda yeni bir yöntem kullanılacağı zaman genellikle eski yöntem ile korelasyonuna bakılır. Fakat yeni yöntem önceki yöntemden daha iyi olabilir. Bu nedenle bu testlerin tanısal yeterliliğini değerlendirmek daha doğrudur.

19 Tanı testinin klinikte uygulanabilirliğinin incelenmesi Tanı testinin yeterliliği ile ilgili kanıtların geçerliliğinin incelenmesi (bilimsel literatürdeki başarısı) Hasta olanlarla olmayanları ayırma başarısı Testin kliniğe başvuran özgün bir hasta grubuna uygulanabilirliği

20

21

22 Wians FH; Clinical Laboratory Tests: Which, Why, and What Do The Results Mean? Labmedicine Volume 40 Number 2 February

23 Referans aralık içindeki bütün değerler normal olmayabilir veya referans aralık dışındaki bütün sonuçlar da patolojik olmayabilir. Klinik eşik değerler; Hastalığı ayırt etmek için kullanılabilir. Acil müdahaleyi gerektirecek kritik bir değer olabilir. İlaç düzeyleri ile ilgili olabilir tedavi penceresini gösterebilir.

24 Referans test Hasta Sağlam Toplam Yeni test + Gerçek pozitif (A) - Yalancı negatif (C) Yalancı pozitif (B) Gerçek negatif (D) A+B C+D Toplam A+C B+D A+B+C+D Duyarlılık: Özgüllük: A/A+C (Gerçek pozitifliğin tüm hastalara oranı) D/B+D (Gerçek negatifliğin tüm sağlamlara oranı)

25 Bir test için duyarlılık % 50 ve özgüllük % 50 ise test yararsızdır ve testin yapılmasının yazı tura atmaktan farkı yoktur. Duyarlılık ve özgüllüğün toplamı > 170 ise klinik olarak yararlı bir test olduğu söylenebilir. % 95 duyarlılık ve % 95 özgüllüğe sahip bir testin ise (toplamda > 190) tanısal gücü yüksek bir test olduğu söylenebilir.

26 Duyarlılık ve özgüllüğün yüksek olması bir test için istenen özellikler olmasına rağmen farklı klinik durumlarda bunlardan biri daha yüksek olması istenebilir. Genellikle bir testin geçerli olabilmesi için duyarlılık ve özgüllüğün yüksek olması gerekir (%80). Ancak her test ve kullanım alanı için testin elde ettiği tüm sonuçlar değerlendirildikten sonra %80 lik eşik yeterli bulunmayabilir. Bir testin duyarlılığı ve özgüllüğü belirlenen eşik değer sınırına göre değişir. Bir testin eşik değeri artırılarak özğüllüğü artırılabilir, fakat aynı zamanda bu durum duyarlılığın düşmesine neden olur.

27 Duyarlılık, özgüllük ve öngörü değelerinin bir diğer kullanımı klinik eşik değer sınırlarının belirlenmesindedir. Düşük bir eşik değer seçilirse CK MB bütün MI vakalarını saptayabilir (%100) fakat bu defa da bir çok yanlış pozitif (%50-60) sonuç elde edilir. Yüksek bir eşik değer seçilirse testin özgüllüğü artar, fakat bu defa da testin duyarlılığı azalır. Mükemmel bir tanı testi ise %100 duyarlılığa ve %100 seçiciliğe sahiptir.

28 Bazı testler birden çok hastalıkta pozitif sonuç verebilir. Ayrıca hastalığın evrelerine bağlı olarak da değişebilir. PSA <4 ng/ml sağlıklı bireylerde 4-10 ng/ml BPH ng/ml çoğunlukla prostat kanseri ile ilişkili > 20 ng/ml hemen hemen prostat kanseri ile ilişkili Birçok deneyimli klinisyen test sonuçlarına göre bu durumu göz önünde bulundurur.

29 Bir tanı testinin gücü hastalarla sağlamları ayırmadaki başarısıdır. Eskiden bu sadece testin duyarlılık ve özgüllüğünün değerlendirilmesi ile yapılıyordu. Olabilirlik oranlarının (likelihood ratio) kullanılması ise daha güçlü bir yöntemdir.

30 Tanı koyma sürecinde duyarlılık ve özgüllük değerleri dışında pozitif öngörü değeri, negatif öngörü değeri, olabilirlik oranı, test öncesi olma oranı, test sonrası olma oranı, test öncesi olasılık, test sonrası olasılık bize ne gibi yararlar sağlar? Duyarlılık ve özgüllük sıklıkla testin yararının abartılmasına yol açabilir. Olabilirlik oranları ise 2x2 tablonun dört gözünü de değerlendirmeye katar ve daha kesin bir klinik yargıya varmayı sağlar.

31 Altın standart test Hasta Sağlam Toplam Yeni test + Gerçek pozitif (A) - Yalancı negatif (C) Yalancı pozitif (B) Gerçek negatif (D) A+B C+D Toplam A+C B+D A+B+C+D Olabilirlik oranı+ A/B (Gerçek pozitifliğin yalancı pozitifliğe oranı) Olabilirlik oranı- D/C (Gerçek negatifliğin yalancı negatifliğe oranı) PPV: NPV: A/A+B (Gerçek pozitifliğin tüm pozitif sonuçlara oranı) D/C+D (Gerçek negatifliğin tüm negatif sonuçlara oranı) Test geçerliliği: A+D / (A+B+C+D)

32 Olabilirlik oranları ve test sonrası olasılığın hesap edilmesi, hastalığın olup olmadığına dair çok daha güçlü bir kanıt sunar ve daha matematiksel bir kesinlik ile hastalığın olma durumunu ifade eder. Pozitif olabilirlik oranı; hasta kişilerde pozitif olma durumunun hasta olmayan kişilerdeki pozitif olma durumundan kaç kat fazla olduğunu ifade eder. Negatif olabilirlik oranı ise; hasta olan kişilerdeki negatif testin sağlam kişilere göre ne kadar farklı olduğunu ifade eder. Olabilirlik oranları prevalanstan etkilenmez.

33 Olabilirlik oranı, belirti ve bulgular üzerinden klinik tanıyı keskinleştirebilir. Klinik bulguların yorumlanmasındaki yararlarına rağmen, laboratuvar testleri ve görüntüleme çalışmalarında olabilirlik oranları az kullanılırlar. Olabilirlik oranları duyarlılık ve özgüllüğün bir ifadesidir. Tek başına duyarlılığa veya tek başına özgüllüğe göre hastalığın bulunma olasılığı hakkında daha keskin bir ifade vermektedir. Uyuma yakın olabilirlik oranları karar vermede az etkiliyken, karşıt olarak yüksek ve düşük oranlar klinisyenin hastalık olasılığı tahminini büyük ölçüde değiştirir.

34 Olabilirlik oranları sadece pozitif veya negatif sonuç veren dikotomal veriler için değil, aynı zamanda sayısal değerler içinde hesaplanabilir. Tıp laboratuvarlarında birçok testin ikili çıktıları yoktur. Bununla birlikte sayısal değerler ikili hale getirilebilir ve buna göre test sonucu yorumlanabilir. Fakat bu şekilde hesaplamada bir miktar bilgi kaybı vardır. Buna rağmen pozitif öngörü değerleri prevalanstan etkilenir. Çok güçlü bir test çok düşük prevalansa sahip bir hastalık için çok zayıf bir öngörü değeri verebilir. Bu test pozitif çıksa dahi pozitif çıkan testin gerçekten pozitif olma durumunun zayıf olduğunu gösterir.

35 Görülme sıklığının da (Prevalans) hesaba katılması ile hastalık konusunda daha doğru bir varsayıma varılabilir. Bayes teoremi; Test öncesi olma oranı (Odss ratio): Görülme sıklığı / 1-Görülme sıklığı Test sonrası olma oranı; test öncesi Odss oranı x olabilirlik oranı Olasılık= Odds / (1+Odds)

36 PPD = (Prevalans x duyarlılık) x %100 (Prevalans x duyarlılık) + ((1-Prevalans) x (1-özgüllük)) NPD = (1 Prevalans) x özgüllük x %100 (1 Prevalans) x özgüllük + ((Prevalans) x (1-duyarlılık)) A testi için; %95 duyarlılık %95 özgüllük % 50 prevalans ile PPD %95 NPD %95 % 5 prevalans ile PPD %50 NPD % 99.7 % 1 prevalans ile PPD % 16 NPD %99.9 CK için; Kardiyoloji yoğun bakım ünitesinde MI (%30-50) Acil ünitesinde (% 5)

37 Prevalansın PPD üzerindeki etksi: Biri Mozambik te (AIDS prevalnsı % 15) yaşayan diğeri de Fransa da (AIDS prevalansı % 0.4) yaşayan yaşlarında iki farklı kişi HIV testi yaptırmak istiyorlar. Bu iki kişinin de HIV testi pozitif çıkıyor. Bu HIV testi pozitif çıkan iki kişinin AIDS olma olasılıkları birbirinden çok farklı olacaktır. HIV testinin duyarlılık ve özgüllüğünün sırasıyla % 99.5 ve % 99.5 olduğunu biliniyor. Elimizde bu iki ülke için yapılan şu veriler var.

38 Fransa da bu konuda yapılan çalışmadan şu veriler elde edilmiştir. (AIDS prevalansı % 0.4 ) Altın standart yöntem ile AIDS tanısı alanlar Test sonucu Hasta Sağlam Toplam Pozitif Negatif Toplam

39 Bu verilere göre: Duyarlılık : % 99.5 Özgüllük: % 99.5 Prevalans: % 0.4 Pozitif öngörü değeri: % 44.4 Negatif öngörü değeri: % Testin pozitif olabilirlik oranı: 199 Testin negatif olabilirlik oranı: Test öncesi olma oranı: Test sonrası olma oranı: 0.80 Test sonrası olasılık: % 44.4

40 Aynı çalışmada değişik duyarlılıktaki ve özgüllükteki bir testin kullanılması. (AIDS prevalansı % 0.4 ) Altın standart yöntem ile AIDS tanısı alanlar Test sonucu Hasta Sağlam Toplam Pozitif Negatif Toplam

41 Bu verilere göre: Duyarlılık : % 80 Özgüllük: % 80 Prevalans: % 0.4 Pozitif öngörü değeri: % 1.6 Negatif öngörü değeri: % 99.9 Testin pozitif olabilirlik oranı: 4 Testin negatif olabilirlik oranı: 0.25 Test öncesi olma oranı: Test sonrası olma oranı: Test sonrası olasılık: % 1.6

42 Mozambik te bu konuda yapılan çalışmadan şu veriler elde edilmiştir. (AIDS prevalansı % 15) Altın standart yöntem ile AIDS tanısı konanlar Test sonucu Hasta Sağlam Toplam Pozitif Negatif Toplam

43 Bu verilere göre: Duyarlılık : % 99.5 Özgüllük: % 99.5 Prevalans: % 15 Pozitif öngörü değeri: % 97.2 Negatif öngörü değeri: % 99.9 Testin pozitif olabilirlik oranı: 199 Testin negatif olabilirlik oranı: Test öncesi olma oranı: 0.18 Test sonrası olma oranı: 35.8 Test sonrası olasılık: % 97.2

44 Hastalık prevalansının PPD (Pozitif prediktif değer) ve NPD (Negatif prediktif değer) etkisi Hastalık prevalansı PPV, % NPV, % uygulanamaz

45 Eğer bir testin duyarlılığı ve öngörü değerleri düşük görülme sıklığı olan bir toplulukta kabul edilebilir bir düzeyde değilse bile, daha yüksek görülme sıklığı olan bir toplulukta kullanılabilir.

46 Test sonrası olasılığın hesaplanması Farklı test öncesi olma olasılıklarına göre nomogramlar üzerinden de olabilirlik oranlarına göre hesaplanabilir. Klinikte kişinin test öncesi olma olasılıkları, bireysel özelliklerine göre (olası riskler) saptandıktan sonra bu özelliklerin olabilirlik oranları üzerinden kişinin test sonrası hasta olma olasılığı elde edilebilir.

47

48 Farklı bir tablodan yararlanarak da 2, 5 ve 10 düzeylerindeki olabilirlik oranlarına karşılık gelen değişime göre test sonrası olasılık hakkında fikir sahibi olunabilir. Olabilirlik oranı 10 olduğunda test sonrası olasılık % 45 artmaktadır. Uyuma yakın olabilirlik oranları, karar vermede az etkili ve yeni testlerin yapılmasını gerektirirken; karşıt olarak yüksek ve düşük oranlar klinisyenin hastalık olasılığı tahminini büyük ölçüde değiştirir.

49

50 Pozitif olabilirlik oranları 10 un üzerinde ise test tanıyı koymak için yeterlidir diyebiliriz. Negatif olabilirlik oranlarının tanıyı dışlayabilmesi için de oranın 0.1 den küçük olması beklenir. Olabilirklik oranı 1 olduğu durumlarda testin pretest olasılık üzerine hiçbir etkisi yoktur. Her test her zaman tanıyı hemen koyduran ya da dışlatan ayırma gücüne sahip olmayabilir.

51 Yüksek duyarlılığa sahip testlerin kullanımı; Hastalık ciddi ve kaçırılmaması gerekli ise, Hastalık tedavi edilebilir bir hastalık ise, Yanlış pozitif sonuçlar ciddi fiziksel, psikolojik ve ekonomik kayba yol açmayacak ise Örnek: Feokromasitoma atlandığında öldürücü bir hastalık olup tanı konduğunda ise tamamıyla tedavi edilebilir bir hastalıktır. Kan bankasında kan verenlerde HIV taramasında yanlış negatiflik kabul edilemez. Acil ünitesinden MI geçiren bir hastanın yanlış negatif sonuç ile gönderilmesi daha tehlikeli bir sonuca yol açabilir

52 Yüksek özğüllüğe sahip testlerin kullanımı; Hastalık ciddi fakat tedavi edilebilir değil ise, Hastalığın tanısının olmasının fizyolojik ve halk sağlığı açısından bir değeri yok ise, Yanlış pozitif sonuçlar ciddi psikolojik ve ekonomik kayba yol açacak ise Örnek: Multipl skleroz ; Ciddi fakat tedavi edilebilir bir hastalık değildir.

53 Pozitif sonuçlar için yüksek öngörü değerine sahip testlerin kullanımı; Yanlış pozitif sonuçların tedavisi ciddi olumsuz yan etkilere yol açacak ise Örnek: Akciğer kanseri (lobektomi, radyasyon tedavisi)

54 Yüksek verimlilikteki bir testin kullanımı; Hastalık ciddi ve tedavi edilebilir ise, Yanlış pozitif ve yanlış negatif sonuçlar eşit oranlarda zararlı ise, Örnek; Miyokard infarktüsü, Lösemi, Lenfoma gibi

55 ROC (Receiver Operating Characteristic) Eğrisi: Bir hastalığın hastalık olmama halinden ayırt edilmesinde belirlenmek istenen karar sınırları grafiksel olarak da incelenebilir (ROC eğrisi). ROC grafikleri x ekseninde 1-özgüllük ve y ekseninde duyarlılık olacak şekilde çizilir. Farklı eşik değerlere karşı eğri çizilir. En sol ve üst nokta duyarlılık ve özgüllüğün ve verimliliğin en iyi olduğu noktadır. Eğrinin altındaki alan o testin genel olarak performansını gösterir. Eğri altındaki alan testin diagnostik doğruluğunun bir ölçüsü olup 0.5 ile 1 arasında değişir. 0.5 ile 0.7 düşük bir diagnostik doğruluğu gösterirken, 0.7 ile 0.9 arası orta ve > 0.9 ise testin yüksek bir doğruluğa sahip olduğunu gösterir. Bu şekilde iki farklı testin genel performansları karşılaştırılabilir. Aynı grafik üzerinde iki eğri birbirini keserse ve alanlar birbirine eşitse bu durumda istenilen duyarlılığa veya seçiciliğe göre yöntem seçilebilir.

56

57 ROC eğrilerinin avantajları Basit ve görseldir. Testin tüm sınırlarında tanısal yeterliliği gösterir. Görülme sıklığından bağımsızdır. Farlı testler aynı grafikte gösterilebilir. Duyarlılık ve özgüllük değerleri grafikten doğrudan elde edilebilir. ROC eğrilerinin dezavantajları Eşik değerler grafikte gösterilemez.

58

59 Çoklu testler Çoklu testlerde hastalığı atlamamak için önce duyarlılığı daha iyi olan bir test ile başlamak doğru olur. İlk testin kimlerin ikinci teste gideceğine karar verilmesinde önemi vardır. İlk hangi testin seçileceği kombinasyonun duyarlılığını ve seçiciliğini değiştirmez. Maliyeti etkiler. Hastalığın bulunmaması önemli ise (özgüllük) test A + ve B + pozitif Hastalık önemli ve tedavisi mümkün ise (duyarlılık) test A veya test B pozitif

60 Çoklu veri analizlerinin gittikçe yaygınlık kazanması bekleniyor. Birçok test sonucunun bilgisayar aracılığı ile değerlendirilmesi söz konusudur.

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Kanıta dayalı tıp Kanıta dayalı tıp, hekimlerin günlük kararlarını, mevcut en iyi kanıtın ışığında,

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarında Test / Yöntem Seçimi

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarında Test / Yöntem Seçimi Mikrobiyoloji Laboratuvarında Test / Yöntem Seçimi Dr. Nuran ESEN Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı KLİNİK MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA KALİTE ve VERİFİKASYON KURSU

Detaylı

Hastalıklarda Risk Faktörleri ve Tarama Tanı ve Tedavi Etkinliği İstatistikleri. A.Ayça ÖZDEMİR

Hastalıklarda Risk Faktörleri ve Tarama Tanı ve Tedavi Etkinliği İstatistikleri. A.Ayça ÖZDEMİR Hastalıklarda Risk Faktörleri ve Tarama Tanı ve Tedavi Etkinliği İstatistikleri A.Ayça ÖZDEMİR İçerik Hastalıklarda Risk Faktörleri Geriye Dönük Case Control Odds Ratio İleriye Dönük Kohort Çalışmalarda

Detaylı

CMV lab.tanı Hangi test, ne zaman, laboratuvar sonucunun klinik anlamı?

CMV lab.tanı Hangi test, ne zaman, laboratuvar sonucunun klinik anlamı? CMV lab.tanı Hangi test, ne zaman, laboratuvar sonucunun klinik anlamı? Maternal inf.tanısı Fetal inf.tanısı Yenidoğan inf.tanısı Bir test sonucunun doğru yorumlanabilmesi, testin tanı doğruluğunun bilinmesi

Detaylı

GEÇERLİLİK & GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMALARI. Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 19 Şubat 2015

GEÇERLİLİK & GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMALARI. Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 19 Şubat 2015 GEÇERLİLİK & GÜVENİLİRLİK ARAŞTIRMALARI Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 19 Şubat 2015 Epidemiyolojik Araştırmalar I. GÖZLEMSEL 1. TANIMLAYICI 1.1. Toplumsal Populations (ekolojik çalışmalar, vb.)

Detaylı

SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ. DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı

SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ. DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı SAĞLIĞI KORUMANIN VE DAHA ĐYĐYE GÖTÜRMENĐN ĐLKELERĐ DOÇ.DR. EMEL ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Çevre Kişi Etken Olumlu Olumsuz Sağlık sürer Hastalık Đyileşir Kronikleşir Sakat bırakır Öldürür Hastalığın

Detaylı

METODOLOJİK TİPTE (YÖNTEMSEL) EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR:

METODOLOJİK TİPTE (YÖNTEMSEL) EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR: METODOLOJİK TİPTE (YÖNTEMSEL) EPİDEMİYOLOJİK ARAŞTIRMALAR: GENEL ÖZELLİKLERİ ve KULLANIM ALANLARI DÜTF HSAD Nisan 2010 1 Dersin Amacı: Bu dersin sonunda öğrencileri metodolojik tipte (yöntemsel) epidemiyolojik

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

Uzmanıyla Tartışalım. Rukiye Berkem Alpay Özbek. 3. Ulusal Klinik Mikrobiyoloji Kongresi Kasım 2015

Uzmanıyla Tartışalım. Rukiye Berkem Alpay Özbek. 3. Ulusal Klinik Mikrobiyoloji Kongresi Kasım 2015 Uzmanıyla Tartışalım Rukiye Berkem Alpay Özbek 3. Ulusal Klinik Mikrobiyoloji Kongresi 18-22 Kasım 2015 Akılcı Tanı Testi Kullanımı Hastanın klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre uygun testin

Detaylı

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları

doğrudur? Veya test, sağlıklı dediği zaman hangi olasılıkla doğrudur? Bu soruların yanıtları DÖNEM III HALK SAĞLIĞI-ADLİ TIP-BİYOİSTATİSTİK-TIP TARİHİ VE ETİK Ders Kurulu Başkanı : Prof. Dr. Günay SAKA TANI TESTLERİ (30.04.2014 Çrş. Y. ÇELİK) Duyarlılık (Sensitivity) ve Belirleyicilik (Specificity)

Detaylı

ROC (RECEIVER OPERATING CHARACTERISTIC) EĞRĠSĠ YÖNTEMĠ ĠLE TANI TESTLERĠNĠN PERFORMANSLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ

ROC (RECEIVER OPERATING CHARACTERISTIC) EĞRĠSĠ YÖNTEMĠ ĠLE TANI TESTLERĠNĠN PERFORMANSLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ROC (RECEIVER OPERATING CHARACTERISTIC EĞRĠSĠ YÖNTEMĠ ĠLE TANI TESTLERĠNĠN PERFORMANSLARININ DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Ayça Deniz Ertorsun, Burak Bağ, Güldeniz Uzar, Mehmet Ali Turanoğlu Danışman: Dr. A. Canan

Detaylı

Hekim hasta ile karşılaştığı andan itibaren sorunu. Tanı ve Tarama Test Sonuçlarının Klinik Karar Verme Sürecinde Kullanılması DERLEME / REVIEW

Hekim hasta ile karşılaştığı andan itibaren sorunu. Tanı ve Tarama Test Sonuçlarının Klinik Karar Verme Sürecinde Kullanılması DERLEME / REVIEW DERLEME / REVIEW Halk Sağlığı / Public Health Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Cilt: 5 Sayı: 2 Nisan 2014 Tanı ve Tarama Test Sonuçlarının Klinik Karar Verme Sürecinde Kullanılması Figen

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı:

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Katılımcılara; klinik mikrobiyoloji laboratuarlarında doğru, geçerli ve

Detaylı

TANIMLAR. Dr. Neriman AYDIN. Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

TANIMLAR. Dr. Neriman AYDIN. Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı TANIMLAR Dr. Neriman AYDIN Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı In-vitro tanı Sürekli doğru sonuç Amaca uygun Zamanında Uygun maliyet In-vitro tanı elemanları Kitler

Detaylı

Tanı Testlerinin Değerlendirilmesi. ROC Analizi. Prof.Dr. Rian DİŞÇİ

Tanı Testlerinin Değerlendirilmesi. ROC Analizi. Prof.Dr. Rian DİŞÇİ Tanı Testlerinin Değerlendirilmesi ROC Analizi Prof.Dr. Rian DİŞÇİ İstanbul Üniversitesi, Onkoloji Enstitüsü Kanser Epidemiyolojisi Ve Biyoistatistik Bilim Dalı Tanı Testleri Klinik çalışmalarda, özellikle

Detaylı

VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER)

VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER) VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER) Dr. Tijen ÖZACAR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD - İZMİR TANIM Ticari veya laboratuvarda geliştirilmiş bir testin, laboratuvardaki performansının

Detaylı

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya Prostat Spesifik Antijen ve Günümüzdeki Gelişmeler Prostat Kanseri 2004 yılı öngörüleri Yeni tanı 230.110 Ölüm 29.900 Jemal A, CA Cancer J Clin 2004 Kanserler arasında görülme sıklığı #1 Tümöre bağlı ölüm

Detaylı

KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI. Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD

KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI. Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD KANSER KAYITÇILIĞI: AMAÇ VE KULLANIM ALANI Prof Dr Gül Ergör DEÜTF Halk Sağlığı AD Kanser Kayıtçılığı Amaç, kanserin boyutunu belirlemek ve gelecekteki durumu hakkında öngörüde bulunmak Tanımlanmış bir

Detaylı

Yöntem ve Test Seçimine Yaklaşım. Dr. Alpay Özbek Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Dokuz Eylül Üni. Tıp Fak. İZMİR

Yöntem ve Test Seçimine Yaklaşım. Dr. Alpay Özbek Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Dokuz Eylül Üni. Tıp Fak. İZMİR Yöntem ve Test Seçimine Yaklaşım Dr. Alpay Özbek Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Dokuz Eylül Üni. Tıp Fak. İZMİR Literatür Tanı Rehberleri Kongre İyileştirme Ğereksinimi Uzman Klinisyen İsteği

Detaylı

ERKEN TANI HİZMETLERİ. Prof. Dr. Ayfer TEZEL

ERKEN TANI HİZMETLERİ. Prof. Dr. Ayfer TEZEL ERKEN TANI HİZMETLERİ Prof. Dr. Ayfer TEZEL ERKEN TANI Hastalıkların, klinik bulgu ve belirtileri ortaya çıkmadan tespit edilmesine erken tanı denir. ERKEN TANI Herhangi hastalığa ait belirtilerin henüz

Detaylı

Salgın Analizi. Prof.Dr.IŞIL MARAL. Halk Sağlığı Uzmanı, Mikrobiyoloji Doktoru (PhD) Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Salgın Analizi. Prof.Dr.IŞIL MARAL. Halk Sağlığı Uzmanı, Mikrobiyoloji Doktoru (PhD) Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Salgın Analizi Prof.Dr.IŞIL MARAL Halk Sağlığı Uzmanı, Mikrobiyoloji Doktoru (PhD) Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Amaç Bu oturum sonunda katılımcılar salgın incelemesi konusunda

Detaylı

Olasılığa Giriş Koşullu Olasılık Bayes Kuralı

Olasılığa Giriş Koşullu Olasılık Bayes Kuralı Olasılığa Giriş Koşullu Olasılık Bayes Kuralı Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Olasılığa Giriş Bundan önceki bölümlerde veri setini özetleyen,

Detaylı

DENEYSEL ARAŞTIRMALAR MÜDAHALE ARAŞTIRMALARI Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 12 Şubat 2015 Epidemiyoloji Sağlıkla ilgili tüm sorunların ve hastalıkların kişi-yerzaman özelliklerine göre tanımlanması,

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Laboratuvar Test Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Tıbbi Karar Düzeyleri. Dr. Yahya R. Laleli Düzen Laboratuvarlar Grubu

Laboratuvar Test Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Tıbbi Karar Düzeyleri. Dr. Yahya R. Laleli Düzen Laboratuvarlar Grubu Laboratuvar Test Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Tıbbi Karar Düzeyleri Dr. Yahya R. Laleli Düzen Laboratuvarlar Grubu Laboratuvar Test Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Tıbbi Karar Düzeyleri: Sunu Kapsamı

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN AKILCI KULLANIMI. Dr. Serkan Dursun Danışman Öğretim Görevlisi:Yrd.Doç.Dr. A.Gülsen Ceyhun Peker

LABORATUVAR TESTLERİNİN AKILCI KULLANIMI. Dr. Serkan Dursun Danışman Öğretim Görevlisi:Yrd.Doç.Dr. A.Gülsen Ceyhun Peker LABORATUVAR TESTLERİNİN AKILCI KULLANIMI Dr. Serkan Dursun Danışman Öğretim Görevlisi:Yrd.Doç.Dr. A.Gülsen Ceyhun Peker 1 Tüm dünyada hasta sayısı %2 Test sayısı %10 Laboratuvar testlerinin mali yükü %4-11

Detaylı

NAT Yöntem onayı. Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

NAT Yöntem onayı. Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD NAT Yöntem onayı Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Yöntem onayı (minimum) Doğruluk Ticari test (Verifikasyon) Tekrarlanabilirlik (intra-,inter-assay) Doğrusallık

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI

BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI BİRİNCİ BASAMAKTA AKILCI LABORATUVAR KULLANIMI Doç. Dr. Ayşe Palanduz Aile Hekimliği Anabilim Dalı DERS PLANI TARİH DERS 07.09.2015 Sağlık Hizmetlerinin Basamaklandırılması ve Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri

Detaylı

ISO/IEC 17025:1999 KAPSAMINDA AKREDİTASYONA TEKNİK HAZIRLIK:

ISO/IEC 17025:1999 KAPSAMINDA AKREDİTASYONA TEKNİK HAZIRLIK: ISO/IEC 17025:1999 KAPSAMINDA AKREDİTASYONA TEKNİK HAZIRLIK: TEKNİK YETERLİLİK Akreditasyon sürecinde laboratuvar uzmanından beklenen asli görev teknik yeterliliğin sağlanmasıdır.teknik yeterlilik kavramı

Detaylı

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD

DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ. Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD DÜŞÜK PREVALANS HEKİMLİĞİ Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD Öğrenim amaç ve hedefleri Amaç Düşük prevalans hekimliği hakkında bilgi vermek Hedefler Bu dersin

Detaylı

Mikrobiyolojide Kalite İndikatörü Örnekleri

Mikrobiyolojide Kalite İndikatörü Örnekleri Mikrobiyolojide Kalite İndikatörü Örnekleri Dr. Ü. Gül Erdem SB. DışkapıYıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü KLİMUD-2013 [idrar kültürü] * [lökosit/alan] * [CRP] [hastanın

Detaylı

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ KLİNİK Bağışıklık sistemi sağlam kişilerde akut infeksiyon Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde akut infeksiyon veya

Detaylı

Üst Üriner Sistem Kanserleri

Üst Üriner Sistem Kanserleri Üst Üriner Sistem Kanserleri Sitopatolojinin Önemi Kutsal Yörükoğlu Dokuz Eylül ÜTF Patoloji ABD ÜROTELYUM Urogenital sinus Mezonefrik duktus KARSİNOGENEZ Klonal gelişim teorisi Alan teorisi İntraluminal

Detaylı

Akış planı. Kanıt nedir? Meta-analiz Nedir? Neden meta-analiz? Olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Nasıl hazırlanır?

Akış planı. Kanıt nedir? Meta-analiz Nedir? Neden meta-analiz? Olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Nasıl hazırlanır? Akış planı Kanıt nedir? Meta-analiz Nedir? Neden meta-analiz? Olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Nasıl hazırlanır? Kanıt nedir? Bir şeyin doğruluğu, gerçekliği konusunda kanaat verici belge, delil, iz.

Detaylı

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ 17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ GİRİŞ Ülkemizde KOAH prevalansı 40 yaş üzeri erişkin nüfusta %19 dur, diğer bir ifadeyle yaklaşık

Detaylı

İSTATİSTİK. Zehra DAĞLI

İSTATİSTİK. Zehra DAĞLI İSTATİSTİK Zehra DAĞLI NEDIR? NEREDE KULLANıLıR? CANLILARIN ÖZELLİKLERİ VE BUNLARI ETKİLEYEN ÖGELER ARASINDAKİ NEDENSELLİK BAĞLARINI, YÖNTEMBİLİMSEL DEĞERLENDİRME KURGULARI VE OLASILIK KURAMI ÇERÇEVESİNDE

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Yatan Ventilatörle İlişkili Pnömonili Hastalarda Serum C-Reaktif Protein, Prokalsitonin, Solubl Ürokinaz Plazminojen Aktivatör Reseptörü (Supar) Ve Neopterin Düzeylerinin Tanısal

Detaylı

Down sendromu tanısında; 2 limi, 3 lümü, 4 lümü? Doç Dr Serkan Güçlü Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Down sendromu tanısında; 2 limi, 3 lümü, 4 lümü? Doç Dr Serkan Güçlü Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Down sendromu tanısında; 2 limi, 3 lümü, 4 lümü? Doç Dr Serkan Güçlü Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı DOWN SENDROMU TARAMA TESTLERİ: İkili (Double Test):

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); popülasyonun

Detaylı

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM Doç. Dr. Alpaslan Alp Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Dünya Sağlık Örgütü 2009 Yılı Raporu Aktif tüberkülozlu hasta

Detaylı

PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr.Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Riskler Down sendromu 1/800 Spina bifida 1/1800 Anensefali 1/1800 Trizomi 18 1/3800 Omfalosel 1/6000 Gastroşizis 1/10000 Türkiye de her

Detaylı

VERİFİKASYON. Dr. Tijen ÖZACAR. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD - İZMİR

VERİFİKASYON. Dr. Tijen ÖZACAR. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD - İZMİR VERİFİKASYON Dr. Tijen ÖZACAR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD - İZMİR TANIM Ticari veya laboratuvarda geliştirilmiş bir testin, laboratuvardaki performansının ölçülerek dökümante

Detaylı

Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Daire Başkanlığı

Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Daire Başkanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Daire Başkanlığı MAYIS 2017 Alt Üriner Sistem Şikâyetleri ile Gelen 50-80 Yaş Aralığındaki Hastalarda PSA Ölçümü Yapılan Hasta Oranı PR.G1

Detaylı

Gebelerde Toxoplasma gondii Seropozitifliğinin Değerlendirilmesinde İstenen Testlerin Önerilen Tanı Algoritmasına Uygunluğunun Değerlendirilmesi

Gebelerde Toxoplasma gondii Seropozitifliğinin Değerlendirilmesinde İstenen Testlerin Önerilen Tanı Algoritmasına Uygunluğunun Değerlendirilmesi Gebelerde Toxoplasma gondii Seropozitifliğinin Değerlendirilmesinde İstenen Testlerin Önerilen Tanı Algoritmasına Uygunluğunun Değerlendirilmesi Dr.Hilal GÜREL Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Uygulama (Saat/Hafta) Ders (Saat/Hafta) AKTS. Yarıyılı. Dersin Amacı. Sağlıklı Toplumda Metabolik Risk Yönetimi I SEC128 1 2 0 3. Ön Koşul Dersleri -

Uygulama (Saat/Hafta) Ders (Saat/Hafta) AKTS. Yarıyılı. Dersin Amacı. Sağlıklı Toplumda Metabolik Risk Yönetimi I SEC128 1 2 0 3. Ön Koşul Dersleri - Dersin Adı Sağlıklı Toplumda Metabolik Risk Yönetimi I Kodu Yarıyılı Ders (Saat/Hafta) (Saat/Hafta) AKTS SEC128 1 2 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Türü Seçmeli Dersin Seviyesi Lisans

Detaylı

Akut Apandisit Tanısal Yaklaşımlar

Akut Apandisit Tanısal Yaklaşımlar Apandisit; Akut Apandisit Tanısal Yaklaşımlar Dr. Selcan ENVER DİNÇ ACİL TIP ABD. 09.03.2010 Acil servise başvuran karın ağrılı hastalarda en sık konulan tanılardan bir tanesidir. Apandektomi dünya genelinde

Detaylı

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi Bilimsel Program - 20 Mart 2014, Perşembe UĞUR DERMAN SALONU SEÇİLMİŞ VAKA SUNUMLARI - Peritoneal Kanserlerde HIPEC in Yeri HIPEC Nasıl Yapılır? Kolon Kanseri Mezotelyoma KONFERANS - Onkolojide Nereden

Detaylı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri (HBOC) %5-10 arası kalıtsaldır Erken başlama

Detaylı

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik nın Karşılaştırılması Dr.M.Çisel Aydın, Doç.Dr.Sevgen Önder, Prof.Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe

Detaylı

Enfeksiyon Bakıs Ac ısı ile Biyolojik Ajan Kullanımı. Rehberler Es lig inde Hasta Yo netimi

Enfeksiyon Bakıs Ac ısı ile Biyolojik Ajan Kullanımı. Rehberler Es lig inde Hasta Yo netimi Enfeksiyon Bakıs Ac ısı ile Biyolojik Ajan Kullanımı Rehberler Es lig inde Hasta Yo netimi Uz.Dr. Servet ÖZTÜRK Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalaıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Ovarian cancer screening and mortality in the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS): a randomised controlled

Detaylı

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Dr. Ö. Levent ÖZDAL Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Üroloji Kliniği, Ankara Tarihçe 1979 da Wang ve ark. Prostat dokusunda PSA yı pürifiye ettiler Serumda

Detaylı

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi Organized Program (IARC) Features Screenin guidelines Initiatives to increase screening participation

Detaylı

LABORATUVAR SATINALMA PLANLAMALARININ MALİYET, KALİTE VE ASİSTAN EĞİTİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ. Prof. Dr. Fatma Meriç YILMAZ

LABORATUVAR SATINALMA PLANLAMALARININ MALİYET, KALİTE VE ASİSTAN EĞİTİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ. Prof. Dr. Fatma Meriç YILMAZ LABORATUVAR SATINALMA PLANLAMALARININ MALİYET, KALİTE VE ASİSTAN EĞİTİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ Prof. Dr. Fatma Meriç YILMAZ HIZLI CEVAP ASİSTAN EĞİTİMİ MALİYET LABORATUVAR HİZMETİ TEST ÇEŞİTLİLİĞİ DOĞRU SONUÇ

Detaylı

Kökten Tedavi Sonrası PSA Nüksü. Dr. M. Gökhan Toktaş İstanbul Eğitim ve Arş. Hastanesi Üroloji Kliniği

Kökten Tedavi Sonrası PSA Nüksü. Dr. M. Gökhan Toktaş İstanbul Eğitim ve Arş. Hastanesi Üroloji Kliniği Kökten Tedavi Sonrası PSA Nüksü Dr. M. Gökhan Toktaş İstanbul Eğitim ve Arş. Hastanesi Üroloji Kliniği Epidemiyoloji Kökten tedavi sonrası 1/3 hastada PSA nüksü olur ABD de yılda yeni 200.000 PCa var Bunların

Detaylı

Tiroid Hormonları ve Yorumlanması.

Tiroid Hormonları ve Yorumlanması. Tiroid Hormonları ve Yorumlanması www.hepsaglik.net Tiroid Hastalıklarında İlk İstenecek Testler Tiroid tarama testi olarak TSH kullanılabilir. Son derece hassas bir testtir. Primer hipotiroidi ve hipertiroidiyi

Detaylı

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu

Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu I I. Sağlık Ekonomisi Kongresi Yeni Nesil Tedavilere Bakış : Kişiselleştirilmiş Tıp ve Yetim İlaçlar Oturumu Nadir Hastalıklar-Yetim ilaçlar bir sağlık sorunu Uğur Özbek İstanbul Üniversitesi Deneysel

Detaylı

Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin

Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin GİRİŞ: Tıbbi kaynakların son derece kısıtlı olması var olan kaynaklarında etkin Kullanılmaması sonucu her yıl yüz binlerce kişi hayatını kaybediyor. Tıpta ve sağlık Sistemlerinde sayısal tekniklerin kullanılması

Detaylı

ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004

ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 ANALİTİK YÖNTEMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 1 Laboratuvarlarda yararlanılan analiz yöntemleri performans kalitelerine göre üç sınıfta toplanabilir: -Kesin yöntemler

Detaylı

DOĞRU BİLGİ KAYNAĞINA ERİŞİM & AKILCI İLAÇ KULLANIMI

DOĞRU BİLGİ KAYNAĞINA ERİŞİM & AKILCI İLAÇ KULLANIMI DOĞRU BİLGİ KAYNAĞINA ERİŞİM & AKILCI İLAÇ KULLANIMI Prof. Dr. Şule Rabuş Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Klinik Eczacılık Anabilim Dalı 2017 Akılcı İlaç Kullanımı Akılcı İlaç Kullanımı tanımı

Detaylı

DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD

DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD DR ALPAY AZAP ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD BAĞIŞIKLIĞI BASKILANMIŞ HASTA? Bağışıklığı Baskılanmış Hastalarda IFI gelişme riski: Düşük Risk Orta Risk

Detaylı

Gelişen teknoloji Tanı ve tedavide kullanım Uygulanan teknikler çok gelişmiş bile olsalar kendine özgü komplikasyon riskleri taşımaktadırlar

Gelişen teknoloji Tanı ve tedavide kullanım Uygulanan teknikler çok gelişmiş bile olsalar kendine özgü komplikasyon riskleri taşımaktadırlar Gelişen teknoloji Tanı ve tedavide kullanım Uygulanan teknikler çok gelişmiş bile olsalar kendine özgü komplikasyon riskleri taşımaktadırlar 2 Hastanın hastanede yatış süresini uzatmakta Tedavi maliyetini

Detaylı

GENETİK HASTALIKLARDA TOPLUM TARAMALARI

GENETİK HASTALIKLARDA TOPLUM TARAMALARI GENETİK HASTALIKLARDA TOPLUM TARAMALARI Bir genetik hastalığa neden olan veya bir genetik hastalığa yatkınlığa neden olan belirli genleri taşıyan kişilerin tespit edilmesi için yapılan toplum temelli çalışmalardır.

Detaylı

Prostat Kanseri Tarama ve PSA Dr. Cemil Uygur 30 Mayıs 2009 Eskişehir

Prostat Kanseri Tarama ve PSA Dr. Cemil Uygur 30 Mayıs 2009 Eskişehir Prostat Kanseri Tarama ve PSA Dr. Cemil Uygur 30 Mayıs 2009 Eskişehir PSA nın tarihsel süreci ve klinik kullanımı 1. Tarama / Erken Tanı 2. Gelecekteki Kanseri öngörme 3. Evreleme T evresi N evresi M evresi

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA

Doç.Dr. Mehmet Güngör KAYA ERCIYES ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KARDİYOLOJİ Anabilim Dalı I. GENEL BĠLGĠLER Dersin Adı MED 402 KARDİYOLOJİ STAJI Yerel Kredi:2 Yıl ve Dönemi 4. sınıf & 7. ya da 8. sömestr AKTS Kredi:3 Öğretim Üyeleri

Detaylı

Toksikolojide rma metodolojileri. Dr. Oktay ERAY Akdeniz Üniversitesi Acil Tıp T Anabilim Dalı

Toksikolojide rma metodolojileri. Dr. Oktay ERAY Akdeniz Üniversitesi Acil Tıp T Anabilim Dalı Toksikolojide Araştırma rma metodolojileri Dr. Oktay ERAY Akdeniz Üniversitesi Acil Tıp T Anabilim Dalı İçerik Giriş Toksikoloji araştırmalar rmalarında eğilime Alternatif araştırma rma metodolojileri

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

GLUTEN SENSİTİF ENTEROPATİ(ÇÖLYAK HASTALIĞI) TANISINDA NON- İNVAZİV TANI TESTLERİ İLE İNVAZİV TANI TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

GLUTEN SENSİTİF ENTEROPATİ(ÇÖLYAK HASTALIĞI) TANISINDA NON- İNVAZİV TANI TESTLERİ İLE İNVAZİV TANI TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI GLUTEN SENSİTİF ENTEROPATİ(ÇÖLYAK HASTALIĞI) TANISINDA NON- İNVAZİV TANI TESTLERİ İLE İNVAZİV TANI TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Dr.Yasemin Derya Gülseren Ali Kudret Adiloğlu, Mihriban Yücel, Levent Filik,

Detaylı

HIV TANISINDA YENİLİKLER

HIV TANISINDA YENİLİKLER HIV/AIDS KURSU HIV TANISINDA YENİLİKLER Dr. Mert Ahmet KUŞKUCU İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Dünya Sağlık Örgütü Verileri (2016) YILLARA GÖRE HIV (+) SAPTANAN VAKA SAYISI

Detaylı

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon)

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberküloz bütün yaş gruplarında görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastalıktır. Tüberküloz prevalansının yüksek olduğu toplumlarda genellikle çocuk

Detaylı

HASTANE ENFEKSİYONLARI VE SÜRVEYANS

HASTANE ENFEKSİYONLARI VE SÜRVEYANS HASTANE ENFEKSİYONLARI VE SÜRVEYANS Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İÇERİK Sürveyansın tanımı Amaçlar CDC Hastane enfeksiyonu

Detaylı

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Sayfa No 1/17 ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Acil servise 24 saat içinde aynı şikâyetle tekrar başvuran hasta sayısı ve oranının tespiti

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EUİGE)

Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EUİGE) 2015 İGR Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi (EUİGE) Sıkça Sorulan Sorular Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksinin amacı nedir? İGE üç temel boyutta insani gelişmeye ilişkin kazanımların

Detaylı

ARAŞTIRMALARIN KANIT DEĞERLERİ VE KANIT KATEGORİLERİ

ARAŞTIRMALARIN KANIT DEĞERLERİ VE KANIT KATEGORİLERİ ARAŞTIRMALARIN KANIT DEĞERLERİ VE KANIT KATEGORİLERİ ARAŞTIRMALARIN KANIT DEĞERLERİ VE KANIT KATEGORİLERİ KDU açısından klinik araştırmaların kanıt değeri birbirinden farklıdır. Bazı çalışma tipleri daha

Detaylı

Radyasyon onkologları ne diyor?

Radyasyon onkologları ne diyor? Radyasyon onkologları ne diyor? Bu çalışmalar eski Yeni aletlerimiz var (IMRT, IGRT, Robotik RT) En sevdiğim robotik radyocerrahi Yakında Proton tedavisi ve MİRT gelecek Dozlar çok arttırıldı Bizim hasta

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

Özgün Problem Çözme Becerileri

Özgün Problem Çözme Becerileri Özgün Problem Çözme Becerileri Research Agenda for General Practice / Family Medicine and Primary Health Care in Europe; Specific Problem Solving Skills ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ AİLE HEKİMLİĞİ

Detaylı

I.GİRİŞ. İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar

I.GİRİŞ. İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar BİYOİSTATİSTİK I.GİRİŞ İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar Vergi ödeyeceklerin belirlenmesi Askere alınacakların saptanması I.GİRİŞ

Detaylı

UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya...

UYKU. Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... UYKU Üzerinde beni uyutan minder Yavaş yavaş girer ılık bir suya. Hind'e doğru yelken açar gemiler, Bir uyku âleminden doğar dünya... Sırça tastan sihirli su içilir, Keskin Sırat koç üstünde geçilir, Açılmayan

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Kardiyoloji Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

KLİNİK ARAŞTIRMALAR Dr. Selçuk KÖKSAL

KLİNİK ARAŞTIRMALAR Dr. Selçuk KÖKSAL KLİNİK ARAŞTIRMALAR Dr. Selçuk KÖKSAL KLİNİK ARAŞTIRMALAR : Klinik araştırmalar genel olarak klinik bilimlerinde hasta bireyler üzerinde yapılan araştırmalar olup bu tip araştırmalar yeni bir teşhis veya

Detaylı

l.uluslararası Hasta Güvenliği ve Sağlık Finansmanı Kongresi Kasım 2017, Antalya

l.uluslararası Hasta Güvenliği ve Sağlık Finansmanı Kongresi Kasım 2017, Antalya l.uluslararası Hasta Güvenliği ve Sağlık Finansmanı Kongresi 22-26 Kasım 2017, Antalya Kabul Edilen Bildiriler*** *** 1. Bildiri sahiplerinin kongre programında ve bildiri kitabında yer alabilmesi için

Detaylı

epigenomics Epi procolon 2.0 CE, kolorektal kanser taramasına yönelik bir kan testidir. Kanda Kanser Tanısı

epigenomics Epi procolon 2.0 CE, kolorektal kanser taramasına yönelik bir kan testidir. Kanda Kanser Tanısı Epi procolon 2.0 CE, kolorektal kanser taramasına yönelik bir kan testidir. Epi procolon 2.0 CE Hakkında... 2 Tarama Önerileri... 3 Epi procolon 2.0 CE ve Septin 9 DNA Biyobelirteçleri Hakkında Bilmeniz

Detaylı

MEH535 Örüntü Tanıma. Karar Teorisi

MEH535 Örüntü Tanıma. Karar Teorisi MEH535 Örüntü Tanıma 2. Karar Teorisi Doç.Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü web: http://akademikpersonel.kocaeli.edu.tr/kemalg/ E-posta: kemalg@kocaeli.edu.tr Karar Teorisi

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ KLİNİK ECZACILIK

ECZACILIK FAKÜLTESİ KLİNİK ECZACILIK ECZACILIK FAKÜLTESİ KLİNİK ECZACILIK PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Rümeysa DEMİRDAMAR, rdemirdamar@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EKE 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EKE 601 Klinik Eczacılık I S 5

Detaylı

Çalışma Dizaynları ve Kullanım Alanları

Çalışma Dizaynları ve Kullanım Alanları TTD Akademik Kurs, 11 Ekim 2015 Çalışma Dizaynları ve Kullanım Alanları Doç.Dr. Özge YILMAZ oyilmaz76@hotmail.com Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Solunum Alerji Bilim Dalı Çalışma Dizaynları:

Detaylı

Gebelikte Anöploidi Taraması: İkinci Üçayda Biyokimyasal Tarama. Dr. Atıl Yüksel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi TMFTP Derneği

Gebelikte Anöploidi Taraması: İkinci Üçayda Biyokimyasal Tarama. Dr. Atıl Yüksel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi TMFTP Derneği Gebelikte Anöploidi Taraması: İkinci Üçayda Biyokimyasal Tarama Dr. Atıl Yüksel İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi TMFTP Derneği Tarama Testlerinin Özellikleri Aranan hastalık ciddi olmalıdır. Nadir olmamalıdır.

Detaylı

Gebelik ve Enfeksiyonlar. Prof.Dr. Levent GÖRENEK

Gebelik ve Enfeksiyonlar. Prof.Dr. Levent GÖRENEK Gebelik ve Enfeksiyonlar Prof.Dr. Levent GÖRENEK Olgulara Yaklaşım 2 1. TORCH grubu enfeksiyon etkenleri nelerdir? Toxoplasmosis Other (Sifiliz, Varicella zoster ) Rubella Cytomegalovirus Herpes simplex

Detaylı

Prof. Dr. Nerin Bahçeciler Önder YDÜ Tıp Fakltesi Pediatri Anabilim Dalı

Prof. Dr. Nerin Bahçeciler Önder YDÜ Tıp Fakltesi Pediatri Anabilim Dalı Epidemiyolojik AraştırmaTipleri: örneklerle inceleyelim Prof. Dr. Nerin Bahçeciler Önder YDÜ Tıp Fakltesi Pediatri Anabilim Dalı GÖZLEME DAYALI DENEYSEL TANIMLAYICI ANALİTİK RANDOMİZE KONTROLLU SAHA TOPLUM

Detaylı

I. Analitik duyarlılık ve özgüllük II. Klinik duyarlılık ve özgüllük III. Kesinlik tekrarlanabilirlik IV. Doğruluk V. Doğrusallık (lineerite)

I. Analitik duyarlılık ve özgüllük II. Klinik duyarlılık ve özgüllük III. Kesinlik tekrarlanabilirlik IV. Doğruluk V. Doğrusallık (lineerite) SORU 1 IVD/CE belgesi olan kantitatif HBV DNA PCR testi satın alma aşamasında yöntem doğrulama (verifikasyon) yapmak istiyorsunuz. Hangi parametreleri mutlaka kontrol etmek isterseniz? I. Analitik duyarlılık

Detaylı

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç 8 Mart 2010 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27515 YÖNETMELİK Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; sağlık hizmeti

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNİN SIVI BAZLI (SurePath) SİTOLOJİSİ: 3 Yıllık Histopatolojik Korelasyon

TİROİD NODÜLLERİNİN SIVI BAZLI (SurePath) SİTOLOJİSİ: 3 Yıllık Histopatolojik Korelasyon TİROİD NODÜLLERİNİN SIVI BAZLI (SurePath) SİTOLOJİSİ: 3 Yıllık Histopatolojik Korelasyon Dr. M. Salih Deveci GATA Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Patoloji AD, Ankara Patoloji & Sitopatoloji Kongresi Bursa

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PLASTİK VE REKONSTRÜKTİF CERRAHİ STAJ PROGRAMI 2011-2012 AKADEMİK YILI

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PLASTİK VE REKONSTRÜKTİF CERRAHİ STAJ PROGRAMI 2011-2012 AKADEMİK YILI T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PLASTİK VE REKONSTRÜKTİF CERRAHİ STAJ PROGRAMI 2011-2012 AKADEMİK YILI Dersin Adı: Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dersin Kodu: MED 512 AKTS Kredisi: 3

Detaylı

İşeme Eğitimi Olmayan Çocukta İdrar Yolu Enfeksiyonu ve VUR

İşeme Eğitimi Olmayan Çocukta İdrar Yolu Enfeksiyonu ve VUR İşeme Eğitimi Olmayan Çocukta İdrar Yolu Enfeksiyonu ve VUR Dr. Selçuk Yücel Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı İstanbul Tarihsel Dogma VUR İYE Skar gelişimi

Detaylı