TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. (TEİAŞ) 2011 YILI RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. (TEİAŞ) 2011 YILI RAPORU"

Transkript

1 TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. (TEİAŞ) 2011 YILI RAPORU

2 Bu rapor, tarih ve 6085 sayılı Kanun ile tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca düzenlenmiştir.

3 Kuruluşun ünvanı Merkezi İlgili Bakanlık Esas sermayesi Ödenmiş sermayesi : Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) : Ankara : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı : TL : TL KARAR ORGANI (Yönetim Kurulu) Yönetim Temsil ettiği Kuruluştaki Görevli bulunduğu süre kurulundaki Adı ve soyadı Bakanlık veya görevi veya Başlama Ayrılma ünvanı kuruluş mesleği tarihi tarihi 1- Başkan Kemal YILDIR TEİAŞ Genel Müdür Devam ediyor 2 - Üye Hüseyin ONAY TEİAŞ Genel Müdür Yrd Üye M.Sinan YILDIRIM TEİAŞ Genel Müdür Yrd Devam ediyor 4 - Üye Bahri MANCAR ETKB ETKB Müsteşar Yrd " Necmettin KILIÇ ETKB İçişleri Bak. Müs.Yrd Devam ediyor 5 - Üye M.Kamil ŞANİ ETKB Emekli " Güngör Azim TUNA ETKB İçişleri Bak. Müs.Yrd " Metin KOÇAK ETKB Devam ediyor 6-Üye Turan ÖZ Hazine Müs. Genel Müdür Yrd.V

4 AB BYTM ÇEAŞ ÇED DGKÇS DGP DPT EİH EMS ERP EPDK ESA ETKB EÜAŞ GÖP GSMH GWh HES İHD İMKB KAMU-İŞ KGÜP KHK KİT KOF Kr kv kwh MBF MVA MVAr MVArh MWh MYTM NGS OG OSOS ÖİB ÖYK PETKİM PLC PMUM PYS RES SBDT SCADA SGÖF TCDD TEAŞ TEDAŞ TEİAŞ TEK TES-İŞ TETAŞ TKİ TL TM TS TÜBİTAK TÜFE Yİ YİD YPK KISALTMALAR : Avrupa Birliği : Bölgesel Yük Tevzi Merkezi : Çukurova Elektrik Anonim Şirketi : Çevresel Etki Değerlendirilmesi : Dogal Gaz Kombine Çevrim Santralı : Dengeleme Güç Piyasası : Devlet Planlama Teşkilatı : Enerji İletim Hatları : Enerji Yönetim Sistemi (Enerji Management Ssytem) : İşletme Kaynakları Planlaması (Entreprise Resource Planning) : Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu : Elektrik Satış Anlaşması : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı : Elektrik Üretim Anonim Şirketi : Gün Öncesi Planlama : Gayri Safi Milli Hasıla : Gigawatt saat : Hidro Elektrik Santral : İşletme Hakkı Devri : İstanbul Menkul Kıymetler Borsası : Kamu işletmeleri İşverenler Sendikası : Kesinleşmiş Günlük Üretim Programı : Kanun Hükmünde Kararname : Kamu İktisadi Teşebbüsleri : Kamu Ortaklığı Fonu : Kuruş : Kilovolt : Kilowatt saat : Maliyet Bazlı Fiyatlandırma Mekanizması : Mega Volt Amper : Mega Volt Amper Reaktif : Mega Volt Amper Reaktif Saat : Mega watt saat : Millli Yük Tevzi Merkezi : Nükleer Güç Santralleri : Orta Gerilim : Otomatik Sayaç Okuma Sistemi : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı : Özelleştirme Yüksek Kurulu : Petrokimya Endüstrisi Genel Müdürlüğü : Programmable Logic Controller : Piyasa Mali Uzlaştırma merkezi : Piyasa Yönetim Sistemi : Rüzgar Enerjisi Santralı : Sıfır Bakiye Düzeltme Tutarı : Denetimli Kontrol ve Veri Toplama (Supervisory Control and Data Acquisition) : Sistem Gün Öncesi Fiyatı : ürkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları : Türkiye Elektrik Üretim, İletim Anonim Şirketi : Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi : Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi : Türkiye Elektrik Kurumu : Türkiye Enerji Su ve Gaz İşçileri Sendikası : Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi : Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu : Türk Lirası : Transformatör merkezi : Termik Santral : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu : Tüketici Fiyat Endeksi : Yap İşlet : Yap İşlet Devret : Yüksek Planlama Kurulu

5 Ġ Ç Ġ N D E K Ġ L E R Sayfa No: I - TOPLU BAKIġ I A - Elektrik enerjisinin Dünya ekonomisindeki yeri B - Kuruluşun tarihçesi, Türkiye ekonomisindeki yeri ve gelişimi C - Öneriler II - ĠDARĠ BÜNYE 1 A - Mevzuat 1 B - Teşkilat 3 C - Personel durumu 6 III - MALĠ BÜNYE 13 A - Mali durum 13 B - Mali sonuçlar 18 IV - ĠġLETME ÇALIġMALARI 19 A - İşletme bütçesinin genel durumu 19 B - Finansman 20 C - Giderler 22 D - Tedarik işleri 23 E - Üretim ve maliyetler 29 F - Pazarlama 70 G - Sigorta işleri 73 H - İşletme sonuçları 74 I - Bağlı ortaklık ve iştirakler 76 J - Kalkınma planı ve yıllık programlar 80 V - BĠLANÇO 97 - Aktif 97 - Pasif 104 VI - GELĠR TABLOSU EKLER 118 I II VI

6 I. TOPLU BAKIġ A-Elektrik enerjisinin Dünya ekonomisindeki yeri: Elektrik enerjisinin üretimi, iletimi, dağıtımı ve satışına ilişkin tüm işlemler elektrik piyasası faaliyetlerini oluşturmaktadır. Temel amaç serbest rekabet ortamında elektrik enerjisinin tüm kullanıcılara zamanında, güvenilir, yeterli, sürekli, kaliteli ve uygun fiyatla temininin sağlanmasıdır. Birincil enerji kaynağına sahip veya bu enerjiyi temin edebilen ülkelerin üretebildikleri ikincil bir enerji türü olan elektrik enerjisi, iletim sistemlerinin bir birine entegrasyonu ile birlikte ülkeler arasında karşılıklı alınır-verilir duruma gelmiştir. Elektrik enerjisi, mekanik, ısı, ışık gibi diğer enerji türlerine kolayca dönüşebilir olması; uzak mesafelere ucuz ve az kayıpla çok hızlı bir şekilde taşınabilmesi; anında tüketilmesi ve stok yapma imkânının bulunmaması; temiz enerji ve çevre dostu olması gibi bazı özellikleri nedeniyle birincil enerji kaynaklarına nazaran daha çok tercih edilmektedir. Elektrik enerjisi belirtilen üstünlük ve kolaylıkları sayesinde kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkelerde yoğun bir şekilde kullanılmakta ve sanayinin en önemli girdilerinden birini oluşturmaktadır. Fert başına düşen enerji tüketim miktarı, ülkelerin refah ve gelişmişlik düzeyini gösteren nesnel bir ölçüt olarak kabul edilmektedir. Bilinen rezervler açısından konvansiyonel enerji kaynaklarının kısa sürede tükeneceği olgusu, ülkeleri stratejik yeni enerji yönetimi ve politikaları oluşturmaya yöneltmektedir. Enerji temininin karmaşık hale gelmesi ise yeni ve yenilenebilir (su, rüzgâr, güneş vb.) enerji kaynaklarına ilgiyi artırmakta ve bu kaynakların etkin, ucuz ve ticari olarak kullanılabilme olanaklarının araştırılmasını öne çıkarmaktadır. Gelecek yıllarda da enerji talebinin büyük ölçüde fosil yakıtlardan sağlanacağı, dolayısıyla petrol, linyit ve doğal gaz talebindeki artışın süreceği beklenmekle birlikte, küresel ısınma ve çevre sorunları nedenleriyle fosil olmayan enerji kaynaklarına olan talebin daha da artacağı tahmin edilmektedir. Bu nedenle, nükleer enerjinin stratejik bir konum kazanmakta olduğu ve önümüzdeki dönemlerde nükleer santrallere talebin artacağı tahmin edilmektedir. Ayrıca, birçok ülkede yeni alternatif enerji kaynakları bulunabilmesi konusundaki bilimsel araştırmalar da daha yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. Enerji üretim tesislerinin çevre üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler devamlı olarak dünya gündeminde yer almaktadır. Kamusal bir duyarlılık olarak, çevre konusunun elektrik üretim, iletim ve dağıtım projelerinde yer alması sağlanarak sektörle ilgili faaliyetlerin sürekli denetim altında tutulmasına önem verilmektedir. Elektrik enerjisi üretimi ve tüketimi, ülkelerin sanayileşme seviyesi ve ekonomilerinin büyüklüğüne göre değişmekte olup bu konuda ABD, Japonya, Almanya, Kanada, Fransa, Kore, İngiltere, İtalya, İspanya, Avustralya ve Meksika gibi ülkeler ilk sıralarda yer almaktadır. I

7 B-KuruluĢun tarihçesi, Türkiye Ekonomisindeki yeri ve geliģimi: Dünyada ilk elektrik santrali 1882 yılında İngiltere de, Türkiye de ise özel sektör tarafından 1902 yılında Mersin-Tarsus ta tesis edilmiştir yılında, bir kamu işletmesi olarak İstanbul da Silahtarağa Termik Santrali hizmete girmiştir. Daha sonraki yıllarda, ülkenin elektrik ihtiyacı yerel yönetimler, sanayiciler ve özel şirketler tarafından kurulan bölgesel üretim ve dağıtım işletmeleri tarafından karşılanmıştır. Önceki yıllara ilişkin denetim raporlarında detaylı olarak açıklandığı üzere, tarih ve 1312 sayılı Kanunla TEK (Türkiye Elektrik Kurumu) kurulmuş, tarih ve 2705 sayılı Kanunla da belediye ve köy birlikleri ile bazı özel şirketlerin mülkiyetinde ve işletmesindeki tüm tesisler TEK bünyesinde toplanmıştır. Böylece elektrik enerjisi üretim, iletim, dağıtım ve ticaretiyle ilgili tüm faaliyetler tek bir kamu kurumu çatısı altında birleştirilmiştir. Elektrik sektöründe özelleştirme uygulamalarının başlatılması amacıyla ilk olarak tarih ve 3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti İle Görevlendirilmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girmiştir. Ancak bu kapsamda yürütülen özelleştirme çalışmalarında istenilen sonuca ulaşılamamıştır. Enerji sektöründeki özelleştirmeler de tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında yürütülmeye başlanmıştır. Diğer taraftan, elektrik piyasası oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması amacıyla, tarih, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çıkarılmış. Bu çerçevede EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) kurulmuş, tarihinde elektrik enerjisi piyasası açılmış ve böylece piyasada elektrik üretim, iletim, dağıtım ve perakende satış faaliyetinde bulunmak için EPDK dan lisans alınması zorunlu hale gelmiştir. Elektrik sektörünün özelleştirmeye uyumlu hale getirilmesi amacıyla, önce tarih, 93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Elektrik Kurumu (TEK); Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) olmak üzere iki ayrı anonim şirket halinde yapılandırılmış, daha sonra da tarih, 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile TEAŞ; Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ), Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ) olmak üzere üç ayrı şirket halinde yeniden yapılandırılmıştır. Bu yapılanmalar sonucunda tek elden yürütülmekte olan elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti faaliyetleri bölünmüş ve elektrik iletimi görevi TEİAŞ a verilmiştir. Mülga TEAŞ ın bünyesinde kurulan TEİAŞ, Devletin genel enerji politikasına uygun olarak, ülkedeki tüm iletim tesislerini devralmak, elektrik iletimi, yük tevzii ve işletme planlaması hizmetlerini yürütmek üzere tarihinde faaliyete geçirilmiştir. Elektrik üretimi, iletimi, dağıtım ve ticareti hususunda imtiyaz almış olan ÇEAŞ (Adana, İçel, Osmaniye ve Hatay) ve KEPEZ (Antalya) şirketlerinin mevcut imtiyaz hakları tarihli ve 2003/5712 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla II

8 kaldırılmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, mevcut sözleşme şartlarına göre şirket kusuru nedeniyle tarihinde söz konusu şirketlerin faaliyetlerine el konulmuş ve faaliyetlerinin aksatılmadan yürütülmesi için ilgisi nedeniyle üretimde EÜAŞ, iletimde TEİAŞ ve dağıtımda ise TEDAŞ görevlendirilmiştir. Bu kapsamda, anılan bölgelerdeki enerji iletim tesisleri çalışanları ile birlikte TEİAŞ a devredilmiştir. Elektrikte sektör reformu ve özelleştirme konusunda kısa ve orta vadeli yol haritası olarak kabul edilen Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Stratejisi Belgesi YPK nın tarih, 2004/3 sayılı Kararı ile onaylanarak yayınlanmıştır. Bu kapsamda elektrik piyasasının oluşumu ve özelleştirme konularında önemli adımlar atılmış olmakla birlikte, iletim tesislerinde özelleştirme öngörülmeyerek TEİAŞ ın tekel durumu korunmuştur. Yüksek Planlama Kurulu nun tarih, 2009/11 sayılı Kararıyla Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi kabul edilmiştir. Bu belge ile geçiş sürecinin arz güvenliği açısından risk oluşturmaması amacıyla, bugüne kadar sağlanan gelişmeler ve düzenlemeler dikkate alınarak, elektrik enerjisi sektörüyle ilgili olarak önümüzdeki dönemde izlenecek yolun belirlenmesi ve kamuoyuna duyurulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda TEİAŞ tarafından yürütülen mali uzlaştırma işlemlerinin ve oluşturulacak gün öncesi piyasası ve orta vadede oluşacak vadeli işlemler piyasalarının işletilmesinin, mali ve idari özerkliğe sahip Piyasa İşleticisi tarafından sürdürülmesi öngörülmüştür. Ancak Ağustos 2012 tarihi itibariyle, bahse konu piyasa işleticisi yapısı oluşturulamamış olup piyasa işleticisi görevi hala TEİAŞ ın bünyesinde bulunan PMUM tarafından sürdürülmektedir. Türkiye de, 1980 li yılların başında km civarında uzunluğu bulunan elektrik enerjisi iletim hatlarının 2010 ve 2011 yıllarında ulaştığı değerler transformatör sayıları ile birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. TEİAŞ Transformatör sayısı İletim hattı uzunluğu (km) Güç 380 kv 220 kv 154 kv 66 kv Toplam 380 kv 220 kv 154 kv 66 kv Toplam Çizelgeye sıcak ve soğuk yedekler ile arızalı trafolar dâhil edilmemiş, 66 kv'luk trafo merkezleri ise sistem gereği 1986 yılından itibaren 33kV'a dönüştürülmektedir. TEİAŞ ın iletim sistemine Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, Bulgaristan, Yunanistan, Suriye, İran ve Irak ile 154 kv, 220 kv ve 380 kv gerilim kademelerinde bağlantı bulunmakta olup, bu noktalardan Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği çerçevesinde zaman zaman elektrik enerjisi alış ve satışı yapılmaktadır. İktisadi devlet teşekkülü statüsünde bulunan TEİAŞ, Ana Statüsü ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu ndan tarihinde aldığı İletim Lisansı hükümleri çerçevesinde, piyasa yapısına uygun olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. TEİAŞ ın 2011 yılı faaliyetlerine ilişkin bazı bilgiler, geçmiş dönem değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. III

9 Son iki Artış veya Toplu bilgiler Ölçü yıl farkı azalış % Sermaye Bin TL Ödenmiş sermaye Bin TL ,3 Öz kaynaklar Bin TL ,0 Yabancı kaynaklar Bin TL ,7 Finansman giderleri Bin TL ,8 Maddi duran varlıklar (edinme değeri) Bin TL ,7 Maddi duran varlıklar birikmiş amortis. Bin TL ,9 Yatırımlar için yapılan nakdi ödemeler Bin TL ,5 Yatırımların gerçekleşme oranı (nakdi) % ,9 İştiraklere ödenen sermaye Bin TL İştirakler temettü geliri Bin TL Tüm alım tutarı Bin TL ,1 İletim şebekesine verilen enerji miktarı GWh ,7 İletim şebekesi uzunluğu 380 kv km ,9 İletim şebekesi uzunluğu 154 kv km ,2 Güç trafoları sayısı 380 kv adet ,0 Güç trafoları sayısı 154 kv adet ,5 İletim şebekesi enerji kaybı GWh (730) (14,3) Net satış hasılatı Bin TL ,4 Stoklar: İlk madde ve malzeme Bin TL ,2 Diğer stoklar Bin TL ,8 Memur (Ortalama) Kişi ,6 Sözleşmeli (Ortalama) Kişi ,1 İşçi (Ortalama) Kişi (184) (4,3) Personel için yapılan tüm giderler Bin TL ,2 Cari yıla ilişkin: -Memurlar için yapılan giderler Bin TL ,8 -Memur başına aylık ortalama giderler TL ,0 -Sözleşmeliler için yapılan giderler Bin TL ,0 -Sözleşmeli başına aylık ortalama gider TL ,7 -İşçiler için yapılan giderler Bin TL (6.702) (2,7) -İşçi başına aylık ortalama gider TL ,7 Dönem kârına iliş. vergi ve diğ.yasal yük. Bin TL (73.640) (53,5) Tahakkuk eden vergiler Bin TL (68.657) (26,7) GSYİH ya katkı (üretici fiyatlarıyla) Bin TL (31.443) (3,1) GSMİH ya katkı (alıcı fiyatlarıyla) Bin TL (26.460) (2,4) GSMH ya katkı alıcı fiyatlarıyla Bin TL (38.891) (3,5) Faaliyet kârlılığı (Öz kaynak yönünden) % 1,0 0,4 3,9 4,4 4,5 0,1 2,3 Mali kârlılık (Öz kaynak yönünden) % 2,2 7,6 4,8 (2,8) (36,8) Ekonomik kârlılık % 2,4 0,8 6,7 3,5 (3,2) (47,8) Zararlılık % 1,3 0,9 Faaliyet kârı veya zararı Bin TL ,0 Dönem kârı veya zararı Bin TL (78.722) (54.515) ( ) (33,8) Bilanço kârı veya zararı Bin TL ( ) (62,8) IV

10 TEİAŞ, elektrik enerjisine olan talebin zamanında, kesintisiz ve sürekli aynı kalitede karşılanmasından, elektrik iletim sisteminin (36 kv seviyesinin üstü 66 kv, 154 kv ve 380 kv) işletilmesinden ve elektik piyasasının sağlıklı işleyişinin sağlanması amacıyla dengeleme ve uzlaştırma sisteminin çalıştırılmasından sorumlu bulunmaktadır. Yapılan özelleştirme ve teşviklerle özel şirketlerin de enerji üretim ve dağıtımında yer almaları sağlanmakta ise de, iletim faaliyetlerinde kamu kesiminin tekel konumu korunmaktadır. Ülkedeki elektrik enerjisi arz miktarı, stoklama olmadığından talep miktarına göre, enterkonnekte (ulusal iletim sistemi) sistemde gerçek zamanlı olarak dengelenmektedir. Belirlenen her periyotta, katılımcıların (piyasaya kayıtlı satıcı ve alıcılar) sisteme verdikleri ve sistemden çektikleri elektrik enerjisi miktarlarına göre gerçekleşen alım-satımlar ile sözleşmeye bağlanmış miktarlar arasındaki farklar esas alınarak, katılımcıların borçlu ya da alacaklı oldukları tutarlar hesaplanmak suretiyle mali uzlaştırma sistemi çalıştırılmaktadır. Dengeleme ve uzlaştırmaya ilişkin usul ve esaslar, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) ile belirlenmiştir. Bu çerçevede piyasalarının işletilmesi ve uzlaştırma sisteminin çalıştırılması işlerinin mali ve idari özerkliğe sahip Piyasa İşleticisi tarafından gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. Ancak mevcut dengeleme ve uzlaştırma sisteminde, dengeleme tarafını TEAŞ ın MYTM (Milli Yük Tevzi Merkezi) çalıştırırken, TEİAŞ ın bünyesinde yer alan ve idari ve mali özerkliği bulunmayan PMUM (Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi) piyasa işleticisi olarak piyasaların işletilmesi ve uzlaştırma tarafını çalıştırmayı sürdürmektedir yılında toplam GWh elektrik enerjisi iletim sistemine verilmiş olup yıl içinde kullanıcılar tarafından GWh elektrik enerjisi sistemden çekilmiş ve iletim sistemi kaybı %2,1 oranında GWh olarak gerçeklemiştir yılında toplamı milyon TL tutarında net satış hâsılatı elde edilmiştir. Satış hasılatı; iletim tarifesi kapsamında kullanıcılardan alınan sistem işletim, sistem kullanım, iletim ek ücreti (EPDK payı) ve kontrol edilemeyen maliyet bedelleri ile Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği kapsamında katılımcılardan alınan piyasa işletim ücreti ve PMUM uygulamaları çerçevesinde piyasada alınıp satılan enerji bedelinden oluşmuştur. Buna karşılık söz konusu hizmetlerin maliyeti ve PMUM kapsamında piyasada alınıp satılan enerjinin alış bedeli olarak toplam milyon TL tutarında satış maliyeti gerçekleşmesi neticesinde 292 milyon TL tutarında faaliyet kârı oluşmuştur. İşletme faaliyetleriyle doğrudan ilgili olmayan gelir-gider farkları nedeniyle de TEİAŞ ın 2011 yılı faaliyetleri 311 milyon TL dönem kârı ile sonuçlanmıştır. Şirketin daha verimli ve kârlı çalışması için; araştırma, geliştirme ve planlama çalışmalarına gereken önemin verilmesi, yatırım projelerinin fizibilite etütlerine bağlanması, başlanan yatırımların süresinde tamamlanması, arızaların en aza V

11 indirilmesi, enerji kayıplarının uluslararası norm düzeyine çekilmesi, süreklilik arz eden bir hizmet içi eğitim programı uygulanması önem arz etmektedir. C- Öneriler: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin 2011 yılı çalışmaları üzerinde Sayıştay tarafından yapılan incelemeler sonucunda getirilen öneriler aşağıdadır. 1- Mevzuatta yer alan cezaların uygulanmamasının gelir kaybına neden olduğu da dikkate alınarak, reaktif enerji kullanım oranı ilgili yönetmelikte belirlenen üst limitleri aşmış olan tüm kullanıcılara Sistem Kullanım Anlaşmasındaki cezaların uygulanmaması nedenlerinin ve sorumluların tespiti için buna ilişkin işlemlerin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı nca incelenmesi, gerekirse soruşturulması (Sayfa:41), 2-Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş.ile ilgili olarak; Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ gereği bağlantı ve sistem kullanım anlaşması imzalamayan, iletim sistem kullanım ve işletim bedeli ile sistem kullanım ceza borçlarını zamanında ödemeyen ve bunu alışkanlık haline getiren söz konusu şirkete gerekli yaptırımları uygulamayan, sonuçta Teşekkülün daha fazla alacağının karşılıksız kalmasına ve tahsilatının riskli hale gelmesine sebebiyet verenlerin ve sorumluluklarının tespiti için konunun Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı nca incelenmesi, gerekirse soruşturulması (Sayfa:48), 3-Özellikle sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı 1 kodlu talimatların sık sık verildiği ve yük alma fiyatları yüksek olan bölgelerdeki fiyatların düşürülmesi için; - Mevcut enerji iletim hatlarından kapasite yetersizliği nedeniyle genişleme veya yeni yatırım gerektiren yerlerdeki yatırımlara öncelik verilerek biran önce tamamlanması, - Sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı (1) kodlu talimatlarda fahiş fiyatların oluşmaması için geçiş dönemi süresince müdahale edilerek gerekli önlemlerin alınması hususunda EPDK ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunulması (Sayfa:65), 4- TEİAŞ ın ihaleleriyle ilgili olarak; -TEİAŞ ın özellikle enerji iletim hatları ile ilgili ihalelerde, alüminyum ve çelikten üretilen nakil hattı iletkenleri ve direkler, ihale bedelini belirleyen en önemli malzemelerden olduğundan ve uluslararası piyasalarda fiyatlarında meydana gelen dalgalanmalardan yüklenici firmaları dolayısıyla kuruluşu olumsuz olarak etkilediğinden bu sorunun aşımı için; malzeme iş kalemlerinin ilgili malzemenin montajı tamamlandıktan sonra iade edilmek üzere malzeme bedeli kadar teminat mektubu karşılığında yapılabilmesine olanak tanıyan gerekli düzenlemenin yapılabilmesi için ilgili kurumlar nezdinde girişimler başlatması, -TEİAŞ ın birim fiyat teklif yöntemiyle yaptığı ihalelerde, istekliler tarafından önce yapılacak işlere yüksek, sonra yapılacak işlere düşük teklif vermek suretiyle oluşacak kamu zararını önlemek amacıyla, idarenin toplam bedele müdahale VI

12 etmeksizin iş kalemlerinin teklif edilecek bedellerine sınırlama getirilmesi hususunda ilgili merciler nezdinde girişimde bulunulması (Sayfa:83), 5- ERP projesiyle ilgili olarak; -ERP projesini oluşturan modüllerin bir an önce tamamlanarak devreye alınması, Meteksan firmasının sebep olduğu zararın tazminine yönelik hukuki süreçlerin bir an önce başlatılması, -TEİAŞ ın uygulamaya almak istediği e-imza projesi için diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla temasta bulunması ve gerekirse e-imza yı uygulamaya koymuş kuruluşlardan teknik destek istemesi, -Dokümantasyon ve Arşiv Yönetim Sistemi projesinin TEİAŞ ta hayata geçirmek için gerekli çalışmanın bir an önce başlatılması (Sayfa:86, 87), 6-TEİAŞ SCADA/EMS sistemiyle ilgili olarak; -Yük Tevzi Daire Başkanlığının yada İletişim ve Bilgi Sistemleri Başkanlığının SCADA sisteminde tespit ettiği arızaların zamanında giderilmesi hususunda, oldukça geniş alanlara dağılmış olan İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüklerince arızanın meydana geldiği merkeze, içerisinde elektronik, röle ve İşletmecinin bulunduğu teknik bir ekip marifetiyle müdahale edilmesinin sağlanması, -SCADA da tespit edilen arızaların online olarak TEİAŞ a ait Kamusal Kaynakların Planlanması projesi kapsamında takip edilmesi hususunda gerekli yazılımın ve veritabanının sağlanması, -TEİAŞ SCADA sistemine dahil edilen ve Sistem Kullanım Anlaşması kapsamında anlaşma yapmış kullanıcılara, tespit edilen arızaların verilen süre içerisinde onarılmasının sağlanması, anlaşmanın cezai şartlar bölümünde belirtilen cezanın kesilmesi durumunda öngörülen sürenin ne olacağı konusunda meydana gelebilecek ihtilafların çözümüne destek amacıyla, arızanın ve ne kadar sürede tamamlanacağının hem TEİAŞ hem de kullanıcıya ait elemanlarca tutanağa bağlanması, hususlarının etüt edilmesi (Sayfa:92, 93), 7-Raporun ilgili bölümlerinde yer alan ve rapor ekinde (Ek:14) listesi verilen diğer öneri ve tavsiyelerin de yerine getirilmesi. Sonuç: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin 2011 yılı bilançosu ve ,45 Türk Lirası dönem kârı ile kapanan gelir tablosu tasvibe sunulur. VII

13 II. ĠDARĠ BÜNYE A-Mevzuat: 1-Kanunlar ve kuruluģun statüsüne iliģkin mevzuat: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ), Bakanlar Kurulu nun, elektrik sektörünün özelleştirmeye uygun hale getirilmesi amacıyla 233 sayılı KHK ya dayanılarak çıkardığı Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. (TEAŞ) ın üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü (EÜAŞ, TEİAŞ ve TETAŞ) şeklinde yeniden teşkilatlandırılmasına ilişkin, tarih, 2001/2026 sayılı Kararı doğrultusunda kurulmuştur. Bu yapılanma ile mülga TEAŞ bünyesindeki mevcut iletim tesisleri yeni kurulan TEİAŞ bünyesine alınmıştır. Şirketin Ana Statüsü, Yüksek Planlama Kurulu nun tarih, 2001/T- 19 sayılı Kararı ile onaylanarak tarih, sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Ankara Ticaret Sicili Memurluğuna sicil numarası ile kayıt ve tescili yapılarak tarih, 5397 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilen Şirket, tarihi itibariyle faaliyete başlamıştır. Merkezi Ankara da olan TEİAŞ, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde, devletin genel enerji ve ekonomi politikasına uygun olarak, elektrik enerjisinin üretim planlaması ve yük tevzii işletmesi hizmetleri ile iletim faaliyetlerini yürütmekle görevlidir. Ana Statüsünde TEİAŞ nin faaliyet konuları, özetle; -Mülga TEAŞ bünyesindeki iletim tesislerini devralmak, iletim tesislerinin planlamasını, tesisini ve işletmesini yapmak, yük dağıtım hizmetlerini yürütmek, -İkili anlaşmalarla gerçekleştirmek, oluşan piyasada dengeleme ve mali uzlaştırmayı -Elektrik arz güvenliğini sağlamak amacıyla üretim kapasite projeksiyonunu hazırlamak, -İletim projelerinin çevre mevzuatına uygun olarak yürütülmesi için gerekli önlemleri almak veya aldırmak, -İletim sistemine bağlı tüm kamu ve özel tüzel kişiler, Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. ve serbest tüketiciler ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları, üretim ve dağıtım kamu ve özel tüzel kişiler ile yan hizmet anlaşmaları yapmak, -İletim Tarifesi ile Bağlantı ve Sistem Kullanım Tarifelerini hazırlamak, şeklinde belirlenmiştir. TEİAŞ, EPDK dan aldığı lisans çerçevesinde, 4628 sayılı Kanun ile EPDK nın çıkardığı yönetmelik, tebliğ ve aldığı kararlar doğrultusunda belirlenen usul ve esaslara göre faaliyetlerini yürütmektedir. 1

14 Şirket; 3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Hükümlerince TBMM nin denetimine tabi olup, bu kapsamda 233 sayılı KHK ve 6085 sayılı Kanun uyarınca Sayıştay ca denetlenmektedir. 2-Tüzükler: 2011 yılı içerisinde Şirketi doğrudan ilgilendiren bir tüzük çıkartılmamıştır. 3-Bakanlar Kurulu kararları: 2011 yılında Bakanlar Kurulu nca kuruluşu ilgilendiren herhangi bir karar bulunmamaktadır. 4-Uluslararası anlaģmalar: 2011 yılında herhangi bir uluslararası anlaşma yapılmamıştır. 5-Yüksek Planlama Kurulu (YPK) kararları: 2011 yılında Yüksek Planlama Kurulu nun Şirketi doğrudan ilgilendiren bir kararı bulunmamaktadır. 6-ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulu (ÖYK) ve ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı (ÖĠB) kararları: 2011 yılında Şirketi doğrudan ilgilendiren ÖYK ve ÖİB kararı bulunmamaktadır. 7-Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Kurul kararları: 2011 yılında Şirketi doğrudan ilgilendiren EPDK Kurul kararı bulunmamakta olup diğer kararlara ilgili bölümlerde değinilmiştir. 8-Yönetmelikler: TEİAŞ ın yürürlükte olan 18 yönetmeliği ve 12 yönergesi bulunmaktadır. Şirket, 4628 sayılı Yasa ve EPDK dan aldığı lisans çerçevesinde faaliyetini yürütmektedir. TEİAŞ Kadrolu personel Sicil Amirleri Yönetmeliği 16/08/2011 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlükten kaldırılmış, ayrıca Personeli Görevde Yükseltme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 19/11/2011 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İş ve Trafik Kazaları Rücu Yönergesi TEİAŞ Yönetim Kurulunun 09/06/2011tarih ve sayılı kararı ile kabul edilmiş ve aynı tarihten itibaren yürürlüğe girmiştir. Önceki dönem denetim raporlarındaki öneriler doğrultusunda çalışmalar yapılmakla birlikte Şirketin merkez ve taşra teşkilatı birimlerinin kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen bir yönetmelik veya yönergenin henüz yürürlüğe konulamadığı görülmüştür. TEİAŞ ın etkin, verimli ve ekonomik çalışması 2

15 bakımından, söz konusu çalışmalar hızlandırılarak merkez ve taşra birimlerinin kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu itibarla; Şirketin merkez ve taşra teşkilatı birimlerinin kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen yönetmelik veya yönergenin ivedilikle çıkarılması önerilir. B-TeĢkilat: 1-TeĢkilatın yapısı: 233 sayılı KHK ve Ana Statü ne göre Teşekkül ün organları yönetim kurulu ve genel müdürlüktür. Şirketin teşkilatlanması yönetim kurulunca belirlenmekte olup, kabul edilen en son teşkilat şeması Rapor eklerine (Ek:1) alınmıştır. 2-Karar organı: 233 sayılı KHK ve Ana Statüye göre, Şirketin karar organı yönetim kuruludur. Yönetim kurulu, biri başkan olmak üzere 6 üyeden oluşmaktadır. Genel müdür, yönetim kurulunun başkanı olup, ilgili bakanın teklifi üzerine üçlü kararname ile atanmaktadır. Yönetim kurulu üyelerinin isimleri, unvanları ve görev süreleri, raporun başında yer alan çizelgede gösterilmiştir. Anılan çizelgeden de görüleceği üzere, süresinin dolması, emeklilik veya istifa sebebiyle 3 yönetim kurulu üyeliğinin de boş olduğu tarihinden, yeni bir üye atamasının yapıldığı tarihi arsındaki sürede toplantı yeter sayısı bulunmadığı için yönetim kurulu toplanamamıştır. Bu süre içerisinde, yönetim kurulu kararını gerektiren işler ilk yönetim kuruluna sunulmak üzere genel müdürün onayı ile yürütülmüş ise de bu durum genelde mutat işlerle sınırlı kalmış olup önemli işlerin yapılması yönetim kurulu onayına bırakılmıştır. Mevcut durumda toplantı için yeterli sayı olan 4 üye bulunmakla birlikte, muhtelif nedenlerden dolayı bir üyenin toplantıya gelememesi durumunda toplantı yapılamayacak olup, bu durum da şirket işlerinin aksamasına neden olabilecektir. Dolayısı ile yönetim kurulu üyeliklerinin, toplantı yapılamamasına sebep teşkil edecek şekilde uzun süre boş tutulmaması önem arz etmektedir. Bu nedenle; Şirketin boş bulunan yönetim kurulu üyeliklerine atama yapılması için ilgili merciler nezdinde girişimlerde bulunulması önerilir. Yönetim kurulu, 2011 yılında 35 toplantı yapmış ve Şirketin çeşitli birimlerini ilgilendiren 507 adet karar almıştır. 3-Yürütme organı: 233 sayılı KHK ve Ana Statüye göre, teşebbüsün yetkili ve sorumlu yürütme organı genel müdürlüktür. Genel müdürlük, genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bağlı alt birimlerden oluşmaktadır. 399 sayılı KHK uyarınca, genel müdür ve genel müdür yardımcıları, ilgili bakanın teklifi üzerine ortak kararla atanmaktadır. Şirketin merkez teşkilatında; 1 genel müdür, 4 genel müdür yardımcısı ve bunlara bağlı 13 daire başkanlığı, hukuk müşavirliği, teftiş kurulu başkanlığı, 1 müstakil müdürlük ile bunlara bağlı alt birimler yer almaktadır. 3

16 Taşra teşkilatında ise 22 iletim tesis ve işletme grup müdürlüğü, 10 yük tevzii işletme müdürlüğü ile Elektronik Laboratuar İşletme Müdürlüğü, Güç Trafoları Onarım İşletme Müdürlüğü, Özel Yükler ve Mobil Merkezler Taşıma İşletme Müdürlüğü, Gün Öncesi Piyasası İşletme Müdürlüğü, Gölbaşı Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü ve Soma Elektrik Teknolojileri Geliştirme ve Eğitim Tesisleri İşletme Müdürlüğü olmak üzere toplam 38 müdürlük ve bunlara bağlı alt birimlerden oluşmaktadır. 4-Servisler: Teşebbüsün danışma, denetim ve hizmet servislerinden bazılarının çalışmaları aşağıda özetlenmiştir. -Hukuk servisi: TEİAŞ ın merkez ve taşra birimleriyle ilgili hukuki işler, TEİAŞ Hukuk Müşavirliği Yönetmeliği esaslarına göre hukuk müşavirliği ve taşra hukuk birimlerince yürütülmektedir. TEİAŞ ın; I sayılı cetvelde merkezde 4, taşrada 11 olmak üzere toplam 14 adet hukuk müşaviri kadrosu varken, II sayılı cetvelde merkezde 16, taşrada 57 olmak üzere toplam 73 adet sözleşmeli avukat pozisyonu bulunmaktadır. Yıl sonu itibariyle, hukuk müşaviri kadrosunun merkezde 2 ve taşrada 2 olmak üzere toplam 4 adedi dolu, 11 adedi boş; sözleşmeli avukatlık pozisyonlarının ise merkezde 12, taşrada 38 olmak üzere toplam 50 adedi dolu, 23 adedi boştur. Ayrıca merkez hukuk müşavirliğinde dava takip, yazı işleri ve diğer büro hizmetleri için toplam 10 personel çalışmıştır. Taşrada avukat bulunmayan birimlerde hukuki takipler, merkezden gönderilen avukatlar tarafından yerine getirilmektedir. Ayrıca, iş yükünün çokluğu ve kadrolu avukat sayısının yetersizliği nedeniyle özellikle taşra birimlerinde vekalet sözleşmesiyle avukatlık hizmeti alımı da yapılmaktadır yılında vekalet akdi yapılan avukat sayısı 46 olup, tamamı taşra birimlerinde bulunmaktadır yılında TEİAŞ ın 411 adet adli yargıda görülmekte olan dava dosyası bulunmakta, bunlardan yıl içerisinde 58 adet dosya ile ilgili karar verilmiş, ve bu dosyaların bir kısmı temyiz ve karar tashihi istemleriyle üst mahkeme incelemesinde bulunmaktadır. Bu davalardan 353 adedi ilk derece mahkemelerinde derdest olup 2012 yılına devretmiştir yılında İdari davalar ile ilgili toplam 183 adet dosya bulunmakta, bu davalardan 77 adedi ilk derece mahkemelerinde 2011 yılında derdest olup 2012 yılına devretmiş,106 adet dosya ile ilgili karar verilmiş ve bunların bir kısmı itiraz, temyiz, karar tashihi istemleriyle üst mahkemelerin incelemesinde bulunmaktadır. Taşra birimlerinde ise; 2011 yılında toplam adet dava takip edilmiş, bu davalardan 6745 adeti sonuçlanmış, 5736 adet dava ise 2012 yılına devretmiştir. 4

17 TEİAŞ tarafından üçüncü şahıslara açılan davalar genelde Şirketin çeşitli alacakları ve gecikme zamlarıyla ilgiliyken, üçüncü şahıslar tarafından TEİAŞ aleyhine açılan davalar genelde kamulaştırma, tezyidi bedel, iş kazası, görevden alınma, sicil işlemleri ile çeşitli idari tasarruflara ait bulunmaktadır. Şirketin hukuki takiple ilgili işlerinin aksatılmadan gereği gibi yürütülebilmesi için, özellikle taşra birimlerinde iş yüküne göre yetersiz kalan avukat sayısının artırılması gerekmektedir. Şirketin hukuki takiple ilgili işlerinin aksatılmadan yürütülebilmesi için hukuk birimlerindeki boş kadro ve pozisyonlara biran önce atama yapılması önerilir. -TeftiĢ ve kontrol servisi: Şirketin merkez ve taşra birimlerindeki teftiş işleri, TEİAŞ Teftiş Kurulu Yönetmeliği hükümlerine göre, TEİAŞ Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülmektedir. Şirketin, I sayılı cetvelde 1 teftiş kurulu başkanı, 11başmüfettiş, 7 müfettiş ve 5 müfettiş yardımcısı olmak üzere toplam 24 adet denetim elemanı görev yapmaktadır. Teftiş kurulu başkanlığında ayrıca 7 büro personeli çalışmaktadır. TEİAŞ ın merkez birimleri iki yılda bir, taşra birimleri ise her yıl programa alınarak teftiş edilmekte, ayrıca gereken inceleme ve soruşturmalar yapılarak rapora bağlanmaktadır. Teftiş kurulu tarafından mevcut kadro ile 2011 yılında 69 u teftiş, 2 si soruşturma ve 20 si inceleme olmak üzere toplam 91 adet rapor düzenlenmiştir. -Çevre, Emlâk ve KamulaĢtırma Dairesi BaĢkanlığı: TEİAŞ ın mevcut tesisleri ile yatırım programları, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları ve imzalanan deplasman protokolleri gereği yapılacak yer değişiklikleri kapsamında tesis edilecek olan enerji iletim hatları ve trafo merkezleriyle ilgili ÇED, emlak, kamulaştırma, imar, harita ve benzeri işler, merkezde Çevre, Emlâk ve Kamulaştırma Dairesi Başkanlığı, taşrada ise iletim tesis ve işletme grup müdürlükleri bünyesindeki Emlâk ve Kamulaştırma Servisleri tarafından yürütülmektedir. Şirketin; ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararları, kamulaştırma, harita, imar planı, imar uygulaması, ormanlık saha geçişleri, taşınmaz mal paylaşımı, emlak envanteri, mevzuat takibi, düşey engel veri tabanı çalışması, coğrafi bilgi sistemi çalışması, arsa ve arazi kullanımıyla ilgili vatandaş başvurularının değerlendirilmesi ve bu konulardaki eğitim çalışmaları ve benzeri işleri, söz konusu birimler tarafından kadrolu personel ve hizmet alımı yoluyla temin edilen elemanlarca yerine getirilmektedir. Şirketin kamulaştırma ve tapu tescil işleri, Kadastro Kanunu, Tapu Mevzuatı, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu, Medeni Kanun gibi çok sayıda mevzuatı ilgilendirmesi, uzun zamana ve ülke geneline yayılması ve çok sayıda tarafının bulunması nedenleriyle oldukça yoğun bir çalışma, sağlıklı bir envanter, yeteri sayı ve nitelikte eleman ile bilgisayar, program, araç ve gereç gibi donanım gerektirmektedir. 5

18 İncelemelerde, Şirketin taşra teşkilatlarındaki grup müdürlüklerinde genelde yeterli sayı ve nitelikte meslek mensubunun bulunmadığı, işlerin yürütülmesinde büyük oranda merkezdeki uzman personelden yararlanıldığı, ÇED, emlâk, kamulaştırma, imar ve harita hizmetlerinin programlanan sürede ve daha sağlıklı yürütülmesi ve enerji tesislerinin yapımının gecikmesine meydan verilmemesi için görev yapan personelin gerekli eğitimlerle niteliğinin artması gerektiği, Şirket genelinde kamulaştırma için tespiti yapılan toplam parsellerden yaklaşık %57 sinin tescilinin yapılabildiği, taşra ünitelerinin nitelikli personel ve donanım bakımından takviye edilerek yeniden yapılandırılması gerektiği, anlaşılmıştır. Şirketin, ÇED, emlak, kamulaştırma ve harita hizmetlerinin programlanan sürelerde yürütülerek enerji tesislerinin yapımının gecikmesine meydan verilmemesi, Şirkete ait taşınmazlarla ilgili güvenilir bir envanter oluşturulması ve tüm taşınmazların TEİAŞ adına tescillerinin en kısa sürede yapılabilmesi için, özellikle taşra birimlerine nitelikli personel ve donanım temini konusunda gereken tedbirler alınarak çalışmaların bir an önce tamamlanması önerilir. C-Personel durumu: Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda istihdam esasları, kadro ve pozisyon tespit, ihdas ve kullanımlarına ilişkin esas ve usuller, yıllık genel yatırım ve finansman programları ve bütçe kanunları ile diğer mevzuat çerçevesinde düzenlenmektedir KİT personel rejiminin düzenlendiği 399 sayılı KHK ya göre teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetler, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülmektedir. Söz konusu KHK ya ekli, (I) sayılı cetvelde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu na göre istihdam edilen yönetici personel in kadro unvan, derece ve sayıları; (II) sayılı cetvelde sözleşmeli personel e ait pozisyonların unvan ve sayıları; (III) sayılı cetvelde ise yönetim kademeleri dışında olan ve sözleşmeye geçmemiş bulunan memurların kadroları gösterilmiştir. Yine aynı KHK nın 4 üncü maddesine göre memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları Bakanlar Kurulunca iptal ve ihdas edilmektedir. 1-Personel kadroları ve personele iliģkin iģlemler: TEİAŞ nin 2011 yılı faaliyet dönemindeki personel kadroları ile çalışan personelin ortalama ve yıl sonu sayıları, önceki yılla karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 6

19 Personel Çalışan personel Çalışan personel Ortalama Yılsonu Kadro Ortalama Yılsonu Kişi kişi sayısı kişi kişi A Memurlar 1 - Genel idari hizmetler Teknik hizmetler Sağlık hizmetleri Toplam ( A ) B Sözleşmeliler Sayılı K.H.K.'ye göre çalışanlar Sayılı Kanuna göre çalışanlar 3 - Diğer sözleşmeliler Toplam ( B ) C - İşçiler: 1 - Sürekli işçiler: -Kapsam içi Kapsam dışı Toplam (1) Geçici işçiler Toplam ( C ) Genel toplam ( A+B+C ) Yüklenici işçileri TEİAŞ ın, merkez ve taşra birimleri için 399 sayılı KHK ya göre belirlenmiş memur kadroları ve sözleşmeli personel pozisyonlarının sayısı; iptal ve ihdaslar sonrasında 2011 yılı için olarak belirlenmiştir. Bu kadro ve pozisyonların 471 i memur, u da II sayılı cetveldeki sözleşmeli personelden oluşmaktadır. TEİAŞ ın 2011 yılında çalışan ortalama personel sayısı; %4 ü oranında 325 i memur, %45 i oranında sı sözleşmeli ve %51 i oranında i işçi olmak üzere toplam kişidir. Yıl sonu itibariyle Şirkette çalışan personelin sayısı önceki yıla göre, memurlarda %1 oranında artarak 328 kişi, sözleşmelilerde %13 oranında artarak kişi, işçilerde ise %5,6 oranında azalarak kişi olmuştur. Böylece Şirketin yıl sonu itibariyle toplam personel sayısı, önceki döneme göre % 2,5 oranında 203 kişi artarak kişi olmuştur. Çalışan işçilerin 62 si kapsam dışı personel statüsünde olup, toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında bırakılan bu personel fiilen müdür, müdür yardımcısı, başmühendis, mühendis, şef ve memur görevlerini yürütmektedir. Bunların büyük bir kısmı Çukurova Elektrik A.Ş. ve Kepez Elektrik T.A.Ş. den devir alınmışlardır sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan ancak fiilen 399 sayılı KHK nin 3/c maddesi kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personelle aynı işi yapan kapsam dışı personelin mali hakları, eşdeğeri olan mevcut sözleşmeli personele ilişkin mali haklar göz önünde tutularak belirlenmektedir. Kapsam dışı personelin sözleşmeli pozisyonlara atanmaları benimsenmiş ise de, bunların 399 sayılı KHK nin 3 üncü maddesinin (c) bendine tabi sözleşmeli personel 7

20 statüsüne geçirilmeleri hususu yasal düzenleme gerektirdiğinden, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, hazırladığı Türkiye Elektrik İletim A.Ş., Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Elektrik Üretim A.Ş. de Toplu İş Sözleşmesi Kapsamı Dışında Tutulan İşçi Personelin 399 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye Tabi Sözleşmeli Pozisyonlara Atanması Hakkında Kanun Tasarısı taslağını, tarih ve 702 sayılı yazısı ile Başbakanlığa gönderilmiştir. Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü nün tarih ve 2375 sayılı yazısı ile bahse konu kanun tasarısının ilgili yasama döneminde sonuçlanmadığı için işlemden kaldırıldığı bildirilmiştir. Öte yandan bu husustaki girişimler sürdürülmüş ve bu doğrultuda Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı, konunun Bakanlar Kurulu kararı ile Genel Yatırım ve Finansman Programı kapsamında çözüme kavuşturulmasını talep etmiştir. Ancak Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü nden alınan tarih ve 1091 sayılı Yazıda; TEİAŞ, TEDAŞ ve EÜAŞ ta toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında çalıştırılan işçilerin 399 sayılı KHK nın 3 üncü maddesinin (c) bendine tabi sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesinin uygun olmadığı hususu, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı na bildirilmiştir. TEİAŞ ın memur, sözleşmeli ve işçi personelinin 2011 yılı sonu itibariyle Şirketteki dağılımı ve dönem içindeki hareketlerini gösteren çizelgeler, raporun eklerinde (Ek: 2, 3,4 ) verilmiştir. İncelemelerde, 2011 yıl sonu itibariyle TEİAŞ ın merkez teşkilatında 10 müşavir, 21 başuzman; taşra teşkilatında ise 55 başuzmanın çalıştırıldığı, ancak konusunda uzman söz konusu personelin uhdelerinde sürekli bir görevin bulunmayarak kendilerine zaman zaman iş verildiği anlaşılmıştır. Şirket işlerinin daha etkin ve verimli yürütülebilmesi için, müşavir ve başuzman kadrolarında bulunan ve mesleki bilgi ve deneyim sahibi personelin ihtiyaç duyulan alanlarda daha aktif olarak değerlendirilmesi önerilir. Ağustos 2012 tarihi itibariyle 14 işçi, 1 memur, 7 sözleşmeli statüde olmak üzere toplam 22 kişi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığında, işçi statüsünde 1 kişi de Başbakanlıkta olmak üzere toplam 23 personel ilgili mevzuat çerçevesinde, kadroları TEİAŞ ta kalmak suretiyle, Yönetim Kurulunun muhtelif kararları doğrultusunda geçici olarak görevlendirilmişlerdir. TEİAŞ, Genel Yatırım ve Finansman Programına göre Hazine Müsteşarlığından alınan izinler doğrultusunda, ihale yoluyla dışarıdan hizmet alımı yapmaktadır. Bu kapsamda çalıştırılan yüklenici işçilerinin sayısı, 2011 yıl sonu itibariyle kişi olup, bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgiye raporun hizmet alımları bölümünde yer verilmiştir. a)memurlarla ilgili iģlemler: TEİAŞ ta çalışan memurlarla ilgili işlemler, 657, 5434, 5510 ve 6245 sayılı Kanunlar, Bütçe kanunları, 399 sayılı KHK, Bakanlar Kurulu ve Yüksek Planlama Kurulu Kararları, TEİAŞ Personel Yönetmeliği ve diğer mevzuat çerçevesinde yürütülmektedir. 8

21 b)sözleģmelilerle ilgili iģlemler: 399 sayıl KHK nin 3/b maddesine göre kuruluşların genel idare esaslarına göre yürüttükleri hizmetlerin dışında kalan işlerde, aynı KHK nin 3/c maddesine göre sözleşmeli personel istihdam edilmektedir. Sözleşmeli personelin ataması, özlük ve disiplin işlemleri; 5510 ve 5434 sayılı Kanunlar ile Bütçe Kanunları, Bakanlar Kurulu, Yüksek Planlama Kurulu Kararları ve diğer mevzuat göz önünde bulundurularak, 399 sayılı KHK ve TEİAŞ Personel Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir. c)ġģçilerle ilgili iģlemler: İşçilerle ilgili işlemler başta 4857 sayılı İş Kanunu olmak üzere, 5510, 2821, 2822 sayılı Kanunlar ile Bütçe Kanunları, Bakanlar Kurulu ve Yüksek Planlama Kurulu Kararları, Toplu İş Sözleşmesi ve TEİAŞ Personel Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir. 2-Personele yapılan harcamalar: TEİAŞ ın merkez ve taşra teşkilatında istihdam ettiği tüm personele ilişkin 2011 yılı faaliyet döneminde yapılan harcamalar aşağıdaki çizelgede ayrıntılı olarak gösterilmiştir. 9

22 Harcanan Harcanan Personele yapılan Geçmiş yılla Kişi başına harcamalar Yıllık Kişi başına Ödeneğin Esas Ek Sosyal Cari yıl ilgili ödeme Toplam ayda toplam ayda düşen son durumu ücretler ödemeler giderler toplamı ve geri alışlar harcama düşen Bin TL TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL TL A -Yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler (kuruluş dışı) B - Memurlar C - Sözleşmeli personel a- Kapsam içi b-kapsam dışı Toplam (D) Toplam (A+B+C+D) Geçen yıl toplamı Fark (4.043)

23 2011 yılı faaliyet döneminde Şirkette çalışan personele yapılan harcamaların toplam tutarı, önceki yıla göre %15 oranında artarak 438,3 milyon TL olmuştur. Bu tutarın % 92,3 oranında 404,4 milyon TL si cari yıla, kalan %7,7 oranında 33,9 milyon TL si ise geçmiş yıllara ilişkin yapılan harcamalarla ilgilidir. 404,4 milyon TL tutarındaki cari yıl harcamalarının; %0,03 oranında 127 bin TL si kuruluş dışı yönetim kurulu üyelerine, %4 oranında 15,9 milyon TL si memurlara, %35,9 oranında 242,9 milyon TL si sözleşmeli, %60 oranında 242,9 milyon TL si de işçi statüsündeki personele aittir yılında kişi başına düşen aylık ortalama harcama tutarları, memurlar için TL, sözleşmeliler için TL ve işçiler için de TL olarak gerçekleşmiştir sayılı İş Kanununa tabi olarak işçi statüsünde çalışan kapsam dışı personelin mali hakları, eşdeğeri mevcut sözleşmeli personele ilişkin mali haklar göz önünde tutularak belirlenmekte olup, ilgili çizelgeler buna göre düzenlenmiştir Personelin maaş ve ücretleri, 2011 Mali Yılı Bütçe Kanunu, ilgili Bakanlar Kurulu ve Yüksek Planlama Kurulu Kararları, Maliye Bakanlığı Talimatları ile KAMU-İŞ ile TEİAŞ arasında imzalanan ve tarihleri arasındaki dönemi kapsayan 14. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmeleri çerçevesinde tahakkuk ettirilmiştir. 3-Sosyal konular ve giderleri: Şirket personeline yapılan sosyal nitelikli giderler, cari yıl ve geçmiş yıl değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede ayrıntılı bir şekilde gösterilmiştir. 11

24 Memurlar Sözleşmeliler İşçiler Toplam Sosyal giderler Fark Kapsam içi Kapsam dışı Toplam Kapsam içi Kapsam dışı Toplam Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL A- Cari yılla ilgili, 1 - Aile ve çocuk yardımı Evlendirme, doğum ve ölüm yardımı (22) 3 - Sosyal yardım Barındırma giderleri 5 - Yedirme yardımı Giydirme yardımı Taşıma giderleri T.C.Emekli Sandığı Kurum kar.ve ek karş Emekli ikramiyesi, işten ayrılma tazminatı (15.029) 10 - SSK primi işveren payı İşsizlik sigortası işveren payı (45) 12 - Sağlık giderleri Eğitim giderleri Spor giderleri 15 - Dinlenme kamplarına yapılan harcamalar 16 - Personel dernek ve vakıflarına yardımlar 17 - Ayni ve nakdi başka sosyal giderler Toplam (A) (4.043) B- Geçmiş yıllarla ilgili : 1 - Emekli ikramiyesi, işten ayrılma tazminatı Diğer ödemler Toplam (B) Genel toplam

25 2011 yılı faaliyet döneminde personele yapılan sosyal nitelikli harcamaların toplamı, önceki yıla göre %28,2 oranında 29 milyon TL artışla 131,9 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarın %74,3 oranında 98 milyon TL si cari yılla, % 25,7 oranında 33,8 milyon TL si de geçmiş yıllarla ilgilidir. Cari yılla ilgili 98 milyon TL nin, %71,9 oranında 70,4 milyon TL si işçilerle, %25,2 oranında 24,7 milyon TL si sözleşmelilerle ve % 2,9 oranında 2,9 milyon TL si de memurlarla ilgilidir. Cari yılda yapılan sosyal nitelikli harcamaların %44,2 si oranında 43,4 milyon TL lik bölümünü SSK primi işveren payı, Emekli Sandığı Kurum karşılığı ve ek karşılıkları ile işsizlik sigortası işveren payı toplamı oluşturmuştur. 13

26 III. MALĠ BÜNYE A-Mali durum: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin 2011 yılı bilançosu, geçen yıl bilanço değerleriyle karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. M a l i d u r u m Fark Bin TL % Bin TL % Bin TL Varlıklar ( Aktif ): 1-Dönen varlıklar a)hazır değerler , , b)kısa sürede paraya çevrilebilir değerler , , Toplam (1) , , Duran varlıklar a)uzun sürede paraya çevrilebilir değerler 109 0, ,0 1 b)bağlı değerler , , Toplam (2) , , Varlıklar toplamı Kaynaklar ( Pasif ) : 1-Yabancı kaynaklar a)kısa süreli , , b)uzun süreli , , Toplam (1) , , Öz kaynaklar , , Kaynaklar toplamı TEİAŞ ın toplam varlık ve kaynakları geçen yıla göre %10,3 oranında artarak 9,2 milyar TL ye yükselmiştir. Toplam varlıkların, %27,7 oranında 2,5 milyar TL si dönen varlıklardan, %72,3 oranında 6,7 milyar TL si duran varlıklardan, toplam kaynakların ise %29,8 oranında 2,7 milyar TL si yabancı kaynaklardan, %70,2 oranında 6,5 milyar TL si de öz kaynaklardan oluşmaktadır yılı sonu itibariyle şirketin varlık ve kaynaklarının ayrıntısına raporun ekleri arasında (Ek: 5 ve 6) yer verilmiştir 1-Mali yapı: a)mali kaldıraç: Yabancı kaynaklar X X 100 = Varlıklar toplamı % % = 29,8 25,6 Şirket varlıklarının finansmanında %29,8 oranında yabancı kaynak kullanılmıştır. Şirketin varlıklarının finansmanında yabancı kaynak kullanım oranı geçen yıla göre 4,2 puan artış göstermiştir. 14

27 b)mali yeterlilik (Finansman): Öz kaynaklar X X 100 = Yabancı kaynaklar % % = 235,1 290,9 Önceki döneme göre yabancı kaynakların %28,7, buna karşılık öz kaynakların %4 oranında artması sonucu finansman oranı 55,8 puan azalarak %235,1 olmuştur. Başka bir deyişle öz kaynaklar yabancı kaynakları 2,3 defa karşılamaktadır. c) Oto finansman (iç kaynaklar): Yedekler X X 100 = Ödenmiş sermaye % % = 7,3 5,1 Şirket sermayesinin yüksek olması ve kar paylarının düşüklüğü nedeniyle oto finansman rasyosu %7,3 seviyesinde kalmıştır. d)bağlı değerlerin finansmanında kullanılan kaynaklar ve bu değerlerin kaynaklar içindeki yeri: Bağlı değerler X X 100 = Öz kaynaklar % % = ,3 Bağlı değerler X X 100 = Varlıklar toplamı = 72,3 75,4 Enerji sektöründe elektrik iletimine ilişkin tüm hizmetleri yürüten ve bu nedenle önemli tutarda sabit kıymet yatırımı yapmak zorunda olan Kuruluşun, varlıklarının %72,3 ü, öz kaynaklarının ise %103 ü oranında bağlı değerleri bulunmaktadır. e) Paraya çevrilebilir ve hazır değerlerin varlıklar içindeki yeri: % % Paraya çevrilebilir ve hazır değ. X X 100 = = 27,7 24,6 Varlıklar toplamı Şirketin paraya çevrilebilir ve hazır değerlerinin varlıklar içindeki payı, önceki döneme göre 3,1 puan artışla %27,7 düzeyinde gerçekleşmiştir. 15

28 2-Likidite oranları: Hazır değerler X X 100 Cari oran = = Kısa vadeli yabancı kaynaklar % % = 78,2 79,9 Likidite oranı = (Dönen varlıklar-stoklar) X 100 = Kısa vadeli yabancı kaynaklar = 142,5 208 Kuruluş, sahip olduğu hazır değerlerle kısa vadeli yükümlülüklerinin ancak %78,2 sini karşılayabilmektedir. Ancak alacakların hesaba dahil edilmesiyle kısa vadede yükümlülüklerin yerine getirilmesinde bir sıkıntı yaşanmayacağı görülmektedir. 3-Varlık kullanım oranları: a)alacak devir hızı: Net satışlar = Ortalama ticari alacaklar = 9,9 7,3 Enerji KİT leri ile olan iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim ücretinden alacaklar ile yan hizmetten borçların ve dengeleme ve uzlaştırma faaliyetlerinden doğan alacak ve borçların kendi içinde karşılıklı mahsup edilmesinin etkisiyle ticari alacakların geçen yıla göre azalması sonucu devir hızı 9,9 olmuştur. b)dönen varlık devir hızı: Net satışlar = Dönen varlıklar = 3,9 4,1 Geçen yıla göre hazır değerler ve stoklardaki artışların etkisiyle dönen varlık atış oranının net satışlardaki artış oranının üzerinde olması nedeniyle dönen varlıkların devir hızı 3,9 a düşmüştür. c)maddi duran varlık devir hızı: Net satışlar = Maddi duran varlıklar (net) (Yatırımlar+yatırım sipariş avansları) = 1,7 1, yılında şirket her 100 TL lik maddi duran varlık için 170 TL lik satış hasılatı sağlamıştır. d)aktif devir hızı: Net satışlar = Varlıklar toplamı = 1,1 1,0 16

29 2011 yılında şirket her 100 TL lik varlık için 110 TL lik satış hasılatı sağlamıştır. e)öz kaynak devir hızı: Net satışlar = Öz kaynaklar = 1,6 1,4 Öz kaynak devir hızı şirketin her 100 TL lik öz kaynak için 160 TL lik satış hasılatı sağladığını göstermektedir. B-Mali sonuçlar: 1-Kârlılık (Rantabilite): a)mali kârlılık : Dönem kârı X X 100 = Ödenmiş sermaye % % = 6,2 14,7 Şirketin dönem karının önceki döneme göre %51 oranında azalması ve ödenmiş sermaye miktarının artması sonucu mali kârlılık oranı geçen yıla göre 8,5 puan azalarak %6,2 düzeyinde gerçekleşmiştir. Dönem kârı X X 100 = Öz kaynaklar % % = 4,8 7,6 Şirketin dönem kârı/öz kaynak oranı önceki döneme göre 2,8 puan azalarak %4,8 e düşmüştür % % Faaliyet kârı X X 100 = Öz kaynaklar = 4,5 4,4 Faaliyet kârı/öz kaynak oranı önceki döneme göre 0,1 puan artarak %4,5 e yükselmiştir. b)ekonomik kârlılık (Ekonomik rantabilite): Dönem kârı+(finansman giderleri-yatırım maliyetine verilen faizler) X 100 Kullanılan sermaye-işletmeye açılmayan yatırımlarda kullanılan kaynaklar = X % % = 3,5 6,7 İşletmenin ekonomik kârlılığı önceki yıla göre 2,7 puan azalarak %3,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. 17

30 2)Mali sonucu ilgilendiren etkenler: a)finansman giderleri yükü: (Finansman giderleri+dönem kârı) X 100 ( X 100 = Net satışlar Kuruluşun finansman giderlerini karşılama oranı %4,9 olmuştur. b)net satıģlara göre kârlılık oranları: Net satışlar X X 100 = Kullanılan sermaye - İşletmeye açılmayan yatırımlarda kullanılan kaynaklar % % = 4,9 6, % % = 113,4 105,6 Şirket 2011 yılı faaliyet döneminde kullandığı her 100 TL lik kaynak karşılığı 113,4 liralık satış hasılatı elde etmiştir. Kuruluşun iletim faaliyetlerinde önemli yer tutan tesis, makine ve cihazlarının %56 sının amorti edilmiş olması, ülke elektrik enerjisi iletiminde kullanılan tesislerin yarıdan fazlasının amorti edildiğini ve dolayısıyla iletim hizmetlerine olan talep de dikkate alındığında yatırım ihtiyacının gelecek yıllarda artarak devam edeceğini ortaya koymaktadır. 18

31 V. ĠġLETME ÇALIġMALARI A-ĠĢletme bütçesinin genel durumu: Bakanlar Kurulu nun tarihli ve 2010/967 sayılı kararı ile kesinleşen Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2011 yılına ilişkin Genel Yatırım ve Finansman Kararnamesi tarih, sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığının tarih, sayılı yazında belirtilen temel ekonomik göstergeler çerçevesinde hazırlanan ve TEİAŞ ın merkez ve bağlı birimlerini kapsayan 2011 yılı işletme bütçesi Yönetim Kurulu nun tarih, sayılı kararıyla kabul edilmiştir. Ancak yıl içerisinde gelişen şartlar nedeniyle bütçe rakamları revize edilmek zorunda kalınmış ve 10 aylık fiili, 2 aylık tahmini değerlere göre TEİAŞ ın 2011 yılı İşletme Bütçesi revize edilerek tekrar hazırlanmıştır. Söz konusu revize bütçe, Yönetim Kurulu nun tarih, sayılı kararıyla onaylanmıştır. TEİAŞ ın 2011 yılı bütçesine ilişkin başlıca bilgiler, ilk bütçe, yılı içerisinde yapılan revize bütçe ve gerçekleşen değerleri ile birlikte aşağıdaki çizelgede yer almıştır Bütçeye ilişkin toplu bilgiler Ölçü Bütçeye göre Bütçe Bütçeye göre Gerçekleşen sapma (İlk İlk Son Gerçekleşen sapma (İlk durum) % durum durum durum) % 1-Personel sayısı Kişi Personel giderleri Bin TL Tüm mal alımları Bin TL (65) (47) 4-Tüm hizmet alımları Bin TL (9) İletim giderleri Bin TL Yatırımlar (nakdi harcama) Bin TL (33) (26) 7-Kamulaştırma harcamaları Bin TL (82) (82) 8-Net satış tutarı Bin TL (3) (2) 9-Faaliyet kârı ya da zararı Bin TL Finansman gideri Bin TL (21) Dönem kârı veya zararı (brüt) Bin TL TEİAŞ ın 2011 yılı faaliyetleri sonucuna göre ilk bütçe ve revize bütçeye göre gerçekleşme değerlerinde yüksek oranlı sapmalar gerçekleşmiştir. Nitekim, kamulaştırma harcamalarının 189,7 milyon TL olacağı öngörülmesine rağmen gerçekleşme 34,7 milyon TL olmuştur. Aynı şekilde faaliyet kârı 170,8 milyon TL olacağı öngörülmüş, revize bütçede bu tutar 268,7 milyon TL ye yükseltilmiş, gerçekleşme tutarı 291,5 milyon TL olmuştur. 19

32 Yine finansman giderlerinde kur farkı nedeniyle sapma olmuş, dönemin 16,2 milyon TL kârlı olması öngörülürken, 2011 yılı faaliyet dönemi 311,1 milyon TL kârla kapanmıştır. Bu kapsamda, işletme bütçesinden beklenen faydanın sağlanabilmesi için bütçenin, belirlenen göstergeler ile önceki yıl gerçekleşme tutarı dikkate alınarak hazırlanmasının yanı sıra oluşturulacak bilgisayar programı yardımıyla sarfiyat, alım ve diğer faaliyetlerin daha güncel izlenmesi imkanının yaratılarak, bütçe verilerinin gecikilmeden revize edilmesinin sağlanması gerekmektedir. B-Finansman: 233 sayılı KHK nin 29 uncu maddesi gereği Bakanlar Kurulu nun tarih, 2010/967 sayılı kararıyla kesinleşmiş olan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2011 yılına ilişkin Genel Yatırım ve Finansman Kararnamesi, tarih, mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ ın 2011 yılı finansman programı ile gerçekleşmeleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 20

33 yılı Program Revize Kesin Finansman programı büyüklükleri Kesin Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL I-Yaratılan fonlar (1+2) Ayıklanmış dönem kâr veya zararı (-) (A+B+C+D+E): A-Dönem kâr veya zararı(-) Brüt satışlar(+) Satış indirimleri(-) Satışların maliyeti(-) Faaliyet giderleri(-) Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar (+) Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (-) Finansman giderleri(-) Olağandışı gelir ve kârlar (+) Olağandışı gider ve zararlar (-) B-Görev zararı(tahakkuk eden) (-) C-Amortisman (cari dönemde ayrılan) (+) D-Karşılık giderleri (cari dönemde ayrılan) (+) E-Kur farkları (+) Kanuni yükümlülükler ( ) (73.910) (10.829) Kurumlar vergisi(önceki dönem) (-) Dönem kârının peşin ödenen vergi ve diğer yükümlülükleri (cari dönem) (-) Mahsup edilen peşin vergi (önceki dönem) (-) Temettü ödemesi(önceki dönem kârından Hazineye) (-) Temettü stopajı (önceki dönem kârından) (-) II-Toplam finansman ihtiyacı: Yatırım Stok artışı (3.477) Sabit kıymet artışı Bağlı ort.ve iştiraklerdeki sermaye artışı III-Borçlanma gereği(i+ii) ( ) IV-Net faiz ödemesi: (11.822) (1.748) (20.295) (22.949) Faiz gelirleri (-) Faiz giderleri (+) V-Faiz dışı fazla (bütçe transferleri hariç) (III+IV) ( ) (48.283) ( ) VI-Toplam bütçe ve fon trans. (tah.vey.mah.olunan) Sermaye Görev zararı Yardım VII-Transfer sonrası faiz dışı fazla (VI-V) ( ) (48.283) ( ) 21

34 Finansman programı büyüklüğü olarak ilk programda 531,7 milyon TL fon yaratılacağı, finansman ihtiyacının 632,1 milyon TL, borçlanma gereğinin 100,3 milyon TL olacağı, 1,7 milyon TL net faiz ödemesinden sonra da 102 milyon TL faiz dışı finansman açığı meydana geleceği tahmin edilmiştir. Revize edilen programda ise, 805 milyon TL fon yaratılacağı, finansman ihtiyacının 833milyon TL, borçlanma gereğinin, 27,9 milyon TL olacağı, 20,3 milyon TL net faiz gelirinden sonra 48.3 milyon TL faiz dışı finansman açığı olacağı öngörülmüştür 2011 yılı faaliyet sonuçlarına göre 898,3 milyon TL fon yaratılmış, 1.215,5 milyon TL finansman ihtiyacına karşılık, 317,2 milyon TL borçlanma gereği doğmuş, 22,9 milyon TL net faiz geliri elde edilmiş ve sonuçta 340,1 milyon TL faiz dışı finansman açığı meydana gelmiştir. C-Giderler: TEİAŞ ın 2011 yılı bütçe ödenekleri ve gerçekleşen giderlerinin ayrıntıları, geçen yıl değerleri ile karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede yer almıştır yılı Ödenek Ödeneğin Ödeneğe göre sapma Giderler Gerçekleşen İlk Son Gerçekleşen son dur. İlk Son durum durum göre fark durum durum Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL % % 0-İlk madde ve malzeme gideri İşçi ücret ve giderleri (6.068) (5) (3) 2-Memur ve söz. Per.ücr.ve giderleri (780) 15 3-Dışarıdan sağ. fayda ve hizmetler (2.662) (1) 4-Çeşitli giderler (427) (5) (1) 5-Vergi, resim ve harçlar (135) (1) (3) 6-Amortismanlar ve tük. payları (3) 1 7-Finansman giderleri Toplam (203) 13 TEİAŞ ın giderleri toplamı geçen yıla göre %18,3 oranında artarak 1.340,4 milyon TL olmuştur. Söz konusu giderlerin %29,7 oranında 397,3 milyon TL si işçi, memur ve sözleşmeli personel ücretlerine, %30,1 i oranında 404,1 milyon TL si amortisman ve tükenme paylarına, %21,2 si oranında 283,9 milyon TL si dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlere, %13,3 oranında 179,0 milyon TL si finansman giderlerine, % 2,9 oranında 38,7 milyon TL si çeşitli giderlere, %2,5 oranında 33,2 milyon TL si ilk madde ve malzeme giderlerine, %0,3 oranında 3,9 milyon TL si vergi, resim ve harçlara aittir. 22

35 İlk bütçe tahminlerine göre oluşan sapma oranları yüksek olmakla birlikte, revize bütçe tahminlerine göre gerçekleşme tutarlarındaki sapma oranlarında düşme olmuştur. Çizelgeden de görüleceği üzere revize ödeneğe göre ilk madde ve malzeme, amortisman ve finansman giderlerinde ödenek aşımı oluşmuştur. Söz konusu aşımlar diğer gider kalemlerinden yapılan münakalelerle karşılanmış ve sonuçta ödenek aşımı gerçekleşmemiştir. Finansman giderleri dışındaki toplam 1.161milyon TL tutarındaki giderin; milyon TL si hizmet satışları maliyetine, 62 milyon TL si genel yönetim giderlerine, 53 milyon TL si ise yatırım maliyetine kaydedilmiştir. Gider çeşitleri, raporun ilgili bölümlerinde detaylı incelenmekle birlikte, genel olarak kuruluşun toplam giderlerine aşağıda değinilmiştir. İlk madde ve malzeme giderleri toplamı 33,2 milyon TL olmuş, çalışan memur, sözleşmeli ve işçi personele toplam 397,3 milyon TL ödenmiştir. Yıl içerisinde ödenen 7,4 milyon TL tutarındaki yolluklarla birlikte personele yapılan harcama tutarı ise 404,7 milyon TL dir yılında dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler toplam tutarı 283,9 milyon TL dir. Bu tutarın, 35,4 milyon TL si elektrik, su, ısıtma giderlerine, 22 milyon TL si dışarıya yaptırılan bakım, onarım giderine, 937 bin TL si kurum içinde yaptırılan bakım ve onarıma, 165,6 milyon TL si hizmet alımlarına, 2 milyon TL si haberleşme giderlerine, 43,1 milyon TL si orman arazileri geçiş ücretine, 14,8 milyon TL si sair dışarıdan alınan fayda ve hizmetlere aittir. 38,7 milyon TL olan çeşitli giderlerin ise, 21,6 milyon TL si sigorta giderlerine, 7,4 milyon TL si yolluk giderlerine, 5,1 milyon TL si dava, icra ve noter giderlerine, 960 bin TL si ilan ve reklam giderlerine, 668 bin TL si misafir ağırlama ve temsil giderlerine, 141,9 bin TL si lojman giderlerine, 364,7 bin TL si sivil savunma giderlerine, 2,3 milyon TL si çeşitli kuruluşlara ödenen iştirak payı aidat giderlerine, 84 bin TL si misafirhane giderlerine, 144 bin TL si diğer çeşitli giderlere aittir. TEİAŞ ın, 2011 faaliyet yılında, vergi, resim, harç giderleri 3,9 milyon TL, amortisman ve tükenme payı 404,1 milyon TL dir. Finansman giderlerinin 179 milyon TL si kâr-zarar hesabına yansıtılmış, 10,5 milyon TL si yatırım harcamalarına, bu suretle TEİAŞ ın 2011 yılı toplam finansman yükü 189,5 milyon TL olmuştur. D-Tedarik iģleri : Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin satın alma ve ihale işlemleri bakımından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi bulunmaktadır. Ancak, Kanunun 3 üncü maddesinin (g) bendi uyarınca Teşekkülce yapılan başvuru üzerine Kamu İhale Kurulu nca uygun görülen ve tutarı belirli limitin altındaki doğrudan üretimle ilgili mal ve hizmet alımları, bu kanundan istisna edilmiştir. İstisna kapsamındaki söz konusu alımlar, tarih ve sayılı 23

36 Resmi Gazetede yayımlanan ve tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmeliği yürürlükten kaldıran, TEİAŞ nin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3/g Maddesi Uyarınca Yapacağı Mal ve Hizmet Alımlarında Uygulanacak Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yürütülmektedir. Alımlarla ilgili işlemler yetki limitleri çerçevesinde Genel Müdürlükte ağırlıklı olarak Malzeme Yönetimi ve Ticaret Daire Başkanlığı olmak üzere ilgili diğer 7 daire başkanlığı ve müstakil müdürlükler, taşra birimlerinde ise işletme tesis grup müdürlükleri ile diğer 5 müdürlükçe gerçekleştirilmektedir. Merkez Satın alma ve İhale Komisyonunun sekreteryası Malzeme Yönetimi ve Ticaret Dairesi Başkanlığı, ilgili müstakil müdürlükler ve daire başkanlıklarınca yapılan ihalelerin sekreteryası ilgili müstakil müdürlük ve daire başkanlığı, taşra ünitelerindeki satın alma ve ihale komisyonunun sekreteryası ise talep sahibi birim tarafından yürütülmektedir. Teşekkülün merkez ve taşra birimleri için 2009 yılında uygulanan alım yetki limitleri ve Yönetim Kurulu nun tarih sayılı kararı ile güncellenen ve denetim yılı itibariyle uygulanmakta olan yetki limitleri aşağıda gösterilmiştir yılında uygulanan limitler (TL) tarihli yönetim kurulu kararı ile güncellenen limitler (TL) I-MERKEZ 1- Alım memurları Daire başkanları Genel Müdür Yardımcıları Genel Müdür II- TAŞRA 1- Alım memurları (B.şehir harici illerde) Alım memurları (B.şehir sınırları içinde) Ulusal ve Bölgesel Yük Dağıtım Müdürlükleri Akköprü Elektronik Lab.İşl.Müdürlüğü Soma Elekt.Tekn.Gelş.ve Eğt.Merk.Müdürlüğü Güç Trafoları Onarım İşletme Müdürlüğü Özel Yükler ve Mobil Merkezler Taş.İşl.Müd Gölbaşı Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü İletim Tesis ve İşlt. Grp.Müdürlükleri Yukarıda yer verilen limitler gerek Kamu İhale Kanunu, gerekse istisnalara ilişkin Yönetmelik uyarınca yapılan alımlarda uygulanmaktadır. 1-Alımlar : a)ġlk madde, malzeme ve emtia alımları : Teşekkülün 2011 yılında gerçekleştirdiği ilk madde ve malzeme alımları program ve geçen yıl değerleri ile birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 24

37 Alımlar 2010 yılı gerçekleşen Bin TL Program ödeneği İlk durum Bin TL 2011 yılı Ödeneğin ilk durumuna Son Gerçekleşen göre durum Bin TL Sapma Bin TL (%) 1-Elektrik ve elektronik malzemeler (59) 2-Röle ölçü ve kontrol aletleri İş makineleri ve taşıt yedekleri (15) 4-Kırtasiye ve büro malzemeleri (21) 5-İnşaat ve hırdavat malzemeleri (24) 6-Yiyecek ve içecek malzemeleri İş güvenliği giyim tekstil malzemeleri Sağlık temizlik ve spor malzemeleri (54) 9-Kimyasal malzemeler yağlar yakıtlar (56) 10-El aletleri atölye alet ve malzemeleri Dayanıklı tüketim araçları ve muhtelif (47) Toplam (47,31) Şirketin 2011 yılı ilk madde malzeme alımlarında, 2010 yılı gerçekleşme tutarına göre %350 oranında artış öngörülerek 154,05 milyon TL olacağı programlanmış, bu tutar revize programda 96,31 milyon TL ye indirilmiş, gerçekleşme ise 2010 yılına göre %186 oranında artışla 81,16 milyon TL olmuştur. Teşekkül bütçesinde öngörülen alım tutarı ile gerçekleşen değerler arasında ortaya çıkan 2007 yılında %49, 2008 yılında %24, 2009 yılında %38, 2010 yılında %46, 2011 yılında ise %47 oranındaki farkın, alım konusu ilk madde ve malzemelerin mevcut stok seviyesi, tedarik süresi ve ihtiyaç miktarının tespitine ilişkin muhtelif kademelerdeki çalışmalara yeterli düzeyde hassasiyet gösterilmemesine dayandığı değerlendirilmektedir. Teşekkülün alım programlarının düzenlenmesinde daha gerçekçi verilere dayanılması gereğine işaret olunur. Şirketin 2011 faaliyet döneminde gerçekleştirdiği alımların %53,5 i oranında 43,4 milyon TL'sini elektrik ve elektronik malzemeler, %1 i oranında 8 milyon TL'sini yağ ve yakıt gibi kimyasal malzemeler, %22 si oranında 17,9 milyon TL'sini röle ölçü ve kontrol aletleri, iş makinası yedekleri ve atölye alet ve malzemeleri, %3 ü oranında 2,4 milyon TL'sini kırtasiye ve büro malzemesi, %3 ü oranında 2,8 milyon TL'sini yiyecek ve içecek malzemeleri, %4 ü oranında 2,9 milyon TL si iş güvenliği ve tekstil malzemeleri, %3 ü oranında 2,3 milyon TL si İnşaat ve hırdavat malzemeleri %1,7 si oranında 1,4 milyon TL si ise sağlık temizlik spor malzemeleri ile dayanıklı tüketim araçları ve muhtelif malzeme alımlarından oluşmaktadır. b)hizmet alımları : Teşekkülün 2011 yılında gerçekleştirdiği hizmet alımları geçen yıl ve ödenek tutarları ile birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 25

38 Hizmet alımları 2010Yılı Gerçekleşen Bin TL 2011 yılı Program ödeneği İlk durum Bin TL Son durum Bin TL Gerçekleşen Bin TL Ödeneğin ilk durumuna göre sapma% 1-Trafo İşletme Hizmetleri Hat Bakım Hizmetleri Temizlik Hizmetleri Özel Güvenlik Hizmetleri İTİS Gereği Taşıma Hizmetleri Hizmet Aracı Kiralama Yemekhane ve Lokal Hizmetleri (7) 8-Bakım Onarım Hizmetleri Medya Takip Hizmetleri (51) 10-Bilgi İşlem Hizmetleri (100) 11-İşyeri Hekimliği Hizmetleri Toplam ,71 Teşekkülün ihale yoluyla üçüncü şahıslardan satın aldığı hizmetler toplamı 2010 yılına göre %31 oranında artarak 149,4 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Bakanlar Kurulu nun tarih ve 2010/967 sayılı kararı eki, kamu iktisadi teşebbüslerinin 2011 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programı çerçevesinde, Hazine Müsteşarlığının tarih, yazısı ile Teşekküle toplam 118,82 milyon TL (Yönetim Kurulunca %20 ye kadar artırma yetkisiyle) ödenek tahsis edildiği, Yönetim Kurulunun tarih ve nolu kararıyla, asgari ücret farkı, ihalesi yapılan ve işlemleri devam eden hizmetlerin kesintiye uğramaması, özel güvenlik ilave hizmet alımları, trafo işletmeciliği, yenilenen ihaleler ile ilave hizmet alımları için ödeneğin 142,58 milyon TL ye çıkartılmasına karar verdiği görülmüştür yılında 149,4 milyon TL tutarında harcama yapılarak %4,7 oranında ödenek aşımı gerçekleşmiştir. Hizmet alımlarının, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına ilişkin olarak Genel Yatırım ve Finansman Programına göre Hazine Müsteşarlığınca tahsis edilen ödenek dahilinde yapılması gerekmekte iken 2010 yılında da ödenek üstü harcama yapıldığı dikkate alındığında ödenek üstü harcama yapılmasının yıllar itibariyle mutat olmaya başladığı görülmektedir. Mevzuat gereği ödenek üstü harcama yapılamayacağından, alımlar gerçekleştirilirken ödenek harcama dengesinin sürekli takip edilmesi, işlerin aksatılmadan yürütülmesi için ilave ödeneğe ihtiyaç duyulması halinde ise bunun usulüne uygun olarak harcamadan önce temin edilmesi önerilir. 26

39 2-TaĢıma ve gümrükleme : Yurt içinden temin edilen ilk madde ve malzemeler genelde işletmelerde teslim esasına göre alınmakta, Genel Müdürlük ambarından çekilen malzemeler ile, ara taşıma mahiyetindeki nakliyeler TEİAŞ topluluğuna dahil mevcut taşıt araçları ile nakledilmektedir. Yurt dışından alınan malzemeler genel olarak deniz yolu ile T.C. bandıralı gemilerle getirilmektedir. 3-Ġlk madde ve malzeme stokları : Şirket stoklarının, yıl içi hareketleri ve gelecek yıla devri ile ilgili bilgiler aşağıdaki stoklar çizelgesinde gösterilmiştir. 27

40 STOKLAR 2010 yılından devir Alım suretiyle İmalat ve yatırımdan gelen 2011 Yyılında (Bin TL) Giren (Bin TL) Çıkan (Bin TL) Ambara iade Ambar, yarı mamül ve diğer girişler Tashih Toplam İşletmede kullanılan Satılan Aktarılan Tashih Toplam A - İlk madde ve malzeme stokları Elektrik ve Elektronik Malz Role,Ölçü ve kontrol Aletleri Toplam (1) İş Makinaları, Taşıt Yedekleri Kırtasiye Büro ve İletişim Malz İnşaat ve hırdavat Malz Toplam (2) Yiyecek İçecek ve Tütün Mamülleri İş Güv., Giyim Teks., Tuh., Güv.malz Sağlık,Spor ve Temizlik Malz Toplam (3) Kimyasal Malz., Yağlar, Yakıtlar El Aletleri, Atölye Aletleri ve Malz Day.Tüketim Ale. ve Mutfak Ger Toplam (4) TOPLAM (A) B - Yoldaki Mallar ve Yemek Maliyetleri Yoldaki Mallar (İşletme Bütçesi) Yemek Maliyetleri Toplam (B) Toplam (A+B) C - Diğer stoklar İmalata verilen malzeme Elden çıkartılacak stoklar hurdalar Ödünç verilen malz Toplam (C) Toplam (A+B+C) D - Sipariş avansları GENEL TOPLAM yılına devreden 28

41 Teşekkülün 2011 yılı sonu itibariyle elinde bulunan stoklar toplamı 87,2 milyon TL'dir. Anılan stokların %83 ü oranında 72 milyon TL'sini elektrik ve elektronik malzemeler, %3 ü oranında 2,6 milyon TL sini role ölçü ve kontrol aletleri, %2 oranında 1,4 milyon TL si iş makineleri taşıt yedekleri ile kırtasiye büro ve iletişim ve inşaat ve hırdavat malzemeleri, %3 ü oranında 2,6 milyon TL'sini kimyasal malzeme, el, atölye ve dayanıklı tüketim aletleri ile mutfak gereçleri; %6 oranında 5,3 milyon TL'sini yoldaki mallar ve %4 oranında 3,1 milyon TL'sini de diğer stoklar teşkil etmektedir. Gün öncesi piyasası tarihinden itibaren işlemeye başlamış, katılımcıların günlük yapmış oldukları ticaretlerinden doğan borç ve alacakları Takasbank aracılığıyla avans olarak hesaplarına dağıtılmaktadır. Bu işlemlere ilişkin kayıtlar verilen siparişler hesabında takip edilmektedir. Bu nedenle stoklar tablosunda verilen siparişler hesabı 557 milyon TL olarak yer almaktadır. TEİAŞ'a bağlı birçok işletme ambarlarında uzun zamandır hareket görmeyen ihtiyaç dışı veya ihtiyaç fazlası malzemeler ile ilgili birimce ihtiyaç fazlası veya niteliğini kaybetmiş malzemelerin bir araya getirilerek durum tespitlerinin yapılması ve yapılan tespitlerin Teşekkülün diğer birimlerine bildirilerek değerlendirilmesine yönelik çalışmaların titizlikle sürdürülmesi gereğine işaret olunur. Şirket harcamalarının disipline edilmesi amacıyla, malzeme birikimine meydan verilmemesi ve kaynakların gereksiz yere stoklara bağlanmasının önlenmesi için İletişim Kontrol Otomasyon ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı koordinatörlüğünde yürütülmekte olan Kurumsal Kaynak Planlama Sistemi nden de yararlanılarak düzenli bir şekilde işleyen ve süreklilik gösteren etkin bir stok kontrol sisteminin kurulması gereğine işaret olunur. Diğer yandan açık ambar sahalarında muhafaza edilmekte olan her türlü malzemenin dış tesirlerden korunmaları için gerekli önlemlerin alınması konusu hassasiyetle takip edilmelidir. E-Üretim ve maliyetler: 1 Üretim: TEİAŞ ın herhangi bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında elektrik enerjisi iletim faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından yürütülmektedir. Şirkete, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında iletim faaliyeti göstermek üzere tarih ve sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı ile Eİ/101-26/024 nolu iletim lisansı ( tarihinden itibaren 49 yıl süreli) verilmiştir. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. iletim lisansı çerçevesinde; - Kamu mülkiyetindeki tüm iletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülen yeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak, yeni iletim tesislerini kurmak ve işletmek, 29

42 - Kurul onayına tabi olan iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini hazırlamak, revize etmek, denetlemek ve yük dağıtımı ile frekans kontrolünü gerçekleştirmek, - İletim sisteminde ikame ve kapasite artırımı yapmak, gerçek zamanlı sistem güvenilirliğini izlemek, sistem güvenilirliğini ve elektrik enerjisinin öngörülen kalite koşullarında sunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlemek ve bu hizmetleri Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda sağlamak, - Bakanlığın kararı doğrultusunda uluslararası enterkonneksiyon çalışmalarını yapmak, iletim sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dahil tüm sistem kullanıcılarına şebeke yönetmeliği ve iletim lisansı hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunmak, - Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanan talep tahminlerini esas alarak üretim kapasite projeksiyonunu hazırlamak ve Kurul onayına sunmak, - İletim şebekesi dışında, ulusal iletim sistemi için geçerli standartlara uygun olan ve üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin lisansı kapsamındaki üretim tesisi ile müşterileri ve/veya iştirakleri ve/veya serbest tüketiciler arasında özel direkt hat tesisi için üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi ile kontrol anlaşması yapmak, - Uluslararası enterkonneksiyon hatlarının ulusal sınırlar dışında kalan kısmının tesisi ve işletilmesini yapmakla, yetkilidir. Diğer taraftan piyasada; verimli, istikrarlı ve ekonomik bir sistem oluşturmak ve bunu korumak, elektrik enerjisi üretimi, toptan satışı ve perakende satışında rekabet ortamına uygun alt yapıyı sağlamak ta TEİAŞ ın görevleri arasında bulunmaktadır sayılı Elektrik Piyasası Kanunu nun 1 inci maddesinde iletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kv üzerindeki hatlar üzerinden nakli, iletim tesisi ise: Üretim tesislerinin 36 kv üstü gerilim seviyesinden bağlı olduğu noktalardan itibaren iletim şalt sahalarının orta gerilim fiderleri de dahil olmak üzere dağıtım tesislerinin bağlantı noktalarına kadar olan tesisleri, şeklinde tanımlanmıştır. Bu kapsamda TEİAŞ 380 kv, 220 kv, 154 kv ve 66 kv enerji iletim hatları üzerinde iletim faaliyetinde bulunmaktadır. TEİAŞ ın gerilim seviyesine göre enerji iletim hat uzunluğu, kurulu gücü ile transformatör merkez ve transformatör sayısı 2010 ve 2011 yılı değerleri ile birlikte aşağıdaki çizelgede verilmiştir. 30

43 Gerilim seviyesi Enerji iletim hatları uzunluğu (km) Transformatör merkez sayısı Transformatör sayısı Transformatör kurulu güç (MVA) Yılı Yılı Yılı Yılı kv kv kv kv Toplam Kullanıcıya hitap eden toplam kurulu güç miktarı (MVA) Çizelgeden görüldüğü üzere enerji iletim hat uzunluğu geçen yıla göre %1,8 oranında artarak km, transformatör merkezi sayısı %2,3 oranında artarak 617 adet, transformatör sayısı %3 oranında artarak adet, kullanıcıya hitap eden toplam kurulu güç miktarı ise %4,1 oranında artarak MVA olarak gerçekleşmiştir. İletim tesislerinin işletme ve bakımı doğrudan genel müdürlüğe bağlı olan 22 iletim tesis ve işletme grup müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. İletim tesis ve işletme grup müdürlükleri bazında enerji nakil hattı uzunlukları ve bunlara bağlı olarak 2010 ve 2011 yılında meydana gelen arıza sayısı ile arıza endeksi aşağıdaki çizelgede görülmektedir. 31

44 380, 154 ve 66 kv enerji iletim hatlarının yıllarına ait arıza sayısı ve arıza endeksinin iletim tesis ve işletme grup müdürlüklerine göre dağılımı Enerji iletim hat uzunluğu Arıza endeksi İletim tesis ve işletme grup Arıza sayısı (km) yüzdesi (%) müdürlükleri Trakya/İstanbul ,4 14,2 2 Bursa ,3 6,8 3 İzmir ,2 3,6 4 Ümraniye/İstanbul ,1 7,1 5 Adapazarı ,3 3,7 6 Kütahya ,4 3,2 7 Isparta ,9 9,7 8 Ankara ,3 10,1 9 Konya ,6 8,2 10 Samsun ,7 6,2 11 Kayseri ,4 11,1 12 Antep ,7 11,6 13 Elazığ ,5 11,9 14 Trabzon ,9 15 Erzurum ,3 12,0 16 Batman ,4 10,8 17 Van ,4 16,9 18 Adana ,5 7,7 19 Antalya ,1 5,2 20 Edirne ,0 21 Denizli ,4 6,2 22 Kastamonu ,9 9,6 Toplam (*) (*) ,6 8,7 (*) Yıl içinde devreye giren ve çıkan hatların toplam uzunluğudur. Arıza Endeksi=(100XArıza sayısı/toplam EİH)X(365/Devrede kalma süresi) Çizelgeden de görüldüğü üzere; enerji iletim hat uzunluğu geçen yıla göre %3,3 oranında artarak km, arıza sayısı %5,2 artarak adet, arıza endeksi %1,5 artarak %8,7 olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan geçen yıla göre 66 kv enerji iletim hatlarında arıza endeksi %48,3 oranında, 154 kv hatlarda %3,9 oranında azalmasına rağmen, 380 kv hatlarda %16,4 oranında artış meydana gelmiştir. 22 iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünün 14 ünde arıza sayısında, 11 inde ise arıza endeksinde artış meydana gelmiştir. Arıza sayısı ve endeksinde artış meydana gelen 11 grup müdürlüğünün 8 inde iletim hat uzunluğunda da artış, 3 ünde ise iletim hat uzunluğunda düşüş meydana gelmiştir. İletim tesis ve işletme grup müdürlüklerinin 4 ünde (11, 13, 15 ve 20 inci grup müdürlükleri) enerji iletim hat uzunluğunda düşüş olmasına rağmen bu grup müdürlüklerinin hepsinde hem arıza sayısında hem de arıza endeksinde artış meydana gelmiştir. Bu nedenle; 32

45 Arıza sayısı ve endeksi artan iletim tesis ve işletme grup müdürlüklerindeki artış nedenlerinin araştırılması ve buna göre gerekli önlemlerin alınması önerilir. Arıza sayısı 30 ve üzerinde olan enerji iletim hatları 2010 ve 2011 yılı değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Gerilim kademesi Hattın ismi Yıllara göre arıza sayısı kv Bingöl-Muş kv Iğdır-Nahcivan kv Atatürk-Yeşilhisar kv Kayabaşı-Kurşunlu kv Temelli-Yeşilhisar kv Ada1 DGCS-Temelli kv Atatürk-Elbistan B kv Elbistan A- Sincan kv Elbistan B- Sincan Çizelgeden de görüldüğü üzere sadece Bingöl-Muş EİH ında arıza sayısı %12 oranında bir düşüş görülürken diğer enerji iletim hatlarında %9 ila %128 oranında bir artış meydana gelmiştir. Bu nedenle; Arıza sayısı yıllara göre süreklilik gösteren 154 ve 380 kv enerji iletim hatlarındaki arızaların nedenlerinin tespiti ve giderilmesi hususunda gerekli çalışmaların yapılması önerilir. Enerji iletim hatlarının gerilim kademelerine göre arıza sayıları ve nedenleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Enerji iletim hatlarının gerilim kademelerine göre arıza sayıları ve nedenleri 66 kv 154 kv 380 kv Toplam Arızanın nedeni Yılı Yılı Yılı Yılı Fırtına Yıldırım (şarjlı hava) Rüzgar Yağmur Kar Buz Sis Sabah rutubeti (çiğ) Deprem Yanlış manevra Hatta temas eden yabancı cisim Diğer sebepler Sebebi meçhul Yeraltı kablo arızası 3 3 Yangın Hırdavat arızası Kesici düşük basınç Kesici faz uyuşmazlığı Toplam

46 Çizelgeden de görüldüğü üzere; toplam iletim hatlarındaki arıza sayısı geçen yıla göre %5,2 oranında artarak olarak gerçekleşmiştir. 66 kv enerji iletim hatlarındaki arızalarda %48,3, 154 kv arızalarda %1,3 oranında bir azalma, 380 kv arızalarda ise %24,8 oranında artış meydana gelmiştir. Diğer taraftan 2011 yılındaki enerji iletim hatlarında meydana gelen arızaların %13,5 i yağmur, %14,8 i sis, %3,2 si yıldırım, %1,7 si kar, %1,6 sı rüzgar, %1,5 i kesici faz uyuşmazlığı, %0,7 si buz, %0,5 i yanlış manevra ve hatta temas eden yabancı cisim, %0,2 si çiğ, %0,4 ü kesici düşük basınç, %0,1 i ise yangın ve yer altı kablo arızası, %4,3 ü diğer sebepler ve kalan %56,8 inin ise sebebi bilinmemektedir. Geçen yıla göre toplamda %3,8 oranında azalmasına rağmen toplam arızalar içinde %56,8 paya sahip olan sebebi meçhul arızalar en büyük payı oluşturmaktadır. Bu nedenle; Sebebi tespit edilemeyen arızaların araştırılması ve azaltılmasını teminen, bu arızaların titizlikle takip edilmesi önerilir. İletim sistemindeki toplam transformatör sayısı ve bu transformatörlerde meydana gelen açma sayıları ile bir transformatöre düşen açma sayıları iletim tesis ve işletme grup müdürlükleri bazında 2010 ve 2011 yılı değerleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. İletim tesis ve işletme grup müdürlükleri Transformatör açma Transformatör başına Transformatör sayısı sayısı açma sayısı Yılı Yılı Yılı Trakya/İstanbul ,8 0,8 2 Bursa ,7 0,5 3 İzmir ,4 0,4 4 Ümraniye/İstanbul ,5 0,4 5 Adapazarı ,4 0,3 6 Kütahya ,8 0,4 7 Isparta ,4 1,0 8 Ankara ,5 1,5 9 Konya ,3 1,1 10 Samsun ,8 1,0 11 Kayseri ,8 1,1 12 Antep ,7 1,7 13 Elazığ ,3 1,9 14 Trabzon ,2 0,9 15 Erzurum ,6 0,7 16 Batman ,1 2,5 17 Van ,4 3,1 18 Adana ,5 0,3 19 Antalya ,9 0,7 20 Edirne ,9 0,7 21 Denizli ,8 0,4 22 Kastamonu ,5 1,2 Toplam ,1 0,9 34

47 Çizelgeden görüldüğü üzere toplam transformatör sayısı geçen yıla göre %3 oranında aratarak adet olmuştur. Geçen yıla göre toplam açma sayısı %9,5 oranında, bir transformatör başına düşen açma sayısı ise %15,8 oranında azalmıştır yılına göre 9 iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünde transformatör açma sayısında artış meydana gelmiştir. Geçen yıla göre en fazla 7 inci grup müdürlüğünde %175 artış meydana gelmiştir. 7 inci (Isparta) iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünde transformatör sayısı değişmemesine rağmen transformatör başına açma sayısı da %142,6 oranında artış göstermiştir. Diğer taraftan İstanbul(Trakya), İzmir, Samsun, Kayseri, Elazığ, Van, Kastamonu iletim tesis ve işletme grup müdürlüklerinde transformatör açma sayısı geçen yıla göre ortalama %4,8 ila %141,2 oranında artış göstermiştir. Bu grup müdürlüklerinden İzmir hariç diğer grup müdürlüklerinin transformatör başına açma sayısı da ortalama %0,5 ila %141,2 arasında artış göstermiştir. Elektrik iletim sisteminin güvenilir işletilmesi, tüketicilere kaliteli, sürekli ve yeterli elektrik enerjisinin sunulması büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle; Transformatör açma sayıları artan iletim tesis ve işletme grup müdürlüklerindeki transformatör açma nedenlerinin tespiti ve gerekli tedbirlerin alınması önerilir. Güç transformatörlerindeki açma sebepleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 35

48 Arıza sayısı Arıza yüzdesi (%) Güç transformatörlerinin açma sebepleri Yılı Yılı Yağmur ,5 5,3 Kar ,2 0,6 Rüzgar ,2 1,0 Sis ,7 3,2 Buz Yıldırım (şarjlı hava) ,4 1,1 Sabah rutubeti (çiğ) 2 0,1 Yangın 3 0,2 Deprem 3 0,2 Yanlış manevra 6 9 0,4 0,7 Teçhizata giren yabancı cisim ,9 2,0 Aşırı yüklenme ,3 6,9 Diğer sebepler ,8 5,8 Sebebi meçhul ,3 23,9 Fider arızası ,3 33,2 Fider kesici arızası ,7 0,2 Darbeli fider arızası ,9 2,8 Arıza üzerine kapama ,6 1,8 Röle arızaları ,9 1,3 Röle koordinasyon hatası 8 4 0,6 0,3 Sekonder devre arızası ,9 0,1 Aşırı sıcaklık ,3 1,2 Normal manevra 9 5 0,6 0,4 Tekrar Servise Giriş 3 0,2 Teknisyen hatası ,9 1,2 Akım trafosu doyması 4 0,3 İzolatör patlaması 1 1 0,1 0,1 İzolasyon zayıflığı 3 3 0,2 0,2 Yağ eksikliği 5 0,4 Terör Salınım ,3 4,9 Düşük gerilim veya aşırı gerilim DC arızası Frekans düşmesi 1 0,1 Kesici düşük basınç ,8 1,4 Toplam Çizelgeden görüldüğü üzere; faaliyet döneminde meydana gelen açmalardan en büyük pay geçen yıl olduğu gibi %33,2 oran ile fider arızası sonucu meydana gelen arızalar oluşturmaktadır. Bu açmalardan i transformatör servisteyken, kalan 16 açma ise transformatör servise alınırken meydana gelmiştir. Ayrıca arızanın si geçici, 15 i ise kalıcı arızadır. Güç transformatör açmalarının arıza yeri olarak 672 si fiderde, 420 si belirsiz, 10 u barada, 23 ü nötr dirençte, 65 i diğer, kalan 67 si ise transformatör ve müştemilatında meydana gelmiştir. 36

49 Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği nin 6 ncı maddesinin (f) bendinde: Transformatörlerin fiili yükleri, kurulu gücünün %70 ine ulaştığı takdirde, kapasite artırımı planlanır. ifadesi yer almaktadır. Yapılan incelemede; nominal gücü %70 in üzerinde olan transformatör sayısı geçen yıla göre %1,9 oranında artarak 579 a yükselmiştir yılında toplam olan transformatör sayısının %42,7 si oranındaki 579 transformatörün kurulu gücünün %70 ve üzerinde yüklendiği tespit edilmiştir. Diğer yandan güç transformatörlerinde fider arızası nedeniyle meydana gelen arızalar dağıtım sisteminden kaynaklanmaktadır yılında güç transformatör açmalarında meydana gelen arızaların %33,2 si fider arızası olup, geçen yıla göre %32,2 oranında düşüş meydana gelmiştir. Ayrıca dağıtım şirketlerinin kullanımında olan TM lerde bulunan dağıtım fiderlerinde meydana gelen açma sayısı 2010 yılına göre %27 oranında azalarak 2011 yılında toplam adet olmuştur. TEİAŞ iletim tesis ve işletme grup müdürlüklerinin 2010 ve 2011 yılı filer açma sayıları, primer, sekonder ve enerji iletim hatları (EİH) bakım yüzdeleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Primer bakım Sekonder bakım EİH bakım yüzdesi Fider açma sayısı yüzdesi (%) yüzdesi (%) (%) İletim tesis ve işletme grup artış artış artış artış müdürlükleri oranı oranı oranı oranı (%) (%) (%) (%) 1 Trakya/İstanbul (12) 2 Bursa (22) İzmir (14) Ümraniye/İstanbul (27) (10) (11) Adapazarı (32) Kütahya (38) Isparta (25) (11) Ankara (40) (23) Konya (15) Samsun (69) (9) (21) Kayseri (24) 12 Antep (34) Elazığ (37) (3) (18) Trabzon (49) (50) (37) Erzurum (29) (12) Batman (3) (3) Van (10) (30) (11) 18 Adana (14) (7) 19 Antalya (37) Edirne (32) (31) Denizli (37) (29) (3) 22 Kastamonu (37) (3) Çizelgeden görüldüğü üzere 3 iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünde fider açma sayısı geçen yıla göre artmış, 19 unda ise azalmıştır. Primer, sekonder ve EİH 37

50 bakımları yapılmasına rağmen İstanbul (Trakya), Konya ve Kayseri iletim tesis ve işletme grup müdürlüğünde fider açma sayısı geçen yıla göre artış göstermiştir yılına göre primer bakım %11, sekonder bakım %5 ve EİH bakımı ise %12 oranında artmış ve bu kapsamda fider açma sayısı geçen yıla göre %27 oranında düşmüştür. Elektrik iletim Sistemi Arz Güvenliği ve Kalitesi Yönetmeliği çerçevesinde elektrik iletim sisteminin güvenilir ve düşük maliyetli olarak planlanması, işletilmesi ve tüketicilere kaliteli, yeterli ve düşük maliyetli elektrik enerjisi arzedilebilmesi amaçlanmış ve sistemin gerçek zaman şartları altında gerilim, frekans ve güç akışlarının belirlenen limitler içerisinde kararlılığını kaybetmeden işletilmesi için alınması gereken tedbir, önlem ve işletme prensipleri belirlenmiştir. Anılan yönetmelikte sistemin aylık, haftalık ve günlük işletme programları; fiili çalışma koşulları, bakım onarım programları ile beklenmedik talep ve hava koşulları gibi olaylar dikkate alınarak işletme güvenliği esasları kapsamında, sistemin işletilebilmesi için alınması gereken önlemler yer almaktadır. Periyodik bakımları yapılmasına rağmen arıza sayısı ve endeksi ile fider açma sayısı artış nedenlerinin etüt edilerek elektrik iletim sisteminin güvenilir ve düşük maliyetli olarak planlanması ile işletilmesi önerilir. İletim sisteminde güç transformatörleri arızalarının en önemlisi dağıtım fiderlerinden yani orta gerilim (OG) fiderlerinden gelen açmalardır. OG dağıtım fiderlerindeki arızalar OG fider teçhizatına ve güç transformatörlerinde geçici ve kalıcı arızalara neden olmakta ve iletim sistemi üzerinde (güç transformatörü, fider teçhizatı vb.) termik ve dinamik darbelerle ekonomik ömrünü azaltmakta sonuç olarak iletim sistemindeki güç transformatörlerinde büyük hasarlara yol açmaktadır yılında çeşitli güçte 16 adet, 2011 yılında ise 15 adet güç transformatöründe kalıcı arıza meydana gelmiştir. Bu durum iletim sistemine büyük maddi zararlar vermekte, aşırı maliyetler ile iş kaybına ve tüketicilerin uzun süre enerjisiz kalmasına neden olmaktadır. İletim sistem kullanım anlaşmasının 10 uncu maddesinde yer alan 1 nolu ihlal tanımında TEİAŞ tesislerinde kullanıcının bağlı olduğu fidere saatleri arasında üç veya daha fazla arıza intikal ederek kesicinin açması ifadesi yer almakta olup, kullanıcı tarafından TEİAŞ a ödenmesi gereken ceza ise saatleri arasındaki her üç açma için kullanıcının içinde bulunulan aya ait Sistem Kullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin %1 i oranında ceza uygulanır. Üçün katına ulaşmayan açma sayıları üçün katına doğru aşağı çekilerek hesaplanır. şeklinde tanımlanmıştır. Bu çerçevede 2011 yılında toplam 30 kullanıcıya açma için toplam TL tutarında ceza kesilmiştir. Bu cezanın TL si 21 dağıtım şirketine, TL sı ise iletim sistemine bağlı diğer kullanıcılara kesilmiştir. Fider açma sayısında 2010 yılına göre %27 lik bir düşüş olmasına rağmen meydana gelen adet açma oldukça yüksektir. Bu durum geçen yıl denetim raporunda detaylı açıklandığı üzere fider açmalarına neden olan ve özellikle bu 38

51 fiderleri kullanan ilgili dağıtım şirketleri tarafından gerekli tedbirlerin ve iyileştirmelerin yeterince yapılmadığını göstermektedir. için; Elektriğin yeterli, kaliteli ve sürekli şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması - %70 in üzerinde fiili yüke sahip transformatörlerde gerekli kapasite planlamasının yapılması suretiyle, aşırı yüklenme nedeniyle meydana gelen güç transformatör açmalarının önlenmesi, - TEİAŞ güç transformatör merkezlerinde dağıtım şirketlerinin kullanımında olan fiderlerdeki açmalar ile arızaların azaltılması hususunda dağıtım şirketlerince gerekli tedbirlerin alınması için EPDK ve dağıtım şirketleri nezdinde girişimlerde bulunulması, önerilir. Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği nin 11 inci maddesinde: İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzel kişiler tarafından; iletim sistemine bağlantıyla ilgili her bir ölçüm noktasında ve her bir uzlaşma periyodunda, sistemden çekilen endüktif reaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı yüzde yirmiyi, sisteme verilen kapasitif reaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı ise yüzde onbeşi geçemez. Bu oranlar TEİAŞ tarafından uygun görülen iletim sistemine bağlı tüketiciler için farklı olarak uygulanabilir. İletim sisteminin her bir ölçüm noktasında öngörülen orana uyulmaması durumunda kullanıcılara uygulanacak yaptırımlar bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında düzenlenir. TEİAŞ tarafından iletim sistemine bağlı tüketicilere farklı oranlar uygulanmasının uygun görülmesi halinde, buna ilişkin uygulanacak oranlar, yaptırımlar ve diğer hükümler bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarında ayrıca özel hükümler olarak düzenlenir. Oranların kontrolü ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılır. hükmü yer almaktadır. Geçen yıl denetim raporunda dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin iletim sisteminin her bir ölçüm noktasında aylık çektikleri endüktif reaktif elektrik enerji oranının %20 nin ve sisteme verilen kapasitif reaktif elektrik enerjisi oranının ise %15 in üzerinde olan toplam transformatörün veya transformatör merkezinin (TM) tespit edildiği, reaktif sınır değerlerini aşan transformatör veya transformatör merkezi sayısının 2009 yılına göre %29 oranında arttığı belirtilerek, TEİAŞ ın İletim Sistem Kullanım Anlaşmasının cezai şartlar başlıklı 10 uncu maddesi kapsamında reaktif enerji kullanım oranı yönetmelikte belirlenen değerin üzerinde olan tüm kullanıcılara sistem kullanım anlaşmasında belirtilen cezai şartların süresi içerisinde uygulanması önerilmiş, ancak denetim tarihi (Ağustos 2012) itibarıyla uygulanmadığı tespit edilmiştir. Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği nin 11 inci maddesi ve bağlantı anlaşmasının 6 ncı maddesinde; iletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin iletim sistemine bağlantıyla ilgili her bir ölçüm noktasında, sistemden çekilen endüktif reaktif enerji ile sisteme verilen kapasitif reaktif enerjinin sistemden çekilen aktif enerjiye oranı her bir ölçüm noktası 39

52 için belirtilmiş ve Sistem Kullanım Anlaşmasının cezai şartlar başlıklı 10 uncu maddesinde de endüktif/kapasitif reaktif ihlaller her bir ölçüm noktası için tanımlanmıştır. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminde de reaktif enerji sınır değerlerinin aşılması halinde uygulanacak yaptırımlarda da her bir ölçüm noktası esas alınmıştır. Buna ilave olarak; Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğin geçici 4 üncü maddesinin (a) bendinde de iletim sistemi ile dağıtım şirketleri arasındaki enerji ölçüm yerleri tanımlanmış olup, buna ilişkin uygulamalar bugüne kadar ilgili mevzuata göre yapılmıştır. TEİAŞ tarih ve 1609 sayılı yazıyla tüm grup müdürlüklerine reaktif enerji sınır değerlerin aşılmasına yönelik ölçümün transformatör merkezi (TM) bazında yapılarak hesaplanmasını, döneminin de bu çerçevede değerlendirilmesini istemiştir. TEİAŞ tarih ve 3587 sayılı yazıyla da EPDK dan konuyla ilgili ölçümün TM bazında yapılması hususunda ilgili mevzuatta değişiklik istemiş, ancak EPDK değişiklik talebinin tüm sistem kullanıcıları içinde uygulanabilir olması gerektiğini belirterek, tarih ve sayılı yazı ile değişiklik talebinin uygun bulunmadığını TEİAŞ a bildirmiştir. Diğer yandan dağıtım şirketleri ile iletim sistem kullanıcıları tarafından da bugüne kadar ilgili yönetmelikteki değerler esas alınarak reaktif enerji yatırımları yapılmıştır. Ölçümün her bir transformatör merkezindeki transformatör yerine TM bazında yapılacak olması; sistemin güç faktörünü ve elektrik enerjisinin öngörülen kalite koşullarında sunulmasını olumsuz etkileyeceği, her bir uzlaştırma periyodunda reaktif sınır değerlerine ilişkin uygulamanın da uygulanabilirliği konusunda ciddi sıkıntılar olabileceği ve iletim seviyesinden bağlı kullanıcılar ile dağıtım şirketleri tarafından yapılmış olan yatırımların da atıl kalabileceği geçen yıl denetim raporunda belirtilmiştir. TEİAŞ tarih ve 3213 sayılı yazı ile; günün koşullarına göre sistem kullanım anlaşmasının bazı hükümlerinin değişmesi gerektiğini ifade ederek bazı düzenlemelerin yapıldığını ve anlaşmanın 10 uncu maddesinde yer alan cezai şartlarda yapılan değişikliklerin geçmiş dönemleri kapsayacak şekilde uygulanıp uygulanmayacağı hususunda EPDK dan görüş istemiştir. EPDK tarih ve 3735(a) sayılı Kurul Kararı ile Elektrik Piyasası Kanununun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrasının 40 ıncı bendi ve Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ çerçevesinde revize İletim Sistemi Sistem Kullanım Anlaşması nı onaylamıştır tarih ve sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren revize İletim Sistemi Sistem Kullanım Anlaşması nın cezai şartlar başlıklı 9 uncu maddesinde Kullanıcının ilgili mevzuat, taraflar arasında imzalanan bağlantı anlaşması ve bu anlaşma hükümlerinin herhangi birini ihlal etmesi durumunda, 40

53 TEİAŞ, aşağıda belirlenen cezai şartları uygular. TEİAŞ ın uğradığı zararlar ayrıca tazmin edilir. hükmü yer almaktadır. İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler ve dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin iletim sisteminin her bir ölçüm noktasında çekecekleri endüktif reaktif enerjinin/verecekleri kapasitif reaktif enerjinin, aktif enerjiye oranının ilgili mevzuata uygun olmaması ihlaline ilişkin olarak kullanıcı tarafından TEİAŞ a ödenmesi gereken ceza Kullanıcının o ayki Sistem Kullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin % 0,5 i oranında ceza uygulanır. Ceza, her uzlaştırma periyodu için yapılacak ölçümlerin sonucuna göre saatleri arasında bir defadan fazla uygulanmaz. TEİAŞ tarafından sistem ihtiyacı için konulan kapasitör fider sayaç değerleri ölçümlere dahil edilmez. şeklinde değiştirilmiştir. Yapılan revize değişiklikle ceza oranı %50 den %0,5 e düşürülmüş ve ayrıca TEİAŞ tarafından sistem ihtiyacı için konulan kapasitör fider sayaç değerleri de ölçümlere dahil edilmemiştir. TEİAŞ iletim sistemi işletmecisi olarak dağıtım şirketlerine uygulayacağı konu ile ilgili yaptırımların da dağıtım şirketlerinin kendi kullanıcılarına uygulamakta oldukları konuya ilişkin yaptırımlarla örtüşür nitelikte olmasının gerekli olduğunu, dağıtım şirketlerinin müşterilerine aylık bazda reaktif enerji cezası uygulaması göz önünde bulundurularak reaktif enerji ceza uygulamalarında da uzlaşma periyodu yerine aylık olarak değerlendirilmesini tarih ve 7939 sayılı yazıyla EPDK dan talep etmiştir. Önceki denetim raporlarında belirtilen reaktif enerji sınır değerlerin aşılmasında uygulanan ceza oranının yüksek olduğu hususu ile TEİAŞ tarafından şönt kapasitör bankı tesis edilen transformatör veya TM lerdeki şönt kapasitör MVarh değerlerinin ölçüm noktasındaki MVarh a dahil edilip edilmemesi ile ilgili grup müdürlüklerinde yaşanan belirsizlik yapılan revize anlaşma ile ortadan kaldırılmış, ancak bu kapsamdaki reaktif cezalar bugüne kadar yine uygulanmamıştır. Reaktif cezanın zamanında ilgili kullanıcılara uygulanmaması TEİAŞ ın gelir kaybına neden olduğu gibi, sonradan uygulanması kullanıcılar nezdinde güven kaybına ve özellikle de hukuki ihtilaflara neden olabilecektir. Bu nedenle; Mevzuatta yer alan cezaların uygulanmamasının gelir kaybına neden olduğu da dikkate alınarak, reaktif enerji kullanım oranı ilgili yönetmelikte belirlenen üst limitleri aşmış olan tüm kullanıcılara Sistem Kullanım Anlaşmasındaki cezaların uygulanmaması nedenlerinin ve sorumluların tespiti için buna ilişkin işlemlerin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı nca incelenmesi, gerekirse soruşturulması önerilir. Kullanıcının bağlantı noktasına maksimun enerji veriş kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi vermesi ile kullanıcının bağlantı noktasından maksimum enerji alış kapasitesinin üzerinde elektrik enerjisi alması ihlali kapsamında 2011 yılında 412 kullanıcı (iletim seviyesinden bağlı tüketiciler, dağıtım şirketleri ile üreticiler) TEİAŞ tarafından tespit edilmiştir. Bu kullanıcılara 2011 yılında TL tutarında ceza 41

54 kesilmiştir yılına göre kullanıcı sayısında %45 lik, kesilen ceza miktarında ise %41 lik bir artış meydana gelmiştir. Kullanıcının bağlı olduğu fidere arıza intikal ederek kesicinin açması ihlaline karşı 21 dağıtım şirketi ile 9 organize sanayi bölgesine toplam TL, Kullanıcının yeterli emniyet tedbirlerini almaması nedeniyle TEİAŞ çalışanlarının ve/veya tesislerinin ve/veya iletim sisteminin olumsuz yönde etkilenmesi ihlali ile Kullanıcıya ait tesislerdeki arızalı teçhizatın TEİAŞ ın yazılı uyarısına rağmen onarılmaması/ değiştirilmemesi ihlali kapsamında 2011 yılında TL ceza kesilmiştir. Diğer taraftan 2011 yılında; Sistem Kullanım Anlaşmasının 10 uncu maddesindeki cezai şartlar hükmü ile İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.5 maddesi kapsamında toplam TL sistem kullanım ceza faturası düzenlenmiştir sayılı Elektrik Piyasası kanunun 5 inci maddesinin (c) bendinde: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanıp Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından sonuçlandırılan talep tahminlerini onaylamak, gerektiğinde revize ettirmek. hükmü yer almaktadır. Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği nin 34 üncü maddesinde: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanan, TEİAŞ tarafından sonuçlandırılan ve Kurul tarafından onaylanan talep tahminlerine göre, asgari on yıllık üretim kapasite projeksiyonunun hazırlanması görevi TEİAŞ tarafından yürütülür. ifadesi ile üretim kapasite projeksiyonun hazırlanması görevi TEİAŞ a verilmiştir. Yine Elektrik Enerjisi Talep Tahminleri Hakkında Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde Dağıtım şirketi tarafından hazırlanan Talep Tahmin Raporu, bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslara uygunluk yönünden incelenir ve Kurul kararı ile uygun bulunması halinde, Kurum tarafından yapılan bildirimi izleyen on gün içerisinde dağıtım şirketi tarafından TEİAŞ a gönderilir. ifadesi ile aynı yönetmeliğin 12 nci maddesinde: TEİAŞ, iletim sistemine doğrudan bağlı tüketicilere ait talep tahminlerini, dağıtım şirketlerinden gelen tahmin sonuçları ile birleştirir. TEİAŞ, Kuruma talep tahminlerine ilişkin olarak sunulacak rapor formatını oluştururken, gerekçelerini belirtmek suretiyle, dağıtım şirketlerinden Talep Tahmin Raporuna ilişkin olarak ilave bilgi ve belge talep edebilir. TEİAŞ tarafından sonuçlandırılan talep tahminleri, her yılın 1 Temmuz tarihine kadar Kuruma sunulur. hükmü kapsamında TEİAŞ ın iletim sistemine doğrudan bağlı tüketicilere ait talep tahminlerini ve dağıtım şirketlerinden gelen tahmin sonuçlarını birleştirerek talep tahminlerini her yılın 1 Temmuz tarihine kadar EPDK ya sunması gerekmektedir. Ayrıca aynı yönetmeliğin 13 üncü maddesinde, TEİAŞ tarafından sonuçlandırılarak Kuruma sunulan talep tahminleri, Kurul tarafından onaylanması halinde, TEİAŞ ın internet sayfasında dağıtım bölgeleri bazında ve konsolide edilmiş tablolar halinde yayımlanır. Talep tahminleri, her yılın 1 Ekim tarihine kadar yayımlanır. ifadesi de yer almaktadır. 42

55 Diğer taraftan Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği nin 46 ncı maddesinde: Dağıtım şirketleri; içinde bulunulan yılı takip eden yıl (yıl 1) için, GWh olarak aylık talep tahminleri ve MW ve MVAr olarak haftalık maksimum ve minimum talep tahminlerini, yıl 1 i takip eden yıl (yıl 2) için ise, GWh olarak aylık talep tahminleri ve MW ve MVAr olarak aylık maksimum ve minimum talep tahminlerini, her yıl 30 Nisan tarihine kadar TEİAŞ a yazılı olarak bildirir. Dağıtım şirketleri TEİAŞ a bildirdikleri tahminlerde % 5 den fazla bir değişikliğin ortaya çıkması durumunda, yeni tahminlerini otuz gün içinde TEİAŞ a yazılı olarak verir. hükmü yer almakta olup geçen yıl denetim raporunda dağıtım şirketleri tarafından yapılması gereken talep tahminlerinin ekonomik ve bilimsel verilere dayanarak yapılması ve zamanında TEİAŞ a sunulması hususunda EPDK nezdinde gerekli girişimlerde bulunulması önerilmiştir. Yapılan incelemelerde bugüne kadar dağıtım şirketleri tarafından gerek Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği gerekse Elektrik Enerjisi Talep Tahminleri Hakkında Yönetmelik çerçevesinde istenilen talep tahminlerine ilişkin verilerin TEİAŞ a sunulmadığı tespit edilmiştir yılında 16 dağıtım şirketinin, 2012 yılında ise 5 dağıtım şirketinin talep tahminlerini gönderdiği, ancak gelen bazı bilgilerin Elektrik Enerjisi Talep Tahminleri Hakkında Yönetmelikte yer alan usul ve esaslara göre uygun olmayan, ekonomik ve bilimsel verilere dayanmayan, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği nde belirtilen özellikte olmayan bilgiler olduğu tespit edilmiştir. TEİAŞ tarih ve 1312 sayılı yazı ile; dağıtım şirketleri tarafından gönderilmesi gereken talep tahminlerinin tamamının gönderilmediğini EPDK ya bildirmesine rağmen, gelen bu bilgilerin ekonomik ve bilimsel verilere dayanması gerektiği hususunda herhangi bir talepte bulunmamıştır. Bu nedenle; Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ile Elektrik Enerjisi Talep Tahminleri Hakkında Yönetmelik gereği dağıtım şirketleri tarafından yapılması gereken talep tahminlerinin ekonomik ve bilimsel verilere dayanarak yapılması ve zamanında TEİAŞ a sunulması hususunda EPDK nezdindeki girişimlerin sürdürülmesi önerilir sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Şebeke Yönetmeliği çerçevesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan talep tahminleri esas alınarak piyasa katılımcılarına yol göstermek amacıyla TEİAŞ tarafından Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu ( ) hazırlanmıştır. Ancak talep tahminleri dağıtım şirketleri tarafından henüz tamamlanamadığından Şebeke Yönetmeliğine göre Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) tarafından ekonomik krizin etkileri dikkate alınarak revize edilmiş olan Yüksek Talep ve Düşük Talep serileri kullanılmıştır. Yapılan incelemede; 2011 yılı puantının 28 Temmuz 2011 tarihinde geçen yıla göre %8,2 oranında artış ile MW olduğu ve 2011 faaliyet döneminde Türkiye elektrik enerjisi tüketim toplamının GWh gerçekleştiği, buna karşın dönemini kapsayan talep tahmininde 2011 yılı puant talebin MW, enerji talebinin ise GWh olacağı belirtilmiştir. 43

56 Türkiye elektrik enerjisi brüt tüketim toplamı (Türkiye brüt üretim+dış alım-dış satım) 2010 yılına göre %9,4 lük artışla GWh olarak gerçekleşmiştir. Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ile Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ gereği iletim sistemini kullanmakta olan ya da iletim sistemine bağlantısı olan kullanıcılar ile TEİAŞ arasında Bağlantı ve/veya Sistem Kullanım Anlaşmasının yapılması gerekmektedir. Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğin 4 üncü maddesinde: İletim sistemi kullanıcıları, TEİAŞ ile Ek-1 de yer alan anlaşmaları yapar. ifadesi yer almakta olup; - İletim sistemine doğrudan bağlı üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler, - Herhangi bir dağıtım merkezine bağlanmadan doğrudan iletim tesisi şalt sahalarının dağıtım gerilimi seviyesindeki fiderlerine 36 kv gerilim seviyesinden doğrudan bağlı üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler, - İletim sistemine doğrudan bağlı tüketiciler, - Dağıtım şirketleri, - İletim sistemine doğrudan bağlı OSB ler, iletim sistemi kullanıcısı olarak tanımlanmıştır. Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliği kapsamında TEİAŞ ile Bağlantı Anlaşması yapan kullanıcıların sayısı aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Kullanıcılar Bağlantı anlaşması imzalayan kullanıcı sayıları (revizeler dahil) Haziran Üretim şirketleri Otoprodüktör şirketleri Otoprodüktör grubu şirketleri 2 Serbest tüketiciler Dağıtım şirketleri 8* 10** 1*** Toplam (*) 8 dağıtım şirketi ile toplam 169 bağlantı anlaşması imzalanmıştır. (**) 10 dağıtım şirketi ile toplam 305 bağlantı anlaşması imzalanmıştır. (***) 1 dağıtım şirketi ile toplam 64 bağlantı anlaşması imzalanmıştır. Çizelgeden görüldüğü üzere 2011 yılında toplam 158 kullanıcı, 2012 Haziran ayına kadar ise 85 kullanıcı ile bağlantı anlaşması imzalanmıştır. Diğer taraftan aşağıdaki çizelgede yer alan toplam 54 bağlantı noktasında 11 iletim sistem kullanıcısı ile bugüne kadar bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması yapılmamıştır. 44

57 Sistem kullanıcı adı Anlaşma yapılacak bağlantı Kullanıcı türü noktası sayısı Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. 44 Dağıtım şirketi İzmir Elektrik Üretim Ltd. Şirketi (İzmir DGKÇS) 1 Üretim şirketi (Yİ) Adapazarı Elektrik Üretim Ltd. Şirketi (Adapazarı DGKÇS) 1 Üretim şirketi (Yİ) Baymina Enerji A.Ş. (Ankara DGKÇS) 1 Üretim şirketi (Yİ) Gebze Elektrik Üretim Ltd. Şirketi (Gebze DGKÇS) 1 Üretim şirketi (Yİ) Ova Elektrik A.Ş. (Ova DGKÇS) 1 Üretim şirketi (YİD) Birecik Baraj ve HES İşlt. AŞ. (Birecik HES) 1 Üretim şirketi (YİD) Ayen Enerji A.Ş. (Çamlıca-I HES) 1 Üretim şirketi (YİD) Kayseri Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. (Yamula HES) 1 Üretim şirketi (YİD) Park Termik Elk. San. Ve Tic. A.Ş. (Çayırhan TS) 1 Üretim şirketi (İHD) Erege Metal Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş. 1 Serbest tüketici Toplam 54 Çizelgeden görüldüğü üzere dağıtım şirketi olarak Dicle EDAŞ ın, üretim şirketlerinden 4 yap işlet (Yİ), 4 yap işlet devret (YİD) ve 1 işletme hakkı devret (İHD) santralı ile 1 serbest tüketici ile bugüne kadar bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasının yapılmadığı tespit edilmiştir. EPDK tarih ve 3735(a) sayılı Kurul Kararı ile TEİAŞ ve kullanıcılara halihazırda geçerli olan anlaşmaları yenilemeleri için yeni anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren 90 (doksan) gün süre verilmiş olup, belirtilen süre içerisinde 11 kullanıcı dışında tüm iletim sistem kullanıcıları ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapılmış, bu kapsamda ilgili kullanıcılardan toplam ,27 TL tutarında teminat alınmıştır. Bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapmayan iletim sistemi kullanıcılarının iletim sistemi ihlallerinde uygulamada sıkıntı yaşanabilmekte, örneğin iletim sistemine maksimum veriş-çekiş değerinin aşılması halinde bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapanlar ile yapmayanlara yapılan uygulama farklılık arz etmektedir. Geçen yıl denetim raporunda bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapmayanlara yazılı uyarıda bulunulması, buna rağmen yapmayanların ise EPDK ya bildirilmesi önerilmiştir. Denetim tarihi (Ağustos 2012) itibarıyla Yİ, YİD ve İHD kapsamındaki santrallar için tarih ve 5290 sayılı yazı ile EPDK dan bu santrallerle ilgili olarak bağlantı ve sistem kullanım anlaşması imzalanıp imzalanmayacağı hususlarında uygulamaya ilişkin görüş istenilmiş, ancak anlaşması olmayan 1 serbest tüketici için herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ in teminatlar başlıklı 14 üncü maddesinde: İletim ve dağıtım sistemlerine bağlantı, sistem kullanımı ve/veya enterkonneksiyon kullanımı kapsamında kullanıcılardan aşağıdaki teminatlar alınır: 45

58 a) b)sistem kullanım anlaşmaları ve enterkonneksiyon kullanım anlaşmaları kapsamında; bu Tebliğin 12 nci maddesinde tanımlanmış olan ödeme yükümlülüklerinin teminat altına alınabilmesini teminen, sistem kullanım anlaşması ve/veya enterkonneksiyon kullanım anlaşmasında belirlenen teminatlar. hükmü ve sistem kullanım anlaşmasının 16 ncı maddesinde ise: Kullanıcı, bu anlaşma kapsamındaki sistem kullanım bedeli ile sistem işletim bedeline ilişkin ödeme yükümlülüklerinin teminat altına alınabilmesini teminen TEİAŞ a teminat olarak nakit veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu verir. Ancak, her koşulda alınan teminat miktarı, kullanıcının anlaşma tarihindeki 2 (iki) aylık sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedelden daha fazla olamaz. Bu anlaşma kapsamında kullanıcıdan alınan teminatlar EK-4 te belirtilmiştir. hükmü yer almaktadır. Anılan hüküm gereği ödeme yükümlülüklerinin teminat altına alınabilmesi için iki aylık sistem kullanım fiyatına göre hesaplanan bedel kadar kullanıcılardan teminat alınması gerekmektedir. Ancak bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasını bugüne kadar imzalamayan 1 dağıtım şirketi ile 9 üretim şirketi ve 1 serbest tüketiciden bu teminatlar alınmamıştır. Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği nin geçici 5 inci maddesinde: TEİAŞ ile iletim sistemine bağlanacak ya da iletim sistemini kullanacak olan gerçek ve tüzel kişiler arasındaki Bağlantı ve/veya Sistem Kullanım Anlaşmaları, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren otuz gün içinde Kurum tarafından yayımlanacak olan bağlantı ve sistem kullanımına ilişkin tebliğ hükümlerine göre imzalanır. hükmü ile aynı yönetmeliği geçici 6 ncı maddesinde ise Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla iletim sistemini kullanmakta olan ya da iletim sistemine bağlantısı olan kullanıcılar ile TEİAŞ arasında Bağlantı ve/veya Sistem Kullanım Anlaşması, 1 Kasım 2003 tarihine kadar imzalanır. hükmü yer almaktadır. Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ inin geçici 1 inci maddesinde: Bu Tebliğin yayımı tarihinde iletim sistemine bağlantısı olan ve/veya iletim sistemini kullanmakta olan kullanıcılar ile TEİAŞ arasında, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinin geçici 6 ncı maddesi uyarınca düzenlenen süre içerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları imzalanır. hükmü ile geçici 3 üncü maddesinde: Kullanıcıların lisans almamış olması ve kullanıcılar ile sistem kullanım anlaşmalarının yapılmamış olması, bu kullanıcıların Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca onaylanan sistem kullanım bedelini ve/veya sistem işletim bedelini TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödeme yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. hükmü yer almaktadır. Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ in 12 nci maddesinde: Kullanıcı, Kurum tarafından iletim, dağıtım, ithalat veya ihracat faaliyetine ilişkin olarak onaylanan bağlantı fiyatı ve/veya sistem kullanım ve/veya sistem işletim fiyatları üzerinden hesaplanan bedeller ile ithalat ve ihracat faaliyetine ilişkin Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği nde öngörülen diğer bedelleri TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketine ödemekle yükümlüdür. Zamanında ödenmeyen borçların tahsiline ilişkin hususlar; bağlantı 46

59 anlaşması ve/veya sistem kullanım anlaşması veya enterkonneksiyon kullanım anlaşması kapsamında düzenlenir. hükmü ile iletim sistem kullanım ve/veya sistem işletim bedellerinin kullanıcı tarafından TEİAŞ a ödemekle yükümlü olduğunu ve zamanında ödenmeyen borçların tahsiline ilişkin hususların ise bağlantı anlaşması ve/veya sistem kullanım anlaşmasında düzenleneceği belirtilmiştir. Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ in kullanıcı bağlantısının ve/veya enerjisinin kesilmesi başlıklı 17 nci maddesinde Bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları veya enterkonneksiyon kullanım anlaşmaları ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince enerji kesilmesini gerektiren durumlar, hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan sistem kullanım anlaşmasının 3 üncü maddesinin 1 nolu bendinde Kullanıcının, TEİAŞ a karşı bu anlaşmadan kaynaklanan ödeme yükümlülüklerini son ödeme tarihine kadar yerine getirmemesi durumunda TEİAŞ tarafından kullanıcıya uyarı bildiriminde bulunulur. Kullanıcı, TEİAŞ tarafından yapılan uyarı bildirimine rağmen, ödeme yükümlülüğünü bildirimin yapıldığı tarihi izleyen 8 (sekiz) gün içerisinde yerine getirmezse, kullanıcıdan bu anlaşma kapsamında alınan teminat kullanıcının borçlarına mahsup edilir. Teminatın kullanıcının borçlarına mahsuben kullanılması durumunda; kullanıcı 30 (otuz) gün içerisinde ek teminat vermek sureti ile teminatını tamamlar veya yeni teminat verir. Teminatın süresinde verilmemesi durumunda TEİAŞ kullanıcının elektrik enerjisini, en az 7 (yedi) gün önceden kullanıcıya bildirimde bulunmak sureti ile kesebilir. hükmü ile ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi ihtimaline karşılık 16 ncı madde kapsamında kullanıcılardan alınması gereken teminatların borçlarına mahsup edileceği, teminatın kullanıcının borçlarına mahsuben kullanılması durumunda ise ek teminat veya yeni teminat vermesi gerektiği, teminatın süresi içerisinde verilmemesi halinde ise kullanıcıya bildirimde bulunmak sureti ile TEİAŞ ın kullanıcının elektrik enerjisini kesebileceği belirtilmiştir. Belirtilen hükümler kapsamında TEİAŞ tarafından döneminde toplam 6 kez Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş. ne bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasının imzalanması için yazı yazılmış, ancak ilgili şirket tarafından bağlantı ve sistem kullanım anlaşması ilgili yazılara rağmen imzalanmamıştır. Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş. nin tarihi itibarıyla iletim sistem kullanım ve sistem işletim bedeli ile sistem kullanım ve sistem işletim ceza bedeli tutarının ,28 TL olduğu, yapılan tüm yazılı uyarılara rağmen borcunu ödemediği tespit edilmiştir. TEİAŞ Ana Statü sünün 4 üncü maddesinde Eşitler arasında fark gözetmeksizin, bir bağlantı ve sistem kullanım tarifesi uyarınca bağlantı hizmeti ve ilgili hizmetleri; bir iletim tarifesi uyarınca iletim ve ilgili hizmetleri, Şebeke Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda sunmak, Bağlantı ve sistem kullanım tarifesi ile iletim tarifesinde belirlenen ücretleri tahsil etmek ve bu ücretlerin ödenmemesi halinde bu konuya ilişkin gerekli önlemleri almak hükmü ile iletim sistem kullanım bedelinin ödenmemesi halinde gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. 47

60 Geçmiş yıllardan beri devam eden ve her seferinde anapara alacağı ile gecikme zammı ve gecikme zammı KDV sinin hukuki yollardan kullanıcıdan tahsil edilmesi hususunda yasal işlemler başlatılması için Genel Müdürlük Makamından Olur alınarak dava açıldığı tespit edilmiştir. Belgeler üzerinde yapılan incelemelerde; Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş. ne iletim sistem kullanım ve işletim bedelini zamanında ödemedikleri, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasını imzalamamaları sonucu ödeme yükümlülüklerinin teminat altına alınabilmesi için iki aylık sistem kullanım bedeli kadar teminatın da alınmadığı tespit edilmiştir. TEİAŞ tarafından Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş. nin daha önce yazılı olarak uyarılmasına ve bu borçların tahsiline yönelik uygulamaların sonuçsuz kalmasına karşılık; Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ gereği Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş. nin bağlantı ve sistem kullanım anlaşması imzalamadığı, iletim sistem kullanım ve işletim bedeli ile sistem kullanım ceza borçlarını zamanında ödemediği, buna rağmen ilgili mevzuattaki yaptırımlar sorumluluk ilkeleri çerçevesinde gereği gibi uygulanmayarak eşit taraflar arasında ayrım yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle; Erege Metal Demir Çelik Sanayi Ticaret A.Ş.ile ilgili olarak; Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkında Tebliğ gereği bağlantı ve sistem kullanım anlaşması imzalamayan, iletim sistem kullanım ve işletim bedeli ile sistem kullanım ceza borçlarını zamanında ödemeyen ve bunu alışkanlık haline getiren söz konusu şirkete gerekli yaptırımları uygulamayan, sonuçta Teşekkülün daha fazla alacağının karşılıksız kalmasına ve tahsilatının riskli hale gelmesine sebebiyet verenlerin ve sorumluluklarının tespiti için konunun Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı nca incelenmesi, gerekirse soruşturulması önerilir. Diğer yandan TEİAŞ tarafından Ağustos 2011 tarihi itibarıyla dağıtım sistemi kaynaklı MW, MW hidroelektrik santral (HES), MW rüzgar enerji santralı (RES) ile MW ise termik santral (TS) olmak üzere olumlu MW lık bağlantı görüşü verilmiştir. Bağlantı görüşü verilen bu santrallerden MW RES, MW HES ve MW tı ise TS olmak üzere üretim santralleri için toplam MW kurulu güç değerinde bağlantı anlaşması imzalanmıştır. Bağlantı yapılmak istenen noktada şebekenin teknik özellikleri çerçevesinde santrallere bağlantı görüşleri verilmekte olup, santrallerin devreye giriş tarihleri ile farklı yük senaryoları, kısa devre analizi, kısıtlılık durumu göz önünde bulundurularak yatırımlar yapılmaktadır. Ayrıca bağlantı talebinde bulunacak finansman gücü ve teknik performansı yüksek yatırımcıların önünün açabilmesi, yerli kaynaklara öncelik verilmesi, gereksiz başvuruların önlenmesi, atıl yatırımlara neden olunmaması ve iletim sistemi yatırımlarının daha verimli ve planlı yapılabilmesi için; üretim tesisi lisanslarının 48

61 verilmesinde yatırımcılarının yatırımlarını taahhüt ettikleri sürede tamamlanmasını sağlayacak gerekli önlemlerin alınması büyük önem arz etmektedir sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Şebeke Yönetmeliği çerçevesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan talep tahminleri esas alınarak piyasa katılımcılarına yol göstermek amacıyla TEİAŞ tarafından Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu nda ( ) yüksek talep senaryo 1 de 2020 yılı için kurulu gücün MW olacağı belirtilmiştir. Yapılan incelemelerde Türkiye toplam kurulu gücünün geçen yıla göre %6,8 oranında artarak MW olduğu, Ağustos 2012 tarihi itibarıyla MW lık bağlantı görüşü verildiği, böylece bağlantı görüşü verilenlerle birlikte kurulu güç toplamının MW seviyesine ulaştığı görülmektedir. Elektrik sistem işletmeciliğinde; talebin tahmin edildiği gibi gerçekleşmemesi, HES lere gelen su miktarının tahmin edildiği gibi gelmemesi, yakıt arzında ve kalitesinde kısıtlarla karşılaşılabileceği, santrallerde uzun süreli arızaların olabileceği, inşa halindeki santraların öngörülen tarihlerde işletmeye giremeyeceği dikkate alındığında, güvenilir elektrik enerjisi sistemlerinde birincil kaynak türlerine göre belirli oranlarda güç ve enerji yedeği bulundurulması bir zorunluluktur. Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonunda ( ), EPDK dan lisans almış ve öngörülen tarihlerde devreye girmesi beklenen inşa halindeki üretim tesisler ile puant güç talebinin dönem boyunca karşılanacağı ancak enerji üretimi açısından inşası devam eden kamu ve özel sektör santrallerinin proje üretim kapasitelerine göre 2018 yılında enerji talebinin karşılanamadığı, güvenilir üretim kapasitelerine göre 2016 yılında enerji talebinin yedeksiz olarak başa baş karşılanacağı, 2017 yılında ise enerji talebinin karşılanamayacağı belirtilmiştir. Mevcut durumdaki kurulu güç kapasitesi ile lisans almış ve öngörülen tarihlerde devreye girmesi beklenen inşa halindeki üretim tesisleri kapasitesi ( döneminde toplam MW ilave kapasitenin sisteme dahil olması ve kurulu güç değeri MW) dikkate alındığında Türkiye kurulu güç yedeğinin 2011 yılında %47,3 de olmasına rağmen mevcut yüksek talep senaryosuna göre 2020 yılında bunun %3,4 e düşeceği ifade edilmiştir. Kurulu güç yedeğinde sistemde enerji açığının yaşanmaması için belirli bir yedeğin olması gerekliliği dikkate alınarak 2016 yılından itibaren sisteme yeni üretim tesislerinin ilave edilmesi gerekmektedir. Kapasite artışına paralel olarak iletim şebekesinin genişleme ve yenileme yatırımlarının da bu çerçevede yapılması büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle arz ve talep başa baş olmadan önce üretim sisteminin yedekli olarak işletilmesi için üretim tesislerinin inşaat süreleri de göz önüne alınarak lisans işlemlerinin tamamlanması ve yatırımlarına başlanılması için gerekli önlemlerin alınması sağlanmalıdır. Ayrıca talepte kademeli olarak önemli bir artış beklendiği ülkemiz elektrik piyasasında; lisans alınan ve başvuruda bulunulan üretim tesislerinin, inşaat süreleri de dikkate alınarak, yapımlarının taahhüt edilen tarihte gerçekleştirilmesini sağlamak için 49

62 gerekli önlemlerin alınması arz güvenliği açısından çok önemlidir. Bu kapsamda acil olarak arz güvenliğine ilişkin kısa ve orta dönemli önlemlerin alınması gerekmektedir. Elektrik Piyasası Kanunu nun 3 üncü maddesinin (6) nolu bendinde: Üretim tesisi yatırımını ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen süreler içerisinde gerçekleştiremeyen tüzel kişilerin ilgili lisansı iptal edilir. Lisansı iptal edilen tüzel kişi ile Kurumca sorumlulukları tespit edilmiş bulunmak kaydıyla; bu tüzel kişilikte yüzde ondan fazla paya sahip ortaklar ile görevden ayrılmış olan veya halen görevde bulunan yönetim kurulu başkan ve üyeleri lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans başvurusunda bulunamaz, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamaz. hükmü ile bazı tedbirler getirilmesine rağmen uygulamada lisans almış inşa aşamasına geçen santrallerin çok yavaş yürüdüğü de bilinmektedir. Bununla birlikte arz güvenliği bakımından gerekli ve yeterli yatırımların yapılmasını sağlayacak yatırım ortamının oluşturulması, elektrik piyasasında rekabet ortamının oluşmasına bağlıdır. Diğer yandan üretim kapasitesi talepten yüksek olduğu zaman fazla olan kurulu kapasite de kullanılamayacaktır. TEİAŞ tarafından bağlantı görüşü verilen veya verilecek olan yatırımcıların üretim ve bağlantı tesisleri ile ilgili gerekli yatırımı yapacak yeterlilikte ve finansmana sahip olmaları; üretim tesisi yatırımını ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen süreler içerisinde gerçekleştirilmesi, bağlantı görüşlerinin daha sağlıklı verilmesi, gereksiz başvuruların olmaması, dolaysıyla boş yere zaman ve kaynak harcanmaması bakımından önem arz etmektedir. Bu hususların ön planda tutulması ile daha verimli ve planlı yatırımlar yapılabilecektir. Bu nedenle; TEİAŞ a bağlantı görüşü ile ilgili gereksiz başvuruların önlenmesi, atıl yatırımlara neden olunmaması ve iletim sistemi yatırımlarının daha verimli ve planlı yapılabilmesi için; üretim tesisi lisanslarının verilmesinde yatırımcılarının yatırımlarını taahhüt ettikleri sürede tamamlanmasını sağlayacak gerekli önlemlerin alınması hususunda Enerji Bakanlığı ile EPDK nezdinde girişimlerde bulunulması önerilir. Mülga Yüksek Denetleme Kurulu Üyeler Kurulu nun tarihli toplantısında kabul edilen ve 2009 yılı raporu ekinde yer alan Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmalarına İlişkin İvedi Durum Raporu ile ilgili olarak; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu nca düzenlenen tarih ve /201-4 sayılı İnceleme Raporu nda belirtilen hususlardan eksik olanların yerine getirilmesi ile söz konusu raporda incelenmesi istenilen fakat incelenmeyen, Boyabat bağlantı hattının yapımı ile ilgili olarak bir firma ile imzalanan bağlantı anlaşmasına ilişkin konunun Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu nca incelenmesi, gerekirse soruşturulması önceki yıl denetim raporunda önerilmişti. İvedi Durum Raporu nda talep edilen inceleme Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu tarafından yapılmış ve düzenlenen tarih ve /01 sayılı İnceleme Raporuna ait tarih ve 103 sayılı Bakan Olur u tarih ve 1391 sayılı yazı ekinde Sayıştay Başkanlığı na gönderilmiştir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu nun tarih ve /01 sayılı İnceleme Raporu nda İdari Yönden ; 50

63 1-Bağlantı anlaşmalarının Ek-4 tesis bölümünde yer alan yeterlilik belgesinin hangi aşamada hangi üniteler tarafından yeterlilik kriterlerine uygun olup olmadığının kontrol edilip onaylanacağı hususuna açıklık getirilmesi ve bir genelge ile TEİAŞ ın ilgili tüm teşkilatlarına duyurulması, 2-Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği nin yeni tekniklerin ve yüksek kapasiteli yeni teknoloji ürünü malzemelerin de kullanılmasına imkan sağlayacak hale getirilmesi, yapılan değişikliklerin EPDK ya sunulması, 3-Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları işlemlerinin takibi ve uygulamaya yönelik bir genelge çıkarılması, 4- Mevcut çift devre direk projelerinin direk ağırlıkları açısından gözden geçirilmesi, 5- Geri ödemeye esas gerçekleşen yatırım tutarı tespit metodolojisine göre TEİAŞ ın enerji iletim hatları ihalelerindeki sözleşmelerinde yer alan iş kalemleri bazında gerçekleştirilen tesisin onaylı projelere göre uygunluğunun tespitinin yapılması, 6-TEİAŞ 3 üncü İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğünde ve Enerji İletim Hatları Proje ve Tesis Daire Başkanlığında görevli ilgili kişilerin yazılı olarak nazari dikkatinin çekilmesi, Sonuç ve Kanaatine varılmıştır denilmektedir. TEİAŞ tarafından hazırlanan ve EPDK tarafından onaylanarak yürürlüğe konulmuş olan yönetmelik, tebliğ, tip anlaşmalar ve ilgili diğer Kurul Kararlarındaki uyumsuzlukların giderilmesi hususundaki girişimler de dikkate alınarak, anılan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı İnceleme Raporu nda yer alan İvedi Durum Raporu ndaki hususlarla ilgili tespit, değerlendirme ve önerilere iştirak edilmiştir tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan EPDK nın tarih ve 2360 sayılı Kurul Kararı ile tarihinden itibaren uygulanan iletim tarifeleri ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile aynı kararla onaylanan İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminde Enterkonneksiyon Kullanıcılarıyla ilgili olarak 1.6 maddesinde özetle; TEİAŞ ın İletim Sistemini, Enterkonneksiyon Kullanıcısı olarak ihracat/ithalat amacıyla kullanmak isteyen kişiler TEİAŞ ile Enterkonneksiyon Anlaşması da imzalamak zorundadır. Bu kullanıcıların Sistem Kullanım Anlaşmasındaki maksimum enerji alış/veriş kapasitesinin, Enterkonneksiyon Anlaşmasında, Enerji Satış Anlaşmasında, Anlaşma, protokol vb. uluslararası metinlerde belirtilen ve lisansına derç edilen güç değerleri ile aynı olması gerekir. Güç değerlerinin birbirinden farklı olması halinde, Sistem Kullanım Anlaşmasına esas maksimum enerji alış/veriş kapasitesi olarak bu değerlerin en yükseği alınır. Bu kullanıcılar, ilgili tüm sistem kullanım ve sistem işletim bedelini ödemek, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği, Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği, Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği hükümlerine uymak zorundadır. Yine aynı kurul kararının 1.7 maddesinde ise: TEİAŞ iletim sistemini kullanarak Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği kapsamında veya bu 51

64 yönetmelik kapsamı dışında elektrik enerjisi ithalatı ve/veya ihracatı faaliyetini gerçekleştirmekte olan kullanıcılar, her koşulda iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim bedellerini ödemekle yükümlüdürler. Aylık iletim sistemi sistem kullanım bedelleri, ihracat faaliyetinin gerçekleştiği aylar için tüketim tarifesi, ithalat faaliyetinin gerçekleştiği aylar için üretim tarifesi, mübadele kapsamında her iki faaliyetin birden gerçekleştiği aylar için ise ithal edilen güç değerinin yüksek olması halinde üretim tarifesi, ihraç edilen enerjinin güç değerinin yüksek olması halinde ise tüketim tarifesi kullanılarak belirlenecektir. Mübadele kapsamında yapılan ithalat ve/veya ihracat faaliyetlerinin söz konusu olması durumunda, ölçülen güç değerleri, aylık iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim bedellerinin belirlenmesine esas güç (MW) olarak alınacaktır. Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği kapsamı dışında gerçekleştirilen elektrik enerjisi ithalatı ve/veya ihracatı faaliyeti ile ilgili iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim bedellerinin ödeme yükümlülüğü faaliyetin gerçekleştiği aylık dönemlerle sınırlıdır. ifadesi yer almaktadır. Geçen yıl denetim raporunda mübadele kapsamında Türkiye ile Azerbaycan Nahcivan arasında elektrik enerjisi iş birliği ile Milletlerarası Andlaşma olarak kararlaştırılan Gürcistan Acara Özerk Cumhuriyeti arasında Elektrik Enerjisi Alış- Verişi Hakkında Protokol kapsamındaki enerji alış-verişinde iletim sistem kullanım bedellerinin TEİAŞ a ödenmediği tespit edilerek, iletim sistem kullanım bedellerinin ödenmesi önerilmiştir. Denetim tarihi itibarıyla Gürcistan Acara Özerk Cumhuriyeti ile enerji alışverişi kapsamındaki iletim sistem kullanım bedellerinin TEİAŞ a ödendiği, Azerbaycan Nahcivan arasında elektrik enerjisi iş birliği çerçevesindeki 2005 yılından beri iletim sistem kullanım faturasının düzenlenmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle; Türkiye ile Azerbaycan Nahcivan arasındaki enerji alış-verişinde, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildiriminin 1.7 inci maddesi gereği iletim sistem kullanım bedellerinin uygulanması önerilir. Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan yönetmelik kapsamında 2011 yılında 13 RES katkı payına dayalı yarışma yapılmış ve bu kapsamda toplam MW güç 147 şirkete tahsis edilmiştir. Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde: Yarışmaya katılacak şirket, RES te üretilen kwh başına kuruş olarak belirlenen RES Katkı Payı tutarını, üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süreyle her yıl TEİAŞ a ödemeyi taahhüt eder. Bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslar çerçevesinde belirlenen ve şirket tarafından TEİAŞ a ödenmesi taahhüt edilen kilowatsaat (kwh) başına kuruş cinsinden RES Katkı Payının yıllık net elektrik 52

65 enerjisi üretimi ile çarpılması sonucu Toplam RES Katkı Payı tutarı belirlenir. hükmü ile TEİAŞ a ödenmesi gereken RES katkı payı ve süresi belirlenmiştir. Yapılan incelemelerde RES katkı payına dayalı yarışma sonucu 44 kullanıcı ile toplam MW için bağlantı anlaşması yapılmak üzere ilgili şirketlere gönderilmiş olup, en yüksek RES katkı payının 0,1 ila 6,52 Kr/kWh arasında olduğu belirlenmiştir. RES katkı payı gelirleri TEİAŞ tarafından iletim sistemine bağlanacak üretim tesisleri için gerekli iletim yatırımlarının finansmanında kullanılacağından TEİAŞ ın daha fazla yatırım yapmasını ve arz güvenliği için gerekli yatırımlar ile ayrıca elektrik arzında kullanılacak kaynakların çeşitliliğini sağlayacaktır. Diğer yandan elektrik enerjisi maliyetleri ile enerji arzında dışa olan bağımlılığın azaltılması ve kaynak çeşitliliğinin sağlanması için yeni ve yenilenebilir kaynakların azami ölçüde kullanılması gerekmektedir. Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesinin 6 ncı maddesinde: artan rüzgar santrali kapasitesinin sistem işletmecisi açısından sorun yaratmaması ve bu santrallerin elektrik şebekesine bağlanmasının önündeki kısıtların kaldırılması amacıyla TEİAŞ tarafından mevcut yük tevzi merkezlerine ilave edilmesi gereken yazılım ve donanımlar 2010 yılı sonuna kadar temin ve tesis edilecektir. denilmektedir. Ağustos 2011 tarihi itibarıyla konuya ilişkin herhangi bir yazılım ve donanımın mevcut yük tevzi merkezlerine temin ve tesis edilmediği belirtilmiştir. Yine strateji belgesinin yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimindeki payı başlıklı 8.4 üncü maddesinde rüzgar enerjisi kurulu gücünün 2023 yılına kadar MW a çıkarılması hedeflenmiştir. Geçen yıl denetim raporunda rüzgar santrallerinin elektrik şebekesine bağlanmasının önündeki kısıtların kaldırılması amacıyla TEİAŞ tarafından mevcut yük tevzi merkezlerine ilave edilmesi gereken yazılım ve donanımların ihtiyaca göre temin ve tesis edilmesi önerilmiş, ancak yapılan incelemelerde bunların temin ve tesis edilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle; Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi gereği rüzgar santrallerinin elektrik şebekesine bağlanmasının önündeki kısıtların kaldırılması amacıyla TEİAŞ tarafından mevcut yük tevzi merkezlerine ilave edilmesi gereken yazılım ve donanımların ihtiyaca göre temin ve tesis edilmesi önerilir. Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliğiyle; elektrik enerjisi ithalatı ve/veya ihracatı faaliyetine ilişkin usul ve esaslar ile uluslararası enterkonneksiyon hatlarının kapasite tahsisine ve sınır ötesi elektrik enerjisi ticaretine yönelik kullanımına ilişkin esaslar belirlenmiştir. Anılan yönetmeliğin geçici 5 inci maddesi çerçevesinde TEİAŞ tarafından hazırlanan Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği Uyarınca Kapasite Tahsisine ve İkincil Ticari İletim Hakkı Piyasasına İlişkin Usul ve Esaslar tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Elektrik Piyasası İthalat ve İhracat Yönetmeliği Uyarınca Kapasite Tahsisine ve İkincil Ticari İletim Hakkı Piyasasına İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında Bulgaristan ve Yunanistan ile kapasite tahsisleri yapılmıştır. 53

66 Haziran 2011-Ağustos 2012 tarihleri arasında MWh lık elektrik enerjisi ihracatında Avro, MWh elektrik enerjisi ithalatında ise Avro olmak üzere toplam Avro gelir elde edilmiştir. Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği nin geçici 2 nci maddesinde: Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce, tüketici bazında müstakilen bağlantı anlaşması ve perakende satış sözleşmesi yapılmaksızın ortak sayaç üzerinden elektrik enerjisi kullanan gerçek ve tüzel kişilerin bağlantı anlaşmalarının dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından, perakende satış sözleşmelerinin ise perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından 2007 yılı sonuna kadar yapılması zorunludur. ifadesi yer almaktadır. Yapılan incelemede TEİAŞ Gölbaşı Sosyal Tesisleri İşletme Müdürlüğünce işletilen lojmanlardaki tüm lojman sakinlerinin bölgede yer alan Başkent EDAŞ kullanıcısı olmadığı dolayısıyla perakende satış sözleşmelerinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Geçen yıl denetim raporunda Gölbaşı Sosyal Tesisleri İşletme Müdürlüğünce işletilen lojmanlar ve işyerleri için Başkent EDAŞ ile perakende satış sözleşmesinin yapılması önerilmesine rağmen Ağustos 2012 tarihi itibarıyla Başkent EDAŞ la perakende satış sözleşmelerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. TEİAŞ Gölbaşı Sosyal Tesisleri İşletme Müdürlüğünce işletilen ve ortak sayaç üzerinden elektrik enerjisi kullanmaya devam edilen sosyal tesislerdeki lojmanlar ile işyerlerine Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği gereği bölgedeki dağıtım şirketi Başkent EDAŞ ile perakende satış sözleşmesi yaptırılması önerilir. Elektrik Piyasası müşteri Hizmetleri Yönetmeliği nin 16 ncı maddesinde: kurulu gücü 50 kva ve üstünde olanlar ise, çektikleri aktif enerji miktarının yüzde yirmisini aşan şekilde endüktif reaktif enerji tüketmeleri veya aktif enerji miktarının yüzde onbeşini aşan şekilde sisteme kapasitif reaktif enerji vermeleri halinde, reaktif enerji tüketim bedeli ödemekle yükümlüdür. Endüktif ve kapasitif enerji tüketimleri itibarıyla söz konusu sınırların ikisini birden aşan veya reaktif enerji ölçme düzeneğini kurma yükümlülüğü bulunmasına rağmen kurmayan ya da mevzuat hükümlerine uygun olarak kurmayan müşterilerin ödemeleri gereken reaktif enerji bedeline ilişkin usul ve esaslar Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili tebliğleri çerçevesinde Kuruma sunulan tarife önerilerinde yer alır. hükmü yer almaktadır. Yapılan incelemelerde 2011 yılında nolu abonenin Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül döneminde, nolu abonenin ise ilk 5 ay hariç diğer tüm aylarda, 2012 yılında Ocak, Mart ve Nisan ayında reaktif sınır değerini aştığından dolayı reaktif enerji bedeli ödendiği tespit edilmiştir. Ceza mahiyetindeki reaktif enerji tüketim bedeli ödenmemesi için Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği nin 16 ncı maddesi ile getirilen oranların aşılmaması önem arz etmektedir. Bu nedenle; TEİAŞ Gölbaşı Sosyal Tesisleri ile ilgili olarak; Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği nin 16 ıncı maddesinde belirtilen oranların üzerinde reaktif enerji tüketilmesi durumunda reaktif enerji bedeli ödeneceğinden, reaktif enerji tüketimlerinin bu oranların üzerine çıkmaması için kompanzasyon sistemlerinin 54

67 gözden geçirilmesi, bakım-onarım çalışmalarının periyodik süreleri içinde ve zamanında yapılarak gerekli önlemlerin alınması önerilir. 2-Üretim maliyetleri: Ana faaliyeti; Türkiye enterkonnekte elektrik sistemini işletmek, piyasa mali uzlaştırma sistemini çalıştırmak, iletim sisteminin geliştirilmesi ve yenilenmesi yatırımlarını yapmak üzere 36 kv üstü gerilim seviyesinden iletim tesislerini ve şebekesini işletmek olan TEİAŞ, bu hizmetleri karşılığında Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde iletim sistemi kullanıcılarından iletilen elektrik enerjisi karşılığında MW/Yıl bazında belirlenmiş iletim tarifesi üzerinden sistem kullanım ve sistem işletim bedeli almaktadır. TEİAŞ ın 2011 yılı iletim maliyetlerinin, program ve bir önceki yıl maliyetleri ile karşılaştırılması aşağıdaki çizelgede verilmiştir. İletim giderleri İlk madde ve malzeme Endirekt malzeme İsçi ücret ve giderleri Memur ücret ve giderleri Sözleşmeli Ücret ve giderleri Dışarıdan sağ.fay.hizmetler Çeşitli giderler Vergi resim harçlar Amortisman yılı 2011 yılı Fark gerçekleşen Revize program Gerçekleşen Programa Geçen yıla Gider Maliyet Gider Maliyet Gider Maliyet oranı oranı Bin TL TL/GWh Bin TL TL/GWh Bin TL TL/GWh (%) (%) ,46 14, ,00 (11,53) 45 4,78 4, ,44 14, ,72 12, ,70 (15,38) 15 2,80 (2,73) ,40 (5,48) Toplam ,36 (0,90) İletilen elektrik enerjisi (GWh): İletim sistemine verilen net enerji İletim sistem kaybı İletim sisteminden çekilen net enerji (4,12) 9,69 (33,33) (14,26) (3,22) 10,34 Çizelgeden görüldüğü üzere 2011 yılı birim iletim maliyeti 2010 yılına göre %0,9 oranında azalarak TL/GWh olarak gerçekleşmiştir. İletim maliyet giderlerinin; %38,1 ni amortisman giderleri, %24,4 nü dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler, %20 sini işçi ücret ve giderleri, %10,6 sını sözleşmeli ücret ve giderler, %2,9 unu endirekt malzeme giderleri ile çeşitli giderler, %0,9 unu memur ücret ve giderleri kalan %0,3 ünü vergi resim harçlar oluşturmaktadır. Geçen yıla göre en büyük artış %14,95 lik artış ile endirekt malzeme giderlerinde meydana gelmiştir. Bunu sırasıyla %14,13 oranında sözleşmeli ücret ve giderleri, %12,53 oranında dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler, %4,57 oranında memur ücret ve giderlerinde meydana gelmiştir. Buna karşın %15,38 oranında çeşitli giderlerde, %11,53 oranında işçi ücret ve giderlerinde, %5,48 oranında ise amortisman giderlerinde düşüş meydana gelmiştir. 55

68 PMUM a kayıtlı katılımcı sayıları lisans tiplerine göre aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Katılımcı sayısı Lisans tipi (*) Üretim şirketleri Otoprodüktör şirketleri Otoprodüktör grubu şirketleri Toptan satış şirketleri Perakende satış şirketleri Toplam (*) 19 Haziran 2012 tarihi itibarıyla katılımcı sayısı yılında toplam 526 piyasa katılımcısı PMUM a kayıtlı olup, geçen yıla göre %15,6 oranında artış gerçekleşmiştir. Geçen yıla göre %54,4 oranında artış ile toptan satış şirketlerinde, %20,1 oranında üretim şirketlerinde bir artış meydana gelmiştir. Buna karşın otoprodüktör grubu şirketlerinde %50, otoprodüktör şirketlerinde ise %10,1 oranında bir düşüş meydana gelmiştir. 19 Haziran 2012 tarihi itibarıyla üretim şirketlerinde %14,8 oranında artış meydana gelmiş özellikle otoprodüktör şirketlerinde ise %12,8 ve toptan satış şirketlerinde %7,4 oranında bir düşüş meydana gelmiştir yılında iletim sistemine verilen elektrik enerjisi geçen yıla göre %9,69 oranında artarak GWh olarak gerçekleşmiştir. İletim sistemi kaybı ise GWh olup, geçen yıla göre %6 oranında azalmıştır. İletim sisteminden çekilen net elektrik enerjisi ise geçen yıla göre %9,4 oranında artmıştır yılında iletim sistemine verilen toplam GWh lık enerjinin GWh tı ikili anlaşmalar yoluyla sağlanmış olup geçen yıla göre %3,3 oranında bir artış meydana gelmiştir. Faaliyet yılında elektrik enerji dengesizlik satış miktarı GWh, enerji dengesizlik alış miktarı ise GWh olarak gerçekleşmiştir yılında elektrik enerji dengesizlik satış miktarı geçen yıla göre %10,1 enerji dengesizlik alış miktarı ise %8,3 oranında artmıştır yılında ortalama enerji dengesizlik satış birim fiyatı geçen yıla göre %5 oranında artarak 118 TL/MWh, ortalama enerji dengesizlik alış birim fiyatı ise %12 oranında azalarak 114 TL/MWh olmuştur. Geçen yıla göre yük alma miktarı %43 oranında artarak GWh, yük atma miktarı ise %23 oranında artarak GWh olarak gerçekleşmiştir. Faaliyet yılında ortalama yük alma birim fiyatı ise geçen yıla göre %10 oranında artarak 185 TL/MWh, ortalama yük atma birim fiyatı ise %3 oranında artarak 38 TL/MWh olmuştur. Diğer yandan dengeleme ve uzlaştırma piyasasında 2011 yılında sistem gün öncesi fiyatı (SGÖF) geçen yıla göre %10,2 oranında artarak 134 TL/MWh, sistem marjinal fiyatı (SMF) ise %9,5 oranında artarak 129 TL/MWh olarak gerçekleşmiştir. 56

69 2012 yılının ilk sekiz ayında SGÖF ortalaması 154 TL/MWh, SMF ortalaması ise 146 TL/MWh olarak gerçekleşmiştir. Ancak 13 Şubat 2012 tarihinde SGÖF ortalaması 704 TL/MWh, SMF ortalaması ise 847 TL/MWh düzeyinde gerçekleşmiştir. 13 Şubat 2012 tarihinde ise sistem marjinal fiyatı (SMF) ve piyasa takas fiyatı (PTF) değeri bugüne kadar en yüksek değer olan 2000 TL/MWh olarak gerçekleşmiştir. Bu değer 2011 ve 2012 (ilk sekiz ay) yılı SGÖF ve SMF nin yaklaşık 14 ila 15 katı seviyesindedir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği nin 11 inci maddesinde: Piyasa İşletmecisi PMUM dur. Piyasa İşletmecisi; gün öncesi planlama/gün öncesi piyasasının işletimi, uzlaştırma yönetimi ve veri yayımlama faaliyetlerini eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin, şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde yürütür. Gün öncesi planlama/gün öncesi piyasasının işletimine ilişkin hususlarda uygulamaya yönelik kararların alınması, yetkili mercilere öneri ve/veya tekliflerde bulunulması, mevzuatla kendisine bırakılmış diğer görevlerin yerine getirilmesi hükmü ile Piyasa İşletmecisinin sorumlulukları belirtilmiştir. Elektrik piyasasına ilişkin faaliyetlerin Piyasa İşletmecisi tarafından şeffaflık ve sorumluluk ilkelerine uygun şekilde yürütülmesi piyasaya olan güveni arttırması açısından büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle; Geçmiş yıllara göre yaklaşık 14 ila 15 kat seviyesinde gerçekleşen 13 Şubat 2012 tarihli sistem gün öncesi fiyatı (SGÖF) ve sistem marjinal fiyatlarının (SMF) nedenlerinin Piyasa İşletmecisi (PMUM) tarafından etüt edilmesi, fahiş fiyatların oluşmasının önlenmesi için uygulamaya yönelik gerekli tedbir ve kararların alınması hususunda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile EPDK nezdinde girişimde bulunulması önerilir yılında PMUM kapsamında GWh lık elektrik enerjisi talimatlandırılmış, bunun %50,9 oranındaki GWh tı gün öncesi planlamada (GÖP), kalan %49,1 oranındaki GWh tı ise dengeleme güç piyasasında (DGP) talimatlandırılmıştır. GÖP te işlem gören piyasa hacmi ve talimat sayısı DGP den daha yüksek seyretmektedir yılından itibaren tarife mekanizmasında yapılan değişiklikle tarifesi düzenlemeye tabi perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin dengesizliklerinin neden olduğu ek maliyetlere katlanması öngörülmüş olup, ilerleyen dönemlerde DGP hacminin azalması, GÖP hacminin artması beklenmektedir. Nitekim GÖP piyasası oranı geçen yıla göre 1,7 oranında artmış, DGP oranı ise aynı oranda düşmüştür. Diğer yandan sağlıklı bir elektrik piyasasının en önemli unsuru ikili anlaşmalar piyasası olmasıdır. İkili anlaşmalar GÖP ve DGP ye oranla daha istikrarlı bir fiyat yapısına sahip olup, üreticiler ve tüketiciler için değişken fiyatlara karşı bir koruma sağlamaktadır. Uzun dönemli ikili anlaşmalar yeni yatırımcılar için piyasaya giriş riskini ve engelini azaltmaktadır. 57

70 Gün öncesi planlamada (GÖP) talimatlandırılan GWh elektrik enerjisinin %88,4 ü 0 kodlu, %11,6 sı 1 kodludur. Dengeleme güç piyasasında talimatlandırılan GWh elektrik enerjisinin %48,5 i o kodlu, %17,3 ü 1 kodlu, %34,2 si ise 2 kodlu olarak gerçekleşmiştir. Talimat sayısı bakımdan 2011 yılındaki talimatların; %52,7 si GÖP te kalan %47,3 ise DGP de verilmiştir. GÖP te verilen talimatların %86,7 si 0 kodlu, %13 3 ü 1 kodlu, DGP de verilen talimatların %59,3 ü 0 kodlu, %15,9 u 1 kodlu ve %24,8 i ise 2 kodlu talimat oluşturmaktadır. Dengeleme ve uzlaģtırma sistemi: tarih ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 15 inci maddesinin Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi başlıklı (b) fıkrasında: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi bünyesinde yer alan Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanan ve Kurulca onaylanan Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, gerçekleşen alım-satımlar ile sözleşmeye bağlanmış miktarlar arasındaki farkları esas alarak, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin borçlu ya da alacaklı oldukları tutarları hesaplamak suretiyle, mali uzlaştırma sistemini çalıştırır. hükmü yer almaktadır. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, tarihi itibarı ile sanal uygulama başlatılmış, fiili uygulamaya ise tarih ve 831 sayılı EPDK Kurul Kararı uyarınca tarihi itibarı ile geçilmiştir. Bu tarihten itibaren bir fatura dönemi için gündüz, puant ve gece zaman dilimleri bazında yapılan uzlaştırma uygulaması 1 Ekim 2009 tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile tarihine kadar devam etmiş, bu tarihten itibaren bir fatura dönemi içerisindeki her bir saat için uzlaştırma uygulamasına geçilmiştir. Bu yönetmelikle; gün öncesi planlama, dengeleme güç piyasası tesisi edilmekte ve bu kapsamda hem gün öncesi hem de dengeleme güç piyasası için sistem alış, sistem satış, öngörülen dengesizlik miktar ve tutarları belirlenmekte, dengeleme sonucu verilen yük alma ve yük atma talimatları, mali sonuçlarının uzlaştırılmasına ilişkin kurallar ile dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin kurallar belirlenmektedir. Gün öncesi piyasası ile bir gün sonrası teslim edilecek uzlaştırma dönemi bazında elektrik enerjisi alış-satış işlemleri için kurulan ve Piyasa İşletmecisi (PMUM) tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasını, dengeleme güç piyasası ise arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacına hizmet etmek üzere, 15 dakika içerisinde gerçekleştirilebilen çıkış gücü değişimi ile elde edilen yedek kapasitenin alış-satışının gerçekleştiği ve Sistem İşletmecisi (MYTM) tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasını ifade etmektedir. Elektrik sisteminin dengeleme işlemleri beklendiği şekilde büyük ölçüde gün öncesi piyasasında yapılmakta, gün içerisinde oluşabilecek dengesizlikler için dengeleme güç piyasası işletilmektedir. 58

71 Gün öncesi piyasası faaliyetleri, dengeleme güç piyasası faaliyetleri ve dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin faturalar ayrı ayrı düzenlenmektedir. Piyasa İşletmecisi, gün öncesi piyasası faaliyetlerine ilişkin düzenlenmiş faturaları gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarına, dengeleme güç piyasası faaliyetlerine ilişkin düzenlenmiş faturaları dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarına, dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin düzenlenmiş olan faturaları dengeden sorumlu taraf niteliğindeki piyasa katılımcılarına gönderilmektedir. Tarafların ikili anlaşmalar yoluyla karşılanamayan elektrik enerjisi taleplerinin gün öncesinden alım-satım yapılarak temin edilmesine imkan sağlayan piyasa Gün Öncesi Planlama (GÖP) piyasası olup, bu piyasanın uzlaştırılmasında kullanılan fiyatlar ise Sistem Gün Öncesi Fiyatı (SGÖF) olarak adlandırılmaktadır. Dengesizliklerin uzlaştırılmasında Dengeleme Güç Piyasası kapsamında hesaplanan ve Sistem Marjinal Fiyatı (SMF) olarak adlandırılan her saatin saatlik marjinal fiyatı dikkate alınmaktadır. Dengeleme ve uzlaştırma sistemi ile elektrik talebinin uzun ve kısa dönemli ikili anlaşmalar ile karşılanacağı ve elektrik piyasalarında işlem gören hacmin büyük oranda ikili anlaşmalar ile gerçekleşeceğini öngören ikili anlaşmalar piyasası modelidir. Sağlıklı bir elektrik piyasasının en önemli unsuru ikili anlaşmalar piyasası oluşturmaktır. İkili anlaşmalar piyasası; gün öncesi piyasası ve dengeleme güç piyasasına göre daha istikrarlı fiyat yapısına sahip olmakta, üretim ve tüketim tarafı için değişken fiyatlara karşı bir koruma sağlamaktadır. Diğer yandan uzun dönemli ikili anlaşmalar yeni yatırımcıların elektrik piyasasına giriş riskini ve engelini azaltmaktadır. Nitekim bu modelle; 2011 yılında ikili anlaşmalar yoluyla GWh elektrik enerjisi satışı gerçekleşmiş olup geçen yıla göre %3,3 oranında artmıştır. Bu miktarın %87 si oranında GWh tı kamu sektöründen, %13 ü oranında GWh tı ise özel sektör tarafından gerçekleştirilmiştir. Geçen yıla göre kamu sektöründe %3 oranında azalma olmasına rağmen özel sektörde %95 oranında artış meydan gelmiştir. Görüldüğü üzere ikili anlaşmalar yoluyla satılan enerji miktarı yıllar itibarıyla artış göstermektedir. Üretim ve tüketimin anlık dengelemesine yönelik kapasitenin sistem işletmecisine sağlanmasına yönelik dengeleme piyasasında ise ikili anlaşmalarda ortaya çıkan eksik veya fazlalıkları tamamlayıcı nitelikte olacağı ve burada işlem gören elektrik enerjisinin hacim olarak çok daha düşük olacağı öngörülmektedir. Anlık dengeleme faaliyetleri sistem işletmecisi tarafından yürütülen bir mekanizma olup, 2011 yılında iletim sistemi uzlaştırmaya esas veriş değerinin %17,6 sı oranında GWh elektrik enerjisi PMUM dan alınıp satılmıştır. PMUM dan piyasa alış ve satışı kapsamında gerçekleşen elektrik enerjisi miktarı geçen yıla göre %9 oranında artmıştır. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Daire Yönetmelikler ( tarih ve 27555, tarih ve 59

72 27751, tarih ve 27852, tarih ve 28104, tarih ve sayılı Resmi Gazete) ile tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu değişiklikler ile; - Katılımcıların teminat yatırması zorunluluğu getirilmiştir. - Piyasa katılımcılarına portföy altında birleşerek dengesizlik fiyatlarına daha az maruz kalmaları sağlanacak şekilde düzenleme yapılmıştır. - Dengeleme güç piyasasının fiyatlandırma mekanizmasında değişiklikler yapılarak katılımcıların portföylerini gün öncesi piyasasında dengelemeleri teşvik edilmiştir. Takasbank ile piyasa katılımcıları arasında Ağustos 2012 tarihi itibarıyla toplam 488 piyasa katılım anlaşması imzalanmıştır. Gün öncesi piyasası tarihinden itibaren işlemeye başlamış, katılımcıların günlük yapmış oldukları ticaretlerinden doğan borç ve alacakları Takasbank aracılığıyla avans olarak hesaplarına dağıtılmaktadır. YPK nın tarih ve 2009/11 sayılı kararı ile kabul edilen Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesinin maddesinde: TEİAŞ tarafından yürütülen mali uzlaştırma işlemlerinin ve oluşturulacak gün öncesi piyasası ve orta vadede oluşacak vadeli işlemler piyasalarının işletilmesinin, mali ve idari özerkliğe sahip Piyasa İşleticisi tarafından sürdürülmesi hedeflenmektedir. Piyasa İşleticisinin yapılandırılmasına ilişkin çalışmalar 2009 yılı sonuna kadar tamamlanacaktır. ifadesi yer almıştır. Yapılan incelemelerde; Ağustos 2012 itibarıyla piyasa mali uzlaştırma ile ilgili yeni bir yapılanmanın oluşmadığı görülmüştür. Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi ve Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri kapsamında, mali ve idari özerkliğe sahip Piyasa İşleticisinin yapılandırılması hususunda gerekli girişimlerde bulunulması önerilir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği nin 69 uncu maddesinde: Piyasa katılımcılarının ilgili üretim/tüketim tesislerinin üretim/tüketimlerini, Sistem İşletmecisi tarafından herhangi bir talimat verilmediği sürece, KGÜP lerinde belirtildiği şekilde gerçekleştirmeleri esastır. Üretim/tüketim tesislerinin üretim/tüketimlerini KGÜP lerine ve Sistem İşletmecisi tarafından verilen talimatlara uygun olarak gerçekleştirip gerçekleştirmedikleri, dengeleme birimi olan üretim tesisleri için MYTM, diğer üretim tesisleri için ilgili BYTM ler tarafından takip edilir. Üretim ya da tüketimlerini, KGÜP lerine ve Sistem İşletmecisi tarafından verilen talimatlara uygun gerçekleştirmediği tespit edilen piyasa katılımcılarına, Sistem İşletmecisi, bu tür ihlallerin tekrarlanmasını engellemek için yazılı uyarıda bulunur. Piyasa katılımcısı tarafından ihlalin tekrar ettirilmesi halinde Sistem İşletmecisi, ihlalin ayrıntılarını içeren bir rapor düzenleyerek Kuruma başvurur. 60

73 Kurum raporu inceleyerek ihlal tespiti halinde, ilgili piyasa katılımcısına Kanunun 11 inci Maddesi uyarınca yaptırım uygular. hükmü ile yine aynı yönetmeliğin 73 üncü maddesinde: Dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarının ilgili dengeleme birimlerine ilişkin üretimlerini talimatta belirtildiği şekilde gerçekleştirmeleri esastır. Sistem İşletmecisi tarafından kabul edilebilir geçerli bir sebep olmaksızın, kendisine bildirimi yapılan talimatları, talimatında belirtilen şekilde yerine getirmeyen ilgili piyasa katılımcılarına Sistem İşletmecisi, bu tür ihlallerin ortadan kaldırılması için yazılı uyarıda bulunur. İlgili piyasa katılımcısı tarafından bu tür ihlallerin devam ettirilmesi halinde Sistem İşletmecisi, ihlalin ayrıntılarını içeren bir rapor düzenleyerek Kuruma başvurur. Kurum raporu inceleyerek ihlal tespiti halinde, ilgili piyasa katılımcısına Kanunun 11 inci Maddesi uyarınca yaptırım uygular. hükmü yer almaktadır. Sistem işletmecisi tarafından verilen talimatları yerine getirmeyen piyasa katılımcılarına ihlallerin ortadan kaldırılması için yazılı uyarıda bulunulması ve devam ettirilenlerin ise EPDK ya bildirilmesi hususu daha önceki denetim raporlarında önerilmişti. Ancak yapılan incelemelerde sistem işletmecisi tarafından 2011 yılında 30 piyasa katılımcısına talimat verilmiş, fakat bu talimatlar piyasa katılımcıları tarafından yerine getirilmemiştir. Bununla birlikte sistem işletmecisi tarafından bu tür ihlallerin ortadan kaldırılması için ilgili mevzuat kapsamında bu katılımcılara yazılı uyarıda da bulunulmamıştır. Bununla birlikte sistem işletmecisi tarafından verilen talimatların yerine getirilmemesine devam edilmiş, buna rağmen TEİAŞ tarafından bu santrallerle ilgili olarak ilgili yönetmelik gereği ihlalin ayrıntılarını içeren bir rapor da EPDK ya gönderilmemiştir. Bu nedenle; Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği gereği TEİAŞ ın sistem işletmecisi tarafından kendisine bildirimi yapılan talimatları kabul edilebilir geçerli bir sebep olmaksızın, talimatında belirtilen şekilde yerine getirmeyen piyasa katılımcılarına ihlallerin ortadan kaldırılması için yazılı uyarıda bulunulması, ihlallerin devam ettirilmesi halinde ise ilgili piyasa katılımcısının EPDK ya bildirilmesi önerilir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği nin 4 üncü maddesinde: Talimat etiket değeri: Talimat etiketinin dengeleme amaçlı talimatlar için 0, sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı talimatlar için 1, yan hizmetler kapsamında verilen talimatlar için 2 olarak belirlenen değerini, ile Talimat etiketi: Sistem işletmecisi tarafından gün öncesi planlama ve/veya dengeleme güç piyasasında piyasa katılımcılarına yük alma ya da yük atma talimatlarının hangi amaçla verildiğinin belirlenmesi için kullanılan değişkeni, hükmü ile yük alma veya yük atma talimatlarının hangi amaçla verildiğinin Dengeleme güç piyasası kapsamındaki yük alma, yük atma talimatlarının etiket değerlerinin belirlenmesine ilişkin esaslar çerçevesinde sisteme işlenmesi gerekmektedir. Dengeleme güç piyasası kapsamındaki yük alma ve yük atma talimatlarının etiket değerlerinin belirlenmesine ilişkin esaslarla; dengeleme güç piyasası kapsamında verilecek olan yük alma ve yük atma talimatlarının etiket değerlerinin 61

74 belirlenmesine ilişkin kuralları ortaya koymak, talimat etiket değerlerinin belirlenmesine ilişkin açık ve şeffaf kurallar vasıtasıyla gerçekleşmesini sağlamak, MYTM de talimat verme ve talimatların etiket değerlerini belirleme sorumluluğuna sahip operatörlerin uygulamalarında tutarlılık sağlamak ve ilgili tarafların konu hakkında bilgilendirilmesi hedeflenmiştir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği nin 14 üncü maddesinde: Sistem İşletmecisi, iletim şebekesindeki gerçek zamanlı kısıtları dengeleme güç piyasasına ilişkin hükümler doğrultusunda etiket değeri 1 olan talimatlar vasıtasıyla giderir. hükmü ile gerçek zamanlı kısıtları dengeleme güç piyasasında etiket değeri 1 olan talimatlarla gidereceği belirtilmiştir. Aynı yönetmeliğin sistem satış ve sistem alış tekliflerinin değerlendirilmesi başlıklı 44 üncü maddesinde Sistem İşletmecisi; a) iletim sistemi kısıtlarını, b) gün öncesi planlama kapsamındaki dengeleme birimlerine ilişkin teknik kısıtları, c) arz güvenilirliği ve arz kalitesine ilişkin kriterleri, dikkate alarak, işletme güvenliği ve sistem bütünlüğünü tehlikeye düşürmesi kuvvetle muhtemel kısıtları belirleyerek saat 11:30 a kadar gün öncesi planlama modülüne girer. Gün öncesi planlama modülüne girilen kısıtlar ertesi gün saat 17:00 itibarı ile, nedenleri ile birlikte Sistem İşletmecisi tarafından yayımlanır. Gün öncesi sistem satış, sistem alış teklifleri, gün öncesi planlama modülüne girilmiş olan kısıtlar dikkate alınarak, dengeleme maliyetleri en aza indirilecek şekilde gün öncesi planlama modülü aracılığıyla yeniden değerlendirilir ve tüm sistem için gün öncesi programı oluşturulur. Gün öncesi programının oluşturulması için kabul edilmiş olan tüm tekliflere ilişkin gün öncesi planlama kapsamındaki sistem satış, sistem alış talimatları ve piyasa katılımcılarının tüketim tahminlerine göre bir sonraki güne ilişkin öngörülen dengesizliklerinin giderilmesine yönelik belirlenen saatlik enerji alış, satış miktarları PYS aracılığıyla Piyasa İşletmecisi tarafından belirlenir ve ilgili piyasa katılımcılarına bildirilir. Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde Sistem İşletmecisi tarafından gün öncesi planlama modülüne girilen kısıtlar sebebiyle verilen sistem satış, sistem alış talimat miktarları, Sistem İşletmecisi tarafından yayımlanır. hükmü ile kısıtların miktar ve nedenleri ile birlikte sistem işletmecisi tarafından yayınlanacağı belirtilmiştir. Gün öncesi planlama modülüne girilen kısıtların nedenlerinin sistem işletmecisi tarafından PYS ye girilmediği tespit edilmiş ve geçen yıl denetim raporunda yük alma veya yük atma talimatlarının hangi amaçla verildiğinin sistem işletmecisi tarafından ilgili usul ve esaslar kapsamında açık, net ve anlaşılabilir şekilde sisteme işlenmesi önerilmiştir. Ancak 20 Şubat 2011 tarih ve sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin geçici 20 nci maddesinde: Gün öncesi piyasasının işlerlik kazandığı tarihe kadar, Sistem İşletmecisi tarafından, bu 62

75 Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin birinci fıkrası ile 44 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında belirtilen, bir sonraki güne ait kuvvetle muhtemel sistem kısıtlarının gün öncesi planlama modülüne girişi yapılmaz ve gün öncesi planlama kapsamında sistem satış ve sistem alış teklifleri sistem kısıtları dikkate alınmaksızın değerlendirilir. Kısıt yönetimi bu kısıtlar da dahil olmak üzere dengeleme güç piyasası kapsamında değerlendirilir. hükmü ile gün öncesi planlama kapsamında kısıt yönetimi değiştirilmiş ve kısıtların dengeleme güç piyasasında değerlendirileceği belirtilmiştir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği nin 74 üncü maddesinde: Uzlaştırmaya esas olmak üzere sistemin tamamında arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacıyla verilen yük alma ve yük atma talimatları, ilgili mevzuat gereğince Sistem İşletmecisi tarafından gerçekleştirilen diğer faaliyetler kapsamında verilen yük alma ve yük atma talimatlarından ayrı olarak değerlendirilir. Sistemin tamamında arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacıyla verilen talimatların etiket değeri 0, sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı talimatlar için 1, yan hizmetler kapsamında verilen talimatlar için 2 olarak Sistem İşletmecisi tarafından belirlenir. Bir talimatın, birden fazla amaçla da ilişkili olması durumunda, talimata, Sistem İşletmecisi tarafından en çok ilişkili olduğu sebeple ilgili talimat etiket değeri verilir. hükmü ile de sistemin tamamında arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacıyla verilen talimatların etiket değeri 0, sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı talimatlar için 1, yan hizmetler kapsamında verilen talimatlar için 2 olarak sistem işletmecisi tarafından belirleneceği ifade edilmiştir yılı değerleri incelendiğinde 0 kodlu , 1 kodlu , 2 kodlu olmak üzere toplam talimatın verildiği tespit edilmiştir. Geçen yıla göre 0 kodlu talimatlar %3,9, 2 kodlu talimatlar %43,6 oranında artmış, 1 kodlu talimatlar ise %4,1 oranında azalmıştır. Talimat nedeni girilmeyen 1 kodlu talimat sayısı geçen yıla göre %33 oranında azalmıştır. Ancak 2011 yılında 1 kodlu talimatın sının talimat nedeninin hangi amaçla verildiğine ilişkin bilginin girilmediği dolayısıyla bu kısmın boş olduğu, bazı girilen talimat etiket bilgilerinin ise Dengeleme güç piyasası kapsamındaki yük alma yük atma talimatlarının etiket değerlerinin belirlenmesine ilişkin esaslar kapsamında olmadığı, talimat nedeni açıklamalarının açık ve anlaşılır şekilde girilmediği görülmüştür. Elektrik piyasasının işletilmesi sırasında sistem marjinal fiyatlarının belirlenmesinde talimat etiketlendirme işlemi büyük önem arz etmektedir. Sistem işletmecisinin (MTM veya BYTM) gerekli her türlü koordinasyon ve haberleşmeyi sağlayarak, elektrik enerjisi arz ve talebini dengelemek amacıyla dengeleme mekanizması faaliyetlerini ve bu faaliyetler için gereken ilgili usul ve esasların sistemin işletilmesi sırasında MYTM ve BYTM de talimat verme ve talimatların etiket değerlerini belirleme sorumluluğuna sahip operatörler tarafından aynı şekilde değerlendirilmesi ve uygulamada standardizasyonun sağlanması gerekmektedir. Geçen yıl denetim raporunda yük alma veya yük atma talimatlarının hangi amaçla verildiğinin sistem işletmecisi tarafından ilgili usul ve esaslar kapsamında açık, 63

76 net ve anlaşılabilir şekilde sisteme işlenmesi önerilmesine rağmen bunun yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle; Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği çerçevesinde elektrik piyasasına olan güvenin sağlanması, fiyatların oluşmasında şeffaflığın temini, sistemin güvenilir işletilmesi ve uygulamada standardizasyonun sağlanması için; yük alma veya yük atma talimatlarının hangi amaçla verildiğinin sistem işletmecisi tarafından Dengeleme güç piyasası kapsamındaki yük alma yük atma talimatlarının etiket değerlerinin belirlenmesine ilişkin esaslar kapsamında açık, net ve anlaşılabilir şekilde sisteme işlenmesi önerilir yılı denetim raporunda bazı bölgelerde yük alma fiyatlarının çok yüksek olduğu ve sürekli olarak Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan özel 5 santrale gerilim regülasyonu, tersiyer yedek, trafo yüklenmesi, iletim hattı yüklenmesi ve iletim hattı arızası nedeniyle ortalama yük alma birim fiyatının yaklaşık %50 ila %100 ve üzerinde 1 kodlu talimatlar verildiği belirtilerek bu kapsamda yük alma fiyatları yüksek olan bölgelerdeki fiyatların düşürülmesi için; mevcut enerji iletim hatlarından kapasite yetersizliği nedeniyle genişleme veya yeni yatırım gerektiren yerlere yatırım yapılması, özellikle 1 kodlu talimatların sürekli olarak verildiği bölgelerde ise programlanmış veya yatırım programına alınmış önemli yatırımların biran önce tamamlanması ile sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı 1 kodlu talimatlarda fahiş fiyatların oluşmaması için geçiş dönemi süresince müdahale edilerek gerekli önlemlerin alınması önerilmiştir. TEİAŞ Ana Statü sünün 4 üncü maddesinde Elektrik iletimi ve yük dağıtımı ile ilgili faaliyetleri verimlilik ve karlılık ilkelerine göre Teşekkül bünyesinde gerçekleştirmek üzere, kurulması öngörülen yeni iletim tesislerinin etüd ve planlamasını yapmak, buna bağlı olarak gerekli tesislerin yatırım programına alınarak, yapılmasını sağlamak, mevcut ve kurulacak tesisleri işletmek, bakım-onarım ve rehabilitasyonunu yapmak ve gerektiğinde bu fonksiyonlarını yerine getirmek üzere hizmet satın almak, ifadesi ile elektrik iletimi ve yük dağıtımı ile ilgili faaliyetleri verimlilik ve karlılık ilkelerine göre gerçekleştirilmesi ve gerekli tesislerin yatırım programına alınarak yapılması gerekmektedir yılında ortalama yük alma fiyatı 185 TL/MWh gerçekleşmesine rağmen 2009 ve 2010 yılı denetim raporunda ifade edilen özel 5 şirketin 2011 yılı yük alma fiyatları 484 TL/MWh olarak gerçekleşmiş olup, bu kapsamda fahiş fiyatların oluşmaması için Piyasa ve Sistem İşletmecisinin tarafından gerekli önlemlerin alınmadığı görülmektedir. Dengeleme güç piyasasının işletilmesi sırasında verilen talimatlar yük alma fiyatlarının oluşmasında dolayısıyla sıfır bakiye düzeltme tutarının (SBDT) belirlenmesinde büyük önem arz etmektedir. Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinde yük tevzi merkezi bölgelerinde gerilim regülasyonu, tersiyer yedek, trafo yüklenmesi, iletim hattı yüklenmesi ve iletim hattı arızası nedeniyle sık sık MYTM ve BYTM lerde talimat verme ve talimatların etiket değerlerini belirleme sorumluluğuna sahip operatörler tarafından verilen 1 kodlu talimatların azaltılması ve dolayısıyla yük alma fiyatlarının 64

77 düşürülmesi, bu bölgelerdeki yük alma fiyatlarının Türkiye geneli ortalamasına çekilmesi büyük önem arz edecektir. Yapılan incelemelerde bu bölgelerde yer alan TM lerin (Batman1 ve Batman2, Çağ-çağ TM, Kangal TM, Karakaya TM, Kızıltepe2 TM, Özlüce TM, Tortum TM) 2009, 2010 yılında olduğu gibi 2011 yılında da %70 in üzerinde yüklendikleri, 16 ncı İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğünde geçen yıla göre arıza sayısının %4,3 oranında arıza endeksinin ise %3,7 oranında arttığı tespit edilmiştir. Bölgedeki arızaların azaltılması, %70 in üzerinde fiili yüklere sahip transformatörlerde gerekli kapasite planlamasının yapılması, dağıtım sistemi kaynaklı arızaların azaltılması, sistem kullanımı açısından kapasitesi yetersiz olan mevcut enerji iletim hatlarında genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılması veya bölgedeki yeni santral yatırımlarının artırılması halinde 1 kodlu talimatların azalacağı dolayısıyla yük alma fiyatlarının, sıfır bakiye düzeltme tutarının düşeceği düşünülmektedir. Yük Tevzi Türkiye Enterkonekte Sistem Şemasında programlanmış yada düşünülmekte olan önemli iletim sistemi tesislerinin (TM, EİH) olduğu, bu kapsamda yatırım programına alınan 113 projeden denetim tarihi itibarıyla (Ağustos 2012) 8 nin tamamlandığı, 33 ünün ihale edildiği, 6 sının ihale çalışmalarının devam ettiği, 66 sında ise herhangi bir işlemin gerçekleşmediği görülmüştür. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 11 ve 12 nci maddesi gereği; eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde uygulamaya yönelik kararların alınması, sistemin etkin gelişimi ve kullanımını destekleyecek çözümlerin geliştirilmesi için yetkili mercilere öneri ve tekliflerde bulunulması, yeterli arz kalitesinin ve sistemin etkin kullanımının sağlanması çerçevesinde izlenmesi ve gerekli önerilerin geliştirilmesi Piyasa ve Sistem İşletmecisinin sorumluluğundadır. Bu nedenle; Özellikle sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı 1 kodlu talimatların sık sık verildiği ve yük alma fiyatları yüksek olan bölgelerdeki fiyatların düşürülmesi için; - Mevcut enerji iletim hatlarından kapasite yetersizliği nedeniyle genişleme veya yeni yatırım gerektiren yerlerdeki yatırımlara öncelik verilerek biran önce tamamlanması, - Sistem kısıtlarının giderilmesi amaçlı (1) kodlu talimatlarda fahiş fiyatların oluşmaması için geçiş dönemi süresince müdahale edilerek gerekli önlemlerin alınması hususunda EPDK ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunulması, önerilir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 81 inci maddesinde Piyasa katılımcıları adına kayıtlı olan uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimi konfigürasyonları içerisinde yer alan sayaçlardan Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca OSOS kapsamında yer alması gereken sayaçlar TEİAŞ veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından OSOS vasıtasıyla okunur ve elektronik olarak PYS ye aktarılır. OSOS kapsamında yer almayan sayaçlar için ise Otomatik Sayaç Okuma 65

78 Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca belirlenen tüketim değerleri dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından elektronik olarak PYS ye aktarılır. TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketi tarafından, OSOS vasıtasıyla okunan sayaç değerlerinde eksik olması halinde TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketi tarafından belirlenen ve yayınlanan OSOS yerine koyma ve doğrulama prosedürleri dâhilinde tamamlanan değerler elektronik olarak PYS ye aktarılır hükmü yer almaktadır. Aynı yönetmeliğin geçici 8 inci maddesinde ise TEİAŞ ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarihine kadar OSOS kurulmasına ilişkin çalışmalarını tamamlar. Bu sürenin bitimine kadar, TEİAŞ ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerden OSOS kurulum işlemlerini tamamlayamamış olanlara bu Yönetmeliğin 81 inci maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında belirtilen hükümler uygulanır. hükmü ile Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar ın EPDK tarafından hazırlanacağı ve TEİAŞ ile dağıtım şirketlerinin tarihine kadar OSOS kurulmasına ilişkin çalışmalarını tamamlamaları istenilmiştir. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin kapsamında Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca OSOS kapsamında yer alması gereken sayaçların okunması ve PYS ne aktarılması, OSOS kapsamında yer almayan sayaçların ise usul ve esaslarda belirtilecek şekilde dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından elektronik olarak PYS ye aktarılması gerekmektedir. Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) için 2006 yılı yatırım programında yer alan 04D nolu proje kapsamında ihalesi yapılmış ve yüklenici firma ile tarihinde sözleşme imzalanmış, tarihinde geçici kabulü yapılarak proje tamamlanmıştır. Proje ile OSOS kapsamında TEİAŞ ın 22 grup müdürlüğündeki TM ler, dengelemeye katılan EÜAŞ ve TETAŞ santralleri ve iletim seviyesinden bağlı tüketim tesisleri olmak üzere Ağustos 2012 tarihi itibarıyla 928 farklı nokta için toplam 2770 adet elektronik sayaçtan veriler otomatik olarak toplanmakta ancak sayaç ve iletişim alt yapısından kaynaklanan nedenlerden dolayı sisteme bağlı merkezlerden sayaç verilerinin %93 nün PYS ne aktarılmaktadır. Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği çerçevesinde dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin OSOS kurulmasına ilişkin çalışmalarını tarihine kadar tamamları gerekmektedir. Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin OSOS kurulmasına ilişkin çalışmalarını tamamlamamalarıyla ilgili olarak; Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 81 inci maddesi kapsamında OSOS un kurulu olması durumunda yapılacak işlemleri tanımlayan hükümleri yerine getirememesi sonucu katılımcıların her fatura dönemi için Piyasa İşletmecisine ödeyeceği veya Piyasa İşletmecisi tarafından katılımcılara ödenecek tutarları içeren uzlaştırma bildirimlerinin yayımlanmasında gecikmeler yaşanmakta, yaşanan bu gecikmeler nedeniyle geçmişe dönük düzeltme kalemine ilişkin işlem hacmi artmakta, okunamayan yada manuel 66

79 olarak yanlış girilen sayaç değerleri ile hatalı hesaplanan enerji dengesizlik miktarları nedeniyle hem dağıtım şirketleri hem de ilgili piyasa katılımcıları büyük miktarlarda mali yük ve teminat yükümlülüğü altına girmek zorunda kalabilmektedir. Elektrik piyasasının sağlıklı ve güvenilir bir şekilde işlemesinde en önemli unsurlarından biri de sayaç verilerinin otomatik olarak uzaktan okunabilmesi, okunan verilerin merkezi bir sisteme aktarılması, doğrulanması, eksik verilerin doldurulması, verilerin saklanması, istenilen formatta sunulması ve Piyasa Yönetim Sistemine aktarılmasıdır. Geçen yıl denetim raporunda dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından dağıtım seviyesinde yapılması gereken Otomatik Sayaç Okuma Sisteminin zamanında tamamlanması hususunda EPDK nezdinde girişimlerde bulunulması önerilmiştir. TEİAŞ tarih ve sayılı yazı ile EPDK ya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından dağıtım seviyesinde yapılması OSOS kurulum işlemlerinin ivedilikle tamamlanması hususunda dağıtım şirketlerinin talimatlandırılmasını istemiştir. Aynı yönetmeliğin 35 inci maddesinde Sistem frekansındaki düşmenin önlenebilmesi için anlık talep kontrol yedekleri vasıtasıyla anlık talep kontrol hizmeti sağlayacak iletim sistemine bağlı tüketim tesisleri Sistem İşletmecisi tarafından düzenlenen ihaleler aracılığıyla belirlenir. Bu ihaleler sonucunda anlık talep kontrol hizmeti sağlayacak gönüllü tüketim tesisleri için tüketim tesisi sahibi tüzel kişi ile TEİAŞ arasında anlık talep kontrol hizmetine ilişkin yan hizmet anlaşması imzalanır. hükmü ve aynı yönetmeliğin 49 uncu maddesinde Harici bir enerji kaynağına ihtiyaç duymadan devreye alınabilen ya da TEİAŞ ın vereceği süre içinde yapacağı yatırım ile bu özelliğe sahip olabilecek üretim tesisine sahip üretim faaliyeti gösteren tüzel kişilerin TEİAŞ tarafından talep edilmesi halinde bu Yönetmelikte tanımlandığı şekilde oturan sistemin toparlanması hizmetine ilişkin yan hizmet anlaşması imzalaması zorunludur. hükmü çerçevesinde anlık talep kontrol hizmeti ile oturan sistemin toparlanması hizmetine ilişkin yan hizmet anlaşması imzalaması gerekmektedir. Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinin 64 üncü maddesi kapsamında anlık talep kontrol hizmetine ve oturan sistemin toparlanmasına ilişkin hükümlerin tarihinde, bekleme yedeklerine ilişkin hükümlerin ise tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Ancak anlık talep kontrol hizmetine ve oturan sistemin toparlanmasına ilişkin hükümlerin yönetmelikte belirtilen tarihlerde yürürlüğe girmesine rağmen uygulanmadığı ve yan hizmet anlaşmalarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinin 64 üncü maddesi kapsamında anlık talep kontrolü ve oturan sistemin toparlanması yan hizmet anlaşmalarının standart tip haline getirilmesi için TEİAŞ tarih ve 3847 sayılı yazı ile gereğinin yapılması hususunda EPDK ya başvurmuş ancak bugüne kadar konuya ilişkin herhangi bir gelişme olmamıştır. 67

80 Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği gereği anlık talep kontrol hizmeti ve oturan sistemin toparlanmasına ilişkin yan hizmet anlaşmalarının yapılması, bekleme yedeklerine ilişkin hükümlerin zamanında uygulanması için gerekli tedbirlerin alınması önerilir. Diğer yandan Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinin 22 nci maddesinde Sekonder frekans kontrol hizmeti sağlamak üzere seçilen üretim tesislerinin üretimlerini talimatta belirtilen sekonder frekans kontrol rezerv miktarını sağlayacak şekilde gerçekleştirmeleri esastır. Sistem İşletmecisi tarafından kabul edilebilir geçerli bir sebep olmaksızın, kendisine bildirimi yapılan talimatları, talimatında belirtilen şekilde yerine getirmeyen ilgili üretim tesislerine Sistem İşletmecisi, bu tür ihlallerin ortadan kaldırılması için yazılı uyarıda bulunur. İlgili üretim tesisi tarafından bu tür ihlallerin devam ettirilmesi halinde Sistem İşletmecisi, ihlalin ayrıntılarını içeren bir rapor düzenleyerek Kurum a başvurur. Kurum raporu inceleyerek ihlal tespiti halinde, ilgili üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye Kanunun 11 inci maddesi uyarınca yaptırım uygular. hükmü yer almaktadır. Yapılan incelemelerde 2012 yılında 24 santralın toplam 219 talimatın sistem işletmecisi tarafından verilmesine rağmen bu talimatların yerine getirilmediği ve bu ihlallerin ortadan kaldırılması için TEİAŞ tarafından kullanıcılara yazılı uyarıda bulunulmadığı, ihlallere devam edenlerin ise EPDK ya bildirilmediği tespit edilmiştir. Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde: TEİAŞ, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği gereği, sağlanan yan hizmetleri izlemek ve kontrol etmekle yükümlüdür hükmü ve yine aynı yönetmeliğin geçici 3 üncü maddesinde de: Gerekli izleme ve kontrol sistemi tarihine kadar TEİAŞ tarafından tesis edilir hükmü yer almaktadır. Tüzel kişilerce sunulan yan hizmetlerin izlenmesi ve kontrolü, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde ele alınan usul ve esaslar çerçevesinde, hizmetin sunulduğu tesisin bağlı bulunduğu ilgili BYTM nin ve/veya Sistem İşletmecisi nin sorumluluğundadır. Yan hizmet sağlayacak tesislerin ilgili hizmet için Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde tanımlanmış özelikleri sağlayacak şekilde izlenebilir olmaları esastır. Yan hizmet sunan tüzel kişiler, TEİAŞ ın izleme sistemi ile veri alışverişi gerçekleştirmek üzere bağlantı kurulması için gerekli yazılım ve donanımı sağlamakla yükümlüdürler. Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği; elektrik piyasasında yan hizmetler kapsamında sunulan hizmetlerin tedarik edilmesine ilişkin tarafların görev, yetki ve sorumlulukları ile bu hizmetlerin tedarik yöntemi, hizmetleri sağlayan taraflara yapılacak ödemelerin gerçekleştirilmesi ve hizmet sağlamayan taraflara uygulanacak yaptırımlara ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır. Geçen yıl denetim raporunda Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinin 9 uncu ve geçici 3 üncü maddesi gereği, elektrik piyasasında yan hizmetlerin izlenmesi ve kontrol edilmesi için gerekli olan izleme ve kontrol sisteminin tesisine ilişkin çalışmaların başlatılması önerilmiştir. 68

81 Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği çerçevesinde yan hizmetler izleme ve kontrol sistemiyle ilgili olarak Bilkent Üniversitesi ile tarihinde bir protokolün yapıldığı ve işin 1 yıllık süre içerisinde tamamlanacağı ifade edilerek Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği geçici 3 üncü maddesindeki TEİAŞ tarafından gerekli izleme ve kontrol sistemi tarihine kadar tesis edilir hükmünün tarihine kadar uzatılması hususunda EPDK ya tarih ve 2612 sayılı yazı ile başvurulmuştur tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle bu süre tarihine kadar uzatılmıştır. Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinin 9 uncu ve geçici 3 üncü maddesi gereği, elektrik piyasasında yan hizmetlerin izlenmesi ve kontrol edilmesi için gerekli olan izleme ve kontrol sisteminin tesisine ilişkin çalışmaların süresi içerisinde tamamlanması önerilir sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 5 inci maddesinin altıncı fıkrasının (b) bendi ve Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi hükümleri uyarınca serbest tüketici limitleri EPDK tarafından her yılın ocak ayının sonuna kadar belirlenmekte ve yayımlanmaktadır. Elektrik Piyasası Kanununun 1 inci maddesinin 17 nolu tanımında: Tüketici: Elektriği kendi ihtiyacı için alan serbest ve serbest olmayan tüketiciler,, 19 nolu tanımında: Serbest tüketici: Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimde bulunması veya iletim sistemine doğrudan bağlı olması nedeniyle tedarikçisini seçme serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişi, ifadesi yer almaktadır. Bununla birlikte Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin (b) bendinde: Bir önceki takvim yılına ait toplam elektrik enerjisi tüketimleri serbest tüketici limitini geçen tüketiciler, serbest tüketici olarak kabul edilmişlerdir. Yine aynı yönetmeliğin 5 inci maddesinin (3) nolu bendinde: Ayrıca, talep birleştirme hallerinde, ilgili tüzel kişinin serbest tüketici niteliği kazandığı kabul edilir; aynı veya farklı dağıtım bölgelerindeki birden fazla tüketim noktasında aynı tüzel kişiliğin bir önceki takvim yılındaki toplam elektrik enerjisi tüketiminin, serbest tüketici limitini geçmesi, hükmü kapsamındakilerde serbest tüketici olarak ifade edilmişlerdir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun tarih ve 3054 sayılı Kurul Kararı ile serbest tüketici limiti 2011 yılı için kwh, tarih ve 3662 sayılı Kurul Kararı ile 2012 yılında ise kwh olarak belirlenmiştir yılında serbest tüketiciler tarafından sayaçtan toplam GWh elektrik enerjisi tüketimi gerçekleşmiş olup, geçen yıla göre %55 oranında artış meydana gelmiştir. Uzlaştırmaya esas çekiş miktarının %19 u oranında serbest tüketici tüketimi gerçekleşmiştir. Limitin kwh seviyesine indirilmesi 2011 yılı için %75 lik bir piyasa açıklık oranına karşılık gelmektedir. Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği 69

82 Strateji Belgesinin maddesinde: Tüketim tarafından piyasa açıklık oranının artırılabilmesi amacıyla, serbest tüketici limiti düzenli olarak indirilecek ve 2011 yılı sonuna kadar meskenler hariç tüm tüketicilerin, 2015 yılına kadar ise tüm tüketicilerin serbest tüketici olmaları sağlanacaktır. ifadesi yer almakta olup, 2015 yılına kadar tüm tüketiciler serbest tüketici olması öngörülmektedir. PMUM a kayıtlı serbest tüketici ve sayaç sayısı yılı değerleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Tarih Serbest tüketici Serbest tüketici artış oranı Sayaç Sayaç artış oranı sayısı (%) sayısı (%) 1 Aralık Aralık Aralık Ağustos yılında serbest tüketici sayısı 2010 yılına göre %309 oranında, serbest tüketicilere ait sayaç sayısında ise %100 oranında artış meydana gelmiştir yılı sonunda serbest tüketici PMUM a kayıtlı iken, serbest tüketici limitinin kwh te düşürülmesi sonucu Ağustos 2012 tarihinde kayıtlı serbest tüketici sayısı %47 oranında artarak e ulaşmıştır. Serbest tüketicilere ait sayaç sayısı ise %15 oranında artarak sayaca ulaşmıştır. Diğer taraftan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği nin 4 üncü maddesi kapsamında sayaç verilerinin otomatik olarak uzaktan okunması için gerekli yazılım, donanım ve iletişim alt yapısının TEİAŞ ve dağıtım şirketleri tarafından kurulması gerekmektedir. TEİAŞ tarafından Otomatik Sayaç Okuma Sistemi tamamlanmış ancak dağıtım şirketleri tarafından tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi gereği tüketim tarafından piyasa açıklık oranının artırılabilmesi amacıyla, serbest tüketici limitinin düzenli olarak indirilecek olması, 2015 yılına kadar tüm tüketicilerin serbest tüketici olmaları öngörüldüğünden PMUM un işlem kapasitesi, personel sayısı ve teknik alt altyapısı hususunda gerekli tedbirlerin alınması büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle; Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi gereği 2015 yılına kadar tüm tüketicilerin serbest tüketici olmaları öngörüldüğünden Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin (PMUM) altyapısının buna göre yapılandırılması ve gerekli tedbirlerin alınması önerilir. F-Pazarlama Elektrik piyasasında faaliyet göstermekte olan TEİAŞ ın asıl görevi; devletin genel enerji ve ekonomi politikasına uygun olarak, elektrik enerjisinin yük tevzii işletmesi ve iletimi ile dengeleme ve uzlaştırma hizmetlerini yürütmektir. TEİAŞ ın, bu hizmetleri karşılığında alacağı hizmet bedelleri TEİAŞ ın teklifi ve EPDK nın onayıyla yürürlüğe konulmaktadır. 70

83 Söz konusu hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili detaylı bilgi, raporun üretim alt bölümünde verilmiştir. 1-SatıĢlar: a)satıģların program ve uygulaması: Elektrik iletim hizmeti alanında tekel konumunda bulunan TEİAŞ ın 2011 yılında elde ettiği net satış hasılatı, program ve geçen yıl değerleri ile birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. A-Hizmet gelirleri: Satışlar Gerçekleşen Bütçe Gerçekleşen Tutar İlk durum Revize Tutar Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL -Sistem kullanım ücreti Sistem işletim ücreti İletim ek ücreti Piyasa işletim ücreti Brüt toplam (A) EPDK payı (hasılattan indirim) B-Diğer gelirler: Net toplam (A) PMUM kapsamındaki gelirler Kontrol edilemeyen yan ücret Diğer gelirler Toplam (B) Net hasılat toplam (A+B) TEİAŞ ın 2011 yılı revize işletme bütçesinde, 1,4 milyar TL net hizmet satış hasılatı, PMUM faaliyetleri kapsamında da 8,5 milyar TL hasılat elde edileceği dolayısıyla da net hasılat toplamının 9,9 milyar TL olacağı öngörülmüştür. Ancak 2011 yılında Şirket, 1.373,4 milyon TL si sistem kullanım hizmeti geliri, 38,8 milyon TL si sistem işletim hizmeti geliri ve 6,2 milyon TL si de piyasa işletim ücret geliri olmak üzere toplam 1.418,4 milyon TL net hizmet satış geliri elde etmiş, bu tutara 8.087,8 milyon TL PMUM kapsamında gerçekleştirilen elektrik enerjisi satış gelirleri, 523,5 milyon TL kontrol edilemeyen yan ücret geliri ve 13,5 milyon TL de diğer gelirin eklenmesi suretiyle net hasılat toplamı ,3 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Çizelgeden de görüldüğü üzere kontrol edilemeyen yan hizmetler kapsamındaki tutar geçen yıla göre %67,9 oranında artmıştır. Diğer taraftan geçen yıla göre iletim ek ücret tutarında %20,8 oranında, piyasa işletim ücreti tutarında %17,5 oranında, sistem kullanım ücreti tutarın %14,4 oranında sistem işletim ücreti tutarında ise %10,4 oranında artış meydana gelmiştir. 71

84 TEİAŞ ın PMUM kapsamında gerçekleştirdiği enerji alış satışlarıyla ilgili olarak sıfır bakiye esası geçerli olduğundan bu faaliyet sonucunda kar veya zarar oluşmamaktadır. Ayrıca iletim ek ücreti, iletim tarifesi üzerinden EPDK adına tahsil edildiğinden hizmet satış hasılatından indirilmektedir. Dolayısıyla da Şirketin faaliyetleri sonucunda elde ettiği asıl hizmet gelirleri, sistem kullanım, sistem işletim ve piyasa işletim ücret gelirleri olup söz konusu gelir kalemlerinin toplamından oluşan hizmet geliri, 2011 yılında bir önceki yıla göre %14,3 oranında artarak milyon TL tutarında gerçekleşmiştir. Bu artışta, iletim sistem kullanım tarifelerindeki yükselişler etkili olmuştur. b)satıģ fiyatları: EPDK nın tarih ve 2913 sayılı Kurul Kararında; Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ hükümleri ile tarihli ve 2843 sayılı Kurul Kararı çerçevesinde onaylanan 2011 yılı gelir tavanı esas alınarak sunulmuş olan ve tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan TEİAŞ iletim tarifeleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir Yılı bölgesel iletim sistem kullanım ve sistem işletim tarifesi Üretim(*) (***) Tüketim(*) Bölge Sistem kullanım tarifesi Sistem işletim tarifesi Sistem kullanım tarifesi Sistem işletim tarifesi TL/MW-Yıl TL/MW-Yıl TL/MW-Yıl TL/MW-Yıl ,94 414, ,10 414, ,67 414, ,53 414, ,55 414, ,99 414, ,59 414, ,49 414, ,88 414, ,49 414, ,03 414, ,24 414, ,81 414, ,33 414, ,26 414, ,73 414, ,85 414, ,13 414, ,42 414, ,07 414, ,73 414, ,47 414, ,04 414, ,90 414, ,78 414, ,44 414, ,92 414, ,20 414, (**) ,94 414, ,13 414,48 (*) Tarifelere iletim ek ücreti dahil edilmiştir. (**) Üretim kısmındaki fiyatlar ithalata, tüketim kısmındaki fiyatlar ise ihracata uygulanacak tarifelerdir. (***) 4628 sayılı Kanununun geçici 14 üncü maddesi gereğince ilgili üretim bağlantılarına %50 indirim uygulanacaktır. TEİAŞ iletim sistemi kullanıcılarına; iletim sistemi sistem kullanım fiyatı, iletim sistemi sistem işletim fiyatı ve iletim ek ücretinin, İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama Yöntem Bildirimi çerçevesinde yansıtılacağı ifade edilmiştir. Tüketim sistem kullanım bedellerini veya üretim sistem kullanım bedellerini ödemekle yükümlü olan tüm kullanıcılar, sistem işletim bedellerini de ödemekle yükümlüdürler. 72

85 Sistem işletim tarifesini oluşturan maliyetler iki grup bileşenden oluşmaktadır. TEİAŞ ın doğrudan kontrolü altında olan maliyetler (kontrol edilebilir maliyetler) ve TEİAŞ ın kontrolü altında olmayıp büyük oranda piyasa katılımcıları tarafından belirlenen maliyetler (kontrol edilemeyen maliyetler). Kontrol edilebilen maliyetler, TEİAŞ içerisinde bulunup sistem işletim rolü ile ilişkili olan kaynakların maliyetleriyle ilgilidir. Bu maliyetler, aşağıdaki unsurları içermekte olup, bunlarla sınırlı değildir. - Sistem işletimiyle ilgili personel maliyetleri, - Sistem işletimde kullanılan varlıklara ait giderler, - Sistem işletimle ilişkili varlıkların ve bilgi teknolojisi sistemlerinin bakım maliyetleri gibi personel dışı maliyetler, - Finans, insan kaynakları gibi merkezi maliyetler; sistem işletimiyle ilgili sistemlere ilişkin ödemeler, sistem işletmecilerinin eğitimlerine ilişkin giderler, - Yan hizmetlerin sabit bileşeni. Kontrol edilemeyen maliyetler ise büyük oranda piyasa katılımcılarından yan hizmet alınmasıyla ilişkili olan maliyetlerdir. Örneğin; oturan sistemin toparlanabilmesi, reaktif güç, frekans tepkisi ve yedek sağlamaya ilişkin maliyetlerdir. Kontrol edilemeyen maliyetler, ayrıca, iletim sistemi üzerindeki enerji akışı kısıtlarının giderilmesi için alınan hizmetlerden kaynaklanan maliyetleri de içermektedir. Sistem İşletim Tarifesi, kontrol edilebilen maliyetleri karşılamakta olup, kontrol edilemeyen maliyetler ise, gerçekleştiği miktarda, tamamıyla tüm kullanıcılara yansıtılmaktadır. G-Sigorta iģleri: Yönetim Kurulu nun tarih ve sayılı Kararı ile yürürlüğe konulan Sigorta Yönergesi hükümlerine göre yürütülmektedir. Şirket varlıkları, çeşitli rizikolara karşı dahili sigorta fonu oluşturmak suretiyle teminat altına alınmaktadır. Şirket varlıklarının sigorta primlerine esas değerleri ile bu dönemde harici sigortaya ödenen primler, tahsil edilen hasar bedelleri, oluşturulan sigorta fonu, mahsup edilen hasar tutarları aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Ayrılan fon Mahsup Birikmiş Sigorta veya veya iç sigorta Sigorta türü kıymeti ödenen Tahsil Fark Fonu prim tutarı Edilen Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL A-2010'dan devreden iç sigorta fonu: B- Yıl içinde yaptırılan: 1- İç sigorta Sigorta şirketlerine Toplam (B) C-2012 ye devreden iç sigorta fonu:

86 Bu dönemde Şirketin milyon TL tutarındaki varlıkları dahili sigorta kapsamına alınarak bu varlıklar için 21,5 milyon TL fon tahakkuk ettirilmiş, 532 bin TL hasar mahsubu yapıldıktan sonra kalan 21 milyon TL lik fon sonrasında Şirketin, dönem sonundaki dahili sigorta fonu toplam tutarı 274,4 milyon TL ye ulaşmıştır. Şirketin merkez ve taşra örgütünde bulunan taşıt ve iş makineleri, mahalli piyasadaki sigorta şirketlerine 154 bin TL ödenmek suretiyle mali mesuliyet (Trafik) sigortası kapsamında sigorta ettirilmiştir. H-ĠĢletme sonuçları: 1-SatıĢların kârlılığı: Şirketin 2011 yılı faaliyet döneminde elde ettiği elektrik enerjisi satış hasılatı, satış maliyeti ve net satış sonuçları, program ve geçen yıl değerleriyle karşılaştırmalı olarak aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 1-Esas ürün: - Elektrik enerjisi Satış programı Programa göre fark Brüt Satış Net Satışların Faaliyet Satış Faaliyet Satış Satış satışlar indirimleri satışlar Maliyeti giderleri maliyetleri karı maliyetine Sonuçları toplamı göre kar Toplam Geçen dönem satış sonuçları Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL Bin TL (%) , , ,77 (82.401) (83.449) (68.318) (60.663) (22.786) 37, , yılında, 9.959,8 milyon TL net satış hasılatı elde edileceği, toplam satış maliyeti tutarının milyon TL olacağı ve dolayısıyla da 268,8 milyon TL tutarında faaliyet karı oluşacağı programlanmıştır. Yıl içinde ,3 milyon TL net satış hasılat elde etmiş, buna karşılık satış maliyetleri toplamının önceki yıla göre %18,7 oranında artışla 9.751,7 milyon TL olması sonucunda 291,6 milyon TL tutarında faaliyet kârı oluşmuştur. Faaliyet karı, önceki yıla göre %6,9 oranında artmıştır. İlgili bölümlerinde detayı yer aldığı üzere, TEİAŞ ın PMUM kapsamında gerçekleştirdiği enerji alış satışlarıyla ilgili olarak sıfır bakiye esası geçerli olduğundan bu faaliyet sonucunda kâr veya zarar oluşmamaktadır. Yani PMUM uygulamaları kapsamında alınan ve satılan enerji bedeliyle ilgili olarak, TEİAŞ tarafından maliyet hesaplarına kaydedilen alınan faturalara ilişkin tutarları ile hasılat hesaplarına kaydedilen düzenlenen faturalara ait tutarları bir birine eşit olmaktadır. Satış sonuçları çizelgesindeki verilerden yararlanılarak aşağıdaki göstergeler hesaplanmıştır. 74

87 Göstergeler Gerçekleşen Program Gerçekleşen % % % 1-Maliyet giderleri göstergesi : Satışların maliyeti x 100 Net Satışlar 96,2 96,6 96,4 2-Faaliyet giderleri göstergesi : Faaliyet giderleri x 100 Net Satışlar 0,6 0,7 0,6 3- Satış göstergesi : Satışların maliyetleri toplamı x 100 Net Satışlar 96,8 97,3 97,1 4-Faaliyet sonucu göstergesi : Faaliyet karı x 100 Net Satışlar 3,2 2,7 2,9 Yukarıdaki oranlar Şirketin 2011 yılında elde ettiği her 100 TL lik satış hasılatına karşılık; 96,4 TL si iletim hizmet maliyeti, 0,6 TL si de faaliyet giderleri olmak üzere toplam 97,1 TL lik satış maliyeti oluştuğunu ve sonuçta 2,9 TL faaliyet karı elde edildiğini göstermektedir. Faaliyet sonucu göstergesinde önceki yıla göre 0,3 puan azalış olmuştur. Satışların karlılığını etkileyen bünye içi ve bünye dışı faktörler aşağıda incelenmiştir. a)bünye içi faktörler: -Verimlilik: İletim sisteminden çekilen elektrik enerjisi miktarının sisteme verilen enerjiye oranlanması suretiyle hesaplanan verimlilik göstergesi, sisteme verilen ve sistemden çekilen enerji miktarı arasındaki farkın oluşturduğu iletim kaybına bağlı olarak değişmektedir. İletim kaybı azaldıkça verimlilik artmaktadır. TEİAŞ genelindeki iletim kayıp oranı 2008 yılında %2, yılında %2,25, 2010 yılında %2,67, 2011 yılında % 2,29 olarak gerçekleşmiştir. -Ġktisadilik: Net satışlar Satışların maliyeti = = ,037 1,040 Bu oran, yıl içerisinde her 100 TL lik satış maliyetine karşılık 1,037 TL tutarında net satış hasılatı elde edildiğini göstermektedir. -Maliyetler: TEİAŞ ın sunmuş olduğu iletim hizmetleri dolayısıyla katlandığı maliyetlerin büyük kısmı personel, bakım-onarım ve amortisman giderlerinden oluşmaktadır. Bunun yanı sıra, PMUM faaliyetleri kapsamında alınan elektrik enerjisi için ödenen 75

88 bedeller diğer satış maliyetlerini oluşturmakta olup, bu tutar satılan elektrik enerjisi karşılığında elde edilen hasılata eşittir. b-bünye dıģı faktörler: -ĠĢletmenin piyasa payı: TEİAŞ, elektrik enerjisinin iletim görevi sadece kendisine verildiğinden bu alanda tekel konumundadır. -Fiyatlar: TEİAŞ ın iletim ve PMUM hizmetlerine ilişkin tarifeler 4628 sayılı Kanun uyarınca EPDK nın onayı ile yürürlüğe girmektedir. İkili anlaşmalar dışında PMUM da gerçekleştirilen enerji alış ve satışlarına ilişkin fiyatlar ise piyasada oluşmaktadır. 2-Milli ekonomiye katkı: a)gayri safi milli hasılaya katkı: TEİAŞ ın 2011 yılında gayri safi yurt içi hasılaya katkısı, üretici fiyatlarıyla; 974 milyon TL, alıcı fiyatlarıyla gayri safi yurtiçi hasılaya katkısı milyon TL ve gayri safi milli hasılaya katkısı ise milyon TL olmuştur. Şirketin gayri safi milli hasılaya katkı çizelgesine raporun ekleri (Ek:8) arasında yer verilmiştir. b)dıģ ödemeler dengesine etki: TEİAŞ ın 2011 yılı kullanım tutarı 64,7 milyon TL olan ve yıl sonu itibariyle 703,8 milyon TL ye ulaşan dış krediler için anılan yılda 103,7 milyon TL anapara, faiz ve kur farkı tahakkuk ettirilerek ödenmiştir. Dış ödemeler dengesine etki çizelgesi rapor eklerinde (Ek:9) verilmiştir. c)hazine ile iliģkiler: TEİAŞ ın 2011 yılında 188,6 milyon TL si yükümlü, 118,9 milyon TL si de sorumlu olmak üzere toplam 307,5 milyon TL vergi tahakkuku yapılmış, önceki yıldan devirle birlikte oluşan toplam 345,1 milyon TL lik tutarın yıl içinde 332,1 milyon TL lik kısmının ödemesi veya mahsubu yapılmış ve 2012 yılına 13 milyon TL vergi borcu devretmiştir. Vergilere ilişkin çizelge rapor eklerinde (Ek:10) verilmiştir. I-Bağlı ortaklıklar ve iģtirakler: 1-Bağlı ortaklıklar: TEİAŞ ın bağlı ortaklığı bulunmamaktadır. 2-ĠĢtirakler: TEİAŞ ın dönem sonu itibariyle, biri tasfiye halinde olmak üzere üç iştiraki bulunmaktadır. Şirketin iştirakleriyle ilişkileri Türk Ticaret Kanunu ve 233 sayılı KHK hükümlerine göre yürütülmektedir. Söz konusu iştiraklerin 2011 yılı sonu itibariyle, sermayeleri ve Şirketin iştiraklerdeki sermaye payları aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 76

89 İştirakin Kuruluşça 2011 yılı sonunda Toplam kamu payı İştirakler Esas Ödenmiş Taahhüt Taahhüt Ödenen Ödenen sermayesi sermayesi edilen edilen Bin TL Bin TL Bin TL % Bin TL % Bin TL Bin TL % ELTEM-TEK ETİTAŞ , , ,1 EMTA MİTAŞ , , ,06 Toplam Bakanlar Kurulu nun tarih ve 93/4789 sayılı kararıyla, Türkiye Elektrik Kurumu nun; Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi unvanlı iki ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlanması sonrasında bahsi geçen iştiraklerdeki paylar Türkiye Elektrik Üretim İletim Anonim Şirketi ne (TEAŞ) devredilmiştir. Ancak daha sonra TEAŞ, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan, tarih ve 2001/2026 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi, Elektrik Üretim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketi unvanlı üç ayrı iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmış ve tarihinde yapılan protokolle ELTEM-TEK, MİTAŞ ve ETİTAŞ taki hisseler TEİAŞ a devredilmiştir. -Elektrik Tesisleri Mühendislik Hizmetleri ve Ticaret Anonim ġirketi (ELTEM-TEK): ELTEM-TEK, trafo merkezleri, enerji nakil hatları, santraller ve elektrik enerjisi ile ilgili diğer sınai tesislerin kurulmasından önce, kuruluş işletmeye alınış ve işletme safhalarında lüzumlu müşavirlik, mühendislik, fizibilite, etüt, proje, tesis ile diğer teknik ve idari hizmetleri yapmak amacıyla kurulmuştur. ELTEM-TEK in, 2011 yılı sonu itibariyle ortakları ve bu ortakların şirketteki sermaye payları, oran ve tutar itibariyle aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Ortaklar Sermaye payı(%) Tutarı (Bin TL) TEİAŞ AREVA T&D Enerji A.Ş. ÇEAŞ Çukurova Elektrik A.Ş. KEPEZ Elektrik A.Ş. MİTAŞ Toplam ELTEM-TEK in tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul toplantısında alınan ve tarih ve 7541 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nde yayımlanan Karar la, şirket sermayesi 1 milyon TL ye yükseltilmiştir. Geçmiş yıl karları ile yedeklerin sermayeye ilavesi suretiyle, bedelsiz olarak yapılan söz konusu sermaye artırımı sonrasında ortakların ELTEM-TEK teki hisselerinin dağılımı değişmemiştir. Böylelikle TEİAŞ ın şirketteki sermaye payına tekabül eden sermaye tutarı 470 Bin TL ye yükselmiştir. Çizelgeden de görüleceği üzere ELTEM-TEK in %22 oranındaki sermaye payı; imtiyaz sözleşmeleri Bakanlar Kurulu nun tarih ve 2003/5712 sayılı kararı ile iptal edilen ÇEAŞ ve KEPEZ A.Ş. lerine ait bulunmaktadır. 77

90 TEİAŞ ın %47 sermaye payına sahip olduğu iştiraki ELTEM-TEK teki Çukurova Elektrik A.Ş. ve Kepez Elektrik T.A.Ş. nin %11 oranındaki hisselerinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Tarafından gerçekleştirilen el koymaya ilişkin işlemler nedeniyle bir şekilde kamu sermayesi niteliği kazanıp kazanmadığı, bu hisselerin kamuya geçmiş olması halinde ELTEM-TEK in statüsünün değişeceği huşuları araştırılmış ve neticede; -Bakanlık ile Çukurova Elektrik A.Ş. ve Kepez Elektrik T.A.Ş. arasında imzalanmış olan görev verilmesine ilişkin İmtiyaz Sözleşmelerinin, şirketlerin kusuru nedeniyle sözleşmelerin feshini düzenleyen 19 uncu maddesine istinaden, Bakanlığın tarihli ihtarnamesiyle fesih (iptal) edildiği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Bakanlar Kurulu nun tarih ve 2003/5712 sayılı Kararı ile söz konusu şirketlerin görevlendirilmelerinin kaldırıldığı, -Bakanlık ile Şirketler arasında imzalanan İmtiyaz Sözleşmelerinin feshinden sonra tarihi itibariyle bir kamu hizmeti olan ve Çukurova Elektrik A.Ş. ve Kepez Elektrik T.A.Ş. tarafından yürütülen elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticareti faaliyetlerinin kesintisiz ve sürekli olarak yürütülmesinin temin amacıyla, söz konusu görev bölgelerinde; üretim faaliyetleri Elektrik Üretim A.Ş., iletim faaliyetleri Türkiye Elektrik İletim A.Ş., dağıtım faaliyetleri Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. ve görev bölgelerinde iletim sistemine doğrudan bağlı müşterilere elektrik enerjisi satışı ve görev bölgelerine toptan elektrik enerjisi satışı işi ile ilgili ticari faaliyetlerin ise Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. tarafından yürütülmesinin sağlandığı, -Yapılan işlemlerin Türk Ticaret Kanunu na göre kurulmuş ticari şirketlerin hükmi şahsiyetlerini ortadan kaldıran ve bunlara müdahale eden bir mahiyette olmadığı, bir başka ifadeyle; Çukurova Elektrik A.Ş. ve Kepez Elektrik T.A.Ş. nin tüzel kişiliklerinin halen devam ettiği, -TMSF tarafından Uzan Grubuna ait Çukurova Elektrik A.Ş. ile Kepez Elektrik T.A.Ş. ne el konulmadığı, -Diğer taraftan ELETEM-TEK in 2011 yılı faaliyetlerine ilişkin 29. Olağan Genel Kurulu nun tarihinde Şirket merkezinde (Balgat/Ankara) yapıldığı, Kepez Elektrik T.A.Ş. yi temsil için genel kurul toplantısına herhangi bir katılımın olmadığı, Çukurova Elektrik A.Ş. yi ise bir kişinin temsil ettiği, ELETEM-TEK in sermaye yapısında herhangi bir değişikliğin olmadığı, tespit edilmiştir. ELTEM-TEK in tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul toplantısında, 2011 yılına ait bilanço ve netice hesaplarının onaylanarak yönetim ve denetim kurullarının ibra edilmesine oy birliği ile karar verilmiştir. -Madeni ĠnĢaat ĠĢleri Türk Anonim ġirketi (MĠTAġ): MİTAŞ; enerji, telekomünikasyon ve aydınlatma sektörleri için çelik direk ve yapılar ile aksesuarlarının tasarımı, imalatı ve galvaniz kaplanması konularında faaliyet göstermek üzere 1955 yılında kurulmuştur. 78

91 MİTAŞ ın tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul toplantısında alınan ve tarih ve 7577 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nde yayımlanan Karar la, şirket sermayesi 80 milyon TL ye yükseltilmiştir. Böylece TEİAŞ ın şirketteki sermaye payı 53 bin TL ye ulaşmış olup, tamamı ödenmiştir. MİTAŞ ın tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul toplantısında, 2011 yılına ait bilanço ve netice hesaplar oy birliğiyle kabul edilmiş, yönetim ve denetim kurulları oy birliğiyle ibra edilmiştir. -Elektrik Teçhizatı Ġmalatı Tesisatı Anonim ġirketi (ETĠTAġ): ETİTAŞ, elektromekanik teçhizat imalatıyla iştigal etmek üzere kurulmuştur. ETİTAŞ ın, tarihinde yapılan Genel Kurul Toplantısına ait hazirun cetveline göre, ortakları ve bu ortakların şirketteki sermaye payları, oran ve tutar itibariyle aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Ortaklar Sermaye payı ( % ) Tutarı ( Bin TL ) TEİAŞ 48, T.İş Bankası 29, KEPEZ Elektrik T.A.Ş. 10, Schneider Electric İnd.S.A. 10, Westinhouse Electric Co. 1, MİTAŞ 0,05 4 Toplam ETİTAŞ ile ilgili olarak; -Verimsiz hale gelip sürekli olarak zarar etmesi ve bankalar ile piyasaya olan yüklü miktardaki borçlarını ödeyememesi dolayısıyla, tarihinde yapılan kendi olağan genel kurul toplantısında, TTK nun 434 ve müteakip maddeleri uyarınca tasfiye edilmesine karar verilip tasfiye işlemlerinin yürütülmesi hususunda yönetim kuruluna yetki verildiği, tarihli olağan üstü genel kurul toplantısında da TTK nun 443 üncü maddesi uyarınca taşınmazlar dahil şirketin tüm aktiflerinin toptan satılabilmesi konusunda tasfiye kuruluna (Yönetim kurulu) yetki aktarıldığı, -Anılan şirketteki % 48,1 oranındaki TL lik TEİAŞ hissesinin özelleştirilmesini teminen TEİAŞ tarafından tarih ve 5153 sayılı yazı ile ETKB nezdinde girişimde bulunularak, konunun tarihli bir yazı ile ÖİB na iletildiği ancak TEİAŞ a ait iştirak hisselerinin özelleştirilmesi hususunda bir gelişme olmadığı, -Yüksek Planlama Kurulu nun tarih ve 2003/T-29 sayılı Kararı ile ETİTAŞ taki TEİAŞ iştirak payının tasfiye edilmesine karar verildiği, -Diğer yandan, ETİTAŞ tan kıdem tazminatlarını alamayan 11 işçinin TL lik alacağı için açmış olduğu iflas davasında İzmir 4. Ticaret Mahkemesinin tarih ve 2003/497 Esas, 2004/1 Karar sayılı kararı ile ETİTAŞ ın iflasına karar verildiği ve İzmir 11. iflas müdürlüğünün tarih ve 2004/1 sayılı iflas tespit zaptı ile de İcra İflas Kanunu nun 208 ve müteakip maddeleri gereğince şirkette gerek kaydı gerekse fiziki tespitler yapılıp şirketin yediemine teslim olunduğu, 79

92 -Ancak Yargıtay 19.Hukuk Dairesi Başkanlığı tarafından verilen; 2004/5066 Esas No, tarih, 2005/11346 No lu karar ile; yapılan itirazın 2 no lu bendinde açıklanan nedenlerden dolayı hükmün bozulmasına karar verildiği, -Yargıtay ın bu kararı üzerine, İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin tarih ve 2005/168 Esas, 2005/266 sayılı ilamı ile ETİTAŞ ın yeniden iflasına karar verildiği, anlaşılmıştır. Ancak ETİTAŞ ın iflas sürecinin son durumu hakkında yeterli bilgi ve belgeye ulaşılamamış olup, TEİAŞ hukuk müşavirliğince iflas idaresine muhatap yazılmış tarihli yazıya, ilgili idarece Ağustos 2011 tarihi itibariyle henüz bir cevap verilmediği görülmüştür. TEİAŞ aleyhine gelişmelere meydan verilmemesi için ETİTAŞ ın iflas süreci üzerindeki takibin etkili olarak sürdürülmesi önerilir. Ayrıca, iştirakler ile TEİAŞ arasında yeterli düzeyde bilgi akışı olmadığı anlaşılmıştır. İştiraklere ilişkin bilgilerin TEAŞ a intikalinin zamanında yapılması sağlanarak yeni durumların muhasebe kayıtlarına yansıtılmasının geciktirilmemesi önerilir. TEİAŞ ın iştiraklerinin dönem kar ve zararı ile TEİAŞ a isabet eden temettüleri gösteren çizelgeye aşağıda yer verilmiştir yılı 2011 yılı Gerçekleşen Kuruluşa Temettüün Gerçekleşen Kuruluşa Temettüün İştirakler dönem karı isabet eden ödenmiş dönem karı isabet eden Ödenmiş veya zararı Temettü Sermayeye oranı veya zararı temettü Sermayeye oranı Bin TL Bin TL % Bin TL Bin TL % ELTEM-TEK (1.189) 395 ETİTAŞ EMTA MİTAŞ Toplam Dönem sonucu ELTEM-TEK 395 bin TL kar, EMTA MİTAŞ ise bin TL kar elde etmiştir. H- Kalkınma planı ve yıllık yatırımlar: 1-Yatırımlar: 18 Ekim 2011 tarihli 2011/2303 sayılı 2011 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı ve bu kararın ekini teşkil eden 14 Ocak 2011 gün ve sayılı mükerrer Resmi Gazete de yayımlanan 2011 yılı yatırım programları içerisinde yer alan TEİAŞ yatırım projeleriyle, programın temel amaçları ve makroekonomik hedefleri aşağıda incelenmiştir. 80

93 PROJELER (Bin TL.) Gerçekleşme % Nakdi Fiziki Tümünde 2011 Tümünde 2011 A) ETÜD-PROJE Etüd proje işleriişleri 1- Devam Eden İşler ,0 0,0 0,0 0,0 2- Yeni İşler ,0 0,0 0,0 0,0 Toplam (A) ,0 0,0 0,0 0,0 B) DEVAM Devam eden EDEN işlerişler a) 2011 Yılında Biten Projeler - İletim Tesisleri ,9 95,1 93,6 95,0 - İşletmeler Grubu - Makine ve Teçhizat b) 2011 Yılından Sonraya Kalan Projeler - İletim Tesisleri ,6 82,6 23,1 65,3 - İşletmeler Grubu ,2 24,5 45,2 24,5 - Makine ve Teçhizat ,5 69,2 63,4 76,0 Toplam (B) ,8 76,5 31,6 64,6 C) YENİ Yeni işler İŞLER a) 2011 Yılında Biten Projeler - İletim Tesisleri - İşletmeler Grubu ,4 45,4 45,4 45,4 - Makine ve Teçhizat ,5 24,5 25,7 25,7 b) 2011 Yılından Sonraya Kalan Projeler 2- İletim Tesisleri ,5 52,2 1,4 28,6 3- İşletmeler Grubu 4- Makine ve Teçhizat ,0 0,0 0,0 5- Taşıtlar ,0 0,0 0,0 Toplam (C) Genel toplam Yıllar itibariyle Projenin Son tutar Başlanğıçtan 2011 yılı sonuna kadar Nakdi ödeme Fiziki ödeme Revize ödenek ,7 48,9 1,6 29, ,1 75,0 27,2 62, Nakdi ödeme Fiziki ödeme 81

94 2011 yılında TEİAŞ yatırım programında toplam 435 adet proje yer almıştır. Bu projelerin 402 adetini iletim tesisleri, 14 adetini işletme grubu, 14 adetini makine ve teçhizat, 1 adeti taşıtlar ve diğer 4 adetini ise etüt projeler oluşturmaktadır. Toplam tutarı milyon TL olan projeler için 2011 yılı ödeneği 600 milyon TL olmuştur yılı nakdi harcama %75 oranında 450 milyon TL, fiziki yatırım harcaması %62,7 oranında 376 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. TEİAŞ tarafından ihalesi yapılan elektrik iletim hatları maliyetlerinin büyük bir bölümü (%75 e kadar) malzeme bedelinden oluşmaktadır. Demir, çelik ve alüminyumdan oluşan bu malzemeler, Londra Metal Borsasına göre fiyatlandırılmakta ve dolayısıyla zamanında malzeme bağlantısı yapmayan firmalar için oluşan fiyat dalgalanmaları büyük risk oluşturmaktadır. TEİAŞ, geçmişte malzeme ve montaj işlerini ayrı iş kalemleri olarak düzenlediği için yüklenici firmalar bir an önce malzeme teminine gidip, montaja henüz girmemiş malzemeler karşılığında alınan malzeme teminat mektupları sonucunda hak edişleri gerçekleşmekte ve dolayısıyla piyasadaki alüminyum ve çelik fiyatlarındaki dalgalanmalardan olumsuz etkilenme riski yaşanmamaktaydı. Ancak, henüz montaja girmemiş malzemeler için alınan malzeme teminat mektupları hakkında istekli firmalarca KİK e yapılan itirazlar KİK tarafından ret edilince, bu defa KİK in ret kararına itiraz için idari mahkemelerde açılan davalar, mahkemeler tarafından kanunda malzeme teminat mektubu diye bir teminat mektubu türü olmadığı gerekçesiyle ihale isteklilerini haklı bulduğu ve böylece Yumurtalık-Güney Adana EİH ve Alaçatı-Urla-Tahtalı EİH ihalelerinin mahkeme kararıyla iptal edildiği geçen yıl Sayıştay raporunda yer almıştı. Elektrik iletim hatlarının çok uzun olması, hatlarda kullanılan direklerin isabet ettiği yerlerin dağlık, ormanlık yada meskun mahal olabilmesi, kullanılan direk malzemeleri ve tellerin bu alanlara taşınması ve montajları tamamlanıncaya kadar arazilerde bekletilmesi başta hırsızlık olmak üzere hem yüklenici için hem de TEİAŞ açısından risk oluşturmaktadır. İletim hattı yapılacak güzergahı şantiye olarak değerlendirecek olursak, doğal olarak şantiyedeki malzemelerin güvenliğinden yüklenici firmanın sorumlu olacağı, ancak bekçi, tel örgü ve şantiye aydınlatması gibi uygulamalar güzergahın çok uzun olması sebebiyle fiili olarak mümkün olamamaktadır. Şantiyeye getirilen malzemeler için TEİAŞ tarafından ödenen malzeme bedelini, mahkemelerin ve kanunların öngördüğü teminatlar karşılayamamakta ve dolayısıyla ek teminata TEİAŞ tarafından gereksinim duyulmaktadır. TEİAŞ, ihaleleri risk altına sokmamak için bu kez montajlı iş kalemleri oluşturmuş ve böylece malzeme montaja girdikten sonra ödeme yapmaya başlamıştır. Montaj yaptıkça para alma esasına dayanan bu uygulamayla, yüklenicilerin malzeme bağlantısını geciktirme ve işin tamamlanmasını riske etme, ayrıca ihalelerde yüksek tekliflerde bulunma olasılığı doğurmuştur. Dolayısıyla malzeme alım bağlantısını en sona bırakan firmaların zamanla yükselen malzeme fiyatları karşısında aşırı zarar etme ve projenin yarıda kalma riskini doğurmuştur. Satın alınan malzemelerin montaja girmeden parasının tahsil edilememesi durumunda, bazı firmalar önce yapılacak iş kalemlerine yüksek teklif verip sonraya 82

95 kalan iş kalemlerine düşük teklifler vermekte bu şekilde ön finansman sağlamaya çalıştıkları konusu geçen yıl Sayıştay raporunda detaylı olarak yer almıştır. Bu durumun halihazırdaki KİK kanununa uygun olmasına rağmen TEİAŞ açısından önemli riskler oluşturmaktadır. Toplam ihale bedeli üzerinden aşırı düşük fiyat sorgulaması yapabilen TEİAŞ, birim kalem üzerinde aşırı düşük fiyat sorgulaması yapamamaktadır. Dolayısıyla firmalar daha işin başında tesisin %20 si kadar iş yapıp %70 i kadar hakediş alma riskinin KİK kanununda yapılacak yeni bir düzenlemeyle ortadan kaldırılması gerekmektedir. Montaj yapıldıkça geri verilmesi kaydıyla yükleniciden teminat alınmasının yanısıra fiyat tekliflerindeki iş kalemlerine ait birim fiyatların toplam iş içerisindeki oranının makul bir seviyede olmasını sağlayacak bir düzenleme enerji iletim hattı yapım ihalelerinde kuruluşların karşılaşabilecekleri riskleri ortadan kaldırmak için önemli bir adım olacaktır. Bu nedenle; TEİAŞ ın ihaleleriyle ilgili olarak; - TEİAŞ ın özellikle enerji iletim hatları ile ilgili ihalelerde, alüminyum ve çelikten üretilen nakil hattı iletkenleri ve direkler, ihale bedelini belirleyen en önemli malzemelerden olduğundan ve uluslararası piyasalarda fiyatlarında meydana gelen dalgalanmalardan yüklenici firmaları dolayısıyla kuruluşu olumsuz olarak etkilediğinden bu sorunun aşımı için; malzeme iş kalemlerinin ilgili malzemenin montajı tamamlandıktan sonra iade edilmek üzere malzeme bedeli kadar teminat mektubu karşılığında yapılabilmesine olanak tanıyan gerekli düzenlemenin yapılabilmesi için ilgili kurumlar nezdinde girişimler başlatması, - TEİAŞ ın birim fiyat teklif yöntemiyle yaptığı ihalelerde, istekliler tarafından önce yapılacak işlere yüksek, sonra yapılacak işlere düşük teklif vermek suretiyle oluşacak kamu zararını önlemek amacıyla, idarenin toplam bedele müdahale etmeksizin iş kalemlerinin teklif edilecek bedellerine sınırlama getirilmesi hususunda ilgili merciler nezdinde girişimde bulunulması, önerilir. Yukarıda da bahsedildiği gibi elektrik iletim hatlarının çok uzun olması, hatlarda kullanılan direklerin isabet ettiği yerlerin dağlık, ormanlık, yada mülkiyeti başka şahıslara ait arazi olabilmesi nedeniyle TEİAŞ, elektrik iletim hatlarını kendisine tanınan muafiyet sebebiyle henüz kamulaştırması tamamlanmadan ihale ve yapım sürecini başlatabilmektedir. Diğer bir ifadeyle TEİAŞ hem ihale sürecini hem de kamulaştırma sürecini aynı anda başlatabilme esnekliğine haiz bir kuruluştur. Ancak Sayıştay ın 2012 yılı denetimleri sırasında TEİAŞ ın yatırım kapsamında yada bağlantı anlaşması kapsamında tesis edilecek enerji iletim tesislerinin aceleliği, tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun, tarihli ve 4650 sayılı Kamulaştırma Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun a dayandırılmıştır. Bu doğrultuda hazırlanan tarih ve 2001/3490 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Kararda İçinde bulunulan enerji darboğazının aşılması, enerji yatırımlarının bir an önce gerçekleştirilmesi amacıyla Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü ve Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nce yapılacak kamulaştırma işlemlerinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27 nci maddesi uygulanır. hükmü 83

96 yer almıştır. TEİAŞ ın acele kapsamına giren kamulaştırma işlemleri anılan Bakanlar Kurulu kararı çerçevesinde kendi yönetim kurulu kararı ile yerine getirilmiştir. Ancak Danıştay 6. Dairesinin tarih ve 20011/6728 Esas sayılı Kararıyla; özetle acelelilik halinin TEİAŞ ve EÜAŞ lehine yapılacak tüm kamulaştırma işlemlerini kapsayacak şekilde belirlendiği, herhangi bir çerçeve çizilmediği, acelelik hali nin somut olarak belirtilmediği, uygulama açısından süreklilik öngördüğü gibi Bakanlar Kurulu na tanınan yetkinin başka makam ya da mercilerce takdir edilerek kullanılmasına olanak sağladığı, mülkiyet hakkının korunması, kullanılması ve sınırlandırılması yönünden belirsizlik yarattığı, mülkiyet hakkı ile sınırlandırılması arasındaki dengenin neden gösterilmeyerek bozulduğu gerekçesiyle, 2001/3490 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürütülmesi durdurulmuştur. Böylece EÜAŞ ve TEİAŞ tarafından, 2001/3490 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak kendi yönetim kurulu kararları ile başlatılan ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu nun 27 nci maddesi çerçevesinde yürütülen acele kamulaştırma işlemlerinin, bu işlemlerin dayanağı olan ve önceden kuruluşlara topluca yetki veren söz konusu Bakanlar Kurulu kararının yürürlüğü durdurulduğu için, yönetim kurulu kararı ile uygulama imkanı kalmamıştır. Bundan böyle enerji tesislerinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu nun 27 nci maddesi çerçevesinde acele kamulaştırma işleminin başlatılabilmesi için enerji tesislerinin tamamının proje bazında Bakanlar Kurulu tarafından onaylanması gerekmektedir. Bunun için de söz konusu projenin aceleliği konusunda gerekçe raporunun hazırlanması, kuruluş yönetim kurulunun karar alması, hazırlanan raporların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı na (ETKB) sunulması, ETKB lığının projeyi Başbakanlığa sunması ve Bakanlar Kurulu Kararı nın çıkarılması işlemleri uzun bir süre gerektirmektedir. Sürecin uzaması ise yatırımlarda gecikmelere neden olabilmektedir. Düşük talep senaryosuna göre her yıl %6,5, yüksek talep senaryosuna göre her yıl %7,5 büyümesi öngörülen elektrik üretim kapasite projeksiyonu dikkate alındığında, enerji sektöründeki programlanan yatırımların geciktirilmeden yerine getirilmesinin önemi açıktır. Bu nedenle enerji sektöründeki yatırımlarda önemli olan ve zaman zaman projenin gecikmesine de neden olabilen kamulaştırma işlemlerine gereken önem ve öncelik verilmelidir. Dolayısıyla acele kamulaştırma işlemlerine ait sürecin, yatırımın gecikmesine sebep olmayacak şekilde hızlandırılması için gerekli her türlü tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. TEİAŞ İletişim ve Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığınca 2005 yılında yapımına başlanılan Kurumsal Kaynakların Planlanması, diğer bir ifadeyle ERP (Entreprise Resource Planning) projesi, ihaleyi kazanan Meteksan firmasının içine düştüğü mali sıkıntıdan dolayı tamamlayamamış ve projeyi yarıda bırakmıştır. Birbirinden farklı uygulamaların bir bütünlük içinde çalışması esasına dayanan ERP projesi, firma tarafından kullanılan veritabanı ve yazılım geliştirme araçlarının çok bilinen olmaması nedeniyle TEİAŞ a ait yazılım müdürlüğü tarafından tamamlanamamış ve böylece proje yarıda kalmıştır. 84

97 ERP projesi ihalesinin yapımı süresince, Meteksan firmasının zaman zaman içine düştüğü mali sıkıntılar ve eleman bulamama sorunları, yazılım müdürlüğü elemanlarınca tespit edilince, modüler yapıya sahip ERP projesi farklı bir yazılım ve veri tabanı kullanılarak İletişim ve Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı elemanlarınca ERP projesinin yapımına paralel bir çalışma başlattıkları anlaşılmıştır. Sayıştay ın geçen yıl yapmış olduğu denetimler esnasında, TEİAŞ tarafından yapımına başlanılan projenin, kalan işlerin Meteksan firmasının nam ve hesabına tamamlanmasına yönelik yapılması düşünülen ihaleden daha önce bitirileceği tespit edilmiş, bu nedenle TEİAŞ ve Meteksan firması arasında imzalanan sözleşmenin (yüklenicinin yükümlülüklerini ifa etmemesi nedeniyle fesih) maddesine göre fesih edilmesi, firma tarafından verilen teminatların nakde çevrilmesi, ayrıca ERP projesinin TEİAŞ ta görevli yazılım gurubunca tamamlanması önerilmişti. Sayıştayın önerisi doğrultusunda, TEİAŞ Yönetim Kurulunun tarih sayılı kararıyla, - Sözleşmenin feshedilmesine, - Sözleşme kapsamında yüklenici tarafından verilen avans ve kesin teminat mektupları nakte çevrilmesine, - Meteksan Sistem ve Bilgisayar Teknolojileri A.Ş.nin ihalelerden yasaklanması için gerekli işlemlerin başlatılmasına, karar verildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, konuyla ilgili olarak tarihinde Ankara 9. Asliye hukuk Mahkemesine başvurularak delil tespiti istenmiş ve görevlendirilen bilirkişi heyetinin tarihli raporuyla da ERP projesinin teknik şartname hükümlerine göre yapılmadığı, mevcut haliyle kurumun ihtiyacını karşılamadığı ve kullanılamadığı tespitlerine yer verilmiştir. Kamu kurum ve kuruluşlarının kurum içi ve kurum dışı tüm hizmetlerini bilgisayar ağına taşımalarıyla, geleneksel yapıdan kurtulup elektronik devlet konumuna geçmek için önemli adım atmış olacaklardır. Kurum içi bilgilerinin en yoğun olarak üretildiği, toplandığı, paylaşıldığı ve depolandığı yerler ERP projesiyle hayata geçecek veri tabanı ve yazılımlardır. TEİAŞ yazılım müdürlüğü tarafından ERP projesi kapsamında geliştirilen malzeme stok programı büyük ölçüde tamamlanmış ancak muhasebe programı tamamlanamadığından henüz malzeme stok programı ile muhasebe programı arasında entegrasyon sağlanamamıştır. Müşteri yönetim sistemi programının ERP ye dahil edilmesiyle her ay, sistem kullanıcılarıyla yapılan bağlantı anlaşmalarının yapılmasının ardından teminatlarının takibi, anlaşma ve fesih işlemlerinin takip edilmesi sağlanacaktır. Ayrıca bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapılan sistem kullanıcılarının aylık sistem kullanım anlaşması hükmünde sistemden aldığı veya sisteme verdiği elektriğe göre aylık fatura düzenleme ve alacak iade işlemleri bu projeyle gerçekleşecek, sistem kullanım anlaşmasının belirttiği hükümlere uyulmadığında cezai işlemlerde bu projeyle gerçekleşecektir. RES Faturalarının ve ENTSO-E faturalarının işlemleri de bu program üzerinden yapılacaktır. TEİAŞ personelinin özlük, bordro, izin, eğitim, yurtdışı seyahat, aile, çocuk gibi tüm bilgilerinin takip edileceği, muhasebe ile entegre çalışacak olan personel 85

98 yönetim sistemi modülü, tüm personelin atama, nakil, özlük ve izin işlemlerinin yanısıra e-emeklilik kapsamında SGK ya gerekli bilgilerini de iletecektir. E-Devlet diye adlandırılan proje, aslında kamu bilgilerine elektronik ortamda ulaşılmasının diğer bir adıdır. ERP projesi sadece bilgilere elektronik ortamda erişilmesini sağlamayacak, aynı zamanda her türlü kamu hizmetinin en kısa sürede ve güvenli bir şekilde yerine getirilmesini sağlayacaktır. TEİAŞ ın e-devlet projesi kapsamında kendisine yüklenen sorumlulukları yerine getirebilmesi için Kurumsal Kaynak Planlama ve Dokümantasyon ve Arşiv Yönetim Sistemi projelerini hayata geçirmek zorundadır. E-Devlet yapısının kurulması, işletilmesi ve yönetilmesi görev ve sorumluluğu tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, tarihli ve 2006/10316 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Başbakanlık adına Ulaştırma Bakanlığı yetkisine verilmiştir. Anılan Bakanlar Kurulu kararı ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, 2006/22 sayılı Başbakanlık Genelgesi gereği, kamu hizmetlerinin elektronik ortamda, ortak bir platformda ve vatandaş odaklı sunumu için iş süreçlerinin gözden geçirilmesi, içerik yönetimi, entegrasyon ile ilgili standartlar ve gerekli hukuki düzenlemeler konusundaki çalışmalar, Ulaştırma Bakanlığı nın koordinasyonunda ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının etkin katılımıyla TÜRKSAT tarafından yürütülmektedir. TEAİŞ, e-devlet kapsamında üzerine düşen sorumlulukları yerine getirirken hayata geçirmeye çalıştığı projeler (ERP, e-imza, Dokümantasyon ve Arşiv Yönetim Sistemi gibi) kapsamında, e-devlet konusunda yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşlarıyla dirsek dirseğe çalışması son derece önemli görülmektedir. Çünkü, e-devlet kapsamında düşünülen projeler sadece kurum içi çalışmaları değil, aynı zamanda diğer kamu kurum ve kuruluşların çalışmalarıyla da ilgilidir. Örneğin, TEİAŞ ın uygulamaya almak istediği e-imza, e-devlet uygulamasında, bazı önemli şirketlerin ve kamu kuruluşlarının otomasyon projelerini gerçekleştirememiş olmaları, hatta ilişkide bulundukları diğer büyük şirket ve kamu kurumlarının otomasyon alt yapılarının oluşturmamış olmaları, gereklilik durumunda, e-imza uygulanabilirliğini de mümkün kılmayacaktır. Dolayısıyla, e-imza uygulaması sadece TEİAŞ ın otomasyona geçmesiyle değil, diğer kamu kuruluşlarının da otomasyon alt yapılarını tamamlamayla ilgili olmasından dolayı, bu tip projelerin hayata geçirilmesi esnasında yetkilendirilmiş diğer kamu kuruluşlarıyla bilgi alış verişi son derece önemli görülmektedir. ERP projesiyle ilgili olarak; - ERP projesini oluşturan modüllerin bir an önce tamamlanarak devreye alınması, - Meteksan firmasının sebep olduğu zararın tazminine yönelik hukuki süreçlerin bir an önce başlatılması, - TEİAŞ ın uygulamaya almak istediği e-imza projesi için diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla temasta bulunması ve gerekirse e-imza yı uygulamaya koymuş kuruluşlardan teknik destek istemesi, 86

99 - Dokümantasyon ve Arşiv Yönetim Sistemi projesinin TEİAŞ ta hayata geçirmek için gerekli çalışmanın bir an önce başlatılması önerilir. TEİAŞ ın yatırım programlarında yer alan yeni merkez ve hatlar için iletişim planlaması ile mevcut iletim hatlarında ve merkezlerde ses, SCADA ve koruma görevleri yapan iletişim cihazlarının iyileştirme ve revize çalışmalarının yanısıra iletim sistemine yeni giren merkez ve hatlar için iletişim altyapısı oluşturularak sisteme bağlantıları yapılmaktadır. Enterkonnekte sistemde ağırlıklı olarak TEİAŞ bünyesinde bulunan Elektronik Laboratuar İşletme Müdürlüğü imalatı T30 ve T40 tipi kuranportörler ile BBC, ISKRA ve TELETTRA marka kuranportörler bulunmakta ve bu kuranportörlerden dubleks olanlar haberleşmenin yanı sıra koruma iletişimi ve SCADA veri iletişimi için de kullanılmaktadır. Elektronik Laboratuarı İşletme Müdürlüğü tarafından, TEİAŞ ın veri ve ses iletişiminde kullanılan kuranportör (PLC) ve aksesuarları, muhtelif tip röle ve transdüser üretilmekte, üretilen malzemeler ile koruma, kontrol ve ölçü teçhizatları bakım/onarımları, araştırma geliştirme (Ar-Ge) çalışmaları yapılmakta ve üretilen teçhizatlar hakkında eğitim verilmektedir. TEİAŞ ın ihtiyacı yanında, iletim sistemine bağlanan yeni üretim tesisleri ve trafo merkezleri için de iletişim cihaz ve aksesuarları üretilmektedir yılı Sayıştay denetimleri sırasında, analog PLC lerin sayısala dönüştürülmesi konusunda T50 model kuranportörün AR-GE çalışmasının devam ettiği görülmüştür. Söz konusu sayısal PLC lerin geliştirilmesi amacıyla ELTEM-TEK ve TEİAŞ arasında tarihinde sözleşme imzalanmış, sözleşme gereği bir Mühendis görevlendirilmiş ve bu görevlendirilen Mühendis için TEİAŞ yaklaşık 5,5 bin TL hizmet bedeli olarak her ay ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Başlangıçta 1 yıl olarak yapılan sözleşmenin 2012 yılında devam ettiği ve aradan 6 yıldan fazla zaman geçmesine rağmen sözleşmenin ve dolayısıyla sayısal PLC ye ait Ar-Ge çalışmalarının ne zaman biteceğinin belli olmadığı anlaşılmıştır. Yapılan incelemelerde söz konusu laboratuarda ELTEM-TEK tarafından görevlendirilen Mühendisin yanında TEİAŞ a ait hiç bir Mühendis görevlendirilmediği, sayısal PLC konusunda sahip olduğu bilgi ve beceriyi hiç bir TEİAŞ personeline aktarmadığı, ELTEM-TEK personelinin bugün işi bıraktığında kalan işi devam ettirecek TEİAŞ a ait herhangi bir yetişmiş eleman bulunmadığı anlaşılmıştır. Tek kişiye bağlı olarak yapılan Ar-Ge çalışması için yapılan 100 binlerce Türk Lirasının boşa gitmesinin an meselesi ve bütün inisiyatifin ELTEM- TEK personelinde olduğu görülmüştür. Dolayısıyla; Merkez Laboratuarda 2006 yılından beri geliştirilen sayısal PLC ler için kalan işin tanımının yapılması ve süresinin tespit edilerek ELTEM-TEK ile TEİAŞ arasında imzalan sözleşmeye dahil edilmesi, en kısa sürede sayısal PLC ler konusunda yetiştirilmek üzere uygun sayıda TEİAŞ a ait mühendis ve teknisyen görevlendirilmesi önerilir. 87

100 TEİAŞ son yıllarda gerçekleştirdiği enerji iletim hatları ihalelerinde, enerji iletim hatlarıyla birlikte fiber obtik kablo tesis alt yapısı oluşturduğu ve fiber kablo tesis işinin, enerji iletim hattı yapım ihaleleri ile birlikte projelendirdiği görülmüştür. Enerji iletiminde güvenlik ve sürekliliği sağlamak için iletişim sistemlemleri kullanılmaktadır. Bu sistemlere enerji iletim hattı (EİH) taşıyıcı sistemleri denir. EİH taşıyıcı sistemleri Power Line Carrier (PLC) yada kuranportör olarak adlandırılırlar. TEİAŞ a ait eski enerji iletim hatlarında Yük Tevzi Merkezleri ile trafo merkezleri arasında ihtiyaç duyulan ses ve veri iletişimiyle birlikte EİH koruma sinyalizasyonu, PLC yada kuranportör diye adlandırılan iletişim sistemleri aracılığıyla yapılmaktadır. Ancak, Enterkonnekte Elektrik Şebekesinin büyümesine ve gelişmesine paralel olarak TEİAŞ a özgü iletişim sistemini geliştirmek, kuranportör sistemlerindeki frekans tahsisi ile ilgili sıkıntıları aşmak, daha hızlı ve güvenli yüksek kanal kapasitesi oluşturmak maksadıyla enerji iletim hatlarında ihalesi yeni yapılan güzergahlarda, fiber obtik kablo uygulaması başlatıldığı anlaşılmıştır. Fiber optik kablo altyapısı ağırlıklı olarak, enerji iletim hattı toprak teli içine yerleştirilmiş fiber optik kablolar (OPGW-Optik Fiberli Toprak Teli) olmak üzere, iletim hattı direklerine asılı metalsiz fiber optik kablolar (ADSS) ve yeraltı enerji kablosu ile birlikte döşenen yeraltı fiber optik kablolardan (Y-F/O) oluşmaktadır. Sayıştay tarafından 2011 yılına ait faaliyetlerinin incelendiği Mart 2012 tarihinde toplam km uzunluğunda fiber optik alt yapı oluştuğu, bu uzunluğun km si optik fiberli toprak teli olduğu tespit edilmiştir. Raporun SCADA yatırımları bölümünde de açıkça ifade edildiği gibi, TEİAŞ a ait toplam 9 adet Bölgesel Yük Tevzi, 1 adet Milli Yük Tevzi ve 1 adet Acil Durum Yük Tevzi Merkezi bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Türkiye nin enerji nakil çalışmalarının tamamı bu yük tevzi merkezleri etrafında gerçekleşmektedir. İkitelli ve Adapazarı Bölgesel Yük Tevzi merkezleri hariç diğer bölgelerdeki iletişim hızı Türk Telekom ve Türksat tan kiralanan 64 kbit/s kapasiteli leased line (kiralık hat) vasıtasıyla yapılmaktadır. TEİAŞ İletişim ve Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı Kontrol Merkezleri Otomasyon Sistemleri Müdürlüğü tarafından sisteme bağlı olan Santral ve Trafo Merkezlerinde gerekli güncellemeler ve yeni bağlanacak Santral ve Trafo Merkezlerinin de tanımlamaları, İkitelli ve Adapazarı hariç yukarıda ifade edilen 64 kbit/s kapasiteli kiralık hatlar kullanılarak yapılmaktadır. Sisteme dahil olacak santral ve trafo merkezerinde tesis edilen RTU (Uzak Terminal Birimleri) lar ilgili Bölgesel Kontrol Merkezlerine, bu merkezlerde bulunan Telekontrol Arabirimleri (TCI) üzerinden bağlıdırlar. Milli Yük Tevzi Kontrol Merkezinde, ENTSO-E bağlantısı kapsamında Electronik Highway ile kurulan 2 MB link bağlantı üzerinden komşu ülkeler olan Bulgaristan ve Yunanistan Milli Kontrol Merkezleri ve İsviçre de bulunan Güney Avrupa Koordinasyon Merkezi ile gerçek-zamanlı olarak veri alış-verişi IEC (ICCP) iletişim protokolü ile yapılmaktadır. Yukarıda ifade edilen TCI ve ICCP iletişim protokollerinin tanımlanması, Kontrol Merkezlerinde yük akışlarının kolayca izlenebilmesi amacıyla ilgili Santral ve Trafo Merkezinin tek-hat şemasının çizilmesi, Santral ve Trafo Merkezinin bilgilerinin geçmişe dönük arıza analizlerinin yapılabilmesi amacıyla arşiv tanımlamalarının yapılması, gerekli veri girişlerinin tamamlanması ve Santral ve Trafo Merkezi tarafında kurulacak olan RTU ve modemlerin hazır olmasını mütakip tanımlı tüm verilerin Kontrol Merkezine doğru 88

101 gelip gelmediğinin testi, Sekonder Frekans Kontrol testleri yapılması gibi önemli çalışmalar, TEİAŞ İletişim ve Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı Kontrol Merkezleri Otomasyon Sistemleri Müdürlüğü tarafından yerine getirilmektedir. Dolayısıyla, Sisteme dahil olan santraller ve trafo merkezlerinin veri gönderdiği Bölgesel Yük Tevzi Kontrol Merkezlerinin Veri iletişim hızlarının özel sektörden kiralanan 64 kbit/s kapasitesinden daha yüksek bir kapasiteye çıkarılması (örneğin 2 Mbit/s), bu müdürlükte çalışan elemanlara motivasyonun yanı sıra ciddi bir zaman kazandıracaktır. Toplam km uzunluğunda fiber alt yapısı bulunan TEİAŞ ın, hemen hemen ana faaliyetlerinin merkezi olan bölgesel yük tevzi merkezlerinden milli yük tevzi merkezine 64 kbit/s kapasiteyle veri aktarılması ve bu hatların kiralık olması, Türkiye nin özellikle enerji alanında gerçekleştirdiği ve gerçekleştirmeyi düşündüğü büyümeye paralel bir uygulama olmadığı, özellikle Keban ve İzmir Bölgesel Yük Tevzi Merkezleri başta olmak üzere diğer bölgesel yük tevzi merkezlerinin de iletişim hızlarını arttırmaya yönelik çalışmaların bir an önce başlatılması gerekmektedir. TEİAŞ her yıl Türkiye nin enerji alanında göstermiş olduğu büyümeye paralel olarak yatırım planı yapmakta ve plan dahilinde enerji nakil hatları ve trafo merkezleri inşa etmektedir. Yapılan bu plan dahilinde ihalesi düşünülen enerji nakil hatları ile birlikte projelendirilen fiber kablo tesis işleri için, özellikle bölgesel yük dağıtım merkezlerindeki veri iletişim alt yapı sorunu ortadan kaldıracak yatırımlara öncelik verilmesi gerekmektedir. Telekomünikasyon piyasasının serbestleşmesi sonrasında, TEİAŞ fiber optik alt yapısının ticari kullanıma açılması konusu gündeme gelmiş; Ankara İstanbul ve İstanbul - Bulgaristan Sınır güzergahındaki (toplam güzergah uzunluğu 735,218 km) 4 adet fiber lif ve TEİAŞ merkezlerinde kiracı donanımları için gerekli yerler 2007 yılında imzalanan sözleşmelerle 10 yıllık süre ile kiraya verilmiştir. Ankara (Sincan) İstanbul (Alibeyköy) arasındaki 432,264 km fiber optik kablo Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. ye yıllık ,87 Euro, İstanbul (Alibeyköy) Bulgaristan (Sınır) arasındaki 302,954 km fiber optik kablo Türk Telekomünikasyon A.Ş. ye yıllık ,30 Euro bedelle kiraya verilmiştir. TEİAŞ a ait bazı fiber optik kablolardaki fiber liflerin, TEİAŞ iletişim ihtiyaçları dışındaki kısmının, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun yetkilendirdiği işletmecilere ihale yoluyla kiraya verilmesi planlanmış, bu kapsamda kiraya verilmesi planlanan fiber optikli hatlar ana güzergah olarak; yaklaşık 663 km uzunluğundaki Elazığ - Erzurum - Ağrı güzergahı, yaklaşık 621 km uzunluğundaki Diyarbakır - Batman - Şanlıurfa - Suriye Sınır - Gaziantep güzergahı, yaklaşık 326 km uzunluğundaki Mersin - Adana - İskenderun - Osmaniye güzergahı, yaklaşık 232 km uzunluğundaki Ankara - Konya güzergahı, yaklaşık 79 km uzunluğundaki Ankara ve çevresi güzergahı, yaklaşık 1197 km uzunluğundaki Ankara - Afyon - Denizli - Antalya - Muğla - İzmir - Manisa güzergahı ve yaklaşık 713 km uzunluğundaki Samsun - Erzurum şeklindedir. Söz konusu güzergahlardan Ankara - Afyon - Denizli - Antalya - Muğla - İzmir - Manisa güzergahında bulunan fiber optik kabloların liflerinin bir kısmının kiraya verilmesi ile ilgili ihale süreci halen devam ettiği tespit edilmiştir. 89

102 İleriye dönük yapılan ve bu plan çerçevesinde bir süreliğine de olsa atıl vaziyette bekletilen fiber liflerinin kiraya verilmesi doğru bir uygulama olmakla birlikte, bu hatların ve bundan sonra yapılması planlanan fiber altyapısının, özellikle TEİAŞ ın enerji iletim hatlarındaki ses, veri ve iletim sisteminin koruma sinyalizasyonun yanı sıra, kısa sürede TEİAŞ ta devreye alınacak olan Kamusal Kaynaklarının Planlanması projesine ve sayaçların uzaktan okunması projesine de hizmet verecek şekilde dizayn edilmesi, iletişim alt yapısının daha az maliyette ve güvenilir bir şekilde işletilmesine katkı sağlayacaktır. Bu nedenle; Başta Keban ve İzmir olmak üzere diğer bölgesel yük tevzi merkezlerindeki veri iletişim hızını en az 2 mbit/s kapasiteye çıkarılması hususunun etüt edilmesi önerilir yılında Siemens AG/ Siemens A.Ş. Konsorsiyumu tarafından yapılan TEİAŞ a ait SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) /EMS (Enerji Management Ssytem) sistemi, Türkiye deki elektrik iletim sisteminin daha güvenli, kaliteli ve ekonomik olarak işletilmesi için Ankara nın Gölbaşı ilçesinde Milli Kontrol Merkezi, Genel Müdürlüğün bulunduğu Balgat binasında Acil Durum Milli Kontrol Merkezi ve çeşitli illerde toplam 6 adet Bölgesel Kontrol Merkezi kurulmuştur. Ayrıca, Seyhan, Erzurum ve Kepez Bölgesel Kontrol Merkezlerinin SCADA/EMS sistemine dahil edilmesiyle 2012 yılı itibariyle Bölgesel Kontrol Merkezi sayısı 9 a çıkarılmıştır. Türkiye genelinde yaklaşık 820 adet trafo ve santral bulunmakta, bu sayının 619 tanesi TEİAŞ a ait trafo merkezleri oluşturmaktadır. Önemli santral ve trafoların SCADA da izleniyor olmakla beraber, yaklaşık 480 adet özel sektöre ait merkezler SCADA siteminde izlenememektedir. Dolayısıyla, TEİAŞ tarafından tesis edilen ve işletilen SCADA/EMS sisteminin tam istenilen randımanda çalışabilmesi için, Türkiye de bulunan önemli üretim potansiyeline sahip santrallerin, trafoların ve yenilenebilir enerji santrallerinin mevcut SCADA sistemine dahil edilmeleri son derece önemli görülmektedir. TEİAŞ SCADA/EMS sistemine bağlı olan santral ve trafo merkezlerinde RTU (Uzak Terminal Birimi) lar bulunmaktadır. RTU lar santral yada trafo merkezlerindeki yerel ölçüm ve kumanda noktaları ile haberleşerek yada giriş-çıkış (I/O) terminalleri yardımıyla yerel ekipmanlardan sinyalleri aldıktan sonra haberleşme hattı üzerinden merkezi terminal birimlerine bilgi verirler. Ayrıca RTU lar merkezi terminal birimlerinden aldıkları komutları değerlendirerek santral yada trafo merkezindeki ekipmanlara kumanda edebilirler. RTU'lar vasıtasıyla santral ve trafo merkezlerinden, generatör üniteleri, hat ve trafoların aktif ve reaktif güç değerleri, bara gerilim değerleri, trafo kademe değiştirici pozisyon bilgileri, bazı merkezlerden akım, frekans gibi ölçümler, santrallere ilişkin bazı ilave veriler, kesici, ayırıcı bilgileri ve alarm bilgileri ile enerji ölçümleri gibi Ulusal Enterkonnekte Elektrik Şebekesinin izlenmesi ve işletilmesi için ihtiyaç duyulan veriler toplanmaktadır. Ancak, zaman zaman RTU ların kontrol merkezlerine gönderdiği bilgilerin hatalı olduğu, bu hatalı bilgilerin neler olabileceği TEİAŞ a bağlı Yük Tevzi Dairesi Başkanlığı elemanlarınca liste halinde ilgili santrallere trafo merkezlerinin ilgili 90

103 olduğu Grup Müdürlüklerine gönderilmektedir. Bazı İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüklerine, Yük Tevzi Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen tarihli yazıda, İşletmede meydana gelen arıza ve problemlerin zamanında giderilmediği ve bu arızaların giderilmesine yönelik dinamik bir çözüm bulunamadığı anlaşılmıştır. TEİAŞ a ait Grup Müdürlüklerinin sorumluluk alanları geniş coğrafyaya yayılmış birden fazla ili kapsayabilmektedir. Yük Tevzi Başkanlığınca bildirilen arızaların giderilmesi için ilgili Grup Müdürlüklerine ait elemanların uzak mesafelerde bulunan trafo merkezlerine gitmeleri ve sorunun tam anlamıyla ne olduğunu tespit etmeleri belli bir zaman diliminde yapılabilmektedir. Bazen aynı grup müdürlüğüne ait Elektronik Müdürlüğü yada Başmühendisliği, Röle Müdürlüğü yada Başmühendisliği ve İşletme Müdürlüğü elemanları, arızanın meydana geldiği merkeze ayrı ayrı giderek sorunun ne olduğunu tespit etmeye ve kendi ilgi alanına giriyorsa tamir etmeye, kendi ilgi alanına girmiyorsa ilgili müdürlüğe tevdi ederek onarmaya çalıştıkları bilinmektedir. Oysa, İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüklerinde, içlerinde elektronik, röle ve işletmecinin bulunduğu bir ekibin aynı zaman diliminde ve aynı arabayla kilometrelerce uzaktaki arızanın meydana geldiği merkeze beraber gitmeleri, SCADA sistemine yanlış verinin gitmesine sebep olan arızanın ne olduğunu tespit etmeleri ve anında onarmaları, yıllardır giderilemeyen SCADA arıza bildirimlerinin kısa sürede giderilmesine önemli katkı sağlayacağı kuşkusuzdur. Ayrıca, Yük Tevzi Dairesi Başkanlığınca SCADA da tespit edilen yanlış bilgi akışı ve arızalar, elemanlarca excel ortamında tutulmakta ve bu listeler ilgili Grup Müdürlüklerine resmi yazı ile bildirilmektedir. Tespit edilen arızaların akıbeti hakkında sağlıklı bilgi akışı ilgili birimler arasında yapılamadığı, dolayısıyla aylar süren ve giderilmeyen arızaların devam ettiği Sayıştay ın 2012 yılında yapmış olduğu denetimler esnasında tespit edilmiştir. Oysa, kısa süre içerisinde bitecek olan ERP (Kamusal Kaynakların Planlanması) projesine, Yük Tevzi Dairesi Başkanlığınca tespit edilen arızaların girilmesi, ilgili birimlere sevk edilmesi, ilgili birimler tarafından online olarak her gün kontrol edilmesi ve o arızayla ilgili olarak işletmelerin neler yaptığının rapor halinde bilgisayardan girilmesi, ve nihai olarak arızanın gereğinin yapıldığı Yük Tevzi Başkanlığınca onaylanması gibi işlemler, yapılacak iyi bir veritanı ve yazılımla, TEİAŞ a ait 22 adet İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü, Yük Tevzi Başkanlığı ve İletişim ve Bilgi Sistemleri Daire Başkanlığı arasında online SCADA arıza takibinin elektronik ortamda sağlanması önemli görülmektedir. Bilindiği gibi işletmesini TEİAŞ ın yaptığı ulusal enterkonnekte elektrik şebekesinin güvenli ve kaliteli işletilmesi için kurulan SCADA/EMS sistemine sadece TEİAŞ a ait trafo merkezleri değil, diğer kamu ve özel şirketlere ait santral ve trafolarda izlenmektedir. Enterkonnekte elektrik sisteminden yararlanmak isteyen kullanıcıların mutlaka 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve ikincil mevzuat gereğince iletim sistemini kullanan kullanıcılarla TEİAŞ arasında, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından onaylanarak yayınlanan standart Sistem Kullanım Anlaşmaları imzalanmaktadır. Mevcut Sistem Kullanım Anlaşması güncellenmiş ve 15/03/2012 tarihli ve 3735 (a) sayılı Kurul Kararı ile onaylanarak 29/03/2012 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Söz konusu Sistem Kullanım Anlaşmasının cezai şartlar bölümünde (Madde 9), bağlantı anlaşması kapsamında 91

104 temin ve tesis edilmesi gereken iletişim ve TEİAŞ SCADA sistemine bağlantı ve sekonder frekans kontrolü ile ilgili teçhizatın/sistemlerin kurularak servise alınması konusundaki eksikliklerin giderilmemesi, işletmede olan tesislerde ise kullanıcıya ait arızalı iletişim teçhizatının TEİAŞ ın yazılı uyarısına rağmen onarılmaması yada değiştirilmemesi ve bu durumu ile kullanılmaya devam edilmesi durumunda Gerekli olan servise alma işleminin tamamlanamaması halinde kullanıcıya verilen sürenin bitiş tarihinden itibaren gecikilen her gün için o ayki Sistem Kullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin % 1 i oranında ceza uygulanır. İşletmede olan tesislerde gerekli onarımın/değişikliğin yapılmayıp ihlalin devam ettiği her gün için kullanıcının o ayki Sistem Kullanım Fiyatına göre hesaplanan bedelin % 1 i oranında ceza uygulanır. ifadeleri yer almaktadır. Görüldüğü gibi Sistem Kullanım Anlaşması yaparak sisteme dahil olan kamu yada özel kuruluşlar, gerek sisteme dahil olma aşamasında gerekse işletme aşamasında, kendisine bildirimde bulunulan zaman içinde tespit edilen arızaları onarmadığı takdirde büyük cezalar getirmektedir. Oysa, TEİAŞ ın kendi tarafo merkezlerindeki tespit edilen arızaların giderilmesi için ne bir süre nede yaptırım söz konusudur. Dolayısıyla, TEİAŞ a ait SCADA sisteminde tespit edilen arızaların giderilmesine yönelik hem bilgisayar yazılımı olarak online takip sisteminin getirilmesi, hem de Grup Müdürlüklerindeki arıza merkezlerine müdahale edecek teknik elemanların ekip olarak olay mahalline intikali ve arızaya müdahale etmelerinin sağlanması gerekmektedir. Sistem Bağlantı Anlaşmasının hem tesis aşamasında hem de işletme aşamasında arızaların zamanında onarılmaması durumunda kullanıcılara önemli cezai yükümlülükler getirdiği, ancak Sayıştay ın 2012 yılında yapmış olduğu denetimler sırasında, özellikle kullanıcılara cezai yaptırımın uygulanması için verilen sürenin nasıl tayin edildiği yada ne kadar süre tanınması gerektiği hususunda net bir kuralın konulmadığı, meydana gelen arızanın niteliğine göre kullanıcılara verilecek onarım süresinin işin doğası gereği değişebileceği, dolayısıyla hem kullanıcı hem de sistem işletmecisinden (TEİAŞ) bir temsilcinin arıza ve tamir süreleri konusunda tutanak tutması gibi seçenekler üzerinde durulması, TEİAŞ ın Sistem Kullanım Anlaşmasının cezai şartlardan kaynaklardan hak kaybını önleyeceği, ayrıca kısıtlı kadroyla çalışan Kontrol Merkezleri Otomasyon Müdürlüğüne bazı arızaların tespiti ve giderilmesi konusunda zaman kazandıracaktır. TEİAŞ SCADA/EMS sistemiyle ilgili olarak; -Yük Tevzi Daire Başkanlığının yada İletişim ve Bilgi Sistemleri Başkanlığının SCADA sisteminde tespit ettiği arızaların zamanında giderilmesi hususunda, oldukça geniş alanlara dağılmış olan İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüklerince arızanın meydana geldiği merkeze, içerisinde elektronik, röle ve İşletmecinin bulunduğu teknik bir ekip marifetiyle müdahale edilmesinin sağlanması, -SCADA da tespit edilen arızaların online olarak TEİAŞ a ait Kamusal Kaynakların Planlanması projesi kapsamında takip edilmesi hususunda gerekli yazılımın ve veritabanının sağlanması, -TEİAŞ SCADA sistemine dahil edilen ve Sistem Kullanım Anlaşması kapsamında anlaşma yapmış kullanıcılara, tespit edilen arızaların verilen süre 92

105 içerisinde onarılmasının sağlanması, anlaşmanın cezai şartlar bölümünde belirtilen cezanın kesilmesi durumunda öngörülen sürenin ne olacağı konusunda meydana gelebilecek ihtilafların çözümüne destek amacıyla, arızanın ve ne kadar sürede tamamlanacağının hem TEİAŞ hem de kullanıcıya ait elemanlarca tutanağa bağlanması, hususlarının etüt edilmesi önerilir. Detayları geçen yıl Sayıştay raporunda bulunan, 07D proje numarasıyla yer alan ve açık ihale usulü ile teklif birim fiyat yöntemiyle yapılan 2007/ ihale kayıt numaralı H.206 Referanslı 380 Kilovoltluk Temelli-Afyon 2 elektrik iletim hattı ihalesinde, toplam 539 direkli 380 Kv luk yaklaşık 214 km uzunluğundaki 3X1272 MCM iletkenli hat için gerekli direklerin imalatı, nakil iletkeni, 24 fiberli koruma iletkeni, izolatörlerin, faz ve koruma iletkenlerinin hırdavatlarının temini, direk temellerinin yapımı, üst montajları, tel çekimi, yüksekliği 30 m. üzerinde olan direk yüksekliğinin üst kısmının boyanması ve yüksekliği 30 m. üzerinde olan koruma iletkenine ikaz kürelerinin takılması işleri için ihaleye çıkılmış, 9 adet firma ihale dokümanı satın almış, ihaleye 4 firma katılmış ve yaklaşık maliyeti 41,6 milyon TL olan ihaleyi, ihale komisyonunun kararı ile 43,9 milyon TL ile en ucuz teklifi veren Şa-Ra Enerji A.Ş.-Enmon Enerji A.Ş. konsorsiyumu kazanmıştır. İhaleyi kazanan firma ile tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Açık ihale usulüyle yapılan ihaleye en düşük teklifi, ÖZÇEGAL A.Ş. firması ,38 TL, ikinci en düşük teklifi TL ile Şa-Ra Enerji A.Ş.-Enmon Enerji A.Ş. Konsorsiyumu vermiş, ancak ihale değerlendirme komisyonunca ikinci en düşük teklif düzeltilerek, düzeltilmiş teklif bedelini ,16 TL olarak hesaplamıştır. Böylece ihaleyi ikinci sıradaki Şa-Ra Enerji A.Ş.-Enmon Enerji A.Ş. Konsorsiyumu kazanmıştır. ÖZÇEGAL firması tarihinde TEİŞA a şikayet başvurusunda bulunmuş; ancak daha sonra istediği sonucu alamayınca tarih ve 4376 sayı dilekçe ile Kamu İhale Kurumuna (KİK) şikayette bulunmuştur. KİK, ihale ile ilgili yapmış olduğu incelemeler neticesinde ÖZÇEGAL firmasını haklı bulup ihaleyi iptal etmiş, bu durumda TEİAŞ, KİK in almış olduğu iptal kararını yargıya taşımış ve sonuçta yargı, KİK i haklı bularak ihalenin iptal edilme süreci tamamlanmıştır. Sayıştay ın geçen yıl raporunda, 380 Kilovoltluk Temelli-Afyon-2 Elektrik İletim Hattı ihalesiyle ilgili olarak; tarihinde yapılan ihalede en uygun ikinci teklifin mevzuata aykırı olarak değiştirilerek işin kendisine ihalesi, -En uygun teklifi veren firmanın itirazına rağmen ikinci en uygun teklifi veren firma ile sözleşme imzalanması, -Kamu İhale Kurulu nun ihaleyi iptal etmesi üzerine sözleşmenin iptal edilerek işin tasfiyesi, kalan işin tekrar ihalesi, Böylece işin bitiminin 11 ay gecikmesine, ek maliyete, gelir kaybına, hizmetin aksamasına ve Kurumun imaj kaybına neden olduğundan, sorumluların tespiti için söz 93

106 konusu işlemlerin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca incelenmesi, gerekirse soruşturulması önerilmişti. Bakanlık müfettişlerince hazırlanan ve tarihli Bakanlık oluruyla sonuçlanan söz kanusu Rapor Sayıştay Başkanlığına iletilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde; İhale dosyasında yer alan KİK kararında, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun 6 ncı maddesinde; birim fiyat teklif almak suretiyle ihaleye çıkılan yapım işlerinde; ön ve kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacağı, ayrıca 4734 sayılı kanunun 37 nci maddesinde belirtilen; Teklif edilen fiyatları gösteren teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması halinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re sen düzeltilir. hükümlerine atıfta bulunularak TEİAŞ ın yapmış olduğu ihalede mevzuatının aktarılan hükümleri ve idari şartnamede yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; 1, 2, 6, 10, 17, 18, 33 ve 34 nolu iş kalemlerinde, istekli iş kalemlerinin miktarı ile teklif edilen birim fiyatların çarpımlarında yapılan aritmetik hatanın, istekli tarafından verilen teklif birim fiyatlar esas alınarak düzeltilmesinde mevzuata bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla birlikte; ihale komisyonu tarafından, 19 nolu iş kalemi için idare tarafından belirlenen miktarda yapılan hatanın düzeltilerek, o iş kalemi için verilen teklif tutarının değiştirilmesi ve 16 nolu iş kaleminde aritmetik bir hata yapılmadığı halde, isteklinin vermiş olduğu birim fiyatın değiştirilmesi mevzuata aykırı bulunmuştur. kararına varıldığı anlaşılmıştır. Oysa, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) Denetim Hizmetleri Başkanlığınca hazırlanmış raporda, 16 nolu iş kaleminde teklif edilen birim fiyatın mevzuatta yeri olmamasına rağmen değiştirilmiş olduğu, ancak yapılan değişikliğin sıralamayı değiştirmediği, ayrıca keşif miktarlarında yapılan değişiklikle TEİAŞ ın YTL kazanç sağladığı, lafzi yorum ile sınırlı dar bir çerçeveden bakıldığında ihale mevzuatına aykırı, ancak kanunun amacına, uygulamada ve bahsi geçen mevzuatta birtakım boşlukların giderilmesi için oluşturulan idari şartnameye uygun olması sebebiyle KİK in suçlamasının hakkaniyetli olamayacağı gibi ifadelerin yer aldığı tespit edilmiştir. Ancak, KİK Başkanı, II. Başkan ve 6 üyenin katıldığı ve oy birliği ile alınan kararın ardından, TEİAŞ ın söz konusu kararı iptal etmek için Ankara 15 nci İdare Mahkemesinde dava açtığı ve davayı kaybettiği, akabinde Bölge İdare Mahkemesine itiraz yoluna gittiği ve Bölge İdare Mahkemesinin de Ankara 15 nci İdare Mahkemesiyle aynı doğrultuda karar verdiğini göz önünde bulunduracak olursak, ETKB Denetim Hizmetleri Başkanlığının hazırladığı raporda, maksadını aşan ve kendisini, işin uzmanı KİK ve Mahkemelerin üzerinde gösteren kabul edilemez ifadelere yer verdiği, ayrıca, ihale bedeli 43 Milyon TL olan projeyle ilgili olarak 94

107 yapılan aritmetik hatanın düzeltilmesiyle kurumun TL kazanç sağladığı tespitinin, işin özüyle uyuşmayan bir değerlendirme olduğu kanaatine varılmıştır. Söz konusu raporda, ihalenin iptal edilmesiyle oluşan yaklaşık 4,2 Milyon TL farkın, raporun bir yerinde İlk sözleşme ile tasfiye sonrası yapılan sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş kalemlerinin miktarlarının, yani Temelli-Afyon EİH tamamlandığında gerçekleştirilmiş olan iş kalemleri miktarlarının ilk sözleşme tahmini miktarlardan daha fazla olduğu, bu durumun işin devamı esnasında teknik gerekliliklerden doğan proje değişiklikleri sonucu meydana gelen iş artışlarında kaynaklandığı... şeklinde ifade edilmiş, ancak raporun bir başka yerinde ise; 816 bin TL alemünyum fiyatındaki artıştan, 1,6 milyon TL örgülü çelik fiyatındaki artıştan, 951 bin TL çelik köşebentteki artıştan ve 908 bin TL si kurdaki artıştan kaynaklandığı tespitlerine yer verilmiştir. Görüldüğü gibi ihalenin iptal edilmesiyle oluşan 4,2 milyon TL fazla maliyetin sebepleri, söz konusu raporda iki farklı nedene dayandırılmıştır. Sayıştay tarafından incelenmesi istenen söz konusu öneride yer alan işin bitiminin 11 ay gecikmesiyle oluşan ek maliyetin, gelir kaybının, hizmetin aksamasının incelenmesi ile ilgili olarak, Bakanlıkça hazırlanan raporda Temelli- Afyon EİH ihalesinin tasfiye edilmesiyle söz konusu hattın öngörülen sürede devreye alınmaması nedeniyle herhangi bir darboğaz ve kesinti yaşanmadığı, ayrıca Ulusal Elektrik Sisteminde iletim kayıplarının yaşanmadığı, bilakis 2008 yılı enerji iletim sistem kaybının %2,5 olduğu ve bu oranın 2007 yılına göre %0,2 daha düşük olduğu... ifadelerine yer verilmiştir. Oysa, ihale dosyasında bulunan ihaleyi yapan yani işin sahibi TEİAŞ Enerji İletim ve Tesis Daire Başkanlığının, ihale iptal edilince yenisinin yapılamaması ve gecikilmesi halinde meydana gelebilecek zarar-ziyanla ilgili olarak; - Yeniden çıkılacak ihalede en az 7,8 milyon TL daha fazla fiyat geleceği, - Ulusal elektrik iletim sistemindeki iletim kayıplarının 23 MW azalması 7 ay ertelenecek ve ortaya çıkacak enerji kaybının maliyeti yaklaşık 18 milyon TL olacağı, - Antalya yöresine 400 MW lık güç akışı 7 ay gecikeceği, bu gecikme nedeniyle her gün 4 saat 300 MW güç kesinti yapılacağı, bunun kamuya zararı tahminen 19 milyon TL olacağı, tespitlerine yer verilmiştir. Enerji İletim ve Tesis Başkanlığının yaptığı bu tespitlerin doğru olup olmadığı konusunda müfettiş raporunda hiçbir değerlendirmeye yer verilmemiştir. KİK in mahkemeye sunduğu raporda 4734 sayılı Kanunun 41 ve 42 nci maddelerinde öngörülen sürelere uyulmadan sözleşme imzalandığı, kesin proje hazırlanmadan ihaleye çıkıldığı, yaklaşık maliyet hesaplamasında hata yapıldığı gibi birçok olumsuzluğa yer verilmiş olmasına rağmen, anılan raporda bu hususlara yer verilmemiştir. Bu nedenle müfettiş raporuyla ilgili olarak; -Kesin proje olmadan ihaleye çıkıldığı, yaklaşık maliyet hesaplamasının hatalı yapıldığı, en düşük fiyatı veren firmanın itirazına rağmen ikinci en düşük teklif sahibi 95

108 firma ile sürelere uyulmadan sözleşme imzalandığı hususları KİK ve mahkeme kararlarında yer almasına ve sözleşmenin iptal edilmiş olmasına rağmen bu hususlarının müfettiş raporunda yeterince değerlendirilmediği, -Diğer yandan kalan işin tekrar ihalesinde ilk ihale ile ikinci ihale arasındaki tutar farklarının iş artışından mı, malzeme fiyat veya kur artışlarından mı kaynaklandığına dair net bilgilere müfettiş raporunda yer verilmediği, tespit edilmiş olup, konu 2010 yılı Sayıştay Raporu Önerisi olarak TBMM KİT Komisyonu nun gündemindedir. 96

109 V. BĠLANÇO Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin 2011 yılı bilançosu ve TL dönem kârı ile kapanan gelir tablosu Yönetim Kurulu nun tarih ve sayılı kararıyla kabul edilmiştir. Şirketin bilanço, gelir tablosu ve eklerinin hazırlanmasıyla ilgili işlemler Maliye Bakanlığının tarih ve 1 sayılı Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği ile ek ve değişikliklerine göre yürütülmektedir. İncelemeler bu çerçevede hazırlanan bilanço, gelir tablosu ve ekleri üzerinden yapılmıştır tarih, sayılı Resmi Gazete yayımlanan 6113 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Bir Kısım Borç ve Alacaklarının Düzenlenmesine Dair Kanunun, Uygulama başlıklı 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine olanlar ile Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından yürütülmekte olan dengeleme ve uzlaştırma faaliyetleri kapsamında olanlar hariç olmak üzere, bu Kanun kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının bu Kanunun yayımından önceki ay sonu itibarı ile birbirlerine olan ödenmemiş borç ve alacakları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 18/4/2001 tarihli ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununun 12 nci maddesinin (g) fıkrası kapsamında hesaplanan fer iler, TEİAŞ dengeleme ve uzlaştırma faaliyetleri ile ilgili gecikme cezaları hariç olmak üzere terkin edilerek Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketine devrolunur ve aynı kuruluşa ilişkin borç ve alacaklar netleştirilerek muhasebeleştirilir hükmü yer almıştır. Bu hüküm gereği EÜAŞ ve TETAŞ la olan alacak ve borçlar 2011 yılı içinde Hazine Müsteşarlığının kontrolünde karşılıklı olarak mahsup edilmiştir. -Aktif: TEİAŞ ın 2011 yılı bilançosunun aktifini oluşturan hesapların ayrıntısı, geçen yıl değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 97

110 Aktif (Varlıklar) Önceki dönem Cari dönem TL % TL % Fark TL I-Dönen varlıklar: A-Hazır değerler , , B-Menkul kıymetler C-Ticari alacaklar , ,1 ( ) D-Diğer alacaklar , ,2 ( ) E-Stoklar , , F-Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri G-Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları , , H-Diğer dönen varlıklar , ,0 ( ) Toplam (I) , , II-Duran varlıklar: A-Ticari alacaklar , ,0 0 B-Diğer alacaklar C-Mali duran varlıklar , ,1 0 D-Maddi duran varlıklar , , E-Maddi olmayan duran varlıklar , , F-Özel tükenmeye tabi varlıklar G-Gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları , ,0 (18.775) H-Diğer duran varlıklar , , Toplam (II) , , Genel toplam (I + II) Nazım hesaplar TEİAŞ ın 2011 yıl sonu aktif değerleri TL olup geçen yıla göre %9,8 oranında artmıştır. Varlıkların %28 i oranında TL si dönen, %72 si oranında TL si duran varlıklara aittir. Aktif değerleri oluşturan hesapların ayrıntılı açıklamalarına aşağıda yer verilmiş, kalıntı vermeyen hesaplar için ayrıca başlık açılmamıştır. I-Dönen varlıklar: A-Hazır değerler: Hesap kalıntısı TL nin; TL si kasa mevcuduna, TL si bankalardaki mevduata, TL si yoldaki paralara, TL si pullara ve TL si de verilen çekler ve ödeme emirlerine aittir. Bankalar hesabının ayrıntısı önceki yıl değerleri ile birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 98

111 Bankanın unvanı TEİAŞ ın tarihli banka mevduat toplamı TL olup bu tutarın, TL si ABD Doları, TL si Avro, TL si Türk Lirası cinsinden hesaplara aittir. Önceki döneme göre %36,5 oranında artış gösteren mevduatın tamamına yakını kamu bankalarındadır. C-Ticari alacaklar: Önceki dönem TL Cari dönem TL 1-Yurt içi bankalar a)kamu bankaları: T.C Merkez Bankası T.C Ziraat Bankası T.Halk Bankası T.Vakıflar Bankası Takasbank Toplam (a) b)özel bankalar: T.İş Bankası ( ) Toplam (b) ( ) Toplam (1) Kuruluşun yıl sonu itibariyle kısa vadeli net ticari alacakları hesap kalıntısı TL dir. Geçen yıla göre %29,3 oranında azalan söz konusu alacaklara ilişkin çizelge aşağıdadır. Fark TL Ticari alacaklar Önceki dönem TL Cari dönem TL Fark TL Ca) Alıcılar(Sistem kullanıcıları) Cb) Verilen depozito ve teminatlar Cc) Diğer ticari alacaklar(piyasa katılımcıları) ( ) Cd) Şüpheli ticari alacaklar ( ) Toplam ( ) Ce) Şüpheli ticari alacaklar karşılığı (-) ( ) Ticari alacaklar net toplamı ( ) Esas itibariyle ticari alacaklar hesap grubunda, iletim sistemi sistem kullanım ve sistem işletim bedeli, sistem kullanım cezası, maliyet esası doğrultusunda kullanıcılara yansıtılan yan hizmet bedelleri ile iletim ek ücretinden alacaklar ile PMUM Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin işlemleri nedeniyle oluşan alacaklar izlenmektedir. Ca)Alıcılar: Alıcılar hesabının ayrıntısı önceki dönem değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 99

112 Alıcılar Önceki dönem TL Cari dönem TL -Mahalli idarelerden Kamu iktisadi teşebbüslerinden Gerçek ve tüzel kişilerden Mahalli idarelerden alacaklar: Fark TL Toplam Hesap kalıntısı TL nin; TL si İstanbul Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi İSKİ den, kalan TL si de Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi GASKİ den alacaklara aittir. -Kamu iktisadi teģebbüslerinden alacaklar: KİT lerden olan alacaklar TL olup bu tutarın; TL si EÜAŞ ve bağlı ortaklıklarının, TL si TEDAŞ ve bağlı şirketlerinin, TL si TCDD ve bölge müdürlüklerinin, TL si TETAŞ ın, TL si BOTAŞ ın ve TL si de TPAO Adıyaman Bölge Müdürlüğünün sistem kullanım bedelinden borcunu ifade etmektedir. -Gerçek ve tüzel kiģilerden alacaklar: Bu hesapta görülen TL nin tamamı kuruluşça hizmet verilen üçüncü şahıslar ile tüzel kişilerden olan alacaklarını ifade etmektedir. Cb)Verilen depozito ve teminatlar: Bu hesapta görülen TL nin tamamı iletim tesis ve işletme grup müdürlüklerince muhtelif yerlere verilen depozito ve teminatlara aittir. Cc)Diğer ticari alacaklar: Bu hesapta görülen TL nin tamamı Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin (PMUM) işlemleri nedeniyle oluşan alacakları göstermekte olup bu tutarın; TL si TETAŞ, 349 TL si TEDAŞ ve bağlı elektrik dağıtım şirketlerine ve TL si ise özel sektör üretim şirketlerinden alacaklara ilişkin bulunmaktadır. Yıl sonunda TETAŞ ın PMUM borcunun alacağına mahsup edilmesi sonucunda, TETAŞ ın dolayısıyla diğer ticari alacaklar hesabının geçen yıla göre kalıntısında, büyük oranda azalma meydana gelmiştir. Cd)ġüpheli ticari alacaklar: Kuruluşun şüpheli ticari alacaklarının yıl sonu kalıntısı olan TL nin TL si TETAŞ, TL si TEDAŞ ve bağlı şirketleri, TL si DSİ ve TL si de özel kişi ve kurumlardan olan ihtilaflı alacaklara aittir. Geçen yıla göre azalış, özel kişi ve kurumlardan olan ihtilaflı alacaklardan kaynaklanmıştır. 100

113 Şüpheli ticari alacaklar, sistem kullanım ve sistem işletim bedelleri ile sistem kullanım cezaları, dengeleme ve uzlaştırma alacakları ve hak edişlerden doğan alacaklara aittir. Ce)ġüpheli ticari alacaklar karģılığı: Şüpheli alacaklar hesabında yer alan TL nin tamamı için karşılık ayrılmıştır. D-Diğer alacaklar: Bu hesabın ayrıntısı önceki dönem değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Diğer alacaklar Önceki dönem TL Cari dönem TL -Merkezi yönetim kapsamındaki Kamu idarelerinden alacaklar Kamu iktisadi teşebbüslerinden alacaklar ( ) -Mahalli idareler Sosyal güvenlik kuruluşları (17.930) -Personelden alacaklar (31.902) -Gerçek ve tüzel kişilerden alacaklar ( ) -Yurtdışından Diğer Şüpheli alacaklar Toplam (Brüt) ( ) -Şüpheli alacaklar karşılığı(-) Toplam ( ) Yıl sonu itibariyle brüt TL kalıntı veren diğer alacakların, TL si şüpheli alacak hesaplarında yer almış ve tamamı için karşılık ayrılmış olup sonuçta hesap kalıntısı net TL olmuştur. Yapılan incelemelerde bu hesaptaki alacakların, kamulaştırma bedelinden, hurda malzeme satış bedelinden, üçüncü şahıslara tahsis edilen lojmanların kira vb. bedellerinden, üretim ve dağıtım şirketleri ile olan ortak kullanım bedellerinden, dışarıya yaptırılan işlerin kesin hak edişleri beklendiği için kapatılamayan tutarlardan vb. nedenlerden kaynaklandığı ve bir kısmının mahkemeye intikal etmiş olduğu görülmüştür. E-Stoklar: Kuruluşun stokları önceki döneme göre %905 oranında artarak TL ye yükselmiştir. Stokların; TL si ilk madde ve malzeme, TL si yarı mamuller, TL si mamuller, TL si diğer stoklara ve TL si de verilen sipariş avanslarından oluşmuştur. Stoklarla ilgili ayrıntılı bilgiye raporun İşletme Çalışmaları bölümünde yer verilmiştir. Fark TL 101

114 G-Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları: Bu hesapta görülen TL nin; TL si memur ve sözleşmeli personelin 1-14 Ocak 2012 dönemine ait ücretlerini ve TL si de vadeli mevduat faiz gelirini ifade etmektedir. H-Diğer dönen varlıklar: Bu hesapta yer alan TL nin TL si personel avanslarına, TL si sayım ve tesellüm noksanlarına, 22 TL si de akreditif bedelinden alacaklara aittir. II-Duran varlıklar: A-Ticari alacaklar: Bu hesapta yer alan TL nin tamamı verilen depozito ve teminatlara aittir. C-Mali duran varlıklar: Bu hesapta yer alan TL nin; TL si iştiraklerdeki sermaye payına, TL si bu iştiraklere ait enflasyon düzeltmesi farkına aittir. TEİAŞ ın 3 adet iştiraki mevcut olup bunlardan, Elektrik Tesisleri Mühendislik Hizmetleri, Telekomünikasyon, Maden, İnşaat ve T.A.Ş (Eltem-Tek) ile Mitaş Enerji ve Madeni İnşaat İşleri T.A.Ş. faal diğer iştirak ETİTAŞ ise iflas sürecindedir. İştirakler ile ilgili ayrıntılı bilgiye raporun İştirakler bölümünde yer verilmiştir. D-Maddi duran varlıklar: Şirketin maddi duran varlık hesaplarına 2011 yılı içinde giren ve çıkan değerler ile 2012 yılına devreden değerler aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Maddi duran varlıklar 2010' dan devir TL 2011 yılı 2012'ye devir TL Giren TL Çıkan TL Arazi ve arsalar Yer altı ve yer üstü düzenleri Binalar Tesis, makine ve cihazlar Taşıtlar Demirbaşlar Diğer maddi duran varlıklar Toplam (brüt) Birikmiş amortismanlar (-) Toplam (net) Yapılmakta olan yatırımlar Yatırım avansları Yatırımlar toplamı Genel toplam

115 Kuruluşun yapılmakta olan yatırımları ve yatırım avansları ile birlikte toplam maddi duran varlıkları önceki döneme göre %3,4 oranında artarak TL ye yükselmiştir yılında maddi duran varlıklara girişi yapılan TL nin TL si yapılmakta olan yatırımlar hesabından aktarılan tamamlanmış yatırımlar tutarına, TL si cari yıl işletme bütçesinden yapılan girişlere, TL si bağlantı anlaşmaları kapsamında yapılan girişlere, TL si hibelere, TL si münakale, tashih vb girişlere aittir. Maddi duran varlıklardan çıkışı yapılan TL nin; TL si münakale, tashih vb. çıkışlara, TL si elden çıkarılan sabit kıymetlere aittir. Kuruluşun birikmiş amortismanlarının 2010 yılından devreden, 2011 yılı giriş ve çıkışları ile 2012 yılına devreden değerleri aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Birikmiş amortismanlar 2010' dan devir TL 2011 yılı 2012'ye devir TL Giren TL Çıkan TL Arazi ve arsalar Yer altı ve yer üstü düzenleri Binalar Tesis, makine ve cihazlar Taşıtlar Demirbaşlar Diğer maddi duran varlıklar Toplam Birikmiş amortismanlar geçen yıla göre %5,9 oranında artarak TL ye yükselmiştir. Bu artışın nedeni yıl içinde tahakkuk eden amortisman tutarlarıdır. TEİAŞ ın 2011 yıl sonu itibariyle maddi duran varlıklarının %53,7 oranında TL lik kısmı amorti edilmiştir. Kuruluşun iletim faaliyetlerinde önemli yer tutan tesis, makine ve cihazlar hesabı için bu oran %56 dır. Bu durum ülke elektrik enerjisi iletiminde kullanılan tesislerin yarıdan fazlasının amorti edildiğini ve dolayısıyla iletim hizmetlerine olan talep de dikkate alındığında yatırım ihtiyacının gelecek yıllarda artarak devam edeceğini ortaya koymaktadır. E-Maddi olmayan duran varlıklar: Bu hesapta yer alan TL nin tamamı, arazi, bilgisayar program ve lisans hakları ile ilgili olup; TL brüt tutarından TL lik kısmı amortisman ayrılmak suretiyle tenzil edilmiştir. G-Gelecek yıllara ait giderler ve gelir tahakkukları: Hesap kalıntısı olan TL nin tamamı peşin ödenen kira bedeline aittir. H-Diğer duran varlıklar: Bu hesapta görülen TL nin tamamı, henüz işlemleri tamamlanamamış arsa-arazi mülkiyet ve irtifak hakkı kamulaştırma bedellerine aittir. 103

116 Nazım hesaplar: Nazım hesaplarla ilgili bilgiye raporun pasif bölümünde yer verilmiştir. -Pasif: Şirketin 2011 yılı bilançosunun pasifini oluşturan hesapların ayrıntısı, geçen yıl değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Pasif (Kaynaklar) Önceki dönem Cari dönem Fark TL % TL % TL I-Kısa vadeli yabancı kaynaklar: A-Mali borçlar , , B-Ticari borçlar , ,0 ( ) C-Diğer borçlar , , D-Alınan avanslar , , E-Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri F-Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler , ,2 ( ) G-Borç ve gider karşılıkları , ,3 ( ) H-Gelecek aylara ait gelirler ve gider Tahakkukları I-Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar 66 0,0 0 0,0 (66) Toplam (I) , , II-Uzun vadeli yabancı kaynaklar: A-Mali borçlar , , B-Ticari borçlar , C-Diğer borçlar D-Alınan avanslar E-Borç ve gider karşılıkları , ,8 ( ) F-Gelecek yıllara ait gelirler ve gider Tahakkukları G-Diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar , ,0 ( ) Toplam (II) , , Toplam (I+II) , , III-Öz kaynaklar: A-Ödenmiş sermaye , , Sermaye düzeltmesi olumlu farkları (+) - Sermaye düzeltmesi olumsuz farkları (-) B-Sermaye yedekleri , ,0 0 C-Kar yedekleri , , D-Geçmiş yıllar karları , ,2 ( ) E-Geçmiş yıllar zararları (-) ,6 0 0,0 ( ) F-Dönem net karı , ,7 ( ) Toplam (III) , , Genel toplam (I+II+III) Nazım hesaplar

117 TEİAŞ ın 2011 yıl sonu pasif değerleri toplamı TL olup geçen yıla göre % 9,8 oranında artmıştır. Pasif değerleri oluşturan hesapların ayrıntılı açıklamalarına aşağıda yer verilmiş, kalıntı vermeyen hesaplar için ayrıca başlık açılmamıştır. I-Kısa vadeli yabancı kaynaklar: A-Mali borçlar: Bu hesapta yer alan TL lik kısa vadeli mali borçların; TL si hazine garantili ve hazine devirli uzun vadeli kredilerin cari yıl içerisinde ödenecek ana para taksit ve faizlerine, geriye kalan TL ise TEİAŞ adına sistem kullanıcılarına yaptırılan tesis bedellerinin geçici kabul bedeli üzerinden tahakkuk eden katma değer vergisi tutarlarına aittir. B-Ticari borçlar: Kuruluşun kısa vadeli ticari borçları geçen yıl değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgededir. Ticari borçlar Önceki dönem Cari dönem Fark TL TL TL Ba)Satıcılar Bb)Alınan depozito ve teminatlar ( ) Bc)Diğer ticari borçlar ( ) Toplam ( ) Diğer ticari borçlar hesap grubu içinde izlenen dengeleme ve uzlaştırma faaliyetlerinden (PMUM) kaynaklanan borçların alacaklarla mahsup edilmesi sonucu geçen yıla göre büyük oranda azalış göstermesi nedeniyle ticari borçlar hesap toplamında da büyük oranlı azalma olmuştur. Mahsuplaşma işlemine ilişkin detaylı açıklama, bilanço bölümünün giriş kısmında verilmiştir. Ba)Satıcılar: Satıcılar hesabının ayrıntısı geçen yıl değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. Satıcılar Önceki dönem TL Cari dönem TL -Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri Mahalli idareler Kamu İktisadi teşebbüsleri ( ) -İştiraklere Gerçek ve tüzel kişiler Yurtdışı Toplam Fark TL 105

118 -Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerine borçlar: Hesaptaki TL nin; TL si özel bütçeli kuruluşlara, TL si genel bütçeli kuruluşlara olan borçlardır. -Mahalli idareler : Hesaptaki TL nin tamamı muhtelif belediyeler ile bu belediyelere bağlı idarelere olan borçları ifade etmektedir. -Kamu iktisadi teģebbüslerine borçlar: Hesaptaki TL nin; TL si TETAŞ Genel Müdürlüğü ne, TL si EÜAŞ Genel Müdürlüğü ve bağlı ortaklıklarına, TL si TEDAŞ ve bağlı şirketlerine, TL si de Et ve Balık Kurumuna olan borçlardır. -ĠĢtiraklere borçlar: Yıl sonu itibariyle hesapta görülen TL nin tamamı, Kuruluşun iştiraki konumundaki Eltem-Tek e yaptırılan iş ve hizmetler karşılığı ödenecek tutara aittir. -Gerçek ve tüzel kiģilere borçlar: Hesaptaki TL nin tamamı kuruluşa iş yapan muhtelif gerçek ve tüzel kişilere olan borçları göstermektedir. -YurtdıĢına borçlar: Hesaptaki TL nin tamamı kuruluşa iş yapan yurtdışı tüzel kişilere olan borçları göstermektedir. Bb)Alınan depozito ve teminatlar: Hesapta görülen TL nin; TL si genel bütçeli kuruluşlardan, TL si mahalli idarelerden, TL si kamu işletmelerinden, TL si iştirakten, TL si yurt içi gerçek ve tüzel kişilerden, TL si de yurt dışı tüzel kişilerden yaptırılan işler karşılığında alınmış olan depozito ve teminatlara aittir. Bc)Diğer ticari borçlar: Hesapta görülen TL nin; TL si belgesi gelmeyen mal ve hizmetten borçları, TL si de Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi (PMUM) uygulamalarından EÜAŞ, TEDAŞ ve bağlı şirketleri ile özel sektör üretim şirketlerine olan enerji bedeli borçlarını ifade etmektedir. C-Diğer borçlar: Hesapta görülen TL nin; TL si personele borçlara, TL si merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri ve mahalli idarelere borçlara, TL si KİT lere borçlar, TL si düzenleyici ve denetleyici kuruluşlara borçlara, TL si sosyal güvenlik kuruluşlarına borçlara, TL si iştiraklerden ELTEM-TEK e borçlara, TL si gerçek ve tüzel kişilere borçlara ve TL si de diğer çeşitli mal ve hizmet alımından doğan borçlara aittir. 106

119 D-Alınan avanslar: Hesaptaki TL nin; TL si alınan sipariş avanslarına, TL si de alınan diğer avanslara aittir. F-Ödenecek vergi ve diğer yükümlülükler: Hesapta yer alan TL nin; TL si ödenecek vergi ve fonları, TL si ödenecek sosyal güvenlik kesintilerini ve TL si de ödenecek diğer yükümlülükleri göstermektedir. G-Borç ve gider karģılıkları: Hesaptaki TL nin; TL si dönem kârından ödenecek vergi ile peşin ödenen vergi arasındaki farka, TL si yatırım gideri karşılıklarına, TL tutarındaki maliyet gideri karşılığı olarak izlenen tutarın ise; TL si işçi personelin tarihleri arasındaki tahakkuk eden ücretlerine, TL si işçi cereyan gider karşılığına, TL si personel giyecek gideri karşılığına ve TL si de dahili sigorta risk karşılığına aittir. I-Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar: Hesap, bu yıl kalıntı vermemiştir. II Uzun vadeli yabancı kaynaklar: A-Mali borçlar: Hesaptaki TL nin; TL si yurtdışından hazine garantili ve devirli kredilerin uzun vadeli kısmına ait ana para tutarını, TL si bağlantı anlaşmaları nedeniyle tesis sözleşmesi imzalanmak suretiyle üçüncü şahıslar tarafından yapılmış olan tesis bedellerini göstermektedir. Enerji Piyasası Kanununun geçici 14 üncü maddesi ile Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 38 inci maddesi uyarınca hesaplara alınan ve yıl sonu kalıntısı TL olan iletim tesis bedeli geri ödenmek üzere bu hesapta izlenmektedir. Enerji Piyasası Kanununun geçici 14 üncü madde kapsamında, Teşekkül adına iletim sistemi kullanıcılarına yaptırılan tesislerin, yatırım tutarına ilişkin geri ödemelerine, mevzuat gereği takip eden uygulama dönemi olan Ocak-2012 tarihinde başlanacağından, nihai bedellerin bir an önce tespit edilerek hesapların düzeltilmesi, bağlantı anlaşmalarıyla yapılan tesislerin geri ödemelerinde finansman açısından dar boğaza girilmemesini için ileriye dönük önlemler alınması gereğine işaret olunur. B-Ticari borçlar: Hesapta görülen TL nin tamamı kamu ve özel sektörden alınan depozito ve teminatları ifade etmektedir. E-Borç ve gider karģılıkları: Hesapta görülen TL nin; TL si kıdem tazminatı karşılıklarına, TL si dahili sigorta risk karşılığına ve TL si dava gider karşılıklarına aittir. 107

120 Kurum aleyhine açılan davalara karşılık olmak üzere önceki yıllarda ayrılan dava gider karşılıklarının, hangi davalara ait olduğunun tespit edilmesi ve sonucuna göre karşılık hesabının tasfiye edilmesi önerilir. G-Diğer uzun vadeli yabancı kaynaklar: Hesapta görülen TL nin tamamı, tesise katılma paylarıdır. Tesise katılma payı; Kuruluşun çektiği iletim hattından Türk Telekom A.Ş. nin de yararlanmasından kaynaklanmaktadır. Konu, geçen yıl denetim raporunda; TEİAŞ a (eski TEAŞ) ait 28 adet Enerji İletim Hattında bulunan OPGW (fiber optik koruma teli) kablolardaki fiber lifler, OPGW iletkeninin temin ve tesis maliyetlerinin fiber kullanım oranına göre paylaşılması yöntemiyle TEİAŞ ve Türk Telekom A.Ş. tarafından ortaklaşa kullanılmaktadır. Söz konusu OPGW kablolar genellikle 10 fiberli olup, paylaşım 6 fiber Türk Telekom, 4 fiber TEİAŞ şeklindedir. TEK ve PTT Genel Müdürlüğü arasında, Enerji İletim Hatlarına fiber optik kablo tesis edilerek bu kabloların iletişim ihtiyaçları için ortak kullanılması konusundaki görüşmelerin 1993 yılında başladığı ve TEK Yönetim Kurulu nca alınan tarih ve no lu karar ile fiber optikli koruma iletkeni konusunda PTT Genel Müdürlüğü ile ortaklaşa yatırım yapılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır ile 1996 yılları arasında Enerji İletim Hatlarına çekilecek fiber optikli koruma iletkenlerinin özellikleri, uygulamanın hangi hatlarda yapılacağı, paylaşımın nasıl olacağı gibi konularda görüşmeler ve yazışmalar yapılmıştır tarihinde TEAŞ (Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş.) ve Türk Telekom A.Ş. arasında yapılan toplantıda özetle; Temelli Dokurcun-Paşaköy-Tepeören E.İ.Hatlarına tesis edilecek fiber optikli toprak telinin (OPGW) 10 fiberli olması, paylaşımın 4 fiber TEİAŞ (TEAŞ), 6 fiber Türk Telekom A.Ş. şeklinde olması, TEAŞ ın yapımını planladığı hatlarda fiber sayısı, özellikleri, paylaşımı gibi konuların ortaklaşa belirlenmesi, tesis edilecek hatlarda Türk Telekom un OPGW montajı, ek yapımı, testi gibi konularda TEAŞ a teknik destek vermesi, fiber optikli toprak iletkeninin tesis maliyetinin fiber kullanım oranına göre paylaştırılması ve Türk Telekom A.Ş. hizmetine verilmek üzere tespit edilen fiberlerin kullanım hakkının Türk Telekom A.Ş. ne devredilmesi konularında mutabakata varılmıştır. Aynı şekilde 04/01/1996 tarihinde ve 21/08/1995 tarihinde TEAŞ ve Türk Telekom A.Ş. arasında yapılan toplantılarda da farklı hatlar için benzer kararlar alınmıştır. Ayrıca, 26/09/1995 tarihinde TEAŞ ve Türk Telekom A.Ş. arasında yapılan toplantıda TEAŞ ın Sincan Gölbaşı Trafo Merkezleri arasında ihtiyaç duyduğu fiber optik kabloların, kablo tesis bedellerinin fiber kullanım oranına göre karşılanması kaydıyla Türk Telekom A.Ş. tarafından sağlanmasına karar verilmiştir. (Bu kapsamda halen Gölbaşı Sincan arasında Türk Telekom A.Ş. ye ait bir çift fiber TEİAŞ tarafından da kullanılmaktadır.) Daha sonra TEAŞ Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu, Türk Telekom A.Ş. ile ortak fiber optikli kanal tesisi hakkında, İletişim Kontrol ve Otomasyon Dairesi Başkanlığının tarih ve 133 sayılı takriri doğrultusunda tarih ve 108

121 10-78 sayılı kararı almıştır. Söz konusu Yönetim Kurulu kararında özetle; ilk uygulaması Temelli Dokurcun-Paşaköy-Tepeören enerji iletim hatlarında başlayacak olan ve daha sonra TEAŞ ın tesis ettiği/edeceği enerji iletim hatlarında devam edecek fiber optikli toprak iletkeninin temin ve tesis maliyetinin Türk Telekom A.Ş. ile TEAŞ arasında fiber kullanım oranına göre paylaştırılması, Türk Telekom A.Ş. nin Sincan TM-Gölbaşı UYDM (Ulusal Yük Dağıtım Merkezi)-TEAŞ Genel Müdürlüğü arasında TEAŞ a tahsis edeceği fiber optik kanallar için aynı prensibe göre TEAŞ katılım payının hesaplanması, ödemelerin fiberlerin kullanıma hazır hale getirilip devredilme aşamasında yapılması, ödemeler için baz alınacak fiyatın (ABD Dolar) olarak fiber lifi paylaşım oranına göre tespit edilmesi konularına karar verilmiştir. Söz konusu hususlar Türk Telekom A.Ş. Yönetim Kurulunun tarih ve 327 sayılı kararı ile de onaylanmıştır tarihinde TEAŞ ve Türk Telekom A.Ş. arasında yapılan toplantıda ortak fiber optik kanal tesisi ve kullanımı konusunda yapılması gereken işler ve yeni tesis edilecek bazı hatlarda da ortak fiber optik kanal tesisi konuları görüşülmüş ve fiber optik kabloların, eklerinin ve teçhizatının işletme ve bakımı konusunda taslak protokol hazırlanması kararı verilmiştir. Yine tarihinde TEAŞ ve Türk Telekom A.Ş. arasında yapılan toplantıda OPGW linklerinde oluşacak arızaların hızla giderilmesinde izlenecek yöntemleri bir protokole yansıtmak amacıyla Türk Telekom A.Ş. ve TEAŞ ın ortaklaşa bir çalışma grubu oluşturması kararı alınmıştır. TEAŞ ve Türk Telekom A.Ş. arasında tarihinde yapılan toplantıda TEAŞ, Türk Telekom A.Ş. ye (TTAŞ a), söz konusu fiber optik kablolarla ilgili olarak katılım payı ödeyerek ortak kullanım yerine kiralama yöntemine geçilmesini önermiştir. TTAŞ yetkilileri bu öneriye katılmamışlar ve Yönetim Kurulu Kararlarının uygulanmasına devam edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. OPGW uygulamaları için, geçici kabul, ödemeler, işletme-bakım ve arıza giderme, tarafların görev yetki ve sorumluluklarını içeren ortak bir protokol hazırlanması ve bundan sonraki ilişkilerde bu protokole göre hareket edilmesi konusunda görüşler ortaya konulmuştur. Bu görüşler doğrultusunda TEİAŞ Enerji İletim Hatlarında bulunan ve ortak kullanılan optik fiberli koruma iletkeni (OPGW) ve TEİAŞ ın Türk Telekom un tesislerine kurduğu/kuracağı telsiz sistemleri ile ilgili bir protokol taslağı hazırlanmış ve söz konusu taslak protokol tarih ve 1156 sayılı yazı ile Türk Telekom A.Ş. ye gönderilmiştir. Ancak Türk Telekom A.Ş. nin özelleştirilme sürecinin tamamlanması (14 Kasım 2005) nedeniyle söz konusu protokol imzalanamamıştır. Netice itibariyle, fiber optik kablolarla ilgili olarak, TEAŞ ve Türk Telekom A.Ş. arasında 1993 yılında başlayan görüşmeler ve tutulan toplantı tutanakları ve konuya ilişkin olarak karşılıklı olarak alınan yönetim kurulu kararları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; -Her iki tarafında kamu sermayesi ile kurulmuş şirket olması nedeniyle, karşılıklı yükümlülüklerin belirlenmesinde mensubiyetten çok ortak kamu menfaatinin esas alınmış olduğu, -Türk Telekom A.Ş. tarafından ödenecek katılım payının belirlenmesinde mutabık kalınan formül ün; 109

122 ( F/O li toprak teli bedeli + İşçilik) - ( F/O siz toprak teli bedeli + işçilik)/ Toplam fiber sayısı x Türk Telekom ca kullanılacak fiber sayısı şeklinde belirlenmesinden de açıkça anlaşılacağı üzere, katılım payı olarak ilk 6 link için ,22 ABD Doları tutarında tahakkuk ettirilen ve Mayıs 2000 ayında ödenen bedelin Telekom un kullandığı F/O li toprak telinin maliyeti bile olmadığı, -Başlangıçta yukarıda açıklanan 6 link için yapılan uygulamanın, 2005 yılına gelindiğinde 23 ana grup 28 hat seviyesine yükseldiği ve katılım payı olarak aynı formül uygulanmak suretiyle yaklaşık ,07 ABD Doları tahsil edilmiş olduğu, -Katılım bedeli olarak ,22 ABD Doları tahsil edilen hatlar ile ilave birkaç hattan oluşan Ankara Adapazarı İstanbul Bulgaristan(sınır) güzergahında bulunan OPGW nin TEİAŞ kullanımında olan 4 fiber lifinin 10 yıllığına ,7 milyon Avro bedelle kiralandığı, -Yaklaşık 15 yıl öncesinden görüşmelerine başlanılan ve son 10 yıldır fiilen ortak kullanılan tesislere ilişkin; işletme-bakım ve arıza giderme, tarafların görev yetki ve sorumluluklarını içeren bir protokolün imzalanamamış olduğu, görülmektedir. Şeklinde açıklama getirilerek, işleyişin TEİAŞ tarafından tek taraflı iptalinin mümkün olduğu ve hattın TELEKOM ca kullanılan kısmının yapılacak bir ihale ile kiralanması, önerilmiştir. Konuya ilişkin olarak, tarihli Hukuk Müşavirliği görüşünde, Yönetim Kurulu kararlarında TTAŞ dan herhangi bir kira bedeli ya da ecri misil alınacağı hususuna yer verilmediğinden, TTAŞ ın kamu kurumu olmaktan çıkmış olması sebebine dayalı kira, ecri misil yada herhangi bir kullanım bedeli talep edilmesi mümkün olmayacağı, fiberlerin kullanımına son verilmesi yönünde bir takrir hazırlanarak konunun Yönetim Kuruluna sunulması gerektiği, belirtilmiştir. İletişim Kontrol Otomasyon Ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı nın tarih, 1226 sayılı takririnde, Şirketimize ait Enerji İletim Hatlarındaki OPGW koruma iletkeni içinde yer alan ve Türk Telekomünikasyon AŞ ye (TTAŞ) kullandırılan yaklaşık km. fiberin (OPGW) TTAŞ tarafından kullanılmasına son verilmesi, bu durumun TTAŞ a ihtarı ile TTAŞ ın gerekli önlemleri alarak söz konusu fiberler üzerinde çalışan sistemlerini kendi fiberlerine aktarması için TTAŞ a otuz (30) takvim günü süre tanınması ve bu konuda gerekli tüm işlemlerin ikmali konusunda Genel Müdürlüğün yetkili kılınması talep edilmiş, Yönetim Kurulu da tarih, sayılı kararında, uygulamaya son verilmesi akabinde ortaya çıkacak durumun ne şekilde devam ettirileceğine dair çözüm hususunda Dairesince çalışma yapılarak Yönetim Kuruluna bilgi verilmesi ni oy birliği ile kabul etmiştir yılında görüşmelerine başlanan ve ilk 6 linkinin 2000 yılında geçici kabulü yapılarak işletmeye alınan TEİAŞ Enerji İletim Hatlarında bulunan ve Türk Telekom A.Ş. ile ortak kullanılan optik fiberli koruma iletkeni (OPGW) ile ilgili olarak; 110

123 -Türk Telekom A.Ş. den tahsil edilen katılım paylarının tesis maliyetini bile karşılamadığı ve karşılıklı yazışmalarda da bu tespitin tamamen iki kamu kurumu olunması esasına dayandığı, -Türk Telekom A.Ş. nin özelleştirme sürecinin tamamlanması nedeniyle karşılıklı yükümlülükleri içeren bir protokolün imzalanamadığı, kaldı ki resmi yazı ekinde gönderilen bu protokolde TELEKOM un kamu kuruluşu niteliğinin ortadan kaldırılması durumunda, TEİAŞ bu anlaşmayı tek taraflı iptal etme hakkına sahiptir düzenlemesinin bulunduğu, hususları da dikkate alınarak, tarih, sayılı Yönetim Kurulu kararı gereği, yapılacak çalışmaların ivedilikle tamamlanarak konuya çözüm getirilmesi önerilir. III Öz kaynaklar: A-ÖdenmiĢ sermaye: Şirketin esas sermayesi 5 milyar TL dir. Bu miktarın tamamı ödenmiştir. Ödenmiş sermayenin; TL si sermaye düzeltmesi olumlu farkların sermayeye ilavesini, TL si geçmiş yıllar karlarının sermayeye mahsubunu, TL si genel bütçeden alınanı, TL si kardan mahsup edileni, TL si İller Bankası köycülük tesislerinden devredileni, 171 TL si Etibank tan devredileni ve 142 TL si de diğer yerlerden temin edilen kısmını ifade etmektedir. B-Sermaye yedekleri: Hesaptaki TL nin tamamı diğer sermaye yedeklerini ifade etmektedir. C-Kâr yedekleri: Hesapta görülen TL nin; TL si yasal yedek, TL si de olağan üstü yedek olarak ayrılan tutarlardan oluşmaktadır. D-GeçmiĢ yıllar kârları: Hesaptaki TL nin tamamı şirketin 2006, 2007 ve 2010 yılı karlarına aittir. Dönem içinde TL tutarında geçmiş yıl karının ödenmiş sermaye hesabına mahsubu yapılmış olup hesap bu kadar azalış göstermiştir. E-GeçmiĢ yıllar zararları (-) Dönem karla kapatıldığından hesap yıl sonu itibariyle bakiye vermemiştir. F-Dönem net kârı(zararı): Kuruluş 2011 yılı faaliyet dönemini TL net kâr ile kapatmıştır. Dönem kârının oluşumuna ilişkin ayrıntılı bilgiye raporun gelir tablosu bölümünde yer verilmiştir. 111

124 -Nazım hesaplar: Kuruluşun nazım hesaplarında kayıtlı değerlerin; TL'si geçmiş yıl kârlarını, TL'si geçmiş yıl zararlarını, TL'si alınan teminat mektuplarını, TL'si açılan akreditif karşılıklarını, TL'si bağlantı anlaşması borç karşılığını, TL'si verilen teminat mektuplarını, TL'si kanunen kabul edilmeyen gider karşılığını, TL'si kamulaştırma için verilen teminat karşılığını, TL'si Sistem bağlantı anlaşması kamulaştırma bedeli karşılığını, TL'si asgari geçim indirimi karşılığını, TL'si kayda tabi malzeme karşılığını, TL'si takip edilen sözleşme iz bedellerini, TL si Sair olmak üzere toplam TL dir. Ancak yıl içerisinde yapılan toplam TL tutarındaki kayıt hatası nedeniyle bilanço ve kesin mizanda nazım hesapların bakiyesi TL olarak görülmektedir. 112

125 VI. GELĠR TABLOSU 2011 yılında, iletim sistemine toplam GWh enerji verilmiş, bundan GWh olan şebeke kaybı düşüldükten sonra kalan MWh enerji iletim sisteminden çekilmiştir. Yıl içinde iletim hizmetleri ve PMUM kapsamında satılan enerji bedelinden toplam ,3 milyon TL net satış hasılatı elde etmiştir. Cari yılda yapılan iletim hizmetleri maliyeti ile PMUM kapsamında satılan enerjinin alış bedelinin oluşturduğu toplam satış maliyeti 9.689,1 milyon TL, faaliyet giderleri 62,6 milyon TL olması sonucunda, 291,6 milyon TL faaliyet kârı oluşmuştur. Şirketin işletme faaliyetleri dışında elde ettiği 287,8 milyon TL gelir ve karın; 153,9 milyon TL si olağan ve 133,9 milyon TL si de olağan dışı gelir ve karlardır. Diğer faaliyetlerden olağan ve olağandışı gider ve zararlar 89,2 milyon TL olup bu miktarın 39,3 milyon TL si olağan ve 49,9 milyon TL si de olağandışı gider ve zararlardır. Şirketin faaliyet karı 291,6 milyon TL ye, olağan ve olağandışı gelir ve karlar ile gider ve zaralar net farkı 198,6 milyon TL nin ilavesi ve 179 milyon TL finansman giderleri ile dönem karından ödenecek vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılığı 64 milyon TL nin negatif etkisi sonucu 2011 faaliyet dönemi 247,2 milyon TL dönem net karı ile kapatılmıştır. Şirketin 2011 yılına ait gelir tablosu önceki dönem değerleriyle birlikte aşağıdaki çizelgede gösterilmiştir. 113

126 Gelir ve giderler Önceki dönem TL Cari dönem TL A-Brüt satışlar Yurt içi satışlar Yurt dışı satışlar 3-Diğer gelirler B-Satış indirimleri (-) Satıştan iadeler (-) 2-Satış iskontoları (-) 3-Diğer indirimler (-) C-Net satışlar D-Satışların maliyeti(-) Satılan mamuller maliyeti (-) 2-Satılan ticari mallar maliyeti (-) 3-Satılan hizmet maliyeti (-) Diğer satışların maliyeti (-) Brüt satış kârı veya zararı E-Faaliyet giderleri (-) Araştırma ve geliştirme giderleri (-) 2-Pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (-) 3-Genel yönetim giderleri (-) Faaliyet kârı veya zararı F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar ( ) 1-İştiraklerden temettü gelirleri Bağlı ortaklıklardan temettü gelirleri 3-Faiz gelirleri Komisyon gelirleri 5-Konusu kalmayan karşılıklar Menkul kıymet satış kârları 7-Kambiyo kârları Reeskont faiz gelirleri 9-Enflasyon düzeltmesi kârları 10-Diğer olağan gelir ve kârlar G-Diğer faaliyetlerden olağan gid. ve zararlar (-) ( ) 1-Komisyon giderleri (-) Karşılık giderleri (-) Menkul kıymet satış zararları (-) 4-Kambiyo zararları (-) Reeskont faiz giderleri 6-Enflasyon düzeltmesi zararları (-) 7-Diğer olağan gider ve zararlar (-) H-Finansman giderleri (-) Kısa vadeli borçlanma giderleri (-) 2-Uzun vadeli borçlanma giderleri (-) Olağan kâr veya zarar ( ) I-Olağan dışı gelir ve kârlar Önceki dönem gelir ve kârları Diğer olağan dışı gelir ve kârlar J-Olağandışı gider ve zararlar (-) Çalışmayan kısım gider ve zararları (-) 2-Önceki dönem gider ve zararları (-) Diğer olağan dışı gider ve zararlar (-) Dönem kârı veya zararı (-) ( ) K-Dönem kârı vergi ve diğer yasal yük. Karş. (-) ( ) Dönem net kârı veya zararı (-) ( ) Fark TL 114

127 A-Brüt satıģlar: Cari yılda hizmet satışları ile PMUM kapsamında satılan enerji bedelinden elde edilen brüt satışları toplamı önceki döneme göre %18,4 oranında artarak, TL ye yükselmiştir. B-SatıĢ indirimleri: Hesaptaki TL nin tamamı, iletim sistemi kullanıcılarından alınarak EPDK ya aktarılan iletim ek ücreti tutarıdır. C-Net satıģlar: Şirketin brüt satışları tutarı TL den, TL lik satış indirimleri düşüldükten sonra net satış hasılatı TL olmuştur. D-SatıĢların maliyeti: Verilen hizmet maliyeti ile PMUM kapsamında alınan ve satılan enerjinin alış bedelinin oluşturduğu satış maliyeti toplamı önceki döneme göre %18,8 oranında artarak, TL olmuştur. Maliyetlerle ilgili ayrıntılı bilgiye raporun Üretim maliyetleri bölümünde yer verilmiştir. -Brüt satıģ kârı: Cari yılda net satış hasılatından satışların maliyetinin düşülmesi sonucunda TL brüt satış kârı oluşmuştur. E-Faaliyet giderleri: Şirketin 2011 yılı faaliyet giderleri toplamı TL olup tamamı genel yönetim giderleridir. -Faaliyet kârı: Brüt satış kârı ile faaliyet giderleri arasındaki farkı ifade eden faaliyet kârı tutarı TL dir. F-Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar: Şirketin TL olan diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârların ayrıntısı aşağıda incelenmiştir. 3-Faiz gelirleri: Hesapta görülen, TL nin tamamı bankalardan sağlanan faizlerdir. 5-Konusu kalmayan karģılıklar: Hesaptaki TL nin; TL si davalı alacak karşılığının kullanılmayan kısmı, TL si de kıdem tazminatı karşılıklarıdır. 7-Kambiyo kârları: Hesaptaki TL nin tamamı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu nun 280 inci maddesi gereğince, yabancı para ile takibi yapılan hesapların değerlenmesinden kaynaklanan kambiyo kârlarıdır. 115

128 9-Diğer olağan gelir ve kârlar: Hesaptaki TL nin; TL si kira gelirlerine, TL si lojman-misafirhane ve sosyal tesis gelirlerine, TL si gecikme zammı gelirlerine, TL si maddi duran varlık ve hurda satış gelirine, TL si tesise katılma paylarına, TL si hizmet satış gelirlerine, TL si de diğer işlemlerden elde edilen sair gelir ve kârlara aittir. G-Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar: Şirketin diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararları toplamı TL olup ayrıntısı aşağıda açıklanmıştır. 1-Komisyon giderleri: TL tutarındaki komisyon giderlerinin; TL si teminat mektuplarına, TL si bankalara verilen komisyon tutarıdır. 2-KarĢılık giderleri: Yıl içinde ayrılan TL tutarındaki karşılıkların tamamı şüpheli alacaklar karşılığına aittir. 4-Kambiyo zararları: Hesaptaki TL nin tamamı, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu nun 280 inci maddesi gereğince yabancı para cinsinden takibi yapılan hesapların değerlemesinden kaynaklanmaktadır. 7-Diğer olağan gider ve zararlar: Hesaptaki TL nin; TL si maddi duran varlık ve malzeme, hurda satış zararlarına, TL si dengeleme ve uzlaştırma faaliyetlerine ilişkin gecikme zammı giderlerine, TL si kira giderlerine, lojman-misafirhane ve sosyal tesis gider ve zararlarına, TL si de kapasite bedellerine aittir. H-Finansman giderleri: Kullanılan yurt dışı krediler için tahakkuk eden finansman giderleri toplamı olan TL nin; TL si faiz ve komisyon giderlerine, TL si de kur farklarına aittir. -Olağan kâr: Şirketin TL lik faaliyet kârına, TL lik diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârların ilavesi, TL lik diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar ile TL lik finansman giderinin indirilmesinden sonra kalan TL, şirketin olağan kârını oluşturmuştur. I-Olağan dıģı gelir ve kârlar: 1-Önceki dönem gelir ve kârları: Hesapta görülen TL nin; TL si önceki dönemlerde gider yazılan amortisman iptallerine, TL si önceki dönemlere ilişkin iletim hizmet gelirlerine, TL si önceki dönemlere ilişkin dava ve icra gelirlerine,

129 TL si personel istihkak iptallerine, TL si geçmiş yıl vergi resim harç gelirlerine, TL si tazminat ve ceza gelirlerine, TL si dışarıdan sağlanan fayda ve hizmet giderinden iadeye ve TL si de diğer önceki dönem gelir ve karlarına aittir. 2-Diğer olağan dıģı gelir ve kârlar: Hesapta görülen TL nin; TL si sistem kullanım gelirlerine, TL si tazminat ve ceza gelirlerine, TL si dışarıya yapılan test gelirlerine, TL si eğitim, tabldot, kreş ve servis taşıma ücretlerine, TL si yan hizmet ceza gelirine, TL si arızi satış kârlarına, TL si bedelsiz alınan malzeme ve sabit kıymet gelirlerine, TL si dava ve icra gelirlerine, TL si OPGM fiber optikli kablo kirası gelirlerine, TL si irat kaydedilen teminatlara, TL si de sair gelir ve kârlara aittir. J-Olağan dıģı gider ve zararlar: 2-Önceki dönem gider ve zararları: Hesaptaki TL nin; TL si işçi kıdem tazminatları, TL si işçi, memur ve sözleşmeli çalışanların geçmiş yıla ait ikramiye, sosyal harcama, hizmet teşvik primi vb. alacaklarına, TL si elden çıkarılan sabit kıymet bedellerine, TL si dava ve icra giderlerine, TL si EPDK lisans bedel farkına, TL si iletim hizmet geliri iptaline, TL si vergi, resim, harç ve ilan giderine ve TL si de sair gider ve zararlara aittir. 3-Diğer olağandıģı gider ve zararlar: Hesaptaki TL nin; TL si sistem kullanım giderlerini, TL si tazminat ve ceza giderlerini, TL si maddi duran varlık satış ve devir zararlarına, TL si de sair çeşitli gider ve zararları göstermektedir. -Dönem kârı: Şirketin TL lik olağan karına, TL lik olağandışı gelir ve karların ilavesi ve TL lik olağandışı gider ve zararların düşülmesinden sonra kalan TL şirketin dönem karını oluşturmuştur. K-Dönem kârı vergi ve diğer yükümlülük karģılıkları: Vergi ve diğer yükümlülük karşılıkları toplamı TL dir. -Dönem net kârı: Dönem kârına ilişkin vergi ve diğer yasal yükümlülük tutarının tenzili sonucu dönem net kârı TL olmuştur. Sonuç: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin 2011 yılı bilançosu ve ,45 Türk Lirası dönem kârı ile kapanan gelir tablosu tasvibe sunulur. 117

130 VII. E K L E R 1 - Şirketin teşkilat şeması, 2 - Memur, sözleşmeli ve işçi personelin teşkilat içindeki dağılımı, 3 - Memur ve sözleşmeli personelin hareketini gösteren çizelgeler, 4 - İşçi hareketlerini gösteren çizelgeler, 5 - Mali bünyedeki varlıkların ayrıntısı, 6 - Mali bünyedeki kaynakların ayrıntısı, 7 - Şirketin gayrisafi milli hasıla (GSMH)'ya katkısı, 8 - Dış ödemeler dengesine etki çizelgesi, 9 - Finansman giderleri, 10 - Vergiler, 11 - Şirketin 2011 yılı bilançosu ve bilanço dipnotları (a, b, c, d ve e), 12 - Şirketin 2011 yılı gelir tablosu ve dipnotları (a ve b), 13 - Kar dağıtım tablosu 14 - Raporun ilgili bölümlerinde yer alan diğer öneri ve tavsiyelerin listesi. 118

131 TÜRKĠYE ELEKTRĠK ĠLETĠM A.ġ. TEġKĠLAT ġemasi (Ek: 1 ) YÖNETİM KURULU YÖN. KUR. BÜRO MÜD. GENEL MÜDÜR ÖZEL KALEM MÜD. GENEL MÜDÜR YRD. GENEL MÜDÜR YRD. GENEL MÜDÜR YRD. GENEL MÜDÜR YRD. TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI YÜK TEVZİ DAİRESİ BŞK. İLETİM ŞEB. İŞLETME BAKIM DAİ. BŞK. ÇEVRE.EMLAK VE KAMULAŞTIRMA DAİ.BŞK. İNSAN KAYNAKLARI DAİ.BŞK. HUKUK MÜŞAVİRLİĞİ ARAŞTIRMA PLANLAMA VE KOORD.DAİ.BŞK. TM PROJE TESİS VE İNŞAAT DAİ.BŞK. İLETİŞİM KONTROL OTOM. VE BİLGİ İŞL.DAİ.BŞK. MALİ İŞLER VE FİNANS YÖNETİMİ DAİ.BŞK. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI EİH. PROJE VE TESİS DAİ. BŞK. MALZEME YÖN. VE TİC.DAİ.BŞK. ELEKTRİK PİYASA HİZM. VE MALİ UZLAŞ.DAİ.BŞK. DESTEK HİZMETLERİ DAİ. BŞK.

132 Personelin teģkilat içinde dağılımı Üniteler 2010 Çalışan kişi 2011 Çalışan kişi Memur Sözleşmeli Daimi işçi Toplam Memur Sözleşmeli Daimi işçi Toplam A - MERKEZ TEŞKİLATI 1 - Genel Müdürlük Yönetim Kurulu Büro Müdürlüğü Özel Kalem Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığı Hukuk Müşavirliği Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dai.Bşk Enerji İletim Hatları Proje ve Tesis Dai.Bşk TM Proje Tesis ve İnşaat Dairesi Başkanlığı İletişim Kontrol Otomasyon ve Bilgi İşlem Dai.Bşk İletim Şebekeleri İşletme Bakım Dai.Bşk Yük Tevzi Dairesi Başkanlığı Elektrik Piyasa Hizmetleri ve Mali Uzlaştırma Dai.Bşk ( İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Dairesi Bşk. ) ( Eğitim ve İş Güvenliği Dairesi Başkanlığı ) İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Mali İşler ve Finans Yönetimi Dairesi Başkanlığı ( Malzeme Yönetimi ve Ticaret Dairesi Başkanlığı ) Ticaret Dairesi Başkanlığı Müşteri İlişkiler Dairesi Başkanlığı Çevre Emlak ve Kamulaştırma Dairesi Başkanlığı Toplam ( A ) B - TAŞRA TEŞKİLATI 1- İŞLETMELER a - Soma Elektr.Tek.Gel.ve Eğt.Tes.İşl.Müdürlüğü b - İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlükleri c - Yük Tevzi İşletme Müdürlükleri d - Elektronik Labaoratuvarları İşletme Müdürlüğü e - Gölbaşı Sosyal Tesisleri İşletme Müdürlüğü f - Güç Trafoları Onarım İşletme Müdürlüğü g - Özel Yük Mobil Mer.Taşıma İşletme Müdürlüğü h - Gün Öncesi Piyasası İşletme Müdürlüğü Toplam ( B ) Genel toplam (A+B)

133

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM AŞ (TEİAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM AŞ (TEİAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU HİZMETE ÖZEL T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM AŞ (TEİAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu ile 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde

Detaylı

TEİAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEİAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1 KURULUŞ TARİHİ : 01.10.2001 KURULUŞ KARARI : Tarih: 02.02.2001 No : 2001/2026 (BKK) ANASTATÜ : Tarih: 29.06.2001 No : 24447 (R.GAZETE) İLETİM LİSANSI TARİH 13.03.2003 SERMAYE : 5 Milyar TL PERSONEL SAYISI

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. (TETAŞ) 2012 YILI RAPORU

TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. (TETAŞ) 2012 YILI RAPORU TÜRKİYE ELEKTRİK TİCARET VE TAAHHÜT A.Ş. (TETAŞ) 2012 YILI RAPORU Bu rapor, 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hazırlanmış olup Rapor

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI KEMERKÖY ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (KEAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI KEMERKÖY ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (KEAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI KEMERKÖY ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (KEAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname

Detaylı

KEMERKÖY ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (KEAŞ) 2012 YILI RAPORU

KEMERKÖY ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (KEAŞ) 2012 YILI RAPORU KEMERKÖY ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (KEAŞ) 2012 YILI RAPORU Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca hazırlanmış olup, Sayıştay

Detaylı

T. C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI. 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu

T. C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI. 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu T. C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2008 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Temmuz 2008 GİRİŞGİRİŞ GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI MAAŞ TAHAKKUK ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK, İLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII KALKIINMA BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI EDİRNE BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ. 2012 Yılı Kurumsal Mali Durum. ve Beklentiler Raporu

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ. 2012 Yılı Kurumsal Mali Durum. ve Beklentiler Raporu T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ 2012 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı TEMMUZ 2012 I. OCAK - HAZİRAN 2011 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI A. Bütçe Giderleri Üniversitemize,

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1- (1)

Detaylı

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI MEVZUAT TAKİP FORMU

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI MEVZUAT TAKİP FORMU 841.02.03.00 602.07.01.00 841.01.01.00 602.08.01.00 STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI MEVZUAT TAKİP FORMU 1 Performans Programının Hazırlanması 1-5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanun un 9.

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU

SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

2011 Kıdem Tazminatı, Çocuk Yardımı ve Aile Yardım Tutarları

2011 Kıdem Tazminatı, Çocuk Yardımı ve Aile Yardım Tutarları 2011 Kıdem Tazminatı, Çocuk Yardımı ve Aile Yardım Tutarları 2011 yılının ilk yarısında uygulanacak memur maaş katsayıları 31 Aralık 2010 tarihli ve 27802 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete de yayınlanan

Detaylı

2011 YILI KURUMSAL MALİ DURUM ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ VE BEKLENTİLER RAPORU 2011 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ-2011

2011 YILI KURUMSAL MALİ DURUM ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ VE BEKLENTİLER RAPORU 2011 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ-2011 TEMMUZ-2011 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 2011 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU 0 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SUNUŞ Ç.Ü. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Adana - 2011 SUNUŞ 3 I.OCAK-HAZİRAN 2011 DÖNEMİ

Detaylı

HESABI 3 KESİN HESABI EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI KESİN

HESABI 3 KESİN HESABI EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI KESİN 2 0 1 3 KESİN HESABI EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI KESİN HESABI EGO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BÜTÇE VE MALİ İŞLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI EGO Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Kesin Hesabı Bütçe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı

Detaylı

VEKALET ÜCRETLERİNİN DAĞITIMINA DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

VEKALET ÜCRETLERİNİN DAĞITIMINA DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK 5929 VEKALET ÜCRETLERİNİN DAĞITIMINA DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 25/6/2012 No : 2012/3327 Dayandığı KHK nin Tarihi : 26/9/2011 No : 659 Yayımlandığı R.Gazetenin

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam Amaç SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönerge nin amacı; Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme

Detaylı

REFERANS MENKUL DEĞERLER ANONİM ŞİRKETİ 01.01.2015-31.12.2015 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU

REFERANS MENKUL DEĞERLER ANONİM ŞİRKETİ 01.01.2015-31.12.2015 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU REFERANS MENKUL DEĞERLER ANONİM ŞİRKETİ 01.01.2015-31.12.2015 DÖNEMİ YILLIK FAALİYET RAPORU WWW.referansmenkul.com.tr www.primetrade.com.tr Referans Menkul Değerler AŞ. Tescilli Markası İÇİNDEKİLER: A-

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/46 TARİH: 19.08.2013

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/46 TARİH: 19.08.2013 VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2013/46 TARİH: 19.08.2013 KONU Kıdem Tazminatı ve Çocuk Yardımı ile Sigorta Şirketlerince Sigortalılara Yapılacak Ödeme Tutarlarının Hesaplandığı Katsayılar Yeniden Belirlenmiştir.

Detaylı

Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları. Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar

Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları. Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar Türkiye Elektrik Sektörü Serbestleşen bir piyasa için gelecek senaryoları Mayıs 2012 Uygar Yörük Ortak I Danışmanlık I Enerji ve Doğal Kaynaklar Türkiye Elektrik Piyasası Reform Süreci Yan Hizmetlerin

Detaylı

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 30 ARALIK 2012 TARİHLİ (2. MÜKERRER), 28513 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANMIŞTIR. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik MADDE

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ. 2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ. 2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ 2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı TEMMUZ 2014 I. OCAK - HAZİRAN 2014 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI A. Bütçe Giderleri Üniversitemize,

Detaylı

I OCAK HAZİRAN 2011 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI

I OCAK HAZİRAN 2011 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki idarelerin, ilk altı aylık bütçe uygulama sonuçları, ikinci altı aya ilişkin beklentiler ve hedefler

Detaylı

T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ. 2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Temmuz 2014 Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı

T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ. 2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Temmuz 2014 Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ 2014 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Temmuz 2014 Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı 0 İÇİNDEKİLER ÜST YÖNETİCİ SUNUŞU... 1 1. OCAK-HAZİRAN 2014 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA

Detaylı

YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN

YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN 7557 YAP-İŞLET MODELİ İLE ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSLERİNİN KURULMASI VE İŞLETİLMESİ İLE ENERJİ SATIŞININ DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 4283 Kabul Tarihi : 16/7/1997 Yayımlandığı R.Gazete

Detaylı

Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler *

Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler * Bankacılar Dergisi, Sayı 56, 2006 Bankacılığa İlişkin Mevzuat ve Yeni Düzenlemeler * (Ocak-Mart 2006) 1. Bankacılık Kanununa İlişkin Düzenlemeler 31 Ocak 2006 tarih ve 26066 sayılı Resmi Gazete de; Maden

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI KAYSERİ MELİKGAZİ BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII AVRUPA BİİRLİİĞİİ BAKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2007 2016)

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2007 2016) TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2007 2016) TEMMUZ 2007 İÇİNDEKİLER I GİRİŞ... 2 II TALEP GELİŞİMİ...

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ANTALYA MURATPAŞA BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK/2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ . Faaliyetler Veya Hizmetler: İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Maaş ve ücret tahakkuku İdari işlemler Özlük işlemleri Eğitim işlemleri Evrak işlemleri. Faaliyetler:. Maaş ve Ücret Tahakkuku: Personel

Detaylı

HAMİTABAT ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (HEAŞ) 2012 YILI RAPORU

HAMİTABAT ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (HEAŞ) 2012 YILI RAPORU HAMİTABAT ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (HEAŞ) 2012 YILI RAPORU Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca düzenlenmiştir. Bağlı

Detaylı

FEN İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

FEN İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE FEN İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK ve TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı; Denizli

Detaylı

10.1.Kar Zarar Tabloları

10.1.Kar Zarar Tabloları 10.1.Kar Zarar Tabloları Gelir ve giderler 2011 A- Brüt satışlar 854.455.559,29 823.017.968,57 875.905.247,46 1- Yurtiçi satışlar 756.018.408,89 718.585.063,60 805.602.932,74 2- Yurtdışı satışlar 98.437.150,40

Detaylı

T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (TCDD) 2012 YILI RAPORU YENİKÖY-YATAĞAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (YEAŞ) 2012 YILI RAPORU

T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (TCDD) 2012 YILI RAPORU YENİKÖY-YATAĞAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (YEAŞ) 2012 YILI RAPORU T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (TCDD) 2012 YILI RAPORU YENİKÖY-YATAĞAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (YEAŞ) 2012 YILI RAPORU Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 08.06.1984

Detaylı

2013 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ-2013 VE BEKLENTİLER RAPORU

2013 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ-2013 VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ-2013 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 2013 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU 0 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ I.OCAK-HAZİRAN 2013 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI Ç.Ü. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı

Detaylı

632 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN UYGULANMASINA İLİŞKİN REHBER

632 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN UYGULANMASINA İLİŞKİN REHBER 632 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN UYGULANMASINA İLİŞKİN REHBER 2/6/2011 tarihli ve 632 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü Maddesinin (B) Fıkrası ile 4924 Sayılı Kanun Uyarınca Sözleşmeli Personel

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM VE GENÇLİK PROGRAMLARI MERKEZİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM VE GENÇLİK PROGRAMLARI MERKEZİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU + AVRUPA BİRLİĞİ EĞİTİM VE GENÇLİK PROGRAMLARI MERKEZİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015 İÇİNDEKİLER 1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 2. DENETLENEN

Detaylı

T.C. TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, YASAL DAYANAK, TANIMLAR

T.C. TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, YASAL DAYANAK, TANIMLAR T.C. TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, YASAL DAYANAK, TANIMLAR Amaç MADDE 1-(1) Bu yönetmeliğin amacı; Tepebaşı Belediyesi

Detaylı

BİRİM GÖREV TANIMLARI

BİRİM GÖREV TANIMLARI T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ BİRİM GÖREV TANIMLARI BİRİM: BAĞLI OLDUĞU BİRİM: İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI GENEL SEKRETERLİK GÖREVİN KISA TANIMI: Üniversitemiz birimlerinin hizmetlerini en iyi şekilde

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI MUŞ BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI MUŞ BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI MUŞ BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

T.C.SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI TRABZON BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU

T.C.SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI TRABZON BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU T.C.SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI TRABZON BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK / 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00 Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

SÜMER HOLDİNG A.Ş. 2 0 0 8 7 6. H E SA P Y I L I YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

SÜMER HOLDİNG A.Ş. 2 0 0 8 7 6. H E SA P Y I L I YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU SÜMER HOLDİNG A.Ş. 2 0 0 8 7 6. H E SA P Y I L I YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU SÜMER HOLDİNG ANONİM ŞİRKETİ YÖNETİM KURULU ( KARAR ORGANI ) Karar Organındaki Kuruluştaki Görevi Görevli Bulunduğu Süre

Detaylı

10.1.Kar Zarar Tabloları

10.1.Kar Zarar Tabloları 10.1.Kar Zarar Tabloları Gelir ve giderler 2008 A- Brüt satışlar 563.752.599,33 573.579.296,04 654.817.545,31 1- Yurtiçi satışlar 522.960.763,29 533.708.451,93 604.193.703,98 2- Yurtdışı satışlar 40.791.836,04

Detaylı

MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU

MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FAALİYET RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ 2008 YILI FALİYET RAPORU 2004 Yılında Belediyemiz birimleri günü geçmiş birbirinden bağımsız bilgisayar teknolojisiyle hizmetini

Detaylı

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ - 2015 SUNUŞ... 4 I-OCAK HAZİRAN 2015 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI... 5 A. Bütçe Giderleri... 5 01. Personel Giderleri... 7 02. Sosyal Güvenlik Kurumlarına

Detaylı

ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 24 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 25 İÇİNDEKİLER 1 KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ 1 2 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU 3 3

Detaylı

T.C. HAMİTABAT ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (HEAŞ) 01.01.2013-31.07.2013 DÖNEMİ DENETİM RAPORU

T.C. HAMİTABAT ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (HEAŞ) 01.01.2013-31.07.2013 DÖNEMİ DENETİM RAPORU T.C. SAYIŞTAYhBAŞKANLIĞI HAMİTABAT ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (HEAŞ) 01.01.2013-31.07.2013 DÖNEMİ DENETİM RAPORU Bu rapor, 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun

Detaylı

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI İMZA VE PARAF ADIMLARI

STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI İMZA VE PARAF ADIMLARI 841.02.03.00 602.07.01.00 841.01.01.00 602.08.01.00 STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI İMZA VE PARAF ADIMLARI İÇ LARI DIŞ LAR 1 Performans Programının Hazırlanması 2-Sayıştay 3-4-Kalkınma Bakanlığı 5-6-Kamuoyu

Detaylı

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Elektrik Piyasası Serbest Tüketici Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, elektrik piyasasında gerçek ve tüzel kişilerin serbest

Detaylı

2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU T.C. 2015 YILI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU STR A T EJ İ GELİ Ş TİR ME D AİRE BA ŞKA NLIĞ I TE MMU Z 2 0 1 5 İÇİNDEKİLER I. OCAK-HAZİRAN 2015 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI. 2 A. Bütçe Giderleri...2-8

Detaylı

T. C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI. 2007 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu

T. C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI. 2007 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu T. C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 2007 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu Temmuz 2007 GİRİŞGİRİŞ GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 30 uncu maddesinde, genel yönetim kapsamındaki

Detaylı

KAMU İHALE KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

KAMU İHALE KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU KAMU İHALE KURUMU 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 2 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU... 4 SAYIŞTAYIN

Detaylı

T.C. ÇİĞLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNÜN ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK

T.C. ÇİĞLİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNÜN ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK T.C. ÇİĞLİ BELEDİYESİ EĞİTİM KÜLTÜR SPOR VE YARDIMLAŞMA KOMİSYONU RAPORU Karar:2011/03 Konu: Yönetmelik. Sayın Meclis Heyetine /03/2011 Belediyemiz Meclisinin 03.03.2011 Tarihli Toplantısında Komisyonumuza

Detaylı

T. C. İzmir Bornova Belediyesi Dış İlişkiler Müdürlüğü Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM

T. C. İzmir Bornova Belediyesi Dış İlişkiler Müdürlüğü Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM T. C. İzmir Bornova Belediyesi Dış İlişkiler Müdürlüğü Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; Bornova Belediye

Detaylı

PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE BAĞLI ALT BİRİMLERİN GÖREVLERİ

PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE BAĞLI ALT BİRİMLERİN GÖREVLERİ PERSONEL GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE BAĞLI ALT BİRİMLERİN GÖREVLERİ ONBİRİNCİ BÖLÜM Personel Genel Müdürlüğü Yönetici ve Merkez Atama Daire Başkanlığı MADDE 65 - (1) Yönetici ve Merkez Atama Daire Başkanlığının

Detaylı

DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE DESTEK HİZMETLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK ve TANIMLAR Amaç Madde 1- Bu yönergenin amacı;

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM Teşkilat, Görev, Yetki ve Sorumluluklar Teşkilat MADDE-4- Müdürlüğün Görevleri MADDE-5-

İKİNCİ BÖLÜM Teşkilat, Görev, Yetki ve Sorumluluklar Teşkilat MADDE-4- Müdürlüğün Görevleri MADDE-5- T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ DEPREM RİSK YÖNETİM VE KENTSEL İYİLEŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI KENTSEL DÖNÜŞÜM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

Türkiye Elektrik. İbrahim Etem ERTEN. OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon

Türkiye Elektrik. İbrahim Etem ERTEN. OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon Türkiye Elektrik Piyasası ve DUY İbrahim Etem ERTEN Grup Başkanı - Enerji Uzmanı OSB Eğitimi 26 Mart 2012 Afyon Hızlı talep artışı: Yatırım ihtiyacı ve fırsatlar Rekabetçi piyasaların rolü Yüksek ithalat

Detaylı

Makina Ve Kimya Endüstrisi Kurumu Yurtiçi Satış Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler ve Esaslar

Makina Ve Kimya Endüstrisi Kurumu Yurtiçi Satış Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler ve Esaslar Makina Ve Kimya Endüstrisi Kurumu Yurtiçi Satış Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler ve Esaslar Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Kurum merkez ve fabrikalarının yurtiçi

Detaylı

2014 YILI ALTINDAĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

2014 YILI ALTINDAĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU 2014 YILI ALTINDAĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU MALİ HİZMETLER MÜDÜRLÜĞÜ, TEMMUZ 2014 İÇİNDEKİLER 1. 2014 YILI BÜTÇE TAHMİNLERİ... 3 2. OCAK- HAZİRAN DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA

Detaylı

KOCAELİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (İSU) 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

KOCAELİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (İSU) 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU KOCAELİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (İSU) 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2014 İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ... 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ

Detaylı

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı; Su Şebeke ve Arıtma

Detaylı

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 2015 Yılı I. Dönem Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER Başlık... Sayfa

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK KURUMU DIŞINDAKİ KURULUŞLARIN ELEKTRİK ÜRETİMİ, İLETİMİ, DAĞITIMI VE TİCARETİ İLE GÖREVLENDİRİLMESİ HAKKINDA KANUN

TÜRKİYE ELEKTRİK KURUMU DIŞINDAKİ KURULUŞLARIN ELEKTRİK ÜRETİMİ, İLETİMİ, DAĞITIMI VE TİCARETİ İLE GÖREVLENDİRİLMESİ HAKKINDA KANUN 6545 TÜRKİYE ELEKTRİK KURUMU DIŞINDAKİ KURULUŞLARIN ELEKTRİK ÜRETİMİ, İLETİMİ, DAĞITIMI VE TİCARETİ İLE GÖREVLENDİRİLMESİ HAKKINDA KANUN Kanun Numarası : 3096 Kabul Tarihi : 4/12/1984 Yayımlandığı R. Gazete

Detaylı

TASARRUFLARIN TEŞVİKİ VE KAMU YATIRIMLARININ HIZLANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (1)

TASARRUFLARIN TEŞVİKİ VE KAMU YATIRIMLARININ HIZLANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (1) 6375-6377 TASARRUFLARIN TEŞVİKİ VE KAMU YATIRIMLARININ HIZLANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (1) Kanun Numarası : 2983 Kabul Tarihi : 29/2/1984 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 17/3/1984 Sayı : 18344 Yayımlandığı

Detaylı

5. Merkez Bankası kendisine verilen görevleri teşkilatında yer alan aşağıdaki birimler ile şube vasıtası ile yerine getirir;

5. Merkez Bankası kendisine verilen görevleri teşkilatında yer alan aşağıdaki birimler ile şube vasıtası ile yerine getirir; R.G. 82 16.07.2003 KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI YASASI (41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ Merkez Bankası İdare, ve Hizmetleri Tebliği (-, R.G. 136-24/07/2012, - sayı ve

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

YENİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU TASARISI

YENİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU TASARISI 10 YILLIK TECRÜBENİN ARDINDAN YENİ ELEKTRİK PİYASASI KANUNU TASARISI TARİFELER DAİRE BAŞKANLIĞI Deniz Daştan Enerji Uzmanı Ankara Elektrik Piyasası Dairesi 14 Aralık 2010 PİYASA DÖNÜŞÜM AŞAMALARI 1970

Detaylı

BÖLÜM-12 HUKUKİ ÇALIŞMALAR 43.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 2012-2014

BÖLÜM-12 HUKUKİ ÇALIŞMALAR 43.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 2012-2014 BÖLÜM-12 HUKUKİ ÇALIŞMALAR 43.DÖNEM ÇALIŞMA RAPORU 2012-2014 AÇILAN DAVALAR 1- İller Bankası Genel Müdürlüğü Görevde Yükselme Sınav Duyurusu Davası Dava Konusu : İller Bankası Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2009 2018)

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2009 2018) TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 10 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2009 2018) Haziran 2009 İÇİNDEKİLER I GİRİŞ... 2 II TALEP GELİŞİMİ...

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII ORTA DOĞU TEKNİİK ÜNİİVERSİİTESİİ 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta:

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOLU BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK/2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

DENĠZLĠ BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYESĠ GENEL SEKRETERLĠĞĠNĠN TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNETMELĠK

DENĠZLĠ BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYESĠ GENEL SEKRETERLĠĞĠNĠN TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNETMELĠK DENĠZLĠ BÜYÜKġEHĠR BELEDĠYESĠ GENEL SEKRETERLĠĞĠNĠN TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNETMELĠK BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu yönetmeliğin amacı; Denizli

Detaylı

T.C. İZMİR KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Yapı Kontrol Müdürlüğü ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

T.C. İZMİR KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Yapı Kontrol Müdürlüğü ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK GENEL HÜKÜMLERİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu yönetmeliğin amacı, nün teşkilat yapısını, hukukî statüsünü, görev,

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE İL GENEL MECLİSİ 2012 Yılı Denetim Komisyonu. : Mehmet Emin SARAN, Hasan BABADAĞLI, Halil Behçet ERDAL

T.C. ÇANAKKALE İL GENEL MECLİSİ 2012 Yılı Denetim Komisyonu. : Mehmet Emin SARAN, Hasan BABADAĞLI, Halil Behçet ERDAL T.C. ÇANAKKALE İL GENEL MECLİSİ 2012 Yılı Denetim Komisyonu Denetlenen Mali Yıl : 2011 Denetim Komisyonu Başkanı Üyeler : Bülent KORKMAZ : Mehmet Emin SARAN, Hasan BABADAĞLI, Halil Behçet ERDAL Denetime

Detaylı

SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ HAZİRAN 2009 İTİBARI İLE YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ HAZİRAN 2009 İTİBARI İLE YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU UBS MENKUL DEĞERLER A.Ş. SERİ:XI NO:29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ HAZİRAN 2009 İTİBARI İLE YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayın Ortaklarımız, Şirketimizin Haziran 2009 dönemine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

T.C YÜKSEKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C YÜKSEKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C YÜKSEKOVA BELEDİYE BAŞKANLIĞI EMLAK VE İSTİMLAK MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK ve TANIMLAR Amaç MADDE 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Yüksekova

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesinin. 10.Enerji Kongresine sunduğum tebliğ. (1900 den-2006 yılına kadar)

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesinin. 10.Enerji Kongresine sunduğum tebliğ. (1900 den-2006 yılına kadar) Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesinin 2006 yılı Kasım ayında Đstanbul da düzenlenen 10.Enerji Kongresine sunduğum tebliğ. TÜRKĐYE DE ELEKTRĐĞĐN TARĐHSEL GELĐŞĐMĐNE ÖZET BAKIŞ (1900 den-2006 yılına

Detaylı

ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ. Ercüment CAMADAN

ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ. Ercüment CAMADAN ELEKTRİK TARİFELERİ VE ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİNE YANSIMALARI Ercüment CAMADAN 26/03/2012 Sunum Planı 1) Elektrik Piyasasının Yapısı 2) Düzenlenen Tarifeler 3) Şebeke Tarifeleri 4) Perakende Satış Tarifeleri

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ÜRETİLEN ELEKTRİĞE YENİLENEBİLİR KAYNAKTAN ELEKTRİK ÜRETİM BELGESİ VERİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Genel Esaslar ve Yenilenebilir Kaynaktan Elektrik

Detaylı

GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU

GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU Konusu: İlgili Mevzuat: Bakanlığımız 4/B Sözleşmeli Personellerine ödenen Ek Ödemeden sigorta prim kesintisi kesilip kesilmeyeceği, 31.05.2006 tarihli 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası

Detaylı

BOSPHORUS CAPİTAL PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU 31.12.2014

BOSPHORUS CAPİTAL PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU 31.12.2014 BOSPHORUS CAPİTAL PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU 31.12.2014 *İşbu Yönetim Kurulu Faaliyet Raporu Bosphorus Capital Portföy Yönetimi A.Ş. nin 01.01.2014-30.06.2014 tarihleri arasındaki

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 5 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2014 2018)

TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 5 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2014 2018) TÜRKİYE ELEKTRİK İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ APK DAİRESİ BAŞKANLIĞI TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ 5 YILLIK ÜRETİM KAPASİTE PROJEKSİYONU (2014 2018) HAZİRAN 2014 İÇİNDEKİLER I GİRİŞ... 4 II TALEP GELİŞİMİ...

Detaylı

TC. MURATPAŞA BELEDİYESİ İŞLETME VE İŞTİRAKLER MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM

TC. MURATPAŞA BELEDİYESİ İŞLETME VE İŞTİRAKLER MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM TC. MURATPAŞA BELEDİYESİ İŞLETME VE İŞTİRAKLER MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler MADDE 1 (1) Bu yönetmeliğin

Detaylı

2014 Yılı Kurumsal Durum ve Mali Beklentiler Raporu T.C. YÜREĞİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI 2014 YILI KURUMSAL DURUM VE MALİ BEKLENTİLER RAPORU

2014 Yılı Kurumsal Durum ve Mali Beklentiler Raporu T.C. YÜREĞİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI 2014 YILI KURUMSAL DURUM VE MALİ BEKLENTİLER RAPORU 214 Yılı Kurumsal Durum ve Mali Beklentiler Raporu T.C. YÜREĞİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI 214 YILI KURUMSAL DURUM VE MALİ BEKLENTİLER RAPORU 214 Yılı Kurumsal Durum ve Mali Beklentiler Raporu 1 214 Yılı Kurumsal

Detaylı

31.12.2008 DÖNEMİ FAALİYET RAPORU

31.12.2008 DÖNEMİ FAALİYET RAPORU EMEK ELEKTRİK ENDÜSTRİSİ A.Ş. 31.12.2008 DÖNEMİ FAALİYET RAPORU 1 EMEK ELEKTRİK ENDÜSTRİSİ A.Ş 01.01.2008-31.12.2008 DÖNEMİ FALİYET RAPORU Şirketİmizin 2008 yılı 12 aylık faaliyetleri ve bu faaliyetlerimizin

Detaylı

T.C. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI

T.C. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI T.C. İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI PARK VE BAHÇELER DAİRESİ BAŞKANLIĞI YEŞİL ALANLAR PLANLAMA PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve

Detaylı

KAMU İDARELERİNE AİT TAŞINMAZLARIN KAYDINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

KAMU İDARELERİNE AİT TAŞINMAZLARIN KAYDINA İLİŞKİN YÖNETMELİK 2 Ekim 2006 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 26307 YÖNETMELİK Karar Sayısı : 2006/10970 Ekli Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik in yürürlüğe konulması; Maliye Bakanlığının 15/8/2006

Detaylı

Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Türkiye Elektrik İletim Sistemi Emrah Besci Elektrik - Elektronik Mühendisi (EE 04) Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi http://emrah.besci.gen.tr Emrah@Besci.gen.tr

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları)

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI (Piyasa Yapısı ve Yatırım Fırsatları) Elektrik Piyasası Dairesi Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 3 üncü Türkiye Altyapı Finansmanı Konferansı 23 Ekim 2008 - İstanbul Rakamlarla

Detaylı

AKDENİZ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ 2011 YILI RAPORU

AKDENİZ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ 2011 YILI RAPORU AKDENİZ ELEKTRİK DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ 2011 YILI RAPORU Bu rapor; 24.11.1994 tarih ve 4046 sayılı Kanun ile 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun uyarınca düzenlenmiştir. Denetlenen Kuruluşun ; Unvanı

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI KAMU HİZMET STANDARTLARI TABLOSU SIRA NO 1 HİZMETİN ADI Ayrıntılı Harcama Finansman Programı Tekliflerinin Hazırlanması ve uygulanması 2

Detaylı

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ENVANTERİ

HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ENVANTERİ HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI HİZMET ENVANTERİ HİZMETİ SUNMAKLA GÖREVLİ/YETKİLİ KURUMLARIN/BİRİMLERİN ADI HİZMETİN SUNUM SÜRECİNDE SIRA NO KURUM KODU STANDART DOSYA PLANI

Detaylı

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol SUNUŞ 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol sistemimizi uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarıyla uyumlu olarak yeniden yapılandırarak; kalkınma planları

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SAYIIŞTAY BAŞKANLIIĞII YARGIITAY BAŞKANLIIĞII 2012 YIILII DENETİİM RAPORU EYLÜL 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI YENİKÖY-YATAĞAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (YEAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI YENİKÖY-YATAĞAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (YEAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI YENİKÖY-YATAĞAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET AŞ (YEAŞ) 2013 YILI DENETİM RAPORU Bu rapor; 03.12.2010 tarih ve 6085 sayılı Kanun ile 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde

Detaylı

Y VE Y GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

Y VE Y GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU Y VE Y GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI A.Ş. ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU ÖZEL AMAÇLI BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU Y ve Y Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. Yönetim Kurulu na Giriş Sermaye Piyasası Kurulu

Detaylı