T.C KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI"

Transkript

1 T.C KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI KAHRAMANMARAŞ İLİ KAĞIT FABRİKALARI ÇEVRESİNDEN İZOLASYONU YAPILAN BACİLLUS SP. SUŞLARINDAN ELDE EDİLEN SELÜLAZ ENZİMİNİN KARAKTERİZASYONU VE BİYOTEKNOLOJİDE KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI AYŞE DİLEK ÖZŞAHİN YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMAN MARAŞ Şubat-2006

2 T.C KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI KAHRAMANMARAŞ İLİ KAĞIT FABRİKALARI ÇEVRESİNDEN İZOLASYONU YAPILAN BACİLLUS SP. SUŞLARINDAN ELDE EDİLEN SELÜLAZ ENZİMİNİN KARAKTERİZASYONU VE BİYOTEKNOLOJİDE KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI AYŞE DİLEK ÖZŞAHİN YÜKSEK LİSANS TEZİ Kod No: Bu tez 10/02/2006 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği ile Kabul Edilmiştir..... Yrd. Doç. Dr. Doç. Dr. Yrd. Doç. Dr. Özlem EREN KIRAN Metin DIĞRAK Sinan DAYISOYLU BAŞKAN ÜYE ÜYE Yukarıda imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof. Dr. Özden GÖRÜCÜ Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER SAYFA İÇİNDEKİLER...I ÖZET...III ABSTRACT...IV ÖNSÖZ...V ÇİZELGELER DİZİNİ...VI ŞEKİLLER DİZİNİ...VII SİMGELER ve KISALTMALAR DİZİNİ...VIII 1. GİRİŞ Enzim Kaynakları Hayvanlar Kaynaklar Bitkisel Kaynaklar Mikrobiyal Kaynaklar Salgılanma Şekillerine Göre Enzimler İntraselüler Enzimler Ekstraselüler Enzimler Bacillus Cinsi Hücre Morfolojisi Hücre Duvarının Yapısı Sporlar Koloni Özellikleri Bazı Mikrobiyal Enzimler ve Kullanım Alanları Mikrobiyal Enzimler ve Kullanım Alanları Ksilenaz Proteaz Amilaz Selülaz Enzim Aktivitesi Üzerine ph ve Sıcaklığın Etkisi Enzim Aktivitesi Üzerine ph nın Etkisi Enzim Aktivitesi Üzerine Sıcaklığın Etkisi Enzim Aktivitesi Üzerine Aktivatör ve İnhibitörlerin Etkisi Enzim Aktivitesi ve Miktarının Tayini Selüloz ve Genel Özellikleri Selülolitik Bakteriler ve Selülaz Enzim Sistemleri Aerobik Selülolitik Bakteriler Sıcaklık ve ph nın Mikroorganizöaların Gelişimi Üzerine Etkisi ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL ve METOT Materyal Çözeltiler Kristal Viyole Lugol Safranin Malachit Yeşili NaOH Kongo Kırmızısı NaCl DNS (Dinitro Salisilik Asit) Aseton I

4 İÇİNDEKİLER Glisin-NaOH Tamponu (ph=9.4) Spesifik Aktivitenin Saptanmasında Kullanılan Solüsyonlar Sol (I) Sol (II) Sol (A) Sol (B) Folin ayıracı Besiyerleri Jelöz Besiyerleri CMC (Carboxymethyl Cellulose) Agar CMC Buyyon (Alkali) Metot Topraktan Bacillus sp. Suşlarının İzolasyonu Katı Besiyerinde Selülaz Aktivitesinin Araştırılması Sıvı Besiyerinde Selülaz Aktivitesinin Araştırılması Bakterinin Enzim Ürettiği ph Aralığının Saptanması Bakterinin Enzim Ürettiği Sıcaklık Aralığının Saptanması Enzim Üretimi Üzerine CMC Konsantrasyonunun Etkisinin Saptanması Enzim Üretimi Üzerine İnhibitör Maddelerin Etkisinin Saptanması BULGULAR ve TARTIŞMA Topraktan Bacillus sp. Suşlarının İzolasyonu ve Selülaz Üretme Yetenekleri Bacillus sp. C6 Suşunun Sıvı Ortamda Enzim Üretimi, Üreme Gösterdiği ph Aralıkları ve Protein Değerleri Bacillus sp. C6 Suşunun Sıvı Ortamda Ürettiği Enzim Aktivitesi Bacillus sp. C6 Suşunun Sıvı Ortamda Enzim Üretimi ve Üreme Gösterdiği Sıcaklık Aralıkları Bacillus sp. C6 Suşunun Sıvı Ortamda Enzim Üretimi Üzerine İnhibitörlerin Etkisi Bacillus sp. C6 Suşunun Sıvı Ortamda Ürettiği Enzim Aktivitesi Üzerine CMC Konsantrasyonunun Etkisi SONUÇ ve ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ II

5 ÖZET T.C KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZET KAHRAMANMARAŞ İLİ KAĞIT FABRİKALARI ÇEVRESİNDEN İZOLASYONU YAPILAN BACİLLUS SP. SUŞLARINDAN ELDE EDİLEN SELÜLAZ ENZİMİNİN KARAKTERİZASYONU VE BİYOTEKNOLOJİDE KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI AYŞE DİLEK ÖZŞAHİN BAŞKAN : Yrd. Doç. Dr. Özlem E. KIRAN Yıl : 2006 Sayfa : 48 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Özlem EREN KIRAN : Doç. Dr. Metin DIĞRAK : Yrd. Doç. Dr. Sinan DAYISOYLU Bu çalışmada K.Maraş ili kağıt fabrikaları çevresinden alınan toprak, su ve atık örneklerinden izole edilen Bacillus sp. suşlarının selülaz aktiviteleri araştırılmış ve enzim aktivitesini artırmaya yönelik teknikler uygulanmıştır. En yüksek selülaz aktivitesi gösteren Bacillus sp. C6 suşundan selülaz yoğunlaştırılması yapılarak enzim miktarları saptanmıştır. Bunun yanı sıra enzimin optimum aktivite gösterdiği ph ve sıcaklık aralığı tespit edilmiştir. Selülaz enziminin kısmi saflaştırma yapıldıktan sonra optimum 10 ph ve 40 o C de faaliyet gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca enzim aktivitesi üzerine metal iyonlarının ve CMC konsantrasyonun etkili olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Bacillus, Sıcaklık, Selülaz, ph, metal iyonları, CMC III

6 ABSTRACT UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF BIOLOGY MSc THESIS ABSTRACT THE CHARACTERIZATION OF CELLULASE ENZYME OBTAINED FROM BACILLUS SP. STRAINS WHICH HAS BEEN ISOLATED IN THE NEIGHBOURING OF PAPER-MILLS OF KAHRAMAN MARAŞ CITY AND THE INVESTIGATION OF ITS USABLE AYŞE DİLEK ÖZŞAHİN Supervisor : Assist. Prof. Dr. Özlem E. KIRAN Year : 2006 Pages : 48 Jury : Assist. Prof. Dr. Özlem EREN KIRAN : Assoc. Prof. Dr. Metin DIĞRAK : Assist. Prof. Dr. Sinan DAYISOYLU In this study, cellulase activities of Bacillus sp. strains isolated from the samples of soil, water and waste taken from nearby paper-mills in Kahramanmaraş have been researched and techniques to increase enzyme activities have been applied. By performing the intensifying of cellulase from Bacillus sp. strains which show the highest activity of cellulase, enzyme amounts have been determined. In addition, interval of ph and temperature that enzyme has shown optimum activity has been found. It has been determined that cellulase enzyme performs the optimum activity in ph 10 and 40 ºC temperature. Furthermore, it has been observed that metal ions and concentration of CMC have affected enzyme activity. Key Words : Bacillus, Cellulase, Temperature, ph, Metal ions, CMC IV

7 ÖNSÖZ ÖNSÖZ Endüstriyel öneme sahip olan selülaz enziminin üretimi ve teknolojide kullanılabilirliğinin arttırılmasına yönelik olarak yapılan bu çalışma, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünde organize edilip başlatılan enzim üretim projesinin bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu çalışmada K.Maraş ili kağıt fabrikaları çevresinden alınan toprak, su ve atık örneklerinden izole edilen Bacillus sp. suşlarının selülaz aktiviteleri araştırılmış ve enzim aktivitesini artırmaya yönelik teknikler uygulanmıştır. Bu projeyi tamamlamama yardımcı olan başta danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Özlem EREN KIRAN a, Doç. Dr. Metin DIĞRAK a, Arş. Gör. Uğur ÇÖMLEKÇİOĞLU na, Yüksek lisans öğrencisi Oğuz Ayhan KİREÇCİ ye ve desteklerini hiç bir zaman esirgemeyen aileme teşekkürü bir borç bilirim. Şubat 2006 KAHRAMANMARAŞ V

8 ÇİZELGELER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Bacillus sp. C6 suşunun farklı ph değerlerinde sıvı ortamda ve kısmi saflaştırma uygulandıktan sonra elde edilen enzim aktivitesi ve protein değerleri Çizelge 1.2. Bacillus sp. C6 suşunun farklı sıcaklık değerlerinde sıvı ortamda ürettiği enzim aktivitesi..29 Çizelge 2.1. Bacillus sp. C6 suşunun ph 10 değerinde %0.5 %0.75 %1 CMC konsantrasyonunda sıvı ortamda ürettiği enzim aktivitesi ve total protein miktarı Çizelge 2.2. Bacillus sp. C6 suşunun ph 10 değerinde %0.5 %0.75 %1 CMC konsantrasyonunda kısmi saflaştırmadan sonra elde edilen sıvı ortamda ürettiği enzim aktivitesi ve total protein miktarı VI

9 ŞEKİLLER DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Enzim Aktivitesi Üzerine ph nın Etkisi Şekil 1.2. Enzim Aktivitesinin Total Protein Değerleri Şekil 2. Enzim Aktivitesi Üzerine Sıcaklığın Etkisi Şekil 3. Enzim Aktivitesi Üzerine Metal İyonlarının Etkisi Şekil 4. Enzim Aktivitesi Üzerine CMC Konsantrasyonunun Etkisi Şekil 5. Enzim Aktivitesi Üzerine CMC Konsantrasyonunun Protein Değerleri VII

10 SİMGELER ve KISALTMALAR SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ K M :Enzimi karakterize eden gerçek bir sabit CMC :Carboxymethylcellulose D :Dalton µm : Mikrometre DNS :Dinitrosalisilik asit rpm :Dakikadaki devir sayısı VIII

11 GİRİŞ 1.GİRİŞ Enzimler; karbon, oksijen, hidrojen ve azottan oluşan, kimyasal tepkimelerde katalizör olarak rol alan, yaşayan mikroorganizmalar (bakteriler, virüsler, mantarlar) tarafından salgılanan protein yapısında moleküllerdir. Hücre içerisinde meydana gelen binlerce tepkimenin hızını ve özgüllüğünü kendisi değişikliğe uğramadan düzenlerler. Hemen hemen her metabolik reaksiyon enzimler yardımıyla kontrol edilip hızlandırılır. Reaksiyonun başlangıç aşamasında enzimin etki ettiği madde substrat olarak adlandırılırken, reaksiyon sonucu miktarında artış görülen ve açığa çıkan madde ise ürün olarak adlandırılır. Enzim substratın dış yüzeyinden itibaren etki etmeye başlar, şeklini bozar ve ürünü açığa çıkarır. Ürün açığa çıktıktan sonra enzim başka bir substrat molekülüne işlemi yapmak için hazırlanır. Enzim aktivitesi çok yüksek sıcaklıklarda proteinlerin yapısı bozunmalara uğrayacağından inhibe edilirler (Bhat, 2000). Hücrelerde çok önemli metabolik görevleri olan enzimler, hayatımıza bizim asla fark edemeyeceğimiz derecede girmiş olup çeşitli amaçlarla kullanılmak üzere günlük, ekonomik ve endüstriyel alanlarda yerlerini almışlardır. Bugün enzimler ekmek, bira, peynir gibi gıdaların yapımında, çeşitli deterjan ve temizlik maddelerinin üretiminde, kağıt ve kumaş endüstrisinde yaygın bir şekilde kullanıldığı gibi tıpta teşhis ve tedavide de önemli rol oynamaktadır (Daniels, 1992). Endüstriyel alanda kullanılan enzimler genellikle mikroorganizmalardan elde edilmektedir. Bunun nedeni mikroorganizma kaynaklı enzimlerin bitkisel veya hayvansal kaynaklı enzimlere göre katalitik aktivitelerinin çok yüksek olması, istenmeyen yan ürün oluşturmamaları, daha stabil ve ucuz olmaları ve fazla miktarda elde edilebilmeleridir (Wiseman, 1987). Enzim teknolojisi; ekonomik, etkili ve biyoteknolojik tekniklere olan büyük ihtiyaç nedeniyle ilerleme kaydetmiştir. Biyoteknoloji sayesinde, yeni tür enzimlerin büyük ölçeklerde ve ekonomik olarak üretilmesi mümkün olmuştur. Buna göre bir enzimin herhangi bir endüstri alanında kullanılabilirliği; maliyet bakımından ucuz olmasını, çok farklı alanlarda kullanılabilme özelliğinde olmasını ve en önemlisi de enzimin alerjik ya da toksik etkiye sahip olmamasını gerektirmektedir (Wiseman, 1987). 1.1.Enzim Kaynakları Endüstride kullanılan enzimler genellikle mikroorganizma kaynaklı olmalarının yanı sıra bitkisel ve hayvansal kaynaklı da olabilmektedir (John, 1987) Hayvansal Kaynaklar Hayvansal kaynaklı enzimler genellikle tavuk yumurtalarının beyazı, domuz midesi, pankreas, geviş getirenlerin karın bölgesi gibi yenilebilen organlardan izole edilebildiği için insan yiyeceklerinin hazırlanmasında da uzun zamandan beri kullanılmaktadır (John, 1987). 1

12 GİRİŞ Bitkisel Kaynaklar Bitkisel kaynaklardan elde edilen biyoteknolojik enzimler, yenilebilir bitkilerden elde edilebilmektedir. Toksik olmayan bu yiyeceklerin kaynaklarının güvenirliği doğrulanmıştır (John, 1987) Mikrobiyal Kaynaklar Mikrobiyal enzimler özel mikroorganizmalar tarafından üretirler. Bu mikroorganizmalar yalnızca enzim üretme yeteneklerine göre değil, ayrıca mikroorganizmaların toksik ve patojen olmamasına göre de belirlenmiştir. Bira, damıtma, fırıncılık ve tekstil endüstrisinde kullanılan enzimler Bacillus ve Aspergillus tarafından üretilen amilaz ve endo β-glukanazlardır. Bacillus ve Aspergillus dan izole edilen proteazlar, deterjan üretimi ve dericilikte derinin yumuşatılması amacı ile kullanılmaktadır (Demain ve Solomon, 1981) Salgılanma Şekillerine Göre Enzimler İntraselüler Enzimler İntraselüler enzimler, sitoplazmaya dağılmış olarak bulunan ribozomlarda sentezlenirler. Genelde bu enzimlerin substratları şekerler, aminoasitler, karboksilik asit gibi küçük molekül ağırlığına sahip, hücre zarından geçebilme yeteneği olan moleküllerdir (John, 1987) Ekstraselüler Enzimler Ekstraselüler enzimler, besiyeri ve hücre duvarının dışı ile bağlantı halinde olan enzimler olarak tanımlanır. Escherichia coli gibi gram-negatif bakterilerde proteinler iç ve dış membran arasındaki periplazmik boşluk arasında kalırlar. Çünkü gram-negatif bakteri duvarları, gram-pozitif bakterilerde bulunmayan bir dış membrana sahiptir. Bu yüzden gram pozitif bakterilerde enzimler direkt besiyerine salgılanır. Çoğu değişken intraselülar enzimlerin aksine, ekstraselüler enzimlerin stabilitesi yüksek olup, çevre koşullarında aktivitelerini uzun süre koruyabilirler (John, 1987) Bacillus Cinsi Bacillaceae familyasının bir üyesidir. Hücreler çomak şekilli, düz veya hemen hemen düze yakın, çoğu olumsuz ortam koşulları için çok dirençli, tek endospora sahip, açık havada spor oluşurması engellenmeyen, gram-pozitif, peritrik kamçılı, aerobik veya fakültatif anaerob bir bakteridir. Birçok türünde hücre duvarı çapraz bağlı mezo-diamino pimelik asitten oluşur (Özçelik, 1995). 2

13 GİRİŞ Hücre Morfolojisi Bacillus zincirleri tek veya çok sayıda uzun zincirler meydana getirebilirler. Hücreler parabazal kısım ve protein kristalleri içerebilir. Ana hücrede bulunan sporun şekli ve sporogonium yeri, Bacillus sp. türlerinde karakteristik bir özellik gösterir. Endosporlar genellikle silindirik, elipsodial, oval ya da yuvarlaktır. Sporlar, sporogonium un içinde merkezde, merkeze yakın, uca yakın, uçta veya lateralde bulunur. Yapılan çalışmalarda, sporogonium un şişmesi ve sporun şekli 3 grup altında toplanmıştır. Birinci grup; elipsodial sporlara sahip olup sporogonium da şişmeye neden olmazlar. İkinci grup ise elipsodial sporlara sahip olup sporogoniumlar da şişmeye neden olurlar. Üçüncü grup sferik sporlar ise sporogonium un şişmesine neden olurlar (Lennete ve ark., 1985) Hücre Duvarının Yapısı Bacillus suşları yoğun halde bulunan mürein tipi direkt birbirine bağlı mezo-diamino pimelik asit şeklindedir. Bazı Bacillus türlerinde ise hücre duvarı taykonik asit yapısına sahiptir (Özçelik, 1995) Sporlar Sporların şekilleri, sporogonium daki durumları sporogonium a bağlı olan büyüklüğü, taksonomide kullanılmaktadır. Bacillus sporları çok kompleks bir yapı göstermekte olup, vejatatif hücrede kolayca görülür (Çetin, 1968) Koloni Özellikleri Bacillus suşlarının koloni yüzeylerinin görüntüsü genellikle çevresel faktörlerle değişir. Bu faktörler arasında en önemlileri kültürün bağlı bulunduğu besiyerinin bileşimi ve inkübasyon sıcaklığıdır. Çevresel faktörlerin değişmesi ile kültürün kendisinde de birtakım değişiklikler olur. Yalnızca küçük koloni formlarını içeren suşların dışında koloni çapı, besiyeri ve içerisindeki agar konsantrasyonuna bağlı olarak değişir (Lennete ve ark., 1985). Bazı Bacillus türleri katı besiyerinde, inokülasyondan önce ortamdaki nem uzaklaştırılmadığı takdirde kümeler halinde bulunma eğilimi gösterir. Çoğu Bacillus türü pigment üretmez. Bacillus megaterium suşları özellikle kazein agarda sarı renkte pigment oluştururlar ( Lennete ve ark., 1985). Bacillus türleri toprakta, suda, fekal materyalde ve çeşitli gıdalarda bulunabilir (Banwart,1983). Endüstri alanında kullanılan, 10 dan fazla mikrobiyal enzimin, Bacillus cinsine ait türler tarafından sentezlendiği bilinmektedir. Enzim üretimi çalışmalarında kullanılan, bu bakterilerde birçok önemli özellik saptanmıştır. Örneğin, büyük bir bölümü kemoorganotrof olduğu için besin istekleri azdır, kolayca kültüre alınabilirler ve yapılarında heterojenlik yoktur (Priest, 1977). 3

14 GİRİŞ 1.4. Bazı Mikrobiyal Enzimler ve Kullanım Alanları Mikrobiyal Enzimler ve Kullanım Alanları Endüstriyel alanda kullanılan enzimler bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal kökenli olmakla birlikte, ağırlıklı olarak mikroorganizmalardan elde edilmektedir. Bacillus sp. suşları proteolitik enzimler ve kabonhidrazların önemli bir kaynağını oluşturmaktadır. Bu enzimler içersinde proteazlar deterjan sanayisi gibi geniş uygulama alanlarında kullanıldıkları için önemli endüstriyel enzimlerdir (Austrup, 1981). Diğer bir biyoteknolojik öneme sahip olan α-amilaz enzimi ise Bacillus sp. grubunda oldukça yaygın bir şekilde bulunur. Bu enzimler ekmek ve pastacılık, bira, peynir gibi gıda endüstrilerinde nişastanın maltoza hidroliz edilmesi, maltoz şuruplarının eldesi, nişastadan etanol eldesi ve otomatik çamaşır ve bulaşık makinesı deterjanlarının üretiminde günümüzde artık yaygın bir şakilde kullanılmaktadır (Igarashı ve ark., 1998). Diğer taraftan gıdalarda tatlandırıcı ve kaliteyi artırıcı olarak (Anonim,1988) tekstil endüstrisinde haşıl alma işlemlerinde (Tarakçıoğlu,1979) ve alkol fermentasyonunda yaygın bir kullanım alanı vardır (Bailey ve Ollis,1977) Ksilenaz Bitki hücre duvarları mikroorganizmaların canlı bitki dokusuna geçişini engellemek için bir bariyer meydana getirmektedir (Chen ve ark., 1996). Doğal olarak bulunan lignoselülozik bitki biyokütlesinin içeriğinin %20-30 unu heterojen polisakkaritler olan ve selülozla ilişkili bir şekilde bulunan hemiselülozik materyaller oluşturmaktadır. Biyokütle, dünyanın yakıt ihtiyacını karşılayan ve yeterince kısa bir döngüye sahip olan alternatif doğal kaynaklardır. Ksilan, yüksek bitkilerin hücre duvarının hemiselülozik kısmının temel bileşenidir ve yüksek potansiyelde kullanışlı son ürünlere parçalanabilen ikinci en bol kaynaktır (Christov ve ark., 1996, Gessesse, 1998). Pek çok bakteri ve mantar ksilanı sindirmek için ksilenaza ihtiyaç duyar. Bu nedenle patojenler ve saprofitler hücre duvarını parçalayan enzimler üretmektedirler (Gamerith ve ark., 1992). Son on yıldır, ksilan ve ksilenazın endüstriyel uygulamaları araştırıcıların ilgisini çekmiştir. Bunlara örnek olarak kağıt hamuru ve kağıt endüstrileri, gıda ve yem endüstrileri verilebilir. Ksilenazların, çeşitli kullanışlı ürünlerin üretimini ekonomik bir şekilde arttırmada önemli potansiyelleri olduğu gösterilmiştir (Kulkarni ve ark., 1999). Çevresel düzenlemeler kağıt ve kağıt hamuru endüstrisinde ağartma işleminde klor kullanımını sınırlamıştır (Chen ve ark., 1996). Günümüzde çevreyi endüstriyel atıklardan korumak için kağıt ve kağıt hamuru endüstrisinde mikrobiyal enzim sistemlerinin uygulanması önem kazanmıştır (Jeffries, 1981). Bu nedenle çevre kirliliğini indirgeme yaklaşımlarından biri, kağıt hamurunun ksilanaz kullanılarak ön işlemlerden geçirilmesidir. Bu yaklaşım ağartma kimyasallarının özellikle de klor bileşiklerinin önemli derecede indirgenmesine ve kirliliğin azaltılmasına izin vermektedir (Salles ve ark., 2000). Özellikle Batı Avrupa ülkeleri ve Kuzey Amerika da ksilenazlar, ağaç kabuklarının çıkartılmasında, geri dönüştürülmiş liflerin boyasının çıkarılmasında ve kağıt hamurunun 4

15 GİRİŞ çözülmesinin hazırlığı için selülozun saflaştırılmasında önemli derecede kullanılmaktadır (Chen ve ark., 1996). Ksilenazlar gıda endüstrisinde de geniş bir kullanım alanına sahiptir. Ksilenazların ekmek ve hamur kalitesinde olumlu etkileri olduğu bilinmektedir. Buğday unundaki ksilenaz için substrat olan arabinoxylan (AX) son on yıldır yoğun çalışmalara konu olmuştur. Ksilenazın ekmek kalitesini arttırmadaki etkinliği ekmek hacmindeki artış ile görülmektedir. Ayrıca ksilenaz, şıra ve meyve suyunun arıtılması, meyve ve sebzelerin suyunun elde edilmesi içinde kullanılmaktadır (Keskin, 1982) Proteaz Proteazlar, doğada bitkisel, hayvansal ve mikrobiyal kalıntıların dekompozisyonunda önemli rol oynamaktadır ve böylece besin döngüsünü sağlamakta ve ayrıca bitkilerin besinleri alabilmelerini sağlamaktadır (Aoki, 1995). Proteazlar, toplam endüstriyel enzim ticaretinin yaklaşık %60 ını oluşturmaktadır. Proteazlar, çamaşır deterjanları, deri, et, süt, ilaç, bira, fotoğraf, organik sentezlerde ve atıkların muamelesinde kullanılmaktadır. Proteazlar arasında bakteriyel proteazlar, hayvan ve fungal proteazlar ile karıştırıldığı zaman daha etkin olduğu görülmektedir (Banerjee ve ark., 1999). Bu nedenle ticari ilgiden dolayı endüstriyel olarak uygun proteazları üreten mikroorganizmlar araştırıcalar tarafından çalışılmıştır (Jasvir ve ark., 1998). Alkali proteazlar, bakteri, küf, maya gibi çeşitli kaynaklardan elde edilse de alkalifilik Bacillus biyoteknolojide en fazla kullanılan mikroorganizmadır (Johnvesly ve Naik 2001). Çünkü çok geniş çeşitli ortamlardan izolasyonu kolaydır, bununla birlikte Bacillus hem kompleks hem de sentetik ortamda gelişebilmektedir. Termofilik ve alkalifilik Bacillus tarafından üretilen alkalifilik proteazlar yüksek sıcaklık ve ph ya dayanmaktadır (Kaur ve ark., 2001). Proteazlar, deterjan sanayisi gibi geniş uygulama alanlarında kullanıldıklarından çok önemli endüstriyel enzimlerdir (Matyar, 2002). Günümüzde deterjan endüstrisi, yıkama sıcaklığının düşürülmesi ve deterjan kompozisyonunun değişmesi yönünde çalışmalar yapılmakta, fosfat tabanlı deterjanları uzaklaştırarak, deterjan uygulamaları için daha uygun yeni proteazlar üzerinde durmaktadır (Mehrotra ve ark., 1999) Amilaz Karbohidrazların en önemli kaynağını Bacillus oluşturmaktadır. Bir karbohidraz olan α-amilaz enzimi ticari olarak kullanılan ilk enzimdir (Radley, 1976). Amilazlar, nişasta ve glikojen moleküllerini hidrolize ederek glikoz, maltoz, maltotrioz ve α-limit deksrinlerin oluşmasını sağlayan ekstraselüler enzimlerdir. Bu enzimler hayvanlar ve bitkiler tarafından da sentezlenmesine rağmen, uygun koşullarda kısa sürede elde edilmesinden dolayı mikroorganizmalar asıl kaynağı oluşturmaktadır. Fungal α-amilazlar sıcaklığa bakteriyel α-amilazlardan daha az stabil olduğundan üzerinde çalışılan asıl enzim kaynağını daha çok bakteriyel; özelliklede Bacillus amilazları oluşturmaktadır (Wiseman, 1987). Termostabil α-amilazın uygulama alanı oldukça genişlemiş ve çeşitlenmiştir. Bu enzimler tekstil ve kağıt endüstrisinde, nişastanın sıvılaştırılmasında, ekmek, glikoz ve 5

16 GİRİŞ fruktoz şurupları ve tutkal üretiminde, alkol fermantasyonunda kullanılmaktadır (Bailey ve Ollis, 1977; Bajpai ve Bajpai, 1989). Bira, damıtma, fırıncılık ve tekstil endüstrisinde kullanılan, Bacillus ve Aspergillus tarfından üretiln, ayrıca arpa ve buğday maltında da bulunabilen enzimler, amilaz ve endo β-glukanazlardır (Demain ve Solomon, 1981). Tekstil endüstrisinde dokuma sırasında ipliklerin sağlam ve düzün olması ve kopmaması için iplikler nişasta içeren bir çözelti ile muamele edilmektedir. Bu işleme haşıllama adı verilir. Kumaş dokunduktan sonra kumaştaki fazla nişastanın uzaklaştırılması gerekir. Haşıl alma ajanı olarak da yaygın olarak α-amilaz enzimi kullanılmaktadır (Tarakçıoğlu, 1979). Amilaz enzimi ekmekçilikte, ekmeğin bayatlamasını geciktirmesinden ve raf ömrünü uzatmasından dolayı yaygın olarak kullanılmaktadır (Anonim, 1988). Meyve suyu endüstrisinde de kullanım alanı bulan enzim, özellikle elma ve armut sularının berraklaştırılmasında kullanılmaktadır. Meyveler tam olgunlaşmadığında toplandığında meyvede halen nişasta bulunduğu için meyve suyunda bulanıklık meydana gelmektedir. Bu sorun ortama amilaz ilave ederek giderilmektedir Selülaz Ticari olarak kullanılan enzimlerin içerisinde selülazlar, proteazlardan ve amilazlardan sonra endüstriyel olarak üçüncü önemli biyoteknolojik enzimlerdir. Selülozu hidrolizde eden enzimler geniş çapta mantar ve bakterilerden elde edilmektedir. Böyle enzimler çeşitli biyoteknolojik uygulamalarda kullanılmaktadır. Ticari olarak en çok kullanılan selülaz Trichoderma sp. (Teeri ve ark., 1998) tarafından üretilmektedir. Ayrıca selülazlar Aspergillus, Penicillium, Basidiomycetes ve Bacillus suşlarından elde edilmektedir (Tomme ve ark., 1995). Selülotik enzimler,sıvı kazancını artırmak ve iyi bir renk elde etmek için alkol üretiminde kullanılmaktadır.deterjanlarda selülazın varlığı renklerin canlanmasına, yumuşamasına ve partikül halindeki toprağın uzaklaşmasına neden olmaktadır. Ayrıca selülaz kot pantolonların biyolojik olarak taşlanmasında kullanılmaktadır (Niehaus ve ark., 1999). Aynı zamanda meyve ve sebze sularının berraklaştırılması için de kullanılmaktadır. Yine bu enzim, zeytinyağlarının ekstraksiyonunda da kullanılmaktadır (Bhat, 2000). Özellikle endo-ksilanlarla beraber fırıncılık ürünlerinin kalitesinin artırılmasında kullanılmaktadır. Öte yandan biyoteknolojik olarak önemli bir yanı da; bira mayalanması ve şarap üretiminde rol almasıdır (Galante ve ark., 1998). Selülazın diğer kullanım alanları, selülozik biyokütlenin ve yemlerin besin değerini ve sindirilebilirliğini artırmak, zirai ve endüstriyel atıkların enzimatik sakkarifikasyonudur (Niehaus ve ark., 1999). Bunların yanında selülaz enzimi kağıt endüstrisinde de kullanılmakta olup kağıt endüstrisi denilince; hammadde olan odun ve hurda kağıdın işlenmesinden, ağartılmasından, kağıdın yapımı ve atık suyun arıtılmasını da içine alan işlemler zinciri kastedilmektedir. Selülaz enzimi de bu işlemler sırasında özellikle kağıdın ağartılması işleminde sıkça kullanılan bir enzimdir (Karademir ve ark., 2002). 6

17 GİRİŞ Selülozik materyallerin enzimatik hidrolizi üzerine gerçekleştirilen biyoteknolojik işlemler günümüzde oldukça artmıştır. Yenilenemeyen kaynakların gittikçe azalması; selülozu gıda, enerji, yakıt ve diğer ürünler için temel ham materyal haline getirmiştir (Krishna ve ark., 2000). Alkalin selülaz, pamuklulardan toprağın uzaklaştırılmasında etkilidir ve pamuk liflerini parçalamaz. Clostridium, Cellulomonas ve Ruminococcus gibi bakterilerin selülotik enzim üretme yetenekleri çalışılmıştır. Bacillus cinsine ait üyelerinde çeşitli ekstrasellüler enzimleri endüstriyel öneme sahiptir (Mawadza ve ark., 2000). Günümüze kadar bildirilen Bacillus a ait alkali selülazların çoğu tam olarak termostabil değildir (Horikoshi ve ark.,1984; Fukumori ve ark., 1985) ve bu nedenle yüksek sıcaklık gerektiren çamaşır endüstrisi için uygun ve ekonomik değildir (Hakamada va ark., 1997). Enzimatik hidroliz, enerjinin idareli kullanılması ve toksik maddelerin veya aşındırıcı asitlerin kullanılmasına ihtiyaç bırakmamasından dolayı oldukça avantajlıdır. Bu nedenle selülozun, selülaz ile hidrolizi geniş ölçüde araştırılan bir konudur. Ön muamelenin ve selülaz üretiminin pahalı olması gibi ekonomik problemler ve hidroliz sırasında enzimin inaktif olması gibi nedenler selülozun, glukoza enzimatik olarak hidrolizi önünde engel oluşturmaktadır. Bu nedenle araştırmalar selülaz aktivitesini artırmak üzerine gerçekleştirilmektedir. Ticari olarak kullanılan enzimlerin %59 unu karbohidrazlar, %3 ünü lipazlar ve %10 unu ise diğer enzimler oluşturmaktadır. Enzim teknolojisinin giderek gelişmesi, ürünlerin kullanım alanlarının çeşitliliği ve ekonomik değerinin çok yüksek olması nedeniyle biyoteknolojinin endüstriyel enzimler ile ilgili alanında yapılan çeşitli araştırmalar daha da önem kazanmaktadır Enzim Aktivitesi Üzerine ph ve Sıcaklığın Etkisi Enzim Aktivitesi Üzerine ph nın Etkisi Her enzim için aktivitelerin maksimum olduğu ph değerleri vardır. Bu değerlerin üzerinde ve altında aktivite düşer. Bir enzimin optimum ph sı normal hücre içi ortamı ph sı ile aynı değildir. Hücrelerde her birinin ph ya karşı davranışı farklı yüzlerce enzim mevcuttur ve ph nın karmaşık hücre içi kontrol mekanizmasında önemli bir yeri vardır (Bhat, 2000) Enzim Aktivitesi Üzerine Sıcaklığın Etkisi Kimyasal tepkimelerin çoğu sıcaklık yükseldikçe daha hızlı gerçekleşir. Moleküllerin yüksek ısıda daha hızlı hareket etmeleri nedeniyle onların reaksiyona girmeleri kolaylaşır. Enzimle katalizlenen tepkime hızı 0-40 ºC arasında yükselir. Ancak 40 ºC den itibaren enzim zarar görmeye başlar. Böylece reaksiyon yavaşlar ve 60 ºC de enzim tamamen protein yapısı denatüre olacağından bozulur (Horikoshi ve ark., 1984, Bhat, 2000, Mawadza ve ark., 2000). 7

18 GİRİŞ Enzim Aktivitesi Üzerine Aktivatör ve İnhibitörlerin Etkisi Kimyasal tepkimelerde katalizör olarak kullanılan enzimlerin aktivitesini büyük oranda etkileyen önemli etmenlerden birisi de aktivatör ve inhibitör maddelerdir. Aktivatör maddeler enzimin etkin olduğu substrat üzerine etkinliğini artırırken, inhibitör maddeler (ağır metaller, zirai ilaçlar, antibiyotikler) genellikle bu etkiye inhibe edici yönde etki ederler. Enzim ile substrat arasına girerek enzimin substrata olan etkisini engeller ve enzim aktivitesini azaltıcı yönde etkide bulunurlar (Nelson ve Cox, 2000) Enzim Aktivitesi ve Miktarının Tayini Bir çözelti veya doku ekstraktı içindeki enzim miktarı, enzimin katalitik aktivitesinden yararlanılarak bulunur. Bunun için enzim hakkında şu bilgiler gerekmektedir; 1. Katalizlenen reaksiyon denkleminin net stokiyometresi, 2. Enzimin kofaktör veya metal iyonuna ihtiyacı olmadığı, 3. Substrat ve varsa kofaktörü için Km değerleri, 4. Optimum ph sı, 5. Enzimin kararlı ve aktivitesinin yüksek olduğu sıcaklık aralığı, 6. Substratın, parçalanma veya ürünün oluşma hızlarının tespit edilebildiği basit bir analitik metot. Bir çözelti içindeki enzim aktivitesi enzim ünitesi (birimi) cinsinden verilir. Her enzimi kapsayacak bir ünite tarifi olmamasına rağmen, 25 ºC de ve optimal şartlarda bir mikromol substratı bir dakikada ürüne dönüştüren enzim miktarına bir enzim ünitesi denilmesi genel olarak kabul edilmiştir (Bhat, 2000) Selüloz ve Genel Özellikleri Selüloz karasal ortamda fazla miktarda bulunan bir biyopolimerdir. Özellikle kuru bitkisel materyalin yapısında fazla miktarda bulunmaktadır (Eriksson ve ark., 1990; Schlesinger, 1991). Selüloz glukoz ünütelerinin β-1,4 bağları ile bağlanması sonucu oluşmuş bir homopolimerdir. Selüloz molekülünün büyüklüğü (polimerizasyon derecesi) bitki hücresinin duvarında bulunan ikincil duvarda her molekülde 500 den daha az glukoz biriminin bulunmasına bağlı olarak değişir (Ljungdal ve Eriksson, 1985). Genellikle selülozun bitki hücre duvarındaki oranı hücre tipine ve evresine göre değişmektedir. Örneğin; birincil duvarın kuru ağırlığının %20-40 ı selülozdan oluşurken, ikincil duvarın %40-60 ı selülozdan oluşur. Pamuk tohumunun ikincil duvarının %100 ü selülozdur. İkincil hücre duvarı mikrofibrilleri birincil hücre duvarının mikrofibrillerine göre daha yoğundur ve daha çok selüloz kristalleri içerir (Marchessault ve Sundararajan, 1983). 8

19 GİRİŞ Selüloz doğada hemen hemen hiçbir zaman tek başına bulunmaz. Genellikle diğer bitkisel maddelerle beraber bulunur. Bu da selülozun doğal ortamda parçalanmasını etkilemektedir. Selüloz fibrilleri öncelikle hemiselüloz, pektin ve proteinlerin dahil olduğu diğer polimerlerin matriksine gömülmüş şekildedirler. Selüloz, hücre duvarına turgor basıncına dayanabilecek gerilebilir bir kuvvet verir. Eğer hücre duvarındaki su lignin ile değiştirilirse yüksek bir kuvvet elde edilir. Bitki dünyasında en fazla bulunan ve en basit yapıya sahip olan, aynı zamanda hücre duvarı yapısında yer alan yapısal polisakkaritlerin en önemlilerinden birisi selülozdur (Anonim, 1969). Selüloz; bütün bitki, ot ve ağaçların temel yapıtaşıdır. Selülozun en önemli görevi bitkilere sağlamlık, diklik ve destek sağlamaktır. Doğada saf halde bulunmaz. Odunun ağırlıkça %40 ını, ketenin %60-85 ini, pamuk liflerinin %85-90 ını selüloz oluşturur. Doğada birkaç çeşit selüloz bulunmaktadır. Bunların hepsi de endüstri açısından önemlidir, fakat değişik amaçlar için kullanılır. Selüloz türleri birbirinden a, b, d harfleriyle ayırt edilir. a selüloz, pamuktaki selüloz türüdür. Bütün türler arasında en önemli olanıdır. Hemi-selüloz adını alan b selüloz ve d selüloz ise asitlere ve bazlara karşı daha az dayanıklı, moleküller dallanmış halde ve daha kolay kopabilme özelliğindedir (Anonim, 1969) Selülolitik Bakteriler ve Selülaz Enzim Sistemleri Bakterilerde selülozun parçalanması hem aerobik hem de anaerobik bakteriler tarafından gerçekleştirilmektedir. Herbivor hayvanlarda ve böceklerde selülozun parçalanması anaerobik bir olaydır. Selülotik bakterilerin seçiminde aerobik ve anaerobik bakteriler çalışılmıştır. İlk fonksiyon selülozun basit şekerlere dönüşmesidir (Hungate, 1950; Bryant ve Robinson, 1961; Miller ve Wolin., 1974) Aerobik Selülolitik Bakteriler Aerobik selülolitik bakterilerin tanımlanması uzun zaman önce yapılmıştır. Selülolitik aerobik bakteriler Bacillus, Cytophaga, Herpetosiphon, Pseudomonas, Cerratia, Streptomyces, Sporocytophaga, Thermoactinomyces ve Thermomonospora dır. Birçok aerobik selülolitik bakteri suşları izole edilmiş olmasına rağmen bunların çoğu tam karakterize edilmemiş ve yalnızca son zamanlarda bu bakterilerin kirliliğe eğilimli olduğu görülmüştür. Selülolitik enzim sistemlerine sahip olan bu bakterilerde eğilim, endüstriyel olarak kullanılabilir olmasıyla ilişkilidir (Humprey ve ark., 1977). Bacillus türlerindeki selülolitik enzimler çok iyi karakterize edilmişlerdir. Türlerin karboksimetilselüloz u sellobioza hidroliz ettikleri söylenmiştir. Daha sonra selülolitik madde ortamdan distile su ile uzaklaştırılmıştır. Bacillus polmyxa nın selülaz üretimi besiyerindeki karbon kaynağının varlığına bağlıdır. Böylece enzim, tuzlu peptonlu besiyerine nişasta, glikoz, selüloz, sellobioz, karboksimetilselüloz, ksilan, maltoz ve sükroz eklenildiği zaman üretilmektedir (Fogarty ve Griffin, 1973) Sıcaklık ve ph nın Mikroorganizmaların Gelişimi Üzerine Etkisi Bütün mikroorganizmaların hayati aktivitelerini devam ettirdikleri üç çeşit sıcaklık vardır; minimum, optimum ve maksimum. En düşük ve en yüksek sıcaklık dereceleri arasındaki aralık çoğalma aralığıdır. Sıcaklık isteklerine göre mikroorganizmalar; psikrofil 9

20 GİRİŞ (soğuğu seven), mezofil (orta derece sıcaklığı seven) ve termofil (sıcağı seven) olarak üç gruba ayrılır. Termofillerin çoğu Actinomyces ve Bacillus cinslerindendir. Az miktarda termofil küf mantarı da vardır. Bacillus stearothermophilus ve Bacillus coagulans v.b bakteriler sıcağa dayanıklı sporlarından dolayı konserve endüstrisinde önemli bir yere sahiptirler. Sıcaklığın yanı sıra ortamda bulunan H + iyonları konsantrasyonu, mikroorganizmaların çoğalma ve gelişmelerini etkileyen en önemli fiziksel faktördür. Maya ve küf mantarları genel olarak asit reaksiyonlu ortamları tercih ederken bakteri ve Streptomyces türlerinin çoğu, ph değeri nötr olan ortamlarda gelişmektedir. Asit üreten Lactobacillus türleri gibi bakteriler asit reaksiyonlu ortamları tercih ederler (Özçelik, 1995). 10

21 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Bell ve Burnet (1966), yaptıkları çalışmalarında, Polyporus betulinus mantarı tarafından selülaz üretimi olduğunu ortaya koymuşlardır. Bacillus polmyxa nın selülaz sentezi üzerine yapılan bir çalışmada selülazın ekstrasellüler bir enzim olduğu ve enzimin hücrelerden ekstrat edilebileceği bildirilmiştir (Greaves, 1971). Knosel (1971), Bacillus cinslerinin aerobik ya da fakültatif türlerine ait spor formları karşılaştırmıştır. Bu türlerden Bacillus brevis, Bacillus firmus, Bacillus licheniformis, Bacillus pumilus, Bacillus subtilis, Bacillus polmyxa ve Bacillus cereus un selülolitik aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir. Selülaz üretimi üzerine yapılan çalışmalar sonucunda (Stutzenberger, 1972) tarafından Thermomonospora curvata dan selülaz üretimi olduğu ve bu enzimin analizi için gerekli olan sıcaklığın 10 günlük gelişme periyodu içersinde 45 ºC olduğu belirtilmiştir. Berghem ve Pettersson (1973), Trichoderma viride nin selülaz enzimi ürettiğini bildirmişlerdir. Berghem ve ark., (1975) tarafından da bu enzimin karakterizasyonu ortaya konulmuştur. Fungusların selülaz enzimi üretme yetenekleri üzerine (Hurst ve ark., 1977) tarafından yapılan bir diğer çalışmada da Aspergillus niger in selülaz enzimi üretimini yaptığı ve enzimin maksimum aktiviteyi ph 4 de 45 ºC sıcaklıkta gösterdiğini bulmuşlardır. Selülaz aktivitesi üzerine metal iyonlarının etkisinin araştırıldığı bir çalışmada Ca un aktivite üzerine olan etkisinin belirlenmesi amacıyla 2 mm-10 mm olmak üzere hazırlanan iki farklı konsantrasyon sonucunda Ca un enzim aktivitesini inhibe ettiğini belirtmişlerdir (Genin ve ark., 1978). Thayer (1978), Bacillus cereus türünde glikozu sellobioza stimüle eden enzim tiplerini izole etmiştir. Bacillus subtilis in izolasyonu ile ilgili çalışmalarda besiyerinde laktoz, sellobioz, glikoz, maltoz ya da sükrozun varlığıyla karboksimetilselülaz üretiminin değişmediğini göstermiştir. Thomas ve Zeikus (1981), yapmış oldukları çalışmalarında Clostridium thermocellum LQRI ve Trichoderma reesei QM9414 den selülaz enzimi üretimi olduğunu bildirmişlerdir. Ayrıca enzim aktivitesi üzerine metal iyonlarının etkisini araştırmışlar ve Ag, Hg iyonlarının 20 µm dan fazlasının Clostridium thermocellum için inhibitör etkiye sahipken Trichoderma reesei için bu etkiye sahip olmadığını, Ca, Mg, Mn iyonlarının ise 10mM dan fazlasının Trichoderma reesei için inhibitör etkiye sahipken Clostridium thermocellum için etkili olmadığını ortaya koymuşlardır. Metal iyonlarından Cu ve Zn nin ise 1mM dan fazlasının her iki mikroorganizma için olumsuz yönde etki uyguladığını da belirtmişlerdir. 11

22 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Bacterioides succinogenes tarafından üretilen ekstraselüllar selülazın kısmi karakterizasyonunu araştırılmış ve kısmi saflaştırmadan sonra enzimin ph arasında 50 ºC de optimum seviyeye ulaştığını bildirilmiştir (Groleau ve Forsberg, 1983). Robson ve Chambliss (1984), topraktan izole edilen Bacillus brevis bakterisinden sentezlenen selülaz enziminin optimum aktivite gösterdiği sıcaklığın 37 ºC, ph nın ise 5.5 olduğunu göstermişlerdir. Bajpai ve Bajpai (1987), Bacilus licheniformis TCRDC-B13 suşunun üremesinin ph 3-11 arasında olup, besiyerindeki ph ın artırılması ile üremenin azaldığını, enzim üretiminin ph 5 de başladığını ph 10 a kadar devam ettiğini ve maksimum aktivitenin ph 6-9 arasında olduğunu bulmuşlardır. Yine aynı araştırıcılar enzimin üretimi ve üreme sıcaklığının o C arasında olduğunu ve maksimum enzim üretiminin ise 35 o C de gerçekleştiğini bulmuşlardır. Bu veriler sonucunda ise Bacillus licheniformis TCRDC-B13 suşundan elde edilen enzimin yüksek sıcaklıkta ve geniş ph aralığında sıvılaştırıcı nişastada kullanışlı olduğunu sonucuna varmışlardır. Bacillus subtilis in temel karbon kaynağı olan çeşitli karbonhidratların bulunduğu kültür ortamında aviselülaz ve karboksimetilselülaz üretiminde bulunduğunu (Chan ve Au, 1987) tarafından tespit edilmiştir. CMCase aktivitesinin, büyümenin log fazında ve gelişmenin ilk durağan maksimum düzeyinde 10 saatlik süre sonunda meydana geldiğini ve aktivite için optimal sıcaklığın 65 ºC olduğu belirtilirken, enzimin yüksek stabil sıcaklığının ise 60 ºC nin üzerinde olduğunu bulmuştur. CMCase sentezi glikoz ve sellobiyoz tarafından elde edilmiştir. Fukumori ve ark., (1987) tarafından Bacillus sp.1139 dan selülaz enzimi eldesi olduğu ortaya konulmuştur. Ancak enzim üretimi için alkali ortam şartlarının bulunması gerektiği bildirilmiştir. Trichoderma reesei gibi selülolitik mikroorganizmaların kristal selülozu parçalayan ve sinerjistik olarak aksiyon gösteren enzim serisi üretebileceğini (Beguin, 1990) tarafından belirtilmiştir. Kobayashi ve ark., (1990) Clostridium thermocellum un selülaz enzimi ürettiğini bildirmişlerdir. Enzimin optimum aktiviteyi ph arasında ve 70 ºC de gösterdiğini ortaya koymuşlardır. Trichoderma reesei Rut C30 dan sentezlenen selülaz enzimi aktivitesi üzerine sıcaklığın etkisinin araştırıldığı bir çalışmada 10 günlük inkübasyon sonunda ºC de yüksek enzim üretiminin olduğu ortaya konulmuştur (Farid ve El-Shahed, 1993). Selülaz enzimi eldesinin bitkiler ve hayvanlar dışında ayrıca Aspergillus, Penicillium, Basidiomycetes ve Bacillus gibi mikroorganizmalar tarafından da elde edilebileceği (Tomme ve ark., 1995) tarafından gösterilmişdir. Dahot ve Noomrıo (1996), tarafından yapılan bir diğer çalışmada da Aspergillus fumigatus un selülaz ürettiği bildirilmiştir. Hakamada ve ark., (1997), izole ettikleri Bacillus sp. KSM-S237 suşunun ph 9-12 aralığında ve 10 o C ila 40 o C sıcaklıkları arasında geliştiğini bildirmişlerdir. Bu suş 12

23 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR tarafından üretilen selülazın ise 40 o C de ve ph 9 da en iyi aktivite gösterdiğini belirtmişlerdir. Streptomyces albaduncus fungusundan ekstrasellülar selülaz enzimi üretimi olduğunu ve enzimin optimum ph değerinin arasında olduğunu sıcaklığın ise 50 ºC de olduğunu gösterilmiştir(harchand ve Singh, 1997). Ito (1997), yaptığı çalışmada izole ettiği Bacillus sp. KSM-635 suşundan alkali ortamda selülaz aktivitesini araştırmıştır. Yaptığı çalışma sonucunda ph 3 ila 13 değerleri arasında selülaz üretiminin gerçekleştiğini, en yüksek üretim ph sı değerinin ise 9.5 olduğunu bulmuştur. Chrysosporium türlerinin enzim üretimi üzerine yapılan araştırmalar sonucunda Chrysosporium anam, C. keratinophilum, C.tropicum, C. pannorum suşlarının yüksek oranda selülaz enzimi üretme yeteneklerinin olduğunu ortaya konulmuştur (Kavitha ve ark., 1997). Bacilluc brevis VS-1 den selülaz eldesi üzerine (Singh ve Kumar 1998) tarafından yapılan bir çalışma sonucunda enzim aktivitesi için optimum ph nın 5.5 ve sıcaklığın ise 37 ºC olduğu bildirilmiştir. Aynı zamanda enzim aktivitesinin bazı ağır metallerle (Hg ile) inhibe edildiği gözlenmiştir. Trichoderma sp. tarafından üretilen selülaz enziminin ticari alanda en fazla kullanılan enzim olduğu (Teeri ve ark, 1998) tarafından belirtilmiştir. Tian ve Wang (1998), tarafından yapılan bir diğer araştırmada alkalin selülaz alkalofilik Bacillus (N6-27) tarafından üretilmiş ve bu enzim biyo-jel P-150 kromotografisi, seferoz CL-4B hidrofobik interaksiyon kromotografisi, NH 4 2SO 4 fraksiyonu yoluyla homojenik elektroforezde saflaştırılmıştır. Moleküler ağırlık ve PI, SDS-PAGE ve PAGE-IEF tarafından sırasıyla ve 4.2 olarak belirlenmiştir. Optimum sıcaklık 55 o C ve enzim katalizi için ph 8.5 olarak kullanılmıştır. Enzim aktivitesinin bu çalışmada sıcaklık 50 o C nin altında olacak şekilde ve ph da 6-4 arasında olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu araştırmada substrat olarak karboksimethilselüloz kullanılmıştır. Enzim aktivitesinin Fe, Cu ve Hg tarafından güçlü bir şekilde inhibe edildiği belirtilmiştir. Christakopoulos ve ark., (1999) Bacillus pumilus tarafından alkalin selülaz salgılanması olduğunu belirtmişlerdir. Sephacryl S-200 ve Q-Sepharose kolum kromatografisiyle enzim saflaştırılması yapılmış ve enzimin optimum aktiviteyi ph 7-8 ve 60 ºC de gösterdiğini ortaya koymuşlardır. Muscadine grapes den selülaz enzimi eldesi olduğu ve enzim aktivitesinin ph 4 de ve 45 ºC de optimum seviyeye ulaştığı, aktivitenin 10mM Zn ve Mg tarafından inhibe edilirken, Cu ve Fe tarfından ise stimüle edildiği (James ve ark., 1999) nın yapmış oldukları çalışma sonucunda gözlenmiştir. Sanwal (1999), selülazı jel filtrasyonu ve kromatografi ile iyon değişimi yoluyla Catharantus roseus köklerinden homojen olarak saflaştırmıştır. Enzimin bu çalışmada ph 5.2 de ve ºC arasındaki sıcaklıkta optimum aktivite gösterdiğini, ayrıca enzim aktivitesinin Hg ve Teepol tarafından güçlü bir şekilde inhibe edildiğini bulmuştur. 13

24 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Nectria catalinensis tarafından sentezlenen selülaz enzimi aktivitesi üzerine sıcaklık ve ph nın etkisini araştırılmış ve sonuç olarak enzimin aktiviteyi ºC arasında gösterdiğini optimal ph değerini ise arasında gösterdiğini belirtmişlerdir (Pardo ve Forchiassin, 1999). Krishna ve ark.,(2000) selülozun enzimatik hidrolizi için yaptıkları çalışmalarda selülaz salgılayan mikroorganizmaların ortama doğrudan ilave edilmesini denemişler ancak elde edilen verimin düşük olduğu görmüşlerdir. Bununla birlikte, selülazın selüloz ile doğrudan muamelesinin daha iyi bir çözüm olduğunu ortaya koymuşlar ve pek çok mikroorganizmanın selülaz ürettiğini göstermişlerdir. Zimbabve kaplıcalarından izole edilen iki Bacillus türü olan CH43 ve HR68 un selülaz ürettiği, Bacillus sp. CH43 suşunun enzim ürettiği optimum ph aralığının 5-7, HR68 in olduğu, sıcaklığın ise Bacillus sp. CH43 için 70 o C ve HR68 için 65 o C olduğu (Mawadza ve ark., 2000) tarafından yapılan çalışma sonucunda ortaya konulmuştur. Enzimlerin aktivitesi 1mM konsantrasyondan daha yüksek konsantrasyonda metal iyonları tarafından inhibe edilmiştir. Fakat Co da ise yaklaşık olarak %38 oranında aktivite artışı gözlenmiştir. Hg ve Mn tarafından oluşturulan inhibisyon HR68 için olana göre CH43 için daha fazla olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Ag iyonu tarafından CH43 inhibe edilirken bu etki HR68 de gözlenmemiştir. Gorska ve ark., (2001) Bacillus polymyxa tarafından selülaz üretiminin olduğunu bildirmişlerdir. Orpinomyces joyonii mantarından üretilen selülaz enziminin optimal aktiviteyi 40 ºC de ph 5 ila 7.5 arasında olduğu belirtilmiştir (Ye ve ark., 2001). Lockington ve ark., (2002) Aspergillus nidulas dan selülaz üretimi aktivitesinin karbon ve nitrojen kaynaklarıyla değiştirilebileceğini ortaya koymuşlardır. Termofilik bir fungus olan Chaetomium thermophile den endoselülaz eldesi olduğu (Lu ve ark., 2002) tarafından bildirilmiştir. Ayrıca enzimin optimal aktiviteyi ph arasında ve 60 ºC de gösterdiği, farklı metal iyonlarının da aktiviteyi etkilediği, bu iyonlardan Na nın aktiviteyi artırıcı yönde etkide bulunduğu Fe, Ag, Cu, Ba ve Zn iyonlarının ise aktiviteyi inhibe edici yönde etkide bulunduğunu belirtilmiştir. De Sousa Pereira Junior ve ark., (2003) yapmış oldukları çalışmalarında Lentinula edodes den karboksimetilselüloz yada mikrokristalin selüloz bulunan ortamda selülaz eldesi olduğunun bildirmişlerdir. Selülaz üretimi için yapılan bir diğer çalışmada kimyasal mutajenlerden sonra Bacillus pumilus un bir mutantını belirlemiştir. BpCRI 6 olarak adlandırılan bu mutant selülaz üretebilme yeteneği için seçilmiştir. Optimum üreme şartları altında (ph ºC ve 1mM. Ca) BpCRI 6 tarafından üretilebilen selülaz miktarının diğer muamelesiz türden dört kat daha fazla olduğunu ortaya konulmuştur (Kotchoni ve ark., 2003). Ojumu ve ark., (2003) Aspergillus flavus fungusu tarfından selülaz üretimi olduğunu bildirmişlerdir. 14

25 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Trichoderma reesei tarafından üretilen selülaz enzimi aktivitesi üzerine karbon kaynaklarının etkisi araştırılmış ve karbon kaynaklarının etkisiyle selülaz enzimi üretiminin artabileceği belirtilmiştir (Olsson ve ark., 2003). Saha (2003), yeni izole edilen bir fungus türü olan Mucor circinelloides in (NRRL26519), laktoz, sellobiyoz, veya sigmasel 50 üzerinde tam selülaz ürettiğini, enzimin optimum aktiviteyi 55 ºC de ve 4-6 arasındaki ph da gösterdiğini belirtmiştir. Bacillus sphaericus JS1 dan yeni bir izolasyon yoluyla alkali selülaz ürününün saflaştırılmasını ve karakterizasyonunu araştırılmıştır. Bu enzimin bir çok alanda ve özellikle deterjan endüstrisinde sıcaklık, ph v.b durumlara karşı oldukça stabil olduğu bildirilmiştir (Singh ve ark., 2004). Viikari ve ark., (2004) Trichoderma reesei tarafından selülaz enzimi üretimi olduğunu ortaya koymuşlardır. Zhang ve ark., (2004) tarafından yapılan çalışmada alkali Bacillus suşundan amilaz ve selülaz enzimi üretimi olduğu belirtilmiştir. Colletotrichum lindemuthianum fungusundan selüloz bulunan ortamda üremesinin ve enzim üretiminin araştırıldığı bir diğer çalışmada selülaz enzimi üzerine diğer karbon kaynaklarının ve nitrojen kaynaklarının bulunduğu ortamda enzim üretiminin arttığı ortaya konulmuştur (Acosta-Rodriguez ve ark., 2005). Grigorevski De Lima ve ark., (2005) Streptomyces drozdowiczi tarafından üretilen selülaz enziminin aktivitesini bulmak için, mikroorganizma 30 ºC de temel karbon kaynakları ve temel nitrojen kaynaklarının bulunduğu kültürde üretilmiş supernatant da maksimum CMCase aktivitesinin 50 ºC de ph 5 de olduğu gösterilmiştir. Bacillus coagulans BL69 tarafından üretilen selülaz enziminin aktivite gösterdiği şartların bulunması amacıyla yapılan bir çalışmada, ph nın sıcaklığının ise ºC arasında olduğu ortam koşullarında aktivitenin optimum olduğu gözlenmiştir. Ayrıca aktivite üzerine Co, Mn ve β-mercaptoethanolun stimüle edici etkisi olduğu ancak Fe, Cu, Ca, Zn, Ba, Mg ve EDTA tarafndan inhibe edici etkisi olduğu ortaya konulmuştur (Heck ve ark., 2005). Kim ve ark., (2005) Bacillus sp. HSH-810 da alkali selülaz eldesini göstermişlerdir. Enzimin ph 10 ve 50 ºC de optimal aktiviteye sahip olduğunu ve aktivite üzerine 1mM Fe ve 0.1 mm Mn nin %50 inhibe etkisinin bulunduğunu ancak bunun yanı sıra aktivitenin 1mM Pb ve Hg tarafından etkilenmediğini belirtmişlerdir. Kudanga ve Mwenje (2005), yapmış oldukları çalışmalarında Aureobasidium pullulans dan selülaz üretimi olduğunun ortaya koymuşlardır. Fomitopsis palustris mantarından üç temel selülazın (ekzoglulanaz, endoglukanaz ve beta-glukonaz) üretimi olduğunu bildirilmiştir. Bunların içersinde ekzoglukanazın optimum aktiviteyi ph 4.5 te 70 ºC de gösterdiğini bulunmuştur (Yoon ve Kim, 2005). Wen ve ark., (2005) Trichoderma reesei ve Aspergillus phoenicis den selülaz üretimi üzerine çalışmışlardır. Çalışmaları sırasında T. reesi nin 25.5 ºC de ve ph 5.76 da, A. phoenicis in ise 28.2 ºC ve ph 5.14 de enzim üretiminin optimal olduğunu 15

26 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR belirtmişlerdir. Her iki mantarın bulunduğu karışık kültürde ise optimal sıcaklık değerlerin 27 ºC ve ph ın 5.5 olduğunu ortaya koymuşlardır. Selülaz enzimi aktivitesi üzerine yapılan bir çalışmada (Zvereva ve ark., 2005), alkali özelliğe sahip anaerobik Bacterium Z-7026 dan yapılan sentezleme ile bu enzimin optimum ph çalışma aralıkları saptanmış, ph aralığının enzim aktivitesi için uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sehnem ve ark., (2006) Penicillium echinulatum 9A02S1 den selülaz üretimi olduğunu bildirmişlerdir ve enzim üretimi üzerine laktozun etkisinin ise aktiviteyi artırıcı yönde olduğunu göstermişlerdir. 16

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1

Organik Bileşikler. Karbonhidratlar. Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Organik Bileşikler YGS Biyoloji 1 Hazırladığımız bu yazıda; organik bileşikler ve organik bileşiklerin yapısını, canlılarda bulunan organik bileşikleri ve bunların görevlerini, kullanım alanlarını, canlılar

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir.

NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir. NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir. Tüm hayvanlar besinleri sindirmek için enzimleri kullanırlar. Bunlar hem hayvanın kendi sentezlediği hem de bünyelerinde

Detaylı

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR.

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR. KIRMIZI ETLER KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR. ETTEKİ ENZİMLER VE MİKROBİYEL AKTİVİTE BOZULMANIN BAŞLANGICIDIR.

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 8. Hafta (04.04.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 8. Hafta (04.04. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 8. Hafta (04.04.2014) 1 6. Haftanın Ders İçeriği Bazı Temel Kavramlar Şekerlerin Tayini Enzimlerin

Detaylı

Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır.

Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır. FİTİK ASİT İN BESLENMEDEKİ ÖNEMİ FİTİK ASİT NEDİR? Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır. Birçok

Detaylı

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997).

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997). SOLUNUM Solunum Solunum, canlı hücrelerdeki organik maddelerin oksidasyonuyla, enerjinin açığa çıkarılması olayı olarak tanımlanır. Açığa çıkan enerji, kimyasal enerji (ATP) olarak depolanır. Solunum ürünleri,

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #2

YGS ANAHTAR SORULAR #2 YGS ANAHTAR SORULAR #2 1) Bir hayvan hücresinde laktoz yapımı ile ilgili olarak, sitoplazmadaki madde miktarının değişimlerini gösteren grafik aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) Glikoz B) Su miktarı 2)

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

HÜCRESEL SOLUNUM OKSİJENSİZ SOLUNUM

HÜCRESEL SOLUNUM OKSİJENSİZ SOLUNUM 1 HÜCRESEL SOLUNUM *Hücresel solunum: Besinlerin parçalanarak ATP sentezlenmesine, hücresel solunum denir. ----------------------- OKSİJENSİZ SOLUNUM ----------------------- (ANAEROBİK SOLUNUM = FERMANTASYON)

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Bacillus anthracis. Hayvanlarda şarbon etkenidir. Bacillus anthracis. Gram boyama. Bacillus anthracis. Bacillus anthracis

Bacillus anthracis. Hayvanlarda şarbon etkenidir. Bacillus anthracis. Gram boyama. Bacillus anthracis. Bacillus anthracis Bacillus anthracis Gram pozitif, obligat aerop sporlu, çomak şeklinde bakterilerdir. 1µm eninde, 2-4 µm uzunluğunda, konkav sonlanan, kirpiksiz bakterilerdir. Bacillus anthracis in doğal yaşam ortamı topraktır.

Detaylı

Aktivasyon enerjisi. Enzim kullanılmayan. enerjisi. Girenlerin toplam. enerjisi. Enzim kullanılan. Serbest kalan enerji. tepkimenin aktivasyon

Aktivasyon enerjisi. Enzim kullanılmayan. enerjisi. Girenlerin toplam. enerjisi. Enzim kullanılan. Serbest kalan enerji. tepkimenin aktivasyon ENZİMLER Enzimler Canlı sistemlerde meydana gelen tüm yapım ve yıkım reaksiyonlarına metabolizma denir Metabolizma faaliyetleri birer biyokimyasal tepkimedir. Ve bu tepkimelerin başlayabilmesi belirli

Detaylı

Protein Ekstraksiyonu

Protein Ekstraksiyonu Protein Ekstraksiyonu Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Proteinler tüm canlı organizmalar için en önemli makromoleküllerden biridir. Bazıları yapısal komponentleri

Detaylı

SÜT ENDÜSTRİSİNDEKİ YARARLI MİKROORGANİZMALAR

SÜT ENDÜSTRİSİNDEKİ YARARLI MİKROORGANİZMALAR SÜT ENDÜSTRİSİNDEKİ YARARLI MİKROORGANİZMALAR Süt ve süt ürünleri mikrobiyolojisinde yararlı mikroorganizmalar temel olarak süt ürünlerinin üretilmesinde kullanılan çeşitli mikroorganizmaları tanımlamaktadır.

Detaylı

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur.

-Kloroplast ve mitokondri bulunmaz fakat bu organellerde bulunan aynı bulunur. BAKTERİLER GENEL ÖZELLİKLERİ: -Prokaryot hücre yapılı, tek hücreli canlılardır. -Halkasal DNA ya sahiptirler. Bazı bakterilerde plazmit bulunur. Plazmit: Küçük ve halka şeklinde DNA parçacıklarıdır. Bakterilerin

Detaylı

DOĞAL ORTAMLARDA B. AMYLOLIQUEFACIENS İLE α-amilaz ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ ÖZET

DOĞAL ORTAMLARDA B. AMYLOLIQUEFACIENS İLE α-amilaz ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ ÖZET DOĞAL ORTAMLARDA B. AMYLOLIQUEFACIENS İLE α-amilaz ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ M. Ş. TANYILDIZI, M. ELİBOL, D. ÖZER Fırat Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 23119, ELAZIĞ ÖZET Son yıllarda endüstriyel

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

Gıda Kimyası II Gıdaların işlenmesi sırasında ortaya çıkan reaksiyonlar. Vural Gökmen

Gıda Kimyası II Gıdaların işlenmesi sırasında ortaya çıkan reaksiyonlar. Vural Gökmen Gıda Kimyası II Gıdaların işlenmesi sırasında ortaya çıkan reaksiyonlar Vural Gökmen Gıda İşleme Gıda işlemenin derecesi (şiddeti) Gıda işlemenin nedenleri Gıda işleme şekilleri Aşırı işlenmişgıdalar üzerinekaygılar

Detaylı

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler Karbohidratlar Yeryüzünde en çok bulunan organik molekül grubudur, (CH 2 O) n genel formülüyle ifade edilebilirler. Genelde suda çözünürler, Güneş ışığının fotosentez yapan organizmalar tarafından tutulmasıyla

Detaylı

*Türden türe değişkenlik gösterir. *İnsanın sadece barsak mikroflorasında 100 türün üzerinde 100 trilyondan fazla bakteri mevcuttur.

*Türden türe değişkenlik gösterir. *İnsanın sadece barsak mikroflorasında 100 türün üzerinde 100 trilyondan fazla bakteri mevcuttur. *Türden türe değişkenlik gösterir. *İnsanın sadece barsak mikroflorasında 100 türün üzerinde 100 trilyondan fazla bakteri mevcuttur. *İnsan üzerinde ya da içinde simbiyotik yaşam sürdüren 450-500 tür mikroflora

Detaylı

Mikroorganizmalara giriş. Yrd.Doç.Dr. Sema CAMCI ÇETİN

Mikroorganizmalara giriş. Yrd.Doç.Dr. Sema CAMCI ÇETİN Mikroorganizmalara giriş Yrd.Doç.Dr. Sema CAMCI ÇETİN CANLILAR ALEMİ Hayvanlar Bitkiler Protistler Prokaryotlar: ilkel tek hücreli bakteriler mavi algler Ökaryotlar: hücre yapısı hayvan ve bitkilere benzer

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf DOĞRU YANLIŞ SORULARI Nitel gözlemlerin güvenilirliği nicel gözlemlerden fazladır. Ökaryot hücrelerde kalıtım materyali çekirdek içinde bulunur. Ototrof beslenen canlılar

Detaylı

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi 1. Termometre Çimlenen bezelye tohumlar Termos Çimlenen bezelye tohumları oksijenli solunum yaptığına göre yukarıdaki düzenekle ilgili, I. Termostaki oksijen miktarı azalır. II. Termometredeki sıcaklık

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #21 1) Aşağıda bazı dönüşüm tepkimeleri gösterilmiştir. a 2) Enzimlerin çalışma hızına etki eden faktörlerle ilgili; RH RH ADP + Pi ATP I II b Buna göre a ve b yönlerindeki değişimlerle

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası ORGANİK BİLEŞİKLER Canlı Organizmalarda bulunan büyük ve karışık yapılı moleküller yani makromoleküllerdir Makromoleküllerin hepsinde karbon vardır. Karbon Dünyası Makromoleküller birbirlerine kovalent

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi

Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. Organik moleküllerin atomları enerji depolamaya müsaittir. Hücreler enzimler aracılığı ile organik

Detaylı

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri Ötrifikasyon Ötrifikasyon, göllerin olgunlaşma aşamalarında meydana gelen dogal bir olay. Genç göller düşük oranlarda besin içermekte dolayısıyla biyolojik aktivite az..oligotrofik göller Yaşlı göller,

Detaylı

Riketsia, Bedsonia, Klamidya ve virüsler canlı ortamlarda ürerler. Canlı ortamlar üç kısma ayrılır.

Riketsia, Bedsonia, Klamidya ve virüsler canlı ortamlarda ürerler. Canlı ortamlar üç kısma ayrılır. MİKRO ORGANİZMALARIN ÜRETİLMESİ İÇİN BESİYERLERİ Mikroorganizmaları izole etmek ve saf kültür olarak üretebilmek için birçok ortamlar geliştirilmiştir (Besiyerleri, vasatlar). Besi yerleri başlıca iki

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #13 1) Canlılarda özelliklerin genlerle kontrol edildiği ve her genin en az bir özellikten sorumlu olduğu bilindiğine göre, I. Diploid canlılarda her özellik için iki gen bulunması

Detaylı

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM)

BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM) BİTKİ BESİN MADDELERİ (BBM) Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Işık Enerjisinin Kimyasal Enerjiye Dönüştürülmesi Fotosentez, karbon (C), oksijen (O) ve hidrojen (H) atomlarını

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Genel olarak gözle net olarak görülemeyecek kadar küçük canlıları inceleyen ve onları konu olarak ele alan bilim dalıdır. Gözle ayırt edilemeyen canlılar; Virüsler, bakteriler,

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ MANTARLAR (FUNGİ) ALEMİ Genellikle çok hücreli olan ökaryot canlılardır. Kloroplastları yoktur. Bu nedenle fotosentez yapamazlar.parazit

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER,

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, mikrobiyal formülasyondan ve bitki menşeli doğal ürünlerden oluşur. Bu grupta yer alan gübreler organik tarım modelinde gübre girdisi olarak kullanılırlar. Bitkilerin ihtiyaç

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU.

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. IAUD.m.13091352.2015.7/25.13-17 Nurten BOZDEMİR 1 Murat ÇİMEN 1* Seyhan AKÇAN 1 Özet

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA 12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA BİTKİLERDE BESLENME Bitkiler inorganik ve organik maddelere ihtiyaç duyarlar. İnorganik maddeleri hazır almalarına rağmen organik maddeleri

Detaylı

BACILLUS AMYLOLIQUEFACIENS İLE α-amilaz ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ

BACILLUS AMYLOLIQUEFACIENS İLE α-amilaz ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ BACILLUS AMYLOLIQUEFACIENS İLE α-amilaz ÜRETİMİNİN İNCELENMESİ M. Ş. TANYILDIZI, M. ELİBOL, D. ÖZER Fırat Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 9, ELAZIĞ ÖZET Giderek endüstriyel üretimde payı artan

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

Metabolizma. Metabolizmaya giriş. Metabolizmaya giriş. Metabolizmayı tanımlayacak olursak

Metabolizma. Metabolizmaya giriş. Metabolizmaya giriş. Metabolizmayı tanımlayacak olursak Metabolizma Yaşamak için beslenmek zorundayız. Çünkü; Besinlerden enerji elde ederiz ve bu enerji; Hücresel faaliyetleri sürdürmemiz, Hareket etmemiz, Taşınım olaylarını gerçekleştirebilmemiz, Vücut sıcaklığını

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ FOTOSENTEZ Elektron Koparılması ve Floresans Enerjisi Elektronlar negatif (e - ) ve protonlar pozitif (p + ) yüklüdür. Bu nedenle protonlar elektronları çekerler. Elektronlar ise, belli bir enerjiye sahiptir

Detaylı

BİTKİ DOKU KÜLTÜRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2.

BİTKİ DOKU KÜLTÜRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. BİTKİ DOKU KÜLTÜRLERİ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders İN VİTRO KÜLTÜR ESASLARI* *Bitki Biyoteknolojisi, Rüştü Hatipoğlu, Adana,

Detaylı

Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ

Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ Hatice YILDIRAN Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ GIDA TAKVİYELERİ Eğitim Yeri Eğitim Konusu : HOLLANDA-TNO : Gıda Takviyeleri Eğitim Süresi : 21 Aralık 2012-20 Mart 2013 Danışman : Dr. Koen VENEMA Eğitim

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ

OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ OTEKOLOJİ TOPRAK FAKTÖRLERİ - Kayaların ayrışması + organik maddeler - Su ve hava içerir - Bitki ve hayvanlar barındırır - Mineral maddeler TOPRAKLARI OLUŞTURAN ANA MATERYAL TİPLERİ - Toprak tipi-ana materyalin

Detaylı

ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER

ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER ELEMENTLER VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri a) ELEMENTLER Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 BÖLÜM 2: MİKROORGANİZMALARIN MORFOLOJİLERİ.13 BÖLÜM 3: MİKROORGANİZMALARIN HÜCRE YAPILARI...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 BÖLÜM 2: MİKROORGANİZMALARIN MORFOLOJİLERİ.13 BÖLÜM 3: MİKROORGANİZMALARIN HÜCRE YAPILARI... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: MİKROBİYOLOJİYE GİRİŞ...1 1.1. Tanım ve Kapsam...1 1.2. Mikrobiyoloji Biliminin Gelişmesi...2 1.3. Mikroorganizmaların Hayatımızdaki Önemi...5 1.3.1. Mikroorganizmaların Yararları...5

Detaylı

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph SEKTÖR GIDA SANAYİ ALT SEKTÖR KİRLİLİK KATSAYISI KİRLİLİK PARAMETRELERİ Nişasta,Un ve Makarna Üretimi 4 KOİ, AKM, ph Maya Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres, Top-N, Top-P, ph Sitrik Asit Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres,

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 ÖNEMLİ! Gıdaları insanların sağlıklarını çok ciddi şekilde etkiler. Bu nedenle, gıda üreten kişilerin temizlik kurallarına uyması çok önemlidir.

Detaylı

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ Prof. Dr. Bülent B KESKİNLER BİYODİZEL Biyodizel Üretim Prosesleri Kesikli (500-10000 ton/yıl) Yarı kesikli Sürekli (>30000 ton/yıl) 1. Homojen Kataliz a) Asit katalizör: H

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #1

YGS ANAHTAR SORULAR #1 YGS ANAHTAR SORULAR #1 1) Yıkımları sırasında Tüketilen O2 miktarı 2) H2O2 H2O2 H2O2 Grafikte bazı organik bileşiklerin yıkımları sırasında tüketilen oksijen miktarı verilmiştir. Buna göre organik bileşiklerin

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta Bitki Fizyolojisi 6. Hafta 1 Fotosentezin karanlık tepkimelerinde karbondioksit özümlemesi; 1. C 3 bitkilerinde (Calvin-Benson mekanizması ile), 2. C 4 bitkilerinde (Hatch-Slack mekanizması ile), 3. KAM

Detaylı

Funguslar topraktaki birçok mikrobiyolojik süreçte temel rol oynar, toprak verimliliğini ve ayrışmayı, minerallerin ve organik maddelerin

Funguslar topraktaki birçok mikrobiyolojik süreçte temel rol oynar, toprak verimliliğini ve ayrışmayı, minerallerin ve organik maddelerin Fungi Funguslar topraktaki birçok mikrobiyolojik süreçte temel rol oynar, toprak verimliliğini ve ayrışmayı, minerallerin ve organik maddelerin döngülerini, bitki sağlığını ve beslenmesini etkilerler.

Detaylı

Doğal Bileşikler ve Yeni İlaçların Keşfindeki Önemi

Doğal Bileşikler ve Yeni İlaçların Keşfindeki Önemi Doğal Bileşikler ve Yeni İlaçların Keşfindeki Önemi Doç. Dr. Ömer KOZ HO Bursa Teknik Üniversitesi, Kimya Bölümü HO BTÜ, 2014-2015 Güz Yarıyılı Seminerleri «Perşembe Seminerleri» 20 Kasım 2014 Bursa Başlıklar:

Detaylı

1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI

1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI Serüveni 1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYA ALT BİLİM DALLARI ORGANİK KİMYA: Karbon kimyasıda denir.h,o,n,p,s elementlerinin

Detaylı

Limon Atıklarından Mikrobiyal Selüloz Üretimi ve Karakterizasyonu

Limon Atıklarından Mikrobiyal Selüloz Üretimi ve Karakterizasyonu Limon Atıklarından Mikrobiyal Selüloz Üretimi ve Karakterizasyonu Melih Güzel1* Özlem Akpınar2 1Gümüşhane Üniversitesi, Gümüşhane 2Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat 1 Selüloz Selüloz, β-1,4 bağlarıyla

Detaylı

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su

M. (arpa şekeri) +su S (çay şekeri) + su L.. (süt şekeri)+ su KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar yapılarında.. (C),.. (H) ve. (O) atomu bulunduran organik bileşiklerdir. Karbonhidratların formülü ( ) ile gösterilir. Nükleik asitlerin, ATP nin, hücre, bitkilerde yapısına

Detaylı

BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1. Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2

BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1. Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2 BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1 Genel Giriş Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2 Kolloid Sistemler 3-4 Karbonhidratlar 5-6 Proteinler 7 I. Ara Sınav 8-9 Lipitler 10-11

Detaylı

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. I. Adaptasyon II. Mutasyon III. Kalıtsal varyasyon Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden hangilerini "doğal seçilim ile kazanır? D) I veii E)

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri 1. Enzimler GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri Enzimler, hücreler ve organizmalardaki reaksiyonları katalizleyen ve kontrol eden protein yapısındaki bileşiklerdir. Reaksiyon hızını

Detaylı

TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ (LBV106U) KISA ÖZET. kolayaof

TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ (LBV106U) KISA ÖZET. kolayaof DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ

Detaylı

A. Tahıl ve Tahıl Ürünlerinin Sınıflandırılması B. Mikrobiyel Bozulmalar C. Depolama Koşulları

A. Tahıl ve Tahıl Ürünlerinin Sınıflandırılması B. Mikrobiyel Bozulmalar C. Depolama Koşulları A. Tahıl ve Tahıl Ürünlerinin Sınıflandırılması B. Mikrobiyel Bozulmalar C. Depolama Koşulları TAHIL ve TAHIL ÜRÜNLERİNİN SINIFLANDIRILMASI Tahıl, Graminiae familyasının tohumları olan buğday, çavdar,

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ. Koliform Bakteri Grubunun Tanımı

ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ. Koliform Bakteri Grubunun Tanımı ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ Koliform Bakteri Grubunun Tanımı Koliform grubunu oluşturan bakteriler; tamamı aerobik veya fakültatif anaerobik olan, gram negatif, spor oluşturmayan,

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü

Ayxmaz/biyoloji. Azot döngüsü. Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar. Azot döngüsü Azot döngüsü Azot kaynakları 1. Atmosfer 2. Su 3. Kara 4. Canlılar Azot döngüsü 1. Azot bitkiler tarafından organik moleküllerin (A.asit,organik baz vb.)yapısına katılır. 2. Bitkiler azotu sadece NO3-

Detaylı

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon Azotlu bileşikler Ticari balık havuzlarında iyonize olmuş veya iyonize olmamış amonyağın konsantrasyonlarını azaltmak için pratik bir yöntem yoktur. Balık havuzlarında stoklama ve yemleme oranlarının azaltılması

Detaylı

Petrifilm 2000 Serisi Hızlı Koliform çoğalmasının erken sayımı bakterilerin tipine, metabolik bağlıdır.

Petrifilm 2000 Serisi Hızlı Koliform çoğalmasının erken sayımı bakterilerin tipine, metabolik bağlıdır. AOAC INTERNATIONAL ile A.B.D. Gıda ve İlaç Dairesi tarafından hazırlanan Bakteriyolojik Analitik Kitabı'nda (BAM),koliformlar şu şekilde tanımlanmaktadır: Metabolik fermantasyon sırasında laktozdan asit

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Fatma GÖZÜKARA TERMOFİL Bacillus sp. BAKTERİSİNDEN LICHENAZ (β-1,3 VE 1,4 GLUCANASE) ENZİMİ ÜRETİMİ, KARAKTERİZASYONU VE BİYOTEKNOLOJİK

Detaylı

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0)

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Enstitümüz tarafından yüksek lisans tez programları kabul edilen yüksek lisans öğrencileri için danışman

Detaylı

PİYASADA SATILAN KUMAŞ BOYASININ SU PİRESİ ÜZERİNE TOKSİK ETKİSİNİN İNCELENMESİ

PİYASADA SATILAN KUMAŞ BOYASININ SU PİRESİ ÜZERİNE TOKSİK ETKİSİNİN İNCELENMESİ PİYASADA SATILAN KUMAŞ BOYASININ SU PİRESİ ÜZERİNE TOKSİK ETKİSİNİN İNCELENMESİ GRUP İNDİGO GAMZE ÖZEN İHSANİYE YURTTAŞ Danışman: YRD. DOÇ.DR. FATİH DUMAN ÖZET: Bu çalışmada piyasada satılan kumaş boyalarının

Detaylı

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý LYS BÝYOLOJÝ Soru Çözüm Dersi Kitapçığı 1 (MF) Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý Bu yayýnýn her hakký saklýdýr. Tüm haklarý bry Birey

Detaylı

RASYON TANIM, KİMYASAL BİLEŞİM, VE RASYON HAZIRLAMA PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK EGE ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ

RASYON TANIM, KİMYASAL BİLEŞİM, VE RASYON HAZIRLAMA PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK EGE ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ RASYON TANIM, KİMYASAL BİLEŞİM, VE RASYON HAZIRLAMA PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK EGE ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ (Bağırsaklar) (Kırkbayır) (Yemek borusu) (İşkembe) (Şirden) (Börkenek) Yemin Süt Sığırı Midelerinde

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YAPILAN ÇALIŞMALAR ANALİZLER 1.1 GENEL ANALİZLER 1. KİMYASAL ANALİZLER kodu GM1101 Nem tayini Etüv yöntemi GM1102 Kül tayini Fırın yöntemi kuru yakma GM1103 Protein tayini Kjeldahl

Detaylı

STERİLİZASYON DERSİ 4. HAFTA DERS NOTLARI YRD. DOÇ. DR. KADRİ KULUALP

STERİLİZASYON DERSİ 4. HAFTA DERS NOTLARI YRD. DOÇ. DR. KADRİ KULUALP STERİLİZASYON DERSİ 4. HAFTA DERS NOTLARI YRD. DOÇ. DR. KADRİ KULUALP STERİLİZASYON YÖNTEMLERİ SÜZME YÖNTEMİ FİLTRASYON İLE STERİLİZASYON Süzme mekanizmalarına göre; a) Absorbsiyonla mikroorganizmaları

Detaylı

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria Mikotoksin nedir? Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria belirli nem ve ısı koşullarında oluşturdukları fungal metabolitler En sık karşılaşılan mikotoksinler; o aflatoksinler, o okratoksin, o trikotesen,

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.2014) 1 5. Haftanın Ders İçeriği DNA ekstraksiyonu DNA ekstraksiyonunun amacı

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Uzman Kalite Eğitim Danışmanlık Ve Laboratuvar Hizmetleri Ltd.şti Deney Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi :Mecidiye mah. Bestekar Şevki bey, Sok 32, Balmumcu

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Venhar ÇELİK Danışman: Yrd.Doç.Dr. Dilek Turgut-BALIK NÜKLEİK ASİTLERİN

Detaylı

Bitki Kökenli Rekombinant Proteinlerin Geri Kazanımı ve Saflaştırılması

Bitki Kökenli Rekombinant Proteinlerin Geri Kazanımı ve Saflaştırılması Bitki Kökenli Rekombinant Proteinlerin Geri Kazanımı ve Saflaştırılması Araş. Gör. Alp Ayan T.C. İstanbul Kültür Üniversitesi, 2011 1 Günümüzde üretilen bitkisel kökenli rekombinant proteinler; İnsan terapötikleri

Detaylı