Kuyruk Simulasyonu (Qeue Simulation)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kuyruk Simulasyonu (Qeue Simulation)"

Transkript

1 Kuyruk Simulasyonu (Qeue Simulation) Prof. Dr. E. Murat ESİN Argeritma Teknoloji Geliştirme ve Danışmanlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Sistem analizi çalışmalarında kuyruk simulasyonu özel bir yer tutar. Sistemleri; zamandan bağımsız olan statik sitemler ve zamana bağımlı olarak davranışları değişebilen dinamik sistemler olarak ikiye ayırıyoruz. Dinamik sistemler; belli bir zaman aralığında incelendiğinde, çoğunlukla, her bir an için farklı değerler alır ve bu durum yine çoğunlukla süreklidir. Yani; sistemin her bir anında aldığı değerler, hemen öncesi ve sonrasında farklılık gösterir. Örnek olarak; bir sarkaç salınırken, topuzun yeri anlık olarak değişmektedir. Oysa bir grup sistem vardır ki; bunların değişimi belirli zamanlarda ortaya çıkan etkenlerin etkisiyle değişir, fakat bir sonraki etkiye kadar durumlarını korumaya devam eder. Bir başka deyişle; bir olay gerçekleştiğinde, sistem durum değişikliği gösterir fakat bir başka olay gerçekleşmedikçe durumu kendiliğinden değişmez, ya da değişmeye devam etmez. Bu tür sistemlere; durumlarının, durumlarını değiştiren etkenlerin ortaya çıkmasına bağımlı olduklarını belirtmek için olay tabanlı sistemler (event based systems) diyoruz. Buna karşılık çok benzeşen bazı sistemlerde; olay gerçekleştikten sonra ikinci bir olaya kadar değişimi sürdürür. Örneğin bir kovayı doldurmak için musluğu açar, bir süre sonra da kapatırsınız. Açma ve kapatma olayları arasında kovanın içindeki su miktarı artmaya devam eder. Olay tabanlı olarak adlandırdığımız sistemlerde ise aradaki süreçte hiçbir parametrede değer değişikliği yoktur. En azından biz öyle farz edebiliriz. Olay tabanlı sistemlerin tipik örneği berber dükkânlarıdır. Sistemde bir ya da daha fazla berber ve bekleme koltukları bulunur. Dışarıdan gelen yeni bir müşteri içeri girdiğinde boş bir berber koltuğu olup olmadığına bakar. Varsa oturup tıraş olmaya başlar. Koltuklar dolu ise bu defa da bekleme koltuklarından birisine oturup sıranın kendisine gelmesi için beklemeye koyulur. Eğer bekleme koltukları da tamamen dolu ise; yakın zamanda kendisine sıra gelmeyeceğini düşünerek vazgeçer. Tıraş olmakta olan müşterilerden birisinin işi bittiğinde sistemi terk edeceğinden, yerine sırada beklemekte olanlardan en önce gelmiş olan oturarak hizmet almaya başlar. Sistem ya belli sayıda müşteriye hizmet verildikten ya da belli bir çalışma süresi tamamlandıktan sonra kapatılır. 1

2 Berber dükkânını düzenlerken kritik olan karar; en çok geliri elde edebilmek için ne yapılması gerektiğidir. Müşteri kaçırmamak için berber sayısını veya bekleme koltuklarını arttırabilirsiniz. Ancak o zaman giderleriniz artmış olacaktır. Buna karşılık fazla müşteriden vazgeçebilirsiniz. O zaman da gelir kaybınız olacaktır. En uygun çözümü bulabilmek için yapılacak şey; sistemi farklı alternatiflerden her birisi için hayali olarak denemektir. İşte buna simulasyon diyoruz. Böyle bir sistemi simule etmek için her şeyden önce sistemin bağımsız parametrelerini öngörebilmek gerekir. Berber dükkânı için bağımsız parametreler; yani sistemin bizim tarafımızdan değiştirilemeyen, kendiliğinden ortaya çıkan değişimler; müşteri geliş aralıkları ve her bir müşterinin hizmet alım süresidir. Doğal olarak bu değerler her müşteri için farklıdır. Ancak; gözlem yoluyla kayda geçirilmiş istatistik veya tahminlerden hareketle sentetik olarak üretilmiş veriler kullanılabilir. İstatistik veri üretebilmek için; benzer şartlardaki bir berbere gelen müşterilerin geliş aralıkları ve her birisinin hizmet alım süreleri makul bir süre için gözlemlenir. Ortaya çıkan tablo veri kümesi (data set) olarak doğrudan kullanılabilir. Buna imkân yoksa; müşterilerin minimum ve maksimum arasında geliş aralıkları öngörülür. Diyelim ki; geliş aralıkları 10 ile 30 dakika arasında değişiyor olsun. Öyleyse herhangi bir yeni müşterinin bir önceki müşteriden sonra geliş zamanını 10 ie 20 dakika arasında rastgele (random) bir zamanda olacaktır. Peki bu rastgelelik nasıl değişir? Yani; bu aralıkta olmak kaydıyla herhangi bir değerin olma olasılığı başka bir değerin olma olasılığına göre nasıldır? Değişimin karakterine göre farklı dağılımlar (distribution) söz konusudur. Merkeze yakın değerlerin olma olasılığı kenarlara yakın değerlerin olma olasılığından fazla ise; normal (Gauss) dağılım (normal distribution) adını alır. Bildiğimiz çan eğrisi ile ifade edilir. Bir sınırda olma olasılığı diğer sınıra doğru gittikçe düzgünce artar ya da eksilirse yamuk dağılım (trapezoid distribution) adını alır. Bu durumda alt sınırda bir değer olma olasılığı üst sınırda bir değer olma olasılığından daha küçüktür. Yani bulunacak rasgele değer büyük olasılıkla üst sınıra daha yakın olacaktır. Sıklıkla kullanılan bir diğer dağılıma ise; tekdüze dağılım (uniform distribution) denir. Bu dağılımda aralık içinde herhangi bir değerin olma olasılığı diğerleriyle eşittir. Başka birçok dağılım çeşidi daha mevcut olup bu konuda detaylı bilgi başka kaynaklardan elde edilebilir. 2

3 Sistemimizde hangi dağılımın geçerli olduğunu belirlemek için bir dizi analiz yapmak gerekir. Rastgele bir sayı; nasıl üretileceğine daha sonra değineceğimiz 0 ile 1 arasında değerdir. Elbette bu sayı bizim istediğimiz aralıkta olmayacaktır. Aralığa ve dağılıma uygun hale getirmek için basitçe; elde edilen rastgele sayıyı aralık değeriyle ve dağılım fonksiyonuyla çarpar, aralığın minimum değerine toplarız. Biz dağılımımızın tekdüze olduğunu varsayalım. Dağılımımızı a ± b olarak ifade edersek bunun anlamı; beklenen değer a olmakla birlikte b kadar daha küçük ve b kadar daha büyük değerler arasında birbirine eşit olma olasılıklarında rastgele bir sayı demektir. Örnek olarak 20 ± 8 demek; 12 den 28 e kadar rastgele bir sayı demektir. İhtiyacımız olan sayıları tanımladığımız aralıkta belirleyerek bir tabloya yazarak simulatörümüzde kullanabiliriz. Ancak ürettiğimiz sayıların gerçekten beklediğimiz dağılıma uygun olduğundan emin olmak gerekir. Bu amaçla kullanılan testler bulunmaktadır. Bilgisayar dillerinin hemen hepsinde yer alan rastgele sayı üreteçleri (random number generation) bu amaca uygun değildir. Zira bu üreteçler işlemcide yer alan bir takım sayıcıların talep anındaki değerini okumaktan kaynaklanan bir yöntemle üretilir. Dolayısıyla farklı zamanlarda üreteceğimiz sayı setleri birbirinin aynı olamaz. Oysa bizim ihtiyacımız; dilediğimiz aralıkta, seçtiğimiz dağılım formuna uygun ve her üretildiğinde birbirinin aynı olan rastgele sayı setleridir. Zira sistemde değişik durumlara göre yaptığımız simulasyonları birbirleriyle karşılaştırabilmek için set içindeki sayıların sayısı artıp eksilseler bile hep aynı sayılarla çalışmak gerekir. Bu nedenle; istenilen dağılımda rastgele sayılar üretmek için geliştirilmiş algoritmalardan faydalanmak, özellikle zaten bir yazılım geliştiriliyorsa daha uygundur. Kaynaklarda bulunup incelenebilecek farklı algoritmaların ortak özelliği bir başlangıç sayısından hareketle, kendini yenileyen bir dizi işlemin her bir çevriminde elde edilecek sayılardır. Argeritma Teknoloji firmasında yazılan Argeritma Kuyruk Simulatörü (simaritma-q) konuyu anlamak ve üzerinde gerçekçi çalışmalar yapmak üzere iyi bir seçenektir. Bu yazılıma adresinde ürünlerimiz menüsünden ulaşmak ve online olarak kullanmak mümkündür. Simaritma-Q açıldığında; örneğimizde berber koltuğu sayısı yerine servis hücresi sayısı, bekleme koltuğu yerine kuyruk kapasitesi, simulasyonda kullanılacak müşteri sayısı yerine talep sayısı, müşteri geliş aralığı yerine talep geliş aralığı ve nihayet servis süresi aralığı değerlerinin girilmesiyle çalışmaktadır. 3

4 Talep geliş aralığı ve servis süresi aralığı değerlerinin ilk bölümleri; beklenen gerçek geliş zamanı olarak değil, bir önceki müşteriden ne kadar sonra geleceği (time interval) öngörüsüne göre seçilmelidir. İkinci bölümler ise bu zamanın ± dağılım aralığını göstermektedir. Sonuçlar; üretilen rastgele değerler ve bu değerlere göre yapılan simulasyonun olaylar tablosunda görülmekte, ayrıca simulasyonun grafiği de verilmektedir. Simulatör ekranı aşağıda görülmektedir. Örnek olarak verilmiş değerlerle simulatörü çalıştırdığınızda görüntü aşağıdaki gibi olacaktır. Tablolarda verilen değerlerin; seçilmiş aralıklara göre üretilmiş gerçek zamanlar olduğuna dikkat edilmelidir. Örneğin 1 numaralı servis talebi açılıştan 10 dakika sonra gelmekte ve 9 dakika servis almaktadır. Keza 2 numaralı talep; açılıştan 21 dakika sonra gelmekte ve 12 dakikalık bir servise ihtiyaç duymaktadır. 4

5 Olaylar tablosunda sistem çalışırken ortaya çıkan olaylar gösterilmektedir. 1. Sütunda olayların, 2. Sütunda ise talep sahiplerinin numaraları verilmektedir. 3. Sütun; olayın oluş anını göstermektedir. Tabloda birden fazla olay anı bulunması normaldir. Örneğin; bir servis tamamlandığında kuyruktan bir diğer talep ayrılıp servis almaya başlayabilmektedir. 4. Sütundaki harflerin anlamları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Harf Anlamı G Talep sahibinin geliş, yani sisteme dâhil oluşu S Servis almaya başlaması A Servisi tamamlanan talebin sistemden ayrılışı K Boş servis hücresi bulmayan talebin kuyruğa girmesi V Boş servis hücresi veya kuyrukta yer bulmayan talebin sisteme girmekten vazgeçmesi 5, 6 ve 7 numaralı sütunlar sırasıyla servis hücresinde ve kuyrukta bulunanlar ile vazgeçmiş taleplerin anlık sayılarını vermektedir. Aşağıdaki görüntüler aynı taleplerin değişik servis hücresi ve kuyruk hacmi değerlerine göre nasıl farklılık sağladığını göstermektedir. 5

6 Elde edilen sonuçlar tablo ya da grafik olarak bir başka yerde kullanmak istenirse kopyalanıp kaydedilebilir. 6

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME GİRİŞ Bu bölümde benzetim için excel örnekleri önerilmektedir. Örnekler excel ile yapılabileceği gibi el ile de yapılabilir. Benzetim örnekleri

Detaylı

RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN

RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN RASTGELE SAYI ÜRETİMİ VE UYGULANAN TESTLER HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN RASTGELE SAYILARIN ÜRETİLMESİ Rastgele değişimler yapay tablolardan veya parametreleri verilen teorik dağılım fonksiyonlarından elde edilir.

Detaylı

RASSAL SAYI ÜRETİLMESİ

RASSAL SAYI ÜRETİLMESİ Dr. Mehmet AKSARAYLI Ekonometri Böl. Simülasyon Ders Notları Rassal Sayı Üretilmesi RASSAL SAYI ÜRETİLMESİ Simülasyon analizinde kullanılacak az sayıda rassal sayı üretimi için ilkel yöntemler kullanılabilir.

Detaylı

9/22/2014 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU. Giriş. Tek Kanallı Kuyruk Sistemi. Kuyruk Sistemlerinin Simulasyonu. Simulasyon Örnekleri Ders 2

9/22/2014 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU. Giriş. Tek Kanallı Kuyruk Sistemi. Kuyruk Sistemlerinin Simulasyonu. Simulasyon Örnekleri Ders 2 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU Simulasyon Örnekleri Ders Giriş Bu derste bilgisayar yardımı olmaksızın çalıştırılabilen birkaç simulasyon örneği verilmiştir. Bu örnekler size sistem simulasyonu metodolojisini

Detaylı

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi İlhan AYDIN KESİKLİ-OLAY BENZETİMİ Kesikli olay benzetimi, durum değişkenlerinin zaman içinde belirli noktalarda değiştiği sistemlerin modellenmesi

Detaylı

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI

GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI GENEL EKONOMİ DERS NOTLARI 3. BÖLÜM Öğr. Gör. Hakan ERYÜZLÜ Kıtlık, Tercih ve Fırsat Maliyeti Fırsat maliyeti, bir tercihi uygularken vazgeçilen başka bir tercihtir. Örneğin, bir lokantada mevcut iki menüden

Detaylı

Kuyruk Sistemlerinin Simülasyonu

Kuyruk Sistemlerinin Simülasyonu Kuyruk Sistemlerinin Simülasyonu Kuyruk sistemlerinin simülasyonu sonraki adımda ne olacağını belirlemek üzere bir olay listesinin tutulmasını ve bakımını gerektirir. Simülasyonda olaylar genellikle gerçek

Detaylı

EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 3

EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 3 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 3 Beyazıt OCAKTAN SİMULASYON ÇALIŞMA PARAMETRELERİNİN GİRİLMESİ Örnek 1'de verilen eczanenin haftanın

Detaylı

SİMÜLASYON ÇEŞİTLERİ HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN

SİMÜLASYON ÇEŞİTLERİ HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN SİMÜLASYON ÇEŞİTLERİ HAZIRLAYAN: ÖZLEM AYDIN SİMÜLASYON ÇEŞİTLERİ Günümüz simülasyonları gerçek sistem davranışlarını, zamanın bir fonksiyonu olduğu düşüncesine dayanan Monte Carlo yöntemine dayanır. 1.

Detaylı

Yönetimde Karar Verme Teknikleri

Yönetimde Karar Verme Teknikleri SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Yönetimde Karar Verme Teknikleri Hafta 0 Yrd. Doç. Dr. Harun R. YAZGAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine

Detaylı

IE 303T Sistem Benzetimi L E C T U R E 6 : R A S S A L R A K A M Ü R E T I M I

IE 303T Sistem Benzetimi L E C T U R E 6 : R A S S A L R A K A M Ü R E T I M I IE 303T Sistem Benzetimi L E C T U R E 6 : R A S S A L R A K A M Ü R E T I M I Geçen Ders Sürekli Dağılımlar Uniform dağılımlar Üssel dağılım ve hafızasızlık özelliği (memoryless property) Gamma Dağılımı

Detaylı

Rasgele Sayı Üretme. Rasgele Sayıların Özellikleri. İki önemli istaiksel özelliği var :

Rasgele Sayı Üretme. Rasgele Sayıların Özellikleri. İki önemli istaiksel özelliği var : Rasgele Sayı Üretme Rasgele Sayıların Özellikleri İki önemli istaiksel özelliği var : Düzgünlük (Uniformity) Bağımsızlık R i, rasgele sayısı olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki gibi olan uniform bir

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Örnekleme Planlar ve Dağılımları Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım İncelenen olayın ait olduğu anakütlenin bütünüyle dikkate alınması zaman, para, ekipman ve bunun gibi nedenlerden dolayı

Detaylı

Bekleme Hattı Teorisi

Bekleme Hattı Teorisi Bekleme Hattı Teorisi Sürekli Parametreli Markov Zincirleri Tanım 1. * +, durum uzayı * +olan sürekli parametreli bir süreç olsun. Aşağıdaki özellik geçerli olduğunda bu sürece sürekli parametreli Markov

Detaylı

Bilin tarafından verilen Kullanıcı Adı ve Şifresini bu alanlara giriniz. Bilin Yazılım ve Bilişim Danışmanlığı Ltd. Şti.

Bilin tarafından verilen Kullanıcı Adı ve Şifresini bu alanlara giriniz. Bilin Yazılım ve Bilişim Danışmanlığı Ltd. Şti. Çağrı Takip Sistemi Bilin Çağrı Takip Sistemi ne, Internet Explorer adres sahasına http://www.bilin.com yazarak ulaşabilirsiniz. Açılan sayfada Çağrı Sistemine girebilmeniz için gerekli olan Kullanıcı

Detaylı

OLASILIK (Probability)

OLASILIK (Probability) OLASILIK (Probability) Olasılık, bir olayın meydana gelme, ortaya çıkma şansını ifade eder ve P ile gösterilir. E i ile gösterilen bir basit olayın olasılığı P (E i ), A bileşik olayının olasılığıysa P

Detaylı

FXnet Kullanıcı Kılavuzu Mobil Platform

FXnet Kullanıcı Kılavuzu Mobil Platform FXnet Kullanıcı Kılavuzu Mobil Platform 1-Hızlı Başlangıç PrimeTrade in kullanıcı dostu FXNet platformuna gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederiz. Mobil İşlem Platformumuzu tanımak için, lütfen biraz vakit

Detaylı

Havuz Problemlerinin Simülasyonu

Havuz Problemlerinin Simülasyonu Havuz Problemlerinin Simülasyonu Prof. Dr. E. Murat ESİN Argeritma Teknoloji Geliştirme ve Danışmanlık Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. İşlevsel birimler (operational unit) ile bunlar arasında kütle,

Detaylı

KULUÇKA PRG. VERSION 14.04 KULLANMA KLAVUZU

KULUÇKA PRG. VERSION 14.04 KULLANMA KLAVUZU AGRİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MAKİNE SAN.TİC.LTD.ŞTİ. KULUÇKA PRG. VERSION 14.04 KULLANMA KLAVUZU EKİM 2014 AKHİSAR 1 ) Kuluçka Makinesi Sürüm 14.04 ın Temel Özellikleri 1. Gelişim makineleri 115200,57600,38400,19200,9600

Detaylı

IV. Ünite A. BAŞLANGIÇ B. TEMEL İŞLEMLER C. FORMÜLLER VE FONKSİYONLAR D. BİÇİMLEME E. İLERİ ÖZELLİKLER ELEKTRONİK TABLOLAMA

IV. Ünite A. BAŞLANGIÇ B. TEMEL İŞLEMLER C. FORMÜLLER VE FONKSİYONLAR D. BİÇİMLEME E. İLERİ ÖZELLİKLER ELEKTRONİK TABLOLAMA IV. ELEKTRONİK TABLOLAMA Ünite A. BAŞLANGIÇ B. TEMEL İŞLEMLER C. FORMÜLLER VE FONKSİYONLAR D. BİÇİMLEME E. İLERİ ÖZELLİKLER 99 A BAŞLANGIÇ Konuya Hazırlık 1. Excel le Word ün farklılıkları neler olabilir?

Detaylı

2016 YILI AKTÜERLİK SINAVLARI: İSTATİSTİK OLASILIK

2016 YILI AKTÜERLİK SINAVLARI: İSTATİSTİK OLASILIK Soru 1 X rassal değişkeninin olasılık yoğunluk fonksiyonu x x, x> f ( x) = 0, dy. 1 werilmiş ve Y = rassal değişkeni tanımlamış ise, Y değişkenin 0< 1 X 1 y için olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki

Detaylı

IE 303T Sistem Benzetimi

IE 303T Sistem Benzetimi IE 303T Sistem Benzetimi 1 L E C T U R E 5 : O L A S I L I K T E K R A R 2 Review of the Last Lecture Random Variables Beklenen Değer ve Varyans Moment Kesikli Dağılımlar Bernoulli Dağılımı Binom Dağılımı

Detaylı

Ortam İzleyici Kullanım Kılavuzu

Ortam İzleyici Kullanım Kılavuzu Ortam İzleyici Kullanım Kılavuzu BARAN ELEKTRONİK SİSTEMLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ İçindekiler Ana Ekran... 2 Mail kurulum Ekranı... 3 Cihaz Ekleme ve Otomatik Tarama Ekranı... 4 Manuel Cihaz Ekleme ve Adlandırma...

Detaylı

Microsoft Office Excel 2007

Microsoft Office Excel 2007 2014 Microsoft Office Excel 2007 Öğr. Gör. Serkan KORKMAZ Harran Üniversitesi Birecik Meslek Yüksekokulu İçindekiler MİCROSOFT OFFİCE EXCEL 2007... 4 EXCEL ORTAMINDA ÇALIŞMAK... 4 EXCEL ÇALIŞMA SAYFASI...

Detaylı

ENM-3105 Sistem Simulasyonu Kısa Sınav 1

ENM-3105 Sistem Simulasyonu Kısa Sınav 1 ENM-3105 Sistem Simulasyonu Kısa Sınav 1 Sınav Tarihi ve Yeri: 06 Kasım 2014, Perşembe, İlk ders, B203 No lu Derslik) (Kısa Sınav 1 de aşağıda verilen sorulardan birinin benzeri sorulacaktır.) Soru 1)

Detaylı

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu 1- Sistem Modülüne Giriş ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu Herhangi bir Grafik penceresinin başlığındaki S harfine basılarak açılan menüden yapılabilen seçimlerle kullanılmaya başlanır. Bu menüden,

Detaylı

1106104 SİSTEM SİMÜLASYONU

1106104 SİSTEM SİMÜLASYONU 6 SİSTEM SİMÜLASYONU Yrd Doç. Dr. Sırma Yavuz Çarşamba : - : (F-9) Ofis: B Blok - Kat Donanım Lab. Ofis Saatleri : Çarşamba 6: - 7: İçerik Simülasyon Modeli Yaklaşımları Kuyruk Sistemlerinin Simülasyonu

Detaylı

KUYRUK TEORİSİ (BEKLEME HATTİ MODELLERİ) Hazırlayan: Özlem AYDIN

KUYRUK TEORİSİ (BEKLEME HATTİ MODELLERİ) Hazırlayan: Özlem AYDIN KUYRUK TEORİSİ (BEKLEME HATTİ MODELLERİ) Hazırlayan: Özlem AYDIN GİRİŞ Bir hizmet için beklemek günlük yaşantının bir parçasıdır. Örneğin, restoranlarda yemek yemek için bekleme, hastanelerdeki hasta kuyruğunda

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:2 GIRIŞ Bu derste elle ya da bir çalışma sayfası yardımıyla oluşturulacak bir simülasyon tablosunun kullanımıyla yapılabilecek simülasyon

Detaylı

Rasgele Sayıların Özellikleri

Rasgele Sayıların Özellikleri Rasgele Sayı Üretme Rasgele Sayıların Özellikleri İki önemli istaiksel özelliği var : Düzgünlük (Uniformity) Bağımsızlık R i, rasgele sayısı olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki gibi olan uniform bir

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA TEMEL BİLGİSAYAR Ders Notları Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA İÇERİK Excel menü çubuğunda bulunan, Ekle menüsünün içerik ve uygulamaları Biçim menüsünün içerik ve uygulamaları Veri menüsünün içerik ve uygulamaları

Detaylı

2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI Tanım

2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI Tanım 2. REGRESYON ANALİZİNİN TEMEL KAVRAMLARI 2.1. Tanım Regresyon analizi, bir değişkenin başka bir veya daha fazla değişkene olan bağımlılığını inceler. Amaç, bağımlı değişkenin kitle ortalamasını, açıklayıcı

Detaylı

OPNET PROJECT EDİTÖRDE. Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

OPNET PROJECT EDİTÖRDE. Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET PROJECT EDİTÖRDE UYGULAMA GELİŞTİRME - 1 - Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ 1 OPNET MODELER PROJE EDİTÖRDE UYGULAMA GELİŞTİRME KABLOSUZ AĞ KURULUMU AD-HOC

Detaylı

AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ

AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ 1 1. PROJE ÖZETİ Dünya nüfusu, gün geçtikçe artmaktadır. Mevcut alt yapılar, artan nüfusla ortaya çıkan ihtiyaçları karşılamakta zorlanmaktadır. Karşılanamayan bu ihtiyaçların

Detaylı

SÜREKLĠ OLASILIK DAĞILIMLARI

SÜREKLĠ OLASILIK DAĞILIMLARI SÜREKLĠ OLASILIK DAĞILIMLARI Sayı ekseni üzerindeki tüm noktalarda değer alabilen değişkenler, sürekli değişkenler olarak tanımlanmaktadır. Bu bölümde, sürekli değişkenlere uygun olasılık dağılımları üzerinde

Detaylı

Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012 Bitlis

Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012 Bitlis Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012 Bitlis Gültekin YEĞİN Fizik Bölümü Celal Bayar Üniversitesi Manisa 10 Mayıs 2012 Doç.Dr.Gultekin Yeğin (C.B.Ü. Fizik) Rasgele Sayılar (Random Numbers) NUPAMC-2012

Detaylı

AST416 Astronomide Sayısal Çözümleme - II. 6. Monte Carlo

AST416 Astronomide Sayısal Çözümleme - II. 6. Monte Carlo AST416 Astronomide Sayısal Çözümleme - II 6. Monte Carlo Bu derste neler öğreneceksiniz? Monte Carlo Yöntemleri Markov Zinciri (Markov Chain) Rastgele Yürüyüş (Random Walk) Markov Chain Monte Carlo, MCMC

Detaylı

EXCEL 2007 ELEKTRONİK ÇİZELGE

EXCEL 2007 ELEKTRONİK ÇİZELGE EXCEL 2007 ELEKTRONİK ÇİZELGE Excel, Microsoft Office paketinde yer alan ve iş hayatında en sık kullanılan programlardandır. Bir hesap tablosu programıdır. Excel, her türlü veriyi (özellikle sayısal verileri)

Detaylı

İSTATİSTİK DERS NOTLARI

İSTATİSTİK DERS NOTLARI Balıkesir Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü umutokkan@balikesir.edu.tr İSTATİSTİK DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Umut OKKAN Hidrolik Anabilim Dalı Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Üniversitesi İnşaat

Detaylı

MONTE CARLO BENZETİMİ

MONTE CARLO BENZETİMİ MONTE CARLO BENZETİMİ U(0,1) rassal değişkenler kullanılarak (zamanın önemli bir rolü olmadığı) stokastik ya da deterministik problemlerin çözümünde kullanılan bir tekniktir. Monte Carlo simülasyonu, genellikle

Detaylı

III. Ünite A. BAŞLANGIÇ B. TEMEL İŞLEMLER C. BİÇİMLEME D. SAYFA BİÇİMLEME E. YAZDIRMA F. İLERİ ÖZELLİKLER KELİME İŞLEM PROGRAMI

III. Ünite A. BAŞLANGIÇ B. TEMEL İŞLEMLER C. BİÇİMLEME D. SAYFA BİÇİMLEME E. YAZDIRMA F. İLERİ ÖZELLİKLER KELİME İŞLEM PROGRAMI III. KELİME İŞLEM PROGRAMI Ünite A. BAŞLANGIÇ B. TEMEL İŞLEMLER C. BİÇİMLEME D. SAYFA BİÇİMLEME E. YAZDIRMA F. İLERİ ÖZELLİKLER 71 A BAŞLANGIÇ Konuya Hazırlık 1. Bildiğiniz kelime işlemci programlarını

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI Programın Açılışı: Başlat Tüm Programlar Microsoft Office Microsoft

Detaylı

ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ

ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ ÖDEV 1: El ile Benzetim Bir depo ve 7 adet müşterisi olan bir taşımacılık sisteminde müşterilerden gelen siparişler araç ile taşınmaktadır. İki tür sipariş söz konusudur. Birincisi

Detaylı

ORSOFT 5.22 AMERİKAN KÜLTÜR DERNEĞİ DİL OKULLARI YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ KURULUMU

ORSOFT 5.22 AMERİKAN KÜLTÜR DERNEĞİ DİL OKULLARI YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ KURULUMU ORSOFT 5.22 AMERİKAN KÜLTÜR DERNEĞİ DİL OKULLARI YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ KURULUMU UDİSA Bilgisayar Limited Şirketi tarafından yazımı tamamlanan ve sizler için özel olarak geliştirilen bilgisayar programımızın,

Detaylı

EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 2

EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 2 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EME 3105 SİSTEM SİMULASYONU (ARENA) Hafta 2 Beyazıt OCAKTAN GELİŞ SÜRECİNİN ARENA'DA GÖSTERİMİ Varlıklar (entities) modele girmedikçe, ARENA'da

Detaylı

Evren Yazılım Donanım Mühendislik Bilgisayar İthalat İhracat Turizm Tic. San. Ltd. Şti. Saray Mah. Huriler Sok. Demirağa Apt. No:23/B Alanya/Antalya

Evren Yazılım Donanım Mühendislik Bilgisayar İthalat İhracat Turizm Tic. San. Ltd. Şti. Saray Mah. Huriler Sok. Demirağa Apt. No:23/B Alanya/Antalya Evren Yazılım Donanım Mühendislik Bilgisayar İthalat İhracat Turizm Tic. San. Ltd. Şti. Saray Mah. Huriler Sok. Demirağa Apt. No:23/B Alanya/Antalya * RestPro ve RestPro logosu Evren Yazılım Ltd. Şti nin

Detaylı

Temelleri. Doç.Dr.Ali Argun Karacabey

Temelleri. Doç.Dr.Ali Argun Karacabey Doğrusal Programlamanın Temelleri Doç.Dr.Ali Argun Karacabey Doğrusal Programlama Nedir? Bir Doğrusal Programlama Modeli doğrusal kısıtlar altında bir doğrusal ğ fonksiyonun değerini ğ maksimize yada minimize

Detaylı

ŞEFİM ADİSYON SİSTEMİ SATIŞ EKRANI-MASA SATIŞ

ŞEFİM ADİSYON SİSTEMİ SATIŞ EKRANI-MASA SATIŞ ŞEFİM ADİSYON SİSTEMİ SATIŞ EKRANI-MASA SATIŞ Masa satış modülü işletmenizde masaya oturup garsonlarınız tarafından servis alarak hizmet verildiğinde kullanılan modülümüzdür. Bu modülümüz için sarı işaretli

Detaylı

Ġşlem tablosu kavramını tanımlamak ve işlem tablolarının işlevlerini öğrenmek. Ġşlem tablolarının temel kavramlarını tanımlamak.

Ġşlem tablosu kavramını tanımlamak ve işlem tablolarının işlevlerini öğrenmek. Ġşlem tablolarının temel kavramlarını tanımlamak. Amaçlarımız 2 Ġşlem tablosu kavramını tanımlamak ve işlem tablolarının işlevlerini öğrenmek. Ġşlem tablolarının temel kavramlarını tanımlamak. Microsoft Excel 2010 da bilgi girişi yapabilmek. Excel de

Detaylı

Olasılık ve İstatistik nedir? Bilgisayar Mühendisliğindeki yeri

Olasılık ve İstatistik nedir? Bilgisayar Mühendisliğindeki yeri Olasılık ve İstatistik nedir? Bilgisayar Mühendisliğindeki yeri IST 108 Olasılık ve İstatistik Bahar 2016 Yrd. Doç. Dr. Ferhat Dikbıyık Bu sunumun bir kısmı Utah Üniversitesi nden Bilgisayar Bilimleri

Detaylı

SİSTEM SİMÜLASYONU BENZETIM 1 SİMÜLASYON MODEL TÜRLERİ 1. STATİK VEYA DİNAMİK. Simülasyon Modelleri

SİSTEM SİMÜLASYONU BENZETIM 1 SİMÜLASYON MODEL TÜRLERİ 1. STATİK VEYA DİNAMİK. Simülasyon Modelleri SİSTEM SİMÜLASYONU SİMÜLASYON MODELİ TÜRLERİ BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASINDA İZLENECEK ADIMLAR ve SİMÜLASYON MODEL TÜRLERİ Simülasyon Modelleri Üç ana grupta toplanabilir; 1. Statik (Static) veya Dinamik (Dynamic),

Detaylı

Girişimcilikte Simülasyon: Eğitimcinin Eğitimi

Girişimcilikte Simülasyon: Eğitimcinin Eğitimi Girişimcilikte Simülasyon: Eğitimcinin Eğitimi Giriş Modeller Uygulamalar Risk analizi Olası Analiz Simülasyon Yöntemi Envanter Simülasyonu Bekleme Hatları Avantajlar ve dezavantajlar Referanslar SUNUM

Detaylı

Parametrik Olmayan İstatistik

Parametrik Olmayan İstatistik Parametrik Olmayan İstatistik 2 Anakütlenin Karşılaştırılması İki Anakütlenin Karşılaştırılması Bağımsız Örnekler Eşleştirilmiş Örnekler Wilcoxon Mertebe Toplam Testi İşaret Testi Wilcoxon İşaretli Mertebe

Detaylı

Excel de Düşeyara Vlookup) Fonksiyonunun Kullanımı

Excel de Düşeyara Vlookup) Fonksiyonunun Kullanımı FARUK ÇUBUKÇU EXCEL AKADEMİ Excel de Düşeyara Vlookup) Fonksiyonunun Kullanımı Excel de arama ve veri işleme konusunda en önemli fonksiyonlardan birisi olan DÜŞEYARA (İngilizce sürümde VLOOKUP) fonksiyonu

Detaylı

Bo lu m 7: Hesap Tabloları

Bo lu m 7: Hesap Tabloları Bo lu m 7: Hesap Tabloları Konu 1: Dosya, Tablo ve Grafik Oluşturma Hazırlayan: S.Engin Koç Bu konu bittiğinde; Dosya oluşturma ve tabloya şekil verme Tabloya sütun, satır ekleme ve hücreleri biçimlendirme

Detaylı

ENM 316 BENZETİM DERS 3 KUYRUK SİSTEMİ. Operasyon yönetiminde önemli bir alana sahiptir.

ENM 316 BENZETİM DERS 3 KUYRUK SİSTEMİ. Operasyon yönetiminde önemli bir alana sahiptir. ENM 316 BENZETİM DERS 3 KUYRUK SİSTEMİ Kuyruk sistemleri, Operasyon yönetiminde önemli bir alana sahiptir. Üretimde, atölye çevresi kuyruk şebekelerinin karmaşık bir ilişkisi olarak düşünülebilir. Bir

Detaylı

Bir Normal Dağılım Ortalaması İçin Testler

Bir Normal Dağılım Ortalaması İçin Testler Bir Normal Dağılım Ortalaması İçin Testler İÇERİK o Giriş ovaryansı Bilinen Bir Normal Dağılım Ortalaması İçin Hipotez Testler P-değerleri: II. Çeşit hata ve Örnekleme Büyüklüğü Seçimi Örnekleme Büyüklüğü

Detaylı

Laboratuvar 3. Yrd.Doç.Dr.Beyazıt Ocaktan. Elektronik Montaj ve Test Örneği

Laboratuvar 3. Yrd.Doç.Dr.Beyazıt Ocaktan. Elektronik Montaj ve Test Örneği 1 SİSTEM SİMULASYONU Laboratuvar 3 Yrd.Doç.Dr.Beyazıt Ocaktan Elektronik Montaj ve Test Örneği 2 Bir elektronik devre üreticisinin kaplama atölyesini ele alalım. Bu isletmede A ve B parcaları farklı atölyelerde

Detaylı

Bilge Elektronik Ltd. Şti. Eczanem Otomasyon Sistemi. SMS Modülü

Bilge Elektronik Ltd. Şti. Eczanem Otomasyon Sistemi. SMS Modülü Bilge Elektronik Ltd. Şti. Eczanem Otomasyon Sistemi SMS Modülü 1 Eczanem Otomasyon Sistemi SMS Modülü Eczanem Otomasyon Sistemi Sms Modülü, değişik gönderim seçeneklerine ile her ihtiyaca göre mesaj gönderim

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:5 RASSAL DEĞIŞKEN ÜRETIMI Bu bölümde oldukça yaygın bir biçimde kullanılan sürekli ve kesikli dağılımlardan örneklem alma prosedürleri

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık - I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Tanım Tahmin (kes1rim veya öngörü): Mevcut bilgi ve deneylere dayanarak olayın bütünü hakkında bir yargıya varmak7r. ü Bu anlamda, anakütleden çekilen

Detaylı

IE 303 SİSTEM BENZETİMİ

IE 303 SİSTEM BENZETİMİ IE 303 SİSTEM BENZETİMİ DERS 2 : S I M U L A S Y O N Ö R N E K L E R I...making simulations of what you're going to build is tremendously useful if you can get feedback from them that will tell you where

Detaylı

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU

TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU TARIM ÜRÜNLERİ TİCARETİNİN ULUSLARARASI BOYUTU Dış ticaretin amacı piyasadaki ihtiyacın karşılanmasıdır. Temel neden uluslararası mal hareketliliği değil, ülkenin denge arayışıdır. Ülkedeki ürün yetersizliği

Detaylı

YAPI İŞLETMESİ VE ŞANTİYE TEKNİĞİ 11 MONTE CARLO SİMÜLASYONU İLE İNŞAAT PROJELERİNDE SÜRE PLANLAMASI

YAPI İŞLETMESİ VE ŞANTİYE TEKNİĞİ 11 MONTE CARLO SİMÜLASYONU İLE İNŞAAT PROJELERİNDE SÜRE PLANLAMASI MONTE CARLO SİMÜLASYONU İLE İNŞAAT PROJELERİNDE SÜRE PLANLAMASI Simülasyon gerçek yaşamı taklit etme sürecidir. Simülasyon Çeşitleri Fiziksel simülasyon Bilgisayarlı simülasyon Bilgisayarlı simülasyon

Detaylı

SİSTEM SİMÜLASYONU

SİSTEM SİMÜLASYONU 1106104 SİSTEM SİMÜLASYONU Yrd Doç. Dr. Sırma Yavuz Çarşamba 13:00-15:30 (F-19) Ofis: B Blok - Kat 4 Donanım Lab. Ofis Saatleri : Çarşamba 16:00-17:00 Ders İçeriği Simülasyona Giriş: Simülasyonun avantaj

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü KARAR TEORİSİ MARKOV SÜREÇLERİ. Markov Analizi

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü KARAR TEORİSİ MARKOV SÜREÇLERİ. Markov Analizi Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü KARAR TEORİSİ MARKOV SÜREÇLERİ Doç. Dr. İhsan KAYA Markov Analizi Markov analizi, bugün çalışan bir makinenin ertesi gün arızalanma olasılığının

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

YAPAY SİNİR AĞLARI. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ YAPAY SİNİR AĞLARI Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ İÇERİK Sinir Hücreleri Yapay Sinir Ağları Yapısı Elemanları Çalışması Modelleri Yapılarına Göre Öğrenme Algoritmalarına Göre Avantaj ve

Detaylı

Firma/Gümrük Müşavirliği Giriş Ekranı

Firma/Gümrük Müşavirliği Giriş Ekranı Dış Ticaret Modülü Dış ticaret servisi belge tipine (ATR, EUR. 1, Form A, Mense vs) göre stok yaratılmasını ve bu stokun eritilmesini esas alarak çalışmaktadır. Belge satışı odaca yapıldıktan sonra stoktan

Detaylı

OSMANLI MOBİL FX Trader

OSMANLI MOBİL FX Trader OSMANLI MOBİL FX Trader Döküman İçeriği 2.15 Osmanlı Mobil FX Trader Ekranları... 3 2.15.1 FX Ana Menü... 3 2.15.2 Fiyat İzleme Ekranı:... 4 2.15.3 Hesap Bilgisi Ekranı:... 5 2.15.4 Açık Pozisyonlar:...

Detaylı

STK6 KURUTMA KONTROL ÜNİTESİ KULLANMA KLAVUZU V1.1

STK6 KURUTMA KONTROL ÜNİTESİ KULLANMA KLAVUZU V1.1 STK6 KURUTMA KONTROL ÜNİTESİ KULLANMA KLAVUZU V1.1 STK6 KONTROL ÜNİTESİ TUŞ TAKIMI Bir numaralı program tuşu. Birinci programın parametrelerine ulaşmak için kullanılan tuştur. İki numaralı program tuşu.

Detaylı

LUCA YENİ ARAYÜZ UYGULAMASI

LUCA YENİ ARAYÜZ UYGULAMASI LUCA YENİ ARAYÜZ UYGULAMASI İçindekiler LUCA Yeni Arayüz Uygulaması... 1 Fiş Listesi Kullanımı... 3 Yeni Fiş... 7 KDV Hesapları... 16 KDV Hesapları Örnek Uygulamalar... 17 Fiş Ayarları... 21 Kısa Yollar...

Detaylı

19.11.2013 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU. Sürekli Dağılımlar (2) Sürekli Rassal Değişkenlerin Modellemesinde Kullanılan Dağılımlar.

19.11.2013 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU. Sürekli Dağılımlar (2) Sürekli Rassal Değişkenlerin Modellemesinde Kullanılan Dağılımlar. 9..03 EME 305 SİSTEM SİMÜLASYONU Simulasyonda İstatistiksel Modeller-II Ders 5 Sürekli Rassal Değişkenlerin Modellemesinde Kullanılan Dağılımlar Sürekli Düzgün (Uniform) Dağılım Normal Dağılım Üstel (Exponential)

Detaylı

ELEKTRONİK ÇİZELGE. Hücreleri Biçimlendirme. Formülleri Kullanma. Verileri Sıralama. Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME

ELEKTRONİK ÇİZELGE. Hücreleri Biçimlendirme. Formülleri Kullanma. Verileri Sıralama. Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME Hücreleri Biçimlendirme ELEKTRONİK ÇİZELGE Formülleri Kullanma Verileri Sıralama Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME Elektronik Çizelge de sayıları; bin ayracı, yüzde oranı, tarih/saat ve para

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Yrd. Doç. Dr. Beytullah EREN beren@sakarya.edu.tr 0264 295 5642 1 MİCROSOFT EXCEL Elektronik tablolama veya hesaplama programı olarak da adlandırılan Excel, girilen veriler üzerinde

Detaylı

Yine benzer şekilde hücreler içine yazılan yazıların renklerini değiştirebiliriz. Bunun için tüm satırı veya sütunu yine fareyle seçmek durumundayız.

Yine benzer şekilde hücreler içine yazılan yazıların renklerini değiştirebiliriz. Bunun için tüm satırı veya sütunu yine fareyle seçmek durumundayız. 2. EKLE SEKMESĐ TABLO EKLEMEK: Sayfamıza tablo eklemek için, TABLO butonuna bastıktan sonra açılan pencereden kaç sütün ve kaç satırlık bir tablo oluşturacağımızı belirliyoruz. Fareyi sürüklemek, tablonun

Detaylı

ÜRETİM SİSTEMLERİ ve ÖZELLİKLERİ

ÜRETİM SİSTEMLERİ ve ÖZELLİKLERİ ÜRETİM SİSTEMLERİ ve ÖZELLİKLERİ Üretim sistemleri hammaddelerin bitmiş ürüne dönüştürüldükleri sistemlerdir. Bu sistemler için oluşturulacak simülasyon modelleri tamamen üretim sisteminin tipine ve verilecek

Detaylı

ENF110 Temel Bilgisayar Uygulamaları Vize Öncesi Tüm Notlar - Episode 2 Excel

ENF110 Temel Bilgisayar Uygulamaları Vize Öncesi Tüm Notlar - Episode 2 Excel Excel de pratik işlem: Sayı girdiğimizde arttırmak istediğimiz zaman teker teker sayıları yazmamıza gerek yok. Hücrenin sağındaki yeşil kare sayesinde verilerimizi çoğaltabiliriz. (Eğer sadece 5 i girip

Detaylı

Rasgele Sayılar. 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! 1.2 rand() fonksiyonu

Rasgele Sayılar. 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! 1.2 rand() fonksiyonu 1 Rasgele Sayılar 1.1 Bilgisayar Rasgele Sayı Üretemez! Bilgisayar uygulamalarında sık sık rasgele sayı üretimi ile karşılaşırız. Hemen her oyunda ve kriptografide karşımıza aynı soru çıkar. Bilgisayarda

Detaylı

Parametrik Olmayan İstatistik. Prof. Dr. Cenk ÖZLER

Parametrik Olmayan İstatistik. Prof. Dr. Cenk ÖZLER Parametrik Olmayan İstatistik Prof. Dr. Cenk ÖZLER Not: Beklenen Frekansı 5 in altında olan gruplar varsa, bu gruplar bir önceki veya bir sonraki grupla birleştirilir. Hipotezler χ 2 Dağılışa Uyum Testi

Detaylı

Üretim/İşlemler Yönetimi 2. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Üretim/İşlemler Yönetimi 2. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Üretim/İşlemler Yönetimi 2 Sistem Kavramı Belirli bir ortak amacı elde etmek için birlikte çalışan bileşenlerden oluşan bütündür. Büyük sistemler kendilerini oluşturan alt sistemlerden oluşur. Açık sistem:

Detaylı

2. Aşağıdaki pseudocode ile verilen satırlar işletilirse, cnt isimli değişkenin son değeri ne olur?

2. Aşağıdaki pseudocode ile verilen satırlar işletilirse, cnt isimli değişkenin son değeri ne olur? Numarası : Adı Soyadı : SINAV YÖNERGESİ İşaretlemelerinizde kurşun kalem kullanınız. Soru ve cevap kağıtlarına numaranızı ve isminizi mürekkepli kalem ile yazınız. Sınavın ilk 30 dakikasında sınıftan çıkılmayacaktır.

Detaylı

Qsign Manager. Digital Signage Software Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Qsign Manager. Digital Signage Software Hızlı Başlangıç Kılavuzu Qsign Manager Digital Signage Software Hızlı Başlangıç Kılavuzu Qsign Manager Hızlı Başlangıç Kılavuzu Qsign, Windows tabanlı işletim sistemleri üzerinde çalışabilen ağdaki istemci ekranlara (client) yerel

Detaylı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı

BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı MALTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSİĞİ BÖLÜMÜ BİL 423 Bilgisayar Mimarisi 1. Ara Sınavı Öğrenci Adı Soyadı : Öğrenci no : Akademik yıl : 2015-2016 Dönem : Güz Tarih : 4.11.2015 Sınav yeri : MZ-4 Sınav

Detaylı

VIESMANN VITOCLIMA-S. Kullanma kılavuzu VITOCLIMA 300-S. Grup Kontrol VITOCLIMA VIESMANN 1

VIESMANN VITOCLIMA-S. Kullanma kılavuzu VITOCLIMA 300-S. Grup Kontrol VITOCLIMA VIESMANN 1 VITOCLIMA-S VIESMANN Kullanma kılavuzu VITOCLIMA 300-S Grup Kontrol VITOCLIMA VIESMANN 1 Fonksiyon bilgisi Aynı dış üniteye bağlı 1-16 iç ünite tek tek veya grup olarak kontrol edilebilir. Grup kontrol

Detaylı

Veriye Dayalı Karar Verme (Bölüm 2) Can Akkan

Veriye Dayalı Karar Verme (Bölüm 2) Can Akkan Veriye Dayalı Karar Verme (Bölüm 2) Can Akkan 1 Ders Planı 1. Karar Problemleri i. Karar problemlerinin bileşenleri ii. Değerler, amaçlar, bağlam iii. Etki diagramları 2. Model Girdilerinde Belirsizlik

Detaylı

Sayın Realistanbul Kat Malikleri. Öncelikle dairelerinizin hayırlı ve uğurlu olmasını dileyerek başlamak isteriz.

Sayın Realistanbul Kat Malikleri. Öncelikle dairelerinizin hayırlı ve uğurlu olmasını dileyerek başlamak isteriz. Sayın Realistanbul Kat Malikleri 01.12.2011 Öncelikle dairelerinizin hayırlı ve uğurlu olmasını dileyerek başlamak isteriz. Kat Mülkiyeti Kanunu 73. Maddesi ve Sitemiz Yönetim Planının 30. Maddesi gereği

Detaylı

Genel görüntüsü yandaki gibi olması planalanan oyunun kodu e.py bağlantısından indirilebilir. Basitçe bir text ed

Genel görüntüsü yandaki gibi olması planalanan oyunun kodu  e.py bağlantısından indirilebilir. Basitçe bir text ed Türkiyede SOS olarak bilinen oyun tarihin en eski oyunlarından biridir. Isa dan önce 100 civarında oynanmaya başlandığı düşünülür Nasıl oynandığına gelince bilindiği üzere taraflar sırasıyla seçtikleri

Detaylı

DynEd Kayıt Yönetimi Sistemi Kullanım Kılavuzu

DynEd Kayıt Yönetimi Sistemi Kullanım Kılavuzu DynEd Kayıt Yönetimi Sistemi Kullanım Kılavuzu Bu web sitesi DynEd İngilizce Dil Eğitimi Sistemine tüm sınıf, öğretmen ve öğrenci kayıt işlemlerinin ilgili okul yöneticileri tarafından yapılacağı bir site

Detaylı

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ Bilgiyi işlemekte kullanılan araçlar ikiye ayrılır. 1- Maddi cihazlar 2-Kavramsal araçlar. Kullanıcıve bilgisayarın karşılıklıetkileşimini sağlayan birimlerin genel adıgiriş-çıkışbirimleridir.

Detaylı

ENM 316 BENZETİM. Faaliyet Faaliyet zamanı dağılımı A U(5, 8) B U(6, 15) U(10,20) U(4,20) U(12,25) U(15,30)

ENM 316 BENZETİM. Faaliyet Faaliyet zamanı dağılımı A U(5, 8) B U(6, 15) U(10,20) U(4,20) U(12,25) U(15,30) ENM 316 BENZETİM ÖDEV 1: Bir projede A, B, C, D, E ve F olmak üzere 6 faaliyet vardır. Projenin tamamlanması için bu faaliyetlerin sırası ile yapılması gerekmektedir. Her faaliyetin tamamlanması için gereken

Detaylı

MetaTrader 4 ios. Kullanım Kılavuzu

MetaTrader 4 ios. Kullanım Kılavuzu İçerik İçerik 01 Kurulumu 02 Mevcut Hesaba Giriş (Demo / Real) 03 Çalışma Alanı Fiyatlar Grafik İşlem Tarihçe Ayarlar 04 Emir Girişi Pozisyon Açma Pozisyon Kapama 01 Kurulumu Kurulumu B urganfx setup dosyasını

Detaylı

İnovaLİG Bilgilendirme Kılavuzu

İnovaLİG Bilgilendirme Kılavuzu İnovaLİG Bilgilendirme Kılavuzu Değerlendirme sürecinde ilerlemek için kanıtlanmış Avrupa standartlarına sahip IMP3rove sistemine yönlendirileceksiniz IMP3rove sisteminin amacı İlk adım olarak, IMP3rove

Detaylı

NETWORK MANAGMENT SYSTEM (NMS) KULLANMA KLAVUZU

NETWORK MANAGMENT SYSTEM (NMS) KULLANMA KLAVUZU NETWORK MANAGMENT SYSTEM (NMS) KULLANMA KLAVUZU Z Telemetri Telekomünikasyon Yazılım San. Tic. LTD. ŞTI. Kavaklıdere Mah. Atatürk Bulvarı No: 151/804 Çankaya / Ankara info@ztelemetry.com Tel: +90 312 417

Detaylı

AMBALAJ ATIKLARI VERİ KAYIT SİSTEMİ KULLANICI KLAVUZU

AMBALAJ ATIKLARI VERİ KAYIT SİSTEMİ KULLANICI KLAVUZU AMBALAJ ATIKLARI VERİ KAYIT SİSTEMİ KULLANICI KLAVUZU 2014 I-GİRİŞ VE GENEL AÇIKLAMALAR Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe

Detaylı

8. Uygulama. Bazı Sürekli Dağılımlar

8. Uygulama. Bazı Sürekli Dağılımlar 8. Uygulama Bazı Sürekli Dağılımlar : Bir tür böcek 6 gün yaşadıktan sonra iki gün içinde aynı miktarlarda azalıp ölmektedir. X rasgele değişkeni bu türden bir böceğin ömrü olmak üzere, X U (6,8) dır.

Detaylı

HDI SİGORTA ELMA KULLANIM KILAVUZU

HDI SİGORTA ELMA KULLANIM KILAVUZU HDI SİGORTA ELMA KULLANIM KILAVUZU Yönetim Bilgi Sistemleri ELMA RAPORLAMA PORTALI KULLANIM KILAVUZU 1. Yeni programımıza erişmek için http://elma.hdisigorta.com.tr linkine tıklayınız. 2. Kullanıcı adı

Detaylı

ETHK-20 MEYVE SEBZE KURUTUCU ISI POMPASI PLC KULLANIM KLAVUZU

ETHK-20 MEYVE SEBZE KURUTUCU ISI POMPASI PLC KULLANIM KLAVUZU ETHK-20 MEYVE SEBZE KURUTUCU ISI POMPASI PLC KULLANIM KLAVUZU 1. Manuel Mod Şekil I Manuel Mod geçmek için Manuel Moda Geç butonuna dokununuz. Karşımıza gelen ekranda ki fonksiyonları değiştirmek için

Detaylı

MIT OpenCourseWare Ekonomide İstatistiksel Yöntemlere Giriş Bahar 2009

MIT OpenCourseWare Ekonomide İstatistiksel Yöntemlere Giriş Bahar 2009 MIT OpenCourseWare http://ocw.mit.edu 14.30 Ekonomide İstatistiksel Yöntemlere Giriş Bahar 2009 Bu materyale atıfta bulunmak ve kullanım koşulları için http://ocw.mit.edu/terms sayfasını ziyaret ediniz.

Detaylı

Seri Takibi Yenilikleri

Seri Takibi Yenilikleri Seri Takibi Yenilikleri Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Yardımcı Programlar/ Şirket/Şube/Parametre Tanımlamaları bölümünde

Detaylı

HARMES H-12 KULLANMA KILAVUZU

HARMES H-12 KULLANMA KILAVUZU HARMES H-12 KULLANMA KILAVUZU V:1.0 1 İÇİNDEKİLER SAYFA Cihazın Genel Özellikleri... 3 Programın Kurulumu... 4 Windows-7 Sürücülerin Yüklenmesi... 5 Windows-Vista Sürücülerin Yüklenmesi... 6 Windows-XP

Detaylı