YERALTI MADEN İŞLETMELERİNDE OCAK YANGINLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YERALTI MADEN İŞLETMELERİNDE OCAK YANGINLARI"

Transkript

1 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İş Teftiş Kurulu Başkanlığı YERALTI MADEN İŞLETMELERİNDE OCAK YANGINLARI İş Müfettişi Yardımcılığı Etüdü Ayşe BAYRAKTAR İş Müfettişi Yardımcısı Ankara-2013

2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i TABLO LİSTESİ... iii ŞEKİL LİSTESİ... iv 1 GİRİŞ EKZOJEN (AÇIK) OCAK YANGINLARI Ekzojen (Açık) Ocak Yangınlarının Kaynakları Ekzojen (Açık) Ocak Yangınlarının Önlenmesi Ekzojen Yangınlarla (Açık Ocak Yangınlarıyla) Savaş ENDOJEN OCAK YANGINLARI Oksidasyon Ocak Yangınlarının Zararları Ocak Yangınlarının Tespiti Koku Graham Endeksi Pratik Yöntemler Polonyalı Araştırmacıların İndeksi Tutuşabilirlik Tekniğine Dayalı Yöntem Teorik Yaklaşım Adyabatik Oksitlenme Tekniğine Dayalı Yöntem Kendi Kendine Yanmaya Etki Eden Faktörler Kömürün Yapısı Jeolojik Yapı Madencilik Uygulamaları Diğer Kömürün Kendiliğinden Yanmasına Ait Kuramlar i

3 Pirit Kuramı Bakteri Kuramı Oksidasyon Kuramı Nem Kuramı Endojen (Gizli) Yangınlarla Savaş Yanıcı Maddenin Uzaklaştırılması Isının Uzaklaştırılması Yakıcı Maddenin Uzaklaştırılması Su İle Doldurma (Ambuayaj) Atıl Gazların Kullanılması Galeri Cidarının Kaplanması Kaplama Malzemesinin Özellikleri Yangın Sahalarının Barajlanması SONUÇ VE DEĞERLENDİRME KAYNAKLAR ii

4 TABLO LİSTESİ Tablo 1 İnkübasyon Süresi İndeksleri Tablo 2 Adiyabatik Oksidasyon Yöntemine Göre Risk Sınıflaması Tablo 3 Kendiliğinden Yanmayı Etkileyen Başlıca Faktörler Tablo 4 Çeşitli Parametrelerin Kömür Oksidasyon Oranına Etkisi Tablo 5 Pilot Uygulama Kaplama Malzemesi Karışım Oranları iii

5 ŞEKİL LİSTESİ Şekil 1 Kömür Oksidasyon Reaksiyonu... 6 Şekil 2 Kömür Oksidasyon Mekanizması... 6 Şekil 3 Kendi Kendine Kızışmadan Oluşan Kokunun Sıcaklıkla Değişimi... 8 Şekil 4 Dönümlü ve İlerletimli Ayaklarda Hava Kaçakları Şekil 5 Ayak Arkasında Meydana Gelen Gaz Oranları ve CO/ O 2 Değeri Şekil 6 Taban Yolu Veya Lağımların Komuru Kestiği Noktalarda Meydana Gelen Kritik Zonlar Şekil 7 Kaplama Malzemesinin Tahkimat Arkasına Yerleştirilmesi Şekil 8 Fırça ve Kamalar Üzerinde Uygulanan Denemeler Şekil 9 Kırık ve Çatlakların Kaplama Malzemesi İle Kapatılması Şekil 10 Pilot Uygulama Kaplama Malzemesi Görüntüsü Şekil 11 Püskürtme Makinesi Görüntüsü Şekil 12 Çamur Dolgu Baraj Şekil 13 Tuğla Dolgu Baraj Şekil 14 Kil + Beton Baraj Şekil 15 Dar Beton Baraj Şekil 16 Küçük Eliptik Kesitli Baraj Şekil 17 Büyük Eliptik Kesitli Bar Şekil 18 Dikdörtgen Kesitli Baraj Şekil 19 Yatay Galeride Jibs Baraj Uygulaması Şekil 20 Başyukarıda Jibs Baraj Uygulaması Şekil 21 Başaşağıda Jibs Baraj Uygulaması Şekil 22 Jibs Barajda Enjeksiyon Şekil 23 Kaldırılan Kapılar Şekil 24 (a)dengeleme Galerisi.(b) Dengeleme Borusu Şekil 25 Dengelenmiş Yangın Barajı Görünümleri Şekil 26 Denge Barajı; Şekil 27 Denge Barajında Ventüri Yerleştirilmesi Şekil 28 Denge Barajında Vantilatör Yerleştirilmesi Şekil 29 İlerlerimli Ayaklarda Önlemler iv

6 1 GİRİŞ Ocak yangınları, insan ve oldukça önemli ulusal servet kayıplarına yol açabilmektedir. Yeraltında tahkimatın, bant tesislerinin, ihraç tesislerinin ve diğer yanıcı malzemenin yanması veya kendiliğinden yanma ile ortaya çıkan bu yangınlar iş sağlığı ve güvenliğinin tehlikeye girmesine yol açtığından üretim aksamasına veya tamamen durmasına neden olmaktadır. Grizulu ocaklarda, kontrol altına alınmayan ya da alınamayan yangınlar patlamalara neden olabilir. Ocak yangınlarında büyük rezervlerin terkedilmesinin yanısıra en büyük tehlike, yangınlar sonucu oluşan zehirli ve boğucu gazların çok sayıda ölüme neden olmasıdır. Önemli olan, yangının önceden sezilmesi ve önlenmesidir. Yangınların sınıflandırılması meydana geliş şekline, yerine ve dış görünüşüne göre yapılabilir. Meydana geliş şekli, yangının önceden sezilmesi ve yangınla mücadele bakımından önemli olduğundan, bu çalışmada bu yönde bir sınıflandırma esas alınmıştır. Bu çalışmada meydana geliş şekline göre ocak yangınlarının sebepleri, önlenmesi ve oluşan ocak yangınlarıyla başa çıkma yöntemleri anlatılmaktadır. 1

7 2 EKZOJEN (AÇIK) OCAK YANGINLARI Yüksek ısı sonucu meydana gelen yangınlardır. Isı kaynağı, yanan ortamın dışındadır. Sürtünme ısısı, açık alev, elektrik arkı vb Ekzojen (Açık) Ocak Yangınlarının Kaynakları Band Tesislerindeki Yangınlar: Bu yangınların nedeni, bandın tambura sürtünmesi sonucu ortaya çıkan ısı olabilir. Kömür parçaları frenleyebilir ve sürtünmeyi sağlar. Bandın tahkimata sürtünmesi sonucu da ısı oluşabilir. Makaralar arızalı ise ve iyi dönmüyorsa sürtünme ısısı fazla olabilir. Dolayısıyla oluşan ısı ile kömür tozu yanar. Kuyu Vincindeki Yangınlar: Sürtünmenin neden olduğu yangınlardır. Makaranın halat altında dönmesi ile etrafa kızgın çelik tel parçaları sıçrayarak kömür tozunu yakabilir. Elektrik Donanımındaki Yanınlar: Kötü topraklama ve kısa devreler en önemli açık alev kaynakları olabilir. Bakımsızlık ve aşırı yükleme de bunlara eklenebilir. Ayrıca kayaç basıncı ve ateşlemeler sonucu kablo hasarları da açık alev kaynağı oluşturmaktadırlar. Kaynak İşleri Sonucu Oluşan Yangınlar: Kaynak işlerinden sıçrayan kıvılcım kömür tozunu yakabilir. Sıvı Yakıt Yangınları: Dizel lokomotifler için ocağa sokulan yakıt bir tehlike kaynağıdır. Ateşleme Sonucu Oluşan Yangınlar: Patlayıcı madde ateşlemeleri sırasında akkor haldeki kapsül ve teller kömür tozu ve diğer kolay yanıcı malzemeleri yakabilir. Patlamalar Sonucu Oluşan Yangınlar: Grizu ve kömür tozu patlamaları büyük yangınlara neden olabilir. Yangın, patlama alevinin son bulduğu, oksijenin bol olduğu yerde oluşur. Daha iç kısımda oksijen azlığından yangın olmaz. Açık Alevlerin Neden Olduğu Yangınlar: Açık alevli lambalar, çakmak ve kibrit alevi, sigara ateşi vb. nedenler önemli yangın kaynaklarıdır. Kesici-Kazıcı Makinaların Neden Olduğu Yangınlar: Kesici uçların sert kayaçlara rastlaması sonucu oluşan ısı önemli bir yangın kaynağıdır. Bu nedenle ve 2

8 kesici makinaların kullanımlarının artmasıyla arın yangınları önemli miktarda çoğalmıştır Ekzojen (Açık) Ocak Yangınlarının Önlenmesi Bant tesislerinde yangın oluşumunu engellemek için band tesisinin iyi döşenmesi ve sık sık kontrolü gerekir. Bant fazla yüklenmemelidir. Bant nakliyat ünitelerinde bandın yandan sürtünmesi engellenmelidir. Bant etrafındaki kömür tozu birikintileri temizlenmelidir. Buna ilaveten ısı yükselince band tesisini durdururan ve su püskürten bir koruyucu donanım kullanılabilir. Kuyu vincinin makara tesisatının kontrol ve muayeneleri yapılmalıdır. Potansiyel patlama tehlikesi olan ortamlarda kullanılacak tüm ekipmanlar ATEX uyumlu ve Exproof (Patmalaya Dayanıklı) özellikte olmalıdır. Ocak içindeki elektrikli ekipmanların topraklama ve elektrik ile ilgilil diğer kontrollleri düzenli yapılmalı, kaçak akıma karşı gerekli önlemler alınmalıdır. Kaynak yapılacak yerde risk altında olan alan ıslatılmalı, buralarda yangın söndürücü ve taş tozu hazır bulundurulmalıdır. Yakıt yangınlarına karşı yakıt donanımları bakımlı tutulmalı ve dizel lokomotiflerin egsoz gazları soğutulmalıdır. Ocakta patlayıcı gaz ve tozların birikmesi engellenmeli ve bu gaz ve tozlar güvenli sınırlar içinde tutulmalıdır. Açık alevli lambalar, çakmak ve kibrit alevi, sigara ateşi gibi açık alev kaynaklarının ocağa sokulması kesin olarak önlenmelidir. Kullanılan kesici uçlardan kaynaklanan yangınlar su ile soğutularak önlenmelidir. Ocak içinde statik elektriğe karşı gerekli önlem alınmalıdır. 2.3 Ekzojen Yangınlarla (Açık Ocak Yangınlarıyla) Savaş Bu tip yangınlarda ortam havasının kuru olması ve hava hızı, yangının yayılma hızını etkileyen faktörlerdir. Yangının yayılmasını engelleyecek ya da azaltacak tuğla duvarlar, taş tozu barajları gibi zonlar oluşturulmalıdır. Yanmaz tahkimat malzemeler tercih edilmelidir. Ocak içine su şebekeleri döşenmeli ve su 1 Erdil Ayvazoğlu, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Teknoloji ve Uygulama Geliştirme Projesi Havalandırma, İstanbul, 1986, s. 96, 97. 3

9 alım noktaları uygun ve kolay ulaşılabilir yerlere olmalıdır. Ocak içindeki ısı yaratabilecek ekipmanların bulunduğu yerlere, yanıcı kimyasalların kullanıldığı yerlere, tamirhanelere, lokomotif garajlarına ısıya duyarlı otomatik yangın söndürücüler yerleştirilmelidir. Ayrıca özellikle riskli alanlarda ve kontrol noktalarında taşınabilir yangın söndürme cihazları hazır bulundurulup kullanılmalıdır. Yangın söndürücü çeşitlerinden bazıları aşağıdaki gibidir; Kuru Yangın Söndürücüler: Sıvı ve ahşap yangınlarında sodyum bikarbonat, amonyum sülfat veya amonyum fosfat püskürtücüler kullanılır. Açığa çıkan ve inert olan CO 2 yagını söndürür. Köpüklü Söndürücüler: 1/20-1/30 oranında suya ilave edilen köpük maddeleri, akaryakıt ve elektrik yangınları için iyi söndürücülerdir. Karbon Dioksitli Söndürücüler: Basınç altındaki karbondioksit püskürtüldüğü zaman -79 oc de donar ve kar oluşturur. Kar ısınında gaz açığa çıkar ve yangını söndürür. Karbon dioksidin tehlike yaratması söz konusu olduğu için düşük hava hızlarının olduğu veya kapalı yerlerde uygulanır. Su ile Söndürme: Yangınların su ile söndürülmesi söz konusudur. Ancak su, ağaç malzeme yangınlarında merkeze, kömür yangınlarında ise çevreye sıkılmalıdır. Aksi halde patlayıcı gaz meydana gelir. Hareketli Köpük ile Söndürme: Yangının önüne, temiz hava tarafına ve bütün kesite bir tekstil veya tel kafes gerilir ve üzerine köpük (latex) püskürtülür. Bu halde oksijen kesilmiş olur ve yangın söner. Ancak patlayıcı gaz tehlikesi var ise uygulanmamalıdır. 2 2 Ayvazoğlu, s

10 3 ENDOJEN OCAK YANGINLARI 3.1 Oksidasyon Endojen ocak yangınları kendi kendine kızışma soncu oluşan yangınlardır. Bu tür yangınların oluşumunda dış etken (dışarıdan ısı alma) yoktur. Asıl neden oksidasyon ısısıdır. Kömürün kendiliğinden yanmasıyla ilgili olarak, genelde, kabul edilen teori, uygun atmosferik koşullarda kömürün oksijeni absorbe etmesine (oksidasyona) dayanmaktadır. Kömürle oksijen arasında dışa ısı veren bir kimyasal tepkime söz konusudur. Kömür yüzeyleri havayla temas eder etmez oksidasyon olayı başlamaktadır. Ocakta, normal koşullar altında, dışa verilen ısı alınmakta ve oksidasyon, yavaş bir biçimde ve bir kızışma tehlikesi doğurmaksızın sürmektedir. Ancak, bazı durumlarda dışa verilen ısı, ortamdan ayrılamamakta ve sıcaklık giderek artmaktadır. Sıcaklık arttıkça ortamda yeterli oksijen varsa oksidasyon hızı da artmakta ve buna bağlı olarak kömürün sıcaklığı yükselmektedir. Kömürün tutuşma sıcaklığına (kritik sıcaklık) ulaşıldığında ise, yanma olayı baş göstermektedir. Özetle, sınırlı miktarda hava, bir yandan oksidasyon için gerekli oksijeni sağlarken, diğer yandan, oluşan ısıyı uzaklaştırmakta yetersiz kalarak ortamda sıcaklık artışının ve kendiliğinden yanmanın başlıca nedeni olmaktadır. 3 Bu tür yangınlar, kendi kendine yanma, kendiliğinden yanma veya gizli yangınlar olarak da isimlendirilirler. Kaynak oksidasyon ısısıdır. Oksijen, kömür tarafından absorbe edilir ve bu absorbsiyon sonucu 1 2 o C sıcaklık artışı olur. Bu reaksiyon her sıcaklıkta olur. Ancak, hava miktarı çok fazla ise oluşan ısı taşınır ve tehlike kalmaz. Aksi halde hava tamamen kesilmelidir. Sözü edilen reaksiyon, daha önceden de bilindiği gibi, aşağıdaki gibi olur: 2 C + O 2 2 CO kcal/kgc 2 CO + O 2 2 CO kcal/kgc Reaksiyon tekrarlanırsa sıcaklık artar ve kömür özelliklerine bağlı olarak, yaklaşık 175 O C de yanar. Grizulu ortamda ise patlama olabilir. Metal madenleri (sülfürlü, piritik cevherler vd.) de yangına müsaittir. Örneğin, 2 FeS O 2 + H 2 O 2 FeS H 2 SO kcal/kgc 3 Vedat Didari, Madencilik Dergisi- Yeraltı Ocaklarında Kömürün Kendiliğinden Yanmaı ve Risk İndeksleri, Cilt XXV, Sayı No:4, 1986, s.30. 5

11 Daha önce de belirtildiği gibi, oksidasyon için kömür ve oksijenin varlığı yeterlidir. Ancak kendi kendine yanma için, oluşan ısının taşınmaması gerekir. Bu nedenle, ramble boşlukları, göçükler, çatlamış topuklar, silolar vb. yerler yangın için çok elverişlidirler. Duyu organlarıyla ilk yangın belirtilerinin anlaşılmasına kadar geçen zamana inkübasyon periyodu denir. Bu periyot, birkaç saat ya da haftalarca sürebilir. Terleme (su buharının yoğunlaşması) gibi önemli belirtilerin görülmesi ile indikasyon periyodu başlar. Terlemeden sonra CO ve CO 2 oluşumu artar ve koku duyulur. Bu halde, artık olgunlaşma periyodu başlamıştır. Elverişsiz şartlarda, birkaç saat içinde yangın başlar. 4 Kömür oksidasyon reaksiyonunda meydana gelen olaylar aşağıda özetlenmiştir. 1. adım = Kömür/oksijen komplekslerinin oluşması, 2. adım = Bu komplekslerin bozuşması, CO 2 ve H 2 O üretimi veya daha duraylı grupların (karboksil, karbonil ve eter grupları) oluşması 3. adım = Bu grupların bozuşması ve değişik gazların çıkması, (Sıcaklık > 100 C) 4. adım = Alifatik yapının son adım kaybedilmesi ile CO, CO 2 ve H 2 üretilmesi Şekil 1 Kömür Oksidasyon Reaksiyonu (Swan ve Evans, 1979) Kömürün fiziksel oksidasyon oranını etkileyen faktörler de Wade (1988) tarafından Şekil 2'de özetlenmiştir. Şekil 2 Kömür Oksidasyon Mekanizması (Demirbilek, 1988) 5 4 Ayvazoğlu, s. 98,99. 5 Ahmet H. Onur, H. Köse, E. Yalçın, G. Konak, H.Yenice, D. Karakuş, A. Gönen, M. V. Özdoğan, A. Tosun, Yeraltı Kömür Ürtm Faal. Ocak Yangınlarının Önlenmesinin Araştırılması-GLİ Tunçbilek Ömerler Mekanize Yeraltı Ocağı Uygulaması, 2012, s. 10,11. 6

12 3.2 Ocak Yangınlarının Zararları Yeraltında olası bir yangının yaratabileceği tehlikeler şu şekilde sıralanabilir: Yangın nedeniyle ölüm ya da yaralanma, Kömürün kendiliğinden yanması neticesinde ortaya çıkan karbon monoksit gazı zehirlenmesi nedeniyle ölüme yol açabilecek şekilde zarar görme, Bırakılan topukların açık alev ya da için için yanması neticesinde tavan göçmelerinin oluşması, Yanma neticesinde kömürün kaybedilmesi, Yangın barajları arkasında ekonomik olarak işletilebilir rezervlerin bırakılmak zorunda kalınması Ocak Yangınlarının Tespiti Kendiliğinden yanmaya etkisi olan pek çok faktör bulunmaktadır. Olayla sistemli olarak savaşmak için genelde en uygun bulunan yaklaşım biçimi, damar, pano ya da stoklar için bir indeks değeri saptayarak önlemleri buna göre tasarlamaktır. Bu tür bir indeksi saptamanın çeşitli yöntemleri bulunmaktadır. Çalışmaların özünü, indeksi belirlenecek yerden alınan kömür örneklerini laboratuvarlarda inceleyerek kendiliğinden yanmaya yatkınlıklarını belirlemek ve saha hakkındaki gözlemlere ve deneyime dayanarak çevresel koşulları değerlendirmek oluşturmaktadır. 7 Bu bölümde bu tür çalışmalar tanıtılacaktır Koku Burada önemli olan husus, kendi kendine yanmanın başlangıcının duyu organlarıyla tespitine güvenilmeyeceğidir. Çünkü bir koku hissedildiği anda oksidasyon merkezindeki ısının 150 o C ye yaklaşmış bulunduğu ve dolayısıyla çok geç kalınmış olduğu bellidir. Gerçeten de yangın kokusunu karakterize eden etilen ve propilendir. Bu gazların oluşumunun ise ancak 100 o C nin üzerinde söz konusu olduğu tespit edilmiştir. 8 Şekil 3 te kendi kendine oluşan kokunun sıcaklık ile değişimi gösterilmektedir. 6 Nehar Eroğlu, Micheal John Gouws, Madencilik- Kömürün Kendiliğinden Yanmasına Ait Kuramlar, 1993, Cilt XXXII, Sayı No:2, s Didari, s Ayvazoğlu, s

13 Şekil 3 Kendi Kendine Kızışmadan Oluşan Kokunun Sıcaklıkla Değişimi Graham Endeksi Ayvazoğlu çalışmasında Esas olan kendi kendine yanmanın erken tespit edilmesi ve pano kapatılmasına gerek kalmaması için, ocak havasındaki karbon monoksit ve hidrojenin ölçülmesi gerekir. Karbon monoksit bir yangın olayının en belirgin ve kararlı göstergesidir. Hidrojen de kömür oksidasyonunun bir ürünüdür ama oluşumu azdır ve tespiti henüz pratik değildir. Ne var ki, ocak havasındaki karbon monoksit miktarı, havalandırma miktarına bağlıdır. Ayrıca, karbon monoksit oluşumunun başka kaynakları (ateşlemeler, dizel lokomatifleri vd. gibi) da vardır. Bu nedenle, havalandırma miktarından bağımsız olan oluşan karbon monoksit miktarının tüketilen oksijen miktarına oranı ki buna Graham Endeksi veya Graham Katsayısı denir, kullanılabilir. Başka bir deyişle, karbon monoksit oluşumu bir yanma sonucu ise, bir oksijen tüketimi de söz konusudur. Bu oran, aşağıdaki eşitlikten hesaplanır: K= (Karbon monoksit oluşumu)/(oksijen tüketimi).100 = % Örneğin bir hava analizinde CO 2 %0,59 CO %0,004 CH 4 %0,65 O 2 %19,93 Tespit edilmiş ise, 9 Ayvazoğlu, s

14 Graham Endeksi K= 0,004/(78, / ,93).100=0,43 bulunur Her ocakta yangın olmasa bile oksidasyon vardır. Dolayısıyla belirli bir karbon monoksit oluşumu ve oksijen tüketimi söz konusudur. Bu, her ocak için, normal sayılabilecek bir Graham Endeksinin varlığını ortaya koyar. Bu nedenle, eğer Graham Endeksi ile çalışılacaksa, ocağın normal endeksi tespit edilmeli ve bundan sonra endeksteki değişklik gözlenmelidir. Katsayı 0,2 civarında ise bir tehlike yok demektir. 0,5 in üzerindeki ve azalmayan bir katsayı oksidasyonun arttığını gösterir. 1,0 değerinde tehlike söz konusudur ve etkin mücadele başlatılmalıdır. Katsayının 2,0 ye ulaşması çok tehlikeli bir durumu belirtir. Katsayının 3,0 e ulaşması bir yangın belirtisidir. Kapatılmış yangınlı sahalara ait katsayılar çok daha büyük olabilir. Tespit edilen bir katsayıdaki artış % 0,1-0,5 arasında ise bir tehlike olmadığı kabul edilebilir. % 0,5 1,0 lik artış bir tehlike işaretidir. Yangın sırasında %10 artış görülebilir. Graham Katsayısı oksidasyonu belirtir ama derecesini tam olarak göstermez. Çünkü oksidasyon merkezinden gelen havayı seyrelten havada karbon monoksit var ise katsayı küçülür. Doğrudan doğruya yangınlı sahadan alınan numuneler üzerinde hesaplama yapılıyorsa bir sorun yoktur ve elden edilen katsayı gerçek değerdir. Havalandırma miktarından bağımsız olan katsayının kullanılması sırasında bazı hataların doğabileceği unutulmamalı ve göz önünde bulundurulmalıdır. Yangınlı sahadan gelen havayı seyrelten hava içinde de karbon monoksit var ise katsayı gerçek değerden daha küçük hesaplanır. Örneğin, yangın merkezinden gelen hava içindeki CO miktarı A ve bunu seyrelten hava içindeki CO miktarı B ve seyrelmiş hava (karışım hava) içinde yangından gelen havanın oranı p ise, Karışım içinde yangından gelen havadaki CO miktarı p/100.a ve seyrelten havadaki CO oranı (100-p)/100.B = 100/100.B-p/100.B şeklinde ifade edilebilir. Bu halde karışım içindeki CO, bu ikisinin toplamı olacaktır. Bu da, p/100 A+100/100 B- p/100.b = p/100 (A-B)+B dir. Aynı şekilde, oksijen tüketimleri, benzer olarak ve sırasıyla a ve b ile gösterilirse, karışının oksijen tüketimi de p/100.a+(100-p)/100.b= p/100.a+100/100.b-p/100.b = p/100 (a-b)+b olacaktır. Bu halde karışımdan hesaplanacak Graham Katsayısı 9

15 K= ( p/100 (A-B)+B)/(p/100 (A-B)+B).100 olur. Görülüyorki, b, yani seyrelten havadaki oksijen tüketimi pozitif ise, oran küçülecektir ve yanılgıya düşmek söz konusudur. Katsayı hesaplanırken kullanılan azot (N 2 ) oranı, ölçülebilen başlıca gazların (O 2, CO 2, CH 4 ) oranlarının toplamının 100 den farkı olarak bulunur. Eğer CO 2 ve CH 4 ten başka gazlar da varsa, bahsedildiği gibi yapılan N 2 tayini hatalı olur. Daha hassas çalışma için diğer gazların da ölçülmesi gerekir. Küçük CO oluşumları kararsızdır ve dolayısıyla katsayı hesaplamalarında dalgalanma olabilir. CO ve CO 2 oluşumundan da O 2 tüketimi olabileceği gösterilmiştir. Kullanılan diğer bir oran Trickett Oranı dır. TR = (p%co2+0,75%co-0,25%h2)/((0,265%n2-% O2)=(Oksijen Tüketimi)) Bu oran uygun numune alınıp alınmadığının ve ayrıca yangının cinsinin tespiti için kullanılır. Eğer TR = 1,6 dan büyük ise alınmış olan numunelerden kuşkulanmak gerekir. Ağaç yangınlarında TR = 0,6-1,6; Kömür, akaryakıt ve band yangınlarında TR = 05-1,0 ve Metan yanmasında TR = 0,4 0,5 değerleri arasındadır. Oranın kullanılmasının bir yararı, oranın yangınlı sahadan gelen havanın seyrelmesi halinde de değişmemesidir. Bu nedenle, hava çıkış kuyusundaki analizlerde etkili bir şekilde kullanılabilir. demiştir Pratik Yöntemler Bir panoda üretim çalışmalarının başlangıcından ilk kızışma belirtilerinin ortaya çıkışına değin geçen süre, "inkübasyon süresi" olarak bilinmektedir. Aynı damarlarda daha önce çıkan yangınlarla ilgili bilgilere dayanarak bu süreleri bir indeks olarak kullanmak düşünülebilir. 11 Tablo 1 de İnkübasyon Süresi İndeksleri gösterilmiştir. 10 Ayvazoğlu, s Didari, s

16 Tablo 1 İnkübasyon Süresi İndeksleri İnkübasyon Süresi (ay) İndeks Değeri Yatkınlık Derecesi Didari, s >40 Çok Yüksek Yüksek Orta > Düşük Polonyalı Araştırmacıların İndeksi Olpinski ve arkadaşları tarafından geliştirilen "Yangın Riski İndeksi"; kurukülsüz kömür örneğinde belirlenen kendiliğinden yanma derecesine bağlı bir sayı ile işletme ve havalandırma yöntemi, işletmenin derinliği ve havalandırmanın yoğunluğu, göçükte kalan kömür ve göçüğe olan hava kaçakları, damarın ıslaklığı gibi çevresel parametrelere verilen sayısal değerlerin toplamından oluşmaktadır. İndeks değerine göre koşullar güvenli ya da güvensiz olarak gruplandırılmaktadır Tutuşabilirlik Tekniğine Dayalı Yöntem Feng ve arkadaşları tarafından uygulanan bir yöntem, kömürün kendiliğinden yanmaya yatkınlığını gösteren bir indeks ile çevresel koşulları belirleyen bir indeksin saptanmasını esas almaktadır. Kendiliğinden Yanma İndeksi, laboratuvarda kömür örneğinin kendiliğinden yanmaya bağlı sıcaklık derecesi ve ısınma hızına bağlı olarak saptanan bir yatkınlık indeksi ile kömür kayıpları, çatlaklanma derecesi, havalandırma basınç farklılığı gibi parametrelere dayalı olarak belirlenen bir çevresel indeksin çarpımından oluşmaktadır. İndeksin toplam değerine göre damarlar, düşük, orta ve yüksek yatkınlık gruplarına ayrılmaktadır Teorik Yaklaşım Banarjee, kendiliğinden yanmayı etkileyen 10 adet faktör (yüzey alanı, kısmi 02 basıncı, oksitlenme süresi, sıcaklık ve nem ile kömür ve yapısındaki kayaç 12 Didari, s Didari, s. 32,33. 11

17 bandlarının ısı iletkenlikleri, konveksiyon ve radyasyonla olsı kayıpları, pano çalışma süresi) ve bu faktörlere yüksek ya da düşük derecede etkisi olabilecek 22 adet işletme parametresi (kömürün yapısı, jeoloji, işletme, havalandırma ile ilgili koşullar) belirlemiştir. Yöntemin pratiğe aktarılabilmesi için yalnızca düşük ya da yüksek olarak tanımlanan etkilerin daha ayrıntılı bir sınıflandırması gerekmektedir Adyabatik Oksitlenme Tekniğine Dayalı Yöntem Güney ve Hodges, tarafından geliştirilen laboratuvar tekniğinde kömür örnekleri, ocak ortamını karakterize eden adyabatik deneme aygıtında zaman-sıcaklık ilişkileri saptanmak üzere incelenmektedir. Bu teknikle kömürün kendiliğinden yanmaya yatkınlığı belirlenmekte ve Bystron-Urbanski tarafından kömür stokları için geliştirilen bir indeksleme tekniğinin ocaklara uygun olarak değiştirilmiş bir şekli, çevresel indeksin saptanmasında kullanılmaktadır. Panolar, toplam indeks değerine göre, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek yatkınlık gruplarına ayrılmaktadır. 15 Tablo 2 Adiyabatik Oksidasyon Yöntemine Göre Risk Sınıflaması Risk Sınıflaması Adiyabatik Deney Sonuçları İlk Sıcaklık Artışı Toplam Sıcaklık Artışı ( C) Yanma Risk İndeksi Toplam Yanma Riski İndeksi Kuluçka Dönemi (ay) Çok Yüksek >2. 0 > > Yüksek Orta Düşük < >1 8 Onur, Köse, Yalçın, Konak, Yenice, Karakuş, Gönen, Özdoğan, Tosun, s. 12., (Singh ve Demirbilek, 1986) 3.4 Kendi Kendine Yanmaya Etki Eden Faktörler Bazı kömürlerin kendi kendine yanmaya çok yatkın olduğu ve bazılarının olmadığı, hatta bazı damaların tavanının yandığı ama tabanının yanmadığı, bir uzun ayağın dibinin yandığı halde başının yanmadığı vb. olaylar bilinmektedir. Bunun nedeni, başka bir deyişle oksidasyonu başlatan ana neden henüz bilinmemektedir. 14 Didari, s Didari, s

18 Ana nedenin organik ve anorganik kükürt olduğuna uzun yıllar inanılmıştır. Ama bunun gerçek olmadığı, kükürtün başlamış bir kızışmayı ancak hızlandırdığı tespit edilmiştir. Ne olursa olsun kendi kendine yanmaya etkilerinin olduğu bilinen faktörler aşağıda sıralanmıştır. 16 Tablo 3 Kendiliğinden Yanmayı Etkileyen Başlıca Faktörler Çevre Koşulları Kömür Yapısı Jeolojik Yapı Madencilik Uygulaması 1.Kömür damarlarında faylanmalar 1. Göçükte kömür kaybı 2. Zayıf ve bozulmuş 2. Gerilme boşalması 1. Düşük ranklı formasyonlar 3. Sığ damarlarda tasman 2. Yüksek nemli 3. Düşük kalite kömür nedeni ile yüzey ile bağlantı 3. Yüksek piritli bantları içeren kalın 4.Kalın damarlarda göçertme yöntemi ile 4. Kırılganlığı kömür damarları üretim, damarda kısmi üretim yüksek 4. Sığ damarlar 5.Havalandırmada anormallikler, engeller, 5. Birbirine yakın birden dengesizlikler, yüksek basınç farkı, vb. fazla damar Kontrolü Olanaksız Kontrolü Olanaklı K.K. Feng, Chakravorty, R.N. ve Cochrane, Spontaneous Combustion-A Coal Mining Hazard, CIM Bulletin, Cilt. 66, 1973, s Kömürün Yapısı Rank: Düşük ranklı kömürler oksidasyona daha yatkındırlar. Örneğin, bitümlü kömürler antrasite göre daha hızlı bir biçimde oksitlenirler. Kül İçeriği: Yüksek kül içeriği olan kömürler (karbon miktarı azaldığından dolayı) kendiliğinden yanmaya daha az yatkın olacaklardır. Ancak, kül içindeki kireç, soda, demir bileşikleri vb. malzemelerin oksidasyonu hızlandırıcı, alüminyum ve silis gibi malzemelerin ise yavaşlatıcı etkisi olabileceği görülmüştür. Tane Boyutu: Oksidasyon, doğrudan yüzeyle ilgili bir olay olup, kömür ne denli ince taneliyse (yüzey alanı ne denli fazlaysa) oksidasyon o denli fazla olacaktır. Gevrek kömürlerin yanmaya daha yatkın oldukları bilinen bir olgudur. Göçüklerde oluşan yangınlar, önemli ölçüde, tavan veya tabanda bırakılan (alınamayan) kömürün ayak arkasında ufalanmasından kaynaklanmaktadır. Keza, gerek damar ve gerekse yan taşlardaki çatlak ve yarıklarda bulunan ezilmiş kömürler daha kolay yanabilmektedirler. Kömürde açılan yollarda, tahkimata bitişik kısımlardaki ufak 16 Ayvazoğlu, s. 102,

19 göçüklerdeki kömür parçalarının da yanabildikleri yaşanan durumlardandır. Oksidasyon hızının, dış yüzey alanının küb köküyle orantılı olarak arttığı saptanmıştır. 17 Rutubet: Bünye ve çevre rutubeti olarak ele alınması gerekir. En kötü durum, kuru kömür ve rutubetli ortamdır. Bu halde, su buharının kuru kömür üzerinde yoğunlaşması sırasında önemli miktarda ısı açığa çıkar ve oksidasyonu hızlandırır. Bu nedenle, ocak havasını rutubetlendiren kaynaklar yok edilmelidir. Kükürt: Kükürtün çabuk ve kolay yanıcı olması, oksidasyon hızını arttırmaktadır. Petrografik Yapı: Farklılıklar olduğu bellidir, ama kesin bir yargı henüz yoktur. Füsit bakımından zengin kömürlerin daha yatkın olduğu sanılmaktadır. 18 Petrografik bileşenlerden parlak olan kısımların (özellikle vitren) mat olanlara göre daha kolay oksitlendikleri ve bazı eksinit tiplerinin vitrinit ve inertinite göre daha hızlı oksitlendikleri söylenebilmekle birlikte, kesinleşmiş kanıtlar bulunmamaktadır. Metan: özellikle çok gazlı ocaklarda metanın kömür yüzeylerinin hava ile temasını engelleyici bir faktör olması olanaklıdır Kanada kömürleri üzerinde yapılan bir çalışmada yüksek metan içeriğine sahip olan damarların oksidasyona daha az yatkın oldukları saptanmıştır. 19 Porozite ve Isı Geçirgenliği: Hava ile temas ve ısının saklı kalması bakımından önemlidir Jeolojik Yapı Derinlik: Kayaç basıncı artar. Çatlamalar olur. Sıcaklık da artınca inkubasyon süresi azalır. Derin ocaklarda jeotermal gradyan artışı ve artan arazi basıncı nedeniyle kırıklanan ve ezilen topuklar kendiliğinden yanmaya ortam hazırlamaktadır. 20 Tektonik: Tektonik ile ezilmiş kömürler kendi kendine yanmaya daha yatkındır Didari, s Ayvazoğlu, s Didari, s Didari, s Ayvazoğlu, s

20 Damar Kalınlığı: Az iletim nedeniyle ısı birikimi olur. Birkaç kat halinde üretilmek zorunlu olabilir ve dolayısıyla kömürün hava ile teması artar. 22 Kalın damarlar, gerek kömürün yan taşlara göre düşük olan ısı iletkenliği gerek arada oksitlenmeye çok yatkın bir band içerme olasılığının yüksek oluşu ve gerekse ayak gerisinde fazlaca kömür bırakılmasının kaçınılmaz oluşu nedenleriyle kendiliğinden yanmaya daha yatkındırlar. 23 Sovyet araştırmacıları kalınlığı 1,5m'nin altında olan damarlarda riskin az, 3m.'den kalın damarlarda ise riskin fazla olduğunu belirtmektedirler Madencilik Uygulamaları Dönümlü ve dolgulu çalışmaların kendiliğinden yanma olasılığını azalttığı bilinmektedir. Ayrıca, uzun süre bekleyen ayaklarda göçük yangınlarının daha çok oluşması, yüksek arın ilerleme hızının olayı engelleyebilecek bir unsur olduğunu göstermektedir. Ayak arkasının tam oturmuş olması, hava kaçaklarını engelleyeceğinden önem taşımaktadır. Dolgunun, boşlukları iyi dolduracak bir biçimde (örneğin pnömatik dolgu) yapılması gerekmektedir. Ayak arkasında kesilmeden bırakılan ağaç tahkimat ya da alınamayan çelik tahkimat, göçük içinde hava dolaşımına yol açacağından, sakıncalı olmaktadır. 25 Damar içi galeriler kullanılacakları zaman sürülmelidir. Topuk bırakılmamalı veya küçük tutulmalıdır. Topuk yanından ayak hazırlanmamalıdır. 26 Kazı Hızı: Sıcaklık artışı zamanının bir fonksiyonudur. Hızlı kazıda galeriler kısa zaman tutulur. Ramble Şekli ve Cinsi: Sıkı ramblede hava kaçağı ve dolayısıyla oksidasyon azdır. Rambleye şlam akıtılması sızdırmazlık için iyidir. Ayak arkasında kaçağı azaltmak için, eski imalat içinde ve ayaktan 100 m. uzaklıkta bir galeri sürülür ve rahat havalandırma sağlanır. 27 Havalandırma Koşulları: Bir ocak kesiminde yüksek basınç farkları, kırılmış topuklara, damar kısımları içine ve göçük sahasına fazla oranda hava kaçağına yol açacaktır. Hava miktarının artırılması amacıyla, ocak vantilatörünün değiştirildiği ya 22 Ayvazoğlu, s Didari, s Onur, Köse, Yalçın, Konak, Yenice, Karakuş, Gönen, Özdoğan, Tosun, s. 10, Didari, s. 31, Ayvazoğlu, s Ayvazoğlu, s

Kömürün Kendiliğinden Yanmasına Ait Kuramlar

Kömürün Kendiliğinden Yanmasına Ait Kuramlar MADENCİLİK Haziran June 1993 Cilt - Volume XXXII Sayı No 2 Kömürün Kendiliğinden Yanmasına Ait Kuramlar Theories on Spontaneous Combustion of Coal Nehar EROĞLU (*) Mıcheal John GOUWS (**) özer Kömürün

Detaylı

GRİZULU VE YANGINA ELVERİŞLİ OCAKLARDA ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK RG: 25.7.1996-22707 BİRİNCİ BÖLÜM

GRİZULU VE YANGINA ELVERİŞLİ OCAKLARDA ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK RG: 25.7.1996-22707 BİRİNCİ BÖLÜM GRİZULU VE YANGINA ELVERİŞLİ OCAKLARDA ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK RG: 25.7.1996-22707 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak Tanımlar Amaçlar Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, grizulu

Detaylı

SOMA EYNEZ KAZASI İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER

SOMA EYNEZ KAZASI İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER 24 Ekim 2014 2 3 4 ABD DE 2010 DA UPPER BIG BRANCH KÖMÜR OCAĞINDA MEYDANA GELEN KAZA: Metan Yanması Grizu Patlaması Kömür Tozu Patlaması 29 Kayıp OLUŞ ŞEKLİ AÇISINDAN EYNEZ İLE KARŞILAŞTIRILAMAYACAK KADAR

Detaylı

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK İçerik Patlayıcı Ortamlar ATEX Nedir? İlgili Mevzuat Temel Kavramlar Patlamadan Korunma Dokümanı 2 3 ATEX Nedir? ATEX Atmosphères

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARİKÇİ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. 41455 Gebze - Kocaeli TÜRKİYE Telefon Numarası : + 90 262

Detaylı

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Eğitimin Amacı Eğitimin amacı, işyerlerinde sağlıklı güvenli bir ortamı temin etmek, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını %0 a indirmek, çalışanları yasal hak ve

Detaylı

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Y r d. D o ç. D r. Fu a t Y I L MAZ G a z iantep Ü n i versitesi M a k ine M ü h endi sliği B ö lümü PATLAYICI ORTAM Patlayıcı

Detaylı

OMV Petrol Ofisi A.Ş. Tarım Kredi Kooperatifleri Tanker Şoförleri Patlayıcı Ortamlar Bilgilendirme Eğitimi

OMV Petrol Ofisi A.Ş. Tarım Kredi Kooperatifleri Tanker Şoförleri Patlayıcı Ortamlar Bilgilendirme Eğitimi OMV Petrol Ofisi A.Ş. Tarım Kredi Kooperatifleri Tanker Şoförleri Patlayıcı Ortamlar Bilgilendirme Eğitimi Amaç Akaryakıt Taşıma Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Emniyetli Sürüş Teknikleri Uyku ve

Detaylı

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri. Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Betonda Çatlak Oluşumunun Sebepleri Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi - Prefabrik imalatlarındaki sorunlardan en büyüklerinden biri olan betonun çatlaması kaynaklı hatalı imalatları prefabrik bülteninin

Detaylı

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Serdar GÜLTEK Makine Müh., FPE, M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Serkan KÜÇÜK Kimya Müh., M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Toz Patlaması Parametreleri

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKSEK LİSANSI (İÖ)

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKSEK LİSANSI (İÖ) T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKSEK LİSANSI (İÖ) CEREN ŞAHİN 145148006 İŞSAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE GÜNCEL UYGULAMALAR YANGIN ÇEŞİTLERİ VE KULLANILMASI GEREKEN

Detaylı

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802)

BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) BETON KARIŞIM HESABI (TS 802) Beton karışım hesabı Önceden belirlenen özellik ve dayanımda beton üretebilmek için; istenilen kıvam ve işlenebilme özelliğine sahip; yeterli dayanım ve dayanıklılıkta olan,

Detaylı

Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı. Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1

Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı. Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1 Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1 İÇERİK Metan gazının oluşumu ve özellikleri Grizunun tanımı ve havalandırma ilişkisi Metan drenajı ve yöntemleri

Detaylı

%98 i doğal bileşenlerden oluşur Isı, yangın, ses yalıtımı sağlar Nem ve küf oluşumunu engeller Kolay uygulanır

%98 i doğal bileşenlerden oluşur Isı, yangın, ses yalıtımı sağlar Nem ve küf oluşumunu engeller Kolay uygulanır isonaturelle nedir? isonaturelle, çok amaçlı bir yalıtım malzemesidir. %98 i doğal bileşenlerden oluşur Isı, yangın, ses yalıtımı sağlar Nem ve küf oluşumunu engeller Kolay uygulanır Soğuğa karşı Sıcağa

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Adres: Organize Sanayi Bölgesi No: 32, 06850 Hasanoğlan/ Ankara, Türkiye

Adres: Organize Sanayi Bölgesi No: 32, 06850 Hasanoğlan/ Ankara, Türkiye Rev. No :01 Sayfa :1/5 1. Madde/Müstahzar ve Şirketin Tanımı Ürün Ticari Adı: Rigips Makina Plus Sıva Alçısı Kullanım Alanları: Her türlü yüzey üzerine (beton, brüt beton, tuğla, bimsblok, gazbeton vb.)

Detaylı

DENİZ, GÖL VEYA NEHİR ALTINDA BULUNAN MADENLERDEKİ ÇALIŞMALAR HAKKINDA YÖNETMELİK. (13.4.1997 tarih ve 22963 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır)

DENİZ, GÖL VEYA NEHİR ALTINDA BULUNAN MADENLERDEKİ ÇALIŞMALAR HAKKINDA YÖNETMELİK. (13.4.1997 tarih ve 22963 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır) DENİZ, GÖL VEYA NEHİR ALTINDA BULUNAN MADENLERDEKİ ÇALIŞMALAR HAKKINDA YÖNETMELİK Amaç (13.4.1997 tarih ve 22963 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

YER ALTI MADEN İŞLETMELERİNDE YANGIN GÜVENLİĞİ

YER ALTI MADEN İŞLETMELERİNDE YANGIN GÜVENLİĞİ YER ALTI MADEN İŞLETMELERİNDE YANGIN GÜVENLİĞİ Yusuf ARSLAN NORM TEKNİK Alev ZÖNGÜR NORM TEKNİK GİRİŞ Yer Altı Maden İşletmelerinde Yangın Güvenliği Yangın Riski Oluşturan Unsurlar Algılama ve Uyarı Sistemleri

Detaylı

SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI

SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI SOĞUK HAVA KOŞULLARINDA BETON ÜRETİMİ VE UYGULAMASI 1 SOĞUK HAVA TARİFİ TS 1248 Standardı na göre: Ortalama hava sıcaklığı 3 gün boyunca 10ºC

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

Saray Mah. Saraykent Sanayi Bölgesi 32.sokak no:51 Kazan/ANKARA Telefon 0312 815 30 40 (pbx) Fax: 0312 815 30 48

Saray Mah. Saraykent Sanayi Bölgesi 32.sokak no:51 Kazan/ANKARA Telefon 0312 815 30 40 (pbx) Fax: 0312 815 30 48 MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU Bölüm 1 Ürün/ Firma tanımı Ürün ismi EPOKSİ ASTAR Maddenin Kullanımı METAL BOYA SANAYİ Firma ismi Adres Saray Mah. Saraykent Sanayi Bölgesi 32.sokak no:51 Kazan/ANKARA Telefon

Detaylı

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ

TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ TEMEL İNŞAATI ZEMİN İNCELEMESİ Kaynak; Temel Mühendisliğine Giriş, Prof. Dr. Bayram Ali Uzuner 1 Zemin incelemesi neden gereklidir? Zemin incelemeleri proje maliyetinin ne kadarıdır? 2 Zemin incelemesi

Detaylı

KURUBUZ. Bileşimi / Safsızlıklar : Ürün sınıflandırmasını etkiliyecek herhangi bir madde veya safsızlık içermemektedir

KURUBUZ. Bileşimi / Safsızlıklar : Ürün sınıflandırmasını etkiliyecek herhangi bir madde veya safsızlık içermemektedir KURUBUZ 1- KISA TANITIM Ürün Adı : Kurubuz ( Karbondioksit, katı ) Kimyasal Formülü : CO 2 Kullanım alanları : Gıda maddelerinin korunması, soğutulması ve dondurulması amacıyla kullanılır. Ayrıca özel

Detaylı

AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00

AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00 AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00 YANMA NEDİR? Maddenin ısı ( sıcaklık ) ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Bir yangının başlayabilmesi için gerekenler : 1- OKSİJEN ( HAVA ) 2- SICAKLIK

Detaylı

DEPREM VE DOĞAL GAZ. Mak. Yük. Müh. Abdurrahman ATABEY DİYARGAZ AŞ. Mak. Yük. Müh. Ahmet YETİK GAZMER

DEPREM VE DOĞAL GAZ. Mak. Yük. Müh. Abdurrahman ATABEY DİYARGAZ AŞ. Mak. Yük. Müh. Ahmet YETİK GAZMER DEPREM VE DOĞAL GAZ Mak. Yük. Müh. Abdurrahman ATABEY DİYARGAZ AŞ. Mak. Yük. Müh. Ahmet YETİK GAZMER Konu Başlıkları 1- Depremlerde doğalgazın etkileri 2-Deprem öncesi ve sonrası için alınabilecek tedbirler

Detaylı

TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA

TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA TARIM İLAÇLARI DEPOLAMA TARIM İLAÇLARI AMBARLARINDA YANGINA KARŞI KORUMA A. Teknik tedbirler B. Organize edilebilecek tedbirler C. Yangında alınacak tedbirler D. Yangın sonunda alınacak tedbirler Dr. Selami

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Tekstil Mamüllerinin Depolanması ve Yangın Riskleri

Tekstil Mamüllerinin Depolanması ve Yangın Riskleri Tekstil Mamüllerinin Depolanması ve Yangın Riskleri Kullanılan elyaf (lif) tipi ve depolama şekli yangın riskini belirleyen önemli faktörlerden biridir. Elyafın tipi, yapısı ve depolanma şekli yanma davranışını

Detaylı

YANGIN RİSKİNİN MİNIMİZE EDİLMESİ İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER. 1) Ambalaj emteası depoları binadan ayrı güvenli mesafede duvarları ve

YANGIN RİSKİNİN MİNIMİZE EDİLMESİ İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER. 1) Ambalaj emteası depoları binadan ayrı güvenli mesafede duvarları ve X- ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİ SAN TİC A.Ş. / TÜRKİYE 19/09/2005 Tarihinde yangın sonrası yapılan incelemelerde elde edilen eksiklikler aşağıda yazılıdır. Yangın iki ayrı ambalaj deposunda farklı zamanlarda yaşanmıştır.

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI 1.2.4 - C Tipi Cihazların (Hermetik) Montajı 1.2.4.1 - Genel Şartlar C tipi cihazlar (hermetik) montaj odasının hacmi ve havalandırma biçiminde bağlı olmaksızın

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

PATLAYICI ORTAMLAR VE PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI

PATLAYICI ORTAMLAR VE PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI PATLAYICI ORTAMLAR VE PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI İşyerlerinde; yanıcı kimyasal maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla

Detaylı

BSK Kaplamalı Yollarda Bozulmalar P R O F. D R. M U S T A F A K A R A Ş A H İ N

BSK Kaplamalı Yollarda Bozulmalar P R O F. D R. M U S T A F A K A R A Ş A H İ N BSK Kaplamalı Yollarda Bozulmalar P R O F. D R. M U S T A F A K A R A Ş A H İ N Çatlaklar Yorulma çatlağı Blok kırılma Kenar kırılması Boyuna kırılma (tekerlek izinde) Boyuna kırılma (tekerlek izi dışında)

Detaylı

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ BASİT RİSK DEĞERLENDİRMESİ METODU (HSE/COSHH-Control of substances hazardous to health ) 1 TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Ahşap Sektöründe Yangın Riski

Ahşap Sektöründe Yangın Riski Ahşap Sektöründe Yangın Riski Endüstrinin birçok alanında hammadde ve yarı mamül olarak karşımıza çıkan ahşap malzemeler üretim ve depolama sırasında yeterli önlem alınmadığı takdirde önemli ölçüde yangın

Detaylı

MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI

MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI MS 991 yapısında solvent ve uçucu bileşen içermeyen 2 kompenantlı 3:1 oranında kullanılan derz, dilatasyon noktaları ve beton çatlakları için tasarlanmış

Detaylı

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu)

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu) 1. KİMYASAL ÜRÜN & ŞİRKET TANIMI Ürün Adı: SPT-1657 Ürün tanımı: Tek komponentli Poliüretan yapıştırıcı Fabrika:. SAMHO CHEMICAL CO. LTD. Adres: 241-2, Chongwon-ri, Mado-myun, Hwasung-City Kyunggi-do,

Detaylı

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır? 1)Aşağıdakilerden hangisi kuvvetli patlayıcılar sınıfına girer? Dumansız barut Kibrit Roket yakıtı Havai fişek Dinamit** 2) Yanıcı sıvıları parlayıcı sıvılardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Sirküler No : TMGD-07-15/002 Konu : Tehlikeli Madde Taşımacılığında taşıtlarda bulunması zorunlu Yazılı Talimat

Sirküler No : TMGD-07-15/002 Konu : Tehlikeli Madde Taşımacılığında taşıtlarda bulunması zorunlu Yazılı Talimat 29.07.2015 Sirküler No : TMGD-07-15/002 Konu : Tehlikeli Madde Taşımacılığında taşıtlarda bulunması zorunlu Yazılı Talimat YAZILI TALİMAT Tehlike veya bir kaza durumunda araç personelinin nasıl hareket

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU Bölüm 1 Ürün/ Firma tanımı Ürün ismi COALTAR BOYA Maddenin Kullanımı METAL BOYA SANAYİ Firma ismi Adres Saray Mah. Saraykent Sanayi Bölgesi 32.sokak no:51 Kazan/ANKARA Telefon

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU BETEX SATEN PERDAH ALÇISI

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU BETEX SATEN PERDAH ALÇISI Sayfa : 1/5 1. Madde/Müstahzar ve Şirketin Tanımı Ürün Adı: Saten Perdah Alçısı Kullanım Alanları: Elle uygulanan, yüksek yapışma özelliğine sahip, boya altı son kat perdah alçısıdır. Üretici Firma: Saint-Gobain

Detaylı

Sıcak Havada Beton Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi. Kasım, 2015

Sıcak Havada Beton Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi. Kasım, 2015 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Kasım, 2015 Sıcak havada beton dökümlerinde; Taze beton sıcaklığı, Rüzgar hızı, Bağıl nem, Ortam sıcaklığı gibi etkenler denetlenmeli ve önlemler bu doğrultuda alınmalıdır.

Detaylı

ARALIK DECEMBER KÖMÜRÜN KENDİLİĞİNDEN YANMAYA YATKINLIĞININ BELİRLENMESİNDE HAVA MİKTARI VE NUMUNE MİKTARININ ETKİSİ

ARALIK DECEMBER KÖMÜRÜN KENDİLİĞİNDEN YANMAYA YATKINLIĞININ BELİRLENMESİNDE HAVA MİKTARI VE NUMUNE MİKTARININ ETKİSİ MADENCİLİK ARALIK DECEMBER 996 CİLT-VOLUME XXXV SAYI - NO KÖMÜRÜN KENDİLİĞİNDEN YANMAYA YATKINLIĞININ BELİRLENMESİNDE HAVA MİKTARI VE NUMUNE MİKTARININ ETKİSİ Effects of Airflow Quantity and Sample Quantity

Detaylı

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir?

Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye Çöp Gazı (LFG) nedir? Belediye çöp gazı (LFG) belediye katı atıklarının (MSW) çözünmesinin yan ürünüdür. LFG: ~ 50% metan gazı (CH 4 ) ~ 50% karbondioksit (CO 2 )

Detaylı

ALÇI ALÇI Tabiatta bazen anhidrit (susuz kalsiyum sülfat) bazen de jips (%21 kadar su taşıyan kalsiyum sülfat) minerali olarak karşımıza çıkan alçıtaşı en fazla ihmal edilen hammadde kaynaklarımızdandır.

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ

ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ Acil durum asansörü nedir? Acil durum asansörü; bir yapı içinde yangına müdahale ekiplerinin ve bunların kullandıkları ekipmanın

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

YANGINA KARŞI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

YANGINA KARŞI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER YANGINA KARŞI ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Kurum, kuruluş ve iş yerlerinde yangını önleyici tedbirler iki kısımda ele alınır; Yapısal bakımdan yangından korunma: Yapılarda yanmaz veya yanması güç yapı malzemeleri

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA

KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA KATI YALITIM MALZEMELERİ EXPANDE POLİSTREN LEVHA Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi EXPANDE POLİSTREN KÖPÜK (EPS)

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

: Telefon : +90 212 875 77 50 (3 hat) Fax : +90 212 875 08 22 web : www.anadolukimya.com e-mail : info@anadolukimya.com

: Telefon : +90 212 875 77 50 (3 hat) Fax : +90 212 875 08 22 web : www.anadolukimya.com e-mail : info@anadolukimya.com 1. ÜRÜN VE FİRMA TANIMI Sayfa : 1/5 Ticari İsmi Kullanım Alanı : : Endüstriyel Tekstil Baskı Uygulamaları Firma Adı : Anadolu Kimya San.Tic.Ltd.Şti. Firma Adresi : Akçaburgaz Mah. 109. Sokak No: 8-12 Esenyurt

Detaylı

KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK

KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK Kaynak : İki malzemenin, ısı veya basınç veya her ikisini kullanarak, bir malzemeye ilave ederek veya etmeden birleştirmedir. KAYNAK ÇAŞİTLERİ SOĞUK BASINÇ KAYNAĞI SICAK

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

DÖRT MEVSİM SORUNSUZ YALITIM KEYFİ

DÖRT MEVSİM SORUNSUZ YALITIM KEYFİ www.altuninsaat.com.tr bilgi@altuninsaat.com.tr DÖRT MEVSİM SORUNSUZ YALITIM KEYFİ SPREY POLİÜRETAN KÖPÜK NEDİR? Sprey Poliüretan Köpük; Mobil izolasyon aracı içerisinde bulunan özel donanımlı makine

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh.

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh. TKİ. OAL. İşletmesinde Toz Problemi TKİ Maden Müh. 1) Giriş Henüz, Türkiye'de kömür ve metal ocaklarında teneffüs edilebilir toz kontrolü yapılmamaktadır. Bu alandaki çalışmaların önemi gün geçtikçe daha

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU Sayfa 1/6 ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU Düzenlenme tarihi: 05.10.2009 1 Ürün ve firma tanıtımı Ürün adı: SEWER LINE Biyolojik Atık Su Arıtma Sistemleri İçin Ön Arıtma ve Koku Giderme Ürünün uygulama alanı:

Detaylı

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ PATLAYICI ORTAMLAR MURAT YAPICI. Elektrik Mühendisi EMO İzmir Şube murat.yapici@emo.org.

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ PATLAYICI ORTAMLAR MURAT YAPICI. Elektrik Mühendisi EMO İzmir Şube murat.yapici@emo.org. TMMOB PATLAYICI ORTAMLAR YÖNETMELİKLER ÜLKEMİZDEKİ UYGULAMALAR MURAT YAPICI Elektrik Mühendisi EMO İzmir Şube murat.yapici@emo.org.tr Rafineriler, Petrokimya, Boya Kozmetik Kozmetik fabrikasında yangın,

Detaylı

%98 i doğal bileşenlerden oluşur Isı, yangın, ses yalıtımı sağlar Nem ve küf oluşumunu engeller Kolay uygulanır

%98 i doğal bileşenlerden oluşur Isı, yangın, ses yalıtımı sağlar Nem ve küf oluşumunu engeller Kolay uygulanır isonaturelle Nedir? isonaturelle, çok amaçlı bir yalıtım malzemesidir. %98 i doğal bileşenlerden oluşur Isı, yangın, ses yalıtımı sağlar Nem ve küf oluşumunu engeller Kolay uygulanır Soğuğa karşı Sıcağa

Detaylı

PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI - (İşyerinin Unvanı Yazılacaktır) -

PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI - (İşyerinin Unvanı Yazılacaktır) - GENEL BİLGİLER TABLO İşyeri Unvanı : İşyerinin Adresi : İşveren : İşveren Vekili (Adı, Soyadı, Unvanı) : Faaliyetin Yapıldığı Yerin Adresi* : Tehlike Sınıfı : SGK Sicil No. : Ticaret Sicil No : Vergi No.

Detaylı

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout

Su seviyesi = ha Qin Kum dolu sütun Su seviyesi = h Qout Su seviyesi = h a in Kum dolu sütun out Su seviyesi = h b 1803-1858 Modern hidrojeolojinin doğumu Henry Darcy nin deney seti (1856) 1 Darcy Kanunu Enerjinin yüksek olduğu yerlerden alçak olan yerlere doğru

Detaylı

Farklı piston yağlayıcılarının ısıl reaksiyonu ve bunun döküm kalitesine etkisi

Farklı piston yağlayıcılarının ısıl reaksiyonu ve bunun döküm kalitesine etkisi TRIBO-CHEMİE 2. Soğuk Kamaralı Döküm Makinelerinin Alüminyum Dozingi için Aalen Uygulama Günlerinde Dünyaca ünlü döküm uzmanı Prof.Dr.Dr.hc.Klein ın desteği ile System Shot Sleeve, Piston Yağlama(kısmı

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU Sayfa 1/7 ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU Düzenlenme tarihi: 26.09.2007 1 Ürün ve firma tanıtımı Ürün adı: DONA KLOR 90 Ürünün uygulama alanı: Havuz Kimyasalı Üretici/Tedarikçi:UKM Uğur Kimya Makina Bilgi merkezi:

Detaylı

KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE PATLAMADAN KORUNMA DÖKÜMANI HAZIRLANMASI

KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE PATLAMADAN KORUNMA DÖKÜMANI HAZIRLANMASI III. TEHLİKELİ KİMYASALLARIN YÖNETİMİ SEMPOZYUMU VE SERGİSİ KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE PATLAMADAN KORUNMA DÖKÜMANI HAZIRLANMASI Erdem ÖZDEMİR Kimya Mühendisi İş Güvenliği Bilim Uzmanı KOK PROSESİ EGZOSTERLERDE

Detaylı

EKOKAT -IS 101- YALITIMLI İÇ SIVA

EKOKAT -IS 101- YALITIMLI İÇ SIVA EKOKAT -IS 101- YALITIMLI İÇ SIVA 1 EKOKAT IS 101 YALITIMLI İÇ SIVA ÜRÜN TANIMI : EKOKAT - IS 101 Yalıtımlı İç Sıva, perlit esaslı iç cephe yalıtım sıvasıdır. KULLANIM ALANLARI : Yalıtımın dış cepheden

Detaylı

Baumit PRIMO 1. Kalın Dokulu Makine Sıvası

Baumit PRIMO 1. Kalın Dokulu Makine Sıvası Baumit PRIMO 1 Kalın Dokulu Makine Sıvası Ürün Đç ve dış mekanlarda kullanılan, fabrika karışımı çimento esaslı kuru hazır makine sıvasıdır. Đç mekanlarda son kat olarak kullanılabilir. Dış mekanlarda

Detaylı

AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ. AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ. HAKKIMIZDA Firmamız Yüksek Isı İzolasyon Ürünleri Ve Teknik Tekstil Ürünleri Üzerine Uzmanlaşmış Kadrosuyla Uzun Yıllardır Sektörde Hizmet Vermektedir.

Detaylı

Enerji Kaynağı Olarak Kömür

Enerji Kaynağı Olarak Kömür SOMA'DAN SONRA: TÜRKİYE'DE ENERJİ KAYNAKLARI, ÜRETİM VE TÜKETİMİ, ALTERNATİF ENERJİLER, ENERJİ POLİTİKALARI PANELİ Enerji Kaynağı Olarak Kömür Prof. Dr. Ahmet Arısoy Giriş. Enerji kaynağı olarak kömürün

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU Sayfa 1/6 ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU Düzenlenme tarihi: 07.04.2010 1 Ürün ve firma tanıtımı Ürün adı: FLOOR PREPP Sert Polimer Cila Ürünün uygulama alanı:genel Temizlik/Bakım/Hijyen Ürünü Tedarikçi Firma

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU (MGBF)

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU (MGBF) 1. ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANIMI Ürünü Tanıtıcı Bilgiler Ürün Kodu 1503 Ürün Adı INTERFLEX PRIMER (A Bileşeni) Tanımlama/ Kullanım MGBF Düzenleyen Hakkında Bilgiler Acil Durum telefon numarası İKİ BİLEŞENLİ,

Detaylı

ERMENEK BÖLGESİ KÖMÜRLERİNİN KENDİLİĞİNDEN YANMAYA YATKINLIKLARININ ARAŞTIRILMASI

ERMENEK BÖLGESİ KÖMÜRLERİNİN KENDİLİĞİNDEN YANMAYA YATKINLIKLARININ ARAŞTIRILMASI Türkiye II Kontur Kongresi Bildiriler Kitabı, 0- Haziran 998, Bartm-Amasra. Türkiye Proceedings of the th Turkish Coals Congrees, 0- June 998, Bartm-Amasra, Turkey ERMENEK BÖLGESİ KÖMÜRLERİNİN KENDİLİĞİNDEN

Detaylı

: SOFTES GÜVENLİK BİLGİ FORMU

: SOFTES GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1- Madde/Müstahzar ve Şirket / İş Sahibinin Tanıtımı Ürün Adı : Ürün Kodu : AK10006 Kullanım Alanı : Evsel temizlik malzemesi, Çamaşır yumuşatıcısı Üretici Firma : ACAR KİMYA - HALİT ACAR Adres : 8780/22

Detaylı

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ

ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ ZEMİN MEKANİĞİ DENEYLERİ Konsolidasyon Su muhtevası Dane dağılımı Üç eksenli kesme Deneyler Özgül ağırlık Serbest basınç Kıvam limitleri (likit limit) Geçirgenlik Proktor ZEMİN SU MUHTEVASI DENEYİ Birim

Detaylı

GÜVENLİK BİLGİ FORMU

GÜVENLİK BİLGİ FORMU Sayfa No: 1 / 5 1. KİMYASAL ÜRÜN VE FİRMA TANIMI Ürün Adı Kimyasal Formülü Kullanım Alanı Firma Tanımı : Oksijen+Balans Azot Gaz Karışımı : O 2 + N 2 : Genel Endüstriyel. 2 2. BİLEŞİMİ / BİLEŞİM HAKKINDA

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

Baumit Vorspritzer. Ön Serpme. Ürün Doğrudan elle veya sıva makinesi ile uygulanabilen fabrika karışımı hazır kuru harç.

Baumit Vorspritzer. Ön Serpme. Ürün Doğrudan elle veya sıva makinesi ile uygulanabilen fabrika karışımı hazır kuru harç. Baumit Vorspritzer Ön Serpme Ürün Doğrudan elle veya sıva makinesi ile uygulanabilen fabrika karışımı hazır kuru harç. Bileşimi Çimento, sıva kumu, katkı maddeleri Özellikler Uygulandığı yüzeyin tutucu

Detaylı

Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı

Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma ortamı gözetimi; işyerlerinde çalışanların maruz kalabilecekleri endüstriyel kirlenmelerin (Ör: gürültü, kimyasal gazlar, tozlar vb.) iş sağlığı ve güvenliği mevzuatları

Detaylı

ÜRÜN TANIMI: NOVOBRAN

ÜRÜN TANIMI: NOVOBRAN Sayfa 1/5 ÜRÜN TANIMI: NOVOBRAN Inside, iç yüzeylerde kullanılmak üzere özel olarak geliştirilmiş,kolay uygulanabilir hazır çözücü içermeyen bir kaplamadır. NOVOBRAN Inside kaplama, özellikle yüksek bir

Detaylı

UYGULAMA EL KİTABI LINEFLEX EPDM MEMBRAN

UYGULAMA EL KİTABI LINEFLEX EPDM MEMBRAN UYGULAMA EL KİTABI LINEFLEX EPDM MEMBRAN GİRİŞ Bu kılavuz Lineflex EPDM Membranın uygulama esaslarını içerir. İlk bölümde Lineflex EPDM Membran uygulama alanları ve uygulaması yapılacak bölgenin hazırlanmasına

Detaylı

BIRAKIN KUTUP AYILARI RAHAT UYUSUN

BIRAKIN KUTUP AYILARI RAHAT UYUSUN POLAR İZOLASYON ISI İZOLASYONU TANITIM BROŞÜRÜ İçinde bulunduğumuz yüzyılda hızlı endüstrileşmenin sonucu olarak ortaya çıkan enerji ihtiyacı ve bu ihtiyacın yaklaşık % 90 oranında fosil türevli yakıt

Detaylı

Baumit Glatt. Saten Dokulu Makine Sıvası. Ürün Đç mekanlarda makineli uygulamalar için, fabrika karışımı hazır alçı/kireç sıva.

Baumit Glatt. Saten Dokulu Makine Sıvası. Ürün Đç mekanlarda makineli uygulamalar için, fabrika karışımı hazır alçı/kireç sıva. Baumit Glatt Saten Dokulu Makine Sıvası Ürün Đç mekanlarda makineli uygulamalar için, fabrika karışımı hazır alçı/kireç sıva. Bileşimi Alçı, kalsiyum hidrat, ince kum, perlit, katkı maddeleri Özellikler

Detaylı

Yıkanabilir tüm yüzeylerin ve nesnelerin günlük temizliğinde kullanılır.

Yıkanabilir tüm yüzeylerin ve nesnelerin günlük temizliğinde kullanılır. BÖLÜM 1: MADDE/MÜSTAHZAR VE ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANITIMI 1.1. Madde/Müstahzarın Tanıtılması Ürün Adı Ürün Özelliği Öncesinde dezenfekte edilen tüm yüzeylerin ve zeminlerin, hastaneler ve bakımevleri gibi

Detaylı

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA

SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SU ARITMA TESİSLERİNDE HAVALANDIRMA Dr. Tamer COŞKUN 13 Mart 2012 Havalandırma Gerekli gazları suya kazandırmak (gaz halinden çözünmüş forma dönüştürmek)

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı