T.C. KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TAR H ANAB L MDALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TAR H ANAB L MDALI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TAR H ANAB L MDALI RUS KAYNAKLARINA GÖRE DO U ANADOLU DAK ERMEN FAAL YETLER ( ) YÜKSEK L SANS TEZ KAHRAMANMARA Ocak

2 T.C. KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TAR H ANAB L MDALI RUS KAYNAKLARINA GÖRE DO U ANADOLU DAK ERMEN FAAL YETLER ( ) Danı man: Doç. Dr. Orhan DO AN YÜKSEK L SANS TEZ KAHRAMANMARA Ocak 2007

3 KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TAR H ANAB L M DALI RUS KAYNAKLARINA GÖRE DO U ANADOLU DAK ERMEN FAAL YETLER ( ) YÜKSEK L SANS TEZ Kod No : Bu Tez 5/01/2007 Tarihinde A a ıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birli i ile Kabul Edilmi tir. mzası.. mzası. mzası Doç. Dr. Orhan DO AN Doç. Dr. Ahmet EY C L Yard. Doç. Dr. Lütfi ALICI DANI MAN ÜYE ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen ö retim üyelerine ait oldu unu onaylarım... Doç. Dr. Haluk ALKAN Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve ba ka kaynaktan yapılan bildiri lerin, çizelge, ekil ve foto rafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

4 KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ TAR H ANAB L M DALI ÖZET YÜKSEK L SANS TEZ RUS KAYNAKLARINA GÖRE DO U ANADOLU DAK ERMEN FAAL YETLER ( ) DANI MAN: Doç. Dr. Orhan DO AN YIL: 2007, Sayfa: 98 Jüri: Doç. Dr. Orhan DO AN Doç. Dr. Ahmet EY C L Yard. Doç. Lütfi ALICI XIX. yüzyılda Batılı güçlerin izledikleri sömürgeci politikalar XX. yüzyılın ba larında iyice yo unla mı tır. Bu dönemde, Osmanlı Devleti ni parçalamak ve payla mak Batılı devletlerin izledikleri siyasetin en önemli parçalarından biri h line gelmi tir. Çarlık Rusya da Kafkaslar, Do u Anadolu ve Bo azlar üzerindeki tarihsel amellerini gerçekle tirmek için bu durumu fırsat bilerek Osmanlı Devleti nden pay alma hesapları içerisine girmi tir. Di er Batılı devletlerin Anadolu nun muhtelif bölgelerinde Osmanlının Gayr-i Müslim tebaasını (özellikle Ermeniler) kendi amaçları do rultusunda kullandıkları gibi, Ruslar da Do u Anadolu yu i gal ederken bölgedeki Ermenileri bu amaç do rultusunda kullanmı lardır. Do u Anadolu daki Ermeniler Rus birliklerine her ekilde yardım ederek (isyanlar çıkararak, yataklık yaparak, bölge hakkında Rus birliklerini bilgilendirerek, casusluk yaparak vb.) Rus i galini desteklemi ve Rus birliklerine katılarak yüz yıllar boyunca birlikte ya adıkları Müslüman halkı Büyük Ermenistan hayalini gerçekle tirmek amacı ile katletmi lerdir. Anahtar Kelimeler: I. Dünya Sava ı, Ermeniler, Çarlık Rusya, Do u Anadolu, Güney Kafkasya I

5 DEPARTMENT OF HISTORY INSTITUTE OF SOCIAL SCIENCE UNIVERSITY OF KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ABSTRACT MA Thesis ARMENIAN ACTIVITIES IN THE EASTERN ANATOLIA ACCORDING TO RUSSIAN SOURCES ( ) Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Orhan DO AN Year: 2007, Pages: 98 Jury: Assoc. Prof. Dr. Orhan DO AN Assoc. Prof. Dr. Ahmet EY C L Asist. Prof. Dr. Lütfi ALICI Emperialist policies pursued by The Western Powers in the 19th century was intensified in the begining of the 20th century. One result of this policy was the division and sharing of the Ottoman Empire by these poewers. In this circumtances Tsharist Russia tried to establish her control over the Caucasias, Eastern Anatolian and Straits. Other European big powers used non-muslims, especialy the Armenians, in Eastern Anatolia in order to pursue their own policies. The Russians also used the Armenians their goals during the war. The Armenians of the region helped Russian armies, by providing intelligence revolting against the Ottomans and fighting in the Russian armies, because they wanted to establish A Greater Armenia by the help of Russian. By doing this they betrayed the Turks with whom they had lived for centuries in peace. Key Words: World War I, The Armenians, Russia, Eastern Anatolia, South Caucasia. II

6 ÖN SÖZ Ermeni meselesi, ülkemizin dı politika gündeminin en önemli konularının ba ında gelmektedir. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ba layarak Batılı devletler, Rusya ve Ermenilerin kar ılıklı çıkar ili kileri sonucunda suni olarak uluslararası bir mesele hâline getirilen Ermeni sorunu, Osmanlı Devleti nin parçalanması ve payla ılması için olu turulmu politikaların bir sonucu olarak ortaya çıkmı daha sonra ise Türkiye Cumhuriyeti nin uluslararası platformdaki etkinli ini zayıflatmak için kullanılan bir araç h line dönü türülmü tür. Ermeni Komitelerinin XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, hayalini kurdukları Büyük Ermenistan ı vücuda getirmek için Batılı devletlerin dikkatini çekmek amacı ile yapmaya ba ladıkları propagandalar bu devletlerin diplomatlarının yardımıyla da amacına ula mı ve Batı dünyası bu yalan bilgilere inandırılmı tır. Ermenilerin iddialarına göre, Osmanlı Devleti içerisinde ya ayan Ermeniler devlet tarafından nedensiz olarak sürekli baskı altında tutulmu, a ır ekonomik ve sosyal ko ullar altında ya amaya mecbur kılınmı ve gelinen son noktada da soykırıma tabi tutularak Anadolu daki Ermeni varlı ına son verilmi tir. Ermenilerin bu asılsız iddiaları, birçok Türk ve yabancı ara tırmacı tarafından özellikle son yıllarda ba ta Osmanlı ar iv ve kaynakları olmak üzere yabancı kaynaklara dayanılarak yapılan çalı malarla çürütülmü olmasına ra men ne Ermeniler ne de Batılı siyasetçiler, tarih gerçekleri kabullenmeyi çıkarlarına uygun bulmadıkları için bu durumu görmezlikten gelmektedirler. Ancak, Ermenilerin ve Batılı siyasetçilerin bu tutumuna ra men Ermeni konusunda yapılan ara tırmalar büyük önem arz etmekte ve özellikle yabancı ar iv belgelerine ve kaynaklarına dayanılarak yeterli düzeyde ara tırma yapılmalıdır. Bizim bu çalı madaki amacımız, I. Dünya Sava ı sırasında Ermenilerin, Osmanlı Devleti ne kar ı aldıkları tavrın nedenlerini; Çarlık Rusya nın bölgede izledi i Ermeni politikasının özelliklerini; Ermeni faaliyetlerinin amaçlarını; Ermenilerin zorunlu isk na tabi tutulmalarının nedenleri ve bölgede ya anan Ermeni ölümlerinin asıl sebeplerini Rus kaynaklarına dayanarak ortaya koymaktır. Kullandı ımız Rusça kaynakların büyük bir bölümünü Sovyet dönemi Ermeni tarihçilerinin eserleri olu turmaktadır. Bu çalı mamızda, yılları arasında Rusça yayınlanmı bazı dergi ve gazeteler, Rusça yayınlanmı Ermeni ar iv belgeleri ve Rus ar iv belgelerine de ba vurulmu tur. Beni bu çalı maya yönlendiren ve çalı malarım sırasında yardımlarını eksik etmeyen danı man hocam sayın Doç. Dr. Orhan Do an a te ekkürü borç bilirim. AH N DO AN III

7 KISALTMALAR Ans. Ansiklopedisi bs. Baskı, Basım bk. bakınız C. Cilt çev. Çeviren vd. ve devamı hzl. Hazırlayan zd. zdatelstvo LL. Listı M. Miladi M.Ö. Milattan Önce M.S. Milattan Sonra Op. Opis RG A Rossiyskiy Gosudarstvennıy storiçeskiy Arhiv s. Sayfa ss. Sayfa sayısı S. Sayı IV

8 Ç NDEK LER KAHRAMANMARA...I KAHRAMANMARA... II ÖZET...I ABSTRACT... II ÖN SÖZ...III KISALTMALAR... IV Ç NDEK LER...V Ç ZELGELER L STES... VI 1. G R I. DÜNYA SAVA I NIN BA LAMASI VE OSMANLI DEVLET N N SAVA A G R Sava ın Ba laması Osmanlı Devleti nin Sava a Giri i Kafkas Cephesi nin Açılması ve Sarıkamı Harekatı I. DÜNYA SAVA I VE ERMEN LER Ermeni Gönüllü Birlikleri Ermeni Gönüllü Birliklerinin Rus Ordusu na Katkıları Ermeni Gönüllü Birliklerinin Yaptı ı Katliamlar DO U ANADOLU DA ERMEN LER N ÇIKARDIKLARI SYANLAR Van syanı TEHC R, GÖÇ VE HASTALIKLAR Tehcir Nüfus Göç Kıtlık ve Salgın Hastalıklar RUS GAL ALTINDA DO U ANADOLU Rusların Do u Anadolu da Tasarladıkları dari Yapı RUSYA DA BOL EV K HT LAL VE KAFKAS CEPHES NDEK GEL MELER Rusya da Ya anan Siyasî Geli melerin Kafkas Cephesine Yansımaları Maveray-ı Kafkasya Komiserli i ( Zakavkom ) Barı Görü meleri ve Brest Litovsk Barı Antla ması ERMEN LER N YAPTI I KATL AMLAR ( ) SONUÇ...92 KAYNAKÇA...93 ÖZ GEÇM EKLER V

9 Ç ZELGELER L STES Çizelge 5.1: Osmanlı Devleti nin Nüfusu...61 Çizelge 5.2: Osmanlı Devleti nin Do u Vil yetlerindeki Nüfus.62 Çizelge 5.3: Kafkaslar daki Ermeni Göçmenlerin Sayısı 63 Çizelge 5.4: Kafkaslar daki Ermeni Göçmenlerin Sayısı 64 Çizelge 6.1: Rusların Anadolu da Olu turdukları dari Birimler Ve Bu Birimlere Atanan Yöneticiler 75 VI

10 G R 1. G R Ermeniler kendilerini Hayk, Ermenistan ı ise Hayastan olarak adlandırırlar (Gürün, 1988: 19). Armenia adı ise ilk defa M. Ö. 518 tarihli Behistun yazıtında geçmektedir. Pers Kralı I. Darius, bu yazıtta Ergani- Elazı bölgesinde ayaklanan bir kavim olarak Armina ve Arminia dan söz etmektedir. M. Ö. 188 de kurulmu olan Artaksias Krallı ı zamanında Armenia, Mu ve Ahlat bölgeleri için kullanılan ve Aremice Yüksek/Yukarı Ülke anlamına gelen bir co rafî terim olarak kullanılmı tı. Armenia adını daha sonraları Romalılar, orta ve yukarı Murat suyu ile Kür ve Aras nehirleri civarı için kullanmı ve bu ifade Avrupalılar tarafından benimsenmi tir (Türközü, 1982: 1 2). Görüldü ü gibi Armenia Ermenistan terimi bir ırk veya millet adı olarak de il, çe itli ırk ve kültürlere mensub insan toplulu unun bulundu u bölgeyi ifade etmek için bir co rafî terim olarak kullanılmı daha sonra ise o bölgede ya ayanlar bu isimle anılmı tır (Küçük, 1997: 7). Günümüzde Ermenilerin men ei hakkında kesin bir sonuca varılamamı ancak bu konu hakkında bazı tezler ileri sürülmü tür. Ermenilerin men ei hakkında ileri sürülen bu tezlere göre; 1. Ermeniler, Balil den gelen Hayk ile Balkanlardan göç eden Armenlerin karı ımından ortaya çıkmı lardır. 2. Ermeniler, Hitit neslinin devamıdır. 3. Ermeniler Hayasalılardandırlar. 4. Ermeniler, Urartuların torunlarıdır. 5. Ermeniler, Frigyalılarla birlikte Anadolu ya gelmi lerdir. Yukarıda da belirtti imiz gibi ileri sürülen bu tezlerin hiç biri do rulanamamı ve bu nedenle Ermenilerin men ei meselesi günümüzde bilimsel ara tırmalar yapılması gereken konular arasında olma özelli ini korumaktadır (Türközü, 1982: 4 5). Ermeniler eski ça larda ya adıkları toprakları Büyük Ermenistan ( Asıl Ermenistan ) ve Küçük Ermenistan olmak üzere iki kısma ayırıyorlardı. Büyük Ermenistan, Batı da Fırat nehrinden Do u da Kür nehrine kadar olan bölgeyi ifade ediyordu. Büyük Ermenistan 15 vilayete bölünmü tü. Küçük Ermenistan ise Kızılırmak kaynaklarına kadar uzayan bir bölgeyi içine alıyordu. Küçük Ermenistan da 3 vilayete ayrılmı tı. Ayrıca, Asıl Ermenistan nın ortadan kaldırılmasından sonra bir de Küçük Ermenistan veya Kilikya Ermeni Krallı ı adıyla belirtilen prensli in Kilikya daki toprakları sahil ve da lık olmak üzere iki kısma ayrılmı tı. M.S. VI. yüzyılda, Bizanslılar ele geçirdikleri Ermenistan bölgelerini 4 bölgeye ayırdılar. Bizanslıların yaptı ı bu taksime göre, I. Ermenistan; Erzurum, Bayburt, Trabzon, Giresun, Ye ilırmak boyundaki Satala ve Nikopolis; II. Ermenistan; Sivas Bölgesi; III. Ermenistan; Malatya çevresi; IV. Ermenistan; Tunceli Diyarbakır bölgelerini ihtiva etmekteydi. Araplar, Ermenistan terimiyle, Kür nehri ile Hazar Denizi arasındaki bölgeyi adlandırmı ve bu bölgeyi tamamen farklı bir ekilde tasnif etmi lerdir. 1

11 G R Ermeniler, ya adıkları bu bölgelerde hiçbir zaman ba ımsız ve mill bir devlet kuramamı, küçük küçük prenslikler hâlinde ba ka devletlere tabi olarak çe itli bölgelerde da ınık bir ekilde ya amı lardır: ( lter, 2003: 3-10 ) Ermeniler, M.Ö. 521 den 344 e kadar Pers vilayetinin, 334 den 215 e kadar Makedonya mparatorlu u nun, 215 ten 190 a kadar Selefkitlerin idaresinde ya amı lardır. Daha sonra ise 190 dan M.S. 220 lere kadar Romalılarla Partlar arasında sık sık el de i tirmi, 220 lerden V. yüzyıl ba ına kadar Sasanilerin, V. yüzyıldan VII. yüzyıla kadar Bizanslıların, VII. yüzyıldan itibaren de Arapların egemenli i altına girmi lerdir. X. yüzyılda ise tekrardan Bizans a ba lanmı lardır. XI. yüzyılda ise bölgeye Türkler gelmeye ba lamı ve 1018 yılında Ça rıbey in, Van Gölü çevresinde bulunan küçük bir Ermeni Prensli inin topraklarına Azarbeycan dan getirdi i Türk göçmenlerini yerle tirmesiyle de ilk Türk Ermeni ili kileri ba lamı tır. Daha sonra ise Sultan Alparslan 1064 yılında, Bizans tarafından 1045 yılında varlı ına son verilen Ani yi el geçirmi tir. Bizans yurtta ı olarak Orta Anadolu ve Kilikya da ya ayan Ermeniler Türkleri bir kurtarıcı olarak görmü lerdir (Hocao lu, 1976: 10; Öke, 2003: ). Ermeniler Selçuklulardan sonra di er Türk devletlerinin ve özellikle de Osmanlıların hâkimiyetini kabul etmi lerdir. Rusya ve bazı Avrupa devletlerinin kı kırtmalarının ba ladı ı XVIII. yüzyılın sonları ile XIX. yüzyılın ba larına kadar Türklerin idaresi altında refah içinde kendi gelenek ve inançları ile ya amı lardır (Saray, 2005: 11). Ermeniler, Osmanlı Devleti nin kurulu u döneminde Karamano ulları, Ramazano ulları beylikleriyle Fatih ve Yavuz zamanına kadar Akkoyunlu ve Karakoyunlu devletlerinin yönetimi altında ya ıyorlardı. Kilikya Ermeni Prensli i nin yıkılmasıyla birlikte Ermeniler Karamano ulları topraklarına da ılarak Konya, Eski ehir, Kütahya yörelerine yerle tiler senesinde Bursa, Osmanlı Devleti nin merkezi hâline gelince bu yörelere yerle mi olan Ermeniler Bursa ya göçtüler. Aynı zamanda Ermeni Patri i de Bursa ya yerle ti. Fatih Sultan Mehmet in stanbul u feth etmesinden sonra Bursa da bulunan Ermeni Patri i Hovakin stanbul a getirildi. Ayrıca Bursa dan getirilen Ermeniler stanbul un Kumkapı, Yenikapı, Samatya, Balat, Edirnekapı ve di er semtlerine yerle tirildiler Osmanlı idaresindeki Ermeniler, Devletin güçlü dönemlerinde ellerinde kötülük yapmak imkanı olmadı ı için sadık tebaa olarak göründüler, Osmanlı idaresinin tanıdı ı geni haklardan yararlandılar ve bu sayede sanat, ticaret ve ziraatta ilerledikleri gibi 1839 Tanzimat Fermanı, 1856 slahat Fermanı ve 1862 de de Nizamn me-i Millet-i Ermeniyan ile çok geni hukukî ve siyasî haklara sahip oldular (Hocao lu, 1976: 22 27). Ancak, XIX. yüzyılda, Osmanlı Devletin deki gayrimüslümler, Batı nın fikir ve tecrübelerini takip edecek ve ekonomik güçlerinin yanı sıra siyasî amaçlar gütmeye ba layacaklardır. Gayrimüslimlerin siyasî amaçlarının özü ise etnik tabana dayalı devletler kurmak olacaktı. Fakat Osmanlı Devleti kar ısında güçsüz kalaca ını gören ayrılıkçı unsurlar büyük devletlerin deste ini zaruri olarak görüyor ve bu deste i ba ımsızlık yolunda atılan ilk adım olarak de erlendiriyorlardı. Büyük devletler de Osmanlı uyruklarını himayeleri altına almakta geçikmeyecek ve bu ki ilere konsolos ve sefaretleri aracılı ı ile himaye beratları vererek milliyetlerine geçireceklerdir. Ayrıca, büyük devletler, Osmanlı Devleti uyru undaki 2

12 G R gayrimüslimlerin hukukî ve siyasî avantajlar elde edebilmesi için baskı uygulayarak bu konuda yukarıda belirtti imiz gibi yeni düzenlemeler isteyecektir (Öke, 2003: 81 83) Büyük devletlerin Osmanlı uyru u gayrimüslimleri himayesine almakta büyük çıkarları vardı. Bu devletlerin Osmanlı uyru undaki gayrimüslimler konusunda izledi i bu siyasetin sebeplerini anlayabilmemiz için XIX. yüzyılda Batılı devletler tarafından ortaya konan Do u Sorunu konusu üzerinde durmamız gerekmektedir: Bir siyaset terimi olan Do u Sorunu, ilk kez 1815 Viyana Kongresi nde (Yıldırım,1990: 3) Avrupa lı devletler tarafından Osmanlı Devleti için kullanılmı tır. Bu tarihten itibaren de hem diplomaside hem de tarih biliminde Osmanlı Devleti nin kaderi meselesi anlamında kullanıla gelmi tir. Do u sorunu, Avrupa nın büyük devletleri için Osmanlı Devleti ni ve Mısır ın da içerisinde bulundu u Osmanlı Devleti ne ba lı toprakları kimin ele geçirece i ve bu ekilde kimin Do u daki çok önemli yollara ve Karadeniz e sahip olaca ı; Do u sorununu hangi ülkenin kendi lehine çözümleyerek kendi kudretini kat kat artıraca ı ve Avrupa da kendi pozisyonunu güçlendirece i meselesi idi (Averbuh vd., 1939: 374). Osmanlı Devleti nin iki yüz yıl boyunca parçalanması meselesi Do u Sorunu nun çekirde ini olu turmaktaydı. E er resmî ideolojilere ve diplomatik belgelere bakılırsa, bu belgelerde Osmanlı nın mirası için yapılan mücadelenin ezilen Hıristiyan halkın korunması, Balkan halklarının özgürle tirilmesi ve Türklerin Avrupa dan kovulması vb. nedenlere dayandırıldı ı görülür. Fakat gerçeklere ve rakamlara baktı ımızda çe itli devletlerin Ortado u daki ekonomik rekabetinin Do u Sorunu nun temelini olu turdu u anla ılır. Osmanlı Devleti XIX. yüzyılın ilk yarısından ba layarak önce ticarî daha sonra da finans ve endüstri alanlarında olmak üzere Batı kapitalinin nüfuzu altına girmeye ba ladı. Aslında Osmanlı Devleti, Avrupa ile kar ılıklı ticarî ili kilere çok daha önceleri girmi ti. XVI. yüzyılda ngiltere de Company of Merchants of The Levant isimli ünlü ticaret irketi kurulmu ve kısa bir süre sonra da Osmanlı Devleti nin hemen hemen bütün dı ticaretini tekeline geçirmi ti. Fransa da, bir dizi kapitülasyonlar sayesinde (1535, 1604, 1679) kendi tüccarlarına Osmanlı Devleti nin bütün liman ehirlerinde serbest ticaret yapma hakkını almı tı. Sonuç olarak buna benzer haklar, ticarî anla malar yoluyla veya güç kullanılmak suretiyle Rusya, Avusturya, Hollanda gibi di er devletler tarafından da elde edildi (Gurko-Kryajin, 1924: 7) XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti nin Avrupa devletleri ile yaptı ı ticaret, hem hacim hem de özellikleri açısından önemli bir de i ikli e u radı. XIX. yüzyılın ortalarına gelinceye kadar Osmanlı Devleti nin (kendi üretti i ve transit mallar) ihracatı Avrupa dan yapılan ithalattan oldukça fazla idi. Bununla birlikte Osmanlı Devleti nin ihracatının büyük bir bölümünü kuma, çuha, iplik gibi yerli endüstri ürünleri olu turmaktaydı. XIX. yüzyılın ortalarında Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti ile kendilerine önemli çıkarlar sa layan serbest ticaret anla maları imzaladılar. Bu anla malarda ithal mallara uygulanan vergi oranı % 3, transit mallara uygulanan vergi oranı ise % 1 olarak belirlenmi ti; fakat Türk parasının de erinin dü ük olması nedeniyle ithal mallara uygulanan vergi oranı hiçbir zaman % 1 i 3

13 G R a mamı tı. Politik, hukukî ve ekonomik ayrıcalıklarla güçlenen Avrupa kapitalinin, Osmanlı Devleti nin ekonomik hayatında devrim niteli inde çok önemli etkileri oldu (Adamov, 1924: 5) yılında 16 milyar Sterlin olan dı ticaret hacmi elli yıl sonra 38,5 milyar Sterlin e ula mı tı (Gurko-Kryajin, 1924: 8). Osmanlı Devleti nin hracatı 1851 yılında Avrupa dan yapılan ithalata (bütün malların % 47,5) hemen hemen e it iken 60 yıl sonra bu ticaretin ancak üçte birini (1911 yılında % 36) olu turmaktaydı (Adamov,1924: 5). Avrupa devletleri, bu dönemde Osmanlı Devleti ne öncelikle tekstil ürünleri olmak üzere hemen hemen tamamıyla kendi ürettikleri endüstri mamullerini sokmaya ba ladılar. Osmanlı Devleti nin yerli endüstrisi elbette ki Batının bu ticaret kapitalinin baskısına dayanamadı ve hızlı bir ekilde yok olmaya ba ladı. XIX. yüzyılın ba larında Halep de kuma ihracatından elde edilen gelir 100 Milyar Frank iken 50 yıl sonra bu gelir 7 8 milyar Frank a gerilemi ti; Ankara nın geli mi endüstrisi ( çuha ve ipek üretimi) Avrupa ile rekabet ortamında tamamen yok olmu tu. Batılı ülkeler her türlü endüstri ürünlerini Osmanlı Devleti ne ihraç ederken Osmanlı Devleti nden de yün, ipek, pamuk gibi çe itli hammaddeleri satın alıyordu; ancak yerli endüstrisi yok olan Osmanlı Devleti, Avrupa mallarını ithal etmek zorunda kaldı ı gibi kendi tarım ürünlerini de sürekli de er kaybeden dü ük kurlarla satmak durumunda kalıyor bu durumda devletin gelirlerini oldukça dü ürüyordu (Gurko-Kryajin, 1924: 8). Batı sermayesinin bu ticarî ba arısı sonucunda XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti nin finanssal açıdan i gal edildi ini görmekteyiz. Bu finansal karma aya ra men XIX. yüzyılın 60 lı yıllarına kadar, e er hazinenin Galata Ermeni bankerlerine olan önemsiz taahhütleri göz önünde bulundurulmazsa, Osmanlı Devleti nin borcu bulunmamaktaydı. Devletin bu finanssal durumu Kırım Sava ı ndan sonra büyük bir de i ime u radı. Sava için harcanan büyük giderler ( yakla ık 80 Milyar Frank), Devletin bütçesinde görülmemi bir açı a neden oldu. Devlet bütçesinde meydana gelen bu açı ı iç operasyonlar yolu ile kapatmak artık mümkün de ildi. Ayrıca Osmanlı Devleti nin Paris Konferansı nda Avrupalı büyük devletler arasında kabul edilmesi dolayısı ile yönetimin ve Devletin Avrupalıla tırılması için yapılan harcamalar da buna eklendi Osmanlı Rus Sava ı, Osmanlı Devleti nin finans sistemine son darbeyi vurdu. Sava giderlerini kar ılamak için aldı ı borçlar 1 ve ka ıt paranın piyasaya sürülmesi dı ında Osmanlı Devleti, Rusya ya 800 milyar Frank kadar bir tazminat külfetinin altına girdi ve bu artlar altında Osmanlı Devleti, tamamıyla iflas etti ini açıklamak zorunda kaldı (Gurko-Kryajin, 1924: 9-10). Avrupa sermayesinin Osmanlı Devleti ne akı ı Osmanlı Bankası ve Devlet borçlarının yönetimi ( Duyun-u Umumiye ) aracılı ı ile gerçekle iyordu. Zamanla Devletin ekonomik hayatı Avrupalıların elinde toplanmaya ba ladı. XIX. yüzyılın sonlarından ba layarak Anadolu ya ticarî ve finanssal sermayeden sonra endüstri 1 Osmanlı Devleti nin bu dönemdeki borçlarının ülkelere göre da ılımı: Fransa yakla ık 2,5 milyar Frank (% 60,3), Almanya yakla ık 850 milyon Frank ( % 21,3 ), ngiltere yakla ık 600 milyon Frank (% 14,2), talya yakla ık 120 milyon Frank (% 3). ( Gurko-Kryajin, 1924: 12 ) 4

14 G R sermayesi girmeye ba ladı. Bu endüstri sermayesinin geli imi ise büyük bir oranda Ba dat, Suriye, zmir gibi demir yollarının sayesinde gerçekle ti. Anadolu nun Avrupa sermayesinin akınına u ramasını sadece Almanya nın özellikle Ba dat Demir yolu aracılı ı ile Orta Do u ya yayılmasıyla açıklamak do ru de ildir. Elbette ki Almanya, var gücüyle Osmanlı Devleti nde sermaye birikimini hızlandırmaya çalı mı tır ancak çok açıktır ki Almanya ya, ba ta Fransa olmak üzere ngiltere, Rusya ve talya da e lik etmi tir (Gurko-Kryajin,1924: 13 14). Fransa, Orta Do u da Suriye bölgesini uzun bir zaman önce kendi etki alanı olarak seçmi ti. Bu bölge do al zenginlikleri açısından önemli bir bölge de ildi. Ancak Suriye bölgesinin ticarî ve stratejik önemi vardı. Bu bölgeye sahip olmak demek aynı zamanda büyük devletlerin sömürgelerine olan ula ımı kesebilmek anlamına geliyordu (Gurko-Kryajin, 1924: 21). Bölgedeki ipekçili in en önemli merkezi olan Lübnan da ilk kez mekanik tezgâhların kullanıldı ı ipek atölyesi 1840 yılında açıldı. Bunu takip eden yıllarda kültür ipekçili i geli ti ve ipek atölyeleri ba ta Lion firmaları olmak üzere Fransız firmaları tarafından mekanik tezgâhlar verilerek desteklendiler. Bu atölyelere önceden verilen kaporalarla ipek iplik ve koza alımında Fransız firmaları tekel olu turdular. Bununla birlikte Fransa, Suriye ile ticaretini artırmak için Beyrut ve Yafa gibi önemli liman kentlerinde bankalarının ubelerini açtı. Bu bankaların faaliyetleri sayesinde Fransa Suriye ticaretinde Avrupa devletleri arasında ikinci devlet konumuna geldi. hracat da ise birinci sıradaydı. Fransa, bu bölgede 788 km. lik demir yolu a ı kurarak ( bölgenin bütün demir yolu a ının % 40 ı ), Beyrut Limanı nı in a ederek, tramvay hatları olu turarak, elektrik ve telefon hatları kurarak bu bölgenin ekonomik hayatına tamamen girmi ti Fransa nın Kilikya daki ekonomik pozisyonu ise tamamen farklı idi. Suriye bölgesinin aksine bu bölge tarım kültürünün geli mesi için oldukça uygun özelliklere sahip idi. Bölgenin toprak yapısının uygun ve sulama olanaklarının olması nedeniyle ile pamuk üretimine oldukça elveri li bir bölgeydi. Bu bölgedeki pamukçulukla ilk önce Almanlar ilgilendi yılında Alman Levantskoe pamuk irketini kurdular. Bu irket kısa bir süre için pamuk alımını tekeline geçirdi ve birkaç büyük çırçır fabrikası kurdu (Gurko-Kryajin, 1924: 22-23). Fransız tekstil endüstrisinin sürekli olarak pamu a ihtiyacı vardı. Pamuk üretimi ABD (%70) ve ngiltere nin ( % 15 Hindistan ve % 5 Mısır ) elinde toplanmı tı. Bu durumda Fransız tekstil fabrikaları bu ülkelere tamamen ba ımlı idiler (kullandıkları pamu un % 92,6 sı). Bu nedenle Fransa, bu ba ımlılıktan kurtulmak için teorik olarak ihtiyacı olan bütün pamu u sa layabilece i Kilikya ya ilgi duymu tu. Ancak, Fransa I. Dünya Sava ı na kadar bu bölgede ekonomik olarak güçlenmeyi ba aramadı. Kilikya daki bütün büyük i letmeler, ba ta Rumlar olmak üzere Almanlara ve ngilizlere ait idi. Fransa nın 1913 yılında Mersin Limanı na gönderdi i mallar toplam ithalatın % 2,7 sini, Adana Vilayeti nden çıkardı ı mallar bütün ihracatın %5,3 nü olu turmasına ra men Fransa, Kilikya bölgesini Orta Do u da kendi etki alanında olan bir bölge olarak görmeye devam etti. Bu görü ü de Kilikya bölgesi nin hem co rafîk hem de ekonomik olarak Suriye nin kuzeydeki bölünmez bir uzantısı oldu u temeline dayandırdı (Gurko-Kryajin, 1924: 24). 5

15 G R Fransa, nasıl Suriye bölgesini etki alanı olarak seçmi ise aynı ekilde ngiltere de Mezopotamya bölgesini kendi etki alanı olarak seçti. Ancak Mezopotamya, birçok özelli i bakımından Suriye bölgesinden farklılıklar gösteriyordu. Mezopotamya nın çok büyük siyasî ve ekonomik önemi u üç faktöre dayanmaktaydı: 1) Bölgede verimli toprakların bulunması 2) Büyük petrol yataklarına sahip olması 3) Bu bölgedeki yolların ran Körfezi ile ran ı birbirine ba layan yollarla kesi mesi (Gurko-Kryajin, 1924: 25). ngiltere, tabii olarak Fırat ve Dicle nehirleri üzerinden yapılan ticaret üzerinde etkili oldu. Linç irketi, Fırat ve Dicle üzeride nehir ta ımacılı ı firmasını kurdu. Bu firmanın kurulmasından sonra da ngiltere hemen hemen bütün nehir ula ımını eline geçirdi. Osmanlı ile ngiltere arasında imzalanan bir dizi anla ma ile Linç Firmasının hakları geni letildi. ran Körfezi ndeki bütün ticarî gemi ula ımı da ngilizlerin eline geçmi ti. Bütün bu geli meler ngilizleri Mezopotamya dı ticaretinin en önemli gücü hâline getirdi.1912 yılında ran Körfezi ne u rayan gemilerin % 90 nı ngiliz bayra ı ta ımaktaydı. Sadece Almanya nın bu bölgeye sokulma çabaları ngiltere nin bu bölgede uzun bir dönem sürmü olan h kimiyetini sarstı. ngiltere nin bu bölgedeki ticaret hacmi dü meye ba ladı. Linç Firması ise Deutsce Bank ile 1912 yılında bir anla ma yapmak zorunda kalarak Do u da Nehir Ta ımacılı ı irketi ( Societe des transports fluviaux en Oriend ) adında ortak bir irket kurdu. Mezopotamya ticaretinin yanında bu bölgede bulunan petrol de ngiliz sermayesinin ilgi oda ıydı. XIX. yüzyılın sonlarında Alman ve ngiliz jeolog ve gezginleri, Musul dan ba layan ve Bender Abbas a ( ran Körfezi ne kadar) kadar uzanan çok geni bir alanda petrol rezervleri ke fetmi lerdi. Bu bölge ise Osmanlı Devleti nin ve ran ın sınırları içerisindeydi ve hızlı bir ekilde bölge, imtiyaz elde etmek isteyenlerin ilgi oda ı hâline geldi. lk önce ran da önemli ba arılar elde edildi (Gurko-Kryajin, 1924: 26). Mezopotamya için yapılan siyasî ve ekonomik mücadele, ngiltere için sadece genel plânının bir bölümünü olu turmaktaydı çünkü ngiltere, Mısır dan ran Körfezi ne kadar olan Arap topraklarının bütününü siyasî olarak kendisine ba lamak istiyordu. I. Dünya Sava ı nın öncesinde ngiltere, Mezopotamya, ran Körfezi ve Kızıl Deniz de ekonomik durumunu güçlendirmeyi ba armakla kalmayıp askerî ve diplomatik çalı malarla önemli deniz yollarını ve bu bölgeyi kontrolü altına almayı ba ardı. Rusya nın, çok önceden Hasta Adam ın mirasından kendine pay olarak seçti i Anadolu da ekonomik alanda kök salması süreci oldukça yava geli ti. Bu bölge her yöne do ru uzanan çok yüksek da larla kaplı bir bölgeydi: Ala Da, Bingöl Da ı, Karadeniz Da ları ve Toroslar çok önemli ekonomik bir de ere sahip de ildi. klimin sert olması ve tarım kültürüne uygun alanların sınırlı olması nedeniyle bu bölgede büyük bir tarım ekonomisi geli tirmek mümkün de ildi. Do u Anadolu nun mineral zenginlikleri çok az incelenmi ti. Bu bölgede iyi yolların bulunmaması bu tür ara tırmaların yapılmasını oldukça güçle tiriyordu. Bu bölgenin do usunda kalan Rusya Ermenistanı ında bulunan maden yataklarının sadece %5 ini i lemi olan Rusya nın, Do u Anadolu nun yalnız mineral ve maden rezervleri ile ilgilenmesi mümkün de ildi (Gurko-Kryajin, 1924: 28). Do u Anadolu, Rusya için her zaman büyük bir öneme sahip idi ancak bu önem, bölgenin ekonomik zenginliklerinden çok stratejik konumundan kaynaklanmaktaydı. 6

16 G R Mezopotamya nın çukurlukları ve Anadolu yaylaları üzerinde yükselen do al bir kale konumunda olan Do u Anadolu, Orta Do u için stratejik bir geçi noktasıydı. Çarlık yönetimi, Do u Anadolu yu ele geçirme çabası içerisindeyken bu bölgeyi her zaman Güney Kafkasya nın Güney sınırında bir tabya, aynı zamanda ele geçirilmesi durumunda Kuzey ran, Anadolu ve Irak üzerinde hâkimiyet kurmayı sa layacak bir kale olarak görüyordu (Gurko-Kryajin, 1924: 28 29). Rusya, tamamen askerî nedenlerden dolayı bu bölgedeki ekonomik geli meleri hızlandırmak yerine tamamen yava latmaya çaba göstermi ti. Osmanlı Devleti ile olacak bir sava durumunda Rusya, Kafkasya daki kendi sınırları için tehlike do urabilece ini görerek bu bölgedeki demir yolu ve ose yollarının in asına engel olmu tu. Abdülhamit yönetimi de yine aynı nedenlerden dolayı Do u Anadolu daki ekonomik geli meyi yava latmı tı ( Korsun, 1946: 11). Bu nedenlerden dolayı ülkenin merkezindeki Erzurum dan Rus sınırına kadar I. Dünya Sava ı öncesi nitelikli ose yollar bulunmamaktaydı. Hatta Erzurum ve Kars arasında telgraf ba lantısı dahi kurulmamı tı. Osmanlı Bankası nın Erzurum daki ubesi, Rusya için havale kabul etmiyordu; aynı ekilde Postane de ne para havalesi ne de Rusya ya mal gönderimini sa lamıyordu. Bu ko ullar altında Do u Anadolu ile önemli ticarî ili kiler kurmak neredeyse imkânsızdı. Ancak Rusya nın Do u Anadolu ya olan ilgisi nedeniyle I. Dünya Sava ı öncesi Rusya, bu bölge ile olan ticaretinde bir miktar geli me sa layabildi yılında Van Vilayeti ne gelen malların yakla ık % 30 u Rusya ya ait idi. Yine aynı yıl Do u Anadolu nun bütün vilayetlerine Rusya dan Pud ( 1 Pud = 16,3 kg. ) mal getirilmi ti. Rusya nın ba lıca ihraç etti i mallar eker, alkol, demir ve gazya ı iken, bu bölgeden hayvan, pamuk ve i lenmemi deri satın alıyordu. Bu dönemde büyük bir Rus taciri olan D.. Davidov, sanayi ve ticaret temsilcilerinin toplantısında Rusya nın Do u Anadolu ticareti ile ilgili sundu u bildiride unları söylüyordu: Rusya, Osmanlı Devleti ile çok yakın kom u olmasına ra men, Erzurum a binlerce mil uzaklıkta bulunan Avrupalı devletlerin yaptı ı ticaretle kar ıla tırılınca çok geride kalmı tır; Avrupalı Devletler, sadece Erzurum Vilayeti nde yıllık 20 Milyon Ruble den fazla ticaret yapmaktadırlar. E er Ticaret Bakanlı ı gibi kurumlar buna gerekti i önemi verirlerse Do u Anadolu kolay bir ekilde Rusya nın pazarı hâline gelebilir. (Gurko-Kryajin,1924: 29) Rusya, Karadeniz ticaretinde de bazı ilerlemeler kaydetmi ti: Samsun, Trabzon, Giresun, Ordu ve Rize limanlarından yapılan ticarette Rusya 4,469,100 Frank ( 1910 yılı) ticaret hacmi ile birici sırada bulunmaktaydı. Ancak Rusya nın bu bölgedeki ticarî ba arıları, Fransa nın Suriye de ve ngiltere nin Mezopotamya daki ba arıları ile kar ıla tırılamayacak kadar önemsizdir. Bu durum Rusya nın Do u Anadolu daki çıkarlarının ekonomik nedenlerden çok siyasî nedenlere dayandı ını göstermektedir (Gurko-Kryajin, 1924: 29). Almanya nın dı ındaki Avrupa sermayesi Anadolu da iki yönde hareket etmi tir. Bir taraftan Osmanlı Devleti nin bütün topraklarını demir yolları a ı, bankalar ve ithalat ihracat büroları ile kaplama çabası içerisine girmi ti. Bu nedenle ngiltere ve Fransa nın Osmanlı Devleti üzerindeki çıkarları bu ülkelerin Osmanlı Devleti nin bütünlü ünü koruma politikasını izlemelerine esas te kil etmi ti. Ancak XIX. yüzyılda izlenen bu politika XX. yüzyıla kadar sürecekti. Di er taraftan Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti üzerindeki ekonomik nüfuzlarını peki tirmek için sadece 7

17 G R ekonomik de il aynı zamanda siyasî ve stratejik alanlarda da uzun bir süreden beri çaba gösteriyorlardı. Fransa XIX. yüzyılın 40 lı yıllarında itibaren Suriye de, yakla ık olarak yine aynı dönemlerden itibaren ngiltere Mezopotamya da, Rusya ise Do u Anadolu da kendi ekonomik çıkarlarını güvence altına almaya ba ladılar. Elbette ki; Batı sermayesinin izledi i bu politika Osmanlı Devleti nin parçalanması programı ile sonuçlanacaktı (Gurko-Kryajin, 1924: 13). Bu ekilde Osmanlı Devleti üzerinde yo unla an Batı nüfuzu ile Avrupa daki dü ünceler, felsefeler ve ideolojiler Osmanlı nın gayrimüslim cemaatlerini de etkisi altına aldı. Avrupalı tüccarların gayrimüslimleri ülkedeki acenteleri olarak kullanması ve sefaretlerde tercüman olarak istihdam edilmeleriyle gayrimüslimler Batı fikirlerinin Osmanlı da ilk nüfuz etti i odaklar oldular. Batılı dü ünceler, misyonerler kanalıyla ülkeye sokuluyor ve bu kanalla yabancı diller ö retilerek, azınlıklar arasında ayrıcılık ruhunu körükleyerek ve Batının geleneklerini ülkeye sokarak ayrılıkçı etnik akımları körüklüyorlardı (Öke, 2003: 79). Batılı devletlerin izledi i bu siyaset ba arıya ula acak ve Osmanlı uyru undaki Ermeniler de ayrılıkçı akımların içerisinde yer alacaklardır. Ermeniler XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren de çe itli gizli cemiyetler ve komiteler olu turarak Osmanlı Devleti için önemli bir sorun te kil eden ayrılıkçı bir etnik hareketi ba latacaklardır.. Bu gizli cemiyetler Ermeniler tarafından 1860 lı yıllarda kurulmaya ba landı; bunlardan ilki 1860 yılında kendisine Kilikya yı yüceltme amacını edinmi olan Hayırsever Cemiyeti idi. Bu cemiyeti Fedakârlar Cemiyeti takip etti.7 Mayıs 1866 yılında stanbul da Ermeni ileri gelenlerinden Serobe Aznavur, Srapion Hekimyan, Serobe Tagvoryan, Eke yan, Mikael Ali an, Matevos Mamuryan ve Arutünyan Ser adında bir mason cemiyeti organize ettiler.1870 yılında Okul Sevenler Cemiyeti,1876 yılında Araratlı Cemiyeti, 1879 yılında Do u ve Kilikya cemiyetleri,1880 yılında Erzurum da Silahlılar Cemiyeti daha sonra Kadınlar Cemiyeti ve 1881 yılında Anavatan Savunucuları Cemiyeti, Van da1881 yılında en ünlü gizli cemiyetlerden biri olan Kurtulu için Birlik Cemiyeti ve 1882 yılında da Kara Haç Cemiyeti vb. birçok cemiyet kuruldu. Araratlı, Okul Sevenler ve Do u cemiyetleri daha sonra Ermeni Birlik Cemiyeti adı altında birle tiler. Bütün bu Ermeni cemiyetlerinin kurulu amaçlarının temelinde Ermeni toplumundaki birlik ve beraberli i sa lamak, Ermenilerin haklarını korumak gibi nedenler olu u gibi Kara Haç Cemiyeti ve buna benzer di er gizli cemiyetlerin amaçları arasında gençli in silahlanmasını sa lamak ve silahlı isyanları organize etmek gibi nedenler de mevcuttu (Sarkisyan,1972: 84-85; Gürün, 1988: 167). Yukarıda bahsedilen Ermeni cemiyetlerinden 1881 yılında Erzurum da kurulmu olan Anavatan Savunucuları Cemiyeti, partizan birlikleri olu turmu tu. Bu partizan birlikleri 400 ki iden fazla idiler ve bu ki ilere düzenli olarak askerî e itim verilmekteydi. Cemiyetin silah ve cephanesi mevcuttu. Bu cemiyetin faaliyetleri hakkında Rusya nın Erzurum Büyük Elçisi A. Deneti, 1882 yılında hazırlamı oldu u raporunda cemiyetin, Türk yönetimine kar ı silahlı bir isyan çıkarma gayreti içerisinde oldu unu, aramalar sırasında beyannameler ve silahların bulundu unu belirtmi ve cemiyet üyelerinin elde silahla anavatanın (Ermenistan) çıkarlarını koruyacakları eklinde ant içtiklerini yazmı tır. 8

18 G R Bu gizli cemiyetlerin faaliyetleri bununla sınırlı kalmamı, 1862, 1865, 1875, 1878, 1879 yıllarında Zeytun, 1862 yılında Van, 1863 yılında Mu, 1865 yılında Çarsancak ta çıkan Ermeni isyanlarında rol oynamı lardır (Sarkisyan, 1972: 86). Yakla ık olarak yine bu dönemlerde, hem stanbul ve Atina da hem de Cenevre, Paris, Londra ve di er Batı Avrupa ehirlerinde okuyan Rus, Türk, ran Ermenileri arasında da Ermeni dernekleri kurulmaya ba landı. Bu Ermeni derneklerinin üyeleri, kendi millî dü üncelerine ula mak yolunda daha ba arılı olabilmek için Ermenilerin birli ini amaç edinen Ermenice gazete çıkardılar (RG A, Fond:1405, Op. : 521, Delo: 442, LL ). lk Ermeni partisi olarak bilinen Armenakan, 1885 yılında Armeniya adındaki gazetenin yayınlandı ı yer olan Marsilya da 2 kuruldu. Bu gazete ilk olarak M. Portakalyan 3 tarafından çıkarılmı tı. Armenakan Partisi, bu gazete etrafında birle mi Portagalyan nın dokuz ö rencisi tarafından kurulmu tur. Partinin merkezi Van daydı ve ran da, A.B.D. de, Kafkaslar da, Mu ta, Bitlis de, Trabzon da ve stanbul da ubeleri bulunmaktaydı. Armenakan Partisinin programında, Partinin amacı, ihtilal yolu ile Ermeni halkının kendi özgürlü üne kavu ma hakkını elde etmek oldu u belirtilirken bu amaca ula mak için ise halkı uyandırmayı, halka askerî e itim vermeyi, silah ve para elde etmeyi, askerî birlikler olu turmak ve top yükün bir mücadeleye giri mek yöntem olarak seçilmi ti. Fakat bu partinin Anadolu daki Ermenilerden destek görmesi, kendisinden bir müddet sonra kurulacak olan Hınçak (1887) ve Ta naksütun (1880) partileri tarafından engellenecektir (Koçar, 1988: 21 22). Armenakan Partisi nin programından, daha ilk siyasî Ermeni partisinin Ermeni halkının ba ımsızlı ı meselesini ve bir Ermeni devletinin kurulması gerekti ini ileri sürdü ü anla ılmaktadır. Ayrıca bu parti, kom u halkların mücadeleye hazır olmadı ını ileri sürerek sadece Ermeniler arasında faaliyetlerini sürdürmeyi amaç edinmi ti (Daha geni bilgi için bk.: Nalbandian, 1963: ; Koçar, 1988: 22). Ermenilerin kurdukları komiteler içerisinde en önemlilerinden biri olan Hınçak Komitesi, 1887 yılında Avetis Nazarbekyan, Maro Nazarbekyan, Ruben Hanzat ın içinde bulundu u bir grup Ermeni ö renci tarafından sviçre de kuruldu (Sarkisyan, 1972: 104; Uras, 1976: 431) Kafkaslar dan Batı Avrupa ülkelerine okumak için giden bu ö renciler Mekertirc Portagalyan ın çıkardı ı Armeniya gazetesinde ifade edilen dü üncelerden etkilendiler. Hınçak Komitesi nin kurulması dü üncesini ilk olarak ortaya atan Avetis Nazarbekyan bu gazetede yazılar yazıyordu. Ermenistan ın ba ımsızlık mücadelesinin ba arıya ula ması için büyük bir organizasyonun gerekti ini dü ünen bu gençler kurulacak böyle bir olu umun ba ına Portagalyan ı geçirmeyi teklif ettiler ancak Potagalyan bu teklifi geri çevirdi. Bunun üzerine kendileri yeni bir gazete çıkarmaya karar verdiler ( Armyanskiy Vestnik, 1916: No: 44; Nalbandian, 1963: 105). 2 Louise Nalbandian ve Azmi Süsülü eserlerinde Armenakan Partisinin Van da kuruldu unu ifade etmektedirler (bk.: Nalbandian, 1963: 90.; Süslü, 1990: 52). 3 Mekertitch Portagalan ( ) stanbul un Kumkapı semtinde dünyaya gelmi bir Osmanlı Ermenisidir. Ö renimini stanbul da çe itli Ermeni okullarında tamamlayan Portagalyan, daha sonra Van da kendi açtı ı okulda uzun yıllar ö retmenlik yapmı tır yılında Van da bulunması yasaklanınca Fransa ya geçmi tir (Nalbandian, 1963: 90-94; Süslü, 1990: 52). 9

19 G R 1887 yılında hazırlanan parti programı 1888 yılında yayınlandı. Bu program maksimum ve minimum program olmak üzere iki bölümden olu maktaydı. Minimum programda, Osmanlı Ermenilerin siyasî ve ekonomik durumundan yola çıkılarak Türkiye Ermenistanı nda siyasî özgürlük ve millî ba ımsızlık öngörülmü tü (Koçar, 1988: 22) yılının sonlarına do ru Ermeni dernekleri arasında en önde gelen grup Cenevre de kurulmu olan Hınçak Cemiyeti ydi. Bu Cemiyet, Türk Ermenilerin özgürlü üne kavu turulmasının yanı sıra Rus ve ran Ermenilerin de özgürlü e kavu turulması ve sosyalist prensiplere dayanan ba ımsız Federatif Birle ik Ermenistan ı kurmayı kendine amaç edinmi ti (RG A, Fond:1405, Op. : 521, Delo: 442, LL ). Hınçak Partisi, millî ba ımsızlı a ula mak için yöntem olarak devrim yolunu yani zor yöntemini, isyanların yapılaca ı yer olarak da sadece Türkiye Ermenistanını seçmi ti (Koçar, 1988: 23). Hınçak Cemiyeti, suç unsuru içeren bu amaçlarının propagandasını yine örgütün adıyla aynı ismi ta ıyan bir gazete aracılı ı ile yapıyordu. Bu gazete, hem Batı Avrupa da hem de Rusya da Ermeniler arasında büyük bir ilgi görüyordu. Bununla birlikte Hınçak Cemiyeti, hem Ermeni milliyetçili inin propagandasını yapmak hem de ba ka gruplarla ili kiler olu turmak için ajanlarını, Batı Avrupa nın çe itli ehirlerine, Türkiye ye ve Kafkaslara gönderdi. Ermeni propagandacıları, millî duyguları ayakta tutmak için millî arkıları, eski Ermeni Krallı ı nın haritalarını ve tablolarını aynı zamanda silahlı Ermeni gönüllülerinin foto raflarını halk arasında yayıyorlardı (RG A, Fond:1405, Op. : 521, Delo: 442, LL ) lı yıllarda Hınçak Komitesi nin yöneticileri merkezlerini Cenevre den Londra ya ta ıdılar ve suç unsuru te kil eden faaliyetlerini burada sürdürmeye devam ettiler (RG A, Fond:1405, Op. : 521, Delo: 442, LL ). Rus devrimcileri ile yakınla an Ermeni propagandacıları, bu dönemde Londra da basılan yönetime kar ı literatürü, ran üzerinden Rusya ya sokuyorlardı. Londra da bulunan Hınçak Komitesi nin yöneticileri, Türk Ermenilerine yardım etmek, Londra dan Kafkaslara gelen Komite ajanlarının çalı malarını sa lamak ve Kafkasların çe itli bölgelerinde Komitenin ubelerini olu turmak için Tiflis de bir merkez olu turdular (RG A, Fond:1405, Op.: 521, Delo: 442, LL ). Hınçak Komitesinin ilk temsilcisi,1890 yılının Ocak ayında Trabzon da bulunan Ermeni okullarında ö retmenlik yapmak üzere gönderildi. Bu geli meden sonra Trabzon, Hınçak Komitesinin Erzurum, Karadeniz bölgesi ve stanbul daki örgütlenme faaliyetleri için bir karargâh hâline geldi. Aynı yılın Mayıs ayında da örgütlenme faaliyetleri için stanbul a bir ba ka komite üyesi gönderildi. Bu ki ilerin yaptıkları çalı malar sonucunda, çok kısa bir zamanda, Komite büyük bir a ama kat etti (Armyanskiy Vestnik, 1916: No: 44) Komite Türkiye de ve dünyanın çe itli yerlerinde geni bir propaganda kampanyası olu turdu, gizli organizasyonlar kurdu, Osmanlı Ermenilerine silah ve asker sa ladı, silahlı isyanlar çıkardı ve terör eylemlerine yürüttü. Komite, bu eylemlerle büyük devletlerin dikkatini Ermeni meselesi üzerine çekmek istiyordu; Kumkapı olayları özellikle bu nedenle yapılmı tı (Sarkisyan, 1972: ). Sasun syanı (1895), Babıali gösterisi (1895), Zeytun syanları ( 1895,1896 ) Komitenin yaptı ı eylemlerden bazılarıdır (Armyanskiy Vestnik, 1916: No: 44 ; Geni bilgi için bk.: Nalbandian, 1963: ; Gürün, 1988: 172). 10

20 G R Ermenilerin kurdukları komitelerin en önemlilerinden birisi de Ta naksütun Partisidir. Ermeni Devrimci Birli i adındaki bu örgüt ise stanbul da 4 kuruldu. Örgütün Cenevre de temsilcisi bulunmaktaydı. Partinin burada basılan programına göre bu partinin amacı üyeleri arasında devrimci fikirleri yaymak ve çe itli yerlerde devrimci partiler kurarak bu partileri yönetmek idi. Ta naksütun Partisi Dro ak ( Bayrak ) adında bir gazete çıkartıyordu (RG A, Fond: 1405, Op.: 521, Delo: 442, LL ). Ta naksütun Partisi nin ( Ermeni Devrimci Birli i) 1894 yılında kendi yayın organları Dro ak (Bayrak) dergisinde yayınladı ı parti tüzü ünün içeri i bu partinin kurulu undan itibaren ya anan tarihi süreci tamamen açıklamaktadır; Tüzükte, Partinin amacının, Türkiye Ermenistanı nda siyasî ve ekonomik özgürlük elde etmek oldu u belirtilirken bu amaca ula mak için kullanılacak yöntemler arasında halkı silahlandırılmak, sava çı gruplar olu turmak ve bu grupları hem ideolojik hem de pratik olarak yeti tirilmeleri, (Anadolu ya) insan ve silah göndermenin yollarının yaratılması, devrimci komitelerin olu turulması ve bu komitelerle sıkı ili kilerin kurulması, gruplara silah, para, insan yardımında bulunmak gibi fikirler beyan edilmi tir (Oganesyan,1991: 81 83) Ta naksütun Partisi, yılları arasında büyük bir geli me göstermi ve yaygınla mı tı; Parti, stanbul, Trabzon, Batum, Hovıy Nahçivan, Tiflis, Bakü, Gandzak, Karaba da ubeler kurdu. Bununla birlikte Ta naksütün Partisi, Balkanlar da, Mısır da, Kıbrıs ta, Cenevre de, Paris te, Marsilya da ve 1896 yılı itibari ile de Amerika Birle ik Devletleri nde Komiteler olu turmu tu. Parti üyelerinin ço unlu u propoganda ve silahlı mücadele yapmak üzere Anadolu ya gönderilmi lerdi (Oganesyan,1991: 81 83) Parti aynı zamanda, ran Artpatakan, Surmalu, Kars ve Gümrü de olu turulmu olan stoklardan Anadolu ya silah sevkıyatını organize ediyordu ve Tebriz de silah atölyesi kurmu tu (Oganesyan, 1991: 86). Rus Adalet Bakanı Y. Muravyev in 13 Aralık 1895 yılında hazırlamı oldu u, Ermenilerin Rusya, Avrupa ve Türkiye deki Milliyetçi Hareketlerinin Özellikleri ba lı ını ta ıyan raporunda, bu cemiyet üyelerinin aktif bir faaliyet içerisinde olduklarını, o dönemde Rusya daki Ermeni halkı arasında faaliyetlerinin sürdü ünü ve partinin Türkiye ye üyelerini gönderdi ini belirtikten sonra Parti nin silah almaya devam ediyor oldu unu ve 1895 yılında Tula fabrikalarından Ermeniler tarafından Tebriz e gönderilmek üzere büyük bir miktarda silah alındı ını belirtmi tir. Kafkaslarda yakalanan Ermeni hareketi içerisinde bulunan bazı ki ilerin üzerinden Ermeniler arasında da ıtılması emredilen bir mektup bulundu. Bu mektupta sosyalist dü üncelerin propagandasının yapılması ayrıca Rus ve Osmanlı yönetimine açıkça isyan etmeye zorlamak için Ermeni halkına kar ı tedhi 4. Belgede bu komitenin stanbul da kuruldu unu belirtmektedir fakat Esat Uras,Tarihte Ermeniler ve Ermeni meselesi adlı eserinde bu cemiyetin Kafkaslar da kuruldu unu belirtmektir. (bk.: Uras,1976: 442 ) Ayrıca Mehmed Hocao lu bu konun ile ilgili unları belirtmektedir: Ta nak Komitesi 1890 tarihinde Kafkasya da kuruldu.tru ak (Ermenice bayrak demektir) gazetesi komitenin dü üncelerini yansıtan bir gazete oldu undan Ta nak Komitesinin bir adı da Tru ak Komitesidir.Ta nak kelimesinin Ermenice tamı Ta nak sutuyundur ki; federasyon anlamına gelir. Komitenin asıl adı Ermeni htilal Cemiyetleri ttifakı dır ancak Ta naksutuyun kelimesi Türkçemize kısa olarak Ta nak denmi ( bk.:hocao lu,1976: ) 11

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİMDALI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİMDALI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİMDALI RUS KAYNAKLARINA GÖRE DOĞU ANADOLU DAKİ ERMENİ FAALİYETLERİ (1914-1918) YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ Ocak - 2007

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

MEZÂLİM VE SOYKIRIMIN

MEZÂLİM VE SOYKIRIMIN TBMM KÜLTÜR, SANAT VE YAYIN KURULU - YAYIN No: 92 ERMENİLER İN TÜRKLER E YAPTIKLARI MEZÂLİM VE SOYKIRIMIN ARŞİV BELGELERİ İSMET BİNARK ANKARA - 2001 Verilen bilgiler, kaynak gösterilmek suretiyle alõnabilir.

Detaylı

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ:

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ: EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: Ev tekstili, genel olarak evleri dekore etmek amacıyla kullanılan ürünler olarak tanımlanmaktadır. Sentetik iplikler ve kumaşların yanı sıra, pamuk, keten, ipek ve

Detaylı

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI I. KURUMSALLA MA VE ÖRGÜTLENMEN N GEL LMES Trabzon ubesi nin kurumsal ve örgütlenme yap güçlendirerek daha etkin ve verimli

Detaylı

NDEK LER. 6 Eylül de aç klanan ve lerleme Raporu öncesi Türkiye ye moral verdi i söylenen raporda unlardan bahsedilmi tir:

NDEK LER. 6 Eylül de aç klanan ve lerleme Raporu öncesi Türkiye ye moral verdi i söylenen raporda unlardan bahsedilmi tir: NDEK LER 1.. AB TÜRK YE SON DAK KA 1..1.. BA IMSIZ TÜRK YE RAPORU YAYINLANDI! 1..2.. YE L HAT TÜZÜ Ü 1..3.. ULUSAL VE BÖLGESEL DÜZEYDE KÜÇÜK LETME POL KALARININ EK LLENLENMES NDE PAYDA LARA DANI ILMASI

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

ÖZEL EGE LKÖ RET M OKULU DO RULARIN DANSI HAZIRLAYAN: YANKI TURGUT DANI MAN Ö RETMEN: AY EGÜL GÜRKAN

ÖZEL EGE LKÖ RET M OKULU DO RULARIN DANSI HAZIRLAYAN: YANKI TURGUT DANI MAN Ö RETMEN: AY EGÜL GÜRKAN ÖZEL EGE LKÖ RET M OKULU DO RULARIN DANSI HAZIRLAYAN: YANKI TURGUT DANI MAN Ö RETMEN: AY EGÜL GÜRKAN zmir,2009 1 TE EKKÜR Bu projede eme i geçen danı man ö retmenim Ay egül Gürkan a, sunum hazırlamamda

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI

İSTANBUL TİCARET ODASI İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ROMANYA ÜLKE RAPORU Mart 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Romanya Yönetim Şekli : Parlamenter Cumhuriyet Coğrafi Konumu :

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri plastik sanayi 2014 Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri karşılayan, bu mamullerde net ithalatçı konumunda bulunan ve gelişmiş

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

Doç. Dr. Mehmet Derviş KILINÇKAYA

Doç. Dr. Mehmet Derviş KILINÇKAYA HACETTEPE ÜNİ VERSİ TESİ ATATÜRK İ LKELERİ VE İ NKILÂP TARİ H İ ENSTİ TÜSÜ BEYTEPE/ANKARA TELEFON +90312 2976870/122 FAKS:+90312 2992076 GSM : +905337387607 E-POSTA: mdervis@hacettepe.edu.tr Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

İTÜ İŞ VE İNSAN KAYNAKLARI MERKEZİ. www.iikm.itu.edu.tr. (Kariyer Ofisi)

İTÜ İŞ VE İNSAN KAYNAKLARI MERKEZİ. www.iikm.itu.edu.tr. (Kariyer Ofisi) İTÜ İŞ VE İNSAN KAYNAKLARI MERKEZİ www.iikm.itu.edu.tr (Kariyer Ofisi) HAKKIMIZDA 1997-1998 yılları arasında İşletme Fakültesi nde Kariyer Ofisi adı altında kurulmuştur. 2005 yılında Rektörlük Makamı na

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

UBES Y.U. I. GENEL B LG LER

UBES Y.U. I. GENEL B LG LER STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI RL UBES MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Nisan 2011 Y.U. I. GENEL B LG LER Resmi Ad : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim ekli : Parlamenter Demokrasi Co rafi Konumu :

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

ŞANLIURFA YI GEZELİM

ŞANLIURFA YI GEZELİM ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım

Detaylı

HAM PUAN: Üniversite Sınavlarına giren adayların sadece netler üzerinden hesaplanan puanlarına hem puan denir.

HAM PUAN: Üniversite Sınavlarına giren adayların sadece netler üzerinden hesaplanan puanlarına hem puan denir. YGS / LYS SÖZLÜĞÜ OBP (ORTA ÖĞRETİM BAŞARI PUANI): Öğrencinin diploma notunun diğer öğrencilerin diploma notlarına oranıdır. En az 100 en çok 500 puan arasında değişen bu değer, öğrencinin başarısı okulun

Detaylı

: Büyük Britanya Birle ik Krall. : Anayasal Monar i

: Büyük Britanya Birle ik Krall. : Anayasal Monar i STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI B RL UBES NG LTERE ÜLKE RAPORU Nisan 2011 C.D.O. 1 I. GENEL B LG LER Resmi Ad Yönetim ekli Co rafi Konumu Zaman Ayar : Büyük Britanya Birle ik Krall :

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ

TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ AMAÇ 2001 yılında 4691 sayılı yasayla kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde; teknolojik bilginin üretilmesi, üretilen bilginin ticarileştirilmesi, üründe ve üretim yöntemlerinde

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ

Detaylı

ÜLKE RAPORU. Nisan 2011 Ö.K.

ÜLKE RAPORU. Nisan 2011 Ö.K. STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI RL UBES TVANYA ÜLKE RAPORU Nisan 2011 Ö.K. 2 I. GENEL B LG LER Resmi Ad : Litvanya Cumhuriyeti Yönetim ekli : Parlamenter Cumhuriyet Co rafi Konumu : Avrupa

Detaylı

Prof. Dr. Muammer DEMİREL Tel: +90 (224) 294 22 70 e-mail: mdemirel@uludag.edu.tr; mudemirel@yahoo.com

Prof. Dr. Muammer DEMİREL Tel: +90 (224) 294 22 70 e-mail: mdemirel@uludag.edu.tr; mudemirel@yahoo.com Prof. Dr. Muammer DEMİREL Tel: +90 (224) 294 22 70 e-mail: mdemirel@uludag.edu.tr; mudemirel@yahoo.com EĞİTİM Doktora, Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Yakınçağ Tarihi ABD (1993)

Detaylı

1.Temel Kavramlar 2. ÆÍlemler

1.Temel Kavramlar 2. ÆÍlemler 1.Temel Kavramlar Abaküs Nedir... 7 Abaküsün Tarihçesi... 9 Abaküsün Faydaları... 12 Abaküsü Tanıyalım... 13 Abaküste Rakamların Gösterili i... 18 Abaküste Parmak Hareketlerinin Gösterili i... 19 2. lemler

Detaylı

Ya! Satarım Bal Satarım Satı" Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu. www.satisoyunu.com. Fuad Almeman Proje Ba" Danı"manı Aralık 2009

Ya! Satarım Bal Satarım Satı Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu. www.satisoyunu.com. Fuad Almeman Proje Ba Danımanı Aralık 2009 U N I C O N D A N I! M A N L I K G R U B U Ya! Satarım Bal Satarım Satı" Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu Fuad Almeman Proje Ba" Danı"manı Aralık 2009 www.satisoyunu.com Muallim Naci Cd. No. 53/2 Ortaköy

Detaylı

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz?

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz? Şebnem BORAN 1.Dünya Hububat Pazarı Günümüzde dünyanın stratejik ürün grubunu oluşturan hububat pazarında önemli gelişmeler yaşanıyor. Dünya toplam hububat üretimine

Detaylı

Elektrik Piyasası Sektör Raporu Şubat/2016

Elektrik Piyasası Sektör Raporu Şubat/2016 Elektrik Piyasası Sektör Raporu I GİRİŞ Bu rapor, elektrik piyasasında faaliyette bulunan lisans sahibi şirketlerin Kurumumuza sunmuş oldukları bildirimler esas alınarak hazırlanmıştır. Rapordaki lisanslı

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 28.01.2015 Ekrem DEMİRTAŞ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı 2015 yılının ilk ayını geride bıraktık OCAK Suriye deki iç savaş IŞİD terör örgütünün saldırıları

Detaylı

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu Hazırlayanlar Yavuz BAYÜLKEN Cahit KÜTÜKOĞLU Genişletilmiş Üçüncü Basım Mart 2010 Yayın No : MMO

Detaylı

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar SEKTÖRÜN TANIMI 32. fasılda ağırlıklı olarak çeşitli boyayıcı ürünler olmakla birlikte, deri ve deri işleme sektöründe (debagat) kullanılan malzemeler, macunlar vb. ürünler de söz konusu faslın içerisinde

Detaylı

Bilgisayar Destel~li Dil Bilimi ve

Bilgisayar Destel~li Dil Bilimi ve Bilgisayar Destel~li Dil Bilimi ve Türl~ Cumhuriyetleri Saıni DÖNMEZ Günümüzde bili im teknolojilerinin kullanılmadığı alan hiç kalmadı desek yanlı olmayacaktır. Ülkemiz sanayi devrimini geli mi Batı ülkelerinin

Detaylı

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı,

Detaylı

BAR LİMANI SERBEST BÖLGESİ HAKKINDA RAPOR

BAR LİMANI SERBEST BÖLGESİ HAKKINDA RAPOR T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BAR LİMANI SERBEST BÖLGESİ HAKKINDA RAPOR HAZİRAN 2007 BERLİN Ocak 2015 Bu Rapor T.C. Podgorica Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği Tarafından Hazırlanmıştır

Detaylı

9-10 Еким/Касым 2012. turkelyeni@yahoo.com www.туркелpress.com 3 те.

9-10 Еким/Касым 2012. turkelyeni@yahoo.com www.туркелpress.com 3 те. 24 èþëÿ 1923 áûë ïîäïèñàí Ëîçàííñêèé äîãîâîð, ïî êîòîðîìó ïðèçíàâàëàñü ïîëíàÿ íåçàâèñèìîñòü Òóðöèè. Áûëè óïðàçäíåíû Óïðàâëåíèå îñìàíñêîãî ãîñóäàðñòâåííîãî äîëãà è êàïèòóëÿöèè, îòìåíèëè èíîñòðàííûé êîíòðîëü

Detaylı

T.C. Resmî Gazete. Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR

T.C. Resmî Gazete. Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR T.C. Resmî Gazete Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğünce Yayımlanır 16 Mayıs 2013 PERŞEMBE Sayı : 28649 YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ MİLLETLERARASI ANDLAŞMALAR Karar Sayısı : 2013/4631

Detaylı

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI

BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Sayı: 42 BASIN DUYURUSU 2001 YILI PARA VE KUR POLİTİKASI Gazi Erçel Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 22 Aralık 2000 Ankara 2001 yılında uygulanacak para ve kur politikasının çerçevesi, uygulama prensipleri

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2016 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2016 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2016 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME Yılın İlk İki Ayında %3,7

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

Küresel Ekonomik İlişkiler Komisyonu - I

Küresel Ekonomik İlişkiler Komisyonu - I Küresel Ekonomik İlişkiler Komisyonu - I KOMİSYON BAŞKANI: OSMAN FEYZİ BOYNER Amaç: Küresel ekonomik trendler çerçevesinde gelişen dış ticaret ve yatırım olanaklarını takip ve analiz etmek, Doğrudan yabancı

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 1995 yılından bu yana, hazırladığı ve titizlikle uygulamaya çalıştığı Stratejik

Detaylı

FX Bülteni. Güncel Fiyat. Giriş Seviyesi

FX Bülteni. Güncel Fiyat. Giriş Seviyesi Günün Gelişmeleri: Çarşamba günkü Fed toplantısı öncesinde Dolar güçlenmesi hammadde fiyatları üzerinden şimdilik risk algısını olumsuz etkiliyor. Bu sabah Japonya Merkez Bankası ise faizlerde ve parasal

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite l Lisans Hukuk Dokuz Eylül Üniversitesi 1994

Derece Bölüm/Program Üniversite l Lisans Hukuk Dokuz Eylül Üniversitesi 1994 ÖZGEÇM VE ESERLER L STES ÖZGEÇM Ad Soyad : Reha YILMAZ Do um Tarihi: 03 Kas m 1969 Adres: smail Hakk Karaday Cd.No: 10 P.K. 18100 ÇANKIRI Tlf: +90(539 )8323049(Mobil) +90(376) 0(376) 2132626 / 2423 dal.

Detaylı

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir.

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir. G R Havanın gerek insan sa lı ına, gerekse do aya zarar verici duruma gelmesi, kirletici denen unsurların fazlala masıyla olur. Kirleticiler, belirli bir kaynaktan atmosfere bırakılan birinci derecede

Detaylı

ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR

ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR Zentiva ya bakış Merkezi Avrupa nın kalbinde bulunan Zentiva, halen 32 pazarda faaliyet göstermekte ve hizmet verdiği hedef popülasyon 800 milyona yaklaşmaktadır.

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

ITEA 3 Açılı Etkinli i

ITEA 3 Açılı Etkinli i ITEA 3 Açılı Etkinli i Göksel ÇABUK EUREKA Ulusal Koordinasyon Ofisi 22 Mayıs 2014, Ankara EUREKA Nedir? 2 1985 ten bu yana: - 4000 den fazla Ar-Ge projesi - 29 Milyar Avro nun üzerinde Ar-Ge hacmi Her

Detaylı

TOFA 31.12.2013 ANAL ST SUNUMU. 05 ubat 2014

TOFA 31.12.2013 ANAL ST SUNUMU. 05 ubat 2014 TOFA 31.12.2013 ANAL ST SUNUMU 1 05 ubat 2014 GÜNDEM 2013 Öne Ç kan Konular 31.12.2013 Performans Özeti Yurtiçi Pazar & Tofa Yurtiçi Sat lar Yurtiçi Pazar Paylar hracat Performans Sat Adetleri Model Detayl

Detaylı

POLONYA ÜLKE RAPORU. Nisan 2011 Ö.K.

POLONYA ÜLKE RAPORU. Nisan 2011 Ö.K. STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI RL UBES POLONYA ÜLKE RAPORU Nisan 2011 Ö.K. 2 I. GENEL B LG LER Resmi Ad : Polonya Cumhuriyeti Yönetim ekli : Parlamenter Demokrasi Co rafi Konumu : Do

Detaylı

GENEL KURUL DİVAN TUTANAĞI

GENEL KURUL DİVAN TUTANAĞI GENEL KURUL DİVAN TUTANAĞI MÜDEK Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği nin İlk Genel Kurul Toplantısı, 23 Haziran 2007 Cumartesi günü 14:00 de ARI Teknokent, ARI 2 Binası

Detaylı

GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI

GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI GİTES DEMİR-ÇELİK ve DEMİR DIŞI METALLER EYLEM PLANI HEDEF -1 1.1 DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE GÜÇ BİRLİĞİ VE SİNERJİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Çelik üreticisi firmalarca, bulundukları bölgelerde, yurt dışından hurda

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 30 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Japonya Merkez Bankası (BoJ) faizlerde değişikliğe gitmedi Japonya Merkez Bankası (BoJ), 8 e 1 oy çokluğuyla para politikasında değişikliğe gitmeme kararı

Detaylı

Türkiye - Özbekistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu I. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar Karar Sayısı: 2001/2585

Türkiye - Özbekistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu I. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar Karar Sayısı: 2001/2585 13.07.2001 Cuma Sayı: 24461 (Asıl) YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ Milletlerarası Andlaşmalar Türkiye - Özbekistan Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu I. Dönem Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar,

Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar, Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar, Orman ve Su İşleri Bakanımız Sn. Veysel Eroğlu nun katılımları ile gerçekleştiriyor olacağımız toplantımıza katılımlarınız için teşekkür ediyor,

Detaylı

Adı Soyadı : Doç.Dr.Ayten Sezer ARIĞ Doğum Yeri :Ankara. İş Adresi : H.Ü. Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü İş Telefonu : 0312 297 68 70/116 İş Faks: 0312 299 20 76 E-Mail :aytens@hacettepe.edu.tr,

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 67. genel kurul 49 50 2. ULUSLARARASI MAL PİYASALARI 2008 yılında ABD de ipotekli konut kredisi piyasasında ortaya çıkan ve hızla tüm dünya ekonomilerinde

Detaylı

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK ÇEVRE KORUMA VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Çevre neden bu kadar önemli? Sera etkisi artıyor Doğal kaynaklar bitiyor Maliyetler yükseliyor Gelir eşitsizliği uçurumu büyüyor 2002 yılında Johannesburg da

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

AB ve sosyal politika: giri. Oturum 1: Roma dan Lizbon a

AB ve sosyal politika: giri. Oturum 1: Roma dan Lizbon a AB ve sosyal politika: giri Oturum 1: Roma dan Lizbon a AB entegrasyonu Gönüllü süreç Ba ms z Devletler ortak politikalar tasarlamak ve uygulamak amac yla uluslarüstü yap lara Uluslararas Antla malar yoluyla

Detaylı

TÜS AD CISCO EXPO 2008 ETK NL

TÜS AD CISCO EXPO 2008 ETK NL TÜRK SANAY C LER VE ADAMLARI DERNE TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN CISCO EXPO 2008 ETK NL AÇILI KONU MASI 29 Nisan 2008 Kanyon Alı veri Merkezi, stanbul Saygıde er konuklar, de

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ

ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ ELEKTRİK PİYASALARI 2015 YILI VERİLERİ PİYASA OPERASYONLARI DİREKTÖRLÜĞÜ 1 GENEL MÜDÜR SUNUŞU; Gündelik hayatın vazgeçilmez unsuru haline gelen enerji, bireylerin yaşamında ve ülkelerin sosyo-ekonomik

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : MUZAFFER TEPEKAYA 2.Doğum Tarihi : 20.10.1962 3.Unvanı : Prof. Dr. / Tarih Bölümü 4. e-mail : muzaffer.tepekaya@cbu.edu.tr Öğrenim Hayatı: Derece Alan Üniversite Lisans Tarih Selçuk

Detaylı

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği A.Faruk GÖKSU-ÇEKÜL Vakfı www.cekulvakfi.org.tr www.kentselyenileme.org ÇEKÜL Vakfı, kurulduğu günden bugüne kadar, Kendini Koruyan Kentler adı altında,

Detaylı

2007 YILI EGE BÖLGESĐ NĐN 100 BÜYÜK FĐRMASI

2007 YILI EGE BÖLGESĐ NĐN 100 BÜYÜK FĐRMASI 2007 YILI EGE BÖLGESĐ NĐN 100 BÜYÜK FĐRMASI Ege Bölgesi Sanayi Odası nın 26 yıldan bu yana sürdürmekte olduğu Ege Bölgesi nin 100 Büyük Sanayi Kuruluşu çalışması, bölgemiz sanayisinin içinde bulunduğu

Detaylı

2015-2016 LİSE ÖĞRENCİ BİRLİĞİ POLİTİKASI

2015-2016 LİSE ÖĞRENCİ BİRLİĞİ POLİTİKASI 2015-2016 LİSE ÖĞRENCİ BİRLİĞİ POLİTİKASI 1 I. Amaç: Bu yönetmeliğin amacı, Çimentaş Eğitim ve Sağlık Vakfı Özel Işıkkent İlkokulu, Ortaokulu ve Lisesinin bünyesindeki Öğrenci Birlikleri nin görev, yetki

Detaylı

(ÇEKAP) Çevresel Kapasitemiz Gelişiyor

(ÇEKAP) Çevresel Kapasitemiz Gelişiyor (ÇEKAP) Çevresel Kapasitemiz Gelişiyor Eğitimlerin 2. Ayağı 6-7 Mayıs ta Erzurum da Bölgesel Çevre Merkezi (REC) Türkiye tarafından yürütülen ve temel yararlanıcısı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olan Türkiye

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2015 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2015 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME İlk İki Ayda 2,7 Milyar Dolarlık

Detaylı

30.09.2012 ARA DÖNEM FAAL YET RAPORU

30.09.2012 ARA DÖNEM FAAL YET RAPORU 30.09.2012 ARA DÖNEM FAAL YET RAPORU 1 irketimizin, 2012 y ilk dokuz ayl k faaliyetleri ve bu faaliyetlerimizin sonuçlar ortaklar n bilgilerine sunulmaktad r. Dönem içinde Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulunda

Detaylı

ELAZIĞ - TUNCELİ ZİYARETİ

ELAZIĞ - TUNCELİ ZİYARETİ SAYI : BİR 7-11 MAYIS 2009 ELAZIĞ - TUNCELİ ZİYARETİ Ben siyasi hayatım ve ülke sevdamla ilgili olarak tüm Türkiye yi memleketim bilirim ancak Çemişgezek benim doğup, büyüdüğüm yer. Elazığ Valisi Muammer

Detaylı

Bodrum Ticaret Odası

Bodrum Ticaret Odası Bodrum Ticaret Odası 2010-2013 Stratejik Planı Vizyon Türkiye nin ekonomisine ve dünya ya tanıtılmasında önemli katkısı olan Bodrum Yarımadasının doğal, kültürel ve tarihi zenginliklerini koruyarak, katılımcı

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 Ocak 2016 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Şubat 2016 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından aylık

Detaylı

TOHUMCULUK ÜRETİM. Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2014 0

TOHUMCULUK ÜRETİM. Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2014 0 TOHUMCULUK ÜRETİM Bilindiği üzere, tohumluklar tarımsal üretimin temel girdilerinin başında gelmekte olup, kaliteli tohum kullanımı, verimi ve üretimi artırmasının yanı sıra daha dayanıklı, daha az maliyetli

Detaylı

KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Tarımda Kadınların Finansmana Erişimi Esra ÇADIR

KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Tarımda Kadınların Finansmana Erişimi Esra ÇADIR KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Tarımda Kadınların Finansmana Erişimi Esra ÇADIR Sektörlere Göre Dağılım 60 %52 50 %39 %46 Tarım 40 Sanayi 30 % 14 %19 %21 İnşaat 20 %8 10 % 1 Hizmetler 0 KADIN ERKEK 2

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN ÖZEL EGE L SES BAZI ISKARTA BALIKLARIN (Isparoz, Hani) ETLER NDEN ALTERNAT F GÜBRE YAPIMI VE UYGULANAB L RL HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN

Detaylı

YATIRIM İSTATİSTİKLERİ

YATIRIM İSTATİSTİKLERİ YATIRIM İSTATİSTİKLERİ Yıllar İtibariyle Yatırım Teşvik Belgeli Yatırım Bilgileri Belge Yılı 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 (Ocak) Toplam Belge Sayısı 5 8 13 18 16 26 27 38 43 194 Sabit Yatırım

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

MEYVE SULARI. Hazırlayan Nilüfer YILMAZ 2008. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

MEYVE SULARI. Hazırlayan Nilüfer YILMAZ 2008. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi MEYVE SULARI Hazırlayan Nilüfer YILMAZ 2008 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi MEYVE SULARI Tablo 1. Meyve Suyunun Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları Ürün Adı

Detaylı

Tarih: 13 Temmuz 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight.

Tarih: 13 Temmuz 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight. BASIN BÜLTENİ Tarih: 13 Temmuz 2012 Daha fazla bilgi için Nurgül Usta Genel Md. Yardımcısı Tel: 0212 349 48 50 E mail:nurgul.usta@dorinsight.com Hitay Yatırım Holding firmalarından Türkiye nin en büyük

Detaylı

Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE

Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE Fevzi Karamw;o TARIH 10 FEN LisESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 i

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

SAYI TAY'IN 2003 YILI BÜTÇE TASARISI. Mehmet DAMAR Sayı tay Ba kanı

SAYI TAY'IN 2003 YILI BÜTÇE TASARISI. Mehmet DAMAR Sayı tay Ba kanı SAYI TAY'IN 2003 YILI BÜTÇE TASARISI SUNU U Mehmet DAMAR Sayı tay Ba kanı Mart 2003 Sayın Ba kan, Plan ve Bütçe Komisyonunun De erli Üyeleri, De erli Bürokratlarımız ve Basınımızın de erli mensupları,

Detaylı

TOFA 31.03.2013 ANAL ST SUNUMU MAYIS 2013

TOFA 31.03.2013 ANAL ST SUNUMU MAYIS 2013 TOFA 31.03.2013 ANAL ST SUNUMU 1 MAYIS 2013 GÜNDEM 2013 Q1 Öne Ç kan Konular 31.03.2013 Performans Özeti Üretim ve Kapasite Kullan m Oranlar Yurtiçi Pazar & Tofa Yurtiçi Sat lar Yurtiçi Pazar Paylar hracat

Detaylı

ALTINYILDIZ MENSUCAT VE KONFEKS YON FABR KALARI A.. 30 HAZ RAN 2010 TAR H NDE SONA EREN ALTI AYLIK ARA DÖNEME A T YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU

ALTINYILDIZ MENSUCAT VE KONFEKS YON FABR KALARI A.. 30 HAZ RAN 2010 TAR H NDE SONA EREN ALTI AYLIK ARA DÖNEME A T YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU . 30 HAZ RAN 2010 TAR H NDE SONA EREN ALTI AYLIK ARA DÖNEME A T YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU Ç NDEK LER 1.Yönetim Kurulu 2. Denetim Kurulu 3. Sektörel Geli meler 4. Sat lar 5. Yat r mlar 6. Temel Rasyolar

Detaylı

: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr.

: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-1-132 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 15-12/159-72 Karar Tarihi : 18.03.2015 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan Üyeler : Prof. Dr.

Detaylı

A. Sırp İsyanları B. Yunan İsyanları

A. Sırp İsyanları B. Yunan İsyanları A. Sırp İsyanları B. Yunan İsyanları SIRP İSYANLARI Osmanlı İmparatorluğu na 15. yüzyılın ortalarında katılan Sırbistan da, İmparatorluğun diğer yerlerinde olduğu gibi, âdil bir yönetim kurulmuştu. Sırp

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

Entelektüel sermaye; Organizasyonun. faaliyetini sürdürebilmesini sağlayan maddi olmayan varlıkların tümüdür. (Brooking, 1996). ( Edvinsson, 1996).

Entelektüel sermaye; Organizasyonun. faaliyetini sürdürebilmesini sağlayan maddi olmayan varlıkların tümüdür. (Brooking, 1996). ( Edvinsson, 1996). Prof. Dr. Gökhan ÖZER Azmi TUNÇ Dokuz Eylül Üniversitesi Tarafından 5-7 Mayıs 2011'de İzmir'de düzenlenen 10. Ulusal İşletmecilik Kongresinde Sunulmuştur. Entelektüel sermaye; zenginlik yaratmak üzere

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı