2 3 KADIN DOĞUM KADIN DOĞUM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2 3 KADIN DOĞUM KADIN DOĞUM"

Transkript

1 1

2 2

3 3 ÖNSÖZ Tıpta Uzmanlık Sınavı na hazırlık uzun ve zahmetli bir yoldur. Kaynak seçimi ise kişiye, sınava kadar kalan süreye ve hedeflenen puana göre değişiklik göstermektedir. Bu seri az zahmetli olan ve kısa kaynaklardan çalışmak zorunda olan kişiler için hazırlanmış ideal bir seridir. Bu kadar küçük hacim başarı için yeterlimidir? Daha hacimli kitaplara göre yeterli olmadığı açıktır ama ŞUNU KESİNLİKLE SÖYLEYEBİLİRİZ ki bu kadar kısa metinle en fazla sayıda soru yakalayan bir seri oluşturduk. Çünkü; bu serinin içeriği TUSDATA TUS HAZIRLIK MERKEZLERİ nin son 2-3 yıldır yaptığı çok özel TUS KAMPLARI nda anlatılan en özet ve en güncel metinlerden oluşmaktadır. Biz içeriğe güveniyoruz. Umarız yararlı olur ve başarınıza katkıda bulunuruz. Seri Editörleri

4 4 İÇİNDEKİLER 1. GENİTAL ORGANLAR SEKSÜEL GELİŞİM KADIN GENİTAL SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ JİNEKOLOJİYE GİRİŞ PELVİK ENFEKSİYONLAR VE SEKSÜEL GEÇİŞLİ HAST KONTRASEPSİYON İNKONTİNANS MENSTRÜEL SİKLUS PUBERTE AMENORELER ENDOMETRİOZİS İNFERTİL ÇİFTE YAKLAŞIM KLİNİK ABORTUSLARDA KLİNİK YAKLAŞIM MENAPOZ DİSFONKSİYONEL UTERİN KANAMALAR UTERUS TÜMÖRLERİ SERVİKOVAJİNAL TÜMÖRLER PELVİK KİTLELER VE OVER TÜMÖRLERİ KONSEPSİYON ÖNCESİ DANIŞMA GEBELİK VE ENDOKRİN BOZUKLUKLAR GEBELİK VE HİPERTANSİYON GEBELİK VE HEMATOLOJİK HASTALIKLAR GEBELİK KALP HAST. VE PULMONER HASTALIKLAR

5 5 GENİTAL ORGANLAR DIŞ GENİTAL ORGANLAR 1. MONS VENERİS (MONS PUBİS) 2. VULVA Labium majus pudendi (Her iki LMP median olarak rima pudendi adını alan bir yarığı meydana getirir. Ortalama 7 cm uzunluğunda olup, çocuklarda ve nulliparlarda kapalıdır. Multiparlarda ise, oturuken ve yürürken açıktır) Labium minus pudendi (nymphae) Klitoris Vestibulum vajina Bulbus vestibüli Glandula vestibularis major (Bartholin bezi) Glandula vestibularis minor Orificium urethra externum Ductus paraurethralis (Skene kanalları - Gonoreik retansiyon abselerinin oturma yeri olabilir Hymen feminus 3. VAGINA (KOLPOS) Ortalama 7-8 cm uzunluğunda, 2-3 cm genişliğindedir. Vajen arka duvarı, ön duvarından uzundur. Duvarından enlemesine seyreden pek çok kıvrım mevcuttur. Columna rugarum adı verilen bu yapılar kavernöz doku ihtiva eder. Özellikle genç kızlarda ve doğurmamış kadınlarda ileri derecede gelişmiştir. Doğumdan sonra bu yapılar yassılaşıp silinir. Vajen tunica mucosa, t. muscularis ve t.adventitia dan (bütün vajen etrafını sarar ve bağ dokusu içerir ; paracolpium da denir) yapılmıştır. *** T.mucosa çok katlı, non-keratinize yassı epitel tabakasıyla örtülmüştür. Bazal ve parabazal hücreler immatüriletiyi (östrojen yokluğu), intermediyer ve superfisial hücreler matüriletiyi (östrojen varlığı) simgeler. *** CVS sitoloji amaçlı posterior forniks ve ekto servikten 360 derece ve endo serviksten 180 derece sürüntü yapılarak alınır. *** Hormonal değerlendirme için smear vajen lateral duvarından alınır.

6 6 İÇ GENİTAL ORGANLAR 1. UTERUS (METRA/HYSTERA) Korpus Isthmus Serviks 2. TUBA UTERİNA Pars interstitialis (pars intramuralis-pars uterina) *** Pars isthmica (Ektopik gebeliklerin ikinci en sık görüldüğü yer) *** Pars ampullaris ( En uzun kısımdır, döllenme burada olur, ektopik gebeliklerin en sık görüldüğü bölgedir) Pars fimbriaca 3. OVARİUM Ovariumla ilgili embryonel artıklar: Mesonefrik kalıntılar (Wolf) ligamentum latum içinde kalır. Bu kalıntılar over lateralinde ve üstünde ise epoophoron (Rosenmüller organı), tuba ya paralel seyreden artık kanaldan kaynağını almış ise Morgagni kisti, over ve uterus arasında ise paraoophoron denir. Gartner kanalı Wolf kanalı artığıdır. Paraoophoron 2 yaşından sonra nadiren tesbit edilebilir. ***Overlerin dış yüzünde periton bulunmaz UTERUS UN BAĞLARI 1. Plica uterovesicalis 2. Plica rectovaginalis 3. *** Lig. uterosacrale (Hipogastrik ve sakral pleksusdan gelen parasempatik ve sempatik lifleri içerir. Yani uterusun otonomik ve duyusal liflerini taşır. LUNA işleminde koterize edilen bağ budur). 4. Lig.latum uteri (Broad ligaman) a. Lig.teres uteri (Round ligaman, n.ilioinguinale ve n.genitofemorale nin vulvar dalları eşliğinde inguinal kanaldan geçer ve labium majus da sonlanır. Bir parça peritonu da beraberinde sürükler ve erişkin çağda bu yapı kistleşebilir (Nuck kanalı kisti). Round ligaman a.ovarica dan bir dal (Sampson arteri) ve inferior epigastrik arterden küçük bir dal alır. b. Lig.ovarii proprium c. Lig.suspensorium ovarii (Infundibulopelvik ligaman) d. *** Lig.cervicale transversus (Kardinal ligaman = Mackenrodt bağı) En önemli (en kuvvetli) tutucu bağdır (TUS N-88). *** Lig.latum uterinin servikoe yakın kısımlarında iki yaprağı arasında yer alan bağ dokusuna parametrium denir. Parametrium serviks kanserinin invazyonla ilk yayıldığı yerdir. Parametriuma doğru gelişen oluşum intra ligamenter myom.

7 7 Pelvik taban temel olarak levator ani ve coccygeus kaslarından oluşur. M.levator ani, m.ileococygeus, m.pubococygeus ve m.puborectalisden meydana gelir. *** Vulvanın kanlanmasını a.pudenta interna sağlar (a.iliaca internanın uç dalı). Innervasyonunu ise pudental sinirden alır. *** Lomber pleksusdan kaynaklanan ve pelvisi geçerken hiç bir pelvik yapıyı innerve etmeyen sinir n.obturatorius' tur, aynı zamanda uyluğun adductor kasının motor siniridir. Radikal pelvik cerrahi esnasında özellikle obturator fossa disseksiyonu sırasında zedelenebilir ve motor adduktor disfonksiyonuna ve uyluğun medial yüzünde his kaybına neden olur. *** Sol ovarian ven sol v.renalise, sağ ovarian ven ise v.cava inferiora dökülür. *** A.uterina hipogastrik arterin (A.iliaca interna) dalıdır. Hipogastrik arter dalları: A.umbilicalis, a.vesicalis superior, a.vesicalis inferior, a.obturatorius, a.rectalis media, a.pudenda interna, a.gluteus inferior, a.gluteus superior, a.uterina, a.vaginalis, a.iliolumbalis ve a.sacralis lateralis A.uterina uterusu besleyen ana arterdir ve olup gebelikte hipertrofiye uğrar (! diğer arterlerde böyle bir durum yoktur). A.Iliaca interna nın yan dalı olup a.ovarica ve a.vaginalis ile anastomoz yapar. A.UTERINANIN UTERUSDA DALLANMASI SIRASIYLA A.Uterina à A.arcuata (myometriumun yüzeyel kısımlarını besler) à Rami radiales (myometrium un derin kısımlarını besler) à aa.spirales (Endometriumu besler, uterin arterin en uç dalıdır, menstrüel siklus ile siklik değişim gösterir, menopozda atrofiye uğrar) *** A.uterinanın en uç dalı spiral arterlerdir. *** A.uterina, internal iliak arter' in (hipogastrik arter' in) bir dalıdır. *** A. uterinanın uterus içerisindeki ilk dalı arkuat arter' dir.

8 8 SEKSÜEL GELİŞİM NORMAL SEKSÜEL GELİŞİM 1- Gonadal gelişim 2- Duktal gelişim 3- Fenotip 1- GONADAL GELİŞİM *** Ilk olarak kromozomal seks belirlenmekte ve bu doğrultuda embriyonun hormonal ortamını belirleyen gonadlar diferansiye olmaktadır. Primordial germ hücreleri 4-6. gebelik haftasında gonadal çıkıntılara ulaşmaktadırlar. Eğer germ hücreler gonadal çıkıntıya ulaşamazsa, gonadal gelişim olamamakta ve gonadal agenezi ortaya çıkmaktadır. *** Testiküler diferansiasyon için Y kromozomundaki (kısa kolda lokalize) testis belirleyici faktör (TDF) geni gereklidir. TDF kaybında XY gonadal disgenezi gelişebilmektedir. TDF yokluğunda gonadlar over olarak diferansiye olmaktadır. Testiküler diferansiasyon 6-7. haftalarda başlamaktadır. * Ilk olarak sertoli hücreleri aggrege olmakta ve seminifer tubuliler oluşmaktadır. Bir hafta sonra Leydig hücreleri formasyonu gerçekleşir. *** Leydig hücreleri hcg stimülasyonu ile hipertrofiye olmakta ve testosteron salgısı başlamaktadır gebelik haftalarında testosteron salgısı maksimuma ulaşmaktadır. *** Dişi genotipdeki embriyoda ise TDF bulunmadığından çift potansiyelli gonad overe dönüşmektedir. Bu dönüşüm testiküler diferansiasyona göre iki hafta daha geç olmaktadır (8-9.haftalar). Over gelişiminde, primer gonadın medüller kısmı regrese olmakta (Rete ovarii), kortikal germ hücreleri overi oluşturmaktadır. 2- DUKTAL GELİŞİM Embriyoda 8.gebelik haftasına kadar Müllerian (Paramezonefrik) kanallar ve Wolffian (Mezonefrik) kanallar bir arada bulunmaktadır. Gelişim sürecinde biri regrese olurken (3.ayda tamamen kaybolur), diğeri gelişimini sürdürmektedir. Sertoli hücreleri tarafından salınan antimüllerian hormondur. (AMH=Müllerian inhibe edici faktör).amh 8.gebelik haftasından itibaren ipsilateral Müller kanal regresyonununa neden olurken Leydig hücre kökenli testosteron ise bu sırada Wolf kanallarının gelişimini sağlamaktadır. AMH salınmazsa tuba uterina, uterus, üst 2/3 vajina Müller kanallarından oluşur. AMH, erkeklerde kanda her zaman ölçülebilir düzeylerde bulunmaktadır. Kadınlarda ise 20 yaşından önce kanda ölçülebilir seviyelerde değildir. ***AMH overlerde premordial follikler rezervi değerlendirmede kullanılmaktadır. Testosteron sekresyonu 8.haftada başlamakta ve hcg stimülasyonu ile Leydig hücrelerinden sekrete olmakta 20.haftadan sonra ise fetal LH etkisi ile salınmaktadır.

9 9 Testosteron; ipsilateral epididim, vas deferens ve seminal vezikül gelişimini sağlar. AMH ve testosteron yokluğunda ise Wolf kanalları regrese olarak, internal genitalia dişi yönde gelişir. 3- FENOTİP! Eksternal genitalia ürogenital sinüsten gelişir. Eksternal genitalia maskülinizasyonu 10. haftada başlamakta ve 14. haftada tamamlanmaktadır. *** Ürogenital sinüs androjenlere duyarlıdır ve androjenik aktivite testosteron ve dehirotestosteron ile erkek tipi dış genital yapılar gelişir Haftalarda androjene maruz kalınması değişik derecelerde maskülinizasyona neden olmaktadır. Yüksek androjenik aktivite erkeksi eksternal genitalyal, düşük androjenik aktivite ise dişi eksternal genitalyal diferansiasyona neden olmaktadır. Kız fetüste yüksek androjen düzeylerinde kliteromegali, hipospadias, komplet erkeksi genitalyaya kadar değişik spektrumda dış genital organlar izlenebilmektedir. OVERLER Müllerian kanal füzyon defektlerinde uterin ve servikal anomaliler oluşmaktadır. En sık görülen uterin anomali uterin septumdur En sık müllerian anomali müllerian agenezidir. (RKM) Ovaryum yüzeyi, tek katlı kübik ya da yassı germinal epitelle örtülüdür. Epitel, ovaryumu döşeyen mezotelyum ile devam eder. Ilkel cinsiyet hücrelerinin gonad dışı bölgeden, vitellus kesesinden köken alıp, gonadlara göç ettikleri belirlenmiştir. Sıkı bağ dokusu yapısında ince tunika albuginea, germinal epitel altında yer alır. Embriyonel gonad taslaklarına göçle yerleşen primordial germ hücreleri önce Oogonialara, sonra Oositlere dönüşürler: Oogenez. Embryoda başlayan süreç cinsel olgunluk çağında son bulur. 1. Mayoz fetus da intrauterin dönemde başlar. Yeni doğan çocukta (Dictyoten) aşamasına ulaşır ve çocukluktan cinsel olgunluğa kadar bu aşamada takılı kalır. Puberte süresinde 1. mayoz un eksik kalan Metafaz, anafaz, telofaz dönemleri tamamlanır ve ilk polocyte (1. polar cisim) atılır. 1. Mayoz boyunca ovum hala Diploid Kromozom ludur (44 otozom+2 gonozom ya da sex kromozom çifti). 1. Mayoz bölünmesi preovulatuar follikül içerisinde LH piki ile tamamlanır. 2. Mayoz bölünme başlar. 2. mayoz bölünme tubanın ampuller bölgesinde sperm penetrasyonu ile tamamlanır ve kromozom sayısı yarılanır. DOĞUM SONRASI OLGUNLAŞMA Doğumda, tüm primer oositler, birinci mayoz bölünmenin profaz safhasını bitirirler; Ancak, metafaz safhasına girmeyip istirahat durumuna (dictyotene stage) geçerler.

10 10! Birinci mayoz bölünmeyi pübertede, ovulasyondan az önce bitirirler. Primordial follikülerdeki tek katlı yassı follikül hücreleri, oosit olgunlaşmasını inhibe eden (Oocyte Maturation Inhibitor = OMI) bir madde salgılayarak, primer oostilerin birinci mayoz bölünmeyi püberteden önce bitirmelerini engellerler. Primer oositlerdeki bu birinci mayoz bölünme azalması, 45 ya da daha ileri yaşlara kadar sürebilir. Böyle olgularda, anne yaşının artmasıyla gerçekleşen kromozom çiftlerinin ayrılmaması (nondisjunction) gibi mayoz bölünme hatalarına sıkça rastlanır. Kadında intrauterin hayat dışında yeni oosit üretilmez. En fazla oosit intrauterin dönemde 20. haftada vardır. Tüm primer oosit sayısı, milyon arasındadır. Puberte başlangıcında, bir genç kızın ovaryumunda, toplam, adet (primordial folliküller de dahil) primer oosit bulunur. Kadın üretken hayatı boyunca, bunların 500 den daha azı olgunlaşır ve ovulasyonla ovaryumdan atılırlar. Menopozda, kalan çok az sayıda oosit, birkaç sene içinde dejenere olur. BİRİNCİ MAYOZ BÖLÜNMENIN BAŞLAMASI Primer oositler, 46 diploid komozoma sahiptirler. Birinci mayoz bölünmeye girer girmez bu bölünmenin profaz safhası değişikliklerini gösterirler. DNA ları replike olur ve kromozom materyalleri iki katına çıkar. Primer oosit, normal DNA miktarını iki katını içerir ve 46 kromozomun her biri, çift yapıdadır. Profazın bu ilk safhası leptoten olarak adlandırılır. Profazın ikinci safhasına zigoten adı verilir. Bu safhada, anne ve babadan gelen benzer kromozomlar, yan yana gelerek homolog kromozom çiftlerine bivalent denir. Zigotenin sonuna doğru, sinaptonemal kompleksler denilen özel ipliksi yapılıar, çift homologlar arasında oluşurlar. Profazın üçüncü safhasına pakiten adı verilir. Kromatinlerin yoğunlaşması nedeniyle bivalent kromozomlar kısalıp kalınlaşır. Dördüncü diploten Diploten safhasına kadar, her bivalentin bir homoloğu, hala tamamen maternal ve diğer homoloğu tamamen paternal kökenlidir. Birinci mayoz bölünmenin profaz safhası, diakinaz ile sonlanır. Prenatal gelişmede, bu son safhada, primer oositler diktiyoten denilen uzun bir dinlenme dönemine girerler. Primer oosit, fetal dönemden, pubertede ovulasyonun az öncesine kadar, profazda asılı durur. Gonadotropinlerin etkisi altında birinci mayoz bölünme Ovulasyona hazır olan primer oositte, sekonder oositi oluşturmak için yeniden başlar. Tüm bivalentler hücrenin ekvator bölgesinde düzenlenirler, çekirdek zar parçalanır, bölünme iği oluşur ve primer oositler ikiye bölünür.

11 ! 11 Birinci mayoz bölünme sonunda meydana gelen yavru hücreler, sekonder, oosit ve birinci polar cismi ve 23 adet kromozom dağılımı eşit olmasına az önce ya da ovulasyon sırasında oluşan sekonder oosit hemen ikinci mayoz bölünmeye girer ve ikinci mayoz bölünmeyi, sperm tarafından döllendiğinde bitirir. Insanda, birinci polar cismi bölünmez, dejenere olur. Ikinci mayoz bölünmede, sekonder oosit çekirdeğinde DNA replikasyonu olmaz. Ikinci mayoz bölünme sonunda, 23 adet haploid kromozom içeren iki yavru hücre oluşur. Diğeri küçük olup ikinci polar cisimdir, ikinci polar cismi de dejenerasyona uğrar. İnsan oumu ikinci polar cismi fertilizasyondan önce atar. UTERUS TÜPLERI Üç tabaka içerir, bunlar mukoza, muskularis ve seroza tabakalarıdır. Mukoza tabakası Epitel, tek katlı prizmatiktir. Fimbriyalar, infundibulum ve ampullada en yüksek olup, uterusa yakın yüksekliği azalır. Silyalı ve silyasız olmak üzere iki tür hücre içerir. Ejekülattaki spermlerden bir kaçı, ovidukt ampullasına ulaşıp sekonder oositi döllemek için orada beklerler. Ovidukt epiteli, uterus mukozasında olduğu gibi siklik değişikliklere uğrar. Bu değişiklikler, siklusun ortasında en yüksek düzeye erişir ve siklusun luteal safhasında tersine döner. Lamina propriya fibroblast benzeri hücreler, az sayıda lenfosit ve monositler ve retiküler fibril ağını içerir. Muskularis mukoza yoktur ve mukoza tabakası, direkt olarak altındaki tunika muskularis üzerine oturur. Müsküler tabakada, kaslar içte sirküler, dışta longitudinaldir. Seroz tabaka, peritonun visseral yaprağından oluşmuştur. Gevşek bağ dokusu yapısındadır ve serbest yüzeyi mezotel döşelidir. UTERUS Uterus duvarı; dış tabaka, mukoza ya da endometriyumdan oluşmuştur. Perimetriyum, mezotel ve ince gevşek bağ dokusundan meydana gelir ve uterusun yalnızca üst kısmını örter. Uterus yüzeyi, peritonla sarılı değildir, bağ dokusu ya da adventisya ile örtülüdür. Miyometriyum, yaklaşık mm. kalınlıkta olup, uterus duvarının en kalın tabakasıdır. Endometriyum Endometriyumun başlıca fonksiyonu, geç blastokist dönemindeki zigotun gömülmesi için ortam hazırlamak ve plasentanın anneye ait olan kısmını oluşturmaktadır. *** Endometriyum fonksiyonalis endometriyumun üst 2/3 ünü oluşturan ve menstruasyon sırasında dökülen parçadır.

12 12 Endometriyum bazalis kalıcı olup gelecek siklusta endometriyum fonksiyonalisin yenilenmesini sağlayan ve tüm endometriyumun 1/3 ünü oluşturan parçadır. Endometriyum salgı yapan, silyalı tek katlı prizmatik epitelle döşelidir. Epitel, stroma ya da lamina propriyaya çöküntüler yaparak çok sayıda uterus bezlerini yapar. Tübüler yapıda olan bu bezler, stromanın tüm kalınlığı boyunca uzarlar. Stroma, kapillerler, retiküler lifler ve mezenşim hücrelerine benzeyen uzantılı hücrelerden zengindir. Müllerian anomalilerin en ileri tipi Rokitansky-Küstner Hauser- Mayer sendromudur. En sık görülen anomali ise uterus bikornistir. Uterin anomalilerle birlikte en sık görülen sistem anomalileridir. Uterin anomalilere sekonder gelişen obstetrik patolojler şunlardır: Habituel abortuslar (En sık) Preterm eylem ve preterm doğum Malprezentasyonlar İUGR Ektrauterin gebeliktir. UTERUSUN ANATOMİK ANOMALİLERİ

13 SERVİKS 13 Uriner sistem anomalileri en sık uterus unikorniste birlikte görülür ve ayrıca uterus unikorniste görülen en önemli komplikasyon rudimenter horn gebeliğidir. Uterus didelpiste en sık görülen komplikasyon preterm eylem ve doğumdur. Abortus riski en fazla uterus septus'ta görülür (%90-95). Bunu uterus bikornis izler. Kanal plicae palmatae denilen dallanmış çıkıntılar ve katlantılar içeren, son derece düzensiz bir mukozayla döşelidir. Mukoza yüksek prizmatik epitelle döşelidir. Bezler, endometriyumdakilere kıyasla daha az sayıdadırlar ve genellikle, mukusla doludurlar. Bir ya da iki bezin boyun kısmı lümeni, mukus toplanması sonucu tıkanabilir ve Nabothian kistleri denilen 6 mm. çapa varan kistlere dönüşebilir. Eksternal ostiuma yakın kanalı düşeyen tek katlı prizmatik epitel, portio vaginalis yüzeyinde çok katlı yassı epitele dönüşür. Bu çok katlı yassı epitelin yüzey tabaka hücrelerinin çoğu glikojenle doludur. Serviks epitelinin yüzeyel yassı hücreleri, devamlı olarak vagina sıvısı içine dökülürler ve vagina yaymalarında incelenebilirler. Endoserviks mukozası, endometriyumdaki gibi siklik değişikliklere uğramaz, ancak dolaşımdaki hormonların etkisi altında salgısının miktar ve fiziksel özelliklerinde değişiklik gösterirler. Siklus ortasında, salgı miktarında 10 kat artış olur. Ayrıca kıvamında da belirgin bir değişme gözlenir. Ovulasyona yakın (koyu kıvamlı iken) daha akıcı ya da az kıvamlı bir sıvıya dönüşebilir. Serviks duvarı, %15 i düz kas olan sıkı bağ dokusundan oluşmuştur. Düz kas, portio vaginalisde tamamen kaybolur. Endoserviks tarafından salgılanan mukusda lizozim vardır. VAGINA Vagina duvarı,mukoza, kas tabakası ve adventisya bağ dokusundan oluşmuştur. Vagina mukozası, tipik çok katlı yassı epitel ve altındaki lamina propriadan meydana gelir. Yüzey hücreleri, keratohiyalin granülleri içerebilirler ve keratinizasyona uğrarlar. Sitoplazmaları, siklusun ortasında glikojen ile doludur. Siklusun daha sonraki dönemlerinde glikojen miktarında azalma olur. Vagina mukozası yüzey hücreleri, siklus boyunca dökülürler. Dökülme, luteal safhanın geç döneminde ve menstruasyonda çok fazladır. Dökülen hücrelerden açığa çıkan glikojen, bakteri florası tarafından parçalanarak laktik aside dönüşür ve vagina ph sını düşürür. Epiteldeki glikojen miktarı, östrojenler tarafından kontrol edildiği için vagina ph sı, siklusun ortasında düşüktür. Siklusun luteal safhasında, az östrojen salgılanması nedeniyle, daha az glikojen sentezlenir ve vagina ph sı yükselir. Bu durum protozoon enfeksiyonlarına zemin hazırlar.

14 14! *** Vaginal sumear endokrin değerlendirme için vajen lateral duvarından alınır ve süperfisial hücre dominansı iyi östrojenizasyonu gösterir. Endometrial bezler: progesteron etkisi ile Vajinal epitel: iset estrojen etkisi ile glikojen sentezler. KONJENİTAL ADRENAL HİPERPLAZİ In utero veya sonradan gelişebilir. Androjen düzeylerine ve maruz kalma süresine bağlı olarak değişen derecelerde labioskrotal füzyon, kliteromegali ve üretral ve vajinal anatomide değişiklikler olur. Wolf kanalı gelişimi olmaz. Fallop tüpler, uterus, 2/3 üst vajen normal gelişir. *** Erken androjenizasyon, erkeksi eksternal genitalia gelişimine neden omaktadır. *** Geç androjenizasyonda ise ( haftalar) temelde dişi eksternal genitaliada, kısmi virilizasyon ortaya çıkmaktadır. *** KAH tedavi edilmezse 2-4 yaşında adrenarş ve hızlı büyüme olur. Erkek postürü, akne, ses kalınlaşması olur. Ileri dönemde hasta primer amenore olarak başvurabilir. *** Hastaların 2/3 ünde tuz kaybedici şekilde elektrolit imbalansı bulunmaktadır. Beslenme bozulmakta, apati, kusma, hiponatremi, hiperkalemi ve asidoz gelişebilmektedir. *** Hipertansiyon %5 görülebilmektedir. Hızlı tanı ve tedavi hayat kurtarıcı olabilir. *** Virilizan KAH de steroid biyosentez defekti vardır. Düşük kortizol düzeylerine bağlı olarak ACTH yükselmekte, bu da adrenal hiperplaziye neden olmaktadır. Bu durumda kortikosteroid prekürsörleri ve androjenler artar. Enzim defektlerinin derecesine bağlı olarak maskülinizasyon gelişir. En sık görülen enzim eksiklikleri: 21 hidroksilaz, 11 hidroksilaz ve 3 Betahidroksi steroid dehidrogenaz. Konjenital adrenal hiperplazilerin %90 ını oluşturmaktadır. 21 hidroksilaz eksikliği otozomal resesif geçişlidir. Amnion sıvısında artmış 17OHP, 21 deoksikortizol ve aldosteron düzeyleri ile prenatal tanı konulabilir. Bu olgularda 17 OH PRG'nun metaboliti olan üriner pregnonetriol'da aşırı artar. Ayrıca DHEA'dan türeyen androstenedian ve testosteronda artar. *** *** *** En sık görülen neonatal endokrin ölüm sebebidir. *** KAH en sık nedeni 21-hidroksilaz eksikliğidir. Genellikle kısmi eksikliği sözkonusudur. Üç formu vardır: Tuz kaybettirici form: Hiperkalemik asidoz gelişir. Enzim tamamen yoktur. Doğumda psödohermafroditizm vardır. Basit virilizan: Doğumda psödohermafroditizm vardır. Geç başlayan (Late onset) form: Adölesan dönemde veya daha geç ortaya çıkar.

15 15 11 beta-hidroksilaz eksikliği 11 deoksikortizol kortizole, deoksikortikosteron (DOK) kortikosterona dönüştürülemez. Artmış düzeylerine bağlı hipertansiyon ve hipokalemik alkaloz vardır. Renin ve aldosteron azalmıştır. Tanı artmış DOK ve 11 deoksikortizol düzeyleri ile konur. Serum kortizoaldosteron ve kortikosteron azalır. 3ß hidroksisteroid dehidrogenaz eksikliği Yaşamla bağdaşmaz. DHEA ve DHEASO4 seviyeleri çok yükselir. Glikokortikoid, mineralokortikoid,estrojen ve androjenler sentezlenemez. Idrarda tuz atılımı vardır. Erken ölüm. Yaşamla bağdaşmaz. Tanı Erişkinde ACTH nın diürnal ritmi vardır. Bu nedenle sabahları alınan kanda 17OH P ölçülür. Serum düzeyi <200 ng/dl ise normal, >800 ng/dl ise 21 hidroksilaz eksikliğidir. Ara değerlerde ACTH stimülasyon testi yapılır. ACTH ile, 17OH P düzeylerinde normograma göre dramatik yükselme olursa tanı konur.11 hidroksilaz ve 3ßOH SD eksikliklerinde 17OH P yükselmez. Bunlarda DHEA VE DHEASO4 yükselmektedir. 21 hidroksilaz ve 3ßOH SD defektlerinde plazma renin aktivitesi çok artmıştır. 21 hidroksiloz eksikliğinin en spesifik hormonal belirleyicisi amnion sıvısında Delta-4 konsantrasyonu ve amniotik sıvı testesteron düzeylerinin ölçümüdür. Tedavi Hidrokortizon, 9-florokortizon, anatomik anomaliler için cerrahi ERKEK PSÖDOHERMAFRODİTİZM Genetik seks XY, testis vardır ancak eksternal genitalia anormal gelişmiştir. Androjen duyarsızlık sendromu Androjen sentez defektleri AMH defektleri Komplet testiküler feminizasyonda *** fenotip dişi, karyotip XY dir. Maternal X e bağlı resesif geçer. Androjen reseptör defekti olduğundan Wolf kanal gelişimi olmaz, ancak AMH olduğundan Müller kanal gelişimi de olmaz. Testis gelişimi normal, ancak testisler genelde inguinal halkaya inmiştir. Testosteron düzeyi normaldir. Kör vajen vardır(ürogenital sinusten gelişmiş). Primer amenorede ayırıcı tanısı RKM sendromu ile yapılmalıdır. *** RKM sendromunda karyotip XX ve pubik ve aksiller kıllanma (+). Pubertal gelişim tamamlandıktan hemen sonra gonadektomi yapılmalıdır. 5ß redüktaz eksikliği *** Karyotip XY. Maskülinizasyon olur. Testisler normaldir, Wolf kanalı gelişmiştir. Tanıda artmış testosteron/dht oranı kullanılır. Uterin herni sendromu (AMH defekti) Normal erkek gelişimi vardır, ancak inguinal herni içinde uterus ve tubal yapılar bulunmaktadır.

16 16 ANTİANDROJENLER Spironolakton : Potent antiandrojen Zayıf progestin Testosteron biyosentezinin zayıf inhibitörü Aldosteron reseptör antagonisti K tutucu diüretik Androjenlerin östrojene dönüşümünü hızlandırır Teratojeniktir Siproteron asetat : Potent antiandrojen Potent progestin Zayıf glikokortikoid Androjen reseptör blokajı yapar Flutamid : Antiandrojen Androjen reseptör blokajı yapar Finanserid : *** *** *** Spesifik ve kompetetif 5 alfa-redüktaz inhibitörüdür. Antiandrojen grubu ilaçlardan değil. Simetidin : Reseptör düzeyinde androjen aktivitesini bloke eden bir H2 reseptör antagonistidir. Kıl folliküllerinde DHT aktivitesini inhibe eder. Ketakanazol : *** Antifungal ve antinadrojendir desmolaz enzimini inhibe eder. Hepatik fonksiyonları olumsuz etkiler.

17 17 KADIN GENİTAL SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ HORMON BİOSENTEZİ, METABOLİZMALARI ve ETKİ MEKANİZMALARI SEKS STEROİDLERİ Temel bileşik tüm hormonlarda perhidrosiklopentanofenantren dir. Seks steroidleri içerdikleri karbon atomu sayısına göre 3 ana gruba ayrılır. Kortikoidler ve progestinler 21 karbonlu olup temel yapı pregnan dır. Androjenler 19 karbonlu olup temel yapı androsten, östrojenler ise 18 karbonlu olup temel yapı estran dır. ***Steroidogenezde temel molekül kolesterol dür. Plasenta dışında tüm steroid üreten organlar asetat tan (2 karbonlu) kolesterol sentezler. Kolesterol (27 C) Pregnan deriveleri (21 karbonlu)àprogestinler ve Kortikosteroidler Androsten deriveleri (19 karbonlu)àandrojenler Estran deriveleri (18 karbonlu)àöstrojenler Bu süreçde yer alan tüm enzimler sitokrom P450 oksidaz enzim sisteminin üyeleridir. Steroid üreten tüm endokrin organlarda bu yol kullanılır. Over, her 3 seks steroidini de üretir ancak 21-hidroksilaz ve 11β-hidoksilaz yokluğu nedeniyle adrenal bezden farklıdır, bu nedenle de glukokortikoidler ve mineralokortikoidler normal over dokusunda üretilemez. *Kolesterolün pregnenolon a dönüşümü mitokondri de gerçekleşir ve steroid sentezinde hız-kısıtlayan basamaktır. Ovulasyon öncesi folikülde granüloza hücre vaskülarizasyonu az olduğu için LDL den progesteron sentezlenmez. Yalnızca androstenedion dan östron; testesterondan ise östradiol sentezlenir. Ovulasyonu takiben granüloza hücrelerinde hem vaskülarizasyon hem de lüteinizasyon artmış olduğu için progesteron sentezi başlar. LDL ile plazmada taşınanan kolesterol teka interna hücrelerine alınır ve burada LH etkisi ile androstenedion ve testesteron sentezlenir. Bu iki bileşik granulosa hücrelerine geçerek burada da FSH nın tetiklediği aromatizasyonla estron ve esradiol e dönüştürürlür. Östradiol ve testesteron bir kısmı bir ß-globülin olan SHBG (sex hormon bağlayıcı globulin) ile kanda taşınır. %10-40 ı gevşekçe albümin e bağlıdır, %1 lik kısmı ise serbesttir.

18 18 *Hipertiroidizm, gebelik ve östrojen uygulanımı SHBG seviyelerini arttırıken, kortikoidler, androjenler, progestagenler ve büyüme hormonu SHBG seviyelerini azaltır. Kilo alımı da SHBG seviyelerini azaltır. * Öte yandan insülin resistansı ve hiperinsülinemi yaş ve kilodan bağımsız olarak SHBG seviyelerini azaltır. Bu nedenle SHBG seviyelerinin düşük olması tip II DM gelişmesi yönünde bir prediktördür. * Kortisol, progesteron, deoksikortikosteron ve kortikosteron ise kanda transkortin (kortikosteroid bağlayıcı globülin) ile taşınır. Seks steroidlerinin biolojik etkisi serbest formların miktarı ile doğrudan ilgilidir. Prekürsörü androjenlerdir. * Insan overi tarafından üretilen major östrojen östradiol dür. Östriol(E3), östron(e1) ve ostradiol(e2) ün periferik metaboliti olup overde sentezlenmez. Östriol oluşumu bir tür detoksifikasyondur. Biosentezi androjenlerden ve periferde androstenedionun aromatizasyonu ile olmaktadır: Teka interna hücreleri (LH etkisiyle) kolesterolü androstenediona dönüştürür. Androstenedionun bir kısmı östradiol e dönüşür, bir kısmı da granüloza hücrelerine geçer. Granüloza hücrelerinde (FSH etkisiyle) östradiol üretilir. Bu östradiol foliküler sıvıya geçer (olgun granüloza hücrelerinde LH reseptörleri FSH etkisiyle belirir). * Östradiol ve östriol metabolize olarak östron a dönüşmektedir. *** Östradiol ün %2 si serbest, %60 ı albümine, %38 i SHBG e bağlıdır. Gebe olmayan bir kadında östradiol oluşum hızı mgr/gün dür. Kadındaki östrojenin toplamı=östradiol+östron+periferik konversiyon dur. Östradiol-östron iki yönlü çevriminin devamlı olduğu dokulardan en önde geleni endometriumdur. Estradiol özellikle hipotalamusda fazla miktarda bulunan östradiol 2-hidroksilaz enzimi ile bir katekolestrojen olan 2-OH östradiol e dönüştürülür.! ESTRON å Post menapozal dönemde en sık östrojen ESTRADİOL å En güçlü estrojendir, üreme çağının esas estrojenidir. ESTRADİOL 17 BETA å Estrojenin en aktif formu ESTRİOL å Gebelikte en fazla bulunan estrojendir, En zayıf doğal estrojendir. Anne+Fetüs+Plasenta tarafından üretilir. Over salgısı değildir. ESTETROL å Fetal karaciğerde estriolden sentezlenir. Sadece gebe kadının serumunda bulunur. * Adrenal bez ve overde üretilir. Preovulator fazda salınımı günde 1mg iken luteal fazda 20-30mg/gün e kadar yükselir. Metabolizması, pregnanediole çevrimi ya da 17-OH progesteron üzerinden pregnanetriole dönüşüm yolu ile olmaktadır. Özellikle adrenogenital sendromda 17-OH progesteron birikmesi sonucu pregnanetriol in idrarda atılımı artar. Pregnanediol glukuronid ovulasyona kadar idrarda 1mg/gün den azdır ancak ovulasyondan sonra pregnanediol atılımı artar (3-6mg/gün). *** Progesteron idrarda pregnandiol olarak atılır. * Pregnantriol 17-OH progesteron un temel metaboliti olup konjenital adrenal hiperplazi (adrenogenital sendromda) olgularda tanıda kullanılır. Ancak 17- OH progesteron un ölçümü pregnanetriol den daha güvenilirdir. Ovulasyondan sonra 200ng/dl ye kadar yükselir. Adrenal hiperplazide değerler kat artar.

19 19 ANDROJEN METABOLIZMASI Dehidroepiandrosterone (DHA) ve androstenedion un yarıya yakını adrenal bezden salınır. Androstenedion un diğer yarısı overden sentezlenirken DHA nun geri kalan kısmı over ve periferik dokularca sentezlenir. Öte yandan dehidroepiandrosteron sülfat (DHEAS) ın tamamına yakını adrenal bezden salgılanır. 5a redüktaz yolu ile testesteron un metaboliti olarak sentezlenen dihidrotestesteron (DHT) oldukça yüksek androjenik aktiviteye sahiptir. DHT 3a-androstanediole indirgenerek inaktivite edilir. En potent androjen dehidrotestosterondur. GARH Gonadotropin serbestleştirici hormonu (GnRH) üreten hücreler olfaktor bölgesinden kaynaklarını alırlar. Yarılanma ömrü 2-4 dakika olup reprodüktif siklusun kontrolü için sürekli olarak sabit bir hızda üretilir. GnRH ın portal sirkülasyona pülsatil bir şekilde verildiği yer arkuat nükleusdur. GnRH, hem folikül stimulan hormon (FSH) hem de lüteinizan hormon (LH) sekresyonunu stimüle eder.fsh ve LH ilede kısa feed back etki ile inhibe olur. *** Aynı anda iki hormonun (FSH ve LH) sekresyonunu düzenleyen tek serbestleştirici hormon GnRH dır. Hipotalamus, salgıladığı serbestleştirici hormonların son ürünleri veya bizzat kendileri tarafından kontrol edilir ki hedef organ hormonlarının (androjen ve östrojenler) hipotalamus üzerindeki etkileri uzun feed-back arkı ile, hipofiz hormonlarının hipotalamus üzerindeki etkileri ise kısa feed back ark ile denetlenir. Ayrıca bizzat hipotalamus hormonları direkt hipotalamusa supresor etki gösterir ki bu da ultra kısa feed-back ark kontrolu sağlar. 1- GnRH Agonistleri GnRH ın etki süresini arttırmak amacıyla agonist özellik gösteren analogları sentezlenmiştir. Özgün GnRH molekülünün aminoasit dizilimindeki değişikler (6.veya10.pozisyon) agonist özellikli analog oluşumuna neden olur. GnRH agonisti uygulaması, öncelikle hipofizer gonadotropinleri stimüle eder; böylece FSH ve LH sekresyonu ve beklenen gonadal yanıt oluşur; ancak bir agonistin uygun olmayan şekilde (non-pulsatil) ya da fizyolojik olmayan dozlarda sürekli veya tekrarlayıcı olarak uygulanması, hipofiz-gonad eksenini inhibe eder (down-regülasyon) ve neticede dönüşümlü medikal ooferektomi gerçekleşir. *** Agonistler ilk kullanımda GnRH reseptörlerini arttırıcı (upregulasyon) etkiyle gonadotropin artışına (flare up etki) neden olurlar. *** GnRH analoglarının klinik kullanımı Ovulasyon indüksiyonu Endometriozis Hormon bağımlı tümörler (meme,over, endometrium) Myoma uteri Erken püberte Disfonksiyonel uterin kanama Puberte gecikmesi

20 20 HİPOFİZ Hirsutizm Premenstrüel sendrom Akut intermitant porfiria Kronik pelvik ağrı Luteal faz defekti Özgün GnRH molekülünün aminoasit dizilimindeki değişikler (2.veya 3.pozisyon) antagonist özellikli analog oluşumuna neden olur. Mast hücrelerinde degranülasyona neden olarak histamin açığa çıkmasına neden olurlar ki bu da anaflaktik reaksiyonlara sebep olur. Bu nedenlede henüz klinik kullanımları yoktur. *** GnRH analoglarının yan etkileri ise hipo östrojenemik çevre, * trabeküler kemik kaybı, sıcaklık basması, kırılma kanaması, vajinal kuruluk ve nadirende göğüslerde atrofidir. * Bunların içinde en en önemlisi osteoporoz olup 6 ay veya daha uzun süre kullanımda görülür. Uzun sürecek GnRHa tedavisi programlarına osteoprozu önlemek amacıyla östrojen ilave edilir. (add back therapy). Anterior, intermediate ve posterior olarak üçe ayrılır. *** Anterior hipofiz (adenohipofiz) embriyolojik olarak epidermal ektoderm kökenlidir ( Ratke cebi katlantısıdır). Bu nedenle hipotalamusun uzantısı olan posterior hipofiz (nörohipofiz) gibi nöral doku içermez. ADENOHIPOFIZ 1. Asidofilik hücreler Büyüme hormonu, Polaktin ve kısmen ACTH salınımı 2. Bazofilik hücreler FSH ve LH salınımı 3. Nötral (Kromofob) hücreler TSH salınımı yapmaktadır. GONADOTROPINLER Folikül Stimulan Hormon (FSH) ve Luteinizan Hormon (LH) olup glikoprotein yapısındadırlar. GnRH ın pulsatil stimulasyonuna yanıt olarak adenohipofizden salınırlar. Over folliküllerini stimüle eder. Karaciğer ve böbrekte metabolize olur ve büyük bir kısmı idrarla atılır. LH nın yarılanma süresi 20 dakika FSH nınki ise yaklaşık 40 dakikadır. *** FSH, LH, TSH ve HCG nin alfa subunitleri ortaktır. Farkı yaratan ß subunittir. Menstrüel siklusda gonadotropinler östrojen ve bir dereceye de kadar progesteron un negatif feed back etkisyle kontrol edilir. *** FSH üzerine en önemli regülatör etki östrojenin negatif feed back etkisidir. Bu nedenlede FSH ve LH siklusun luteal fazında en düşük seviyedir.ancak hiçbir zaman FSH sıfırlanmaz ve bu düşük FSH mevcut overian folliküler rezervi korumuş olur. Steroid seviyeleri düştükçe gonadotropinler yükselmeye başlar. Foliküler faz esnasında FSH seviyeleri baskılanmış fakat LH düzeyleri sabittir. Ovulasyondan hemen önce LH surge ü ile birlikte FSH düzeylerinde hafif bir artış gözlenir. Bunun nedeni geç foliküler fazdaki yüksek östrojen seviyelerinin pozitif feed back etkisidir.

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

Dişi Genital Sistem Anomalileri

Dişi Genital Sistem Anomalileri Dişi Genital Sistem Anomalileri KLEİNEFELTER SENDROMU 47,XXY karyotipine sahip (XXXY gibi diğer varyasyonlar da olabilir) 1:500 erkek insidanla cinsiyet farklanmasıyla ilgili anomaliler içinde en sık görülenidir.

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Dersin Amacı KAH patogenezinin öğrenilmesi KAH lı hastaların klinik ve laboratuar bulgularının

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Dersin Amacı KAH patogenezinin öğrenilmesi KAH lı hastaların klinik ve laboratuar bulgularının

Detaylı

İNTERSEKS. KUŞKULU GENİTAL YAPI (Ambigü Genitalia) Prof.Dr.Yunus Söylet

İNTERSEKS. KUŞKULU GENİTAL YAPI (Ambigü Genitalia) Prof.Dr.Yunus Söylet İNTERSEKS KUŞKULU GENİTAL YAPI (Ambigü Genitalia) Prof.Dr.Yunus Söylet İNTERSEKS İNTERSEKS GELİŞİMİ KROMOZOMLAR HORMONLAR GONADLAR NASIL ERKEK OLUNUR? 7. haftaya kadar embryonun eksternal ve internal genital

Detaylı

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri TESTOSTERON (TOTAL) Kullanım amacı: Erkeklerde ve kadınlarda farklı kullanım amaçları vardır. Erkeklerde en çok, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti

Detaylı

Androjenler ve Anabolik Steroidler

Androjenler ve Anabolik Steroidler Androjenler ve Anabolik Steroidler Sentezleri Androjenler kolesterolden sentezlenirler. Testosteron, testisin interstisyel (leydig ) hücrelerinde, 5-Pregnonolon dan sentezlenir. Testosteron salındıktan

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi. Transkripsiyon Transkripsiyon

GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi. Transkripsiyon Transkripsiyon GONAD HORMONLAR Uyarı Hipotalamus GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi camp Protein fosforilasyon camp Protein fosforilasyon Transkripsiyon Transkripsiyon Testosteron sentez ve salınım

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus

Detaylı

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN Reprodüktif Endokrinoloji Prof. Dr. Mithat EVECEN TANIMLAR: Hormon: Yunanca = uyarma, canlandırma, harekete geçirme. Tanım: Bir hücre ya da dokuda sentezlenen ve buralardan kan, lenf ve sinir yoluyla vücudun

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ OVERYEN REZERV PREMATÜR OVARYEN YETMEZLİK POLİKİSTİK OVER SENDROMU Dr.MURAT ÖKTEM Menstrüel siklusların düzenli olması %95 ovülasyon olduğunu gösterir. Fakat yeterli

Detaylı

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR?

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hast. Ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Ünitesi Serviks Epiteli Skuamoz epitel: Ektoserviks Kolumnar epitel: Endoserviks

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1. GÜN 08.15-09.00 Pratik Ders Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinin Tanıtılması 09.15-10.00 Teorik Ders Jinekolojik Anamnez M. ÇOLAKOĞLU 10.15-11.00 Teorik Ders Jinekolojik

Detaylı

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA Dr.Müjdat ŞİMŞEK EPİDEMİYOLOİ Üreme çağındaki kadınların vajinal kanama nedeniyle acil servise başvurmaları sıktır. Menoraji sağlıklı kadında %9 14 oranında görülür.

Detaylı

E DOK O RİN İ S İ S S İ T S EM

E DOK O RİN İ S İ S S İ T S EM ENDOKRİN SİSTEM Prof.Dr. Erdal ZORBA Kontrol sistemleri Sinir sistemi Hızlı, anlık değişim ve yanıtlar Endokrin sistem Saniyelerden aylara kadar süren etki ve yanıt endokrin sistem hormonal iletişim 2

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Ergenlik Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Nelerden konuşacağız? Ergenlik nedir? Ergenlik sürecinde vücutta nasıl değişiklikler olur? Üreme organları nelerdir ve nasıl

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (01.09.2014 10.10.2014) 1 EYLÜL 2014 PAZARTESİ 09.30-10.20

Detaylı

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir.

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir. Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.

Detaylı

Üreme siklusu anomalileri. Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov

Üreme siklusu anomalileri. Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov Üreme siklusu anomalileri Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov Menstrual düzensizlikler Normal siklusu yöneten hipotalamus-hipofizovaryum fonksiyon ünitesinin her basamağındaki bir yetersizlik anormal siklus

Detaylı

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (31.08.2015 16.10.2015) 31 AĞUSTOS 2015 PAZARTESİ

Detaylı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. Fetus Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 8.Hafta ( 03-07 / 11 / 2014 ) FETUS FİZYOLOJİSİ 1.Embriyonun Gelişmesi 1.) Plasenta 2.) Amnion Kesesi ve Amnion Sıvısı Slayt No: 9 1.) EMBRİYONUN GELİŞMESİ

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Adrenal bez Adrenal korteks fonksiyonları: Mineralokortikoidler sodyum geri alımı ve potasyum

Detaylı

ÜREME FİZYOLOJİSİ 19/11/2015. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ. Erkek Üreme Organları Fizyolojisi. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ

ÜREME FİZYOLOJİSİ 19/11/2015. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ. Erkek Üreme Organları Fizyolojisi. ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ ÜREME SİSTEMİ FiZYOLOJİSİ ÜREME FİZYOLOJİSİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire İnsanların, nesillerini devam ettirebilmeleri için, kadın ve erkek cinsine ihtiyaç vardır. İnsanların üreme sistemi, ergenlik dönemiyle

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi.

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Muayeneyi Yapanın Adı- Soyadı: Uzmanlığı:

Detaylı

DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ

DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ 4 DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ İnfertilite nedenleri %15 ovulatuar faktorler %30-40 tuboperitoneal faktörler %30-40

Detaylı

ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 03 ŞUBAT 2014 14 MART 2014)

ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 03 ŞUBAT 2014 14 MART 2014) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 03 ŞUBAT 2014 14 MART 2014) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM III

Detaylı

4. S I N I F - 2. G R U P 2. D E R S K U R U L U (Nefroloji, Endokrin, Üroloji, Jinekoloji, Obstetrik)

4. S I N I F - 2. G R U P 2. D E R S K U R U L U (Nefroloji, Endokrin, Üroloji, Jinekoloji, Obstetrik) Ü R O G E N İ T A L S İ S T E M H A S T A L I K L A R I - D O Ğ U M B İ L G İ S İ ( 0 2 Ş U B A T 2 0 1 5 1 0 N İ S A N 2 0 1 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enr İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu) : Prof.

Detaylı

Ergende Meme Sorunları. Yrd. Doç. Dr. Müsemma Karabel Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Ergen Ünitesi

Ergende Meme Sorunları. Yrd. Doç. Dr. Müsemma Karabel Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Ergen Ünitesi Ergende Meme Sorunları Yrd. Doç. Dr. Müsemma Karabel Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Ergen Ünitesi PLAN Gelişim Anomalileri Asimetrik meme gelişimi, Aksesuar meme dokusu, Meme dokusunun olmaması

Detaylı

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Olgu EKTOPİK GEBELİK Dr. Mutlu Kartal AÜTF Acil Tıp AD Nisan 2010 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Gebelik olabilir, vajinal spotting kanama

Detaylı

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 2013 2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Detaylı

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Ayırıcı Tanı Nasıl Yapılmalı? Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Kayseri PKOS Tanı Kriterleri NIH 1990

Detaylı

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02.

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015) KADIN HASTALIKLARINDA UYGULANAN MUAYENE METOTLARI Slayt No: 25 JİNEKOLOJİK MUAYENE 1.) Anamnez 2.) Genel Fizik Muayene

Detaylı

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. DERS (ÜRO-GENİTAL ve ENDOKRİN SİSTEM) KURULU (10 MART 2014 25 NİSAN 2014) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II

Detaylı

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü 1. Hafta 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:30 13:30-14:30 14:30-15:30 15:30-16:30 17.11.2014 Staj Tanıtımı Prof Dr Serkan Güçlü Servis doğumhane tanıtımı Genital sistemin embriyoloji ve anatomisi

Detaylı

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Hipofiz bezi (hypophysis) Hipofizial çukurlukta bulunur (sella turcica) 9 adet hormon üretir İki bölümü vardır: Anterior

Detaylı

4. S I N I F - 1. G R U P 2. D E R S K U R U L U (Nefroloji, Endokrin, Üroloji, Jinekoloji, Obstetrik)

4. S I N I F - 1. G R U P 2. D E R S K U R U L U (Nefroloji, Endokrin, Üroloji, Jinekoloji, Obstetrik) Ü R O G E N İ T A L S İ S T E M H A S T A L I K L A R I - D O Ğ U M B İ L G İ S İ ( 1 0 K A S I M 2 0 1 4 1 6 O C A K 2 0 1 5 ) Dekan : Prof. Dr. Bekir YAŞAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu) : Prof.

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IV. DERS KURULU ( 19 OCAK 2015 13 MART 2015)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IV. DERS KURULU ( 19 OCAK 2015 13 MART 2015) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 19 OCAK 2015 13 MART 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM III

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Ergenlik problemleri Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği Ergenlik İnsan gelişiminde seksüel olgunlaşmanın ve büyümenin tamamlandığı sonunda üreme kapasitesinin elde

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 4 Doğum eylemi, doğum ağrılarının başlamasından, fetüsün doğumu ve plasentanın ayrılmasının

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı

Dişi Seks Hormonları ve Oral Kontraseptifler

Dişi Seks Hormonları ve Oral Kontraseptifler Dişi Seks Hormonları ve Oral Kontraseptifler Östrojenler 18 C lu steroidlerdir. Premenopozal dönemde östrojenin %75 i over kaynaklıdır. Post-menopozal dönemde ise adrenal korteks en önemli kaynaktır. Adrenal

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007

Detaylı

Hipotalamo-hipofizer Hormonlar

Hipotalamo-hipofizer Hormonlar Hipotalamo-hipofizer Hormonlar Ön ve arka hipofizin hipotalamus tarafından kontrolu ÖN HİPOFİZ 1.Hipotalamik nöronlardan salıverici ve inhibe edici hormonlar hipotalamohipofizer portal sisteme salınır

Detaylı

Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir.

Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir. PROLAKATİNOMA NEDİR? Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir. Hipofiz tiroid, overler, testisler ve adrenal bezleri kontrol eden hormonları üretir. Hipofiz

Detaylı

07.11.2014. Kadın Genital Organlarının Anatomi ve Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. Kadın Genital Organlarının Anatomi ve Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı Kadın üreme organları (organa genitalia feminina), erkek üreme organlarına göre daha karmaşık bir yapıya sahiptir. Kadın üreme organları da erkek üreme organları

Detaylı

Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Üroloji ABD

Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Üroloji ABD Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Üroloji ABD Tanım İnfertilite, cinsel yönden aktif ve kontrasepsiyon uygulamayan bir çiftin bir yıl içerisinde gebelik elde edememesi durumudur (WHO). Epidemiyoloji Çiftlerin yaklaşık

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Derin İnfiltratif Endometriozis Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Peritoneal Ovarian Derin infiltratif Anterior Mesane Posterior P1-Uterosakral ligament P2-Vajinal

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI (Fertilizasyon, Segmentasyon, İmplantasyon ve Bilaminar disk) PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN FERTİLİZASYON A ) Germ hücrelerinin fertilizasyon bölgesine taşınması Oositin ampullaya

Detaylı

ĐNFERTĐLĐTE : GENEL BĐR BAKIŞ

ĐNFERTĐLĐTE : GENEL BĐR BAKIŞ ĐNFERTĐLĐTE : GENEL BĐR BAKIŞ Đnfertilite, düzenli ve korunmasız cinsel birliktelik olmasına rağmen bir yıl sonunda gebeliğin gerçekleşememesi olarak tanımlanmaktadır.eğer bir yıl veya daha fazla süredir

Detaylı

her hakki saklidir onderyaman.com

her hakki saklidir onderyaman.com Andropoz: Yaşlanan Erkek: Tarihsel yaklaşım Yaşlanma ile beraber gonadal (testis) fonksiyonlarda azalma ve bu durumun kişi üzerine etkileri antik çağlardan beri bilinmekte ve araştırılmaktadır. Örneğin

Detaylı

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR MENAPOZ DÖNEMİ VE HORMONLAR DR.ALEV ÖKTEM Menapozun Nedeni Overlerdeki oositlerin üreme yaşlanması sırasında ovülasyon ve atrezi nedeniyle tükenmesidir Kronolojik yaş üreme yaşlanmasının tespiti için çok

Detaylı

03.06.15 09:30 BİYOKİMYA-MİKROBİYOLOJİ-FARMAKOLOJİ 10:30 HALK SAĞLIĞI 11:30 PATOLOJİ 13:30 İYİ HEKİMLİK UYG. 6 Hafta. Kurul Süresi: 10 saat 10 saat

03.06.15 09:30 BİYOKİMYA-MİKROBİYOLOJİ-FARMAKOLOJİ 10:30 HALK SAĞLIĞI 11:30 PATOLOJİ 13:30 İYİ HEKİMLİK UYG. 6 Hafta. Kurul Süresi: 10 saat 10 saat Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III DERS KURULU 6 TIP TIP 332- ÜREME SİSTEMİ HASTALIKLARI

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD Radyoterapi-Infertilite Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2010 yılında her 250 erişkinden biri kanserden kurtulmuş bireylerden oluşacak Blatt ve ark, 1999 TEDAVİYE BAĞLI YAN ETKİLER!!!!! Infertilite

Detaylı

ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ)

ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ) ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ) Diğer adı ve kısaltma: α fetoprotein, AFP. Kullanım amacı: Primer karaciğer, testis ve over kanserlerinin araştırılması ve tedaviye alınan cevabın izlenmesi amacıyla

Detaylı

ESTROJENLER. Sentetik östrojenler: Dienestrol, Dietilstilbestrol, benzestrol, heksestrol, metestrol, metallenestril, klorotrianisen dir.

ESTROJENLER. Sentetik östrojenler: Dienestrol, Dietilstilbestrol, benzestrol, heksestrol, metestrol, metallenestril, klorotrianisen dir. ESTROJENLER Overler, gametovenik ve hormonal görevleri üstlenmiş oluşumlardır. Kadın üreme hücresi olan ovum un oluşumu ve kadın cinsiyet hormonlarının sentezlenmesi burada olur. Pubertede menstüral siklus

Detaylı

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. DERS (ÜRO-GENİTAL ve ENDOKRİN SİSTEM) KURULU (09 MART 2015 22 NİSAN 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD SERVİKAL SİTOLOJİ Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD Serviks kanserleri kadınlarda 2. sıklıkla görülen kanserlerdir. Kadın kanser ölümlerinde 2. sırada yer alır. İnsidans

Detaylı

Plasenta Amniyon Çoğul Gebelikler

Plasenta Amniyon Çoğul Gebelikler Dönem 1- Sunum 5/ 2012 Plasenta Amniyon Çoğul Gebelikler Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji- Embriyoloji ABD hgp://histemb.medicine.ankara.edu.tr koryon boşluğu Plasenta = Desidua

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Patoloji 22 8 30 Dahiliye 14 8 26 Jinekoloji 18 8 26 Üroloji 12 8 20 Mikrobiyoloji

Detaylı

Hücre çekirdeği (nucleus)

Hücre çekirdeği (nucleus) Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre

Detaylı

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Semen analizi Ovülasyon değerlendirilmesi HSG vardır. Endike ise; Over rezervi tayini Laparoskopi söz konusudur.

Detaylı

Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 2006-2007 Eğitim yılı

Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 2006-2007 Eğitim yılı ASİT Prof.Dr.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 2006-2007 Eğitim yılı Ders programı Asitin tanımı Fizik muayene bulguları Asit miktarının ifadesi Asit yapan nedenler Asitli hastada ayırıcı tanı

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS DEKAN T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2012-2013 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. DERS (ENDOKRİN ve ÜROGENİTAL SİSTEM) KURULU (11 MART 2013 18 NİSAN 2013) BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM II KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Prenatal tarama testleri kavramları Tarama testi: Normal vakalarda anormal sonuçlar, hasta vakalarda normal sonuçlar elde edilebilir.

Detaylı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı

07.11.2014. fetal dönem denir. Fetal dönemde, embriyonal dönemde oluşan organ sistemleri gelişir. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.) Göbek Kordonu 2.) Fetus ve Fetal Dolaşım Fizyolojisi 3.) Fetusun Aylara Göre Gelişimi Slayt No: 10 2 7.) FETUS Üçüncü gebelik

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem IV Kadın Hastalıkları ve Doğum Stajı Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Fatih Köksal BİNNETOĞLU Yrd. Doç.

Detaylı

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Reprodük>f Endokrinoloji ve İnfer>lite

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca ENDOKRİN SİSTEM Selin Hoca HORMON NEDİR? Endokrin sistemi oluşturan iç salgı bezlerinin (endokrin bez) salgıladığı özel sinyal taşıyan salgılardır. Organik maddelerdir. Hormonların etki ettikleri doku

Detaylı

ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER. Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı

ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER. Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Bu derste amaçlanan öğrencilerle; Glikokortikoid hormonların (GKH) sentez ve salgılanmasını, organizmadaki hücre,

Detaylı

Üreme Sistemi Fizyolojisi. Dr. Mehmet İnan

Üreme Sistemi Fizyolojisi. Dr. Mehmet İnan Üreme Sistemi Fizyolojisi Dr. Mehmet İnan 1 Dişi Üreme Sistemi Anatomisi Vulva, kadın dış genital bölgelerine karşıdan bakıldığında üstte "çatıyı" oluşturan leğen kemiklerinin birbiriyle orta hatta birleştiği

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Ovaryum Tuba uterina Uterus Vajina Dış genital organlar

Ovaryum Tuba uterina Uterus Vajina Dış genital organlar Ovaryum Tuba uterina Uterus Vajina Dış genital organlar Dişi üreme sisteminin fonksiyonları - Oogenezis : Oosit üretimi - Hormon üretimi - Oosit transportu - Fertilizasyon alanı olması - İmplantasyon alanı

Detaylı

Prof. Dr. Hüseyin YORGANCIGİL Prof. Dr. Buket CİCİOĞLU ARIDOĞAN. Doç.Dr. Şirin BAŞPINAR Yrd. Doç.Dr. Kemal Kürşat BOZKURT

Prof. Dr. Hüseyin YORGANCIGİL Prof. Dr. Buket CİCİOĞLU ARIDOĞAN. Doç.Dr. Şirin BAŞPINAR Yrd. Doç.Dr. Kemal Kürşat BOZKURT T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 18 OCAK 2016 11 MART 2016) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM III KOORDİNATÖRÜ

Detaylı

ERKEK GENİTAL SİSTEMİ. Webmaster tarafından yazıldı. Pazartesi, 12 Ocak 2009 11:39 - Son Güncelleme Perşembe, 15 Ocak 2009 09:19

ERKEK GENİTAL SİSTEMİ. Webmaster tarafından yazıldı. Pazartesi, 12 Ocak 2009 11:39 - Son Güncelleme Perşembe, 15 Ocak 2009 09:19 1) Çocuklarda en sık görülen testis tümörü aşağıdakilerden hangisidir? (1998 NİSAN) a) Klasik seminom b) Teratom c) Yolk sak tümörü d) Kariokarsinom e) Spermatositik seminom Testisde en sık görülen tümör

Detaylı

Dr. Yaşar BEDÜK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi

Dr. Yaşar BEDÜK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Yaşar BEDÜK Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Testis tümörleri Erkeklerdeki kanserlerin %1 i Yıllık %3-6 artış Avrupa da her yıl 24.000 yeni vak a Testis Tümör Epidemiyolojisi İnsidans dünya genelinde

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ENDOKRİN SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ENDOKRİN SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Endokrin sistem Endokrin sistem bir kontrol ve düzenleme sistemidir. Vücuttaki 3 ana fonksiyon ile yakın ilişkilidir. 1. Vücut sıvılarındaki kimyasal maddelerin

Detaylı

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IV. DERS KURULU ( 20 OCAK 2014 14 MART 2014)

T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III IV. DERS KURULU ( 20 OCAK 2014 14 MART 2014) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 20 OCAK 2014 14 MART 2014) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM III

Detaylı

FERTİLİZASYON-Döllenme

FERTİLİZASYON-Döllenme FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

endokrinolog gözüyle SEKONDER AMENOREYE YAKLAŞIM

endokrinolog gözüyle SEKONDER AMENOREYE YAKLAŞIM endokrinolog gözüyle SEKONDER AMENOREYE YAKLAŞIM Prof.Dr. Mehmet Numan TAMER SDÜ Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Met Hast. BD ISPARTA Genel bilgiler Doğurganlık dönemi kadınların 1/3 ünde mens bozuklukları

Detaylı