TURKiYE DE KOBi LER. REKABET GUCUNUN ARTTIRILMASI ve. KURESELLESME SURECiNDE İSTANBUL TİCARET ODASI YAYINLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TURKiYE DE KOBi LER. REKABET GUCUNUN ARTTIRILMASI ve. KURESELLESME SURECiNDE İSTANBUL TİCARET ODASI YAYINLARI"

Transkript

1 İSTANBUL TİCARET ODASI YAYINLARI KURESELLESME SURECiNDE REKABET GUCUNUN ARTTIRILMASI ve TURKiYE DE KOBi LER PROF. DR. MUSTAFA AYKAÇ DOÇ. DR. ZEKİ PARLAK DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZDEMİR ito ve DERGİSİ NİN HEDİYESİDİR PARAYLA SATILMAZ

2 KURESELLESME SURECiNDE REKABET GUCUNUN ARTTIRILMASI ve TURKiYE DE KOBi LER Küreselleşme; uluslararası işbölümünün gelişmesini ve uzun dönemde uzmanlaşmayı, tüketicilerin daha geniş ürün çeşidine daha düşük maliyetle erişimini, birikimlerin kullanımında ve kaynak dağılımında daha etkin bir yapıyı olanaklı kılması ve dolayısıyla ekonomik büyümeyi ve döngüyü artıracak olması yönünden önemli fırsatlar getirmektedir. Ancak küreselleşme sürecinde, bir yandan ülke ekonomilerinin diğer yandan ülke ekonomileri ile finans piyasaları arasındaki bağımlılıkların güçlenmesiyle, makroekonomik politika uygulamaları konusunda seçenekler kısıtlanmaktadır. Günümüzde ülkelerde oluşan krizler tüm dünya ekonomisini büyük ölçüde etkileyebilmektedir. Ayrıca sistemin küreselleşmesi; tüketici seçimleri ve yaşam biçimleri arasında güçlü benzerlikler oluşması nedeniyle kültürel tekdüzeleşme ortaya çıkmaktadır. Küreselleşme Sürecinde Rekabet Gücünün Artırılması ve Türkiye de KOBİ ler isimli bu yayında, bir ülkenin ve dolayısıyla ülkede faaliyet gösteren işletmelerin küresel sistemde etkili bir konum edinebilmesi, bu konumu koruyabilmesi ve giderek sürecin belirleyicileri arasında yer alabilmesi, yeni düzenin sunduğu fırsatlardan zamanında ve en üst düzeyde yararlanabilmesi amacıyla neler yapılması gerektiği hususları derinlemesine irdelenmiştir. ISBN YAYIN NO:

3 STANBUL T CARET ODASI YAYINLARI KURESELLEŞME SURECiNDE REKABET GUCUNUN ARTTIRILMASI ve TURKiYE DE KOBi LER HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Mustafa AYKAÇ Doç. Dr. Zeki PARLAK Doç. Dr. Süleyman ÖZDEMİR İstanbul 2009 Yayın No:

4 Copyright İTO Tüm haklar saklıdır. Bu yayının hiç bir bölümü, yazarın ve İTO nun önceden yazılı izni olmaksızın mekanik olarak, fotokopi yoluyla veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz. Eserin bazı bölümleri veya paragrafları, sadece araştırma veya özel çalışmalar amacıyla, yazarın adı ve İTO belirtilmek suretiyle kullanılabilir. ISBN (Basılı) İTO ÇAĞRI MERKEZİ Tel: (212) İTO yayınları için ayrıntılı bilgi Bilgi ve Doküman Yönetimi Şubesi Dokümantasyon Servisi nden alınabilir. Tel: (212) Faks: (212) E-posta: İnternet: Odamız yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz. Yayına Hazırlık İNFOMAG YAYINCILIK Baskı ve Cilt İNKILAP KİTABEVİ YAYIN SAN. VE TİC A.Ş. Çobançeşme Mah. Altay Sk. No: 8 Yenibosna - İSTANBUL Tel: (212) Faks: (212)

5 SUNUŞ Yirminci yüzyılın son çeyreğinde, ulaşım ve haberleşme teknolojileri başta olmak üzere birçok alanda önemli gelişmeler yaşanmış, yeni teknolojilerin üretim faaliyetlerine uygulanmasıyla birlikte hem mal ve hizmetler çeşitlenmiş, hem de bunların maliyetleri önemli ölçüde düşmüştür. Bu tarihten itibaren, serbest piyasa ekonomisi politikalarının, başta liberal ülkeler olmak üzere çok sayıda ülke tarafından benimsenmeye başlanması, dünyada serbest ticareti artırmış ve küreselleşme olgusu yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Tüm bu gelişmeler, her konuda kolayca ve zamanında bilgi edinen, standart ürünlerden ziyade talebe dayalı kaliteli ve düşük maliyetli ürünleri talep eden bir tüketici profilinin oluşmasına yol açmıştır. İşletmeler de, yeni dönemde ayakta kalabilmek ve büyüyebilmek için hem teknolojik gelişmeleri yakından takip etmek, bunları derhal üretim sürecine yansıtmak ve hem de ulusal sınırlar içerisinde olduğu kadar sınır-ötesi piyasalarda da birbirleriyle kıyasıya rekabet etmek durumu ile karşı karşıya kalmışlardır. Küresel rekabet olarak ifade edilen bu yeni ekonomik ortamda, yerel ölçekte faaliyet gösteren işletmelerde, hem yerel, hem de küresel ölçekte faaliyet gösteren işletmelerle rekabet etmek zorundadırlar. Bu rekabet ortamında müşteri isteklerini göz önüne alan, müşteri tatminini sağlayan, kaliteli ve düşük maliyetli ürünleri üreterek müşterinin istediği zamanda ve yerde hızlı bir biçimde sunan işletmeler başarılı olabilmektedir. Hızlı değişen rekabet ortamında, artık geleneksel yapılanma temelinde rekabet etmek mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, birçok firma bu yeni duruma uyum sağlamak için yeniden yapılanmaya gitmektedir. KOBİ lerin, temelde, esnek ve müşteri tercihleri doğrultusunda üretim yapabilme olanaklarına sahip olabilmeleri, yeni rekabet ortamında faaliyet gösterebilme şanslarını artırmaktadır. Ancak, günümüzde bu potansiyele sadece teknolojik düzeyi yüksek olan dinamik KOBİ ler sahiptir. Bu yönde kendisini geliştirememiş olan KOBİ lerin, KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 3

6 öncelikle küresel rekabet ortamının gerektirdiği bir yapılanmaya gitmeleri gerekecektir. Bu yapılanmanın temeli, küresel rekabetin gerektirdiği koşulların gerçekleştirilmesidir. Bu koşullar; kalite, düşük fiyat ve hızdır. Bunlara ulaşmanın yolu, verimlilik temelinde, kaliteli ve maliyet etkenli biçimde faaliyet göstermekten geçmektedir. Sonuç olarak, KOBİ lerde uygulanması düşünülen rekabet stratejileri belirlenirken, küreselleşme sürecinde işletmelerin rekabet gücüne yönelik teorik yaklaşımların, gelişmiş ülkelerin bu alandaki deneyimlerinin küresel fırsatlar ışığında değerlendirilmesi gerekmektedir. Buradan hareketle, gerek yerel ölçekte, gerekse küresel ölçekte faaliyet gösteren işletmelerin her geçen gün zorlaşan rekabet koşullarında nasıl davranmaları gerektiği noktasında işletmelere bir yol haritası çizen Küreselleşme Sürecinde Rekabet Gücünün Arttırılması ve Türkiye de KOBİ ler isimli yayınımızın faydalı olmasını diler, çalışmayı Odamız adına gerçekleştiren Prof. Dr. Mustafa Aykaç a, Doç. Dr. Zeki Parlak a ve Doç. Dr. Süleyman Özdemir e teşekkür ederim. Dr. Cengiz Ersun Genel Sekreter 4 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

7 ÖNSÖZ Küreselleşme ve hızlı teknolojik değişme, dünya ekonomisinde geniş kapsamlı bir yeniden yapılanmayla birlikte köklü değişiklilere yol açmaktadır. Bu değişimle birlikte, uluslararası ticaretin hacmi, yapısı ve yönü kadar ülkelerin uluslararası ticaretten aldığı paylar değişmektedir. Bu köklü değişim ve dönüşüme ülkelerin ayak uydurabilmesi ve küresel ekonomide güçlü bir konuma sahip olması, bu gelişmelere hızlı ve doğru şekilde cevap verebilme yeteneğine ve yeni alanlarda rekabet üstünlüğü geliştirme dinamizmine bağlıdır. Küresel ekonomide yaşanan yeniden yapılanma, ileri teknoloji kullanan, esnek üretim yapan ve karmaşık ticari ilişkiler ve iş bölümü ağlarıyla birbirine bağlanmış KOBİ kavramını ön plana çıkarmıştır. Diğer bir ifade ile günümüzde KOBİ ler küresel ekonomide ülkelerin rekabet üstünlüğünün önemli bir kaynağı haline gelmiştir. Küresel piyasalarda rekabet üstünlüğünü KOBİ lere dayandıran ülkeler incelendiğinde, bu ülkelerin bu konuda etkin şekilde yenilik geliştirmeyi ve KOBİ ler arası işbirliğinin yanı sıra mekânsal birliktelik ve ağ stratejilerini geliştirmeye yönelik tedbirlere ve altyapı yatırımlarını 1980 li yılların başında gerçekleştirdikleri görülmektedir. Buna paralel olarak, bilimsel çalışmaların bu konuya 1980 li yıllardan itibaren yoğunlaştığı ve bunun da KOBİ lere verilen önemin artmasına katkıda bulunduğu bilinmektedir. Tüm bu gelişmeler ışığında, Türkiye de KOBİ lere bakıldığında, gerek yasal düzenlemeler ve mevzuatın ve gerekse alınan tedbirler ve uygulamaların büyük ölçüde yetersiz olduğu ve ayrıca küresel gelişmeleri 20 yıllık gecikmeyle izlediği anlaşılmaktadır. Öte yandan, Türkiye de KOBİ lere yönelik olarak yapılan bilimsel çalışmaların genellikle bu işletmelerin finansman, pazarlama, istihdam ve genel yönetsel sorunlar gibi belirli konularla sınırlı kaldığı dikkat çekmektedir. Küresel ekonomik ve politik dönüşümler çerçevesinde, Türkiye de KOBİ lerin rekabet gücünün değerlendirilmesinde ve rekabet güçlerini arttırıcı stratejilerin geliştirilmesinde yenilik ve geliştirmenin rolünün, KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 5

8 önemi nispetinde literatürde incelenmediği görülmektedir. Bu nedenle, küresel rekabetin giderek daha yıkıcı hale geldiği ve her gün çok sayıda KOBİ nin faaliyetine son verdiği ülkemizde, KOBİ lerin rekabet güçlerinin değerlendirilmesi ve arttırılmasına yönelik bilimsel çalışmaların yapılması öncelikli hale gelmektedir. Bu proje literatürdeki bu yetersizliği gidermeye yönelik bir çaba olacaktır. Bu çalışmanın temel amacı, küreselleşme sürecinde KOBİ lerin rekabet gücüne yönelik teorik yaklaşımlarını, gelişmiş ülkelerin bu alandaki deneyimlerini küresel fırsatlar ışığında değerlendirmek ve Türkiye nin kendi dinamiklerini ve özgün şartlarını gözeten stratejiler geliştirmektir. Bu çalışmanın gerçekleştirilmesi, İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Murat YALÇINTAŞ ve Yönetim Kurulu Üyesi Sayın Erhan ERKEN ile Genel Sekreter Sayın Dr. Cengiz ERSUN un destekleri ile mümkün olabilmiştir. Bu çalışmanın, ülkemiz bilim yaşamına yeni boyutlar getirmesi ve ülkemizde KOBİ lere yönelik ilgi ve önemin daha da artmasına ve ülkemizin rekabet gücüne katkıda bulunması en içten dileğimizdir. Prof. Dr. Mustafa AYKAÇ 6 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

9 İÇİNDEKİLER SUNUŞ 3 ÖNSÖZ 5 ŞEKİLLER, TABLOLAR VE GRAFİKLER LİSTESİ 12 GİRİŞ 16 BİRİNCİ BÖLÜM KÜRESELLEŞME SÜRECİ, DEĞİŞEN REKABET ve KOBİ LER I. KÜRESELLEŞME KAVRAMI ve TANIMI 27 A. Rekabetin Küreselleşmesi ve Yeni Rekabet 33 B. Çokuluslu Şirketler ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Çokuluslu Şirketlerin Tarihsel Gelişimi Küreselleşme İtici Gücü: Çokuluslu Şirketler Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları ve Şirket Birleşmeleri 49 C. Uluslararası Ticaret ve Değişen Ticaret Kalıpları 52 D. Üretimin Küreselleşmesi: Küresel Üretim ve Küresel Dış Tedarik Küresel Üretim Ağlarının Yönetişimi 61 a. Üretici Merkezli Küresel Üretim Ağları 61 b. Tüccar Merkezli Küresel Üretim Ağları Küresel Üretimin Boyutları Küresel Üretimin ve Tedariğin Hacmi 74 II. KÜÇÜK İŞLETMELERİN VE GİRİŞİMCİLİĞİN YENİDEN DOĞUŞU 79 A. Girişimcilik Kavramı ve Girişimci Tipleri 85 B. Girişim Ekonomisinin Yükselişi 89 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 7

10 III. KÜRESELLEŞME VE KÜÇÜK ve ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERE YÖNELİK TEHDİT VE FIRSATLAR 92 A. Küçük İşletmelere Yönelik Fırsatlar 93 B. Küçük İşletmelere Yönelik Tehditler 95 İKİNCİ BÖLÜM GELİŞMİŞ ÜLKELERDE KOBİ LER: REKABET GÜCÜNÜN ARTIRILMASI VE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİLERİ I. KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ROLÜ VE ÖNEMİ 99 A. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde Yenilik ve Geliştirme 105 B. KOBİ lerin Küreselleşme ve Uluslararasılaşma Süreci Uluslararasılaşma Yaklaşımları 151 a. Safha Teorisi 151 b. Doğuştan Küresel Firmalar Teorisi 154 c. Ağ Bağlantıları Yaklaşımı Bağlantı Yaklaşımları 165 a. Tedarikçilerle (KOBİ lerle) Geriye Bağlantılar 165 b. Tüketicilerle (KOBİ lerle) İleriye Bağlantılar 167 c. Rekabetçilerle Bağlantılar 170 d. Teknolojik Ortaklarla Bağlantılar 171 e. Diğer Taşma Etkileri 172 f. Tedarikçi Gelişimi 176 g. Tüketicilerle İleriye Entegrasyon Ulus Ötesi Firmalardan KOBİ lere Yönelik Taşma Etkilerini Teşvik Eden Diğer Politikalar 177 C. Uluslararasılaşma ve Dilimlenmiş (NİŞ) Piyasalar KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

11 II. ULUSLARASILAŞMA SÜRECİNDE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (DYY) ve KOBİ LER 188 III. YURTİÇİ KOBİ LERİN YETENEKLERİNİ YÜKSELTMENİN BİR YOLU OLARAK KÜRESEL DEĞER ZİNCİRLERİ 194 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE DE KOBİ LER VE KOBİ LERİN REKABET GÜCÜ I. TÜRKİYE DE KOBİ LERİN GELİŞİMİ 20 A. Tarihsel Süreçte Türkiye de KOBİ ler Cumhuriyet Öncesi Dönem: Girişimcilik ve KOBİ lerin Temelleri Cumhuriyet Dönemi: KOBİ lerin Gelişimi 207 a Dönemi 207 b Dönemi 208 c Sonrası Dönem 209 B. Kalkınma Planları ve KOBİ ler 210 II. YAPISAL AÇIDAN KOBİ LERDE MEVCUT DURUM 212 A Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımı Sonuçları na Göre Türkiye de KOBİ lerin Sayısal Durumu KOBİ lerin Ölçeklerine Göre Dağılımı KOBİ lerin Kamu Özel Sektör Ayrımına Göre Dağılımı KOBİ lerin Sektörlere Göre Dağılımı KOBİ lerin İllere Göre Dağılımı KOBİ lerin Hukuki Durumuna Göre Dağılımı KOBİ lerin Yaş Ortalamasına Göre Dağılımı KOBİ lerin Faaliyet Gösterilen Yere Göre Dağılımı KOBİ lerin Gösterdikleri Faaliyet Türlerine Göre Dağılımı 224 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 9

12 B Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımı Sonuçları na Göre Türkiye de KOBİ lerde Çalışanlar KOBİ lerde Çalışanların İşletme Ölçeğine Göre Dağılımı KOBİ lerde Çalışanların Kamu Özel Sektör Ayrımına Göre Dağılımı KOBİ lerde Çalışanların Cinsiyet Ayrımına Göre Dağılımı KOBİ lerde Çalışanların Sektörlere Göre Dağılımı KOBİ lerde Çalışanların Ölçek Büyüklüğüne Göre Dağılımı KOBİ lerde Çalışanların İllere Göre Dağılımı 231 III. KOBİ LERİN EKONOMİDEKİ YERİ VE ÖNEMİ 232 A. Makroekonomik Politikalar ve KOBİ ler 232 B. Dünyada ve Türkiye de KOBİ ler KOBİ lerin Dünya Ekonomisi İçindeki Yeri 234 a. Gelişmiş Ülkeler ve KOBİ ler 237 b. Gelişmekte Olan Ülkeler ve KOBİ ler KOBİ lerin Türkiye Ekonomisi İçindeki Yeri 241 a. KOBİ lerin Toplam İhracat İçindeki Payı 242 b. KOBİ lerin Toplam Vergi Gelirleri İçindeki Payı 246 c. KOBİ lerin Toplam Krediler İçindeki Payı 248 d. KOBİ lerin İstihdam İçindeki Payı ve İşsizlikle Mücadeledeki Rolü 252 C. Teknoloji ve Farklılaşan KOBİ ler Teknolojik Düzeyi Zayıf Statik / Geleneksel KOBİ ler Yeniliğin ve Teknolojik Gelişmelerin Kaynağı Dinamik / Girişimci / Yenilikçi KOBİ ler 259 IV. TÜRKİYE DE KÜÇÜK GİRİŞİMLERİN DESTEKLENMESİ 260 A. KOBİ lere Yönelik Yasal Düzenlemeler 261 B. KOBİ leri Destekleyen Kurum ve Kuruluşlar KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

13 C. Gerçekleştirilen Destek ve Teşvikler KOSGEB in Destek ve Teşvikleri DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI nın Destek ve Teşvikleri HALKBANK ın Destek ve Teşvikleri 280 D. KOBİ lerin GZFT Analizi KOBİ lerin Güçlü Yanları KOBİ lerin Zayıf Yönleri KOBİ lerin Önündeki Fırsatlar KOBİ lere Yönelik Tehditler 284 SONUÇ 285 KAYNAKÇA 298 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 11

14 TABLOLAR, ŞEKİLLER ve GRAFİKLER LİSTESİ TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 : Küreselleşme Kavramı ve Boyutları 30 Tablo 2 : Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları (Milyar Dolar) 43 Tablo 3 Tablo 4 : Doğrudan Yabancı Yatırımların Bölgelere ve Bazı Seçilmiş Ülkelere Göre Dağılımı, (Milyon Dolar) 44 : Doğrudan Yabancı Yatırımların Bölgelere ve Bazı Seçilmiş Ülkelere Göre Dağılımı, (Milyar Dolar ve Oran) 45 Tablo 5 : Şirket Birleşmeleri ve Satın Alımları : Sayısı ve Değeri (Milyar $, ) 50 Tablo 6 : Yıllar İtibariyle Gelişmiş Ülkelerde İmalat Mallarına Uygulanan Gümrük Oranları (%) 55 Tablo 7 : Yerel ve Küresel Üretim Seçenekleri 60 Tablo 8 : Üretici ve Tüccar Merkezli Küresel Üretim ve Dış Tedarik Yöntemlerinin Temel Özellikleri 63 Tablo 9 : Küresel Üretimin Değişen Yönetişim Yapısının Tarihsel ve Kavramsal Kökenleri 65 Tablo 10 : Küresel Üretim Ağlarında Mal ve Sermaye Akımı 71 Tablo 11 : Üç Farklı Girişimci Tipi 87 Tablo 12 : Yenilikçi Kabiliyetlerin Temel Belirleyicileri 111 Tablo 13 : Türkiye nin Uluslararası Mukayesesi (Seçilmiş Yenilik, Bilim ve Teknoloji Göstergeleri) 117 Tablo 14 : Araştırma ve Geliştirme Harcamaları 138 Tablo 15 : Uluslararasılaşmayı Teşvik Eden Faktörlerin Sınıflandırması 143 Tablo 16 : Türkiye de Girişim Sayıları (2003) KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

15 Tablo 17 : Girişimlerin Ölçeklerine Göre Dağılımı, (2003) 215 Tablo 18 : İmalat Sanayiinde Girişimlerin Ölçeklerine Göre Dağılımı, (2000) 216 Tablo 19 : SSK ya Kayıtlı İşyerlerinin Büyüklük Grubuna Göre Dağılımı (Eylül 2006) 217 Tablo 20 : Haziran 2007 İtibariyle SSK ya Kayıtlı İşyeri Sayısı 218 Tablo 21 : Girişimlerin Sektörel Dağılımı (2003) 219 Tablo 22 : Hukuki Durumlarına Göre Girişimler (2003) 221 Tablo 23 : Yaş Ortalamalarına Göre Girişimler (2003) 222 Tablo 24 : Faaliyet Gösterilen Yere Göre Girişimler (2003) 223 Tablo 25 : Girişimlerde Çalışanların Sayısı (2003) 225 Tablo 26 : Girişimlerde Ücretle Çalışanların Sayısı (2003) 226 Tablo 27 : SSK ya Kayıtlı İşyerlerinin Sigortalı Sayısına Göre Dağılımı (Eylül 2006) 226 Tablo 28 : Haziran 2007 İtibariyle SSK ya Kayıtlı Sigortalı Sayısı (Kamu / Özel Sektör) 227 Tablo 29 : Haziran 2007 İtibariyle SSK ya Kayıtlı Sigortalı Sayısı (Kadın / Erkek) 228 Tablo 30 : Çalışan Kişi Sayısı İtibariyle Girişimlerde İstihdamın Yapısı (2003) 229 Tablo 31 : Ölçek Büyüklükleri (Çalışan Sayısı / Girişim Sayısı) (2003) 231 Tablo 32 : Bazı Gelişmiş Ülke Ekonomilerinde KOBİ ler 239 Tablo 33 : Bazı Gelişmekte Olan Ülke Ekonomilerinde KOBİ lerin Yeri 241 Tablo 34 : Türkiye de İhracat İthalat Rakamları (Milyon Dolar) 243 Tablo 35 : Türkiye de İhracatın Ülkelere Göre Dağılımı (%) 244 Tablo 36 : Türkiye de İthalatın Ülkelere Göre Dağılımı (%) 244 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 13

16 Tablo 37 : Türkiye de Vergi Gelirlerinin Toplam Gelirlere Oranı, % 247 Tablo 38 : KOSGEB Desteklerinin Yıllara ve Faaliyet Alanlarına Göre Dağılımı, YTL 276 Tablo 39 : KOBİ Teşvik Belgelerinin Yıllar İtibariyle Dağılımı (Milyon TL) 277 Tablo 40 : 2007 Yılında KOBİ Yatırım Teşvik Belgelerine Öngörülen Yatırım ve İşletme Kredilerinin Bölgesel Dağılımı (Ocak Eylül) (YTL) 278 Tablo 41 : KOBİ Teşvik Belgelerinin Mahiyetlerine Göre Dağılımı 279 Tablo 42 : Halkbank Kredilerinin Türlerine Göre Dağılımı (Milyon TL) 281 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1 : Küresel Rekabetin Temel Elementleri 36 Şekil 2 : İçe Yönelik Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırım Stoklarının Sektörel Dağılımı, Şekil 3 : Hizmet Sektöründe Küresel Dış Tedarik Trendi 73 Şekil 4 : Dikey Uzmanlaşmaya Dayalı Ticaret 77 Şekil 5 : Yenilikçilik Sistemi Modeli 130 Şekil 6 : KOBİ lerin Teknoloji ve Yenilik Kapasitesi 136 Şekil 7 : KOBİ lerin Gelişen ve Gelişmiş Ülkelerde Teknoloji ve Yenilik Kapasitesi 137 Şekil 8 : Lider Firma Yoluyla Firmaların Uluslararasılaşma Süreci 147 Şekil 9 : Upsala Uluslararasılaşma Modeli 153 Şekil 10 : İşletme Stratejisi ve Uluslararası Karşılıklı İlişkiler 155 Şekil 11 : Basit Değer Zinciri 201 Şekil 12 : KOBİ lerin Değer Zincirlerine Uyum Sağlaması KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

17 GRAFİKLER LİSTESİ Grafik 1 : Dönemlere Göre Şirket Birleşme ve Satın Alımları 51 Grafik 2 : Dünya Üretim ve Ticaret Miktarı, Grafik 3 : Bölgelere Göre Sabit Fiyatlarla Gayri Safi Yurtiçi Ar Ge Harcamaları: (1991=100) 134 Grafik 4 : KOBİ lerde Farklı Uluslararasılaşma Tarzlarının Önemi 149 Grafik 5 : AB de Teşebbüs Başına İstihdam Edilen Kişi Sayısı: Kabul Edilen Ülkeler ve Aday Ülkeler 150 Grafik 6 : Girişimlerin İllere Göre Dağılımı (2003) 220 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 15

18 GiRiŞ 21. yüzyıla girerken dünyada ekonomik, politik ve sosyal alanlarda köklü bir değişim ve dönüşüm yaşanmaktadır. Küresel ekonominin en önemli aktörü olan ulus devletten işletmelere, teknolojiden iş organizasyonuna ve üretim ve istihdama kadar her şey bu değişimden nasibini almaktadır. Bu değişimin kapsamı ve etkileri öylesine büyüktür ki, iki yüzyıl önce gerçekleşen Sanayi Devrimi ile mukayese edilerek kapitalizmin gelişiminde yeni bir aşamanın veya endüstriyel bölünmenin eşiğinde bulunduğumuz ifade edilmektedir. Bu değişim ve dönüşümün itici gücü bilgi, iletişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmelerden kaynaklanan küreselleşmedir. En genel şekliyle, dünya ekonomisinin daha fazla bütünleşmesi olarak tanımlanan küreselleşme kavramının, tam olarak neyi ifade ettiği, sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiği ve nasıl gelişeceği tartışmalıdır. Bununla birlikte, uluslararası ticaret, üretim, yatırım ve rekabet alanlarında oldukça belirgin ve somut etkileri son yirmi yılı karakterize etmektedir. Bu etkiler üretimin, ticaretin ve rekabetin yönü, içeriği ve niteliğini yeniden şekillendirdiği gibi; emek, sermaye, iş organizasyonu, üretim teknolojisi ve ölçeği ile değişiklikleri de zorunlu hale getirmektedir. Ayrıca, bu çerçevede uluslararası olduğu kadar işletmeler arası ve işletme içi işbölümü yeniden tanımlanmaktadır. Tarihsel açıdan bakıldığında bu, üretim, istihdam ve ekonomik büyüme ve kalkınma ilkelerinin yeniden değerlendirmeye tabi tutulduğu yeni bir döneme tekabül etmektedir. Bu dönemin tanık olduğu önemli gelişme savaş sonrası gelişmiş ülkelerde üretim ve çalışma ilişkilerini karakterize eden büyük ölçekli üretim veya Fordist Taylorist üretim modelinin çökmesini takiben küçük ve orta ölçekli işletmelerin üretim, istihdam ve katma değer yaratma açısından ekonominin yeninden dinamosu haline gelmesidir. Savaş sonrası dönemde büyük ve istikrarlı piyasalara 16 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

19 ve ölçek ekonomisine dayalı kitle üretimi yaygınlaşmıştır. Kitle üretim modelinde işler en küçük unsurlarına kadar bölünerek vasıfsız işçilerin istihdamını dayanmanın yanı sıra, büyük ve istikrarlı piyasalara yönelik standart mal ve hizmet üretimi, dev ölçekli bürokratik örgütsel yapılar, tek amaçlı makine ve teçhizatına dayalı üretim sistemini gerekli kılmaktadır. Bu dönemde kitle üretiminin gerekli kıldığı kitle tüketimini sağlamanın bir aracı olarak uygulamaya konulan Keynezyen talep yönetimi politikaları, uluslararası üretim fazlası ve ekonomik krizlerin istihdamı ve işleri tahrip eden etkilerini bertaraf etmede oldukça başarılı olmuştur. Bu dönemde akademik ve politik dikkatler, talep yönetimi ve gelir eşitliği ile ilgili konulara yönelirken, ekonomik büyümenin nedenlerine yönelik ilgi de zayıflamıştır. Bu çerçevede kitle üretimi ve büyük ölçekli işletmeler ön plana çıkarken, ekonomik etkinliğe sahip olmayan küçük ölçekli işletmelerin de piyasadan silineceği tahmin edilmekteydi. En iyi ihtimalle bu işletmelerin bir kısmının siyasi ve sosyal nedenlerle muhafaza edilmesi ve desteklenmesi önerilmekteydi li yılların sonuna gelindiğinde, gelişmiş ülkelerde uygulanan Fordist Taylorist model büyük bir başarı sağlamış ve ekonomideki baskın konumunu pekiştirmişti. Ancak, bu yıllarda Fordist sistemin çöküşünü hazırlayacak çelişkileri de bir krize dönüşecek şekilde birikmişti. Bir yandan standart mallara piyasaların bölünerek uzmanlık alanlarına ayrışması Fordizmin katı üretim sistemini çıkmaza sokmuştur. Öte yandan, kitle üretim sistemine esneklik kazandırarak ucuz, kaliteli ve çok çeşitli mallar üreterek dünya piyasalarını alt üst eden ve gelişmiş ülkelerin dünya piyasalarındaki baskın konumunu tehdit eden Japon rekabeti ve Güneydoğu Asya nın imalat malları üreticisi olarak yükselişi Fordist Taylorist sistem artık günlerinin sayılı olduğunun habercisiydi. Özellikle otomobil ve elektronik endüstrisinde 1950 lerde çok alt sıralardan yükselmeye başlayan Japonya, 1970 lere gelindiğinde bu endüstrilerde ilk sıraya yerleşerek dünyanın lideri olmuştu. Fordizmin çelişkileri bunlarla sınırlı değildi. Esnek olmayan örgütsel yapıların aşınması ve aşırı işbölümü Fordist sistemde, verimlilik artışlarını, üretimde yenilikleri engellemiş ve bu alanlarda kötü KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 17

20 sonuçların alınmasına neden olmuştu. Bu sistemde üretim sürecinin kendisi önemli bir problem kaynağıydı. Üretimin büyük ölçüde esnek olmayan çok pahalı ve tek amaçlı makinelerde gerçekleştirilmesi ve yeni bir ürün veya modelin üretimi için tüm makine ve teçhizatın yenilenmesi Fordist sistemin hızla değişen ve çeşitlenen piyasa talebine ve artan Japon rekabetine cevap vermesini imkânsız hale getirmekteydi. Son olarak, Fordist Taylorist üretim sisteminin ürettiği son derece rutin, sıkıcı, bıktırıcı, yabancılaştırıcı ve vasıfsız ve yarı vasıflı işçiler tarafından yapılan işler işgücünün iş tatminini yok etmişti. Bu şekilde üretimde kök salmış kriz 1960 lı yılların başından itibaren çok yüksek işçi devri, işe gelmeme, direniş ve büyük grevler şeklinde kendini göstermeye başlamıştı. Bu gelişmelerin bir sonucu olarak militanlaşan işçiler ve güçlenen sendikalar, kitle üretimi yapılan işyerlerini yönetilemez hale getirmişti. Çöküş işaretleri belirgin hale gelen Fordizme son darbeyi de 1970 li yıllarda yaşanan iki petrol şoku vurmuştur. Fordizmin çöküşünün ardından 1980 li yıllar, bir yandan Keynesgil politikalar rafa kaldırılırken; neo liberal iktisat politikalarının uygulamaya konulmuştur. Neo Liberal politikalara yapılan vurgu ve bunların uygulamalarının dünyada kazandığı yaygınlık, bir taraftan akademik düzeyde gerçekleştirilen teorik çalışmalarda çok güçlü kanıtlarla ortaya konulurken, diğer taraftan bu politikaların uygulama sonuçlarından elde edilen başarılar da bu politikaları adeta alternatifsiz bir konuma yükseltmiştir. Bu politikaların bu konuma gelmelerinde Doğu ve Merkezi Avrupa nın ve Sovyetler Birliğinde planlı ekonomililerin çöküşü ve piyasa ekonomilerine yönelmesi de etkili olmuştur. Fordizmin çöküşü ve neo liberal politikaların yükselişiyle, özelleştirme, esnekleşme, kuralsızlaştırma ile teknolojik ve örgütsel yenilenme politikalarını içeren tüm dünyada köklü bir endüstriyel yeniden yapılanma süreci başlamıştır. Bu süreç çerçevesinde, üretim bölünerek küreselleşmiş, ticaretin serbestleşmesiyle uluslararası ticaretin hacmi artmış, rekabet küreselleşerek yoğunlaşmış ve bilgi ve iletişim teknolojilerinin üretim sürecinde kullanılması yaygınlaşmıştır. Yine bu çerçevede piyasaların istikrarsızlaşması ölçek ekono- 18 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

21 mileri gözden düşürerek küçük ölçeği ve KOBİ leri yeniden ilgi odağı haline getirmiştir. Bu süreç, gelişmiş ülkelerde büyük ve istikrarlı piyasalara dayalı kitle üretim sisteminin çöküşü ve onun yerine ileri teknoloji kullanan küçük ölçekli işletmelerin ve girişimciliğin baskın olduğu yeni ve esnek bir üretim modelinin yükselişi olarak görülmektedir. Bu yeni üretim modelinin temel özelliği, endüstriyel gelişmede girişimcilik ve küçük işletmelere merkezi bir rol atfetmesidir. Küreselleşen ve artan uzmanlaşma ile yaygın bir dış tedarik ve ağ stratejilerini esas alan küresel endüstriyel yeniden yapılanma, küçük işletmelerin önemi artırmakta ve onları ekonominin motor gücü haline getirmektedir. Dolayısıyla, bir ekonominin gücü ve dinamizmi artık o ekonomide faaliyet gösteren KOBİ lerin sayısı ve gücü ile doğru orantılı olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, KOBİ lerin ekonomik büyümenin, uluslararası rekabet üstünlüğü sağlamanın, yeni iş ve istihdam yaratmanın, teknolojik yenilenmenin, yenilik ve geliştirmenin en önemli kaynağı olarak görülmesi; gelişmiş ülkelerde olduğu kadar gelişen ülkelerde ve uluslararası kurumlar tarafından KOBİ lerin desteklenmesi ve teşvik edilmesinde önemli bir faktör olmuştur. Hükümetlerin KOBİ leri desteklemeye ve teşvik etmeye yönelik politikalar; yeni bir anlayışla finansal destek politikaları ve kurumlarının yapılandırılması, işletmelerin kümelendirilmesi, dilimli piyasalara yönlendirilmesi, yenilik ve geliştirmenin desteklenmesinden uluslararası piyasalara eklemlenmeye, küresel üretim zincirine katılmaya ve yerel ağlar geliştirmeye teşvik edilmesine ve destek kurumlarının yeniden yapılandırılmasına kadar pek çok girişimi içermekte ve geniş yelpazeye yayılmaktadır. KOBİ ler, emek yoğun üretim tekniklerinin kullanıldığı, standart malların kitle üretimi yerini almaktadır. Yüksek teknolojik yetkinliğe sahip bu yeni KOBİ lerin temel özelliği sipariş üzerine üretim yapması, aşırı uzmanlaşmanın ve iş bölümüne yer verememesi, işgücünün iş tatminin yüksek ve yabancılaşma eğilimin düşük olması, yüksek esnekliğe sahip olması, işgücünün vasıf düzeyinin yüksek olmasıdır. Ayrıca işgücünün sendikalaşma eğiliminin ve genel ola- KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER 19

22 rak ücret düzeylerinin düşük olması bu işletmelerin zayıf yönlerini teşkil etmektedir. KOBİ lerin ekonomik açıdan üstün kılan özelliklerden biri, ekonomik krizlere karşı son derece dirençli ve piyasalardaki dalgalanma ve değişmerle karşı da esnek ve uyumlu bir yapıya sahip olmalarıdır. Nitekim, 1929 Büyük Bunalımı da dahil bundan sonra yaşanan tüm krizlerin üstesinden gelmede KOBİ lerin etkili birimler olduklarına dair pek çok örnek mevcuttur. Kriz ortamında birçok büyük boy işletme varlığını sürdüremezken küçük ve orta boy işletmelerin hem büyük oranda varlıklarını koruduğu, hem de büyüklerden boşalan alanlarda faaliyete geçerek ekonomik canlanmaya katkıda bulundukları ve istihdam kayıplarını telafi ettikleri yaygın olarak bilinen bir gerçektir. Ayrıca ileri teknoloji kullanmaya başlamaları, KOBİ lere büyük ölçekli işletmelerle rekabet etme ve önceki döneme nazaran daha çok çeşitte, daha yüksek kalitede ve daha ucuza retim yapma imkanı vermektedir. Kitle üretiminin yükselişinden sonra sadece sosyal ve politik istikrar amacıyla desteklenen KOBİ ler günümüzde baskın ekonomik birimler haline gelmiştir. Bu işletmeler, işsizliğin azaltılmasında ve istihdam hacminin artırılmasında, gelir eşitsizliğinin ve adaletsizliğinin azaltılmasında, bölgelerarası dengesizliklerin giderilmesinde ve sosyal dışlanmanın önlenmesinde anahtar bir rol oynamaktadırlar. Tüm fonksiyonlar KOBİ leri ekonomik büyüme ve kalkınma politikaların en önemli aracı haline getirdiği gibi ekonomik ve sosyal politikaların da merkezine yerleştirmiştir. Dolayısıyla, coğrafi olarak ülke geneline yayılan KOBİ ler gelişip güçlenmesi, üretimin artmasına, ekonominin rekabetçi üstünlüğe sahip olmasına, ihracatın artması ve uluslararası piyasalarda başarı sağlanmasına, girişimcilik ruhunun canlanmasına ve iç tasarrufların ve yatırımların yükselmesine katkıda bulanan ve ekonomik sistemi canlı ve dinamik tutan birimlerdir. Bunlara ek olarak, politik ve sosyal istikrar açısından önemli olan orta sınıfın güçlenmesi, mülkiyetin geniş bir tabana yayılması, ekonomide nitelikli ve deneyimli işgücünün oluşmasın, işçi işveren arasında iyi ilişkilerin gelişmesinde de KOBİ lerin göz ardı edilemeyecek diğer katkı alanlarıdır. 20 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTTIRILMASI VE TÜRKİYE DE KOBİ LER

KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTIRILMASI VE TÜRKİYE'DE KOBİ'LER

KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTIRILMASI VE TÜRKİYE'DE KOBİ'LER ISTANBUL TİCARET ODASI KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE REKABET GÜCÜNÜN ARTIRILMASI VE TÜRKİYE'DE KOBİ'LER YAZANLAR Prof. Dr. Mustafa AYKAÇ Doç. Dr. Zeki PARLAK Doç. Dr. Süleyman ÖZDEMİR YAYIN NO: 2008-24 İstanbul,

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç K O B İ Büyüyen Ekonomik Güç Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde işsizliğin azaltılması ve yeni istihdam alanlarının yaratılmasında oynadıkları rol, dengeli ekonomik ve sosyal kalkınmaya yaptıkları

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı

1. BİLİŞİM. 1.1. Dünya da Bilişim Altyapısı 1. BİLİŞİM 1. Bilişim teknolojilerinin ülke kalkınmasında hızlandırıcı rolünden daha çok yararlanılması, bilgiye dayalı ekonomiye dönüşümler rekabet gücünün kazanılması, eğitim yoluyla insan gücü yaratılması

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

Özet Tanıtım Dokümanı

Özet Tanıtım Dokümanı Özet Tanıtım Dokümanı Istanbul, 2012 UME GLOBAL, kurumsal finansman / özel girişim sermayesi alanlarında danışmanlık hizmeti veren güvenilir bir ortaktır Geçmiş Deneyimler Toplamda 70 yılı aşkın endüstri,

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ MÜŞTERİ ODAKLI YENİ EKONOMİ ESKİ EKONOMİ ARZ

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü

Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Makroekonomik Hedeflere Ulaşmada Rekabet Politikası ve Uygulamalarının Rolü Durmuş Yılmaz, Başkan 26 Mart 2008, Ankara Değerli Konuklar, Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI

KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI 07.06.2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi, İstanbul Özgür AKYILDIZ KOSGEB İstanbul Boğaziçi Hizmet Merkezi Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi 250 den az çalışan istihdam eden,

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Küresel Düşün, Profesyonel Hareket Et fcc@fcc.com.tr www.fcc.com.tr Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Fagelviksvagen 9c

Detaylı

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik

Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik AGORADA 2012 BÖLGESEL İNOVASYON STRATEJİSİNİN UYGULANMASI: BİR ADIM SONRASI 19.10.2012 / Samsun Küme Bazlı Yerel Ekonomik Kalkınma Girişimleri ve Yenilikçilik Bülent Açıkgöz BM Ortak Program Yöneticisi

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi

İşletmelerin Özel Hedefleri Müşteri/Çalışan memnuniyeti - eğitimi ve kariyer gelişimi İşletmelerin Genel Hedefleri Finansal Hedefler: Kârlılık ve yeni kârlı yatırımlar Pazarlama hedefleri Var olma hedefi: Ticari hayatı sürdürmek Sosyal sorumluluk ve topluma hizmet İşletmelerin Özel Hedefleri

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ

KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ Karınca Dergisi, Ekim 2014, Sayı:934 KOOPERATİFLERE YÖNELİK HİBE DESTEĞİ 1. GİRİŞ Kooperatifler, ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılamak

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi.

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi. Dr. İbrahim Bozacı Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi GİRİŞİMCİLİK Örnekler ve İş Planı Rehberli İş Fikri Küçük İşletme Pazarlama Aile İşletmeleri İnsan Kaynakları Hedef Kitle

Detaylı

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015

Elektrik Perakende Sektörü. Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları. 30 Eylül 2015 Elektrik Perakende Sektörü Perakende Pazarında İş Geliştirme Fırsatları 30 Eylül 2015 2015 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited 1 Elektrik perakende pazarında sektör içi/dışı oyuncularla

Detaylı

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı.

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı. X. KOBİ İ ZİRVESİİ İ REKABET GÜCÜ İÇİN ULUSLARARASILAŞMA VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 13 Şubat 2014 KOSGEB KOSGEB,

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker

Günümüzde en önemli rekabet gücü. Araştırma ve Geliştirme AR-GE. Günümüzde en önemli Ar-Ge Nedir? Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Teknoloji ve Yenilik Yönetimi Dersi Araştırma ve Geliştirme AR-GE Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker 1 Günümüzde en önemli rekabet gücü Daha önce değindiğimiz

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

1960 lardan... 1966: İlk Türk yapımı otomobil; Anadol

1960 lardan... 1966: İlk Türk yapımı otomobil; Anadol 1960 lardan... 1966: İlk Türk yapımı otomobil; Anadol 1966 yılında, Koç Topluluğu, ilk Türk yapımı otomobil Anadol u Otosan A.Ş. fabrikalarında üretti. Büyük bir coşkuyla karşılanan ve üretildiği yıllar

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi Bilgi toplumunda, bilgi ve iletişim teknolojilerinin yarattığı hız ve etkileşim ağı içinde, rekabet ve kalite anlayışının değiştiği bir kültür

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL

KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL ENFLASYONU DÜŞÜRME PROGRAMI VE KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 31 AĞUSTOS 2000 İZMİR Dünya genelinde özellikle 1980 li yıllarda artarak devam eden globalleşme

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Sentez Araştırma Verileri

Sentez Araştırma Verileri Eğitim, Görsel-İşitsel & Kültür Yürütme Ajansı Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü Yaşam Boyu Öğrenim Programı İnternet Üzerinden Kişisel İşgücünü Geliştirin Leonardo da Vinci LLP (Yaşamboyu Öğrenim Programı)

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu

TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu TÜBİSAD Bilişim Çözümleri Platformu Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sektörde üretilen mal ve hizmetlerin hedef kitleye yeterli düzeyde ulaşmasını da zorlaştırıyor. Artık sadece

Detaylı

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD

İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLERDE OTORİTE KAYNAK: SourceOECD Metin TUNÇ Ekonomik İşbirliği ve Gelişme Örgütü, 1948 yılında aralarında kurucu üye olarak Türkiye nin de bulunduğu Avrupa ülkeleri tarafından Organization

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETME YÖNETİMİ

KÜÇÜK İŞLETME YÖNETİMİ DİKKAT!...BU ÖZETİN TAMAMI 8 ÜNİTE VE 34 SAYFA DIR KÜÇÜK İŞLETME YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- KÜÇÜK İŞLETMELERİN ÖZELLİKLERİ...... 4 2. ÜNİTE-

Detaylı

ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY

ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY 3 EYLÜL 2013 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Değerli konuklar, yurtdışından gelen değerli misafirlerimiz, finans sektörünün kıymetli

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri KOBĐ LERDE ĐŞ PLANI HAIRLANMASI ve KOBĐ DESTEK KREDĐLERĐ 30 Nisan Đktisadi ve Đdari Bilimler Fakültesi Bankacılık ve Finans Bölüm Başkanı Okan Universitesi KOBĐ LER NEDEN ÖNEMLĐDĐR? KOBĐ lerin ekonomiye

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Hazine Müstaşarlığı Kalkınma Bakanlığı Maliye Bakanlığı Sosyal Taraflar TARIM SEKTÖRÜ 1. Tarım sektöründe istihdam şartları iyileştirilecektir. 1.1 Tarıma yönelik destekler ihtisaslaşmayı ve istihdamı korumayı teşvik edecek biçimde tasarlanacaktır. Hayvancılık (Tarım Reformu

Detaylı