ENDÜLÜS YAHUDİLERİ VE İSLAM KÜLTÜR VE BİLİMİNİN AVRUPA YA GEÇİŞİNDE OYNADIKLARI ROL

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENDÜLÜS YAHUDİLERİ VE İSLAM KÜLTÜR VE BİLİMİNİN AVRUPA YA GEÇİŞİNDE OYNADIKLARI ROL"

Transkript

1 stem Yıl:7 ayı: s NDÜLÜ YAHUDLR V LA KÜLÜR V BLNN AVRUPA YA GÇŞND OYNADIKLARI ROL Dr. Şevket YILDIZ Uludağ Üniversitesi lahiyat Fakültesi ÖZ Avrupa da XII. yüzyılda, bizzat papaların ve Hıristiyan kralların teşvik ve destekleriyle slam dünyasının bilimsel birikimi incelenmeye başlanmış ve ileri gelen rahiplerin öncülüğünde tercüme enstitüleri kurulmuştur. Daha sonra Avrupa üniversitelerinin kuruluşuna ön ayak olacak olan bu çeviri enstitülerinde çok sayıda mütercim görevlendirilmiştir. XII. asırda oledo da XIII. asırda ise eville de kurulan çeviri okullarında başta felsefe, astronomi ve tıp alanlarında olmak üzere başlıca eserler Arapça dan Latince ve diğer Avrupa dillerine çevrilmiştir. spanya da parlayan çeviri faaliyetleri ndülüs kültürü ile doğrudan ilişkilidir. ndülüs kültür ve medeniyeti, Avrupa da başlayan çeviri hareketinin merkezi ve bilimsel hareketliliğin beşiği olmuştur. Uzun süreden beri Arapça konuşup yazarak ndülüs kültürü içerisinde önemli bir yer edinen âlimler reconquista döneminde spanya krallarının başlattığı çeviri hareketinin en önemli aktörleri olmuşlardır. ndülüs te yetişen üslüman, Yahudi ve Hıristiyan bilim adamları da kilisenin öncülük ettiği bu tercüme bürolarında görev yapmışlardır. Anahtar Kelimeler: ndülüs, Yahudi, ütercim, Avrupa, Çeviri. ABRAC he Jews of al-andalus and heir Role in ransferring the Islamic Culture and cience to urope In 12 th century, scientific accumulation of Islamic world started to be examined in urope with special encouragement and support from Popes and Christian kings, and clergymen pioneered in founding translation institutes. any translators were employed in these institutes which would lead to te first uropean universities. In these institutes founded in 12th and 13th centuries in oledo and eville respectively, basic sources of philosophy, astronomy and medicine were mainly translated from Arabic to Latin and other uropean languages. hese activities which started in pain had close connection with Andalusia culture. Andalusia was centre of the translation activities and cradle of scientific studies for urope. he most important actors of translation which was started by panish kings during the reconquista were scholars who had been speaking and writing in Arabic in Andalusia. any uslim, Jewish and Christian scholars were employed in these institutes which were pioneered by Church. Key Words: Al-Andalus, Jews, ranslator, urope, ranslating.

2 52 Dr. Şevket Yıldız GRŞ edeniyetler arasında tarih boyunca alışverişler olmuştur. Belirli aracı grupların katkılarıyla bazı dönemlerde daha da yoğun olan bu alışverişler yeni medeniyetlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Fenikeliler, ezopotamya ve ümer medeniyetlerinin birikimlerini Yunan medeniyetine taşıyarak antik medeniyetin ortaya çıkışında aracılık etmiştir. Aynı şekilde üryaniler Antik medeniyetin (Yunan-Hint-Fars) birikimini slam medeniyetine taşımışlardır. X-XIII. asırlarda Avrupa da gerçekleştirilen çeviri hareketinde ise bu sefer Yahudilerin rol aldığı görülmektedir. ndülüs kültür ve medeniyeti, söz konusu çeviri hareketinin merkezi ve bilimsel hareketliliğin beşiği olmuştur. slam medeniyeti ile Avrupa nın en sağlam, en köklü, en geniş ve en uzun süreli ilişkisinin kurulduğu ndülüs köprüsünün vazgeçilmez unsuru olan Yahudi mütercimler, yaptıkları çevirilerle slam medeniyetinin kendinden önceki medeniyetlerden alıp özümsediği ve geliştirdiği bilimsel birikimi (Yahudi filozof ve bilim adamlarının katkılarıyla birlikte) Avrupa ya nakletmişler ve bu sayede Rönesans ın ortaya çıkışını hazırlamışlardır. Avrupa, büyük ölçüde, Yahudi mütercimler sayesinde slam bilim ve medeniyetini tanıma imkânını elde etmiştir. Bu çalışmada; spanya da Vizigot krallarının yoğun baskılarının ardından VIII. asrın başlarında üslümanların gelişiyle büyük bir rahatlığa kavuşarak kültürel ve bilimsel çalışmalarıyla Ortaçağ Avrupa sına önemli katkıları olan ve gerek çevirileriyle gerekse de tercümanlık yaparak üslüman Araplarla Hıristiyan Avrupa arasında bilgi alışverişini sağlayan ndülüslü (spanyol/portekiz) Yahudi düşünür ve bilim adamlarının faaliyetleri ve bu çalışmaların önemi üzerinde durulmuştur. I-PANYA ÇVR HARK V AVRUPA DA ÖZGÜR V BLL DÜŞÜNCNN OLUŞUUNA KAKII 13/200 a) edeniyetlerin Oluşumunda Çeviri Faaliyetinin Rolü XVIII. Yüzyılın başlarında Avrupa da kullanılmaya başlayan Civilization ve akabinde ona eklenen Culture kelimeleri önceleri insanlık tarihinin maddi ve manevi ortak mirasını ifade etmek için kullanılırken XIX. Yüzyılın başlarında her hangi bir toplumun ortak yaşamını belirten karakteri gösterir hale gelmiştir. Yani uygarlıklardan bahsedilmeye başlanmıştır. Kavram, bugün her iki anlamıyla da kullanılmaktadır. Bu çalışmada da civilization ve culture kelimelerinin anlamı ve tanımı ile ilgili devam eden tartışmalara girmeden, insanlık tarihinin ortak ürünü olan bir Civilization (medeniyet) ve yine bu tek büyük medeniyete eklemlenerek onu geliştiren Civilizations (medeniyetler) in özel olarak da Batı medeniyetinin oluşum süreci ve bu süreçte çeviri faaliyetlerinin rolü üzerinde durulmaktadır. edeniyetlerin oluşumunda en esaslı unsurlardan birisi şüphesiz çevirilerdir. Yeni ortaya çıkan düşünce veya hareketler, ancak, kendisinden önceki me-

3 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 53 deniyetlerin mirasını alıp hazmedebildiği sürece yeni bir medeniyet ortaya çıkarabilme şansını yakalarlar. Braudel, medeniyetlerin tarihinden bahsederken medeniyetlerin geçmişi, kendi özgünlüklerini ve özerkliklerini kaybetmeksizin, birbirleriyle yıllar boyunca olan sürekli alışverişlerin tarihinden ibarettir 1 der. Dolayısıyla medeniyetler arasındaki alışverişi temelde iki sürece ayırabiliriz: Birincisi, ötekini tanıma ve anlama süreci. kincisi ise, önceki mirasın yeni düşünceye adaptasyonu süreci. Birinci sürecin yani, ötekini tanıma ve anlama sürecinin en önemli unsuru şüphesiz çeviri faaliyetidir. Zira, medeniyetler oluşum sürecinde bir çeviri hareketine ihtiyaç duyarlar. Nitekim, antik Yunan ve slam medeniyetlerinin ortaya çıkışında da bu durum rahatlıkla görülebilir. Antik Yunan medeniyetinin oluşum sürecinde ümer, ısır ve Fenike medeniyetlerinden bir çok çeviriler yapılmıştır. Özellikle matematik ve astronomi ile ilgili bir çok ilim ve teknik Hititler vasıtasıyla Anadolu üzerinden; Fenikeliler vasıtasıyla da deniz yoluyla Yunanlılara intikal etmiştir. Yunan medeniyetinde parlayan bilim ve felsefe hareketinin arka planında şüphesiz bu çeviriler vardır. Çeviriler yoluyladır ki, biz bugün bir çok bilimin kaynağını ısır ve ümer medeniyetlerine kadar götürüyoruz. Diğer bir ifadeyle çeviriler sayesinde bilimsel çalışmalar gelişerek devam eden bir süreç oluşturmuşlardır. 2 Bu süreci özellikle slam ve Batı medeniyetleri için ayrıntılı bir şekilde gözlemleyebiliriz. slam toplumunun X. asırda görkemli bir medeniyet olarak ortaya çıkışında da Yunan, Hint ve Fars medeniyetlerinden yapılan çeviriler çok önemli bir etkiye sahiptirler. 3 Yunanlıların ısır ve ümer den alarak geliştirdikleri ve yeni ortaya koydukları ilimleri üslümanlar neredeyse bütünüyle almışlar ve kendi kültürlerine adapte etmişlerdir. 4 Başta üryani mütercimler (Yakubî ve Nasturî) olmak üzere Hint, Fars ve Arap kökenli mütercimler tarafından Felsefe, ıp, Astronomi ve atematik ile ilgili birçok eser Arapça ya çevrilmiştir. Abbasi halifelerinin bizzat emir ve destekleriyle IX. asırda başlayan büyük tercüme hareketi XII. asra kadar devam etmiş ve hemen hemen tarih içinde oluşan bilimin tüm mirası slam medeniyetine kazandırılmıştır. 5 Abbasi halifesi e mun un 830 da kurduğu Beytül-Hikme çeviri okulunda bir çok mütercim çalışmıştır. adece shak b. Huneyn b. shak ın başkanlığındaki çeviri kurulu 100 kadar mütercimden oluşuyordu. Bu dönemde Yuhanna b. aseveyh, atta b. Yunan, Yuhanna b. Haylan, Huneyn b. shak, abit b. 13/20 1 Braudel, Fernand, Uygarlıkların Grameri, (çev.. Ali Kılıçbay), mge Kitabevi, Ankara, 2001, s ckeon, Richard, he Organization of ciences and he Relations of Cultures In the welfth and hirteenth Centuries, he Cultural Context of edieval Learning, (ed. John mery urdoch and dith Dudley ylla), D.Reidell Publishing Company, Boston, 1975, Volume XXVI, s Özdoğan,. Akif, Abbasiler Dönemi ercüme Faaliyetlerinin Arap debiyatına tkisi, Nüsha, yıl: V, sayı: 16, Kış 2005, s Gabrieli, F., lmî ve debî esirlerin Batı Avrupa ya ntikali,(çev.lhan Kutluer), slam arihi Kültür ve edeniyeti, (ed. P..Holt, A.K..Lambton, B.Lewis), Kitabevi, stanbul, c. IV, s Hill, Donald R., Islamic cience and ngineering, dinburgh University Press, 1993, s

4 54 Dr. Şevket Yıldız Kurre, Kosta b. Luka, Kenike el-hindî, Kindî, Fârâbî ve diğer mütercimler tarafından Aristo ve şerhleri, uklidis, Galien, Hippokrate, Plotin ve Ptolemeous a ait bir çok eser Yunanca ve üryanice den Arapça ya çevrilmiştir. 6 Yoğun tercüme hareketi neticesinde klasik bilimleri edinerek geliştiren ve yeni yeni bilimler ortaya koyan üslüman Arap, ürk, ranlı ve Hint- bilim adamları yetişmiştir. Bunlar arasında Avrupa nın da yakından tanıdığı Râzî, Fârâbî, bn ina, Gazali ve bn Rüşd gibi filozoflar; drisî, bn Havkal, Ferganî ve Birunî gibi coğrafyacılar; aberî ve bn Haldun gibi tarihçiler sayılabilir. 7 13/200 b) Avrupa Çeviri Hareketinin erkezi: spanya slam dünyasındaki çeviri hareketini takiben dünyanın başka bir bölgesinde başka bir medeniyetin oluşumu için yeni bir çeviri hareketinin ortaya çıktığını görüyoruz. Kastettiğimiz şey, Latin Avrupa da X. asırda başlayıp XII. asırda zirvesine ulaşan ve XVI. asra dek süren yoğun tercüme faaliyetidir. Önce spanya ve icilya da başlayan bu tercüme hareketi daha sonra talya ve Fransa ya geçmiş, oradan da tüm Avrupa ya yayılmıştır. Avrupa da özgür ve bilimsel düşüncenin ortaya çıkışında söz konusu çeviri faaliyetlerinin önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. 8 Nitekim Watt bu konuda, Avrupa yı Ortaçağın karanlığından (uyuşukluk, bilgisizlik ve tutuculuktan) aydınlığa çıkaran en önemli faktörün söz konusu çeviri faaliyetleri ve onun neticesinde oluşan özgür düşünce ve bilimsel hareketlilik olduğunu belirtir. 9 Haskins, üslümanlar ile Hıristiyan Avrupa arasındaki en uzun soluklu bağlantının spanya da yıllarında yapılan çevirilerle oluştuğunu belirtirken söz konusu tercüme faaliyetlerinin önemini ortaya koymaktadır. 10 X-XIII. yüzyıllarda gerçekleştirilen bu bilimsel çalışmalar Rönesans ın alt yapısını oluşturmuştur. Bacon dan Descartes e kadar Aydınlanma döneminin filozof ve bilim adamları söz konusu çeviri döneminden ilhamını almıştır. Dolayısıyla bu çevirilerin modern Batı medeniyetinin köklerini oluşturan en önemli unsurlardan birisi olduğu söylenebilir. Avrupa da IX., X. ve XI. asırlarda Arapça dan Latince ye bir takım çeviriler yapılmış olmakla birlikte asıl çeviri hareketi XII. asırda gerçekleşmiştir. Çevirilerin ilk olarak başladığı ve yoğun çeviri faaliyetinin olduğu yer spanya dır. Çeviri hareketinin spanya da ve XII. asırda başlamasının anlaşılabilir bir nedeni vardır. Her şeyden önce, Avrupa halkları içinde üslümanlarla uzun süre bir arada 6 Watt, W. ontgomery, he Influence of Islam on edieval urope, dinburgh University Press, 1972, s Ülken, Hilmi Ziya, slam edeniyetinde ercümeler ve esirleri, Vakıf Basımevi, stanbul,1948, s Castiglioni, Arturo, he Contribution of he Jews to edicine, he Jews: heir History, Culture and Religion, (d. Louis Finkelstein), Volume 1, Harper and Brother Publishers, New York, 1960, s Watt, age., s Haskins, Charles H., Arabic cience in Western urope, Isis Vol: 7, No: 3, 1925, s. 479.

5 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 55 yaşayan ve onlarla yakın münasebetler kuran ülke spanya dır. Bu yakınlaşma neticesinde de spanyolların slam ve üslümanlarla ilgili imajı diğer Avrupa ülkelerindeki Hıristiyanların bakışından farklı olmuştur. 11 Nitekim, Rönesans öncesine dek Avrupa nın slam a bakışı genellikle olumsuz bir tablo 12 çizerken, spanya aynı dönemde diğerlerinden farklı olarak slam hakkında olumlu bir yaklaşım içinde olmuştur. Dolayısıyla, Avrupa da, slam ı Hıristiyanlığın muarızı ve sapık bir din şeklinde gören yaklaşımın yerini hayranlık ve ilgiye bırakmasında spanya daki olumlu imajın ve bu imajı pekiştiren çeviri faaliyetlerinin büyük etkisi vardır. 13 spanya dışında Bizans ve Haçlı seferleri de ilk çeviri hareketleri içerisinde zikredilmekle birlikte hiç birisi spanya da ortaya çıkan çeviri hareketinin özellikleri ve etkileri ile kıyaslanamaz. Nitekim, Bizanslı yazarların slam dünyası ile ilgili sınırlı sayıdaki çeviri ve telifleri Latin Avrupa yı etkileyecek bir duruma gelmemiştir. 14 Haçlı seferlerinde ise, Avrupa üslümanlarla fiilî olarak karşılaşmış olsa da bu seferler sırasında büyük bir bilimsel hareketlilik yaşanmamıştır. 15 Diğer taraftan, daha çok Kuzey Afrika (unus) ile ilişkisi olan alerno tıp okulunun ilk mütercimi Constantinus Africanus un bile ndülüslü alimlerin cazibesine kapıldığı söylenir. spanyol mütercimlerin de katılmasıyla daha da büyüyen alerno okulu Avrupa tıbbında şüphesiz önemli bir yere sahip olmuştur. spanya çeviri okulları Avrupa da en uzun süreli, en yoğun ve en geniş etkiye sahip çeviri faaliyeti olmakla diğerlerinden belirgin bir şekilde ayrılır. lk mütercimler ya doğrudan ya da dolaylı olarak, bir şekilde, ndülüsle ilgili olmuşlardır. Her şeyden önce çeviri döneminin en seçkin ve en üretken mütercimleri ndülüs te yetişmiştir. 16 talya ve Fransa da kurulan çeviri okullarında ndülüs ten gelen ya da getirilen üslüman/yahudi/hıristiyan mütercimler görevlendirilmiştir. Avrupa ülkelerinden birçok talebe ndülüs e gelerek Arapça eğitimi almışlar ve ndülüs medreselerinde eğitim gören bu öğrenciler daha sonra açılan ilk Batı üniversitelerinde öğretmen olmuşlardır. Ayrıca bir kısmı, ülkeleri- 11 spanyol Hıristiyanları üslümanların okullarına slam ı çürütmek ve küçümsemek maksadıyla değil ndülüs kültürüyle yetişmeleri için çocuklarını göndermişler ve daha çok Kurtuba da Arapça öğrenen bu öğrenciler daha sonra kendi bölgelerinde çeviri ve teliflere girişmişlerdir. Bkz. Akîkî, Necip, el-üsteşrikûn, Dâru l-aârif, ( Genişletilmiş 3. baskı), ısır 1964, I, s ckeon, agm., s. 151.; ezgin, Fuat, Kadiyyetu seri l-ulûmi l-arabiyye ve l-slamiyye fi n- Nahdati l-avrubiyye, uhadarât fi arihi l-ulûmi l-arabiyye ve l-slamiyye, Almanya, Frankfurt, 1984, c. I, s Nitekim bu konuda Albert Hourani slam hakkındaki imajlarla bilimsel çalışmalar arasında paralel bir ilişki olduğunu söylemektedir. Hourani, Albert, Batı Düşüncesinde slam, (çev. ehmed Kürşad Atalar), Pınar yy., stanbul, 1996., s Ayrıca bkz. Watt, age, 58; Hüseyin, Âsaf, Oryantalizmin ideolojisi,(çev. Bedirhan uhib), Oryantalistler ve slamiyatçılar (ed. Asaf Hüseyin, Robert Olson, Cemil Kureşî), nsan yy., stanbul, 1989, s ezgin, slam Kültür Dünyasının Bilimler arihindeki Yeri, ÜBA, Ankara 2004, s /20 15 Watt, Haçlı seferlerinden Batı dünyasına sadece birkaç tercüme eserin geçtiğini belirtiyor. Bkz. Watt, age., s Burnett, Charles, he ranslating Activity In edieval pain, he Legacy of Islamic pain, s

6 56 Dr. Şevket Yıldız ne dönerlerken yanlarında götürdükleri Arapça eserleri kendi dillerine çevirmişlerdir. 13/200 c) ndülüslü Yahudi ütercimler Yunan, slam ve Batı medeniyetlerinin oluşum sürecinde ortaya çıkan çeviri hareketlerinin ortak özelliklerinden birisi belirli bir grubun çeviri faaliyeti yapmasıdır. Diğer bir ifadeyle özellikle belirli bir grubun aracılık rolünü üstlenmesidir. Antik dönemde ısır ve ümer medeniyetlerinin bilgi birikimlerinin Yunanlılara kazandırılmasında Fenikeliler aracılık yapmışlardır. Aynı şekilde Yunan bilgi birikiminin slam dünyasına aktarılmasında da üryani mütercimler önemli rol almışlardır. Avrupa da başlayan çeviri hareketinde ise bu sefer Yahudi mütercimler benzer aracılık rolü yapmışlardır. şte bu makalede yukarıda bahsedilen aracılardan sonuncusu üzerinde durulacaktır. slam medeniyeti ile Avrupa nın en sağlam, en köklü, en geniş ve en uzun süreli ilişkisinin kurulduğu ndülüs köprüsünün vazgeçilmez unsurlarından birisi Yahudi mütercimlerdir. Hatta belki de, Avrupa Yahudi mütercimler sayesinde slam bilim ve medeniyetini tanıma imkânını elde etmiştir denilebilir. 17 Yunan-Hint bilim ve felsefesi de yine büyük ölçüde aynı mütercimler vesilesiyle Arapça dan Latince ye ve yerel Avrupa dillerine nakledilmiştir. üslümanlar tarafından fethedilmesiyle birlikte spanya, Yahudiler için merkezî bir yer olmuş ve Bâbil, sahip olduğu merkezî konumunu Ortaçağ ın sonlarına kadar ndülüs e bırakmıştır. Çok kısa sürede ndülüs medeniyetinin bir parçası haline gelen spanya Yahudileri, Ortaçağ boyunca Avrupa ve tüm dünyadaki Yahudileri etkileyecek gelişmelere ve yeniliklere öncülük etmişlerdir. Kitâb-ı ukaddes yorumlarından brani debiyatına kadar Ortaçağ Yahudi literatürünü belirleyen en önemli kişiler ya spanya da yaşamışlar ya da bir şekilde spanya ile ilişkileri olmuştur. Ortaçağ Yahudi kültürü, spanya da oluşmuş ve oradan başta Fransa ve talya olmak üzere diğer Avrupa ülkelerine yayılmıştır. spanya Yahudilerinin etkileri sadece Avrupa daki Yahudi cemaatleriyle sınırlı kalmamış, beraberlerinde ndülüs kültürünü de tüm Avrupa ya taşımışlardır. 18 II-PANYA BL OKULLARI V NDÜLÜ YAHUDLRNN BLL FAALYLR a) X. ve XI. Asırlar: ndülüs Yahudilerinin Bilimsel Faaliyetleri leri X. asra dek Yahudilerde bilimsel ilginin pek fazla bulunmadığı kabul edilir. Nitekim daha öncesinde bilinen tek Yahudi bilim adamı ısırlı Astronomi alimi essahalla ( ) olup aynı zamanda Arapça yazan ilk Yahudi alimidir. X. asra gelindiğinde slam topraklarında yaşayan Yahudilerin neredeyse tümü 17 horndike, Ortaçağda hiçbir Batılı ya da Hıristiyan ın, bir Yahudi nin yardımı olmaksızın Arapça bir kitabı Latince ye çevirmesinin mümkün olmadığını belirtiyor. Bkz: horndike, Lynn, John of evile, peculum, Vol. 34 No. 1, Ocak 1959, s Haskins, agm., s

7 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 57 Arapça konuşur olmuşlar ve Aramice yerini Arapça ya bırakmıştır. Bununla birlikte Doğu slam dünyasında yaşayan Yahudiler arasında daha ziyade almud çalışmaları yapılırken Yahudilikteki büyük bilimsel hareket (ısır ve unus taki müstakil çalışmalar sayılmazsa) 19 ndülüs te ortaya çıkmıştır. Fetih sonrasında kısa sürede Arapça öğrenen Yahudi öğrenciler X. yüzyıldan itibaren üslüman öğrencilerle birlikte ndülüs medreselerinde okumaya başlamışlardır. 20 branice, IX. yüzyıldan XII. yüzyılın sonuna kadar Arapça nın etkisi 21 altında kalmış ve Yahudi yazarlar Arapça dan çok sayıda kelime almışlardır. Yahudi mütercimler bir taraftan üslüman ve Yunan bilim adamlarına ait eserleri branice ye çevirirken diğer taraftan da Yahudi cemaatine hitap eden Kitap ve risaleleri Arapça olarak kaleme almışlardır. 22 ndülüs te ilk bilimsel faaliyetler X. asırda Kurtuba Yahudileri arasında ortaya çıkmıştır. Bu dönemdeki bilimsel çalışmaların başlamasında ve devam etmesinde en önemli katkısı olan kişi şüphesiz Hasdai b. haprut tur. XI. asırda Yahudilerin bilimsel faaliyetleri artarak devam etmiştir. Bu asrın önde gelen Yahudi bilim adamları arasında yine bir Kurtubalı olan amuel ha-nagid vardır. X. ve XI. asırlarda ndülüs Yahudilerinin gerçekleştirdikleri bilimsel faaliyetler bu iki önemli isim üzerinde kısaca ele alınacaktır. Hasdai b. haprut ve Kurtuba Bilim Okulu Hasdai bn haprut ( ), Kurtuba hilafet sarayında çalışan en meşhur Yahudilerdendi. 23 arayda doktorluk, tercümanlık ve gümrük müfettişliği yapmıştır. Latince yi bilmesi Hıristiyan dünyası ile ilişkilerde önemini artırmıştır. Kendisine yabancı devletlerle anlaşma yetkisi verilmiş, resmen değilse bile fiilen vezir konumunda olmuştur. Roma imparatoru I. Otto nun gönderdiği elçilerle resmi müzakereyi Hasdai yapmıştır. Kurtuba sarayında önemli bir yeri olan Hasdai, Hazar hakanıyla da mektuplaşmış, Yahudi bilim adamalarını korumuş ve litürjik şiirler yazmıştır. Hasdai ın en büyük teşebbüsü dünyanın en önemli almud akademisini kurmasıdır. III. Abdurrahman döneminde esir olarak ndü- 19 Nitekim, X. asırda spanya dışında yaşayan Yahudiler arasında da bilimsel ilginin bulunduğuna dair iki örnek vardır. Bunlar ikisi de ısırlı olup Kayravan da yaşayan saac ibn Amran(ö.908) ve talebesi saac Judeus( ) dur. Judeus un talebesi olan Constantinus Africanus onun tıpla ilgili Arapça yazdığı eserleri alerno da Latince ye çevirmek suretiyle Latin Avrupa ya ilk Arapça tıp eserlerini kazandırmış oldu. Bkz. inger, Charles, cience and Judaism, he Jews: heir History, Culture and Religion, (d. Louis Finkelstein), Volume 1, Harper and Brother Publishers, New York, 1960, s cheindlin, Raymond P., he Jews in uslim pain, he Legacy of uslim pain, Volume 1, Brill, Leiden, s Arapça nın etkisi sadece branice de değil spanyolca üzerinde de oldukça fazladır. ndülüs te yaşayan spanyollar zamanla spanyolca metinleri Arap alfabesi ile yazmaya başlamışlar ve bunun sonucunda Anadolu ürkleri ndeki Osmanlıca ya benzer şekilde ndülüs te de Aljamiado denilen bir yazı geleneği/dili oluşmuştur. Bkz: Hegyi, O, inority and Restricted Uses of the Arabic Alphabet: he Aljamiado Phenomenon, Journal of the American Oriental ociety, Vol. 99, No. 2, Nisan-Haziran 1979, s Galanti, Avram, branice nin Gelişmesine Arapça nın Katkısı, Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, (Çev. Nurettin Ceviz, usa Yıldız),Yıl: 5, ayı: 16, Kış 2005, Ankara, s cheindlin, agm., s /20

8 58 Dr. Şevket Yıldız 13/200 lüs e getirilmiş olan ura akademisinin seçkin bilginlerinden oşe bn Honeh, Yahudi cemaati tarafından satın alınmış ve yeni kurulan almud akademisinin başına getirilmiştir. Hasdai ın yardımlarıyla Kurtuba da Hahambaşı olan oşe ibn Honeh, doğudan almud kopyaları getirtmiş ve işna Arapçaya tercüme edilmiştir. Bütün bu çalışmalar neticesinde Kurtuba, Yahudi ilimlerinde öne çıkmış ve Babil cemaatiyle bağlar gevşetilerek bağımsız hale gelmiştir. 24 Kurtuba -aynı zamanda ndülüs- Yahudi bilim okulunun ilk ve büyük şahsiyeti Hasdai bn haprut ( ) tur. Hasdai, Bizans imparatoru nun ndülüs halifesine hediye olarak gönderdiği Dioscorides in On ateria edica sını yine mparatorun görevlendirdiği papaz Nicholas ile birlikte Yunanca dan Arapça ya çevirmiştir. Hasdai ın gayretleriyle branice bir ilim dili haline gelmiş ve slam alimlerinden ilim tahsil eden mütehassıs Yahudi alimleri yetişmiştir. 25 Hasdai ın başlattığı bu çeviri faaliyeti öğrencileri tarafından da takip edilmiştir. Nitekim, öğrencilerinden Almerialı Jonah ibn Biklarish 1080 de Yunanca- Latince-Aramice-spanyolca-Farsça olmak üzere 5 dilde bir ilaç sözlüğü yazmıştır Huesca doğumlu olup ndülüs kültürüyle yetişen Jonah ın çağdaşı oses ephardi (1106 da vaftiz olarak Petrus Alfonsi adını aldı), önce I. Pedro nun sonra ngiltere ye giderek I. Henry nin hekimi oldu. Arapça kaynaklardan istifade ederek iki Astronomi eseri yazan Petrus, ngiltere de Arapça öğrenimini başlatmış ve Astronomi çalışmalarını etkilemiştir. 26 XI. yüzyılda yaşamış ndülüs Yahudi bilim adamlarının önde gelenlerinden birisi de amuel Ha-Nagid tir. amuel Ha-Nagid ( ) in 27 inanılmaz kariyeri, ndülüs te Yahudilerin yüksek konumlarını gösteren en büyük örnektir. Cordoba da doğan amuel, Yahudilikle ilgili genel eğitimini alırken bir yandan da Arapça ve Kur ân öğrenmiş, Canoch ben oses in yanında Halakah öğrenimi görmüştür. Kendi köşesinde şiir yazarken Arapça yazı sitili Gırnata veziri tarafından beğenilmiş ve orada çalışması teklif edilmiştir. amuel, 1020 yılına dek vergi toplayıcılığından başlamış, sekreterlik ve vezir yardımcılığı yaptıktan sonra vezir olarak atanmıştır. 28 avaif-i ülûk döneminin en ünlü siması olup Arapça dan şiirler çeviren ve şiirlerinde Arapça ve Yahudiliği birleştiren amuel, aynı zamanda Kuran kritiğinde de bulunmuş ve bn Hazm la polemiğe girmiştir. 29 Reconquista hareketi ile XII. yüzyılda spanya topraklarını yeniden ele geçi- 24 roğlu, Ahmet Hikmet, Osmanlı Devletinde Yahudiler, Alperen Yayınları, Ankara 2000, s Watt, age., s inger,agm., s amuel ile ilgili bkz. Wasserstein, David J., amuel ibn Naghrila ha-nagid and Islamic Historiography in Al-Andalus, Al-Qantara, 14:1, 1993, p Nagdela, 20 yaşında alaga ya yerleşmiş, mektup tercüme ve yazımıyla uğraşmıştır. Habbus un veziri bulkasım onu fark ederek danışman yapmış ve ölmeden önce sultan Habbus a onu tavsiye etmiştir. Daha sonra Habbus un müşavir ve sekreteri olan Nagdela brani edebiyatına savaş şiirleri yazarak katkıda bulunmuştur. roğlu, age., Akîkî, age., I, 95.

9 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 59 ren Hıristiyan Krallar 30 mevcut durumdan 31 istifade etmeyi bilmişler ve Arapça bilen Hıristiyan ve Yahudi ilim adamlarından tercüme ekipleri kurarak onlara her türlü desteği vermişlerdir. 32 Daha önce üslüman yöneticilerin Hıristiyan halkla ilişkilerinde aracılık yapan Yahudiler bu sefer de Hıristiyan yöneticilerin üslüman ilim ve kültürünü öğrenmesinde aracılık vazifesini üstlenmişlerdir. b) XII. Asır: Büyük Çeviri Devri ve Büyük Yahudi Alimler XII. yüzyıl yalnızca spanya da yaşayanlar için değil tüm dünyadaki Yahudiler açısından altın devir olarak nitelendirilir. Çünkü bu devir bilimsel çalışmalarda Yahudi tarihinin en parlak devridir. Yahudi bilim adamları bu dönemde tercüme faaliyetinden ayrı olarak bir çok Arapça ve branice orijinal eser yazmıştır. Hem Yahudi dünyasını hem de Avrupa yı etkileyen büyük filozof ve bilim adamları bu devirde yetişmiştir. inger bu dönemin önemine atfen bir daha bn Daud gibi bir bilim adamı ve bn eymun gibi bir filozof yetişmedi 33 demiştir. Bu dönemin en önemli Yahudi Düşünür ve bilim adamları arasında Abraham Bar Hiyya(ö.1150), Abraham bn zra ( ), bn Davud ( ) ve oses ben aimon ( ) sayılabilir. Avrupa da XII. yüzyılda, bizzat papaların ve Hıristiyan kralların teşvik ve destekleriyle slam dünyasının bilimsel birikimi incelenmeye başlanmış ve ileri gelen rahiplerin öncülüğünde tercüme enstitüleri kurulmuştur. ndülüs te yetişen Yahudi bilim adamları da kilisenin öncülük ettiği bu tercüme bürolarında görev yapmışlardır. Daha sonra Avrupa üniversitelerinin kuruluşuna ön ayak olacak olan bu çeviri bürolarında azımsanmayacak sayıda Yahudi mütercim görevlendirilmiştir. 34 Bu asırda gerçekleşen çeviri faaliyetleri arasında oledo Çeviri Okulu çevrilen eserlerin sayısı, çalışan mütercimler ve etkileri açısından spanya çeviri hareketinin merkezi olmuştur. oledo Çeviri Okulu ve Yahudi ütercimler Cluny başrahibi Aziz Peter 35, 1142 de oledo da Başrahip Raymond Lull 30 Hıristiyan spanya Kralları slam kültürü ile yakından ilgileniyorlardı. Aragon kralı I. Pedro sadece Arapça yazmaktan hoşlanırdı. VI. Alfonso da Arapça yazıyı kullanmayı tercih etti. oledo yu bir ilim merkezi haline getirerek iki dinin imparatoru olarak anıldı. slam ve Hıristiyan kültürlerini bir arada yaşatma hedefini güden X. Alfonso( ) ise 1269 da ürsiye de bir Yüksek Araştırma nstitüsü kurdu. Daha sonra eville ye taşınan bu enstitüde üslüman, Hıristiyan ve Yahudi alimlerinden oluşan bir çeviri ve bilim heyeti oluşturdu ve burada başta Arapça olmak üzere bir çok dilden spanyolca ya çeviriler yapıldı. Bkz. Akikî, I, XII. asra gelindiğinde ndülüs mevi Devleti nin hakim olduğu yerlerde üslümanı, Hıristiyanı ve Yahudisiyle Arapça konuşan ve Arapça yazan ortak bir ndülüs kültürü oluşmuştu. Diğer bir ifadeyle ndülüslülük ortak bir kimlik haline gelmişti. Bkz. Burnett, agm., s ezgin, uhadarat, I, /20 33 inger, agm., s Glick., age., s Cutler, Allan, Peter he Venerable and Isam, Journal of American Oriental ociety, Vol.86, No.2, (Apr-June 1996), ; Peter the Venerable ve ilk çeviri faaliyetleri hakkında ayrıca bkz. ndress, Gerhard, An Introduction to Islam, (çev. Carole Hillenbrand), dinburgh University Pres, 1994, s. 6-8.

10 60 Dr. Şevket Yıldız 13/200 ( ) un garantörlüğünde ve Kastilya kralı VII. Alfonso nun desteğiyle bir çeviri ekibi kurdu. evillalı John ve Dalmaçyalı Hermann gibi Yahudi mütercimlerin de bulunduğu bu ekip Kettonlu Robert in adıyla yayınlanan ilk Kur ân çevirisini yaptı. 36 Önce Arapça dan branice ye ve Kastilya spanyolca sına, oradan da Latince ye çevrilen bu Kur ân, 4 asır boyunca Batı da kullanıldı. Peter in başkanlığındaki bu ekip Kur ân çevirisi dışında da bir çok çeviri yaptı. Bu çeviriler Ortaçağ Avrupa sının slam la ilgili bilgilerinin temelini oluşturmuştur. 37 üslüman, Yahudi ve Hıristiyan mütercimler oledo da atematik, Astronomi, ıp, Kimya, abiat, arih, Psikoloji, antık ve iyaset konularındaki eserlerin başlıcalarını Latince ye çevirdiler. Aristo nun Organon şerhleri ve özetleri (Kindî, Farabî, bn inâ, Gazâlî ) bu çevirilerin en meşhurlarındandır. Aynı zamanda uclid, Batlamious, Calinos ve pigrad ın eserleri ile Harezmî, Fergânî, Bettânî ve Bitrûcî şerhleri de bunlar arasındadır. 38 üslüman ve Yahudi mütercimler tarafından oledolu ez-zerkâlî nin ziclerine dayanarak hazırlanan oledo zicleri yine aynı asırda Latince ye çevrilmiştir. 39 Çoğunluğu Yahudi olan mütercimlerin en meşhurları arasında; Gonzalez, Yuhanna b. Davud el-sbanî, Yuhanna el-şbilî, Robert of Chester, Herman Alemanus, Ugo di antalla ve Platon di ivoli sayılabilir. 40 XII. yüzyılda yaşamış ndülüslü Yahudi alimlerin başlıcaları arasında Abraham ibn Daud ( ) 41, usa b. e mûn (aimonides)( ) 42, Judah Ha-Levi ( ), Abraham Bar Hiyya(XII. Yüzyıl başları) ve Abraham bin zra( ) sayılabilir. 43 Bu mütercimler, başta Aristo, Ptolemy, uclid, bn ina ve bn Rüşd olmak üzere, Yunan fizikçilerin ve üslüman Astronomların eserlerini çevirmişlerdir. ercüme bürosu, okullar ve kütüphaneler sayesinde oledo, iki asır boyunca ngiltere, Almanya, Fransa ve talya daki ilim talipleri için cazibe merkezi oldu. Daha sonra bu çeviri hareketi Pireneler yoluyla Güney Fransa ya, Narbonne, Beziers, oulouse, ontpellier ve arseilles e yayılmıştır. Bu bölgelerde Yahudi 36 Burman, homas., afsîr and ranslation: raditional arabic Quran xegesis and he Latin Qurans of Robert of Keton and ark of oledo, peculum, vol.73, no.3, Jul.1998, pp Cardini, Franco, Avrupa ve slam, (çev. Gürol Koca), Literatür Yayınları, stanbul, 2004, s Hill, age., s Hitti, Philip K., iyasi ve Kültürel slam arihi, (çev. alih uğ), stanbul, 1980, s Dannenfelt, age., s Bkz: ingerman, agm., s XII. asırda yaşamış olan John, bazı yazarlarca farklı isimlerle anılmış, diğerlerine göre ise biri evileli biri de oledolu olmak üzere iki ayrı John vardır. Buna göre Johannes Hispanos Gundissalvi ile beraber felsefi eserleri çevirirken, evileli John ise astrolojiye dair eserleri çeviren kişidir. Konu ile ilgili ayrıca bkz. horndike, agm., s ; Gabrieli, agm., s Zağferanî, Haîm, Yehûdü l-ndelüs ve l-ağrib, (Fransızca dan çeviren Ahmed Şahlan), arsam, Ribat 2000, I, ; Watt, Altmann, Alexander, Judaism and World Philosophy, he Jews: heir History, Culture and Religion, (d. Louis Finkelstein), Volume 1, Harper and Brother Publishers, New York, 1960, s

11 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 61 çevirmenler daha geniş bir sayıya ulaşmış ve daha aktif hale gelmişlerdir. 44 Raymond Lull un gayretleri sonucunda Viyana konsülü, Paris, Oxford, Bologne ve alamanca üniversitelerinde Yunanca, branice ve Arapça kürsüleri kurulmasına karar vermiştir. 45 outhern, XIII. yüzyılda üslüman yazarların Batılı ilahiyatçılar üzerinde yaptığı felsefî etkinin oluşturduğu değişimi büyük ölçüde oledolo çevirmen grubuna bağlamaktadır. Yazara göre, Batı yı Yunan felsefe ve bilim geleneği ile ilk defa tanıştıranlar da yine aynı kişilerdi ve yaptıkları çeviriler XIII. asırda Avrupalıların görüşünü bütünüyle değiştirmişti. onuç olarak outhern, Ortaçağ boyunca Batı da görülebilecek her önemli yeniliğin köklerinin spanya ya dayandığını söylemektedir. 46 c) XIII. Asır: Yahudi ütercimler Hıristiyan Kralların Hizmetinde Kastil ve Aragon krallarının oluşturduğu tercüme kurulları çok önemli çeviriler yapmışlardır. ndülüs te üslüman idarecilerin yanında çalışan Yahudiler bu sefer de Hıristiyan yöneticilerin idaresinde görev almışlardır. Bunlar arasında; Joseph Ferrizuel VI. Alfonso ya, saac ben Zadok X. Alfonso ya ve heshet Benveniste ise II. Pedro ya hizmet etmişlerdir. 47 Bu konuda en önde gelen kral ise Kastilya kralı X. Alfonso dur. Alfonso X(he Wise)( ) 1284) ve eville Çeviri Okulu X. Alfonso ( ) ürsiye de bir yüksek araştırma enstitüsü kurdu (1269). Burası için üslüman, Hıristiyan ve Yahudi alimlerinin ileri gelenlerini seçerek görevlendirdi. 48 Daha sonra bu enstitüyü şbiliye ye nakledip ilim adamlarının sayısını artırdı. Bizzat kendisi tercüme ve telif faaliyetlerini takip etti. Bunun sonucunda; ncil, Kur ân, almut, Kabbala, Aristo dan intihal edilmiş ırru l- srâr, Kelile ve Dimne, lfü Leyle ve Leyle (X. Alfonso nun kardeşi Don Federik bu eseri 1253 te Kadınların uzakları ve Hileleri ismiyle tercüme ettirdi) isimli eserleri spanyolca ya tercüme ettirdi. Kendi ismiyle anılan bir genel tarih yazdırdı. Astronomi ilmi ile ilgili eserlerin tasnifi için bir büro kurdurdu. 49 Alfonso nun isteğiyle Judah ben ose Kohen ve saac ibn id isimli iki Yahudi bilim adamı tarafından XI. Yüzyılda yaşamış Kurtubalı Astronomi alimi bu l- Kasım aîd el-ndelüsî ( ) nin 50 eserine dayanarak Astronomi cetvelleri hazırlanmıştır. Alfonsine ables adı verilen bu cetveller yine bir Yahudi mütercim tarafından spanyolca ya çevrilmiştir. Bu Astronomi cetvelleri Galileo 44 Haskins, agm., s /20 45 Dannenfelt, age., s outhern, Richard W., Ortaçağ Avrupasında slam Algısı, (çev.ahmet Aydoğan), Yöneliş, stanbul, 2000, s cheindlin, agm., s Burnett, agm., s el-akîkî, age., I, aid in Astronomi ile ilgili çalışmaları için Bkz. Julio amso ve Hamid Berrani, World Astrology In leventh Century Al-Andalus, Journal of Islamictudies, X/3 (1999), s

12 62 Dr. Şevket Yıldız ve Kepler için başvuru kaynağı olmuşlardır. 51 X. Alfonso döneminde Latince ve diğer dillere de çeviriler yapılmasına rağmen daha çok Arapça dan spanyolca ya yapılan çeviriler öne çıkmıştır. 52 Bu çalışmalar sonucunda 1281 de Barcelona da Arapça ve branice araştırmaları başladı. Akabinde, Honorius IV Paris Üniversitesinde Arapça ve diğer diller için bir enstitü kurulmasını istedi. 53 Ayrıca diğer Kastil ve Aragon kralları tarafından da bir çok Yahudi, bilim danışmanı, mütercim veya tercüman olarak görevlendirilmiştir. Barcelonalı Yahudi Astruc Bonsenior, Jaime I in mütercimi ve tercümanı olarak atanırken oğlu Judah Bonsenior da Alfonso III ve Jaime II tarafından aynı iş için görevlendirilmiştir. Judah, Jaime II nin isteği üzerine Arapça ticari belgeleri spanyolca ya çevirmiştir. Akdenizle ilgili haritaların yapımında Yahudi haritacılardan büyük ölçüde istifade edilmiştir. Özellikle de ayorka harita okulunda çalışan Yahudiler yeni haritaların hazırlanmasında önemli bir etkide bulunmuşlardır. 54 XIII. asrın ortalarından itibaren Arapça rahip okulları yaygınlaştı. Bu okulların başlıcaları şunlardır: evile (1250), ayorka (1255), Barcelona (1259), Belensiye (1281) ve Canifa (1291). 55 spanya çeviri okulları ve Arapça eğitimi veren Katedral okulları XIII. Yüzyılda üniversitelere dönüşmüş ya da üniversitelerin kurulmalarına öncülük etmişlerdir. ber yarımadasında başlıca Palencia, Valladolid, alamanca, Lerida ve Coimbra gibi merkezlerde kurulan üniversitelerin önde gelenleri şunlardır: oledo (1208), Balma (1280), Lisbon (1290), Lerida (1300) ve Beledül-Velîd Üniversitesi (1304) /200 XIV-XVI. XVI. Asırlarda spanya da Yahudi ütercimler Ve Çeviri Faaliyetleri XIV. yüzyılın sonlarından itibaren Yahudi bilimsel düşüncesi uzun sürecek bir çöküş dönemine girmiştir sürgünlerinin de bu çöküşte önemli etkisi vardır. Artık branice-arapça unsuru Latin düşüncesindeki önemini yitirdi. Bununla birlikte brani-arap literatürünün etkisi Batı düşüncesinde XVI. Yüzyıla kadar devam etti. XV. Yüzyılda az sayıda da olsa Yahudi bilim adamı yetişti. Bunlar arasında Padualı lijah Delmedigo ( ), Lisbonlu Judah Verga (ö.1490) ve 1466 da Hıristiyan olan Girgentili Guglielmo Raimondo Arapça ve branice den bir takım çeviriler yapmışlardır. 57 XIII. yüzyıl sonlarına doğru spanya Hıristiyan krallarının Yahudilere pek fazla ihtiyacı kalmadı. lk başta üslüman yöneticiler için Hıristiyan dünya ile aracılık(daha çok tercümanlıkla sınırlı olsa da) yapan Yahudiler yaklaşık bir asır 51 inger, agm., s Watt, age., Dannenfelt, age., s inger, agm., s Akikî, age., I, inger, agm. s inger, agm., s

13 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 63 kadar da Hıristiyan krallara slam bilim ve kültürünü tanımalarında yardımcı olmuşlardı. Arapça dan bir çok eseri Avrupa dillerine çeviren Yahudi mütercimlere eskisi kadar ihtiyaç kalmayınca ndülüs Yahudileri spanya dışına göç ederek, talya, Fransa, Almanya ve ngiltere ye yerleşmişler ve orada bilimsel faaliyetlere devam etmişlerdir. 58 Bununla birlikte, XVI. yüzyılda ber yarımadasında da bazı Yahudi Bilim adamlarının isimlerine rastlıyoruz. Bunlar arasında spanya da Astronomi eğitimi almış ve John II nin yanında (Lisbon da) Astronomi uzmanı olarak kalmış olan Abraham Zacuto ( ) yu gösterebiliriz. Onun astronomi ile ilgili eserleri Vasco de Gama nın keşiflerine yardımcı olmuştur. Yine II. John un yanında çalışan Yahudi alimlerden birisi de Joseph Vecinho dur. Vecinho Colombus un Batı keşifleriyle ilgili kurduğu 5 kişilik ekibin başkanlığını yapmıştır. Lisbon da tıp ve alamanca da atematik eğitimi gören Pedro Nunes( ) kraliyet kozmografi uzmanı olup bilimsel denizciliğin kurucusu kabul edilmektedir. 59 III-AVRUPA BL OKULLARINDA YAHUD BL ADALARI ALARI V ÇVRLR uvahhidlerin iktidara gelmesiyle birlikte ndülüs Yahudilerinin altın çağı bitmiştir. Zira, uvahhidlerin Yahudilere karşı tavrı, ndülüs Yahudi kültürünün akışını kesmiştir. ndülüs ten bir çok Yahudi XIII. asırda başta talya ve Fransa olmak üzere diğer Avrupa ülkelerine göç etmiş ve üslümanlara karşı olumlu tavır yerini Hıristiyanlara bırakmıştır. ürgün ve başka nedenlerle spanya dışına göç eden Yahudiler gittikleri yerlere ndülüs kültürünü de taşımışlardır te Roma imparatoru olan II. Frederick, üslümanlarla yakın ilişkilere girmiş, Palermo daki Arapça hocalarından eğitim almış ve bn Rüşd e (Averroes) hayranlık duyan bir kişiydi. slam felsefe ve bilimlerini Avrupa ya tanıtmak amacıyla 1224 te Napoli krallığından alerno da bir üniversite kurdurdu. 60 Buraya Hıristiyan ve Yahudi mütercimler atayarak Latince ve branice çeviriler yapılmasını sağladı. 61 t. homas da bu üniversitede eğitim görmüştür. Razi nin Kitâb el Hâvî isimli eseri Napoli kralının emriyle Feragut (Ferec bin alim) adlı bir Yahudi tarafından 25 cilt olarak Liber de Continens adıyla Latince ye çevrildi. üslüman bilimi talya yoluyla Fransa ve diğer Avrupa ülkelerine girdi. 62 Yine bu dönemde Batı da üniversitelerin kurulmasıyla 63 Yahudilerin bilimsel çalışmaları da ayrı bir önem kazanmış ve Arapça veya Doğu Dilleri kürsülerinde görevler almışlardır. Ayrıca XIII. asırdan itibaren Yahudilerin bilimsel çalışmaları 58 cheindlin, agm., s /20 59 inger, agm., s Hill, age., s tasolla, aria G., Frédéric II et le onde usulman, Islamochristiana, 25 (1999), s Ülken, agm., s Avrupa da ilk üniveristeler Paris, ontpellier, alerno, Bologna, Padua, Naples, Rome, Oxford ve Cambridge de açılmıştır. Bkz. inger, agm, 1392.

14 64 Dr. Şevket Yıldız 13/200 Akdeniz dışına da taşmış ve Almanya, ngiltere gibi diğer Avrupa ülkelerine ulaşmıştır. XII. yüzyılda başlayan büyük çeviri devri XIV. yüzyıla yaklaşırken sona ermiş olsa da Arapça önemini iki asır daha korumuş ve Arapça ve branice den bir çok çeviri yapılmıştır. 64 Önceleri spanya ve Kuzey Afrika bölgelerinde yaşayan Yahudi bilim adamları eserlerini Arapça yazarken, Almanya, Güney Fransa ve Kuzey talya gibi Avrupa ülkelerine yoğun göçlerin yaşandığı XII. yüzyıldan itibaren branice yazmaya başlamışlar ve Arapça yazılmış eserleri bir yandan branice ye çevirirken diğer yandan da Latince ye çevirmişlerdir. 65 Arapça dan branice ye çevrilen eserler daha sonra oradan Latince ye çevrilmiştir. Nitekim Yahudi mütercimlerin, branice den Latince ye yapılan çevirilerde Arapça yerine branice kavramları kullanmaları çevirilerin sıhhati konusunda bazı şüphelerin ortaya çıkmasına da neden olmuştur. 66 Latince ye çevrilenler arasında ise; Vigilia super eroris reportas in textibus civilis, de motu spheare celestis, de colliget sayılabilir. branice ye çevrilenlere örnek olarak da; Fasl el-akâl ve el-acisti yi gösterebiliriz. Hem Latince hem de branice ye çevrilen eserlerden bazıları ise şunlardır: ehafüt et-ehafüt, enâhic el-dille, heriaque. 67 evrat şarihlerinden birisi olup Londra da (1158) branice müderrisliği yapan bn âcid( ), yıldızlarla ilgili iki risaleyi ve Harezmî nin Zîc i üzerine yazılmış Bîrûnî şerhini terceme etmiş ve atematikle ilgili iki kitap tasnif etmiştir. ndülüs ten Güney Fransa ya giden bn ibbon(ö.1190), arsilya da 30 kadar kitabı Arapça dan branice ye çevirmiştir. n meşhurları şunlardır: Öklid in Kitâbü l-usûl ü, bn inâ nın Kânûnu s-ağîr i, Râzî nin iryâk i ve bn eymûn un üç eseri. Bir çok Arap Astronomi risalesi branice ye çevrilmiştir. Arap ıp kitapları asırlarca Avrupa üniversitelerinde okutulmuştur. arsilya da Râzî nin Kitâbü l-ansûrî si terceme edilmiştir(1264). artin de (1362) Yunanca, üryanice, Arapça ve branice den Fransızca ya yaptığı tercemeleri ile meşhurdur. 68 Levi bn Gershon ( , Bagnols/France), Aristo ve bn Rüşd ün eserlerine yazdığı şerhleriyle meşhur olmuştur. Felsefe tarihi üzerine yazdığı ilhamot Adonai, ("he Wars of God") adlı eseri önemli astrolojik bilgiler içermektedir. atematik üzerine de Book of Numbers ı yazmıştır. Arapça dan Latince ye yapılan çeviriler, Avrupa düşüncesinde Avicennism (bn inacılık) akımının ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu akımın Avrupa daki en 64 inger, agm., s ingerman, Robert, Jewish ranslation History, John Benjamins Public Company, Amsterdam/Philadelphia, 2002, XIV. 66 eisami, Julie cott, Arabic Culture and edieval uropean Literature, Journal of he American Oriental ociety, Vol: 11, No: 2, Nisan-Haziran 1991, ; ezgin, age., s Ülken, agm., Akîkî, age, I,

15 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol 65 önemli temsilcisi de Auvergneli William dır. 69 bn ina nın eserleri Avrupa için temel bir önem taşımıştır. bn ina nın Şifâ sı XIII. Yüzyılda, Kanun u ise XIV. yüzyılda Avrupa üniversitelerinin vazgeçilmez eseri olmuştur. 70 Cardini, bn inâ nın Hipokrat ve Galen den sonra Batı daki en önemli yazar olduğunu ve bn ina olmadan Aquinolu homas ve Buenaventura da Bognoregio nun yazılarının anlaşılamayacağını söylüyor. 71 XIII. yüzyılın ortalarından itibaren spanya ve icilya önemini yitirirken Kuzey talya ve Fransa entelektüel cazibe merkezi olmuştur. Bu dönemde Padua okulu talyan felsefe ve tıbbına damgasını vurmuş ve bilimsel çalışmalar oradan ontpellier e yayılmıştır. spanya dan göç eden Yahudi bilim adamlarının talya ve Fransa ya yerleşmesiyle buralardaki bilim okulları en parlak devirlerini yaşamışlardır. Padualı Yahudilerden Bonacosa, bn Rüşd ün külliyatını Arapça dan Latince ye çevirmek suretiyle talyan tıp okuluna kazandırmıştır. Bir diğer Padualı Yahudi Jacop of Capua ise bn Zühr (Avenzoar) ün eysir adlı eserini branice den, Kelile ve Dimne yi de Arapça dan Latince ye çevirmiştir. Jacop un oğlu amuel in bir Arap tıp alimine ait branice den Canones Generales adıyla Latince ye çevirdiği czacılıkla ilgili eser, Rönesans ve modern dönem eczacılığını etkilemiştir. Diğer taraftan, Babası iyi bir Arapça-Latince mütercimi olan arseillesli Abraham ben hemtob ben saac, 1290 yılında Hıristiyan arkadaşı Genoalı imon Cordo ile birlikte Arapça kaynaklardan faydalanarak Latince erapion Junior adlı bir ilaç listesi hazırlamış, bu eser de modern eczacılığı etkilemiştir. 72 ıp uygulamasında oldukça ileri seviyeye ulaşmış olan Avignon da Yahudi tabipler aktif idiler. ontpellier de de XII. yüzyıl başlarından itibaren bir çok Yahudi hekim vardı. ontpellier, XIII. Yüzyılda Bologna ve Padua dan tıp geleneği alarak daha önemli bir tıp merkezi konumuna yükseldi de Bologna dan ontpellier e gelen John of Brescia, Jacob ben akir (ö.1308) ile birlikte Arapça dan bir çok eseri branice ye çevirmiştir. Daha sonra Latince ye çevrilen daha çok astronomi ile ilgili bu eserler Dante, Copernicus ve Kepler tarafından kullanılmışlardır. XIV. yüzyılın ilkyarısında Fransız Yahudileri felsefe ve bilim çalışmalarında önemli rol oynadılar. Bunlar arasında Astronomi ile ilgili eseri Papa VI. Clement tarafından Latinceye çevirtilen Gersonides ( ) ve Hasdai Crescas sayılabilir. 73 Yahudi bilim adamları XVI. yüzyılda da ıp, Astronomi ve atematik alanlarında bazı çevirilerde bulunmuşlardır. Örneğin, mparator aximillian ın hekimi 69 Ülken, agm., s /20 70 slam felsefesinin Batıya etkisi ile ilgili ayrıca bkz. Şerif,.., uslim Philosophy and Western hought kbal, c. VIII, s. 1, Lahor 1959, s Ülken, agm., s inger, agm., s inger, agm., s

16 66 Dr. Şevket Yıldız olan Alman Yahudisi Paolo Ricci 1519 da Albucasis in tıpla ilgili eserini çevirmiştir. Papa X. Leo ve X. Alexander a hekimlik yapan Bonet de Lattes, Alexander X için Astronomi aletlerini tasvir etmiştir. Ortaçağ Yahudi mütercimlerinin sonuncularından sayılan spanyol asıllı Jocob ontino (ö.1549), sürgünle talya ya gelerek Bologna ve Padua tıp kullarında eğitim görmüştür. Daha sonra Papa III. Paul a hekim olan ontino hayatını bn ina, bn Rüşd, aimonides ve Gersonides in eserlerini Latince ye çevirmekle geçirmiştir. XVI. yüzyılın sonlarından XIX. Yüzyıla kadar Yahudiler bilimsel çalışmalarda tam bir durgunluk yaşar. Bu üç asır içerisinde hekimlik dışında bilim literatüründe Yahudilerin ismi geçmez. Hekimlik yapanlar arasında; icilya kralının hekimi Judah Abrabanel ( ), 1490 da Rusya ya giderek bir yerel prense hekimlik yapan Veniceli Leo, Ferdinand ve V.Charles e hekim olan Villaloboslu Francisco Lopez( ), Lisbon dan ngiltere ye giden Dionysius Brudo( ) ve Hector Nunez gibi isimler sayılabilir. 74 ONUÇ 13/200 XII. asırda spanya da parlayan çeviri faaliyetleri ndülüs kültürü ile doğrudan ilişkilidir. Uzun süreden beri Arapça konuşup yazarak ndülüs kültürü içerisinde önemli bir yer edinen Yahudiler çeviri hareketinin en önemli aktörleri olmuşlardır. üryani mütercimlerin Yunan mirasını slam medeniyetine aktarmada oynadıkları rolün bir benzerini Yahudi mütercimler oynamışlardır. Yahudi alimler yaptıkları çevirilerle slam bilgi birikimini Avrupa ya taşımışlardır. Diğer taraftan Yahudi alimler yalnızca Arapça dan Latince ye çeviri yapmakla kalmamışlar Arapça ve branice bir çok eser yazmak suretiyle felsefe ve bilim mirasına katkıda bulunmuşlardır. Dolayısıyla Rönesans aydınları, Yunan ve üslüman düşünürlerinin yanında bn Daud ve bn e mûn gibi Yahudi düşünürlerini de tanımışlar ve görüşlerinden etkilenmişlerdir. ndülüs kültür ve medeniyeti, Avrupa da başlayan çeviri hareketinin merkezi ve bilimsel hareketliliğin beşiği olmuştur. Bir çok Avrupa tarihçisinin de işaret ettiği gibi modern Avrupa nın kuruluşunda söz konusu çeviri faaliyetlerinin önemli bir rolü olmuştur. Avrupa nın Ortaçağ ın karanlığından çıkışında ve doğmaların yerini akıl ve bilimin almasında ndülüs medeniyetinin oluşturduğu özgür düşünce atmosferinin itici bir gücü olmuştur. Rönesans ve Reform hareketleri için spanya ve daha sonra talya kaynaklı bilimsel çalışmalar elverişli ortamı oluşturmuş ve Aydınlanma döneminin filozofları üslüman alimlerin telif ve şerhleri ile yetişmişlerdir. Kaynaklar:» Akîkî, Necip, el-üsteşrikûn, Dâru l-aârif, ( Genişletilmiş 3. baskı), ısır 1964, I-III.» Altmann, Alexander, Judaism and World Philosophy, he Jews: heir History, Culture and Religion, (d. Louis Finkelstein), Volume 1, Harper and Brother Publishers, New York, 74 inger, agm., s

17 ndülüs Yahudileri ve slam Kültür ve Biliminin Avrupaya Geçişinde Oynadıkları Rol , s » Braudel, Fernand, Uygarlıkların Grameri, (çev.. Ali Kılıçbay), mge Kitabevi, Ankara, 2001.» Burman, homas., afsîr and ranslation: raditional arabic Quran xegesis and he Latin Qurans of Robert of Keton and ark of oledo, peculum, vol.73, no.3, Jul.1998, s » Burnett, Charles, he ranslating Activity In edieval pain, he Legacy of Islamic pain, (ed. alma Khadra Jayyusi), Volume 1, Brill, Leiden 1994, s » Cardini, Franco, Avrupa ve slam, (çev. Gürol Koca), Literatür Yayınları, stanbul, 2004.» Castiglioni, Arturo, he Contribution of he Jews to edicine, he Jews: heir History, Culture and Religion, (d. Louis Finkelstein), Volume 1, Harper and Brother Publishers, New York, 1960, s » Cutler, Allan, Peter he Venerable and Isam, Journal of American Oriental ociety, Vol.86, No.2, (Apr-June 1996), » Dannenfelt, Karl H., he Reneissance Humanists and Knowledge of Arabic, tudies in the Reneissance, Vol. 2, 1995, » ndress, Gerhard, An Introduction to Islam, (çev. Carole Hillenbrand), dinburgh University Pres, 1994.» roğlu, Ahmet Hikmet, Osmanlı Devletinde Yahudiler, Alperen Yayınları, Ankara 2000.» Gabrieli, F., lmî ve debî esirlerin Batı Avrupa ya ntikali,(çev.lhan Kutluer), slam arihi Kültür ve edeniyeti, (ed. P..Holt, A.K..Lambton, B.Lewis), Kitabevi, stanbul, c. IV, s » Galanti, Avram, branice ni Gelişmesine Arapça nın Katkısı, Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, (adeleştiren Nurettin Ceviz, usa Yıldız),Yıl: 5, ayı: 16, Kış 2005, Ankara, s » Glick, Leonard B., Abraham s Heirs, Jews and Christians in edieval urope, yracuse University Pres, New York 1999.» Haskins, Charles H., Arabic cience in Western urope, Isis Vol: 7, No: 3, 1925, s » Hegyi, O, inority and Restricted Uses of the Arabic Alphabet: he Aljamiado Phenomenon, Journal of the American Oriental ociety, Vol. 99, No. 2, Nisan-Haziran 1979, s » Hill, Donald R., slamic cience and ngineering, dinburgh University Press, 1993, s » Hitti, Philip K., iyasi ve Kültürel slam arihi, (çev. alih uğ), stanbul, 1980, III.» Hourani, Albert, Batı Düşüncesinde slam, (çev. ehmed Kürşad Atalar), Pınar yy., stanbul, 1996.» Hüseyin, Âsaf, Oryantalizmin ideolojisi,(çev. Bedirhan uhib), Oryantalistler ve slamiyatçılar (ed. Asaf Hüseyin, Robert Olson, Cemil Kureşî), nsan yy., stanbul, 1989, » Julio amso ve Hamid Berrani, World Astrology In leventh Century Al-Andalus, Journal of Islamic tudies, 10.3 (1999), pp » ckeon, Richard, he Organization of ciences and he Relations of Cultures In the welf and hirteenth Centuries, he Cultural Context of edieval Learning, (ed. John mery urdoch and dith Dudley ylla), D.Reidell Publishing Company, Boston, 1975, Volume XXVI, s » eisami, Julie cott, Arabic Culture and edieval uropean Literature, Journal of he American Oriental ociety, Vol: 11, No: 2, Nisan-Haziran 1991, » Özdoğan,. Akif, Abbasiler Dönemi ercüme Faaliyetlerinin Arap debiyatına tkisi, Nüsha, yıl: V, sayı: 16, Kış 2005, s » cheindlin, Raymond P., he Jews in uslim pain, he Legacy of uslim pain, (ed. alma Khadra Jayyusi), Volume 1, Brill, Leiden 1994, » ezgin, Fuat, slam Kültür Dünyasının Bilimler arihindeki Yeri, ÜBA, Ankara 2004.» ezgin, Fuat, uhadarât fi arihi l-ulûmi l-arabiyye ve l-slamiyye, Almanya, Frankfurt, 1984, c. I, s » inger, Charles, cience and Judaism, he Jews: heir History, Culture and Religion, (d. Louis Finkelstein), Volume 1, Harper and Brother Publishers, New York, 1960, s » ingerman, Robert, Jewish ranslation History, John Benjamins Public Company, Amsterdam/Philadelphia, 2002.» outhern, Richard W., Ortaçağ Avrupasında slam Algısı, (çev.ahmet Aydoğan), Yöneliş, stanbul, /20

18 68 Dr. Şevket Yıldız» tasolla, aria G., Frédéric II et le onde usulman, Islamochristiana, 25(1999), » Şerif,.., uslim Philosophy and Western hought kbal, c. VIII, sayı. 1, Lahor 1959, s » horndike, Lynn, John of eville, peculum, Vol. 34 No. 1, Ocak 1959, s » Ülken, Hilmi Ziya, slam edeniyetinde ercümeler ve esirleri, Vakıf Basımevi, stanbul, 1948, s » Ülken, Hilmi Ziya, slam Düşüncesinin Batıya tkisi, (çev. ahmut Alper uğsuz), slam Düşüncesi arihi, (ed... Şerif/urkish ed. ustafa Armağan), nsan yy., stanbul, 1991, c. IV, s » Wasserstein, David J., amuel bn Naghrila ha-nagid and Islamic Historiography in Al- Andalus, Al-Qantara, 14:1, 1993, p » Watt, W. ontgomery, he Influence of Islam on edieval urope, dinburgh University Press, 1972.» Zağferanî, Haîm, Yehûdü l-ndelüs ve l-ağrib, (Fransızca dan çeviren Ahmed Şahlan), I-II, arsam, Ribat /200

AVRUPA DA İLK ÇEVİRİ HAREKETLERİ

AVRUPA DA İLK ÇEVİRİ HAREKETLERİ 1973 AVRUPA DA İLK ÇEVİRİ HAREKETLERİ YILDIZ, Şevket TÜRKİYE/ТУРЦИЯ ÖZET Medeniyetlerin, kuruluş safhasında birbirleriyle alışverişleri kaçınılmaz gözükmektedir. Çünkü medeniyetler kendinden önceki medeniyetlerin

Detaylı

Skolastik Dönem (8-14.yy)

Skolastik Dönem (8-14.yy) Skolastik Felsefe Skolastik Dönem (8-14.yy) Köklü eğitim kurumlarına sahip olma avantajı 787: Fransa da Şarlman tüm kilise ve manastırların okul açması için kanun çıkardı. Üniversitelerin çekirdekleri

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Prof. Dr. Yaşar AYDINLI

DERS ÖĞRETİM PLANI. Prof. Dr. Yaşar AYDINLI DERS ÖĞRETİM PLANI TÜRKÇE 1 Dersin Adı: Ortaçağ ve Rönesans ta Felsefe 2 Dersin Kodu: FLS 1012 3 Dersin Türü: Zorunlu 4 Dersin Seviyesi: Lisans 5 Dersin Verildiği Yıl: 6 Dersin Verildiği Yarıyıl: 7 Dersin

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman

Detaylı

RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

RUS DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI 01-015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI I.SINIF I. YARIYIL Uygulama ve Laboratuvar 1 YDİ101 YDA101 YDF101 GUS101 GUS103 BED101 HYK101 Temel Yabancı Dil İngilizce Temel Yabancı Dil Almanca Temel Yabancı

Detaylı

FRANSIZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

FRANSIZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI 1. SINIF / 1. YARIYIL YDİ 101 Temel Yabancı Dil (İngilizce) Basic English 1 YDA 101 Temel Yabancı Dil (Almanca) Basic German 4 4 4 1 2 ATA 101 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I History of Turkish Revolution

Detaylı

Endülüs Bilim Hayatında Yahudiler

Endülüs Bilim Hayatında Yahudiler T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ Cilt: 18, Sayı: 1, 2009 s. 509-528 Endülüs Bilim Hayatında Yahudiler Şevket Yıldız Dr., U.Ü. İlahiyat Fakültesi sevketyildiz@uludag.edu.tr Özet VIII.

Detaylı

Emeviler ve Abbasiler Dönemi (8. 10. Yüzyıllar)

Emeviler ve Abbasiler Dönemi (8. 10. Yüzyıllar) Emeviler ve Abbasiler Dönemi (8. 10. Yüzyıllar) Kaynaklar: Suçin, Mehmet Hakkı (forthcoming) Arapça Çeviri Geleneği: Altın Dönem. Journal of Turkish Studies, Cem Dilçin Armağanı, Zehra Toska (ed.). Harvard

Detaylı

Batı Toplumuna İlk Kez Rakip Çıkardık

Batı Toplumuna İlk Kez Rakip Çıkardık Batı Toplumuna İlk Kez Rakip Çıkardık İslam Coğrafyasının en batısı ile en doğusunu bir araya getiren Asya- Afrika- Balkan- Ortadoğu Üniversiteler Konseyi Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde resmen kuruldu.

Detaylı

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine)

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) Hipokratik-Galenik Tıp ekolunun devamı Cerrahi teknikler bilinmesine rağmen, yüksek enfeksiyon riski nedeniyle zorunlu haller dışında pek uygulanmıyor Tam olarak hangi

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 Erken Dönem Halkbilimi Kuram ve Yöntemleri DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 KONULAR Mitolojik Teori Mitlerin Meteorolojik Gelişimi Teorisi Güneş Mitolojist Okul ve Güneş

Detaylı

IRCICA NIN YAYINLADIĞI KAYNAKÇALAR

IRCICA NIN YAYINLADIĞI KAYNAKÇALAR IRCICA NIN YAYINLADIĞI KAYNAKÇALAR (1982-2011) (21 AYRI KAYNAKÇA, 35 CİLT) Bülent Ağaoğlu İstanbul, 6 Eylül 2012 1982 1 Osmanlı Yıllıkları: Salnameler Ve Nevsaller. Bibliyografya Ve Bazı İstanbul Kütüphanelerine

Detaylı

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.)

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.) PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YAN DAL DERSLERİ DERSLER DERSİN KODU DERSİN ADI KREDİ PSİ 101 Psikolojiye Giriş I PSİ 10 Araştırma Teknikleri I PSİ 10 Psikoloji için İstatistik I PSİ 01 Sosyal Psikoloji I PSİ 0 Gelişim

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

ARAP DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

ARAP DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI 1. SINIF/ 1. YARIYIL YDI101 YDA101 Temel Yabancı Dil (İngilizce) ( Basic Foreign Language (English) ) Temel Yabancı Dil (Almanca) ( Basic Foreign Language (German) ) 4 0 4 4 1 1 YDF101 Temel Yabancı Dil

Detaylı

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ DERS NOTLARI VE ŞİFRE TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ EMEVİLER Muaviye tarafından Şam da kurulan ve yaklaşık

Detaylı

Şehir devletlerinin merkezlerinde tapınak bulunurdu. Yönetim binası, resmî yapılar ve pazar meydanları tapınağın etrafında yer alırdı.

Şehir devletlerinin merkezlerinde tapınak bulunurdu. Yönetim binası, resmî yapılar ve pazar meydanları tapınağın etrafında yer alırdı. M.Ö 2000 den itibaren Eski Yunan da ve Ege de polis adı verilen şehir devletleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan en önemlileri Atina,Sparta,Korint,Larissa ve Megara dır. Şehir devletlerinin merkezlerinde tapınak

Detaylı

AMERİKAN KÜLTÜRÜ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

AMERİKAN KÜLTÜRÜ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI 1 SINIF / 1 YARIYIL DERS KODU 1 YDA101 Temel Yabancı Dil (Almanca) (German) YDF101 Temel Yabancı Dil (Fransızca) (French) 4-4 4 1 2 ATA101 Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I (History of the Republic

Detaylı

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU

HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI AKTS KODU HİTİT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAÜLTESİ 2007 VE SONRASI MÜFREDAT PROGRAMI T U : Teorik ders saati : Uygulamalı ders saati : Dersin redisi : Avrupa redi Transfer Sistemi 1.SINIF 1.SINIF ODU I. YARIYIL/GÜZ

Detaylı

İNGİLİZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

İNGİLİZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI 1.YIL 1.YY DERS KODU in ön koşulu var mı? in önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? **** 1 YDA101 Temel Yabancı Dil (Almanca) (German) YDF101 Temel Yabancı Dil (Fransızca) (French) Yok Yok

Detaylı

Arnavutça (DİL-2) Boşnakça (DİL-2)

Arnavutça (DİL-2) Boşnakça (DİL-2) Arnavutça () Programın amacı, Arnavut dili, kültürü, tarihi ve edebiyatını tanıyan bu alanda çalışma yapacak nitelikte bireyler yetiştirmektir Metinlerinden yola çıkarak Arnavut dilinde metin okur ve yazar,

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis

Detaylı

MATE 417 MATEMATİK TARİHİ DÖNEM SONU SINAVI

MATE 417 MATEMATİK TARİHİ DÖNEM SONU SINAVI Öğrenci Bilgileri Ad Soyad: İmza: MATE 417 MATEMATİK TARİHİ DÖNEM SONU SINAVI 23 Ocak 2014 Numara: Grup: Soru Bölüm 1 Bölüm 2 Bölüm 3 21 22 23 24 25 TOPLAM Numarası (1-10) (11-15) (16-20) Ağırlık 20 10

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü

DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi Seçmeli Dersin Seviyesi Doktora ( İktisat ) Dersin AKTS Kredisi 8 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

Oryantalistler ve Hadis (Yaklaşımlar-Değerlendirmeler- Literatür)

Oryantalistler ve Hadis (Yaklaşımlar-Değerlendirmeler- Literatür) Oryantalistler ve Hadis (Yaklaşımlar-Değerlendirmeler- Literatür) Prof. Dr. Ahmet YÜCEL Marmara Üniversitesi Vakfı Yayınları (İFAV), 2013, 464. sayfa Tanıtan: M. Sait UZUNDAĞ* Eser, dört bölümden meydana

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Rıfat ATAY

Yrd. Doç. Dr. Rıfat ATAY Öğrenim Durumu LİSANS Üniversite : Marmara Üniversitesi Akademik Birim : ahiyat Fakültesi : İstanbul Mezuniyet ı : 990 YÜKSEK LİSANS DOKTORA Yrd. Doç. Dr. Rıfat ATAY Doğum Yeri ve Tarihi : Karaman / 0..966

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

AMERİKAN DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI

AMERİKAN DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ I. SINIF / I. YARIYIL 1 YDA101 YDF101 Temel Yabancı Dil (Almanca) (German) Temel Yabancı Dil (Fransızca) (French) in ön koşulu var mı? Yok in önceki eğitim programında

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU EYLÜL - EKİM I.ÜNİTE :TARİH BİLİMİ Kaynaştırma *İşlenen ve anlatılan konular aracılığı ile öğrenci tarihin tanımı eğitimine tabi olan * Tarihin zamanla alakalı bir bilim olduğunu kavrar. hakkında bilgi

Detaylı

VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin

VEFEYÂT. Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin İslâm Araştırmaları Dergisi, Sayı 22, 2009, 155-181 VEFEYÂT Doç. Dr. Musa Süreyya Şahin Doç. Dr. M. Süreyya Şahin i 24 Ocak 2008 tarihinde Hakk ın rahmetine tevdi ile ebedî yolculuğuna uğurladık. Akademik

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri

Yeni Göç Yasas Tecrübeleri Eflref Ar kan Bildiğiniz gibi Almanya aile birleşiminin gerçekleşmesi konusunda göç yasasında bazı değişiklikler yapmıştır. Bu değişiklikleri eleştirenler ve olumlu görenler bulunmaktadır. Ben göç yasasının

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ DANIŞMAN:Özer YILMAZ HAZIRLAYAN: Erşad TAN,Tacettin TOPTAŞ İÇİNDEKİLER GİRİŞ I-İNANÇ TURİZMİ A- İnanç Kavramı

Detaylı

Doç.Dr. Musa Kazım Arıcan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilimdalı, Öğretim Üyesi

Doç.Dr. Musa Kazım Arıcan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilimdalı, Öğretim Üyesi Doç.Dr. Musa Kazım Arıcan, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Felsefe Bölümü Türk İslam Düşüncesi Tarihi Anabilimdalı, Öğretim Üyesi Adı Soyadı (Unvanı) Musa Kazım Arıcan (Doç. Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi,

Detaylı

İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi

İslam Ahlâk Düşüncesi Projesi Ahlâk Düşüncesi Projesi İSLAM İSLAMAHLÂK AHLÂKDÜŞÜNCESİ DÜŞÜNCESİ PROJESİ PROJESİ düşüncesi düşüncesiiçerisinde içerisindepek pekçok çokdisiplin disiplintarafından tarafındantartıtartışılagelmiş şılagelmiş

Detaylı

NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM

NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM NESLİHAN AYDINLIOĞLU EŞİN BİRİKİMLERİM VE BİRİKTİRDİKLERİM DETAYLARDAKİ ETKİLEŞİMLER Değerli hoca Şeref Akdik in yaktığı ışık ile sanatla tanışan ve lise çağlarında ressam olmaya karar veren Neslihan

Detaylı

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. Yayın Kataloğu Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayın Kataloğu 2013 2 TAHRÎRU USÛLİ L-HENDESE VE L-HİSÂB EUKLEIDES İN ELEMANLAR KİTABININ TAHRİRİ Nasîruddin Tûsî (ö. 1274) Meşhur Matematikçi Eukleides in (m.ö.

Detaylı

SANAT TARİHİ SANAT TARİHİ NEDİR? Sanat Tarihi, geçmişte varlık göstermiş uygarlıkların ortaya koyduğu her tür taşınır ve taşınmaz maddi kültür varlıklarını inceleyen bir bilim dalıdır. Güzel Sanatlar ve

Detaylı

Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde etkili olmuştur.

Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde etkili olmuştur. Yunan Grek Uygarlığı Video Ders Anlatımı YUNAN (GREK) (M.Ö. 1200 336) Akalara son veren DORLAR tarafından kurulan bir medeniyettir. Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 2014-2015 Yaşar Kemal in Romanlarında Toplumcu Gerçekçilik (devam ediyor)

ÖZGEÇMİŞ. 2014-2015 Yaşar Kemal in Romanlarında Toplumcu Gerçekçilik (devam ediyor) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Secaattin Tural 2. Doğum Tarihi : 15.07.1966 3. Unvanı : Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Doktora 5. Çalıştığı Kurum : Kırklareli Üniversitesi Derece Alan Üniversite Lisans Türk Dili

Detaylı

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871

İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 Hayatı ve Edebi Kişiliği İbrahim Şinasi 5 Ağustos 1826 da İstanbulda doğdu. 13 Eylül 1871 de aynı kentte öldü. Topçu yüzbaşısı olan babası Mehmed Ağa 1829 da Osmanlı Rus savaşı

Detaylı

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) *

ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME. ТУРКИЙ ТAФСИР (XII-XII acp) * - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p.981-986, TURKEY ORTA ASYA (ANONİM) KURAN TERCÜMESİ ÜZERİNDE ÖZBEKİSTAN DA YAPILMIŞ BİR İNCELEME ТУРКИЙ ТAФСИР

Detaylı

Marie Curie. Thomson Cabir bin Hayyan. Henry Becquerel

Marie Curie. Thomson Cabir bin Hayyan. Henry Becquerel Marie Curie Thomson Cabir bin Hayyan John Dalton Albert Einstein Henry Becquerel 1 John Dalton John Dalton (Eaglesfield, Cumbria, 6 Eylül 1766 Manchester, 27 Temmuz 1844) İngiliz kimyager ve fizikçi, Cumberland

Detaylı

PROGRAMLAR. Türk Din Musikisi Lisans Programı

PROGRAMLAR. Türk Din Musikisi Lisans Programı PROGRAMLAR Türk Din Musikisi Lisans Programı Konservatuvarımız Türk Müziği Bölümü kapsamında açılmış olan program genel amacıyla, ülkemiz topraklarındaki tarihsel müzik geleneklerinin inceliklerini kavramış,

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315

Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315 Prof. Dr. Mehmet Ali BEYHAN Tel: [0 212] 455 57 00-15875 e-mail: mehmetalibeyhan@yahoo.com Oda no: 315 Doğum Tarihi ve Yeri: 1953 / Malatya EĞİTİM İlkokul: (1961 1966) Yazıca İlkokulu (Malatya) Lise: (1969

Detaylı

DİL VE EDEBİYAT TÜRKLER VE TÜRKÇE DÜNYADA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ

DİL VE EDEBİYAT TÜRKLER VE TÜRKÇE DÜNYADA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TÜRKİYE KÜLTÜR PORTALI PROJESİ DİL VE EDEBİYAT TÜRKLER VE TÜRKÇE DÜNYADA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ Prof. Dr. Ahmet MERMER EKİM - 2009 ANKARA 1. 4. Dünyada Türkçe Öğretimi Anahtar

Detaylı

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır.

Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri için göç bir ihtiyaçtır. TÜRKİYE'DEKİ GÖÇLER VE GÖÇMENLER Göç güçtür.hem güç ve zor bir iştir hem de güç katan bir iştir. Göç yani hicret dini bir vazifedir.insanların dinlerini daha iyi yaşamaları,hayatlarını devam ettirebilmeleri

Detaylı

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi

Eğitim Tarihi. Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitim Tarihi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Eğitimin Doğuşu ve Gelişimi Türk ve Batı Eğitiminin Tarihi Temelleri a-antik Doğu Medeniyetlerinde Eğitim (Mısır, Çin, Hint) b-antik Batıda Eğitim (Yunan, Roma)

Detaylı

HELEN VE ROMA UYGARLIKLARI

HELEN VE ROMA UYGARLIKLARI HELEN VE ROMA UYGARLIKLARI DERS NOTLARI-ŞİFRE ETKİNLİK TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ HELEN UYGARLIĞI Makedonyalı İskender in doğu ile batı

Detaylı

ÖZ GEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş

ÖZ GEÇMİŞ II. Akademik ve Mesleki Geçmiş ÖZ GEÇMİŞ I. Adı Soyadı (Unvanı) Mustafa ARSLAN (Yrd.Doç.Dr.) Doktora: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007. E-posta: (kurum/özel) marslan@ybu.edu.tr; musarslan19@gmail.com Web sayfası

Detaylı

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69. İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET

Detaylı

Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul

Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul Mustafa ŞAHİN 29 Eylül 2015 Başlangıç Meridyeni ve Greenwıch - İstanbul Geçtiğimiz hafta İngiltere de Londra nın güneydoğusunda şirin bir kasaba ve üniversite şehri olan Greenwich teydik. Kasabadan adını

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE BÖLÜMÜ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ KESİNLEŞMİŞ DERS PROGRAMI

EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE BÖLÜMÜ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ KESİNLEŞMİŞ DERS PROGRAMI EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE BÖLÜMÜ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ KESİNLEŞMİŞ DERS PROGRAMI GÜN SAAT SINIF I DERSLİK SINIF II DERSLİK SINIF III DERSLİK SINIF IV DERSLİK 08-09 THU 203 TOPLUMA HİZMET UYGULAMALARI

Detaylı

AYDIN TOPALOĞLU DOÇENT

AYDIN TOPALOĞLU DOÇENT AYDIN TOPALOĞLU DOÇENT ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 26.05.2014 Adres İcadiye Bağlarbaşı Cad. No. 40 Üsküdar İstanbul Telefon E-posta 2164740860-1239 Doğum Tarihi 01.04.1964 Faks 2164740874 atopaloglu@29mayis.edu.tr

Detaylı

T.C. RECEP TAYYĠP ERDOĞAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LĠSANS DERSLERĠ DERSĠN KODU VE ADI

T.C. RECEP TAYYĠP ERDOĞAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ TEMEL ĠSLAM BĠLĠMLERĠ ANABĠLĠM DALI YÜKSEK LĠSANS DERSLERĠ DERSĠN KODU VE ADI T.C. RECEP TAYYĠP ERDOĞAN ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ 2014-2015 EĞĠTĠM-ÖĞRETĠM YILI GÜZ YARIYILI NDA AÇILAN DERSLERĠN LĠSTESĠ (T. C. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 Çeşitli Türk topluluklarının mitolojileriyle ilgili malzemelerin bir çoğunu bilim adamları, misyonerler, seyyahlar ya da bazı yabancı araştırmacılar tarafından derlenmiştir.

Detaylı

DÜNYA ŞEHRİ İSTANBUL DA GENÇ BİR ÜNİVERSİTE

DÜNYA ŞEHRİ İSTANBUL DA GENÇ BİR ÜNİVERSİTE DÜNYA ŞEHRİ İSTANBUL DA GENÇ BİR ÜNİVERSİTE FATİH SULTAN MEHMET VAKIF ÜNİVERSİTESİ TOPLANTI GÜNDEMİ 2 TARİHİN DERİNLİKLERİNDEN, BİLİMİN VE SANATIN UFUKLARINA KURULUŞ TOPLANTI GÜNDEMİ 3 Fatih Sultan Mehmet

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma

Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma İÇİNDEKİLER Bölüm 1: Felsefeyle Tanışma 1. FELSEFE NEDİR?... 2 a. Felsefeyi Tanımlamanın Zorluğu... 3 i. Farklı Çağ ve Kültürlerde Felsefe... 3 ii. Farklı Filozofların Farklı Felsefe Tanımları... 5 b.

Detaylı

YÖNETİM VE ORGANİZASYON

YÖNETİM VE ORGANİZASYON Dr. Polat TUNÇER YÖNETİM VE ORGANİZASYON Beta Yay n No : 2803 İşletme Ekonomi Dizisi : 552 1. Baskı Aralık 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-825 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ. : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 : abulut@fsm.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali Bulut İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (01) 51 81 00 Mail : abulut@fsm.edu.tr. Doğum - Tarihi : 1.0.1973

Detaylı

Rönesans ın Sebepleri:

Rönesans ın Sebepleri: Yazı İçerik Rönesans'ın Sebepleri Rönesans'ın Sonuçları İtalya'da Rönesans Fransa'da Rönesans Rönesans Nedir RÖNESANS 15. ve 16 yy larda Avrupa da bilmi2edebiyat ve sanat alanında yeniliklerin meydana

Detaylı

SALİME LEYLA GÜRKAN. 1997, Religious Studies, Lancaster University. 1991, İlahiyat Fakültesi, Marmara Üniversitesi.

SALİME LEYLA GÜRKAN. 1997, Religious Studies, Lancaster University. 1991, İlahiyat Fakültesi, Marmara Üniversitesi. SALİME LEYLA GÜRKAN İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi İcadiye Bağlarbaşı Cad. 40, Üsküdar İstanbul 34662 - Türkiye Tel: 0216 4740850 / dah. 1238 E- mail: slgurkan@29mayis.edu.tr salime.leyla@isam.org.tr Eğitim:

Detaylı

NECİP FAZIL KISAKÜREK

NECİP FAZIL KISAKÜREK NECİP FAZIL KISAKÜREK NECİP FAZIL KISAKÜREK kimdir? Necip fazıl kısakürekin ailesi ve çocukluk yılları. 1934e kadar yaşamı 1934-1943 yılları hayatı Büyük doğu cemiyeti 1960tan sonra yaşamı Siyasi fikirleri

Detaylı

FOCUS ON LANGUAGE and MULTI MEDIA LANGUAGE ASSISTANT

FOCUS ON LANGUAGE and MULTI MEDIA LANGUAGE ASSISTANT June21,2011 ADEEPAPPROACH TOTURKISH SUGGESTIONCARDFORSELF DIRECTEDLEARNING CARDNUMBER:7 THEME:DİNVEFELSEFE RELIGIONANDPHILOSOPHY (Sufilik,İslâmiyeteGiriş,FârâbiveÇokkültürlülük) (Sufism,IntroductiontoIslam,Farabiand

Detaylı

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith C.Can Aktan (Ed.), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak- İş Konfederasyonu Yayını, 2002. NİÇİN BAZI MİLLETLER ZENGİN, BAZILARI YOKSUL? Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest

Detaylı

YGS&LYS SINAV SİSTEMİ. Rehber Öğretmen Ayşegül YILDIZ lgsy77@hotmail.com

YGS&LYS SINAV SİSTEMİ. Rehber Öğretmen Ayşegül YILDIZ lgsy77@hotmail.com YGS&LYS SINAV SİSTEMİ Rehber Öğretmen Ayşegül YILDIZ lgsy77@hotmail.com ÜNİVERSİTEYE GİRİŞ YGS - LYS olmak üzere 2 aşamadan oluşan bir sınav sistemdir. İlk aşama sınavı YGS, 1 oturumda, İkinci aşama sınavı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Cafer ÇİFTCİ Doğum Tarihi ve Yeri: 1973 BURSA Unvanı: Prof. Dr. Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Doçentlik Alanı:

ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Cafer ÇİFTCİ Doğum Tarihi ve Yeri: 1973 BURSA Unvanı: Prof. Dr. Ana Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Doçentlik Alanı: ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Doğum Tarihi ve Yeri: Unvanı: Ana Bilim Dalı: Doçentlik Alanı: İdari Görevi: Cafer ÇİFTCİ 1973 BURSA Prof. Dr. Yakınçağ Tarihi Yeniçağ ve Yakınçağ Tarihi Tarih Bölümü Başkanı ÖĞRENİM

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İÇİN İNGİLİZCE İLÂHİYAT PROGRAMI DERS MÜFREDATINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİ GÖSTERİR ÇİZELGE

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İÇİN İNGİLİZCE İLÂHİYAT PROGRAMI DERS MÜFREDATINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİ GÖSTERİR ÇİZELGE 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI İÇİN İNGİLİZCE İLÂHİYAT PROGRAMI DERS MÜFREDATINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİ GÖSTERİR ÇİZELGE EK-5 BİRİNCİ SINIF GÜZ YARIYILI Adı DIV101 Elementary Arabic I 4 4 8 6 12 DIV103

Detaylı

GÖZLÜK BİR İTALYAN BULUŞUDUR

GÖZLÜK BİR İTALYAN BULUŞUDUR GÖZLÜK BİR İTALYAN BULUŞUDUR En eski merceği 3000 yıl önce Suriyeliler yapmıştı. İlk numaralı gözlük 1286 da İtalya da ve ilk modern güneş gözlüğü ise 1929 da ABD de yapıldı. 3000 yıl önce Suriye de yapılan

Detaylı

ORGAN NAKLİ: ELLİ YIL ÖNCESİNE KADAR BİR HAYALDİ

ORGAN NAKLİ: ELLİ YIL ÖNCESİNE KADAR BİR HAYALDİ ORGAN NAKLİ: ELLİ YIL ÖNCESİNE KADAR BİR HAYALDİ Son 50 yılda organ nakli hızla gelişti ve Türkiye de 2011 de 3.836 nakil yapıldı. Türkiye de yılda 20 bin, Çin de 2 milyon kişi organ bekliyor. Cerrahinin

Detaylı

Türk İncili: Batı'daki Kuran

Türk İncili: Batı'daki Kuran On5yirmi5.com Türk İncili: Batı'daki Kuran Batı'daki Hristiyanlar hep Müslümanlara ve dolayısıyla Kuran'a şüpheyle bakmışlardır. Bu yazıda ayrıntılı olarak Batı'daki Kuran algısını okuyabilirsiniz. Yayın

Detaylı

LİSANS PROGRAMI İŞLETME

LİSANS PROGRAMI İŞLETME İŞLETME 1 MATEMATİK I 2 İKTİSADA GİRİŞ I 3 GENEL MUHASEBE I 4 HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI 5 İŞLETME İLKELERİ 6 DAVRANIŞ BİLİMLERİ I 1 MATEMATİK II 2 İKTİSADA GİRİŞ II 3 GENEL MUHASEBE II 4 BORÇLAR HUKUKU

Detaylı

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan

TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ DERSİN KODU VE ADI TEZ 5000 Yüksek Lisans Tezi TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS DERSLERİ TİB 5010 Seminer UAD 8000 Uzmanlık Alan Dersi I UAD 8001 Uzmanlık Alan Dersi-II TİB 5660 Hadiste Sened ve Metin Tenkidi TİB 5190 Mukayeseli Hadis

Detaylı

KAPADOKYA. Melih ÖZTEKİN. Eralp ÖZYAĞCI. Mert ÇİL. Başak DEMİRBAŞ

KAPADOKYA. Melih ÖZTEKİN. Eralp ÖZYAĞCI. Mert ÇİL. Başak DEMİRBAŞ KAPADOKYA Hazırlayanlar; Öğretmen;B. Perihan SALMAN Orçun Can CEVİZ ÖZEL EGE LİSESİ Melih ÖZTEKİN Eralp ÖZYAĞCI Mert ÇİL Başak DEMİRBAŞ 1 ÖNSÖZ Kapadokya yöresindeki eski çağlardan kalma bazı medeniyetler

Detaylı

KÂĞIDA İŞLENEN UYGARLIK- Kâğıdın Tarihi ve İslam Dünyasına Etkisi, Jonathan M. Bloom (trc. Zülal Kılıç), Kitap Yayınevi, İstanbul 2003, 336 s.

KÂĞIDA İŞLENEN UYGARLIK- Kâğıdın Tarihi ve İslam Dünyasına Etkisi, Jonathan M. Bloom (trc. Zülal Kılıç), Kitap Yayınevi, İstanbul 2003, 336 s. sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 11 / 2005, s. 251-255 kitap tanıtımı KÂĞIDA İŞLENEN UYGARLIK- Kâğıdın Tarihi ve İslam Dünyasına Etkisi, Jonathan M. Bloom (trc. Zülal Kılıç), Kitap Yayınevi,

Detaylı

2. Yıl / III. Dönem (Second Year Third Semester)

2. Yıl / III. Dönem (Second Year Third Semester) 1. Yıl / I. Dönem (First Year First Semester) TDE101 Osmanlı Türkçesi I (Ottoman Turkish I) 4 1 7 Tr AZ TDE103 Türkiye Türkçesi I: Ses Bilgisi (Turkish Language: Phonology) 3 0 5 Tr AZ TDE157 Türk Edebiyatı:

Detaylı

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI Kelime anlamı İki nehrin arası olan Mezopotamya,

Detaylı

AKDENİZ DE COĞRAFYA, TEKNOLOJİ VE SAVAŞ:

AKDENİZ DE COĞRAFYA, TEKNOLOJİ VE SAVAŞ: sakarya üniversitesi ilahiyat fakültesi dergisi 12 / 2005, s. 227-233 kitap tanıtımı AKDENİZ DE COĞRAFYA, TEKNOLOJİ VE SAVAŞ: Araplar, Bizanslılar, Batılılar ve Türkler John H. Pryor (trc. Füsun Tayanç

Detaylı

03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir.

03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir. 03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir. KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ FELSEFE BÖLÜMÜ İKİLİ ÖĞRETİM DERS PLANI (2013-2014 Eğitim öğretim yılından

Detaylı

Jack Goody, Renaissances: The One or The Many? Cambridge: Cambridge University Press, 2010, 332 s.

Jack Goody, Renaissances: The One or The Many? Cambridge: Cambridge University Press, 2010, 332 s. OSMANLI ARAŞTIRMALARI Jack Goody, Renaissances: The One or The Many? Cambridge: Cambridge University Press, 2010, 332 s. Yeniden Doğuş anlamında ifade edilen Fransızca kökenli Rönesans terimi, genellikle

Detaylı

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde; Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : İsmail Kıllıoğlu İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : ikillioglu@fsm.edu.tr 2. Doğum -

Detaylı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Hadrianopolis ten Edrine ye : Bizans Dönemi.......... 4 0.2 Hadrianopolis Önce Edrine

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI

T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI T.C. ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ENSTĠTÜSÜ FELSEFE-DĠN BĠLĠMLERĠ (DĠN EĞĠTĠMĠ) ANABĠLĠM DALI ORTAÖĞRETĠM DĠN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BĠLGĠSĠ ÖĞRETĠM PROGRAMLARINDA ÖĞRENCĠ KAZANIMLARININ GERÇEKLEġME DÜZEYLERĠ

Detaylı

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları

Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları Tarihin Faydalandığı Bilim Dalları Coğrafya Her tarihi olay belli bir coğrafi mekanda meydana gelir.tarihi olayların oluşumu esnasında iklim,yeryüzü şekiller,ekonomik faaliyetler konum vb. coğrafi faktörler

Detaylı

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1

HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 HALKBİLİMİNE GİRİŞ I DR. SÜHEYLA SARITAŞ 1 KONULAR Avrupa da Folklor sözcüğünün kullanımı ile ilgili çalışmalar Folklorun ilk derneği Folklorun tanımı DR. SÜHEYLA SARITAŞ 2 AVRUPA DA FOLKLOR SÖZCÜĞÜNÜN

Detaylı

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846

ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 ISSN 2146-7846 J ISSN 2146-7846 J Yayınlayan Kurum / Publishing Institution: Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi / Bozok University Revelation Faculty Dil/Language: Türkçe, İngilizce, Arapça, Almanca,

Detaylı