Pestisitlerin Çocuk Sağlığı Üzerine Etkileri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Pestisitlerin Çocuk Sağlığı Üzerine Etkileri"

Transkript

1 Pestisitlerin Çocuk Sağlığı Üzerine Etkileri Prof. Dr. S. Songül YALÇIN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sosyal Pediatri Bilim Dalı

2 Pestisit sorunu var mı? Nerede? Çocuklar neden riskli? Çocuklarda neler görülüyor?

3 Pestisit kullanımı bir toplum sağlığı sorunu oluşturur mu?

4 Çiftçilik ile uğraşan aileler 1999, Benin yaşlarında üç erkek çocuk babaları ile pamuk tarlasında çalıştıktan sonra mısır tarlasından mısır alıp yemişler; 15 dk sonra kusma ile hastaneye başvuru ve biri EX Bir gün önce babaları mısır tarlasını endosulfan ile ilaçlamış.

5 Pestisit ailesel risk faktörü taşımayan çocuklarda ya da çocuk işçiliği dışında sorun oluşturur mu?

6 Akut zehirlenme olayları 2000, California, USA Ventura kasabasında ilkokulda onlarca çocuk ve öğrenci başağrısı kusma, başdönmesi ile hastaneye başvuruyor. 14 m uzaklıkta bulunan limon bahçeleri aynı gün sabah chlorpyrifos ile ilaçlanıyor Okulda oyun alanları ve sıralardan alınan örneklerde OP için kalıntı «+» 2010, Sri Lanka 500 öğrencinin bulunduğu okuldan 119 çocuk kusma, bulantı, başdönmesi, bayılma ve karın ağrısı ile hastaneye başvuruyor Okul yanındaki havuç bahçesi Ocron (OP) ilaçlaması

7 Temas yerleri Ev, okul, oyun alanları Kapalı ortam, ev dışı uygulama alanı Sivrisinek kontrolü Kemirgen, hamamböceği, termit kontrolü Tedavi amaçlı Uyuz, bit tedavisi Evcil hayvan kene, bit tedavisi Pestisit kalıntısı toz, toprak, mobilya, halı, oyuncak, besinler oyun alanları, bahçeler, parklar oyuncaklarda ahşap koruyucu (pentachlorophenol) kalıcı organik kirleticiler (DDT, gibi) 7

8 Fetüs ve bebek pestisitlerle temas edebilir mi?

9

10 Anne sütünde saptanan pestisitler

11 Temas yolları Emzirme Kaza ile alım Besinlerle birlikte Kapalı ortam ve dış ortam ilaçlama İş kazası Ağız yolu ile Solunum yolu ile Gebenin pestisit etkilenimi Plasentadan geçiş Deriden emilim Kaza ile temas İşyerinde cilde temas Yüzeylerde (masa, duvar) kalıntı Elbiselerde kalıntı Tıbbı kullanım: uyuz, bit

12 Çocukları erişkinlerden ayrı değerlendirmek gerekir mi? Çocuklar erişkinlerden daha mı fazla etkilenir?

13 Domates tarlasında çalışan anneler ve doğan bebekleri Immokalee, Florida, USA (metribuzin, mancozeb ve avermectin) 2 ay içinde doğan malforme bebekler Carlos alt çenesi, kol ve bacakları yok. Violeta, bir kulak, yarık damak, bir böbreği var, burun yok; sadece 3 gün yaşamış.

14 Çocukları farklı yapan özellikler Gelişim ve büyüme evreleri, Biyolojik, fizyolojik, Metabolik, Yaşadıkları çevre, Davranış farklılıkları, Tehlikeyi algılama ve engelleme yetisinin düşüklüğü

15

16

17 Fizyolojik özellikleri Alım Vücut ağırlıklarına göre daha fazla hava, sıvı ve besin alır Bir çocuğun solunum sayısı 2-3 X Ağızdan soluk alıp verme fitre edilmeyen kirli hava. 6 ay, bebek 7 X/ağırlık su içer 5 yaş, çocuk 3-4 X/ağırlık yemek yer Emilim Toksik maddelerin gastrointestinal sistemden ve deriden emilimi erişkinlerden daha fazladır. Atılım Fetal dönem ve çocuklukta toksinlerin detoksifiye edilme ve atılmaları yetersizdir.

18 Çevresel farklılık Ağır ve zararlı partiküllerin yoğun olduğu zemine yakın yerde nefes alıp vermektedir. Erken çocukluk dönemi normal gelişme süreci içinde el-ağız alışkanlığı

19 Tehlike algısı Küçük çocuklar tehlikeden kaçamaz, uyarı işaret ve ikaz levhalarını okuyamaz, anlayamaz Kognitif (bilişsel) gelişim henüz yetersiz olduğu için risk içeren davranışlar sıktır

20 Pestisit çocukların sağlığını nasıl etkiler?

21 Akut pestisit ilişkili bulgular Dermal, okuler irritasyon, Üst, alt solunum yolu irritasyonu, Allerji, astım Gastrointestinal semptomlar (kusma, ishal, karın ağrısı) Nörolojik semptomlar (letarji, koma, polinörit) Spesifik bulgular Kolinerjik kriz (OP; bulantı, kusma, hipersekresyon, miyozis, fasikülasyon, koma) Kanama (warfarin temellei rodentisitler) Pulmoner fibrozis (herbisit, paraquat)

22 Kronik etkilenim Konjenital anomali: ürogenital defektler (hipospadia, kriptorşidizm), orafasyal yarıklar, santral sinir sistemi defektleri, kalp defektleri gibi, Büyüme geriliği (düşük doğum ağırlığı, kısa boy, mikrosefali), İmmunotoksite, Endokrin sorunlar, Nörogelişimsel bozukluklar Davranış sorunları Erken çocukluk çağı kanserleri,

23

24 Preterm doğumlar Pestisit kullanımı (Cremonese, 2012), Herbisitler (özellikle atrazine ve 2,4-D) ve OP (Colborn & Carroll 2007), Annenin DDT, endosulfan ya da HCH teması (Wigle, 2008; Pathak, 2010).

25 Pestisit etkilenimi (OKP) ve doğum antropometrik ölçümleri Ülke Örnek yeri Çalışılan pestisit Etkilenen parametre Yazar, yıl İspanya Kord kanı DDT, DDE, HCB, HCH Doğum ağırlığı Lopez-Espinosa, HCB Doğum boyu 2011 DDT Baş çevresi Inuit Anne kanı DDE Doğum ağırlığı Wojtyniak, 2010 Norveç Anne sütü HCB Fetal büyüme Eggesbø, 2009 Fransa Anne sütü HCB Baş çevresi Brucker-Davis, HCB Doğum sonrası büyüme 2010 Hindistan Lindane, HCH Fetal büyüme Pathak, 2011 Hindistan DDT Fetal büyüme Sharma, 2012 Hindistan Kord kanı, HCH, DDT, DDE Doğum ağırlığı, boyu, BÇ, Dewan, 2013 plasenta ponderal indeks Saudi Arabia Plasenta, DDT Doğum ağırlığı, boyu, BÇ Al-Saleh, 2012 kord kanı New Jersey, Kord kanı metolaklor Doğum ağırlığı, Barr, 2010 USA dikloran Karın çevresi

26 OP ve büyüme Ülke Örnek yeri Çalışılan pestisit Etkilenen New York Afrikan-Amerikan parametre Kord kanı chlorpyrifos Doğum ağırlığı, boyu Yazar, yıl Perera, 2003; Whyatt, 2004 Diazinon, propoxur Fetal büyüme Whyatt, 2004 Fransa Çin, kırsal bölge Anne idrar OP Doğum boyu Rauch, 2012 OP insektisit, patates, Doğumda baş Petit, 2010 buğday tarlası çevresi Kord kanı Vinclozolin, Doğum ağırlığı Wickerham, 2012 Acetochlor ve toplam pestisit atrazine, lindane, Doğum ağırlığı Colborn & Carroll 2007; metolachlor, Pathak, 2011 cyanazine, HCH İçme suyu atrazine Doğum ağırlığı Villanueva, 2005; Ochoa-Acuña, 2009 atrazine Baş çevresi Chevrier, 2011

27 Doğum sonrası büyüme Normal kilolu DDE düzeyi yüksek annelerin bebekleri daha hızlı büyüyor BMI değerleri daha fazla; 1y, 3y, 6,5 y (Mendez et al 2011, Verhulst et al 2009, Valvi et al 2011). BMI daha az ; 8-9 y (Burns et al 2012).

28 sınırlı kanıt IMMUNOTOKSİSİTE Astma riskinde artış (Salam et al 2004). İki mekanizma (irritan ve immunotoksisite) DDT (Karmaus et al 2001b). Kulak enfeksiyon sıklığında artma (Wigle et al 2008). DDE, dieldrin and HCB (Dewailly et al 2000). Gestasyonel DDE yüksekliği; ASYE artış, (Sunyer et al 2010). Klordan ve heptaklor teması ile 4-7 yaş allerji, USYE, deri sorunları

29 Sitokin panel bozuklukları OKP tumor baskılayıcı sitokinleri azaltıyor; ABD, kord kanı klordan yüksekliği (Neta et al 2011). Kanada; yüksek DDE, HCB; TNF azaltıyor (Bilrha et al 2003). Kord kanı permetrin anti-inflamatuar sitokin azalma; astma ve alerji (Neta et al 2011). İnsektisitli çadırlar (permetrin ya da deltametrin); Guyatt et al 1999

30 Nörogelişimsel ve nörodavranış sorunlar Fetal ve bebeklik dönemi pestisit teması Öğrenme, gelişim ve davranış sorunları Dikkat eksikliği/ hiperaktivite bozukluğu Otistik spektrum bozuklukları Epilepsi Mental retardasyon, Düşük IQ (7 yaşta 7 puan), 4.6 pg klorprifos/g kord kanı; % 1.4 IQ ve % 2.8 hafıza Disleksi, Serebral palsi Okul çağı, erişkin dönem Okul başarısı (hafıza, nedensel düşünme) Akademik başarı İş edilme olasılığı Madde bağımlılığı, intihar Szpir 2006, Schettler et al 2000, Gray & Lawler 2011, Bouchard 2011, Rauh 2011

31 klorprifos; mekanizma?? Prenatal klorpirifos etkilenimi 11 yaşında çocuk; beyin dokusunda değişim; Beyaz cevherde genişleme (dikkat, alıcı dil, sosyal bilişsel, duygu, baskılayıcı kontrol merkezleri) (Rauh et al 2012), Kolinesteraz enzim inhibisyonu Nöral hücre artışını engelleme ve sinapslarda azalma Glial hücre etkilenimi Olgun hayvanlarda hipokampus; davranış, duygu-durum sorunları Slotkin 2004; Colborn 2006; Slotkin et al 2006

32 Nörogelişimsel sorunlar Diazinon duygusal yanıt, bilişsel fonksiyonlar, nörogelişimsel gerilik (Slotkin 2008). Paration öğrenme sorunları (Slotkin et al 2008) 2,4-D, klordan, methoxychlor, endosulfan ve vinclozolin; nörogelişimsel bozukluklar (Colborn 2004). Paraquat; erken dönem etkilenim erişkin dönem nörogelişimsel sorunlar; Parkinson hastalığı Piretroid ve piretrin sinir hücre fonksiyonunu bozar.; aşırı uyarı, uzamış inaktivite (Schettler et al 2000) piperonyl butoxide; 3. trimester etkilenim; 3y gelişme geriliği (Horton et al 2011).

33 Otistik spektrum bozuklukları Kritik dönemde temas (0-8 hafta) Doz ilişkili endosulfan ve/ya da dikofol kullanılan tarla yakını, 500 m çevresinde risk %600 (Roberts et al 2007). İdrar OP met. 10 nmol/l %230 (Eskenazi et al 2007) Mekanizma: asetilkolinesteraz enzim inhibisyonu, GABA sinyal yollarında bozulma, oksidatif stres, immunotoksisite (Shelton et al 2012).

34 Meksika (Guillette ve ark, 1998) benzer genetik, sosyakültürel iki bölge pestisit kullanımı; yoğun (90 OC/OP) yok (malarya) Fizik büyüme benzer Beceriksizlik; Top yakalama İnce motor beceriler (adam çizme) Göz-el koordinasyonu Daha az yaratıcı, amaçsız Arkadaş grubu oluşturma az Bir veya birkaç kimyasalın sinerjistik, bağımsız etkisi?

35 Pestisit teması ile SDQ sonuçları arasında ilişki; logaritmik skalada her bir birim artış için OR değişimi HCB (log-scale) p,p -DDE (log-scale) OR (%95 GA) p OR (%95 GA) p Duygusal sorunlar (skor>5) (0.412, 1.431) (0.548, 2.010) İletişim sorunları (skor>5) (0.278, 8.326) (0.724, ) Hiperaktivite (skor>7) (0.439, 1.805) (0.849, 3.550) Toplam sorun (skor>16) (0.395, 2.709) (1.006, 9.317) Analiz anne BMI, gebeklik dönemi yaşı, ağırlığı, sigara içimi baba BMI, şu anda ebeveynlerin sigara içimi, annennenin sigara içimi, ebeveyn eğitim durumu, çocuğun cinsiyeti, kontrol edilerek yapılmıştır. Sioen I, et al Prenatal exposure to environmental contaminants and behavioural problems at age 7-8years. Environ Int Sep;59:

36 Piretroid ve Organofosfat metabolitleri ve yüksek SDQ ( 17) skoru ilişkisi (idrar metabolitlerinde her 10 kat artış için OR değişimi), 6-11 yaş SDQ N (%) Piretroid cis- DCCA OR (%95 GA)a Pyrethroid trans-dcca OR (%95 GA) a Pyrethroid 3-PBA OR (%95 GA) b OP ΣDAP OR (%95 GA) b Toplam sorun 69 (6.8) 2.0 (1.1, 3.6)* 1.6 (0.9, 3.0) 1.0 (0.5, 2.0) 0.6 (0.3, 1.3) İletişim sorunları 78 (8.0) 1.1 (0.4, 2.8) 1.0 (0.4, 2.2) 1.0 (0.4, 2.1) 0.6 (0.3, 1.3) Duygusal sorunlar 97 (9.1) 1.4 (0.5, 4.0) 1.5 (0.5, 4.2) 1.3 (0.5, 3.6) 1.1 (0.5, 2.2) Hiperaktivite/ (0.7, 2.6) 1.4 (0.8, 2.4) 1.0 (0.5, 2.0) 0.8 (0.3, 2.0) dikkat eksikliği (11.1) Akran sorunları 71 (7.3) 0.9 (0.6, 1.5) 0.7 (0.4, 1.3) 0.7 (0.4, 1.3) 0.8 (0.3, 2.0) a:yaş, cins, ırk, gelir, ebeveyn eğitimi, gebelik dönemi anne sigara içimi, doğum ağırlığı, kanb kurşun düzeyi, idrar kreatinini ; b:ek olarak BMI veaçlık durumu; *p < Oulhote Y, Bouchard MF. Urinary metabolites of organophosphate and pyrethroid pesticides and behavioral problems in Canadian children. Environ Health Perspect. 2013;121:

37 İnsektisit kullanımı ve nöropsikolojik gelişim, INMA, İspanya, A. Gebelikte kullanım, mental gelişim B. Bebeklik dönemi kullanım mental gelişim C. Gebelikte kullanım, psikomotor gelişim D. Bebeklikte kullanım psikomotor gelişim

38 Genetik farklılıklar Bazı genetik varyasyonlarda detoksifikasyon enzimlerinin ekspesyonu daha az Asetil kolin enzim düzeyi daha düşük PON1 varyasyonu; OP detosifikasyonu yapan paraoksonaz enzim düzeyi daha düşük (Schettler et al 2000; Eskenazi et al 2010) Prenatal OP teması, Yenidoğanda anormal refleksler (Young et al 2005), 2 yaşta mental gelişim ve kişilik bozuklukları (Eskenazi et al 2007). Mental ve psikomotor gelişimde gerilik (Eskenazi et al 2010). OSB artış (Eskenazi et al 2010). Beyin ca artış (Searles Nielsen et al 2005, 2010). Gebelik döneminde idrar OP metabolitlerinde yüksek olanlarda 12. ayda bilişsel gelişimde gerilik (Engel et al 2011). Kanlarında ölçülebilir düzeyde Klorprifos olan PON1 düzeyi düşük gebelerin bebekleri küçük baş çevresi ile doğuyor (Berkowitz et al 2004). Erişkin Parkinson ve Alzheimer hastalığı (Eskenazi et al 2010) Glutathione S-transferaz enzim aktivitesinde değişim Prenatal DDT etkilenime daha duyarlı; hafıza ve dil becerilerini içeren bilişsel fonksiyonlarda etkilenim (Morales et al 2008).

39 Çocukluk çağı kanserlerinde pestisit teması; iddialar Temas yeri ve zamanı Ebeveyn mesleki temas Anne mesleki temas Çiftlikte yaşama Malignansi Lösemi, beyin kanseri, nöroblastom, Wilms tm, Ewing sarcoma, yumuşak doku tm, kolorektal kanserler, germ hücreli tm, Hodgkin hst, non- Hodgkin lenfoma, göz ca Lösemi, nöroblastom, Wilms tm, yumuşak doku tm, non-hodgkin lenfoma, beyin kanseri, Ewing sarcoma Yüksek pestisit kullanımı olan Lösemi, beyin kanseri, Wilms tm, kırsal kesim Gebelik döneminde mesleki ya Lösemi, beyin kanseri, nöroblastom, non-hodgkin da ev içi temas lenfoma, Wilms tm, karaciğer tm Ev içi kullanım Lösemi, beyin kanseri, nöroblastom, non-hodgkin lenfoma, Wilms tm, Evcil hayvanlarda kullanım Beyin kanseri Evde profesyonel haşere kontrolü Lösemi, non-hodgkin lenfoma, Wilms tm, Ewing sarcoma yumuşak doku tm, beyin kanseri, Infante-Rivard 2007; Carozza 2008; Thompson 2008; Ferrís I Tortajada 2008.

40 Lösemi 13/18 pozitif ilişki; 6 önemli, gebelik öncesi, gebelik, en fazla risk ALL Maternal herbisit kullanımı, 1.84 (%95 GA ), Plant insektisiti 1.97 (%95 GA, ), Gebelikte ağaç pestisiti 1.70 (%95 GA, ), Babanın doğum sonrası herbisit kullanımı 1.41 (%95 GA, ), Plant insektisiti 1.82 (%95 GA, ), Gebelikte ağaç pestisiti 1.41 (%95 GA, ) Meta-analiz 15 çalışma, gebelik teması Genel pestisit 1.54 (%95 GA, ) İnsektisit 2.05 (%95 GA, ) Herbisit 1.61 (%95 GA, ) Turner MC, et al. Residential pesticides and childhood leukemia: a systematic review and meta-analysis. Environ Health Perspect. 2010;118:33

41

42

43 15 Ocak yılları arasında yayınlanmış vaka kontrol ve kohort çalışmaları; 20 çalışma Meta-analiz Babanın işyeri pestisit teması ile çocuğunda beyin tümoru geliştirme riski (A) Vaka kontrol çalışmaları, (B) kohort çalışmaları.

44 Hangi pestisit? Gebelik dönemi Ev içi insektisit kullanımı; lösemi Herbisit kullanımı; nöroblastom (Infante-Rivard & Weichenthal 2007) Endosulfan; lösemi (Rau et al 2012) İdrarında piretroid metaboliti olan çocuklarda ALL riski 3 X, Çin (Ding et al 2012)

45 Kız bebekler-ergenlik Erken menarş; Çin tekstil işçileri serum DDT 10ng/g artış 0.2 yıl erken Anne serumunda DDE her 15 μg/l artış; 1 yıl ergenlik Colborn & Carroll 2007 Menstürasyon bozuklukları Endometriyozis Uterin fibrozis Polikistik over sendromu Meme gelişimi; Danimarka da 124 aktif pest, bahçe çalışanları; 8,9 / 10.4 y Meksika; Gebelikte lindan, heptaklor, aldrin, endrin, dieldrin, DDT metabolitleri yüksek (Guillette et al 2006); büyük göğüsler; küçük meme dokusu

46 Erkek bebekler-ergenlik Testesteron üretiminde azalma (linuron, diuron, iprodione) Testesteron etkisini önleme (vinclozolin, procymidone, chlorpyrifos-methyl). Testis hasarı (Diuron) Anti-adrenerjik etki (DDE, fenitrothion, prochloraz) Estrojenik etki (DDT, methoxychlor, lindane, chlordecone) (Toppari et al 1996; Sharpe 2009). Emziren ratlarda herbisit etkilenimi kalıcı inflamatuar değişklik ile prostat hasarı (WHO 2006). Ergenlikte gecikme Fertilite düşüklük kriptorşidizm, hipospadias, ve/ya da politelia OR 2.19 X endosulfan; 3.38 X lindane.

47 Cinsiyet oranında değişim K/E Sıtma kontrol kampanyası DDT kullanımı , İtalya (Cocco et al 2005) HCB kullanımı, Türkiye (Jarrell et al 2002), nematicide 1,2-dibromo-3-chloropropane ya da DBCP İsrail(Goldsmith 1997) ve Latin Amerika (Garry 2004) Pestisit uygulayıcıları, fungisid kullanımı, Minnesota, USA (Garry et al 2003). Erkek doğumunda artma Fungisid dışı pestisit uygulayıcıları, Minnesota, USA (Garry et al 2002). Annede artmış DDE düzeyi, Avustralya, (Khanjani & Sim 2006).

48 Tiroid fonksiyonlarını olumsuz etkiler Düşük/yüksek T3 düzeyleri 2,4-D, mancozeb,endosulfan, malathion, dimethoate, and fenvalerate (Colborn 2004), OKP; HCB, DDE ve trans-nonachlor, maternal serum, anne sütü (Julvez et al 2011) OKP; endrin, endosulfan, DDT, ve HCB (Freire et al 2011).

49 Erken dönem etkileniminin erişkin Düşük doğum ağırlığı??? döneme yansımaları erişkin hastalıklarında İnsulin rezistansı, DM, obesite, osteoporoz, Hipertansiyon, kalp damar hastalıkları Parkinson hastalığı (X7) kanserler Perera & Herbstman 2011; Pathak et al 2011

50 Çocukluk temasının erişkin kanserlerde rolü Erişkin kanserlerde hayatın ilk 20 yılı önemli (Czene 2002; Hemminki & Li 2002). Meme, akciğer, multipl myelom, over, pankreas, prostat, mide, testiküler ca (Cooper et al 2011).

51

52

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

ÇOCUK VE ÇEVRE. Prof. Dr. Ayşe Sevim Gökalp. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

ÇOCUK VE ÇEVRE. Prof. Dr. Ayşe Sevim Gökalp. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ÇOCUK VE ÇEVRE Prof. Dr. Ayşe Sevim Gökalp Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı ÇOCUK VE ÇEVRE Sağlıklı bir çevrede yaşıyor olmak ayrıcalık değil bir haktır. Günümüzde

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Z. Ş İ M Ş E K, C. D E M İ R, Z. KEKLİK, B. K A R A, M. A K B A B A Toplumların üretim biçimi, erken

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ. Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu BİRLEŞİK PRENATAL TARAMA TESTLERİ Dr. Alev Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Prenatal tarama testleri kavramları Tarama testi: Normal vakalarda anormal sonuçlar, hasta vakalarda normal sonuçlar elde edilebilir.

Detaylı

BÜYÜMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Prof Dr Zehra AYCAN.

BÜYÜMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Prof Dr Zehra AYCAN. BÜYÜMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ Prof Dr Zehra AYCAN zehraaycan67@hotmail.com Büyüme Çocukluk çağı, döllenme anında başlar ve ergenliğin tamamlanmasına kadar devam eder Bu süreçte çocuk hem büyür hem de gelişir

Detaylı

TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ

TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ TARIM VE TARIM DIŞI ALANLARDA KULLANILAN PESTİSİTLERİN İNSAN SAĞLIĞI, ÇEVRE VE BİYOÇEŞİTLİLİĞE ETKİLERİ Dr. Aydan Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Bitki Sağlığı Araştırmaları

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

TARIMDA ÇALIŞANLAR AÇISINDAN TERATOJENLER

TARIMDA ÇALIŞANLAR AÇISINDAN TERATOJENLER TARIMDA ÇALIŞANLAR AÇISINDAN TERATOJENLER Vaka Ayşe Hanım 39 yaşında, evli ve 2 çocuk annesi, adetleri normal ve 34 günde 1 adet görüyor. Son adet tarihinden 2 hafta sırtındaki sivilceler için komşusunun

Detaylı

SDÜ TIP FAKÜLTESİ Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP A PEDİATRİ STAJ PROGRAMI

SDÜ TIP FAKÜLTESİ Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP A PEDİATRİ STAJ PROGRAMI SDÜ TIP FAKÜLTESİ 207-208 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP A PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 20..207-9.0.208 GÖREVLİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Prof. Dr. Ahmet Rıfat ÖRMECİ Prof. Dr. Hasan ÇETİN Prof. Dr. M. Özgür PİRGON

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Antepartum İntrauterin Hipoksinin Öngörüsü

Antepartum İntrauterin Hipoksinin Öngörüsü Antepartum İntrauterin Hipoksinin Öngörüsü Prof. Dr. H.Mete TANIR Perinatoloji Uzmanı Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Antepartum Fetal ölümler Değişik

Detaylı

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir.

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Konuşma gecikmesi Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Aylara göre konuşmanın normal gelişimi: 2. ay mırıldanma, yabancılara

Detaylı

«DM Patogenezinde unutulan riskler» Endokrin Bozucular & Çevresel Etkenler

«DM Patogenezinde unutulan riskler» Endokrin Bozucular & Çevresel Etkenler «DM Patogenezinde unutulan riskler» Endokrin Bozucular & Çevresel Etkenler Dr. Özlem ÜSTAY TARÇIN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Başkent Üniversitesi İstanbul Hastanesi Endokrin Bozucular Endokrin

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Gelişimin Biyolojik Temelleri Öğr. Gör. Can ÜNVERDİ Konular kod kalıtım örüntüleri Down sendromu Fragile x sendromu Turner sendromu Klinefelter sendromu Prader willi sendromu danışma

Detaylı

Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor.

Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. Su / Hasta Değil Susuzsunuz adlı kitapta suyun önemi anlatılıyor ve yazara göre vücudumuz tam 46 nedenle suya ihtiyaç duyuyor. 1- Hiçbir şey susuz yaşayamaz. 2- Göreceli su yetersizliği vücudun bazı fonksiyonlarını

Detaylı

GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ

GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ GEBELİK SIRASINDA MATERNAL VE FETAL SAĞLIĞIN YÜKSELTİLMESİ Doğuma Hazırlık Doğum Öncesi Eğitim Fetal Aktivitenin İzlenmesi Göğüs Bakımı Emzirmeye

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

Gastrointestinal Sistem Hastalıkları. Dr. Nazan ÇALBAYRAM

Gastrointestinal Sistem Hastalıkları. Dr. Nazan ÇALBAYRAM Gastrointestinal Sistem Hastalıkları Dr. Nazan ÇALBAYRAM ÇÖLYAK HASTALIĞI Çölyak hastalığı bir malabsorbsiyon sendromudur. Hastalık; gluten içeren unlu gıdalara karşı genetik bazda immünojik bir intolerans

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

SDÜ TIP FAKÜLTESİ Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP B PEDİATRİ STAJ PROGRAMI

SDÜ TIP FAKÜLTESİ Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP B PEDİATRİ STAJ PROGRAMI SDÜ TIP FAKÜLTESİ 205-206 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP B PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 25.04.206-24.06.206 GÖREVLİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Prof. Dr. Ahmet Rıfat ÖRMECİ Prof. Dr. Ali AYATA Prof. Dr. Mustafa AKÇAM

Detaylı

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler PSİKOLOJİ DE Besinsel Destekleyiciler 3 Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalıktan Korunmanın Çarelerini Öğrenmektir. Çarelerini Öğrenmektir. Hipokrat Hipokrat 4 Bugünün bilgilerine

Detaylı

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI TARİHLER 05/09/2011 24/10/2011 01/11/2011 14/11/2011 02/01/2012 09/01/2012 16/01/2012 30/01/2012 19/03/2012

Detaylı

SDÜ TIP FAKÜLTESİ Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP B PEDİATRİ STAJ PROGRAMI

SDÜ TIP FAKÜLTESİ Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP B PEDİATRİ STAJ PROGRAMI SDÜ TIP FAKÜLTESİ 206-207 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP B PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 24.04.207-2.06.207 GÖREVLİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Prof. Dr. Ahmet Rıfat ÖRMECİ Prof. Dr. Hasan ÇETİN Doç. Dr. M. Özgür PİRGON

Detaylı

Kalıcı insektisit uygulamaları, pek çok zararlının kontrolünde yapılan ve yapılması gereken bir yöntemdir

Kalıcı insektisit uygulamaları, pek çok zararlının kontrolünde yapılan ve yapılması gereken bir yöntemdir Dr. Oner KOÇAK Kalıcı insektisit uygulamaları, pek çok zararlının kontrolünde yapılan ve yapılması gereken bir yöntemdir DDT Kalıcı Uygulama Sivrisinek SITMA Evsineği Hamamböceği Bit, Pire, Tahtakurusu

Detaylı

Çocukluk Çağı Obezitesi

Çocukluk Çağı Obezitesi Çocukluk Çağı Obezitesi Prof. Dr. Hilal Özcebe Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü hozcebe@hacettepe.edu.tr Çocuklarda Obezite Son yıllarda önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmesi Gelişmiş

Detaylı

İNSEKTİSİDLERİN REZİDÜEL ETKİLERİ

İNSEKTİSİDLERİN REZİDÜEL ETKİLERİ İNSEKTİSİDLERİN REZİDÜEL ETKİLERİ Dr. Yasemin Gürel Etlik Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Uluslararası Katılımlı Ulusal Biyosidal Kongresi 19-22 Mart 2014, Antalya Son yıllarda veteriner

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI 1. GÜN 08.15-09.00 Pediatri stajı hakkında bilgilendirme R. ÖRS 09.15-10.00 Hasta dosyası hazırlama H.YAVUZ 10.15-11.00 Hikaye alma H.YAVUZ 11.15-12.00 Fizik muayene H.TOKGÖZ

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2017-2018 EĞİTİM YILI DÖNEM IV ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJ EĞİTİM PROGRAMI Eğitim Başkoordinatörü: Doç. Dr. Erkan Melih Şahin Dönem Koordinatörü:

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

ACİL SERVİS TRİYAJ TALİMATI

ACİL SERVİS TRİYAJ TALİMATI REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 07.11.2012 Renk kodlaması yerine (Kırmızı, Sarı, Yeşil) numaratik 01 (1-2-3) triyaj kodlaması olarak belirlendi. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Yrd.

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

Kalıcı Organik Kirleticiler ve Stockholm (KOK) Sözleşmesi

Kalıcı Organik Kirleticiler ve Stockholm (KOK) Sözleşmesi Kalıcı Organik Kirleticiler ve Stockholm (KOK) Sözleşmesi Kalıcı Organik Kirleticilerin (KOK) özellikleri nelerdir? -Zehirlidirler. - Çevrede kolayca yok olmazlar. -Besin zincirinde birikirler - Hava,

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

MAT VE LİKİTLER. Dr. A.Tevfik SÜNTER

MAT VE LİKİTLER. Dr. A.Tevfik SÜNTER MAT VE LİKİTLER Dr. A.Tevfik SÜNTER Kasımpatı dallarda ölümcül yapraklar çırpınıyor yatağını toplarken hasta sonbahar ve rüzgar savururken birer birer anıları kış kapıya dayarken ayaklarını salkım saçak

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

1. HAFTA PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA. Hasta Başı Eğitim / İş Başında Öğrenme Hasta viziti, poliklinik, doğumhane ve ameliyathanede pratik

1. HAFTA PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA. Hasta Başı Eğitim / İş Başında Öğrenme Hasta viziti, poliklinik, doğumhane ve ameliyathanede pratik 1. HAFTA Stajın Tanıtımı Hekimlik Uygulaması Obstetrik antenatal vizit ve anamnez Puberte ve bozuklukları Hekimlik Uygulaması Jinekolojik anamnez, muayene Non-invaziv ve invaziv antenatal tetkikler Kadın

Detaylı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı TARIM ZEHİRLERİ Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pestisidler Tarım ürünlerini ve insan sağlığını tehdit eden etkenlere karşı kullanılan kimyasallardır İnsektisidler Böcek

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI

ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI 1. GÜN 08.15-09.00 Pediatri stajı hakkında bilgilendirme R. ÖRS 09.15-10.00 Hasta dosyası hazırlama H.YAVUZ 10.15-11.00 Hikaye alma H.YAVUZ 11.15-12.00 Fizik muayene H.TOKGÖZ

Detaylı

SEREBRAL TROMBOZLU ÇOCUKLARDA KLİNİK BULGULAR VE TROMBOTİK RİSK FAKTÖRLERİ

SEREBRAL TROMBOZLU ÇOCUKLARDA KLİNİK BULGULAR VE TROMBOTİK RİSK FAKTÖRLERİ SEREBRAL TROMBOZLU ÇOCUKLARDA KLİNİK BULGULAR VE TROMBOTİK RİSK FAKTÖRLERİ Ankara Çocuk Sağlığı Hastalıkları Hemotoloji Onkoloji Eğitim Araştırma Hastanesi 2 Amaç Klinik bulguların özellikleri Kalıtsal

Detaylı

SDÜ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP 3 PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 17.02.2014-18.04.2014

SDÜ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP 3 PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 17.02.2014-18.04.2014 SDÜ TIP FAKÜLTESİ 20-204 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 7.02.204-8.04.204 GÖREVLİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Prof. Dr. Ahmet Rıfat ÖRMECİ Prof. Dr. Ali AYATA Prof. Dr. Mustafa AKÇAM Prof.

Detaylı

Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım?

Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım? Hipertansif Hasta Gebe Kalınca Ne Yapalım? Doç.Dr. Gülay Sain Güven Hacettepe ÜniversitesiTıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Dahiliye Ünitesi 24 Mayıs 2008, Antalya Sunum Planı Gebelik-hipertansiyon

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül

Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON. Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergenlerde Ruhsal Psikopatolojiler DERS 1: MENTAL RETARDASYON Doç. Dr. Şaziye Senem Başgül Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Hasan Kalyoncu Üniversitesi 2016 www.gunescocuk.com NÖROGELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

BÖLÜM 1 Emzirme: Normal Emme ve Yutma

BÖLÜM 1 Emzirme: Normal Emme ve Yutma İÇİNDEKİLER Giriş... x Çeviri Editörünün Ön Sözü...xii Resimsel İçerik Tablosu...xiii BÖLÜM 1 Emzirme: Normal Emme ve Yutma 1 Normal Emme... 1 Anatomi...2 Emme ya da Biberon Kullanma: Memeden Emme ya da

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

SİGARANIN GEBELİĞE ETKİLERİ. Mini Ders 2 Modül: Sigara ve Üreme Sistemi

SİGARANIN GEBELİĞE ETKİLERİ. Mini Ders 2 Modül: Sigara ve Üreme Sistemi SİGARANIN GEBELİĞE ETKİLERİ Mini Ders 2 Modül: Sigara ve Üreme Sistemi Mini Dersin Hedefleri MİNİ DERSİN AMACI: Kursiyerlerin, gebelik sırasında sigara kullanımı ile ilişkili olası problemler hakkında

Detaylı

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM Prof. Dr. Hayri Ermiş İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hast. Ve Doğum A.B.D. Perinatoloji B.D. Gebeliğin kriz sıklığına etkisi? Gebelerin 1/3 ünde kriz

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

The Fetal Medicine Foundation

The Fetal Medicine Foundation Erken Term Dönemde İntrauterin Büyüme Geriliği Olan Fetuslarda Neonatal Asidozu Öngörmede Orta Serebral Arter Tepe Akım Hızı ve Serebroplasental Oranın Kullanımı Rauf Melekoğlu Ayşe Gülçin Baştemur Sevil

Detaylı

Metallothionein-2A Heterezigot Gebe Kadınlar ve Yenidoğanları Daha Yüksek Kan Kurşun Düzeyleri İçin Risk Grubu mudur?

Metallothionein-2A Heterezigot Gebe Kadınlar ve Yenidoğanları Daha Yüksek Kan Kurşun Düzeyleri İçin Risk Grubu mudur? Metallothionein-2A Heterezigot Gebe Kadınlar ve Yenidoğanları Daha Yüksek Kan Kurşun Düzeyleri İçin Risk Grubu mudur? DR. DENİZ TEKİN Ankara Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü KURŞUN Kurşun maruziyeti, ciddi

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Kronik Hastalıklarda Egzersiz Uygulamaları. Prof.Dr.Gülfem Ersöz

Kronik Hastalıklarda Egzersiz Uygulamaları. Prof.Dr.Gülfem Ersöz Kronik Hastalıklarda Egzersiz Uygulamaları Prof.Dr.Gülfem Ersöz Daha fazla egzersiz yapmalısınız Bir miktar ilaç al! Ameliyat olmalısın! Egzersiz Reçetesi; Egzersizin Türü Egzersizin Şiddeti Egzersizin

Detaylı

Kadınlar ve Salgıbozar Etkilenimi. Prof. Dr. Çağatay Güler Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

Kadınlar ve Salgıbozar Etkilenimi. Prof. Dr. Çağatay Güler Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD Kadınlar ve Salgıbozar Etkilenimi Prof. Dr. Çağatay Güler Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD Sağlık Biyolojik Hastalık taşıyıcı etkenler Hastalık yapıcı etkenler Sosyal Tarım Endüstri

Detaylı

GEBELİKTE TÜTÜN KULLANIMI

GEBELİKTE TÜTÜN KULLANIMI GEBELİKTE TÜTÜN KULLANIMI 1 İÇERİK 1.Tütün 2.Gebelik 3.Tütün kullanımının etkisi Gebeliğin oluşuma etkisi Gebede fizyolojik etkisi İntrauterin dönemde etkisi Plasentaya etkisi Emzirme dönemine etkisi Sonraki

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Duran Karabel

Yrd. Doç. Dr. Duran Karabel Yrd. Doç. Dr. Duran Karabel İntrauterin Büyüme Geriliği (İUBG) Hesaplanan gebelik haftasında beklenen fetal ağırlığın 10. persentilden daha düşük olması Fetusun büyüme potansiyelini olumsuz yönde etkileyen

Detaylı

O Gelişim, organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, dil, duygusal ve sosyal yönden en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme

O Gelişim, organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, dil, duygusal ve sosyal yönden en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme BİREY GELİŞİMİ O Gelişim, organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, dil, duygusal ve sosyal yönden en son aşamaya ulaşıncaya kadar sürekli ilerleme kaydeden değişimidir. O Gelişim; organizmanın

Detaylı

DOĞUMSAL BÖBREK VE ÜRİNER SİSTEM ANOMALİLERİNDE PRENATAL RİSK FAKTÖRLERİ

DOĞUMSAL BÖBREK VE ÜRİNER SİSTEM ANOMALİLERİNDE PRENATAL RİSK FAKTÖRLERİ DOĞUMSAL BÖBREK VE ÜRİNER SİSTEM ANOMALİLERİNDE PRENATAL RİSK FAKTÖRLERİ Alper Soylu, Hatice Eroğlu, Seçil Arslansoyu Çamlar, Mehmet Türkmen, Salih Kavukçu Dokuz Eylül Üniversitesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

Prof.Dr.Kemal NAS Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD, Romatoloji BD

Prof.Dr.Kemal NAS Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD, Romatoloji BD Prof.Dr.Kemal NAS Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon AD, Romatoloji BD Kronik enflamatuar hastalıklar, konak doku ve immun hücreleri arasındaki karmaşık etkileşimlerinden

Detaylı

Aralıklarla Beta HCH ölçümü ne için yapılır?

Aralıklarla Beta HCH ölçümü ne için yapılır? BETA HCG Kanda Gebelik Testi; HCG blood test quantitative; Serial beta HCG; Repeat quantitative beta HCG; Human chorionic gonadotrophin blood test quantitative; Beta-HCG blood test quantitative; Pregnancy

Detaylı

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi

5. Türk Tıbbi Onkoloji Kongresi Bilimsel Program - 20 Mart 2014, Perşembe UĞUR DERMAN SALONU SEÇİLMİŞ VAKA SUNUMLARI - Peritoneal Kanserlerde HIPEC in Yeri HIPEC Nasıl Yapılır? Kolon Kanseri Mezotelyoma KONFERANS - Onkolojide Nereden

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

GÜVENLİ ANNELİK. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2016

GÜVENLİ ANNELİK. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2016 GÜVENLİ ANNELİK Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 2016 Bu sunum; Arş. Gör. Dr. Tuğçe Şanver, Arş. Gör. Dr. Can Keskin ve Prof. Dr. Şevkat Bahar Özvarış tarafından hazırlanmıştır.

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrenciler 3. sınıfın sonunda;

ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrenciler 3. sınıfın sonunda; 3. SINIF VE Bu sınıfta öğrencilere, yaşamın evreleri içinde ve organ sistemleri temelinde hastalık oluşumunun genel özellikleri, nedenleri, temel mekanizmaları, patolojik bulguları, laboratuvar ve görüntüleme

Detaylı

26.09.2011. Preeklampsi. Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi. Preeklampsi Maternal Sendrom /Endotel Disfonksiyonu

26.09.2011. Preeklampsi. Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi. Preeklampsi Maternal Sendrom /Endotel Disfonksiyonu 26.9.11 Hipertansiyon (>14/ 9) ve Proteinüri ( >.3 g / 24-s) > gebelik hafta En sık medikal komplikasyon (%2-7) Prof Dr Rıza Madazlı Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Maternal ve Perinatal Mortalite ve Morbidite

Detaylı

Karaciğerde ve anne karnındaki bebeğin plasentasına yapılan bir proteindir. Doğumdan sonra miktarı düşer. Bkz: 4 lü test. Kandaki miktarı ölçülür.

Karaciğerde ve anne karnındaki bebeğin plasentasına yapılan bir proteindir. Doğumdan sonra miktarı düşer. Bkz: 4 lü test. Kandaki miktarı ölçülür. ALFA FETO PROTEİN AFP; Alfa feto protein; Karaciğerde ve anne karnındaki bebeğin plasentasına yapılan bir proteindir. Doğumdan sonra miktarı düşer. Bkz: 4 lü test. Kandaki miktarı ölçülür. AFP testi ne

Detaylı

İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi

İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Genel Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürü/Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölüm

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

DİOKSİNLER VE BUNLARIN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DİOKSİNLER VE BUNLARIN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DİOKSİNLER VE BUNLARIN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Mustafa Cüneyt Gezen MEng, DGSA, CIH, ATEX 137 mustafacuneyt.gezen@uskudar.edu.tr 1 Bütün maddeler zehirdir. Zehirsiz hiçbir şey yoktur. Şifa ile

Detaylı

Bebekte doğum öncesinde kromozomsal ve genetik anormalliklerin tespiti amacıyla yapılır.

Bebekte doğum öncesinde kromozomsal ve genetik anormalliklerin tespiti amacıyla yapılır. AMNİYOSENTEZ Gebelik sırasına bebeğin genetik hastalıkları ve doğumsal anormalliklerini tespit amacıyla doğum kesesinden alınan sıvının incelenmesidir. Doğum kesesinden alınan küçük miktarda sıvıdan çalışılan

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Şizofreni Hastalarında Bedensel Sağlık Sorunları ve Çözüm Yolları Dr. Berna Binnur Akdede DEÜTF Psikiyatri AD 06.10.2010 Mortalite genel populasyondan

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

4 Boyutlu ultrasonla normal ve riskli gebeliklerdeki fetal davranışın belirlenmesi DOÇ.DR. ALİN BAŞGÜL YİĞİTER

4 Boyutlu ultrasonla normal ve riskli gebeliklerdeki fetal davranışın belirlenmesi DOÇ.DR. ALİN BAŞGÜL YİĞİTER 4 Boyutlu ultrasonla normal ve riskli gebeliklerdeki fetal davranışın belirlenmesi DOÇ.DR. ALİN BAŞGÜL YİĞİTER NORMAL GEBELİKTE FETAL DAVRANIŞ Fetusun gözlenebilen aksiyonu veya dış uyarana verdiği reaksiyondur.

Detaylı

Pediatriye Özgü Farmakoterapi Sorunları

Pediatriye Özgü Farmakoterapi Sorunları [Çocuklarda Akılcı İlaç Kullanımı] Pediatriye Özgü Farmakoterapi Sorunları Ayşın Bakkaloğlu Hacettepe Üniversitesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Pediatrik Nefroloji Ünitesi İlaç Metabolizması Esas organ

Detaylı

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları. Dr Fikri İçli Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kanser Çalışmaları Dr Fikri İçli AÜTF Onkoloji Birimleri Tıbbi Onkoloji BD Cerrahi Onkoloji BD Radyasyon Onkolojisi AnaBD Pediatrik Onkoloji BD Onkoloji Uygulama ve Araştırma

Detaylı

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU Alanin Transaminaz ( ALT = SGPT) : Artmış alanin transaminaz karaciğer hastalıkları ( hepatosit hasarı), hepatit, safra yolu hastalıklarında ve ilaçlara bağlı olarak

Detaylı

Çocukluk Çağı Kanserlerinin Epidemiyolojisi Prof. Dr. Tezer Kutluk

Çocukluk Çağı Kanserlerinin Epidemiyolojisi Prof. Dr. Tezer Kutluk İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Herkes İçin Çocuk Kanserlerinde Tanı Sempozyum Dizisi No: 49 Mayıs 2006; s.11-15 Çocukluk Çağı Kanserlerinin Epidemiyolojisi Prof. Dr. Tezer

Detaylı

ÇOCUKLARDA SİGARAYA MARUZİYETİN ETKİLERİ. Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı

ÇOCUKLARDA SİGARAYA MARUZİYETİN ETKİLERİ. Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı ÇOCUKLARDA SİGARAYA MARUZİYETİN ETKİLERİ Dr.Fazilet Karakoç Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı PASİF SİGARAYA MARUZİYET Çocuklar zamanlarının %60-80 kadarını iç ortamlarda Türkiye

Detaylı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 5A 5R KAVRAMLARI Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Genel İlkeler Tütün bağımlılığı kronik bir hastalıktır. Genellikle birkaç denemeden sonra bırakılır. Her

Detaylı

Biyolojik Risk Etmenleri

Biyolojik Risk Etmenleri Biyolojik Risk Etmenleri Mesleki tehlikeler Biyolojik, Biyomekanik, Kimyasal, Fiziksel (+radyolojik) Psikososyal TANIMLAMA Çalışma yaşamında biyolojik risk etkenleri denildiğinde akla, herhangi bir enfeksiyona,

Detaylı

HALK SAĞLIĞI ANABĠLĠM DALI. Ders adı : Endokrin çevre bozucular ve tarama programı

HALK SAĞLIĞI ANABĠLĠM DALI. Ders adı : Endokrin çevre bozucular ve tarama programı HALK SAĞLIĞI ANABĠLĠM DALI Ders adı : Endokrin çevre bozucular ve tarama programı Öğretim Üyesi : Prof. Dr. A. Emel ÖNAL Endokrin sistemin çalışmasını değiştiren, sağlıklı insanda veya çocuklarında sağlık

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD 58. Türkiye Milli Pediatri Kongresi 25 Ekim 2014 TANIM Otizm Spektrum

Detaylı

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK

RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ. Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK RATLARDA ANNE YOKSUNLUĞU SENDROMUNA ZENGĠNLEġTĠRĠLMĠġ ÇEVRENĠN ETKĠSĠ Serap ATA, Hülya İNCE, Ömer Faruk AYDIN, Haydar Ali TAŞDEMİR, Hamit ÖZYÜREK Hayatın erken döneminde ebeveyn kaybı veya ihmali gibi

Detaylı

TÜTÜNÜN ÇOCUKLARIN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ DİĞER ETKİLERİ. Mini Ders 2 Modül: Tütün ve Çocuk Sağlığı

TÜTÜNÜN ÇOCUKLARIN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ DİĞER ETKİLERİ. Mini Ders 2 Modül: Tütün ve Çocuk Sağlığı TÜTÜNÜN ÇOCUKLARIN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ DİĞER ETKİLERİ Mini Ders 2 Modül: Tütün ve Çocuk Sağlığı Mini dersin hedefleri MİNİ DERSİN AMACI: Öğrencilere, tütünün özellikle çocuklardaki solunum dışı etkileri

Detaylı