FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ"

Transkript

1

2 Bu Rapor, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı nın desteklediği Gümüşhane İlinde Sektörel Fizibilite Çalışmaları Projesi kapsamında hazırlanmıştır. İçerikle ilgili sorumluluk yararlanıcıya aittir. Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı nın görüşlerini yansıtmaz. Bu dokümanda yer alan bilgiler genel içeriklidir ve herhangi bir gerçek veya tüzel kişinin özel durumuna hitap etmemektedir. Doğru ve zamanında bilgi sağlamak için çalışmamıza rağmen, bilginin alındığı tarihte doğru olduğu veya gelecekte olmaya devam edeceği garantisi yoktur. Hiç kimse özel durumuna uygun bir uzman görüşü almaksızın, bu dokümanda yer alan bilgilere dayanarak hareket etmemelidir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 2

3 ÖNSÖZ 1. ÇALIŞMA ÖZETİ 1.1. Yatırımın Konusu 1.2. Üretilecek Ürün/Hizmet 1.3. Yatırım Yeri 1.4. Tesis Kapasitesi 1.5. Toplam Yatırım Tutarı 1.6. Yatırım Süresi 1.7. Kapasite Kullanım Oranı 1.8. İstihdam Kapasitesi 1.9. Yatırımın Geri Dönüş Süresi Sermayenin Karlılığı İç Verimlilik Oranı Net Bugünkü Değer 2. GÜMÜŞHANEYE GENEL BAKIŞ 3. PAZAR ARAŞTIRMASI VE PAZARLAMA PLANLAMASI 3.1. Pazar ve Talep Anali z Sektörün Yapısı ve Özellikleri Pazarın Büyüklüğü ve Profili Talebi Etkileyen Unsurlur Rekabet Yapısı ve Rakiplerin Özellikleri 3.2. Pazarlama Planı Hedef Pazar ve Özellikleri Hedef Müşteri Grubu ve Özellikleri İlk Faaliyet Yılında Hedeflenen Satış Düzeyi İlk Faaliyet Yılında Hedeflenen Satış Fiyatı Dağıtım Kanalları Pazarlama Satış Yöntemleri Kuruluş Yeri Seçimi ve Çevresel Etkiler 4. HAMMADE VE DİĞER GİRDİ PLANLAMASI 4.1. Hammadde ve Diğer Girdiler 4.2. Hammadde ve Diğer Girdiler 5. İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI 5.1. Personel Yönetimi 5.2 Organizasyon Şeması 6. ÜRETİM PLANLAMASI 6.1. Yatırım Uygulama Planı ve Süresi 6.2. Kapasite Kullanım Oranı 6.3. Üretim Miktarı Tam Kapasitedeki Üretim Düzeyi İlk Faaliyet Yılındaki Üretim ve Satış Düzeyi İlk 10 Yıldaki Üretim ve Satış Düzeyi 6.4. Birim Maliyetler ve Karlılık Oranları 6.5. İş Akış Şeması 6.6. Teknoloji Özellikleri 6.7. Makine ve Ekipman Bilgileri Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 3

4 7. FİNANSAL ANALİZLER 7.1. Sabit Yatırım Tutarı 7.2. İşletme Sermayesi 7.3. Toplam Yatırım İhtiyacı 7.4. Finansal Kaynak Planlaması 7.5. Gelir-Gider Hesabı 7.6. Nakit Akım Hesabı 7.7. Karlılık Hesabı 7.8. Yatırımın Geri Dönüş Süresi 8. EKONOMİK ANALİZLER 8.1. Net Bugünkü Değer Analizi 8.2. Kredi Geri Ödemesi 8.3. Satış Gelir Toplamı 8.4. Ayrıntılı Tahmin Gelir Tablosu 8.5. Bilanço 8.6. Finansal Oranlar ve Sonuçların Değerlendirilmesi Fizibilite Sonuçları Oran Analizi Sonuçları Likidite Analizi (Cari Oran, Dönen Varlıkların Etkinliği) Finansal Yapı Analizi Faaliyet Analizi Karlılık Analizi 9. TEŞVİK SİSTEMİNİN GÜMÜŞHANE YE GETİRDİĞİ AVANTAJLAR 9.1. Yatırım Yarı Tahsisi 9.2. Vergi İndirimi 9.3. Gümrük Vergisi Muafiyet ve Kdv İstisnası Gümrük Vergi Muafiyeti Kdv İstisnası 9.4. Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği 9.5. Altıncı bölge Teşvik Kapsamına Alınan Yeni İller Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 4

5 Okay MEMİŞ Gümüşhane Valisi Dünyadaki bilgi, teknoloji ve insan hareketliliğinin baş döndürücü bir şekilde değişim göstermesi, devletlerin yönetim anlayışlarına bakış tarzlarının da farklılaşmasına neden olmaktadır. Günümüzde ticari firmaların ulusal ve uluslararası ölçekte sürdürülebilir rekabet edebilmesini sağlamak, bölgesel ve uluslararası ticaret ve ekonominin gelişmesine katkıda bulunmak amacı ile yatırım planları hız kazanmıştır. Ülkemizin kalkınmasında girişimciliğin artırılması, girişimci özelliklerinin ve niteliğinin geliştirilmesi son derece önemlidir. Başarılı girişimcilik faaliyetleri ülkede istihdam oluşturmada, ekonomik büyümenin hızlandırılmasında, yeni endüstrilerin ortaya çıkmasında, toplumun değişim ve gelişim sürecinde oldukça işlevseldir. Özellikle, ticari hayatta, dünyada yer edinmiş Türk Girişimcilik kültürünün yaşanan bu değişime yaygın ve etkin bir şekilde uyum sağlaması önemlidir. Kamu sektörü ve özel sektör olarak, doğal, ekonomik, kültürel ve teknolojik kaynakların kullanılarak bölgesel fırsatlardan en üst düzeyde fayda sağlanması hedeflenmeli, bu doğrultuda tüm taraflar, kaynakları etkin ve verimli kullanmak için stratejik planlamalar doğrultusunda işbirliği içerisinde çalışılmalıdır. Yereldeki potansiyelin ortaya çıkarılarak harekete geçirilmesi, Gümüşhane de yapılacak tüm çalışmaların bölge ve ülke ekonomisine büyük katkı sağlayacağı şüphe götürmez bir gerçekliktir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odamızın hazırlamış olduğu ön fizibilite raporlarının ilimiz ve ülkemiz adına yapacağı katkıların, hem var olan ticari etkinliğimizi artıracağına, hem de 2023 vizyonuna uygun bir perspektifle dünya ekonomileri arasında hedeflerine ulaşmada katkı sağlayacağına inancım tamdır. Bu duygu ve düşüncelerle, yapılan bu çalışmalarda emeği geçen herkese teşekkürlerimi ifade eder; devlet olarak her zaman müteşebbislerimizin yanında olacağımızı da belirtmek isterim. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 5

6 İsmail AKÇAY Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Son yüzyılda değişen ekonomik koşulların yarattığı ticari rekabet ortamı, ülkelerin daha fazla üretim yapmalarına ve dünya ekonomik sahasında yer almalarına zorunlu bir fırsat sağlamıştır. Küresel dünyanın tüm ticari aktörleri için, var olmanın koşullarını belirleyen en önemli unsur hiç şüphesiz ki, mal ve hizmeti en iyi üretim koşullarıyla üretmek, en doğru lojistik imkânlarla doğru pazarlara ulaştırarak, en uygun fiyat oranlarıyla sunmak; insanlığın faydasına katkıda bulunmaktır. Ülkemiz de, bu yöntemle, gelecek ticari perspektifini oluşturmak için ve 2023 vizyonuna paralel olmak koşuluyla 500 milyar dolarlık ihracat, fert başına 20 bin dolar gelir hedefine bu yollarla ulaşmak hedefindedir. Tarihi İpekyolu üzerinde yer alan, bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış Gümüşhane de, bu vizyona paralel olarak çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmektedir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası olarak, farklı sektörlerde 10 adet fizibilite raporunu hazırlayıp, ilimizin kalkınması ve ülkemize fayda sağlaması adına yatırımcıların imkânlarına sunmaya özen gösterdik. Yapmış olduğumuz bu fizibilite çalışmalarının müteşebbisler vasıtasıyla yatırıma dönüştürülerek, ilimizde birçok insana istihdam sağlamasına, üretim kapasitesinin arttırılmasına ve bunlara uygun olarak da ilimizin bir yatırım merkezine dönüşmesine katkı sağlayacağına olan inancımızın tam olduğunu ifade etmek isterim. Büyük emekler verilen bu fizibilite çalışmalarının hazırlanmasında değerli katkılarını sunan Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansına, Avrupa Birliği İş Geliştirme Merkezi (ABİGEM) ne, Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odamızın kadirşinas çalışanlarına, ayrıca bu çalışmalarımızda bizlerden desteğini esirgemeyen tüm kamu kurum ve kuruluşlarına minnettarlığımı ifade etmek isterim. Bu ön fizibilite çalışmalarının Gümüşhane mizde yatırım yapacak işadamlarımıza faydalı olacağına, fikir vereceğine inanıyorum. Hedefimiz gelişen Gümüşhane ve büyük Türkiye dir. Hayırlı ve faydalı olmasını diliyorum. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 6

7 1. ÇALIŞMA ÖZETİ 1.1. YATIRIMIN KONUSU Kabuklu fındığın kırılması, kavrulması, kıyılması ve ezme haline getirilerek işlenmiş ürün olarak piyasaya arzının gerçekleştirilmesi yatırımıdır ÜRETİLECEK ÜRÜN/HİZMET 1 Kg lık Paketlenmiş İç Fındık, 1 Kg lık Paketlenmiş Kavrulmuş fındık, 25 Kg lık Paketlenmiş Kıyılmış Fındık, 10 ve 25 Kg lık bidonlarda Ezme Fındık 1.3. YATIRIM YERİ Yatırım yeri olarak Gümüşhane İli Organize Sanayi Bölgesi dir TESİS KAPASİTESİ 1200 Ton/Yıl Fındık Kırma, 1200 Ton/Yıl Fındık Kavurma, Kıyma ve Ezme kapasiteli olarak seçilmiştir. Tesisin önceliği Gümüşhane ili Kürtün ilçesindeki üretilen ürünün işlenmesidir. Kavurma kapasitesi küresel fırının optimum çalışabileceği kapasitede tercih edilmiştir. Tesis talep doğrultusunda piyasadan iç fındık alımı yaparak işleme yapabilecek yapıda seçilmiştir TOPLAM YATIRIM TUTARI ,06 TL 1.5. YATIRIM SÜRESİ Yatırım süresi 12 ay olarak belirlenmiştir KAPASİTE KULLANIM ORANI Kapasite kullanım oranı yatırımı takip eden ilk yıl %70 olarak belirlenmiştir İSTİHDAM KAPASİTESİ İstihdam edilecek personel ayısı tesisin faaliyete başladığı ilk yıl 55 olarak belirlenmiştir YATIRIMIN GERİ DÖNÜŞ SÜRESİ Yatırımın geri dönüş süresi 4,97 yıl dır SERMAYENİN KARLILIĞI Yatırımın karlılığı işletmenin faaliyete geçmesinden sonraki birinci yıl %10,07, üçüncü yılda ise %18,66 dir İÇ VERİMLİLİK ORANI İç verim oranı %7,24 dir NET BUGÜNKÜ DEĞER 5 yıllık net bugünkü değer toplamı: ,79 TL 10 yıllık net bugünkü değer toplamı: ,11 TL Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 7

8 2. GÜMÜŞHANE YE GENEL BAKIŞ GÜMÜŞHANE COĞRAFİ YERLEŞİM ALANI Şekil 1. Gümüşhane İlinin Türkiye Haritasındaki Konumu Gümüşhane ili, Doğu Anadolu ile Karadeniz Bölgesi arasında kalan, tarihi ve doğal güzellikleri bir arada barındıran, Doğu Karadeniz Bölgesi sınırları içinde yer alır. Bu ilimiz Çin-Trabzon Tarihi İpek Yolu Güzergâhı üzerinde bulunmaktadır. Gümüşhane ismini, bulunduğu konumda yer alan zengin gümüş madeni ocaklarından alır. Gümüşhane, Doğu Karadeniz Bölgesi nde km2 alana sahip bir şehirdir doğu boylamlarıyla kuzey enlemleri arasında kalan il toprakları; kuzeyden Trabzon, doğudan Bayburt, güneyden Erzincan, batıdan Giresun illeriyle çevrilidir Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 8

9 İl merkezi denizden m yükseklikte olup, Harşit Çayı nın iki yakasında vadi boyunca uzanan bir yerleşimdir. Kürtün, Şiran, Torul, Kelkit, Köse ve Gümüşhane Merkez olmak üzere 6 tane ilçeye sahiptir. Gümüşhane ili yeryüzü şekilleri bakımından iki farklı özellik göstermektedir. Güney kesiminde yer alan Şiran, Kelkit ve Köse ilçeleri yüksek bir plato özelliği gösterirken, kuzey kesimde yer alan Merkez, Torul ve Kürtün ilçeleri ise dar ve derin vadilerle birbirinde ayrılmış yüksek dağların bulunduğu bir özelliğe sahiptir. İKLİM (yağış oranı, nem, sıcaklık, rüzgâr vb.) Konumu açısından Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu iklimlerinin etkisinde kalan ilin Karadeniz kıyılarında yıllık yağış tutarı mm dolayındayken bu değer, Gümüşhane ve Kelkit Vadisi nde mm ye kadar düşer. Yüzey şekillerinin Karadeniz den gelen hava akımları üzerindeki etkisi, bu olguda önemli rol oynar. Yıllık ortalama sıcaklık 9.7 C, en soğuk ay Ocak (ort C), en sıcak ay Ağustos (ort C), bugüne kadar ölçülen en yüksek sıcaklık 40.0 C (1980), en düşük sıcaklık C (1972), 0 C deki gün sayısı tir. Yıllık yağış tutarı (425 mm) ile Türkiye ortalamasının altındadır. En çok yağış düşen aylar Mart, Nisan, Mayıs (ort mm); en az yağış düşen aylar temmuz, Ağustos ve Eylüldür (ort mm). Yıllık ortalama yağışlı gün sayısı 95.6 olduğu ilde, kuzeye bakan yamaçlarda, Torul yöresinde yağış daha yüksek, güneyde Kelkit Vadisi nde (Örneğin Şiran) çok düşüktür. Yağışlar kış aylarında kar biçiminde düşer (yılda ortalama 24 gün kar yağışlı, 35.1 gün karla örtülü, 113 gün donlu). Egemen rüzgâr yönü batı-güneybatıdır. 2 TOPRAK VE ARAZİ YAPISI İLE İLGİLİ BİLGİLER Gümüşhane ilimizde birçok toprak çeşidi bulunmaktadır. Alüvyal Topraklar: Akarsuların taşıdığı malzemeyi biriktirmesiyle oluşan toprak türüdür. Delta ovaları ve iç kesimlerdeki ovalarda yaygındır. Verimli topraklardır. Bu topraklar; ildeki akarsuların taşıyarak mansapta depoladıkları materyaller üzerinde oluşan kısmen genç topraklardır. Bitki örtüsü iklime bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bulundukları iklime uyabilen her türlü kültür bitkisinin yetiştirilmesine elverişli ve üretken topraklardır. Gümüşhane ilinde bu topraklara daha çok Çoruh Nehri, Harşit Çayı ve Kelkit Çayı boyunca rastlanılmaktadır [Gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.43-44]. Kolüvyal Topraklar: Aşınma sonucu dağların eteklerinde biriken toprak türüdür. Dik yamaçların eteklerinde ve vadi boğazlarında bulunmaktadır(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44). Gri-Kahverengi Podzolik Topraklar: Bu toprak türünde yüzeyde ince bir organik kat ve bunun altında açık renkli mineral toprak bulunur. Alt toprakta kil birikmesi görülür. Toprak reaksiyonu genellikle orta asittir. Bu toprakların kireçlenme ve gübrelenmesi iyi sonuç verir. Gri-Kahverengi podzolik topraklar; yaprağını döken, kısmen de iğne yapraklı orman örtüsü altında ve değişik ana madde üzerinde oluşmaktadırlar. VI. ve VII. Sınıf arazilerdeki ve orman örtüsü altında bulunan bu topraklar Merkez İlçe ve Torul da yayılım göstermektedir[gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44]. Kahverengi Orman Toprakları: Bu topraklar yüksek kireç içeriğine sahip ana madde üzerinde ve geniş yapraklı orman örtüsü altında oluşmuşlardır. Genellikle mera ve orman olarak kullanılmasına rağmen kuru ve fundalık arazi olarak ta yayılım göstermektedir[gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44]. 2 Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 9

10 Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları: Bu topraklar genellikle yaprağını döken orman örtüsü altında oluşmaktadır. İldeki toprakların çok az bir kısmı işlemeli tarıma ayrılmıştır. % 63 lük kısmı orman, % 11 lık kısmı fundalık, % 17 lik kısmı ise mera arazisidir(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44). Kestane rengi Topraklar: Gümüşhane İlindeki bu toprakların % 92 gibi büyük bir kısmı VII. Sınıf arazilerdir. Genellikle mera, az bir kısımda nadassız kuru tarım olarak kullanılan bu araziler Bayburt, Kelkit ve az bir kısmı da Şiran topraklarındadır(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44). Kahverengi Topraklar: Gümüşhane ilindeki en büyük toprak grubu olan kahverengi topraklar ilin toplam yüzölçümünün % 29 unu kaplamaktadır. Eğimleri dik veya çok dik olan bu topraklar, sığ veya çok sığdır. Büyük bir kısmı Bayburt sınırlarında olan bu toprakların bir kısmı Kelkit, çok az bir kısmı da Şiran sınırlarındadır(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44). Kireçsiz Kahverengi Topraklar: Gümüşhane ilinde toplam kapladığı alanın % 72 si mera olan arazilerdir. Tamamına yakını Bayburt üzerinde olup, az bir kısmı da Kelkit tedir[gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44]. Sierozemler: İl içindeki bu toprakların tamamı VII. Sınıftır. Orman ve fundalık olarak kullanılan bu topraklar Kelkit te bulunmaktadır(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44). Yüksek Dağ-Çayır Toprakları: Bu topraklar, orman sınırının yukarısında bulunmaktadır. Toprak genellikle sığ ve taşlıdır. Üzerinde doğal bitki örtüsü oy, saz ve çiçekli bitkilerdir. Soğuk iklimden dolayı verimleri sınırlıdır. İl içindeki bu tür araziler il yüzölçümünün % 17 sini oluşturmaktadır[gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44-45]. Çıplak Kaya ve Molozlar: Üzerinde toprak örtüsü bulunmayan parçalanmış veya kısmen parçalanmış sert kaya ve taşlarla kaplı sahalardır. Genellikle bitki örtüsünden yoksundurlar. İl genel yüzölçümünün % 3 ünü oluşturmaktadırlar(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.44-45). Irmak Taşkın Yatakları: Akarsuların normal yatakları dışında, taşkın halinde iken yayıldıkları alanları temsil etmektedirler. Genellikle kumlu, çakıllı ve molozlu malzeme ile kaplıdır. Tarıma elverişli olmadıkları gibi üzerlerinde doğal bir bitki örtüsü yoktur. Gümüşhane ilinde bu tür araziler il yüzölçümünün % 0,14 ünü oluşturmaktadır(gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.45). Arazi ve Orman Varlığı: Gümüşhane ilinin tüm sahası hektardır. Bunun hektarı ormanlık alan, hektarı tarıma elverişli alan, hektarı çayır ve mera ve hektarı kullanılmayan alandır[gümüşhane İlinde Doğa Turizmi Master Planı , s.45]. BİTKİ ÖRTÜSÜ Gümüşhane topraklarının % 40 ı çayır ve meralarla, % 26 sı ekili dikili yerler ve % 22 si orman ve fundalıklarla kaplıdır. İlin kuzey kesimi bitki örtüsü yönünden oldukça zengindir. Harşit Vadisi nde 1500 m yüksekliklere kadar yapraklı ağaçlardan meydana gelen ormanlarla kaplıdır. Gümüşhane nin 2100m rakımına kadar olan kısımlarında çam, köknar, ladin, mazı, meşe, titrek kavak ve özbek kavağı, büyük yapraklı ıhlamur, dağ akça ağacı, aksöğüt, adi ceviz, sakallı kızılağaç, kiraz, yaban elması, mahlep, sarıçam, katran ardıcı, bodur ardıç, boyacı sumağı, erik ılgın, yabani fındık, kuşburnu, alıç ve birçok odunsu bitki bulunmaktadır. Merkezde; Peygamber çiçeği, ablan otu, başlık otu, saman çiçeği, bodur mazı birçok otsu ve endemik bitki bulunmaktadır. 3 Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 10

11 YÜZEY ŞEKİLLERİ İlimiz hektarlık yüzölçümü ile Türkiye nin yüzölçümünün yaklaşık % 0,84 nü oluşturmaktadır. Gümüşhane nin ünlü yayları da kuzey kesiminde bulunur. Genel itibariyle dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahip olan Gümüşhane İli arazisinin %60 ını dağlar,%29 unu platolar ve %11 ini ovalar teşkil etmektedir. İlin en yüksek noktası metre ile Abdal Musa Tepesidir. SU KAYNAKLARI Gümüşhane ilinin en önemli akarsuları Harşit ve Kelkit çaylarıdır. Harşit çayı, Vauk dağının Kuzey eteklerinden Sifon deresi ismiyle doğmaktadır. Kuzeye doğru akarak Gümüşhane şehir merkezi Torul ve Kürtün ilçelerini geçtikten sonra, Tirebolu nun 10 km doğusundan Karadeniz e dökülmektedir. Yaz aylarında debisi düşen çayın, zaman zaman taştığı gözlenmektedir. Harşit Çayı üzerinde il sınırlarında Kürtün ve Torul Barajları yer almaktadır. Kelkit Çayı, Yeşilırmak ın kollarından biridir ve uzunluğu 320 km dir. Gümüşhane nin Çimen Dağları ndan doğup Yeşilırmak a katılarak Karadeniz e dökülmektedir. Yerüstü suyunu oluşturan bu akarsuların il çıkışı toplam ortalama debisi 1.306,6 hm³/yıldır. Akarsuların toplam yüzeyleri ise 642 hektardır. Gümüşhane ilinin başlıca gölleri; Karanlık Göl, Beş Göller, Çakır Göl dür. Diğer küçük göllerle birlikte bu göllerin toplam yüzeyleri 25 hektardır. Gümüşhane ilindeki göletler ise; Köse Göleti, Salyazı Göleti, Kızlarkalesi Göleti, Yuvacık Göleti, Yaylım Göleti, Aşağıalıçlı Göleti ve Telme Göleti dir. Ayrıca Gümüşhane ilinde Kürtün Barajı, Torul Barajı ve Koruluk Barajı mevcuttur. Bu baraj ve göletlerin toplam yüzeyleri ise 756,1 hektardır. Ayrıca 2014 yılında Kelkit ilçesinde hizmete giren Sadak Barajı bölgenin önemli su kaynakları arasında yerini almıştır. Yörenin önemli güzelliklerinden birisi de Şiran Tomara şelalesidir[ AYDIN H. / GÜFBED/GUSTIJ/ 4(2) (2014) 178]. DİĞER DOĞAL KAYNAKLAR Gümüşhane de yer alan diğer doğal kaynaklar; Tabiat Parkları: Artabel Gölleri Tabiat Parkı, Limni Gölü Tabiat Parkı, Tomara Şelalesi Tabiat Parkı Yaylalar: Kadırga Yaylası, Güvende Yaylası, Zigana Yaylası, Kazıkbeli Yaylası, Erikbeli Yaylası/ Kış ve Kayak Sporları Turizm Merkezi, Taşköprü Yaylası, Altıntaşlar (Kalis) Yaylası, Çakırgöl Yaylası/ Kış Sporları Turizm Merkezi, Çağlayandibi Şelalesi, Mağaralar: Karaca Mağarası Vadiler: Krom Vadisi, Kromni Vadisi Harabeler: Santa Harabeleri Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 11

12 EKONOMİK VE FİZİKSEL ALTYAPI Hammadde Kaynaklarına Erişebilirlik Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan Gümüşhane ili, Doğu Anadolu Bölgesi ile Karadeniz Bölgesini birbirine bağlayan geçit özelliğine sahiptir. İl oldukça dağınık yer yapısına sahiptir. Tarihte bu yörede yapılmış savaşların asıl sebebi olarak tarihi bir ticaret yolu üzerinde bulunması ve madenleriyle ün yapmış olması gösterilmektedir. (http://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/gumushane_madenler. pdf). Yöre metalik madenler açısından önemli zenginliklere sahiptir. Özellikle altın ve bakır kurşunçinko bölgede önemli yataklar oluşturan başlıca metalik madenlerdir. İldeki önemli altın sahalarından biri Merkez ilçesinde yer alan Mescitli-Mastra altın yatağıdır. İlde çok sayıda bakır-kurşun-çinko yatak ve zuhurları bulunmaktadır. Bunlardan en önemlileri eskiden işletilmiş olan Kırkpavli Cu-Pb-Zn-Au-Ag cevherleşmesidir. İlde endüstriyel hammaddeler olarak çimento hammaddeleri, feldispat, kil, kaolen, kireçtaşı ve barit oluşumları bulunmaktadır. İldeki endüstriyel hammadde oluşumları genellikle Merkez ve Kelkit ilçelerinde yer almaktadır. (http://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/gumushane_madenler. pdf). Gümüşhane ili, Türkiye nin önemli maden bölgelerinden biri olup, ilin her tarafının yer altı zenginliğine sahip olmasıyla önemli bir konumda yer almaktadır. İlde altın, gümüş, bakır, kurşun ve çinko, barit ve seramik ve refrakter sanayisinde kullanılan refrakter kil cevheri bulunurken ayrıca, çok sayıda bölgede metalik maden, endüstriyel ve enerji ham madde yatakları mevcuttur. Kelkit in Alansa, Gödül, Pernek bölgeleri ile Şiran ilçesinin Norşun bölgesinde linyit kömürü yatakları bulunmaktadır. Torul ilçesinin Gülaçar, Gümüşhane nin Bahçecik, Köse nin Övünce ile Kelkit in Öbektaş ve Aşağı Özlüce mevkilerinde özel sektörce mermer üretimi yapılmaktadır. Gümüşhane Organize Sanayi Bölgesi Gümüşhane Organize Sanayi Bölgesi 18 Mayıs 1998 tarihinde Müteşebbis Teşekkülü, Valilik (İl Özel İdaresi) Ticaret ve Sanayi Odası Kuruluşlarının iştirakiyle oluşturulmuş ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığına müracaat edilerek kuruluş ve yer seçimi çalışmalarına başlanmıştır. Yer seçimi özellikle tarıma el verişsiz alanlar tercih edilerek Sanayi ve Ticaret Bakanlığına 2 alternatif alan sunulmuş ve Bakanlık 75 hektar büyüklüğündeki alanı uygun görüldüğünü bildirerek çalışmalara başlanmasını uygun görmüştür tarihinde Bakanlık tarafından onaylanan Kuruluş Protokolü ile Tüzel Kişilik Kazanmış olan Gümüşhane Organize Sanayi Bölgesi Valiliği, (İl Özel İdaresi) Sanayi ve Ticaret Odası katılımı, Sanayi Ticaret, Sağlık ve Çevre il müdürlükleri Bilgi ve teknik destekleri ile resmi olarak çalışmalarına başlamıştır Yılında Bölge Müdürlüğü kurulmuş bölgeye ait imar planları hazırlanarak onay için bakanlığa sunulmuş ve tarihinde inşaat alanında çalışmalara başlamıştır. Gümüşhane Organize Sanayi Bölgesi; Karadeniz Bölgesinin Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgesine bağlayan transit yola 850 metre, şehir merkezine 15 km, Trabzon Limanına 115 km, Erzincan Demir Yoluna 130 km, Erzurum a 187 km mesafede m2 büyüklüğünde m2 si 2500 m2 ile m2 arasında değişen çeşitli büyüklüklerde 55 adet sanayi parselinden oluşmaktadır. 4 Gümüşhane Organize Sanayi Bölgesi; su, elektrik, güvenlik ve atık su arıtma sistemi hizmetlerini sunmaktadır. Gümüşhane Organize Sanayi Bölgesi nin yanı sıra kentte faaliyet gösteren Torul ve Şiran Küçük Sanayi Siteleri de faaliyetlerini sürdürmektedir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 12

13 Kaynak: Kaynak: Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 13

14 ULAŞIM VE HABERLEŞME SİSTEMLERİ İlimizde toplam 496 km (305 km Devlet km İl ) yol ağı bulunmaktadır. Devlet ve İl yollarının 450 km si asfalt (%91), 10 km si stabilize (%2), 24 km si toprak (%6) ve 12 km geçit vermez (%1) yoldur. İl sınırları içinde 94 km. bölünmüş yol ağıyla trafiğe açıktır. İlimizde m. uzunluğunda 16 adet tünel mevcuttur(http://www.gumushane.gov.tr/ulasim). Ayrıca şehir içerisindeki yollar hem yayalar hem de araçlar için yetersizdir. Örneğin yeterince kırmızı ışık ve üst geçit bulunmamaktadır. Buna ilave olarak şehir içi ulaşımı sağlayan yolların ciddi bakıma ihtiyacı vardır. Bazı yollar neredeyse tamamen bozuk durumdadır. Şehir merkezinde ciddi bir otopark sıkıntısı mevcuttur. Çünkü şehirdeki alışverişin büyük bir kısmı sadece bir caddeye sıkışıp kalmıştır. Ancak son zamanlarda yapılan trafikte tek yön uygulaması bu sorunu kısmen rahatlatmıştır. İlde yol standardının yükseltilmesi açısından toprak zeminli ve ham yol oranının azaltılması amacıyla ulaştırma sektörüne gereken önem verilmeli ve yeterli ödenek tahsis edilmelidir. (http://www.gumushane.gov.tr/ulasim). Gümüşhane İli Yol Uzunlukları ve Satıh Cinsleri Kaynak: Gümüşhane de karayolları dışında demiryolu olarak yakın süreçte Gümüşhane Trabzon Giresun hattının yapılması beklenmektedir. Demiryolunun karayolu taşımacılığında en kapasiteli ve ekonomik bir yöntem olduğu kanıtlanmıştır(http://www.gumushane.com/gumushanede-ulasim). Hava ve deniz ulaşımı açısından Gümüşhane ye en yakın il Trabzon; demiryolu yönünden Erzincan dır. E-97 Uluslar arası karayolu üzerinde bulunan Gümüşhane nin Trabzon Hava Limanına uzaklığı 100 km, Erzincan demiryoluna uzaklığı ise 130 km dir. Gümüşhane nin İstanbul a uzaklığı km, Ankara ya uzaklığı 754 km., Samsun a uzaklığı 358 km., Bayburt a uzaklığı 78 km., Diyarbakır a uzaklığı 527 km., Sivas a uzaklığı ise 357 km dir(karayolları Genel Müdürlüğü).Bölge Bağlantı Yolu, OSB Erzincan-Bayburt yolu üzerinde bulunmaktadır metre uzunluğundaki yeni yapılan bölge bağlantı yolu 2005 yılı Ağustos ayı sonu itibaren tamamen bitirilmiştir (Karayolları Genel Müdürlüğü). Türk Telekom tarafından; telefon şebekesinin genişletilmesi ve iyileştirilmesine yönelik yatırım ve bakım onarım programları sürdürülmekte olup, bu çerçevede direkli havai şebekeler başta il ve ilçe merkezleri olmak üzere tüm Gümüşhane genelinde belirtilen oranda yeraltından sağlanarak görüntü kirliliği asgariye indirilmiştir. Diğer taraftan santraller arası irtibatları sağlayan fiber optik kablolarda arazi ve yol şartlarının elverdiği durumlarda yine yeraltından çekilmektedir. Yeni yapılacak binalarda bina içi ankastre uygulaması için projelerin kontrolleri yapılmakta, mevcut binalarda da zaman içerisinde oluşmuş ankastre yetersizliği dolayısıyla dışarıda çekilen kabloların görüntü kirliliğini ortadan kaldırmak üzere bina yönetimleri ile görüşülerek ankastrelerin onarımları sağlanmaktadır(gümüşhane İLİNDE DOĞA TURİZMİ MASTER PLANI, ). Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 14

15 SU-ELEKTRİK-DOĞALGAZ ŞEBEKELERİ Gümüşhane ilinin akarsu şebekesini; Harşit Çayı ve Kelkit Çayı ile bu çayların yan kolları oluşturmaktadır. İl topraklarının güney kesimindeki akarsular Orta Karadeniz bölümünde, Karadeniz e dökülmektedir. Tüm akarsular kaynaklarını il sınırları içerisinden alırlar. Çimen, Zigana ve Gümüşhane dağlarının zirveleri aynı zaman da su bölümü çizgilerine tekabül etmektedir [Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı(DOKA)]. Gümüşhane Belediyesi kentsel su ihtiyacını Harşit Çayı alüvyonlarında açılan 5 adet keson kuyu, Halgent ve Soğukpınar kaynaklarından karşılanmaktadır. İhtiyacın en büyük kısmı kuyulardan alınmakta, kaynaklardan ise az bir miktar temin edilmektedir. İçme suyu arıtma tesisi mevcut değildir. Gümüşhane Belediyesi olarak merkez ilçe mücavir alan sınırları içerisindeki nüfusa hizmet verilmektedir. Şiran Belediyesi kentsel su ihtiyacını akarsu, baraj, gölet, kuyu ve kaynak suyu olmak üzere toplamda 5 kaynaktan karşılamaktadır. Tamamı evsel amaçlı olup sanayi amaçlı su tahsisi bulunmamaktadır. Şiran İlçesinde içme ve kullanma suyu şebekesi sadece Şiran Belediyesi tarafından kullanılıp yaz mevsimlerinde kişi kış mevsimlerinde ise kişi kullanmaktadır. Torul Belediyesi kentsel su teminini çit deresi ve soğuksu mevkiinde bulunan depolardan sağlanmaktadır. İlçemizde sanayi faaliyetleri gelişmemiş olup cüzi miktarda su tüketimi mevcuttur(gümüşhane İli 2015 Yılı Çevre Durum Raporu, 2016). Torul Belediyesi; yeraltı su kaynaklarından temin edilen su; çoğunlukla içme suyu olarak kullanılmaktadır. Torul İlçesinde; İçme Suyu temini çit deresi ve soğuksu mevkiinde bulunan depolardan sağlanmaktadır. İlçemizin içme suyu kapasitesi ve potansiyeli yeterli olmaktadır(gümüşhane İli 2015 Yılı Çevre Durum Raporu, 2016). Şiran İlçesinde İçme Suyu temin edilen kaynaklar; Koruluk Barajı, Koruluk Barajı Topuk Suyu, Kekre Deresi Akarsuyu, Bilgili Mahallesi Kuyu Suyu olmak üzere 5 kaynaktır (Gümüşhane İli 2015 Yılı Çevre Durum Raporu, 2016). ARAZİ KULLANIMI Gümüşhane nin % 25 ini Tarım Dışı Arazi kullanımı, % 25 ini Orman ve Fındıklık, % 33 ünü Çayır ve Meralar, % 17 sini ise Tarım Arazileri oluşturmaktadır. Gümüşhane de toplam hektar tarım arazisi mevcut olup bunun % 39,9 unda tarla tarımı yapılmaktadır. Gümüşhane ilinde ,50 ha. alanda hububat ekimi yapılmakta olup tarım arazileri içerisindeki oranı ise % 61,58 dir. İlin arazi kullanımı detaylı olarak aşağıda verilmiştir: Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 15

16 YAN SANAYİ Gümüşhane ilinde alüminyum, ambalaj, ormancılık, petrol, otomotiv ve plastik mevcut olan yan sanayi sektörleridir. DAĞITIM VE PAZARLAMA OLANAKLARI Gümüşhane, kavşak noktasında yer alması neticesinde transit geçiş konumundadır. Trabzon a yakın olması Trabzon Limanı na getirilen ürünlerin kolayca dağıtımı yapılmaktadır. Ayrıca Doğu illerine yapılacak olan dağıtım kanallarında doğrudan kara yolunu kullanarak kolayca yapmaktadır. NÜFUS Ülkemizde ilk nüfus sayımının yapıldığı 1927 yılında 121 bin 797 kişi olan il nüfusu 2016 yılı Adrese Dayalı Nüfus sayımına kadar geçen 89 yıllık sürede nüfusu bine ulaşmıştır. Bu nüfusun ünü erkekler, ini kadınlar oluşturmaktadır. Yüzde olarak ise %50,90 erkek, 49,10 kadınlar oluşturmaktadır Yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre Gümüşhane 81 il içinde toplam nüfus itibariyle 76. sırada yer almaktadır. İlin nüfus yoğunluğu ise km² başına 27 kişidir. İl 2016 yılı Aralık ayı itibariyle binde 127,4 yıllık nüfus artış hızıyla Türkiye sıralamasında ikinci sıradadır. 5 YILLARA GÖRE GÜMÜŞHANE NÜFUSU 6 NÜFUS ARTIŞ HIZI GRAFİĞİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 16

17 GÜMÜŞHANE İLÇELERİN NÜFUSU 8 GÜMÜŞHANE ALDIĞI VERDİĞİ GÖÇ 9 GÜMÜŞHANE DE İSTİHDAM, İŞGÜCÜNE KATILMA VE İŞSİZLİK Gümüşhane de işgücüne katılma oranı % 49.9 dur. Bu rakam Türkiye genelinde % 51 dir. Gümüşhane deki işgücüne katılma oranı Türkiye ortalamasına oldukça yakındır. Türkiye deki işsizlik oranı % 10.4 iken Gümüşhane deki işsizlik oranı % 7.2 olarak gerçekleşmiş ve Türkiye ortalamasının önemli ölçüde altında bir işsizlik oranı mevcuttur. İstihdam edilenlerin toplam nüfusa oranı Türkiye de % 45.7 olarak gerçekleşirken Gümüşhane de bu oran % 46.3 olarak gerçekleşmiştir. Dolayısı ile Türkiye ortalamasının biraz üzerindedir. Gümüşhane deki işsizlik oranlarının Türkiye ortalamasının altında olmasının temel sebepleri arasında, inşaat sektöründeki canlılık, istihdam yaratma olanağı fazla olan maden sektörü ve bilişim sektöründeki yatırımların etkisi, toplum yararına çalışma programları ile yaratılan ilave istihdamlar ve üniversitenin kurulması ile birlikte artan yeni yatırımlar gösterilebilir. Son yıllarda önemli ölçüde istihdam sağlayan yatırımlar da işsizliğin düşük düzeyde kalmasında etkili olmuştur. Örnek verilecek olursa şehirdeki 3 adet maden işletmesi yaklaşık olarak 1000 kişiye istihdam sağlamaktadır. Buna ilave olarak şehirde kurulan çağrı merkezi yaklaşık 500 kişiye istihdam sağlamaktadır. Toplum yararına çalışma programları kapsamında 2014 yılında 1000 kişiye ilave istihdam sağlanmıştır. Gümüşhane merkez ilçesinin nüfusunun olduğu düşünülürse bu rakamlar oldukça önemlidir. Bütün bu gelişmeler işsizliğin düşük düzeyde gerçekleşmesinde etkili olmaktadır. 10 İlde Sanayi Siciline kayıtlı 265 adet işletme bulunmaktadır. Bu işletmelerde toplam kişi istihdam edilmektedir. 11 Başlıca sanayi kuruluşları: Kibrit Fabrikası, Çimento Fabrikası, Gümüşkale Kireç Sanayii, Gümüşsu Konsantre Meyve Suyu, Kuşburnu Çayı Tesisleri; ayrıca un fabrikaları, mobilya atölyeleri ile bıçkı-hızar atölyeleridir Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 17

18 Gümüşhane kalkınmada öncelikli iller kapsamına alınması neticesinde son yıllarda çeşitli teşvik unsurlarının katkısıyla ilimizdeki sanayi tesisi sayısında az da olsa artış görülmüştür. İlin sanayi gelişmesinde madencilik, yöresel gıda, mermer ve taş ocakları gibi işletmeler ilimiz sanayisinin geleceği için en önde gelen sektör olarak görülmektedir. Aşağıda istihdam sayıları ve şirketler tabloda gösterilmiştir. 12 GELİR DAĞILIMI Gelir referans dönemi bir önceki takvim yılıdır. Tablodaki rakamlar, yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir. (1) Fertler eşdeğer hane halkı kullanılabilir gelirine göre küçükten büyüğe sıralanarak 5 guruba ayrıldığında; İlk yüzde 20 lik grup geliri en düşük olan grubu, Son yüzde 20 lik grup ise geliri en yüksek olan gurubu tanımlamaktadır. Kaynak: (Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası, Türkiye Ekonomisi 2014 Analizi, 2015) Kaynak: (Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası, Türkiye Ekonomisi 2014 Analizi, 2015) Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 18

19 Türkiye deki gelir dağılımı istatistikleri incelendiğinde en düşük gelir grubunda olanlar milli gelirin % 6.1 ini elde ederken, bunu sırası ile % 10.7, % 15.2, % 21.4 ve en yüksek gelir grubunda olanlar % 46.6 şeklince ortaya çıkmaktadır. Bilindiği üzere tüketici olan ve mal ve hizmetlere talep oluşturan hane halklarının gelir dağılımındaki iyileşmeler aynı zamanda sağlıklı bir ekonominin temel taşını oluşturmaktadır. Bu manada Türkiye nin ihtiyaç duyduğu, en alt gelir gruplarının gelirlerindeki iyileşmelerdir (Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası, Türkiye Ekonomisi 2014 Analizi, 2015). SOSYAL HİZMETLER İlde verilen sosyal hizmetler (https://gumushane.aile.gov.tr/); Sosyal Yardımlar: Yoksullukla mücadele alanında strateji geliştirmek, adil bir gelir dağılımını sağlamak amacıyla yoksul ve muhtaç vatandaşlarımızı düzenli sosyal yardımlar ile güçlendirmek, çalışabilir durumdaki sosyal yardım yararlanıcılarının kendi alın terleriyle geçinmelerini sağlamak bu alanda verilen çalımalardır. Aile ve Toplum Hizmetleri: Birey, aile ve toplum refahını artırmak amacıyla dezavantajlı kesimler öncelikli olmak üzere tüm toplumu hedefleyen katılımcı anlayışla, adil ve arz odaklı bütüncül sosyal politikalar üretmek, uygulamak ve izlemek hedeflerini taşıyan hizmetlerin verilmesidir. Çocuk Hizmetleri: Çocuğa yönelik her türlü istismarı engellemek, sokakta yaşayan/çalıştırılan çocukları sokaktan çekerek, rehabilite ederek topluma yeniden kazandırmak, çocuk dostu kentler, mekânlar, kurumlar oluşturulmasını sağlamak, çocuğa karşı şiddetin önlenmesine yönelik toplumsal bilinç ve duyarlılığı arttırıcı aktivitelerde bulunmak, çocuklarımızın aile sıcaklığına en yakın ortamda bakımlarını sağlayabilmek, çocukların akademik, sportif, kültürel, sanatsal başarılarını arttırmak için çalışmalar yapmak verilen hizmetlerden sadece birkaçıdır. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri: Yaşlılar için genel müdürlüklere bağlı olan ve olmayan huzurevlerinde verilen hizmetler; engelliler için özel bakım merkezlerinde, umut evlerinde ve genel müdürlüğe bağlı bakım, rehabilitasyon ve aile danışma merkezlerinde verilen hizmetlerdir. Kadına Yönelik Hizmetler: Ülkemizde kadın erkek eşitliğinin sağlanması, toplumsal yaşamın tüm alanlarında kadınların konumlarının güçlendirilmesi ve kadınlara karşı her türlü ayrımcılığın önlenmesi için politikalar üretmek, strateji geliştirmek, tüm paydaşlarla işbirliği yapmak ve koordinasyonu sağlamak amacıyla verilen hizmetlerdir. Şehit Yakınları ve Gazi İşlemleri: Şehitlerimizin hatıralarının yaşatılması, şehit yakınları ile gazilerin her türlü mağduriyet ve mahrumiyetten korunması amacıyla; ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesini koordine etmek, şehit yakınları ile gazilere yönelik sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak verilen hizmetlerdir. KÜLTÜREL YAPI Gümüşhane ilinin kültürel oluşumunda kuzey bölgesinde Karadeniz, güney bölgesinde ise Doğu Anadolu etkileri görülür. İlde, kır ve kent yaşamının iç içe olması toplumsal yaşamda geleneksel öğelerin varlığını korumasına yol açmaktadır. Eski dönemlerde ilin en önemli el sanatlarından biri olan gümüş işlemeciliği, 19. yüzyılda gümüş ocaklarının kapanmasıyla ortadan kalkmıştır. Günümüzde Gümüşhane ili halkının yaptığı başlıca geleneksel el sanatları; dokumacılık, çömlekçilik ve av gereçleri yapımcılığıdır. Dokumacılıkta, yünün taranarak bükülmesi ile elde edilen iplik kullanılır. Küçük tezgâhlarda bu iplikler kullanılarak kilim, cicim ve ihram dokunur. Kilimlerde çoğunlukla at başı ve bitki motifleri kullanılırken, ihramlarda ise tetikli zincir, Bayburt kordası, pirinç deni gibi adlar alan desenler kullanılır. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 19

20 KURUMSAL YAPILAR Gümüşhane ilinde bulunan kurumsal yapılar; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Gümüşhane Kent Konseyi, Çevre ve Şehircilik il Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü, Tapu Müdürlüğü, İl Defterdarlığı, PTT Başmüdürlüğü, Orman ve Su İşleri Şube Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, İl Telekom Müdürlüğü, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, İl Müftülüğü, Bilim ve Sanayi İl Müdürlüğü, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü, Meteoroloji Müdürlüğü, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, Tapu Müdürlüğü, İl Özel İdaresi, Gümüşhane Belediyesi, Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş, İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, İl Dernekler Müdürlüğü dür. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 20

21 3. PAZAR ARAŞTIRMASI VE PAZARLAMA PLANLAMASI 3.1. PAZAR VE TALEP ANALİZİ SEKTÖRÜN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ Ülkemiz ekonomisinde oldukça önemli bir yeri olan fındık başta Giresun, Ordu, Trabzon ve Rize olmak üzere Karadeniz e kıyısı olan hemen her ilde yetiştirilmektedir. Fındığın ilk defa Giresun da kültüre alındığını belirten kaynaklar vardır. Fındık meyvesi yemiş olarak tüketildiği gibi pastacılıkta, helvacılıkta, tatlıcılıkta ve özellikle çikolata endüstrisinde geniş ölçüde kullanılmaktadır. Fındık, folik asit, E, K ve C vitaminleri, demir, çinko, bakır gibi mineraller, protein, lif acısından zengin bir kaynaktır. İçerdiği doymamış yağ asitleri sayesinde kalp sağlığı açısından da en faydalı nutraceutical maddedir. Günlük dengeli beslenmede hayati bir besin ve katkı maddesidir. Fındık, dünyada belirli bölge ve coğrafi alanların yasam tarzıyla özdeşleşen, o bölgelerde yaşayan insanların kültürü, sosyal ve ekonomik yapısı üzerinde derin izler oluşturan nadir ürünlerden birisidir. Türkiye dünyanın en önemli fındık üretici ülkesi olup, dünya fındık üretiminin yaklaşık %70 i, ülkemiz tarafından gerçekleştirilmektedir. Ülkemiz Karadeniz Bölgesi fındık üretimi bakımından elverişli ekolojik startlara sahiptir. Ülkemiz ekonomisinde önemli bir yeri olan fındık, yoğun olarak Karadeniz Bölgesinde olmak üzere ülkemizin 39 ilinde üretilmektedir. Fındık yetiştiriciliği aile işletmeciliği seklinde yapılmaktadır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı verilerine göre, ekonomik olarak 400 bin aile yaklaşık 700 bin hektar alanda fındık üretimiyle uğraşmaktadır. Fındık bademden sonra dünyada en yaygın yetiştiriciliği yapılan sert kabuklu meyvedir. Fındığın kültür çeşitleri; Türkiye, İtalya, İspanya, ABD, Gürcistan, Azerbaycan, Çin, İran, Şili, Avustralya ve Fransa da yetiştirilmektedir. Bu ülkelerin yanı sıra Polonya, Yunanistan, Belarus, Hırvatistan, Tacikistan, Özbekistan, Rusya Federasyonu, Kırgızistan, Portekiz, Beyaz Rusya, Moldova, Tacikistan, Ukrayna, Tunus, Slovenya, Slovakya, Moldova, Suriye, Kıbrıs, Arjantin, Avusturya, Estonya, Yeni Zelanda, Romanya ve Kamerun gibi ülkelerde de az da olsa fındık üretilmekte ve üretimin artırılmasına yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Dünya fındık üretimi, 1960 lı yıllarda yaklaşık 250 bin ton civarında iken, son yıllarda bir milyon tona yaklaşmıştır. Dünya Fındık Üretimi (Ton) Kaynak: Türkiye verileri TUİK, diğer veriler INC, 2016 dünya verileri 35. Sert Kabuklu ve Kuru Meyveler Kongresi Dünya fındık üretiminin ortalama %70 i Türkiye tarafından gerçekleştirilmektedir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 21

22 Dünya Fındık Dikim Alanları (Hektar) Kaynak: Türkiye verileri TUİK, diğer ülke verileri FAO 2014 verileri Türkiye-AB Fındık Danışma Toplantısı, yılı dünya genelinde hektarlık fındık üretimi yapıldığı tahmin edilmektedir. Türkiye de yaklaşık 700 bin hektarlık alanda fındık üretimi yapılmakta olup, dünya fındık üretim alanının %80 i ülkemizde bulunmaktadır. Ülkemiz, yıllara göre değişik göstermekle beraber, son on yıllık ortalamaya göre tonluk fındık üretimi ile dünya üretiminin yaklaşık % 70 ini sağlamaktadır. Türkiye de Fındık Üretim Alanı Ve Üretim Durumu Kaynak: TUİK Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 22

23 Ülkemizde fındık üretimi, 2844 sayılı Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde birçok kez değişikliğe uğrayan ruhsatlı üretim alanları en son 2014/7253 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 16 il ile sınırlandırılmıştır. Söz konusu 16 il ve ilçeler aşağıda gösterilmiştir. Kararname ile bu il ve ilçeler dışındaki il ve ilçelerin tamamı ile yukarıdaki il ve ilçelerde 1 inci ve 2 nci sınıf tarım arazilerinde, % 6 dan daha az eğimli 3 üncü sınıf tarım arazilerinde, fındık bahçesi tesis edilmesine ve yenilenmesine izin verilmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Türkiye nin fındık dikim alanı 2016 TUİK verilerine göre Da dır. Ordu ili Da ile en geniş alana sahiptir. Gümüşhane ili ise Da dır yılı TUİK verilerine göre iller bazında fındık üretici sayısı, alan ve üretim miktarı aşağıda gösterilmiştir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 23

24 Fındık tarımı yapılan bölgeler üç bölgeye ayrılmaktadır. I. Standart bölge, II. Standart bölge ve Çerezlik bölge olarak isimlendirilmektedir. Gümüşhane ili çerezlik bölge olarak isimlendirilen bölge içerisinde yer almaktadır. Çerezlik Bölge; Çerezlik Bölgeyi oluşturan iller yurdun çeşitli yerlerine yayılmışlardır. Bu bölgede yetiştirilen fındıkların dış ticaretimiz acısından pek fazla değeri bulunmamaktadır. Üretildikleri yer ya da çevresindeki illerde daha çok çerezlik olarak kullanılmaktadır. Enerji değeri 639 kcal/100g fındığın protein değeri olarak bulunmuştur. Bu değer bitkisel kaynaklı proteinler için önemli sayılmaktadır. İncelenen fındık çeşitlerinde ortalama yağ oranı % 62.7 olarak saptanmıştır. Bu yağın, yağ asitleri bileşimin %8 asit oluşturmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda fındıkta çok yüksek düzeylerde bulunan tek çift bağlı doyman oleik asidin kanda kolestrolün yükselmesini önlediği ve böylece kalp-damar hastalıklarına karşı direnç gösterdiği belirtilmektedir. Fındığın ve fındık yağının bu açıdan önemi ABD Kaliforniya eyaletinde yapılan süreli bir araştırma ile de belirlenmiştir. Bu çalışmaya göre günde en az bir kere fındık yiyen ve kullanan bir insanın, hiç fındık yağı kullanmayan insana göre enfarktüsten ölme riski yarı yarıya azalmaktadır. Fındık ve fındık yağı vücutta karbonhidrat protein ve yağ metabolizmasında düzenleyici olarak bazı B grubu vitaminler için önemli bir kaynaktır. B1 ve B2 vitaminleri için iyi, B6 vitamini için kaynak olduğu saptanmıştır. Tübitak tarafından ülke çapında 960 okul çocuğuyla yapılan bir tara çalışmasında Türk çocuklarının %90 nı B2, %84 ü B6 vitamin yönünden yetersiz beslendiği gözlenmiştir. Kan yapımı ve ruhsal sağlık açısından gerekli olan B2 ve B6 vitaminleri fındık ve fındık çeşitlerinde önemli düzeydeler de bulunduğundan bu besinin her gün düzenli olarak tüketilmesi ülkemiz çocuklarının beslenme sorununa pratik bir çözüm olarak düşünülmektedir. Fındık ve fındık yağı E vitaminin bilinen en iyi kaynağıdır. Bu vitaminin kalp ve diğer kasların sağlığı üreme sistemlerinin normal çalışması için gereklidir. Alyuvarların parçalanmasını önleyerek yine ülkemizde yaygın olan kansızlığa karşı koruyucu etki oluşmasını önleyerek veya oluştuktan sonra onları etkisiz hale getirerek kanser hastalığına karşı korumasıdır. Fındıkta ve fındık yağında E vitamini yüksek, çok çift bağlı doymamış yağ asidinin az olması ve kalp dokularındaki hücrelerin korunmasını sağlamaktadır. Fındık ve fındık yağının kemiklerin ve dişlerin yapımı için gerekli olan kalsiyum kan yapımında demir, büyüme ve cinsiyet hormonlarının gelişmesinde rol oynayan çinko için en iyi kaynaklardır. Ayrıca sinirlerin uyarımı ve kas dokusunun çalışması için gerekli olan potasyumda zengindir. Fındık yağı, yüzde 83 oranında tekli doymamış yağ asidi (oleik asit) içerir. Oleik asit, yüksek tansiyon riskini azaltır, kötü kolestrolü düşürür. Kalsiyum içeriğinden dolayı özellikle çocukların kemik ve diş oluşumunu, yaralanmalardan sonra kanın pıhtılaşmasını sağlar. E vitamini açısından zengin olan fındık yağı, üreme sisteminin normal çalışmasını sağlar ve alyuvarların parçalanmasını önleyerek kansızlığa karşı koruyucu etki yapar. Damar sertliği, daralması ve bundan kaynaklanan muhtemel kalp hastalıklarını önler. Aktiviteyi arttırır, psikososyal bir problem olan kısırlığa karşı etkilidir. Kanser gelişimi ve riskinde engelleyici etkisi vardır. Fındık ticarette kabuklu, naturel iç, kavrulmuş iç, beyazla-tılmış, kıyılmış, dilinmiş, un, ezme ve füre olarak yer alırken, bunlardan çeşitli şekillerde işlenip, diğer katkı maddeleri ile birleştirilerek 50 ye yakın mamül üretilebilmektir. Kullanım alanları açısından bakıldığında % 80 çikolata sanayiinde (kıyılmış, dilinmiş, öğütülmüş olarak) bisküvi, şekerleme, tatlı, pasta, dondurma yapımında kullanılır. İç piyasa ve ihracatta değerlendirilmeyen fındıklar, yağlık olarak kullanılmaktadır. Çerez olarak da tüketilir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 24

25 Fındık kabuğu yüksek kalorili yakacak olarak kullanılmaktadır. Fındığın odunundan sepet, baston, sandalye, çit ve el aletleri yapımında faydalanılmaktadır. Fındık yağının elde edilmesi sonrasında artan fındık küspesi yem sanayinde katkı maddesi olarak değerlendirilmektedir. Fındık çeşitli yollarla sert kabuğundan ayrılmakta ve iç fındık olarak sanayide işlenmeye hazır hale gelmektedir. Dünyada fındık, %80 oranında çikolata geri kalan kısmı ise pasta ve şekerleme yapımı ile çerez olarak tüketilmektedir. Bununla birlikte yağ, yem, kontralit, petrokimya sanayileri fındığın diğer kullanım alanlarıdır. Türkiye de fındık çerezlik olarak tüketildiği gibi, sanayide işlenerek de kullanılmaktadır. Bütün yada parça olarak çikolatalı ürünler sanayiinde, dondurma yapımında, pastacılıkta, şeker ve kakaolu ürünler içerisinde çeşitli şekillerde kullanılmaktadır. İşlenmiş fındık ürünleri 3 grupta incelenir: Kavrulmuş, beyazlatılmış, kıyılmış, dilimlenmiş, toz ve ezme haline getirilmiş fındık ürünleri Fındık füreleri, krokantlar ve nugatları Fındık filipsleri ve drajeleri TOBB sanayi veri tabanı verilerine göre Türkiye de 133 adet fındık işleme tesisi bulunmaktadır. İşlenmiş fındık ürünleri ihracatını gerçekleştiren firmaların ölçeksel dağılımında, küçük firmalar önde yer almaktadır. Tesislerin %5,7 si büyük ölçekli şirket yapısındadır. Bunların yıllık ihracat miktarı 10 bin tonun üzerindedir. İşletmelerin %14,3 ü, 4-10 bin ton ürün ihraç eden orta ölçekli işletmelerden, %80,0 i de küçük firmalardan oluşmaktadır. Fındık son derece önemli bir ürün olup, ülke ekonomisine yaklaşık 3,5 milyar dolarlık katma değer sağlamaktadır PAZARIN BÜYÜKLÜĞÜ VE PROFİLİ 2015/2016 dönemine Dünya fındık üretimi verilerine bakıldığında Ton olduğu görülmektedir (Türkiye verileri TUİK, diğer veriler INC, 2016 dünya verileri 35. Sert Kabuklu ve Kuru Meyveler Kongresi). Dünyada fındık tüketiminin tamamına yakın kısmı (% 91) Avrupa Birliği ve diğer Avrupa ülkeleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Kesin rakamlar mevcut olmamakla birlikte, önemli üretici ülkelerin ellerinde kalan stok miktarları veri alınarak yapılan hesaplamalara göre dünyada toplam fındık tüketiminin 750, ,000 ton civarında olduğu tahmin edilmektedir. Dünya fındık üretiminde ilk sırada yer alan ülkemiz fındık tüketiminde oldukça düşük düzeyde kalmaktadır. Ülkemizde yılda 80 bin ton civarında fındık tüketilmektedir. Antep fıstığı, badem, ceviz ve kestane gibi ikame ürünlerin çok olması, tüketimi artırmaya yönelik çalışmaların yetersizliği, fındığın kullanım alanlarının yaygınlaştırılamaması, halkın alım gücünün yetersizliği gibi birçok faktörler iç fındık tüketiminin artışını olumsuz yönde etkilemektedir. Günümüzde üretilen fındığın sadece % lik kısmı iç pazarda tüketilmekte ve kişi başına yıllık tüketim miktarı da gr civarında kalmaktadır. (Kaynak: Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü 2016 Fındık Raporu) Dünya ve Türkiye Fındık Tüketimi (Ton/Kabuklu) Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 25

26 FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ 2017 Kaynak: Türkiye-AB Fındık Danışma Toplantısı, 2016 *tahmin Dünya`da fındık tüketiminin büyük bir bölümü (%91) Avrupa ülkeleri tarafından gerçekleştirilmekte ve önemli ölçüde (%80`i) çikolata ve şekerleme sanayiinde hammadde olarak kullanılmaktadır. Dünya fındık ihracatının arası yıllık ortalaması tondur. Türkiye`nin bu süreçte ki payı ortalama %76`dır. Fındık ihracatçısı diğer ülkeler sırasıyla İtalya, Gürcistan, ABD, Azerbaycan, Almanya, İspanya`dır. Bununla birlikte üretici olmamalarına rağmen ithal ettiği fındığı iç fındık veya işlenmiş olarak ihraç eden Avrupa ülkeleri Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İsviçre`dir. Dünya Fındık İhracatı (Kabuklu/Ton) Kaynak: TMO Fındık Sektörü Raporu, 2015 Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 26

27 FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ 2017 Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere; Son 10 yıllık ihracat ortalamamız 240 bin ton/iç karşılığı 480 bin ton kabuklu fındık olarak gerçekleşmiş olup, 2012/13 sezonunda 301 bin ton iç fındık 602 bin ton iç fındık ihracatı gerçekleştirilmiştir. 2012/13 sezonu fındık ihracatımız, miktar bazında Cumhuriyet tarihinin en iyi fındık sezonu olarak değerlendirilmektedir. Dünya Fındık İthalatı (Yıllık Bazda-Kabuklu/Ton) Dünyadaki en büyük fındık ithalatçısı ülkeler İtalya, Almanya, Fransa, Rusya, Belçika ve İsviçre`dir. İthalatta ki toplam payları %55`dir. Çikolata ve şekerleme sanayinin gelişmiş olduğu bu ithalatçı ülkeler, aynı zamanda fındığın ikamesi olan bademin de en önemli alıcısı konumundadır. Kanada`nın da son yıllarda fındık ithalatını artırdığı (%8.8) görülmektedir. Dünya`da yıllarının fındık ithalatı ortalaması tondur. Türkiye Fındık İhracatı Kaynak: KİB *: tarihi itibariyle Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 27

28 Ülkemiz ekonomisinde önemli bir yeri olan fındık, ihracat geliri ile de ekonomimize önemli katkı sağlamaktadır. 2014/15 ihracat sezonunda ise ihracatımız 217 bin ton/iç karşılığı 435 bin ton kabuklu olarak gerçekleşmiştir. Bu sezonunda 2 milyar 799 milyon 529 dolar döviz girdisi elde edilmiştir. İhracatımız miktar olarak 2012/13 sezonunun altında olsa da değer olarak Cumhuriyet tarihinin en yüksek fındık geliri elde edilen sezonu olarak değerlendirilmektedir. 2015/16 sezonunda 250 bin ton fındık ihracatı ile milyar dolar döviz girdisi elde edilmiştir. Gümüşhane ili Kürtün ilçesi 2016 TUİK verilerine göre yaklaşık 800 hektar fındık alanına sahiptir. Gümüşhane Tarım İl Müdürlüğü verilerine göre 2015 yılı fındık rekoltesi 720 ton olarak belirlenmiştir. Gümüşhane ilinde fındık kırma ve işleme tesisi bulunmamaktadır. Fındık diğer illerdeki işleme tesislerinde işlenerek pazara sunulmaktadır. TUİK verilerine göre Türkiye nin fındık ihracatının %99,9 unu kabuksuz fındık oluştururken, dünya fındık ihracatının %93,4 ünü kabuksuz fındık, %6,6 sını ise kabuklu fındık ihracatı oluşturdu. Türkiye nin kabuksuz fındık ihracatı 2002 yılında 375 milyon dolar iken, bu değer 2011 yılında 1 milyar 41 milyon dolara, 2015 yılında ise 1 milyar 640 milyon dolara yükseldi yılında dünya kabuksuz fındık ihracatı 504 milyon dolar iken, bu değer 2011 yılında 1 milyar 456 milyon dolara, 2015 yılında ise 2 milyar 339 milyon dolara ulaştı. Dünya`da üretilen fındık % 80 oranında çikolata sanayinde dilinmiş, kıyılmış, öğütülmüş biçimde, % oranında pastacılık-bisküvi-unlu mamuller sektörlerinde, %3-4 oranında çerez (snack) olarak, kalanı dondurma sektöründe ve yağ sanayinde kullanılmaktadır TALEBİ ETKİLEYEN UNSURLAR Dünyada fındık tüketiminin tamamına yakın kısmı (% 91) Avrupa Birliği ve diğer Avrupa ülkeleri tarafından gerçekleştirilmekte ve büyük ölçüde (% 80 i) çikolata ve şekerleme sanayinde ham madde olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle fındığa olan talep artışı da çikolata ve şekerleme sanayinin büyümesine ve bu sanayide fındığın tercih edilmesine bağlanmaktadır. Fındık sektörünün yapısal sorunlarının basında, arz-talep dengesizliği gelmektedir. İklim koşulları nedeniyle bazı sezonlarda talepten oldukça yüksek çıkabilen arz, bazı sezonlarda çok düşük gerçekleşebilmektedir. Arz-talep dengesizliği üretici gelirleri ve ihraç fiyatlarını doğrudan etkilemekte, ihraç pazarlarımızda fiyat istikrarsızlığına, bir ölçüde rakip ülkelerde üretim artışlarına neden olabilmektedir. Bu durumda sonraki yıllarda ürettiğimiz fındığa olan talebi etkileye bilmektedir. Geçmişte ürün fazlalığı bazı sektör temsilcileri tarafından şikayet konusu olurken, son 10 yılda yaşanan zirai don afetlerinden sonra ürün azlığı ortaya çıktı. İlave olarak dünyada fındık tüketimi hızla artmaktadır. Yani ürünün bol olduğu yıllar için sorun arz fazlası değil pazarlama ve katma değer yaratma sıkıntısı olarak öne çıkmaktadır. Fındığın kalitesi ve uygun koşullarda saklanmamış olması fındığa olan talebi doğrudan etkilemektedir. Fındığın piyasa fiyatından talep görmemesine neden olmaktadır REKABET YAPISI VE RAKİPLERİN ÖZELLİKLERİ Türkiye nin birim alandan diğer üretici ülkelerden daha düşük verim elde etmesi uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü azaltmaktadır. Bununla birlikte Azerbaycan ve Gürcistan daki üretim artışının önümüzdeki yıllarda ülkemizin fındık ihracatını olumsuz etkileyebileceği Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 28

29 söylenebilir. Son yıllarda dış piyasalarda fındık fiyatlarının yüksek olması ve bu ülkelerde üretim maliyetlerinin düşük olması nedeniyle fındık üretimi yaygınlaşmaktadır. Çikolata sanayinde faaliyet gösteren firmalar da ham madde giderlerini azaltmak amacıyla Azerbaycan ve Gürcistan da fındık yetiştiriciliğini teşvik ederek Türkiye nin pazardaki etkinliğini azaltmayı hedeflemektedirler. Fındığın ikame ürünü olan bademin, dünyada tüketiminin ve çikolata, şekerleme sanayisinde kullanımının artmasıdır. Badem fiyatlarının fındığa göre daha istikrarlı olması ve Kaliforniya Pazarlama Kurulunun izlemiş olduğu etkin pazarlama politikasının etkisiyle dünyadaki badem ithalatı, fındığa göre daha hızlı bir şekilde artmaktadır. Türkiye deki fındık işleme tesisleri fındık üreticilerinden ve fındık manavlarından almış oldukları fındığı işleyip iç fındık, beyazlatılmış fındık, kavrulmuş, kıyılmış ve ezilmiş fındık vb. şekillerde paketlenmiş veya dökme olarak pazara sunmaktadır. Türler itibariyle son yıllarda fındık ihracatımızın seyri incelendiğinde, ihracatımızın hemen hemen tamamına yakınının işlenmiş veya iç fındık şeklinde ihraç edildiği (% 63 iç fındık, % 16 işlenmiş bütün halde fındıklar, % 21 ileri işlenmiş fındıklar) görülmektedir. Bu eğilimde, ülkemizin sahip olduğu modern kırma ve isleme tesislerinin alıcı ülke standartlarına uygunluğu ve nakliye masraflarından sağlanan tasarruf, belirleyici role sahip bulunmaktadır İşlenmiş fındık ürünleri ihracatını gerçekleştiren firmaların ölçeksel dağılımında, küçük firmalar önde yer almaktadır. Tesislerin %5,7 si büyük ölçekli şirket yapısındadır. Bunların yıllık ihracat miktarı 10 bin tonun üzerindedir. İşletmelerin %14,3 ü, 4-10 bin ton ürün ihraç eden orta ölçekli işletmelerden, %80,0 i de küçük firmalardan oluşmaktadır. Fındık işleme tesisleri daha çok fındık üretimin yoğun olduğu Doğu Karadeniz Bölgesinde kümenmiş bulunmaktadır. Fındık işleme tesislerinin illere dağılımı; Gümüşhane ilinde yatırımı planlanan işletmenin rakibi Türkiye de iç piyasaya fındık ürünlerini sunan işletmeler olacaktır. Yapılacak tesisin öncelikli hedefi Gümüşhane ilinde yoğunlaşmış pestil köme sektörüne fındık ürünlerini satmak olacaktır. Lojistik açıdan avantaj sağlayacak olan işletme rakiplerine göre avantajlı konuma gelecektir. İşletmenin tam anlamıyla kurumsal bir yapı ile çalışması ve pazara profesyonel kurumsal kimlikle ürünlerini sunması sağlanmalıdır. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 29

30 İllere Göre Üretim Kapasiteleri *TOBB Sanayi Veri Tabanı Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 30

31 3.2. PAZARLAMA PLANI HEDEF PAZAR VE ÖZELLİKLERİ Gümüşhane ilinde gerçekleştirilmesi planlanan yıllık 1200 Ton/Yıl fındık kırma ve işleme tesisi tesisi yatırımı ile Gümüşhane ilinde gıda sanayi sektörünün gelişme kaydedilmesi ve böylece il ekonomik kalkınmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir. Yatırımın öncelikli hedef pazarı Gümüşhane de üretim yapan pestil köme sektörü ve Türkiye içi çerez ve pastacılık sektörü olarak belirlenmiştir. Pestil köme sektöründe ceviz yanında fındığında kullanılmaya başlanmış olması ve sektörün her geçen yıl büyüme gösteriyor olması bölgede fındığa olan talebi artırmaktadır. Tüm Kuruyemiş Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TÜKSİAD) tarafından her sene ürünler bazında tüketim miktarı tahminleri ile ortalama fiyatlar kullanılarak Pazar büyüklüğü tahmini yapılmaktadır. Kuruyemiş sektörü iç pazar büyüklüğü 6,8 milyar TL olarak tahmin edilmektedir. Kişi başına kuruyemiş tüketimi her geçen yıl artış göstermektedir HEDEF MÜŞTERİ GRUBU VE ÖZELLİKLERİ Gümüşhane ilinde gerçekleştirilecek olan fındık kırma ve işleme tesisinin öncelikli hedef müşteri grubu pestil köme sektöründe faaliyet gösteren ve üretimlerinde fındık kullanan işletmelerden oluşmaktadır. Türkiye nin çeşitli bölgelerinde faaliyet gösteren kuruyemiş toptancıları da hedef müşteriler arasında yer almaktadır. Ayrıca bölgede pastacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmeler kurulacak işletmenin hedef müşterileri arasındadır. Gümüşhane ilinde faaliyet gösteren pestil ve köme sektöründe faaliyet gösteren işletmeler cevizin yanında bazı ürünlerinde fındık kullanmaktadır. Bu işletmelerin pazar alanlarının geliştirilmesine paralel olarak fındık ihtiyaçları artmaktadır. Ayrıca Türkiye nin çeşitli bölgelerinde pestil köme satış noktaları yer almaktadır. Gümüşhane ile marka haline gelmiş olan pestil köme ürünlerinin yanında Gümüşhane ilinin Kürtün ilçesine ait fındığın satışının bu satış noktalarında satışa sunulması anlamlı olacağından bu noktalar kurulacak işletmenin hedef müşteri grupları arasında yer almalıdır. Türkiye deki kuruyemiş sektörü hızla gelişmektedir. Bu toptancılar fındık üretimi yapılan her bir bölgedeki işletmelerden fındık tedariği sağlamaktadırlar. Bölgedeki pastacılık sektörü de son yıllarda kayda değer gelişme kayıt etmiştir. Bu nedenle iç piyasadaki pastacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin özellikle kıyılmış fındığa olan talepleri gün geçtikçe artmaktadır İLK FAALİYET YILINDA HEDEFLENEN SATIŞ DÜZEYİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 31

32 3.2. PAZARLAMA PLANI HEDEF PAZAR VE ÖZELLİKLERİ Gümüşhane ilinde gerçekleştirilmesi planlanan yıllık 1200 Ton/Yıl fındık kırma ve işleme tesisi tesisi yatırımı ile Gümüşhane ilinde gıda sanayi sektörünün gelişme kaydedilmesi ve böylece il ekonomik kalkınmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir. Yatırımın öncelikli hedef pazarı Gümüşhane de üretim yapan pestil köme sektörü ve Türkiye içi çerez ve pastacılık sektörü olarak belirlenmiştir. Pestil köme sektöründe ceviz yanında fındığında kullanılmaya başlanmış olması ve sektörün her geçen yıl büyüme gösteriyor olması bölgede fındığa olan talebi artırmaktadır. Tüm Kuruyemiş Sanayicileri ve İş Adamları Derneği (TÜKSİAD) tarafından her sene ürünler bazında tüketim miktarı tahminleri ile ortalama fiyatlar kullanılarak Pazar büyüklüğü tahmini yapılmaktadır. Kuruyemiş sektörü iç pazar büyüklüğü 6,8 milyar TL olarak tahmin edilmektedir. Kişi başına kuruyemiş tüketimi her geçen yıl artış göstermektedir HEDEF MÜŞTERİ GRUBU VE ÖZELLİKLERİ Gümüşhane ilinde gerçekleştirilecek olan fındık kırma ve işleme tesisinin öncelikli hedef müşteri grubu pestil köme sektöründe faaliyet gösteren ve üretimlerinde fındık kullanan işletmelerden oluşmaktadır. Türkiye nin çeşitli bölgelerinde faaliyet gösteren kuruyemiş toptancıları da hedef müşteriler arasında yer almaktadır. Ayrıca bölgede pastacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmeler kurulacak işletmenin hedef müşterileri arasındadır. Gümüşhane ilinde faaliyet gösteren pestil ve köme sektöründe faaliyet gösteren işletmeler cevizin yanında bazı ürünlerinde fındık kullanmaktadır. Bu işletmelerin pazar alanlarının geliştirilmesine paralel olarak fındık ihtiyaçları artmaktadır. Ayrıca Türkiye nin çeşitli bölgelerinde pestil köme satış noktaları yer almaktadır. Gümüşhane ile marka haline gelmiş olan pestil köme ürünlerinin yanında Gümüşhane ilinin Kürtün ilçesine ait fındığın satışının bu satış noktalarında satışa sunulması anlamlı olacağından bu noktalar kurulacak işletmenin hedef müşteri grupları arasında yer almalıdır. Türkiye deki kuruyemiş sektörü hızla gelişmektedir. Bu toptancılar fındık üretimi yapılan her bir bölgedeki işletmelerden fındık tedariği sağlamaktadırlar. Bölgedeki pastacılık sektörü de son yıllarda kayda değer gelişme kayıt etmiştir. Bu nedenle iç piyasadaki pastacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin özellikle kıyılmış fındığa olan talepleri gün geçtikçe artmaktadır İLK FAALİYET YILINDA HEDEFLENEN SATIŞ DÜZEYİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 32

33 İLK FAALİYET YILINDA HEDEFLENEN SATIŞ FİYATI DAĞITIM KANALLARI Ön fizibilitesi yapılan yatırım konusu için önerilen dağıtım kanalları; Üretici Pestil Köme Üretici Firmalar Tüketici Üretici Kuruyemiş Toptancıları Tüketici Üretici Pastaneler, Market vb. Tüketici Üretici Gümüşhane Yöresel Ürün Satış Noktaları Tüketici Ön fizibilitesi yapılan fındık kırma ve işleme tesisinde ürünlerin iç fındık, kavrulmuş fındık, kıyılmış fındık ve fındık ezmesi olarak önerilen kanallarla pazara arz edileceği varsayılmıştır PAZARLAMA/SATIŞ YÖNTEMLERİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 33

34 -Üretilen ürünün kalitesinden ödün verilmemelidir -Ürünlerin markalaşması için planlama yapılmalıdır -Dağıtım kanalları açısından daha organize olmuş kanalları tercih edilmelidir -Reklam ve promosyonla ürünün bilinirliliği artırılmalıdır -İlerleyen yıllarda ürün çeşitliliğine gidilerek farklı müşteri gruplarına da hitap edilmelidir -Yapılacak ürün indirimi çoklu paket satışlarında olmalıdır KURULUŞ YERİ SEÇİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLER Kuruluş yeri olarak Gümüşhane Organize Sanayi bölgesi önerilmektedir. Gümüşhane Organize Sanayi bölgesinde 56 parsel bulunmaktadır. 31 parsel üretici firmalara tahsis edilmiştir. Organizede 21 firma hali hazırda üretim yapmaktadır. 8 firma proje aşamasında 3 firma ise inşaat aşamasındadır. Gümüşhane Organize sanayi bölgesindeki parseller m2 den başlamaktadır. Yatırım yeri olarak Gümüşhane merkezine yakın bir konumda bulunan organize sanayi seçilerek fındığı ara ürün olarak kullanan firmaların yakın konumda bulunulması amaçlanmıştır. Ayrıca Organize Sanayinin alt yapı olanaklarından yararlanmak amaçlanmıştır. Yatırımı yapılacak tesiste çevreye herhangi bir olumsuz etkisi bulunmamaktadır. Fındık kabuğu yakacak olarak kullanılabilmekte bunun yanında fındık kabuğundan kontralit yapılabilir, boya sanayinde kullanılabilir, kömürleşme yolu ile biriket kömürü, aktif kömür ve sinai kömür elde edilebilmektedir. Fındık işleme tesislerinde doğal çevrenin bozulmasına sebep olan fiziksel ve kimyasal atıklar ortaya çıkmamaktadır. 4.HAMMADDE VE DİĞER GİRDİ PLANLAMASI 4.1. HAMMADDE VE DİĞER GİRDİ TEMİN KOŞULLARI Ön fizibilite çalışması yapılan fındık kırma ve işleme tesisi yatırımı için alınacak olan hammadde kabuklu fındık olarak temin edilecektir. Öncelikli olarak Gümüşhane ilinin Kürtün ilçesinde üretim yapan müstahsillerden ve orada yerleşik bulunan tüccarlardan alım yapılacağı varsayılmıştır. Gerek görülmesi durumunda çevre illerdeki tüccarlardan, fındık işleme tesislerinden fındık alımı yapılacağı varsayılmıştır. Tesise girecek olan fındığın randımanının %50 civarında olması durumunda tesise kabul edilmesi önerilmektedir. 2015/2016 döneminde serbest piyasada fındık alım bedeli 9,90-13,80 TL arasında değişiklik göstermiştir. Kaynak: Fiskobirlik, Tesis için gerekli olacak olan yardımcı madde (Jüt çuval, vakum poşeti, Fındık ezmesi için bidon, pudra şekeri, vanilya vb.) ürünler kolaylıkla Türkiye nin bir çok yerinden üretici firmalardan veya malzeme temini sağlayan işletmelerden kolaylıkla temin edilebilmektedir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 34

35 4.2.HAMMADDE VE DİĞER GİRDİLER Fındık Kırma Hattı, Fındık Kavurma Hattı, Kıyılmış Fındık Hattı, *Kıyma hattından çıkan fındık unu dikkate alınmamıştır. Hesaplamalara dahil edilmemiştir. Kıyma işleminin kavrulmuş fındıktan yapılacağı varsayılmıştır. Fındık Ezmesi Hattı, *Pestil sektöründe maliyetlerin azaltılması amacıyla üreticiler fındık kreması kullanmayı tercih etmektedir. Fındık kremasında kullanılan fındık oranının %6-%8 oranında çok az miktarda olması nedeniyle bu ön fizibilitede değerlendirmeye alınmamıştır. Tüketicilerin kaliteli ürüne ilgisinin artıyor olması ve eğiliminin bu yönde değişiyor olması nedeniyle fındık ezmesi üretilmesi ve özellikle pestil köme üreticilerine pazarlanması önerilmektedir. *İşletmenin üretiminde gerekli olan fakat çok az miktarda gereksinim duyulan ürünler dikkate alınmamıştır. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 35

36 5. İNSAN KAYNAKLARI PLANLAMASI 5.1.PERSONEL YÖNETİMİ *Personel maaşları Gümüşhane ilinin piyasa koşulları ve yapılacak işin niteliği göz önünde bulundurularak belirlenmiştir. *Her yıl personel maaşlarının %10 artacağı varsayılmıştır. *Bürüt ücretlere iş veren payı dahil edilmiştir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 36

37 5.2.ORGANİZASYON ŞEMASI 6. ÜRETİM PLANLAMASI 6.1.YATIRIM UYGULAMA PLANI VE SÜRESİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 37

38 6.2.KAPASİTE KULLANIM ORANI Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 38

39 6.3.ÜRETİM MİKTARI Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 39

40 6.3.1.TAM KAPASİTEDEKİ ÜRETİM DÜZEYİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 40

41 İLK FAALİYET YILINDAKİ ÜRETİM VE SATIŞ DÜZEYİ İLK 10 YILDAKİ ÜRETİM VE SATIŞ DÜZEYİ 6.4.BİRİM MALİYETLER VE KARLILIK ORANLARI *Fireler düşüldükten sonraki hammadde maliyeti hesaplanmıştır. *Yıllar itibariyle fiyat artış oranının %10 olacağı varsayılmıştır. *Tabloda sadece hammadde maliyetleri gösterilmiştir İŞ AKIŞ ŞEMASI Fındık Kırma Sistemi İş Akışı Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 41

42 *Kırma hattında çiğ iç fındık paketlenerek satışa hazır hale getirilebilir veya fındık kavurma hattına aktarılabilir özellikte olarak tasarlanmıştır. *Kalibrasyon eleği öncesi vantilatörlerden kıyma hattına geri besleme koyulabilir. Bu tesiste olmadığı varsayılmıştır. *Kırma işleminde tesise gelen fındığın ortalama %3 oranında fire(taş çöp, çürük vb.) vereceği varsayılmıştır. Kavurma Hattı Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 42

43 Kavurma Hattı *Sisteme hem iç fındık girişi doğrudan sağlanabilecek hem de kırma hattından taş ayırıcıdan çıkan fındık girişi de saylanabilecektir. *Kavurma işleminde fındığın ortalama %8 oranında fire vereceği varsayılmıştır. Kıyma Hattı *Piyasanın istediği ölçülerde kıyma işlemi yapılabilecektir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 43

44 Ezme Hattı *Metal Dedektörler dolum sistemi içerisinde yer almaktadır TEKNOLOJİ ÖZELLİKLERİ Yatırımın amacı, AB standartlarında modern bir fındık kırma ve işleme tesisi kurmaktır. Kurulacak olan bu tesiste öncelikli olarak fındık üretimi konusunda önemli gelişme göstermiş olan Gümüşhane ili Kürtün ilçesindeki fındığın alınarak Gümüşhane ilinde işlenmesi ve piyasaya arz edilmesi amaçlanmaktadır. Yatırım kapsamında planlanmış hatlar entegre çalışacak şekilde dizayn edilmiştir. Fındık Kırma Hattı Fındık kırma Kabuklu fındığın kalibrasyonu, kırılması, kabuğundan ayrılması, İç fındığın kalibrasyonu, İç fındığın seçilmesi işlemlerini bir ahenk halinde gerçekleştiren makinalar gurubudur. Dar alanda en verimli fabrika yerleşimlerini ileri teknolojiye uygun otomasyon sistemleri ile birlikte gerçekleşmektedir. Kırma hattında kullanılan makine ekipmanlar Avrupa Birliği ve gıda standartlarına uygun olarak belirlenmiştir. Fındık Kavurma Hattı Kabuğundan ayrılmış fındığın kavrulması, zarının atılması istenmeyen maddelerin lazer yardımıyla ve işçi yardımıyla ayrıştırılmasını sağlayan makineler grubudur. Bu makine ekipmanlar Avrupa Birliği standartlarına ve gıda standartlarına uygun son teknoloji makine ekipmanlar olarak belirlenmiştir. Kıyma Hattı Kavrulmuş fındığın istenilen ölçülerde kıyılması ve paketlenmesini sağlayan makineler grubudur. Bu hattaki makine ekipmanlar Avrupa Birliği standartlarına ve gıda standartlarına uygun son teknoloji makine ekipmanlar olarak belirlenmiştir. Ezme Hattı Kavrulmuş fındığın ezilmesi ve popalar vasıtasıyla hava ve el teması olmadan dolum sistemine gönderilmesini sağlayan makine ekipman grubudur. Bu makine ekipmanlar son teknolojiye uygun şekilde tercih edilmiştir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 44

45 FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ MAKİNE VE EKİPMAN BİLGİLERİ Fındık Kırma Hattı Toplam Makine Ekipman Tutarı KDV hariç yaklaşık olarak ,00 TL tutmaktadır. Kırma sistemi günlük (8 saat) kapasitesi 4 Ton olarak belirlenmiştir. Yaklaşık 600 m2 lik bir alana çok rahatlıkla yerleştirilebilmektedir. Kavurma Hattı Makine ekipmanların tutarı yaklaşık olarak ,00 TL olarak hesaplanmıştır. Günlük kavurma kapasitesi 4 Ton olarak belirlenmiştir. Kavurma hattı 250 m2 lik bir alana rahatlıkla kurulabilmektedir. Laboratuvar için ayrıca yaklaşık 50 m2 lik alana ihtiyaç duyulacaktır. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 45

46 Kıyma Hattı Kıyma hattı için makine ekipman maliyeti yakalık olarak ,00 TL olarak belirlemiştir. Günlük kapasite 4 ton olarak belirlenmiştir. Sistem en az un çıkacak şekilde gerekli olan makine ekipmanlardan seçilmiştir. Kıyma hattı 150 m2 lik alana rahatlıkla yerleştirilebilmektedir. Ezme Hattı Ezme hattı için gerekli olan makine ekipmanların yaklaşık tutarı ,00 TL olarak belirlenmiştir. Ezme hattının günlük kapasitesi 4 Ton olarak belirlenmiştir. Ezme hattı 75 m2 lik bir alana rahatlıkla yerleştirilebilmektedir. Yatırımın toplam maliyeti ,00 TL olarak belirlenmiştir. Sistemin günlük kabuklu fındık kapasitesi Gümüşhane ili Kürtün ilçesindeki fındık üretim kapasitesi dikkate alınarak seçilmiştir. Kavurma, Kıyma ve Ezme kapasite sistemin verimli çalışabileceği minimum kapasite göz önünde bulundurularak 4 Ton/gün olarak seçilmiştir. Tesiste gerek görülmesi halinde iç fındık alımı yapılarak işleme yapılabilecek şekilde planlanmıştır. Yatırım için m2 kapalı alanın uygun olacağı düşünülmüştür. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 46

47 FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ FİNANSAL ANALİZLE 7.1.SABİT YATIRIM TUTARI 7.2.İŞLETME SERMAYESİ 7.3.TOPLAM YATIRIM İHTİYACI *Yatırım dönemi ve 1. yılki giderlerin yaklaşık %25 i oranında işletme sermayesi gerekeceği varsayılmıştır. 7.4.FİNANSAL KAYNAK PLANLAMASI Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 47

48 * Toplam yatırım ihtiyacının en az % 40 oranının yatırımcının öz sermayesi tarafından karşılanması tavsiye edilmektedir GELİR-GİDER HESABI *Kabuklu fındığın alım fiyatı (Kg) ortalama 9,25 TL olarak alınarak hesaplama yapılmıştır Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 48

49 FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ NAKİT AKIM HESABI 7.7. KARLILIK HESABI 7.8. YATIRIMIN GERİ DÖNÜŞ SÜRESİ 8. EKONOMİK ANALİZLER 8.1. NET BUGÜNKÜ DEĞER ANALİZİ Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 49

50 8.2 KREDİ GERİ ÖDEMESİ *Kredi tutarı yatırımın tutarının % 60 lık kısmı olan ,03 TL olarak hesaplanmıştır *Kredi yıllık faizi % 12 olarak hesaplanmıştır *Kredinin ilk 2 yılında sadece faiz ödemesi yapılacaktır *Kredinin toplam vadesi 7 yıl olacaktır *Kalan 5 yıl içerisinde anapara ve faiz birlikte ödenecektir. *Kredi geri ödemesinin yatırım sonrası 1. yıldan sonra azalan bakiyeler yöntemi ile faiz hesaplaması yapılmıştır Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 50

51 FINDIK KIRMA VE İŞLEME TESİSİ SATIŞ GELİR TOPLAMI 8.4. AYRINTILI TAHMİNİ GELİR TABLOSU Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 51

52 8.5. BİLANÇO Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 52

53 8.5. BİLANÇO Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 53

54 8.6. FİNANSAL ORANLAR VE SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ FİZİBİLİTE SONUÇLARI ORAN ANALİZİ SONUÇLARI Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 54

55 Likidite Analizi (Cari Oran, Dönen Varlıkların Etkinliği) Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 55

56 Finansal Yapı Analizi Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 56

57 Finansal Yapı Analizi Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 57

58 Faaliyet Analizi Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 58

59 Karlılık Analizi Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 59

60 9. TEŞVİK SİSTEMİNİN GÜMÜŞHANE YE GETİRDİĞİ AVANTAJLAR 9.1. YATIRIM YERİ TAHSİSİ 13 Gümüşhane de yatırım yapmak isteyen müteşebbislere, Ekonomi Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan ve uygulaması Maliye Bakanlığı ile müşterek yürütülen Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında yer alan yatırım yeri tahsisi desteği verilmektedir. Destek, ilk yıl için taşınmazın emlak vergi değerinin en fazla 5. Bölgede bulunan iller için %1 i oranında takdir edilen bedel, ikinci ve müteakip yıllar için ise cari yıl bedelinin ÜFE oranında artırılması suretiyle hesaplanan bedel karşılığında, taşınmaz üzerinde 49 yıl süreyle irtifak hakkı veya kullanım izni verilmesi seklinde uygulanmaktadır. Ancak, ilk 3 yıl için ödemeler hesaplanan değerin %30 u oranında alınmaktadır. 5. bölgede bulunan illerde yatırım konusu taşınmazın emlak vergi değerinin %1 i, 6. bölgede bulunan illerde yatırım konusu taşınmazın emlak vergi değerinin %0,5 i dir. Yatırım yeri tahsisi desteğinden faydalanabilmek için öncelikle bir yatırım projesinin Bakanlığımızca bölgesel, büyük ölçekli veya stratejik yatırım olarak değerlendirilmek suretiyle yatırım teşvik belgesine bağlanmış olması gerekmektedir. Ancak, yatırım teşvik belgesinde yatırım yeri tahsisi desteğinin öngörülmüş olması kesin tahsis işleminin gerçekleşmesi anlamına gelmemektedir. Zira kesin tahsis işlemleri, Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü koordinasyonunda taşınmaz sahibi idare tarafından yürütülmekte ve yatırımlara tahsis edilmek üzere ilana çıkılan yerler için başvuruda bulunulmuş yatırım projeleri arasından Vali başkanlığında oluşturulan komisyonca belirlenen yatırım projeleri için gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda, Maliye Bakanlığı kamu taşınmazlarının yatırımlara tahsis edilmesi aşamasında aranan yeterlilik koşullarını 3/9/2009 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanan yönetmelik ile belirlemiş bulunmaktadır. Bakanlıkça düzenlenen yatırım teşvik belgesine sahip olmak ise talep edilen evraklardan birisidir. Özetle, Bakanlıkça yatırım teşvik belgesi düzenlenmesi ve belge kapsamında yatırım yeri tahsisi desteğinin öngörülmesi kesin tahsis işlemi için yeterli olmamakla birlikte, bir ön koşul niteliği taşımaktadır.z 13 https://www.ekonomi.gov.tr/portal/content/conn/ucm/path/contribution%20folders/web/yatırım/ Yatırım%20Teşvik%20Sistemi/ekler/TesvikUygulamaRehberi.pdf?lve Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 60

61 9.2. VERGİ İNDİRİMİ Vergi indirimi destek unsuru ihtiva eden bir yatırım teşvik belgesi kapsamında yatırım yapmakta olan bir yatırımcı, yatırım yapmakta olduğu bölgeye göre değişen oranlarda gelir veya kurumlar vergisini indirimli olarak ödeyebilmekte ve bu indirimden yine bölgeye göre değişen oranlardaki yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar yararlanmaya devam edebilmektedir. Stratejik yatırımlar için tüm bölgelerde uygulanacak vergi indirimi oranı %90, yatırıma katkı oranı ise %50 dir. Bölgesel teşvik uygulamaları ile büyük ölçekli yatırımlar çerçevesinde düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında, aşağıda belirtilen vergi indirim oranları ile yatırıma katkı oranları uygulanır. Yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırım tamamen veya kısmen işletmeye geçip ilgili yatırımdan kazanç elde etmeye başlanıldığı hesap döneminden itibaren indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulur. İndirimli oran uygulaması yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçtiği geçici vergi döneminde başlar. Ayrıca, aynı yatırıma katkı tutarından düşülmek üzere, bölgesel yatırımların teşviki uygulamaları ve büyük ölçekli yatırımların teşviki uygulaması kapsamında değerlendirilen yatırımlar için aşağıdaki tabloda belirtilen oranları geçmemek üzere; yatırımcı, yatırım döneminde diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarına da indirimli gelir veya kurumlar vergisi uygulayabilir. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 61

62 9.3. GÜMRÜK VERGİSİ MUAFİYETİ VE KDV İSTİSNASI GÜMRÜK VERGİ MUAFİYETİ Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yurt dışından temin edilecek yatırım malı makine ve teçhizat için gümrük vergisinin ödenmemesi şeklinde uygulanır. Teşvik belgesi kapsamında yurt dışından temin edilen yatırım malı makine ve teçhizat ithali gümrük vergisinden muaftır KDV İSTİSNASI Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yurt içinden ve yurt dışından temin edilecek yatırım malı makine ve teçhizat için katma değer vergisinin ödenmemesi şeklinde uygulanır. Yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere, belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri katma değer vergisinden istisna edilmiştir SİGORTA PRİMİ İŞVEREN HİSSESİ DESTEĞİ 5510 sayılı Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun Ek-2 nci maddesinde teşvik belgeli yatırımların kapsamında istihdam edilen işçilerin prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primlerinin, işveren hisselerinin ve/veya sigorta hisselerinin Bakanlıkça karşılanmasıdır. Söz konusu Kanuna istinaden 2009/15199 veya 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararlar kapsamında Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenmiş yatırımlara uygulanabilecek destek unsurları Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği ve Sigorta Pirimi Desteğidir. Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği, teşvik belgesi kapsamı yatırımla sağlanan ilave istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmının Bakanlıkça karşılanmasıdır. Sigorta Primi Desteği ise teşvik belgesi kapsamı yatırımla sağlanan ilave istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmının Bakanlıkça karşılanmasıdır. 2012/3305 sayılı Yatırımla Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında, sadece 6. Bölgede gerçekleştirilecek bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik yatırımlar için düzenlenen teşvik belgelerinde öngörülür. Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 62

63 9.5. ALTINCI BÖLGE TEŞVİK KAPSAMINA ALINAN YENİ İLLER Cazibe Merkezleri Programı (CMP) kapsamında yer alan 4 üncü ve 5 inci bölge illerindeki organize sanayi bölgeleri ile Kilis ilinde yer alan organize sanayi bölgelerinde gerçekleştirilecek bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik teşvik uygulamaları kapsamındaki yatırımlar, tabi olunan uygulama kapsamında 6 ncı bölgede uygulanan desteklerden aynı oran, miktar, süre ve şartlarda yararlanır. Ek destek alacak cazibe merkezli 8 il ; Elazığ, Malatya, Adıyaman, Tunceli, Erzurum, Erzincan, Gümüşhane, Bayburt illeridir. Ayrıca Kilis ili de katılarak toplam 9 il olmak üzere OSB içerisinde yapılacak yatırımlara 6. bölge teşviki verilebilecektir YATIRIM KONUSUNUN VERGİ TEŞVİĞİNDEKİ DURUMU Gümüşhane Ticaret ve Sanayi Odası 63

64

TMO FINDIK SEKTÖR RAPORU

TMO FINDIK SEKTÖR RAPORU TMO FINDIK SEKTÖR RAPORU A) DÜNYADA FINDIK SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ: 1- ÜRETİM Fındık bademden sonra dünyada en yaygın yetiştiriciliği yapılan sert kabuklu meyvedir. Fındığın kültür çeşitleri Türkiye, İtalya,

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERĠ OFĠSĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TOPRAK MAHSULLERĠ OFĠSĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPRAK MAHSULLERĠ OFĠSĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA 2014 ĠÇĠNDEKĠLER 1. DÜNYADA FINDIK SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ. 2 1.1. Üretim 2 1.2. İhracat 2 1.3. İthalat. 3 2. TÜRKİYE DE FINDIK SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ 4 2.1. Üretim

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAYI: 2010/02 FINDIK BÜLTENİ 08.03.2010 1- FINDIK ALIMLARI: A) 2009 dönemi rekolte tahmini ile 2008 yılı üretimi kıyaslandığında, ülkemiz üretiminin % 44, dünya

Detaylı

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ

FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ FINDIK VE FINDIK MAMULLERİ SEKTÖRÜ DÜNYA ÜRETİMİ Dünya Fındık Üretimi Dünya kabuklu fındık üretimine ilişkin veriler incelendiğinde, son 10 yıllık süreçte dünya üretiminin ortalama 875 bin ton civarında

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAYI: 2011/01 FINDIK BÜLTENİ 02.02.2011 1- FINDIK ALIMLARI: A)2006/10865 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Toprak Mahsulleri Ofisine fındık alım görevi verilmiştir.

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. Ekonomi Bakanlığı TEŞVİK UYGULAMA VE YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Dr. Mehmet Yurdal ŞAHİN Genel Müdür Yardımcısı 11 Şubat 2016, ANKARA Sunum Planı 1. Yatırım Teşvik Sistemi

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

Kaynak : CIA World Factbook

Kaynak : CIA World Factbook Türk Plastik ve Mamulleri, Ambalaj Sektörü ve Plastik İşleme Makine Üreticileri İçin SIRBİSTAN Pazarının Değerlendirmesi GENEL BİLGİLER : Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV EIU tahminine göre Sırbistan

Detaylı

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı Anadolu dan, önce Suriye ve Filistin e sonrasında buradan da Çin ve Hindistan a yayılmıştır. Dünya kuru incir üretimine

Detaylı

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni benimsenmiş bir modeldir. Kalkınma Ajansları; bölgesel düzeyde kamu kesimi, özel kesim ve

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA Nurel KILIÇ Türk boya sektörü; Avrupa nın altıncı büyük boya üreticisi konumundadır. Türkiye de 50 yılı aşkın bir geçmişi olan boya sektörümüz, AB entegrasyon

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ÇEK CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Y.U. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Çek Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

MALATYA KONFEKSİYON YATIRIMLARI REHBERİ

MALATYA KONFEKSİYON YATIRIMLARI REHBERİ MALATYA KONFEKSİYON YATIRIMLARI REHBERİ Nüfus Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, il merkezi nüfusu 400 binin üzerinde, şehirleşme

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık % 70 ini, dünya fındık ihracatının ise % 70-80 ini tek başına gerçekleştirmekte.

Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık % 70 ini, dünya fındık ihracatının ise % 70-80 ini tek başına gerçekleştirmekte. FINDIK Türkiye, dünya fındık üretiminin yaklaşık % 70 ini, dünya fındık ihracatının ise % 70-80 ini tek başına gerçekleştirmekte. Fındık bu yönleriyle ülkemizin gerek üretim, gerekse ihracat yönünden dünya

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER İsmail Güvenç* I. Kahramanmaraş'ta Sebze Tarımı 1Giriş Ülkemiz nüfusu, son sayıma göre 67 milyon

Detaylı

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek rakımlı yerlerde yaptıkları turizm faaliyetidir. YAYLA

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

TC. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI GAP ULUSLARARASI TARIMSAL ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ. Diyarbakır Tarımsal Ticaret / Nüsha 4

TC. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI GAP ULUSLARARASI TARIMSAL ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ. Diyarbakır Tarımsal Ticaret / Nüsha 4 Sayfa1 TC. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI GAP ULUSLARARASI TARIMSAL ARAŞTIRMA VE EĞİTİM MERKEZİ GAPUTAEM GÜNCEL Diyarbakır Tarımsal Ticaret / Nüsha 4 ARALIK 2013 - YIL:1 SAYI:1 / ISSN :2148-1962.

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 20 ŞUBAT 2014 ANKARA SUNUM PLANI 1.Teşvik Sistemi 2.Atık Geri Kazanım veya Bertaraf Tesisi Yatırımları 3.Alt Bölge Destekleri 2 SUNUM PLANI 1.Teşvik

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton)

Tablo 4- Türkiye`de Yıllara Göre Turunçgil Üretimi (Bin ton) NARENCİYE DOSYASI Kökeni Güneydoğu Asya olan turunçgillerin, çağdaş anlamda üretimi 19. yüzyılda ABD`de başlamış ve hızla yayılmıştır. Turunçgil yetiştiriciliği dünyada 40 derece kuzey enlemi ile 40 derece

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ (2012) YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 1 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. Ekonomi Bakanlığı, Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Müdürlüğü tarafından 01 Ocak 2012

Detaylı

Bağımsız Değerlendirici İlanı

Bağımsız Değerlendirici İlanı Bağımsız Değerlendirici İlanı Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı tarafından TR61 (Isparta, Antalya, Burdur) Düzey 2 Bölgesinde 2011 yılı ve takip eden yıllarda yürütülecek mali destek programlarına başvuruda

Detaylı

YOZGAT YATIRIM ORTAMI

YOZGAT YATIRIM ORTAMI YOZGAT YATIRIM ORTAMI YOZGAT Genel Bilgiler YOZGAT Toplam Nüfus: 444.896 Yozgat Şehir Merkezi: 79.387 İl Geneli Nüfus Artış Hızı (%): -2,1 BOZOK ÜNİVERSİTESİ 2013 yılına geldiğimizde öğrenci sayısı 11.236,

Detaylı

ZEYTİN-ZEYTİNYAĞI ÜRETİM MALİYETLERİ ÜZERİNE UZMAN ÇALIŞMA GRUBU SONUÇLARI

ZEYTİN-ZEYTİNYAĞI ÜRETİM MALİYETLERİ ÜZERİNE UZMAN ÇALIŞMA GRUBU SONUÇLARI ZEYTİN-ZEYTİNYAĞI ÜRETİM MALİYETLERİ ÜZERİNE UZMAN ÇALIŞMA GRUBU SONUÇLARI Zir. Yük. Müh. Mine YALÇIN Tarım Ekonomisi Bölümü Zeytincilik Araştırma İstasyonu Bornova 26 Kasım 2014 Tablo 1. Dünya Tane Zeytin

Detaylı

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI Gözde SEVİLMİŞ Kimya sanayi; önümüzdeki yıllarda küresel üretim ve ticarette etkin olacak sektörlerden otomotiv, bilgi ve iletişim

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

İNŞAAT MALZEMELERİ SEKTÖRÜ. Hazırlayan İhracat Genel Müdürlüğü Maden, Metal ve Orman Ürünleri Daire Başkanlığı 1 / 16

İNŞAAT MALZEMELERİ SEKTÖRÜ. Hazırlayan İhracat Genel Müdürlüğü Maden, Metal ve Orman Ürünleri Daire Başkanlığı 1 / 16 İNŞAAT SEKTÖRÜ Hazırlayan İhracat Genel Müdürlüğü Maden, Metal ve Orman Ürünleri Daire Başkanlığı 2016 1 / 16 İNŞAAT 1990 ların başında ekonomideki gelişmeye paralel olarak inşaat malzemeleri sanayisi

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALAR 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği. Yeni Teşvik Sistemi. 4. Bölge Teşvikleri

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği. Yeni Teşvik Sistemi. 4. Bölge Teşvikleri Yeni Teşvik Sistemi 4. Bölge Teşvikleri Ekim 2013 İçerik Yeni Teşvik Sistemi Amaçları Yeni Teşvik Sistemi Uygulamaları Genel Teşvikler Bölgesel Teşvikler Büyük Ölçekli Ya>rımlar Stratejik Ya>rımlar 4.

Detaylı

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY Ramazan ÖZDEMİR T.C.AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. MADENCİLİK... 3 1.1. Aksaray ın Maden Potansiyeli... 3 1.2. Aksaray daki Maden Kaynaklarının

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Stratejik Yatırımların Teşviki KDV İstisnası ü ü ü ü. Bölgesel Teşvik Uygulamaları

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Stratejik Yatırımların Teşviki KDV İstisnası ü ü ü ü. Bölgesel Teşvik Uygulamaları UYGULAMALAR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT

SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER. Yrd. Doç. Dr. Tahsin KARABULUT SİVAS TA ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER SİVAS İMALAT SANAYİİNDE ÖNE ÇIKAN SEKTÖRLER Ülkemizin en önemli sorunlarından birisi sanayimizin niteliğine ve niceliğine ilişkin sağlıklı bir envanterin bulunmamasıdır. Bu

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince

Detaylı

TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU

TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKİM 2014 / ANKARA 1 44 MALATYA 1.İLİN SANAYİ YAPISI Malatya da tarıma dayalı sanayi sektöründe; şeker fabrikası, kayısı

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN 10 NEDEN KONYA BİR YATIRIM CENNETİ HALİNE GELMEKTEDİR KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN10 NEDEN 1. Genç ve Nitelikli İnsan Kaynağı 2. Stratejik Konum 3.

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ TOKAT IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 TOKAT GENEL BİLGİLER Nüfus; Tokat: 598.708 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ESKİŞEHİR İN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ESKİŞEHİR GENEL BİLGİLER Nüfus; Eskişehir:799.724 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 Önceki Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi Yeni Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi TR32 Düzey 2 Bölgesi Değerlendirmesi Hazırlayan: Emrah ÇELİK Aydın Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

Detaylı

HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ

HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ HİBE VEREN KURUMLAR TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ Gaziantep ve AB Projeleri SIRASI KURULUŞ SÖZLEŞME ADEDİ YÜZDESİ HİBE TUTARI ( ) YÜZDESİ 1 Ankara 206 6,39 23.461.895,52 5,83 2 İstanbul 203 6,29 25.963.219,98

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ESTONYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Estonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet ve Başkanlık Sistemi

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI

KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ Bu çalışmada Kalkınma Bakanlığı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler ilgili kurum sitelerinden alıntıdır. DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI İçindekiler

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Şubat-2009 Y.U. I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ M. Özger BOZOĞLU Dış Ticaret Uzmanı Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı İSTANBUL 10/12/2014 1 SUNUM PLANI 1.

Detaylı

T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2015 YILI YATIRIM PROGRAMI

T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2015 YILI YATIRIM PROGRAMI T.C. GİRESUN VALİLİĞİ İL PLANLAMA VE KOORDİNASYON MÜDÜRLÜĞÜ GİRESUN İLİ 2015 YILI YATIRIM PROGRAMI 03/04/2015 İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM YATIRIMLARIN GENEL DURUMU İKİNCİ BÖLÜM a) Yatırımların Sektörlere

Detaylı

YATIRIMCI SUNUMU. Eylül 2014 GÜBRETAŞ BİR TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR.

YATIRIMCI SUNUMU. Eylül 2014 GÜBRETAŞ BİR TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR. YATIRIMCI SUNUMU Eylül 2014 GÜBRETAŞ BİR TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR. Gübre Fabrikaları T.A.Ş Kuruluş Tarihi 25.12.1952 Sermaye Tutarı 334.000.000 TL Borsa Borsa İstanbul (BIST) Hisse Kodu GUBRF

Detaylı

KAVAK - SÖĞÜT 18.352 48.589 59.112 74.175 377.134 MEYVE DİĞER TARLA 3.969.837 Tablo 2

KAVAK - SÖĞÜT 18.352 48.589 59.112 74.175 377.134 MEYVE DİĞER TARLA 3.969.837 Tablo 2 KIRŞEHİR İLE İLGİLİ BAZI İSTATİSTİKLER 1. EKONOMİK YAPI 1.1. TARIM ve HAYVANCILIK Kırşehir, Türkiye'nin hububat depolarından biridir. Aynı zamanda Türkiye'nin önemli hayvan yetiştiricilik merkezlerinden

Detaylı

T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX

T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Düzce Yatırım Destek Ofisi Yatırıma Uygun Turizm Alanları Raporu Sektörel Raporlar Serisi IX AĞUSTOS 2014 DÜZCE TURİZM YATIRIM ALANLARI T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

Kastamonu - Merkez İlçe

Kastamonu - Merkez İlçe Kastamonu - Merkez İlçe YATIRIM YERİ KATALOĞU Kastamonu - Merkez İlçesi uygun yatırım yerleri www.kuzka.org.tr Kastamonu OSB, şehre ve bölgeye ciddi ekonomik girdiler sağlamaktadır. OSB'de değişik sanayi

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

YATIRIMCI SUNUMU. Şubat 2015 GÜBRETAŞ BİR TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR.

YATIRIMCI SUNUMU. Şubat 2015 GÜBRETAŞ BİR TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR. YATIRIMCI SUNUMU Şubat 2015 GÜBRETAŞ BİR TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ İŞTİRAKİDİR. Gübre Fabrikaları T.A.Ş Kuruluş Tarihi 25.12.1952 Sermaye Tutarı 334.000.000 TL Borsa Borsa İstanbul (BIST) Hisse Kodu GUBRF

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BUCA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BUCA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BUCA SONUÇ RAPORU Tarih: 13 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 80 Katılımcı listesindeki Sayı: 76 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

T.C. B A Ş B A K A N L I K STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. B A Ş B A K A N L I K YENİ TEŞVİK K SİSTEMS STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI MEVCUT TEŞVİK SİSTEMİ Genel Teşvik Uygulamaları Bölgesel Teşvik Uygulamaları Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki KDV

Detaylı

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

İLİN ADI ADANA GENEL BİLGİLER ULAŞIM BİLGİLERİ ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER ADANA İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER İLİN ADI TELEFON KODU KALKINMADA ÖNCELİK DURUMU 3 KALKINMADA ÖNCELİKLİ İL KAPSAMINDA MI? 4 İLİN TOPLAM YÜZÖLÇÜMÜ 5 İLİN TOPLAM NÜFUSU Erkek Kadın 6 İLİN NÜFUS YOĞUNLUĞU

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 BÜLTEN NO 2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER Çukurova Kalkınma Ajansı sorumluluk alanı olan TR62 Düzey 2 Bölgesi

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği

Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği 2023 Vizyonu Çerçevesinde Türkiye Tarım Politikalarının Geleceği Çalıştayı Türkiye de Kırsal Kalkınma Politikaları ve Geleceği Dr. Yurdakul SAÇLI Kalkınma Bakanlığı İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Gündem KONT İzmir Ticaret Odası TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ihracat 2015 yılı Mart ayında, 2014

Detaylı

Kastamonu - Tosya YATIRIM YERİ KATALOĞU. Kastamonu - Tosya ilçesi uygun yatırım yerleri. www.kuzka.org.tr

Kastamonu - Tosya YATIRIM YERİ KATALOĞU. Kastamonu - Tosya ilçesi uygun yatırım yerleri. www.kuzka.org.tr Kastamonu - Tosya YATIRIM YERİ KATALOĞU Kastamonu - Tosya ilçesi uygun yatırım yerleri www.kuzka.org.tr Tosya girişimciliği ile önplana çıkmış bir ilçedir. Halkın dinlenmesi ve eğlenmesi için Yeşilgöl

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KARŞIYAKA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KARŞIYAKA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KARŞIYAKA SONUÇ RAPORU Tarih: 8 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 36 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALAR 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 5 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29

Normal (%) 74 59 78 73 60. Bozuk (%) 26 41 22 27 40. Toplam (Ha) 889.817 192.163 354.526 1.436.506 17.260.592. Normal (%) - - - - 29 1.1. Orman ve Ormancılık Türkiye yaklaşık olarak 80 milyon hektar (ha) yüzölçümüyle dağlık ve eko-coğrafya bakımından zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Bu ekolojik zenginliğe paralel olarak ormanlar da

Detaylı