Geleneksel toplumdan modern topluma yaşlı: Yaşlının statüsü ve geleceği 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Geleneksel toplumdan modern topluma yaşlı: Yaşlının statüsü ve geleceği 1"

Transkript

1 Geleneksel toplumdan modern topluma yaşlı: Yaşlının statüsü ve geleceği 1 Prof.Dr.Velittin KALINKARA Yaşlılar deneyimleri nedeni ile eski Yunanda her zaman saygı görmüştür. Ünlü tarihçi Homeros, eserlerinde özellikle yaşlıların yetenek ve deneyimlerinden gençlerin yararlanmaya hazır olduklarını ifade etmiştir. Öte yandan Eflatun da (MÖ ), Politeia isimli eserinde, yaşlılık döneminin bireysel yönüne vurgu yapmış ve bu dönemdeki yaşam biçiminin gençlik ve yetişkinlik döneminde biçimlenip belirlendiğini ileri sürmüştür. Aristoteles (MÖ ), Rhetorik isimli yapıtında, daha olumsuz bir durumun varlığından söz ederek yaşlıların kavgacılığından söz etmiş ve merhameti, zayıflık olarak anlatmıştır. Aristoteles, De Generatione Animaliom isimli yazısında, hastalığı zamansız gelen yaşlılık, yaşlılığı ise doğal bir hastalık olarak tanımlamıştır. Galen ( ) ise yaşlılığın hastalık olamayacağını, zira herkeste görülen bir olgu olduğunu vurguluyordu. Romalılarca yaşlılık başlangıcının 61 yaş olarak kabul edildiği dönemde yaşayan ünlü düşünür Çiçero (MÖ ), Cato Major de Senectute isimli yazısında, yaşlıların ileriki yaşlarda zihinsel kapasitelerinde ortaya çıkan değişimlere ilişkin bilgiler vermiş, yaşlıların devlet yönetimi ile sanat ve bilim dallarındaki başarılı performanslarına değinmiştir (Lehr 1994). Antikçağdan kalan bu eserlerde yaşlılıktan övgüyle söz edilmesi, yanlış anlaşılarak yaşlıların altın çağı olarak ilan edildi (Tews 1971). Dini kitaplarda yaşlılara saygı gösterilmesi gerektiği belirtilse de çoğu toplumda yaşlılara iyi davranılmadığını gösteren uygulamalara sıklıkla rastlanmaktadır. Toplumlar geleneksel ya da çağdaş olsun yaşlılara bakış biçimi çok fazla değişmemiş, üretim ve tüketim ekonomisinde çok fazla yer almayan bu kimseler tarihin her döneminde yük olarak görülmüştür. Özellikle ilkel topluluklarda ve kabilelerde yaşlıyı ölüme gönderme - öldürme toplum tarafından kabul edilen törensel bir hal almıştır. Çeşitli kitaplarda ve yayınlarda verilen olumlu yaşlı örnekleri toplumun tümüne mal edilmemelidir. Az sayıdaki örneğe bakarak geçmişte yaşlılar daha uygun koşullarda yaşıyordu, aile ve toplum tarafından saygı görüyordu, yaratıcıydı demek sorunun çözümü ile ilgili yanlış yönlendirmelere neden olacaktır. Bu nedenle geçmişe övgüler düzmek yerine sorunu tüm gerçekliği ile kavramak ve ele almak uygun çözümler için gereklidir. Zira AB ülkelerinde 65+ yaş ve 80+ yaş nüfus arasındaki 100 yıllık süreçte 10 ar yıllık aralarla incelendiğinde (Çizelge 1.1 ve Çizelge 1.2) yaşlı nüfusun sürekli olarak artış gösterdiği anlaşılacaktır yılında AB ülkelerinden Bulgaristan (% 25.2), Polonya (% 28.7), Slovakya (% 26.6) ve Romanya da (% 26.2) yaşayan her dört kişiden biri 65 yaşından daha büyük olacaktır (Çizelge 1.1). Aynı ülkelerde 1960 yılında toplam nüfus içinde 65+ yaş oranının Bulgaristan da % 2.0, Polonya da % 2.4, Slovakya da ise % 2.3 olduğu göz önüne alındığında 90 yıllık süreçte yaşlı nüfusun 8-10 kat artacağı söylenebilir yılında aynı ülkelerde nüfusun Bulgaristan da % 12.8 i, Polonya da % 12.3 ü, Slovakya % 12,1 i ve Romanya da % 13.1 i biri de 80 yaşından daha büyük olacaktır (Çizelge 1.2). Çizelge 1.1. AB ülkelerinde 65 yaş ve üzeri nüfusun 10 yıllık aralarla artışı (http 2011). Ülke Toplam BE BG CZ DK DE EE Proje Pamukkale Üniversitesi Bilimsel Araştırma projesi (BAP) tarafından desteklenmiştir. Sunulmuştur: International Symposium on Relations of Turkey-Belgium and Co-Exhibition of Turkish Arts. June Brussell, Belgium.

2 IE EL ES FR IT CY LV LT LU HU MT NL AT PL PT RO SI SK FI SE UK IS LI NO CH Ort Not: tahmini değerler; projeksiyon değerleri; koyu renkler her ülke için maksimum değeri gösterir. Çizelge 1.2. AB ülkelerinde 80 yaş ve üzeri nüfusun 10 yıllık aralarla değişimi (http 2011) Ülke BE BG CZ DK DE EE IE EL ES FR IT CY LV LT LU HU MT

3 NL AT PL PT RO SI SK FI SE UK IS LI NO CH Ort Not: tahmini değerler; projeksiyon değerleri; koyu renkler her 10 yıl için maksimum değeri gösterir. Endüstriyel topluma kadar genel nüfus içinde yaşlı nüfusun oranı çok düşüktür (% 3) yılları arasında İngiltere de doğumda yaşam beklentisi ortalama 35 yaş civarında; 17 ve 18. yüzyıllarda yaşlı nüfusun oranı % 6-8 arasında değişmektedir. 19.yüzyılda yüksek doğum hızı nedeniyle genç nüfusun artmasıyla bu oran % 6 ya gerilemiştir. Fransa da 18.yüzyıl ortalarında 60+ yaş grubu % 7-8 oranında iken, 1860 larda bu oran % 10 a yükselmiştir (Thane 2002). İsveç te ise 1750 yılında nüfusun % 6 sı, 1900 de % 8 i 65+ yaş grubundadır (Bengtsson and Scott 2010). Bu değerlerin değişiminde yaşam beklentisi, doğum hızı ve savaşların önemli etkileri bulunmaktadır. Buna karşılık 20. yy ın ikinci yarısından itibaren özellikle endüstrileşmiş Batı ülkelerinde ve Japonya da yaşlı nüfusun oranı giderek artmıştır (Çizelge 1.1. ve 1.2). Doğal olarak hem ekonomi, hem de aile ve toplum üzerinde ciddi baskı oluşturmaya başlamıştır. Aşağıda geleneksel ve modern toplumların yaşlıya bakışına ilişkin değerlendirmeler bulunmaktadır. Geleneksel ve modern toplum Sosyal bir varlık olan insanoğlu tarihöncesi çağlardan bu yana gruplar halinde yaşamaktadır. Zamanla bu gruplar organize ve medeni toplumlar haline dönüşmüş, farklı normlar ve toplumları birbirinden ayıran eğilimleri benimsemiştir. Bu değişim süreci insanoğlu varlığını sürdürdüğü sürece devam edecektir. Burada geleneksel ve modern toplumun bir diğerine göre üstünlüğünü ortaya koymak gibi bir amaç güdülmemektedir. Bilindiği gibi geleneksel toplumlarda gelenekler uzun süreçte elde edilen kültür ve normlara dayalı iken, modern toplum inanılmaz derecede teknolojiktir, seçme özgürlüğüne sahiptir ve bununla da gurur duyar. Geleneksel toplum lüksü olmayan, mantıksal ve bilimsel destek bulmayan batıl inançlarla; modern toplum ise bilimsel gelişmelerin ön planda olduğu, topluma lüks bir yaşam sunan, ancak ahlak, etik ve sevgi duygularının kaybedildiği bir toplum özelliği ile kendini göstermektedir (Sohail 2010). Toplumları geleneksel ve modern diye ayıran sosyologlar, bu iki toplum arasında belirgin farklar ortaya koymuşlardır. Bu iki toplum tipi arasında ortaya çıkan temel farklılıklar ise bilimsel ve teknolojik bilginin gelişmesine bağlı olarak insanın doğal ve sosyal çevresi üzerinde kurduğu egemenlikle görülmektedir. Bu anlamda modern ve geleneksel insan arasında ortaya çıkan farklılık, modern ve geleneksel toplum arasındaki farklılığın da kaynağını oluşturur. Modernleşme literatüründe geleneksel ve modern toplum arasındaki farklılıklar üzerinde geniş olarak durulur. Getirilen açıklamalara göre geleneksel toplum bünyesinde şu özellikleri taşımaktadır; durağan toplumsal yapı; tarıma dayalı ekonomi, düşük okuma yazma oranı; yaş ve cinsiyete dayalı iş bölümü; üretim geçimlik düzeyinde (yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılamaya dönük); aile, klan ve köy düzeyinde üretim; temel ihtiyaçları ve ritüelleri karşılamak için tüketim; teknolojik düzey geriliği; düşük

4 yaşam standardı; fonksiyonel belirliliği olan durumlar mevcut değil; yatay ve dikey hareketsizlik; sosyal yaşamda yüz yüze ilişkiler yoğun; yönetimde kanun ve kurallardan çok gelenekler hakim; inanç ve düşünüş biçimlerinde kaderci zihniyet ve uygulamalar egemendir. Geleneksel toplumun bu özelliklerine karşılık modern toplum; dinamik, kentli yaşamın egemen olduğu, endüstrileşmiş, iş bölümü ve uzmanlaşmanın arttığı, metalaşmanın yüksek, başkalarının bilgi ve becerilerine aşırı bağlı, büyüme ve kar için üretim yapılan, siyasi ve sosyal yapıda kurumsallaşmaların artmış, okuma yazma oranının yüksek ve yüksek öğrenimin yaygın olduğu, yönetimde görevlerin fonksiyonel olarak farklılaştığı, kitlelerin giderek artan bir oranda siyasete katıldığı, siyasi gücün daha geniş gruplara dağıldığı, demokratikleşmenin yanı sıra laik düşünüş biçimlerinin siyasi ve sosyal yapıda hakim olduğu bir toplum tipi olarak tanımlanmaktadır (http://www. csupomona.edu 2012; Akdoğan 2010). Modernizasyon sürecinde insanların yaşamını geleneksel dini inançlardan çok toplumsal bağlar biçimlendirmektedir. Her iki toplum tipini tehdit eden etmenler farklıdır. Geleneksel toplumu tehdit eden kıtlık tehlikesi olurken, modern toplumu da aşırı üretim tehdit altında tutmaktadır. Öte yandan geleneksel toplumda aile kendi ürettiğini tüketir ve böylece hem üretici hem de tüketici olurken, modern sanayi toplumunda aile yalnızca bir tüketim ünitesi durumundadır. Geleneksel toplumda bireyin biyolojik temele dayalı olarak doğuştan kazandığı statüden farklı olarak, modern sanayi toplumlarında bireyler birçok kazanılmış statülere ve mevkilere erişebilmektedir (Akdoğan 2010). Bu bağlamda endüstri toplumları (modern toplum) insan yaşamını çalışma öncesi dönem (çocukluk, ergenlik, eğitim), çalışma yaşamı dönemi ve çalışma yaşamı sonrası dönem (emeklilik, işsizlik veya sakatlık) olarak üç safhada incelemektedir. Buna karşılık geleneksel tarım toplumlarında çocuk stajyer yetişkin, yaşlı ise kültür aktarımını sağlayan ve sosyal hizmet fonksiyonunu üstlenen birey olarak görülür. Modern toplumda yaşlı genellikle üretimin dışında-tüketici konumundadır, önceki rollerini daha uzman kurumlar üstlenmiştir. Geleneksel toplumlarda yaşlılık miras, deneyim deposu ve bilgelikle ilişkilendirilmekte, toplumda önemli bir yaşlının ölümü bir kütüphane ve üniversite ile eşdeğer bir kayıp olarak nitelenmektedir. Modern toplumda durum oldukça farklıdır, teknolojik yenilikler ve kaynaklara hızlı erişim yaşlının statüsünü giderek düşürmektedir (Helman 2005). Belki burada sorulması gereken yaşlı nüfus artışının sosyal ve kültürel etkileri nin ne kadar olacağıdır. Bu nesiller arasında keskin çatışmalara neden olacak mı, sosyal muhafazakarlık ile sonuçlanacak mı? Yaşlılar ailenin ve toplumun saygın büyükleri olarak mı görülecek yoksa üretken olmayan parazitler olarak mı algılanacak? Ömrün uzaması nedeniyle ortaya çıkan kronik hastalıklar ve demans artışı, ekonomik ve tıbbi kaynaklar üzerinde altından kalkılamayacak sorunlara neden olabilir mi? Toplumlar arasında yaşlanmanın anlamı ve yaşlıya karşı tutum ve davranışlar konusunda da farklılıklar görülmektedir. Geleneksel toplumlarda yaşlılar ikinci kuşağın yetiştirilmesinde ve kültürün korunmasında ciddi toplumsal roller üstlenen, görmüş geçirmiş ya da birikmiş görgülere sahip kültür bekçileri bireyler olarak konumlandırılırken; modern toplumlarda üretkenliği bitmiş, aileye ve topluma yük olan, bir an önce ölmesi gereken bireyler olarak değerlendirilmektedir. Buna karşılık geleneksel toplumlar çevre üzerinde daha az baskı oluşturmakta, daha az doğal kaynak kullanmakta, sınırlı medikal teknoloji ile doğum ve ölüm hızını dengeleyerek daha kararlı bir nüfus oluşturmaktadır. Doğal olarak modern toplumların aksine nüfus artışı ve yaşlı nüfusla ilgili sorunları da minimumdur. Yaşlılığa ve yaşlı insanlara karşı geliştirdikleri tutum ve davranışlar bakımından geleneksel toplumlarla modern toplumlar arasında görülen bu farklılıkta, endüstrileşme ve kentleşmenin önemli faktörler olduğu göz ardı edilemez. Endüstrileşme ve bu sürecin bir parçası olan kentleşme, yaşlıların statüsünü ve prestijini aşındırmıştır. Çalışma koşulları ve yaşam biçiminin değişmesi ile birlikte yaşlı ve aile arasındaki ilişki biçimi, yaşlının aile içindeki konumu ve rolü de değişmiştir. Toplumun temeli, ailenin vazgeçilmez unsuru olarak görülen ve çocuklarının toplumsal yatırım ve vefa borcu diye nitelenebilecek bir görev bilinci ile bakımını üstlendiği, ailede belli bir otoriteye sahip yaşlı birey, endüstrileşme süreci ve modern yaşama biçimine geçişle birlikte çocukları ve torunlarıyla kuşak farklılığı yaşayan, otorite sahibi olarak son mercii olmaktan çıkmış, tüketici konumu ile aileye yük olan bireyler olarak görülmüş ve toplumda yalnızlığa itilmiştir (Er 2009). Dünya her zamankinden daha fazla yaşlı olarak nitelenen nüfusa sahiptir. Bu

5 her ne kadar endüstrileşmiş ülkelerde daha fazla yaşanıyorsa da her toplum artan yaşlı nüfusun sorunlarına eğilmek zorundadır. Artan yaşlı nüfusun kaynak kullanımı bakımından olumsuz sonuçlar doğurduğu ve toplum kaynakları üzerinde drenaj yarattığı açıktır. Bu endüstrileşmiş ülkeler için olduğu kadar Amazon ormanlarında yaşayan avcı toplayıcı toplumlar için de geçerlidir. Endüstri öncesi dönem Tarımın makineleşmesi ve kentleşme Endüstriyel olgunlaşma dönemi Post endüstriyel dönem Nüfus N ü f u s Doğum hızı Ölüm hızı Büyük tarım aileleri, ölüm ve hastalık yaygın Bol gıda, sağlıklı insanlar Bebeklerin yaşama şansı yüksek, kadın için daha fazla iş fırsatı İnsanlar uzun yaşıyor, daha az bebek doğuyor Zaman Şekil 1.1. Demografik geçiş modeli (Warren Thompson 1929 ve Keith Montgomery 2010 dan uyarlanmıştır). Kültürel figür olarak yaşlı Günümüzün gelişmiş ülkelerinde yaşlılar geleneksel toplumlarda olduğu gibi saygı ve hürmetle tedavi edilmezler. Geçmiş kaynaklar daha çok yaşlılara saygıyı vurgulamaktadır. Oxford İngilizce Sözlükte yaşlı derin saygı ve hürmet duygusu nu ifade eden dini huşu ve saygıyla kabul etmek anlamına gelen Latince veneror kelimesinden türetilmiştir. Günümüzde yaşlı daha çok dini korku veya saygı nedeniyle kabul görmektedir. Daha çok huzurevlerinde veya emekli evlerinde yaşamakta, genellikle toplumsal yaşamın kenarında yer almaktadırlar. Modern kültürlerde yaşlının toplumsal yaşamdan soyutlanmasıyla, yaşlı ölümle karşı karşıya bırakılmaktadır. Gencin daha çekici ve reklama dönük olması nedeniyle önem ve değer gençliğe yöneliktir. Reklam ya yaşlı bireyi hiç onaylamaz, ya da genç yapmaya çalışır. Yaşlı yanlış inanç ve büyük ölçüde kitle iletişim araçları yoluyla toplum tarafından ortaya konan irrasyonel tutumların kurbanıdır. Atchley toplumun yaşlanmayı veya yaş ayrımcılığını en hafif ifadeyle toplumsal inanışların etkisiyle ve hoşlanılmayan bireyler olarak antipatik, akılsız, cinsiyetsiz, işsiz ve senil-bunak insanlar olarak nitelendirdiğini ifade etmiştir. İnsanların yaş ayrımcılığını saklama yollarından biri, yaşlı bireyi toplumdan ayrıştırma ve hayırsever bir tutuma girerek yaşlıları desteklemektir. Örneğin emeklilik yaşının kurumsallaşması bu bağlamda önemli bir veridir. Birçok kişi emekliliği heyecanla beklenen olumlu bir şey olarak farklı bir yere koymaktadır. Emeklinin kelime anlamı dinlenme veya inzivaya çekilme dir. Emekliliğin ikinci anlamı da sirkülasyon dışına çıkmak tır. Yaş ayrımcılığı (ageism) yaşlıyı kültürel bir figür olarak somutlaştırır ve yaşlı bireylerin olumsuz yanlarını yansıtır. Yaşlı insanlar hala saygı ve hürmet ile tedavi edildiğinde, kültür figürü olarak somutlaşır olmuş, nispeten ileri yaşlarda bu saygı bir anlamda korunmuştur. Bununla birlikte, modern bakış açısı bu grubun üyelerinin doğal olarak etkisiz ve istenmeyen olduğu fikrini üstü örtülü teşvik eden, saygıyı ortadan

6 kaldırıcı ve tek tipleştirici bir anlayışı savunmaktadır. Öyle ki keyfi bir sınıflandırma ile yaşlılığı sözde yücelten, örtülü olarak yaşlıların bakımına karşı duran bir soyutlamayla karşı karşıyayız. Yaşlanma bizim için yalnızca bir yaşlılık değil, endişe konusu haline gelir. Büyükler (elders) ifadesi yaşlı (elderly) ifadesi ile değiştirildiğinde birey dünyada saygı kaybeder. Ekonomik, teknolojik ve toplumsal güçler tarafından bakım evleri sayısının artırılması, yaşlıya karşı duruş biçimi ve yaşlıya hürmet etme biçiminin bir yolu olarak görülmektedir. Bir figür olarak yaşlı kültürel bir buluş ve değişken bir gerçektir. Japonya, her şeye karşın toplum yaşamına ve anne-babaya saygıyı ve yaşlıyı toplumsal yaşama entegre etmede güçlü bir geleneği sürdürmektedir (Pope 2012). Yine bir Asya ülkesi olan İran da ise son yıllarda coğrafik ve sosyal hareketlilik, çekirdek aile sayısında artış, çocuk sayısında azalma ve kadının çalışma yaşamına girmesi gibi faktörler nedeniyle özellikle kentsel kesimde yaşlı bireyler yalnız yaşamaya başlamışlardır. Halbuki daha çeyrek yüzyıl önce özellikle alt, alt-orta, kırsal ve hatta üst-orta sınıftaki aileler bir veya iki oğlu ile birlikte oturuyordu. Sosyal, kültürel, dinsel ve ekonomik durum ile eğitim, yaşam standardındaki yükselmeler ve modernizasyon aile yapısında radikal değişimlere neden olmuş, bu durum yaşlıyı yalnız bırakmıştır (Hegland et al 2007). Bu süreç Türkiye de 1950 li yıllarda başlamıştır. Yüksek doğurganlık hızına karşın toplum giderek yaşlanmaktadır (65+ yaş nüfusu % yılı verileri). Yaşlılığın tarihsel gelişimi Geleneksel tarih literatüründe büyükler den yaşlı terimine geçişle ilgili iki temel kuram vardır. Modernizasyon kuramı, endüstri devrimini teknolojik bir topluma dönüşüme neden olan değişimin sorumlusu olduğunu savunuyor. Modernizasyon, çağdaş sosyolojide yaygın bir şekilde geleneksel yapılar ve kültürler üzerindeki ekonomik gelişmenin etkilerinin sonuçları, kanıtları; sanayileşme üzerinde yükselen sosyal gelişmelerin belirtileri olarak kullanılmaktadır. Cowgill e göre, en önemlisi, teknolojik yeniliklerin yüksek doğum ve ölüm oranlarından düşük doğum ve ölüm oranlarına doğru demografik geçişe neden olması ve böylece yaşlı insanların sayısında büyük artışlar olmasıdır. Bu durum artan yaşlı nüfusun payını düzenlemek amacıyla ekonomide revizyonu gerektiriyordu. Yaşlanan nüfusun ekonomiden pay almasını sağlayan sosyal güvenlik sisteminin 1930 larda devreye girmesiyle birlikte daha fazla çalışan emekliliğe teşvik edildi. Emeklilik sistemi aile içinde ekonomik olarak karşılıklı bağımlılığı azalttı ve aile yapısının değişmesine neden oldu. Ve günümüz toplumunda yaşlı giderek artan oranda ailenin baş belası olarak kabul edilmeye başlandı. Ancak nakit paranın çoğunun yaşlıların elinde bulunması, pazarlamacıların ürünlerde ve reklamlarda yaşlı insanları hedef almalarına neden oldu. Özellikle ağrı kesiciler, protezler, sigorta sistemleri vb. pek çok ürün ve hizmet yaşlılara dönük olarak üretildi. Bu tarihi süreçte, yaşlı bireyler üzerinde en önemli etki yaşlı bireyleri genç gösterecek giysilerdeki moda değişiklikleridir. Benzer şekilde kozmetikler, peruklar vb. pek çok gelişme oldu. Tüm bunlara karşın yaşlılığa ilişkin tutumlar değişmedi, "moruk", "geri kafalı", bunak, "garip", gençlik budalası, dinozor ve yaşlı keçi gibi aşağılayıcı kelimeler daha fazla kullanılır oldu ve 1818 yılları arasında yürürlüğe giren zorunlu emeklilik yasaları da onların durumunun iyice bozulmasına yol açtı. Zorunlu emeklilik doğal olarak yaş eşitliğini ortadan kaldırdı ve yaştan kaynaklanan saygı kaybolmaya başladı. Hem modernleşme hem de eşitlikçi kuramlar ikisi de "yaşlı" kültürel figürünün 18.YY sonları ve 19.YY başlarında ABD de gelişmeye başladığını göstermektedir. Bu bakış açısına göre, yaşlı bireylere karşı olumsuz tavırlar ekonomik ve/veya siyasal etkilerin sonucu gelişti. Modernleşme kuramı sanayileşme ve modernizasyon etkisiyle yaşlının gücünün ve etkisinin önemli ölçüde azaldığını ortaya koyar. Liderlik rolleri, güç ve etki bakımından yaşlıların statüsünün azaldığını ve toplumsal yaşamın dışında tutulmaları çok olası görülüyor. Değişim kuramı nda ise temel olarak ekonomik rasyonel-seçim davranışı modeli onların başkalarına bağımlılığını artırır, yaşlandıkça pazarlık gücü azalır. Bu bağlamda yaşlı sosyal yaşamdan çekilir (Çekilme kuramı-1961). Artık yaşlı ekonomik ve sosyal gücünü yitirmeye başlamış, merkezi rolleri azalmıştır. Ölüm beklentisi yüksektir, toplumla ilişkiler karşılıklı olarak kesilir. Erkeklerin toplumsal yaşamdan geri çekilmeleri kadınlara göre daha yüksektir. Kısaca yaşlılık nitelik ve nicelik olarak farklı bir yaşam evresidir (Pope 2012).

7 Yaşlının aile üzerindeki etkisi Toplumsal normlardaki ve aile içinde etkili olan değişiklikler nedeniyle yaşlı bireylerin bakımında da değişiklikler yaşanmaktadır. Anne-babalara hak ettikleri sevgi ve özeni göstermek ve geleneksel yükümlülükleri yerine getirmek gittikçe zorlaşmaktadır. Özellikle az gelişmiş ülkelerde istihdam olanakları için evlerinden çok uzaklarda çalışmak zorunda kalma, çocukların anne-babaları ile birlikte yaşamalarını zorlaştırmaktadır. Yaşlanma süreci formal katılımı güçleştirmekte, çoğu durumda gelirde azalmaya neden olmakta ve yaşlı ekonomik sorunlarla yüz yüze gelmektedir. Ekonomik bağımsızlık ve kendine yeterlik azalmakta, yaşam standardı da düşmektedir (Kalınkara 2011; http 2012). Endüstrileşmiş Batı ülkelerinin aksine Asya ülkelerinde yaşlılar ve diğer aile üyeleri arasındaki karşılıklı uzun soluklu destek geleneği vardır. Yaşlı birey aktif olduğu sürece aile bütçesi de dahil olmak üzere demografik, sosyal ve ekonomik destek verme konusunda önemli rol oynar. Yaşlı tarafından verilen böyle bir destek yalnızca aile refahı üzerinde etkili olmaz, üstelik onların yeteneklerine de katkı sağlar. Çoğu Asya ülkesinde geçmiş deneyimler, yaşlı bireylerin tasarrufla aile bütçesine para yardımı sağladığını gösterir. Bu gibi durumlarda, yaşlı kimselerin ekonomik statüsü temel ihtiyaçlarını kendi başına yerine getirebilme yeteneği ile ilintilidir. Bu ülkelerde aile bütçesine yaşlı bireyin katkısı yaş, öğrenim düzeyi, emeklilikte çalışmayı sürdürme yeteneği ve emeklilik yaşına geldiğinde ekonomik durumuna bağlıdır. Güvenliği sağlamada, yaşlı kimselerin iş yaşamları boyunca biriken tasarruflarını minimum harcadıkları varsayılır. Ancak emeklilik maaşları çok düşük olduğundan da bir süre sonra ekonomik güçsüzlük içine düştükleri görülür (http 2012). Bu süreçte tasarruflarını harcamaktan yerine ekonomik zorluklar ve yoksulluk içinde yaşamayı tercih ederler. Modernleşme, Sanayileşme ve Batılılaşma Özellikle daha geleneksel olan Asya toplumlarında yaşlının bakımı büyük ölçüde aile tarafından sağlanmaktadır. Ancak son yıllarda geleneksel toplumdan modern topluma doğru geçiş nedeniyle kısmen değişmeye başlamıştır. Bu durum uyum sorunları, güvensizlik ve yabancılaşma duygularını da beraberinde getirmektedir. Kırsal kesimde geniş ailelerde yaşlı ve hastaların bakımı çocuklar tarafından sağlanırken, kentsel kesimde fiziksel, sosyal ve ekonomik nedenlerle yaşlılar bir sorundur. Bu durum konut sorunu, sağlık ve suç gibi sosyal sorunları artırmaktadır. Aile değerlerinin çöküşü ve uyum sorunları yaşanmaktadır. Modernleşme, endüstrileşme ve kentleşme süreçleri doğurganlık oranında da azalmalara neden olmaktadır (http 2012). Endüstrileşmiş Batı ülkelerinde demografik projeksiyonlar artan yaşlı nüfusu desteklemek için nasıl bir destek sisteminin geliştirilmesi gerektiği sorusu üzerine odaklanmaktadır. Özellikle AB ülkeleri nüfusunun yaklaşık % 3 ünü bağımlı nüfus oluşturmaktadır. Emeklilik ve sağlık sistemlerinin finansal sürdürülebilirliklerinin zayıflaması yanında, buna birde bağımlı yaşlılar için bakım finansmanı sorunu eklenmiştir. Kamu sektörü açısından AB ülkeleri bağımlı yaşlıların bakım sorununa farklı cevaplar aramaktadır. Avrupa ülkeleri bu soruna üç farklı yaklaşım sunmaktadır. Bunlardan ilki Beveridge modeli dir ve bu modeli uygulayan ülkelerde toplumsal bakım modellerinin gelişmiş olması nedeniyle bakım hizmeti toplumdan sağlanan vergilerle sağlanır. Devletin bütün yurttaşlarına sağlanacak önleyici ve tedavi edici hizmeti genel vergi gelirlerinden finanse etmesi ilkesinden hareket eder (İngiltere). Bir diğer yaklaşım Bismark modeli dir ve bu ülkelerde, bireyin bağımlılığa karşı devlet tarafından sigortalanması sosyal risk olarak kabul edilir. Sosyal sigorta temelde prime dayalı sigorta anlayışı ile işçileri kazalara, hastalıklara, yaşlılığa ve malullüğe karşı korumayı amaçlamaktadır (Almanya). Üçüncü yaklaşımı benimseyen Güney Avrupa ülkeleri modeli nde ise bağımlı yaşlılara sosyal yardımda aile hala öncelikli rol üstlenmektedir. Kapsama sistemleri farklı olmasına karşın tüm sistemler yaşlıların bağımsızlıklarının ve onurlarının korunmasına izin verilmesi zorunluluğu fikri üzerinde birleşiyor. Baskın yaklaşım yaşlıların kendi evlerinde bağımsız olarak yaşamalarını sağlayacak araçların ve tasarımların sağlanması yönündedir (Cichon and Normand 1994; Mette 2005). Bağımlılık düzeyi düşük olanlar için kurumsallaşma daha pahalı olduğu için evde kalmak tercih edilmektedir. Bu durumun yaşlılar tarafından da tercih edildiği belirtilmektedir. Zira kurumun hareket özgürlüğünü, tanıdıklarla iletişimi azalttığı ve hatta ölümün beklendiği yer olarak ifade

8 edildiği görülmektedir. Diğer taraftan evde yaşama kurulu bir çevre ve koruma sağlayan sosyal ağlar nedeniyle yaşlılar tarafından çok istenen bir seçimdir. Ancak evde kalmanın izolasyon gibi sosyal sorunlara yol açabileceği de unutulmamalıdır. Sanıldığının aksine tüm yaşlıların izole olduğunu söylemek mümkün değildir. İzole olanlar genellikle eşlerini kaybetmiş yaşlı erkeklerdir. Yaşlandıkça arkadaşları ziyaret ve sosyal faaliyetleri sürdürmek zorlaşır. Zira sosyal aktivitelere katılmak, aktif ve meşgul olmak, diğer insanlarla tanışmak ve yaşamda ilgiyi sürdürmek yaşlılar için önemlidir, depresyonu engelleyerek yaşam kalitesini artırır (http 2012). Sonuç Sonuç olarak, endüstrileşmiş toplumlarda yaşlı bireylere saygı ve hürmetin tarihsel süreçte dramatik biçimde azaldığı doğru bir yaklaşım değildir, ancak azalmaktadır. Bu bağlamda kültürel psikolojik faktörler dikkate alınarak durumun yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu faktörler dünyada temel akrabalık ilişkilerinin değiştiğini göstermektedir. Yaşlılara dönük olumsuz tutumların yalnızca siyasi ve ekonomik yönleriyle değil, tüm boyutlarıyla ele alınması gerekmektedir (Pope 2012). Günümüzde insanlık birbiriyle ilişkili pek çok problemle yüz yüzedir: Kalkınmanın hızı ve eşitsizliği, "yeni bir dünya ekonomik düzeni"ne duyulan ihtiyaç, açlık ve aşırı nüfus (1900'de 1.5 milyar kişinin yaşadığı dünyanın 2012'deki nüfusu 6 milyar 946 milyondur) ve yaşlanan dünya nüfusu. Daha yakın tarihli bir gelişme ise "yaşam düzeyi" ve "yaşam biçimi" gibi geleneksel kavramlara, "yaşam kalitesi"ne yönelik bir özlemin eklenmesi, bireyin ve kitlelerin yabancılaşmasının nasıl anlaşılacağından söz edilmektedir. Yüzyılımızın tartışması bu gelişmeyle birlikte yavaş yavaş maddi eksenden entelektüel eksene kaymaktadır (Dollot 1991). Geleneksel toplumlarda fazla görülen yaşlıların daha iyi bakılması ve saygı görmesi günümüz modern endüstriyel toplumu için çok geçerli değildir. Bunun temel nedenlerinden biri geleneksel toplumlarda bireyin ömür uzunluğunun düşük, dolayısıyla ekonomik ve toplumsal bakımla ilgili gereksiniminin az olması ile ilintilidir. Geleneksel toplumlarda ömür uzunluğunun çok kısa olması (yaklaşık 50 yaş; gelişmiş ülkelerde 80 yaş civarı) nedeniyle birey fiziksel ve algısal (cognitive) yeteneklerini çok fazla yitirmez, bu nedenle de toplumsal bakım gereksinimi minimum düzeydedir. Yaşlının yüklendiği rol ve sorumlulukları nedeniyle çevre ve toplumla ilişkileri modern toplumlara göre daha samimidir, herkes tarafından saygı görür. Benlik saygısı daha yüksektir, amaç eksikliğinden kaynaklanan sosyal hastalıklar minimum düzeydedir, genellikle tüm insanlara katkı sağlama ve kendini önemli hissetme davranışı ön plandadır. İhtiyaçları basit ve sayıca azdır; tüketim toplumunun yarattığı mal ve hizmet beklentileri düşüktür. Ancak günümüz modern endüstriyel toplumundaki insan ömür uzunluğu, entelektüel ve siyasal birikimi, tüketim düzeyi ve yaşam kalitesi bakımından çok farklıdır ve beklentileri daha yüksektir. Toplumsal ve siyasal yaşamda daha fazla rol almak, daha iyi yaşamak ve bakılmak ister. İşte bu noktada beklentiler ile sağlananlar arasındaki dengesizlik nedeniyle sorunlar yaşanmaktadır. Yaşlı bir yandan sosyal ve ekonomik olarak topluma önemli yük getirirken, bir taraftan da genç nüfusun önemli bir bölümünün katma değer yaratmayan yaşlı bakımında istihdam edilmesi zorunluluğunu gerektirmektedir. Aynı zamanda gençlerin yaşlı bakımı ve tedavisi ile ilgili harcamaları karşılamak için daha fazla çalışmaları ve daha fazla vergi ödemeleri anlamına gelmektedir. Durum böyle olunca bireyleri yaşama bağlayacak, yalnızca tüketici olarak değil aynı zamanda üretici olarak da roller üstlenebilecekleri toplumsal ve gönüllü kuruluşları harekete geçirerek amaçlı yaşama yı sağlayacak yeteneklerin kazandırılması gerekmektedir. Batı toplum biçimini benimseyen gelişmekte olan ülkelerin yaşlı nüfus sorunu ile karşılaşmadan acil çözüm üretme konusunda çaba göstermeleri önemlidir. Yararlanılan Kaynaklar Akdoğan, V. (2010). Geleneksel toplum ve modern toplum dikotomisi bağlamında modernliğin eleştirisi. Bengtsson, T. and and Scott, K. (2010). Population Ageing - A Threat to the Welfare State? Demographic Research Monographs. Springer-Verlag, Berlin Heidelberg. Cichon, M. and Normand, C. (1994). Between Beveridge and Bismarck-options for health care financing in Central and Eastern Europe. World Health Forum, 15(4): Dollot, L. (1991). Kitle Kültürü ve Bireysel Kültür. (1. Basım). İletişim Yayınları, İstanbul. Er, D. (2009). Psikososyal açıdan yaşlılık. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(11): s.141.

9 Hegland, M.E., Sarraf, Z. and Shahbazi, M. (2007). Modernisation and social change: The impact on Iranian elderly social Networks and care systems. Anthropology of the Middle East, 2(2): p.55 Helman, C.G. (2005). Cultural aspects of time and ageing. EMBO Rep. 6(S1): S54 S58. /family/publications/ mtdesilva.pdf, 2012:16 (2011). Population Projections. htm Kalınkara, V. (2011). Temel Gerontoloji: Yaşlılık Bilimi. Nobel Yayınevi, Ankara. Lehr, U. (1994). Yaşlanmanın Psikolojisi. (Çev: N.Eryar). Bilimsel ve Teknik Yayınları Çeviri Vakfı, İstanbul. Mette, C. (2005). Wellbeing and Dependency Among the European Elderly: The Role of Social Integration. ENEPRI Research Report No:12. Brussels. p.1 Pope, A. (2012). The Elderly in Modern Society: A Cultural Psychological Reading. janushead.org/jhspg99/pope.cfm Sohail, R. (2010). Traditional society v/s modern society: Which would you prefer? Thane, P.M. (2002). Status of older people: Preindustrial West. Encyclopedia of Aging.

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

TÜRKİYE DE DEMOGRAFİK DEĞİŞİM. Lütfi Sunar

TÜRKİYE DE DEMOGRAFİK DEĞİŞİM. Lütfi Sunar TÜRKİYE DE DEMOGRAFİK DEĞİŞİM Lütfi Sunar Nüfus Sorunu Son zamanlarda aile ve doğurganlık konuları artarak ülkedeki siyasi tartışmaların merkezini oluşturmakta. Çocuk sayısı sorunu ve tartışması? Demografik

Detaylı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Prof. Dr. Serdar SAYAN TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 4. Türkiye Nüfusbilim Kongresi Ankara 6 Kasım 2015 Yaşlılık (Emeklilik) Sigortası Türkiye de çalışanların

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER

İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER İMAN/İNANÇ ve TANRI TASAVVURU GELİŞİMİ JAMES FOWLER Fowler ın kuramını oluşturma sürecinde, 300 kişinin yaşam hikayelerini dinlerken iki şey dikkatini çekmiştir: 1. İlk çocukluğun gücü. 2. İman ile kişisel

Detaylı

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi

IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Lütfi ĠNCĠROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GiriĢ Nüfusunun yarısı kadın olan ülkemizde, kadınların işgücü piyasasına

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği

Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği 7. ULUSAL KIRMATAŞ SEMPOZYUMU Agrega (Beton, Asfalt), Çimento Hammaddeleri Madenciliği Ergin ARIOĞLU Onursal Başkan 5-6 MART 2015 Sheraton Hotel Maslak / İstanbul 1 1996 yılında TMMOB Maden Mühendisleri

Detaylı

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015

Sağlıkta Maliyet. B.Burcu TANER Mayıs.2015 Sağlıkta Maliyet B.Burcu TANER Mayıs.2015 14 Mayıs 2015 tarihinde Acıbadem Üniversitesi nde yapılan ASG XV. Hemşirelik Haftası Etkinliklerinde sunulmuştur. Hedef Daha geniş kitleler için daha iyi sağlık

Detaylı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı

Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı Emekliler Gelecek Stratejileri Konferansı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: -EMEKLİLERİMİZİN, EMEKLİLİK HAKLARINI EN İYİ ŞEKİLDE KULLANABİLMELERİ DEVLETİN ÖNDE GELEN GÖREVLERİ ARASINDADIR -EMEKLİLERİMİZ

Detaylı

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç. Dr. Naile BİLGİLİ Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Yaşlı nüfusa ilişkin en önemli sorunlardan biri bakım sorunudur. Yaşlı bakımı çok kapsamlı ve pahalı bir hizmettir. Özellikle 75 yaşın

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

Sentez Araştırma Verileri

Sentez Araştırma Verileri Eğitim, Görsel-İşitsel & Kültür Yürütme Ajansı Eğitim ve Kültür Genel Müdürlüğü Yaşam Boyu Öğrenim Programı İnternet Üzerinden Kişisel İşgücünü Geliştirin Leonardo da Vinci LLP (Yaşamboyu Öğrenim Programı)

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

AVRUPA BİRLİGİ PROJELERİ

AVRUPA BİRLİGİ PROJELERİ AVRUPA BİRLİGİ PROJELERİ Leonardo da Vinci Programı Türkiye Uygulaması ve Mesleki Eğitim Kurumlarına Etkileri Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı Türkiye Odalar ve Borsalar

Detaylı

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış 2050'ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış Prof. Dr. Yusuf Alper (Uludağ Üniversitesi) Yard. Doç. Dr. Çağaçan Değer (Ege Üniversitesi) Prof. Dr. Serdar Sayan (TOBB

Detaylı

KARPA & VENA ORTAK GIRIŞIMI

KARPA & VENA ORTAK GIRIŞIMI KARPA & VENA ORTAK GIRIŞIMI yılların birikimi tek bir çatı altında KARPA & VENA YAPI ORTAK GİRİŞİMİ hakkımızda İnşaat sektöründe 20 yılı aşkın süredir geniş bir yelpazede hizmet veren KARPA YAPI VE VENA

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Erasmus Programı Genel Değerlendirme

Erasmus Programı Genel Değerlendirme Erasmus Programı Genel Değerlendirme İlyas Ülgür Erasmus Program Koordinatörü 6 Mayıs 2013 Ege Üniversitesi Türkiye de Erasmus Öğrenci Hareketliliği 18000 16000 17000 14000 12000 11998 10000 10095 8000

Detaylı

NÜFUS POLİTİKALARI. Taylan BATMAN Yeşilpınar Mirioğlu ÇPL

NÜFUS POLİTİKALARI. Taylan BATMAN Yeşilpınar Mirioğlu ÇPL NÜFUS POLİTİKALARI Taylan BATMAN Yeşilpınar Mirioğlu ÇPL NÜFUS POLİTİKALARI Ülkelerin veya hükümetlerin,bilinçli olarak, Nüfusun niceliği ( sağlık ve doğurganlık), Niteliği ( eğitim) ve Dağılımını(kır

Detaylı

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Ekim 2015 Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Harcama İzleme Güncelleme Notu Nurhan Yentürk STK Eğitim ve Araştırma Birimi tarafından Kamu Harcamalarını İzleme Dizisi kapsamında gençlik, çocuk,

Detaylı

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri

Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A.ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık, 21. yüzyılda ön plana çıkan en önemli

Detaylı

PROF. DR. ERDAL ZORBA

PROF. DR. ERDAL ZORBA PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler, kemik mineral yoğunluğundaki artış, beden suyundaki değişimler,

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları 1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları Virpi Einola-Pekkinen 10.1.2011 1 Finlandiya Hükümetinin Yapısı Finlandiya da 12 Bakanlık vardır. Her Bakanlık kendi yetkisi çerçevesinde yönetim kapsamına

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı 30.09.2013 İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye orta yaş ve yaşlanmakta olan bir nüfus yapısına sahiptir.

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz.

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz. fırsatlara erişmek, barış ve Aile ilişkileri kimliğimizin oluşmasına katkıda bulunur. Binaların içindeki ve çevresindeki alanlar ve tesisler, insanlarin bu binaları nasıl kullanacağını belirler. Oyun aracılığıyla

Detaylı

TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN

TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN POTANSIYELI : KADıNLAR T.C. Devlet Planlama Teşkilatı Dünya Bankası TEMEL BULGULAR Türkiye deki birçok kadın çalışmak istiyor ancak çalışmalarını engelleyen bazı zorluklarla

Detaylı

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research KURAM VE ARAŞTIRMA NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research NEDEN? KURAM (TEORİ) NASIL? Hemen her araştırma bir kuram ile ilişkilidir. Kuramı nasıl kullanmalı? SOSYAL KURAM İDEOLOJİ İKİSİ DE olguları açıklar;

Detaylı

Eğitimin Toplumsal Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI

Eğitimin Toplumsal Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI Eğitimin Toplumsal Temelleri Yrd. Doç. Dr. Adnan BOYACI Eğitim Bir kavram olarak Bir süreç olarak Bir örgüt olarak EĞİTİM Bir sistem olarak Bir kavram olarak eğitim Bir kavram olarak eğitim Eğitim bireylerin

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları 7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları Seda GÖKSU AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi Sunum Planı 7.ÇP SSH Araştırma Alanı 7.ÇP SSH alanı projelerine nasıl ortak olabilirim?

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

Sağlık Harcamalarında Gözlenen Uzun Vadeli Artışın Dinamik Sebeplerinin Analizi

Sağlık Harcamalarında Gözlenen Uzun Vadeli Artışın Dinamik Sebeplerinin Analizi Sağlık ında Gözlenen Uzun Vadeli Artışın Dinamik Sebeplerinin Analizi Nisa Önsel Boğaziçi Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği 05.12.2014 Kişi başı sağlık harcamaları (US $ PPP) 9000 8000 7000 6000 5000

Detaylı

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024

YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul Okulöncesi Eğitimde Fırsat Eşitliği Uzm. Dilek EROL SAHĐLLĐOĞLU MEB Öğretmenim Anaokulu Müdür Yardımcısı 1 Sunu Planı Okulöncesi Eğitimin Tanımı Okulöncesi Eğitimin Önemi Eğitim Hakkı Sayılarla Okulöncesi

Detaylı

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK

TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA ve HAREKETLİLİK TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Ü s t S ı n ı f Orta Sınıf Alt Sınıf TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabakalaşma dünya yüzeyindeki jeolojik katmanlara benzetilebilir. Toplumların,

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILIN 10 KÜRESEL MAKRO TRENDİ. Kaynak: Euromonitor International

ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILIN 10 KÜRESEL MAKRO TRENDİ. Kaynak: Euromonitor International ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILIN 10 KÜRESEL MAKRO TRENDİ Kaynak: Euromonitor International #1 Alışverişte Belirsiz Bir Gelecek Tüketiciler para harcama konusunda, özellikle yüksek ücretli ürünlere karşı, biraz daha

Detaylı

Çağla Ünlütürk- Pamukkale Üniversitesi TÜRKİYE REFAH REJİMİ VE SOSYAL DIŞLANMA

Çağla Ünlütürk- Pamukkale Üniversitesi TÜRKİYE REFAH REJİMİ VE SOSYAL DIŞLANMA Çağla Ünlütürk- Pamukkale Üniversitesi TÜRKİYE REFAH REJİMİ VE SOSYAL DIŞLANMA Sunuş Planı 1) Türkiye Refah Rejimi: Kapsayıcı mı, Dışlayıcı mı? 2) Refah Hizmetlerinden Dışlanma Boyutuyla Sosyal Dışlanma

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

Internationale Gesellschaft fur Ingenieurpadagogik (IGIP)

Internationale Gesellschaft fur Ingenieurpadagogik (IGIP) Internationale Gesellschaft fur Ingenieurpadagogik (IGIP) International Society for Engineering Education ULUSLARARASI MÜHENDİSLİK EĞİTİMİ TOPLULUĞU Bugünün Üniversitesi Finansal konularla, teknolojik

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI BABA ve ÇOCUK PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2013 Tarihsel Süreç İçinde Baba Olma Kavramı Sosyo-ekonomik ve bilimsel gelişmeler, geleneksel aile

Detaylı

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ

HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ ALANI HASTA VE YAŞLI HİZMETLERİ AMAÇ Bu faaliyet sonucunda, yaşlı ve hasta hizmetleri alanında yer alan meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Yaşlılık,

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBĐLĐR YENĐLĐKÇĐ FĐNANS VE TÜRKĐYE

SÜRDÜRÜLEBĐLĐR YENĐLĐKÇĐ FĐNANS VE TÜRKĐYE Yıl: 28 Sayı: 101 Nisan 2014 9 Güncel SÜRDÜRÜLEBĐLĐR YENĐLĐKÇĐ FĐNANS VE TÜRKĐYE M. Ferhan KAPTAN Kadir DÖNMEZ Finans Kulüp Finans Kulüp, kurulduğu yıldan beri amacına dönük olarak gerçekleştirdiği etkinlikler,

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar

Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar Yerel Yönetimlerin Yafll larla lgili Politikalar Dr. Nevzat Do an GİRİŞ Ülkemizde yaşlı ve yaşlılıkla ilgili toplumsal kalıplara tarihsel açıdan bakıldığında, büyüklerimizin kadın ya da erkek daima korunduğu

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI Okul öncesi dönem genel anlamda tüm gelişim alanları açısından temellerin atıldığı

Detaylı

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ

1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 SOSYOLOJİNİN DÜNYADA VE TÜRKİYE DE GELİŞİMİ 15 1.1. Sosyolojinin Tanımı 16 1.2. Sosyolojinin Alanı, Konusu, Amacı ve Sınırları 17 1.3. Sosyolojinin Alt Disiplinleri 18 1.4.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Sosyolojiye Giriş-2 SSG110 2 3+0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Sosyolojiye Giriş-2 SSG110 2 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Sosyolojiye Giriş-2 SSG110 2 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Anketin bilgilendirme cümlesi olarak aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir.

Anketin bilgilendirme cümlesi olarak aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir. Kadın Girişimcilerin Yeterliliklerinin Artırılması ve İş Dünyasına Entegrasyonu AB Projesi (W2LAB) 2013-1-TR1-LEO05-47596 İhtiyaç Analizi Anketi Raporu Anketin bilgilendirme cümlesi olarak aşağıdaki ifadeye

Detaylı

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA

ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA ÇOCUKLARDA FİZİKSEL AKTİVİTE VE FİZİKSEL UYGUNLUK PROF. DR. ERDAL ZORBA Vücut Kompozisyonu Çocukluk ve gençlik dönemi boyunca beden kompozisyonu sürekli değişkenlik göstermektedir. Bu değişimler; kemik

Detaylı

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış Ders 2 : Geçmişten günümüze büyük demografik değişimler Doç. Dr. Didem Danış Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü ddanis@gsu.edu.tr Ders 2 : Geçmişten

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1 PLATFORM NOTU'14 / P-1 Yayınlanma Tarihi: 11.03.2014 * Türkiye nin Gizli ları 1 Thomas Masterson, Emel Memiş Ajit Zacharias YÖNETİCİ ÖZETİ luk ölçümü ve analizine yeni bir yaklaşım getiren iki boyutlu

Detaylı

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N

LIK EKONOM S İ İN İ İ N N SAĞLIK EKONOMİSİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ Dr. Ferruh N. Ayoğlu Sağlığın ekonomisi olur mu? Sağlık k ekonomisi, i genel olarak ekonomi biliminin i i kurallarının sağlık sektörüne uygulanması ile ilgilenir.

Detaylı

Araştırma Notu 13/159

Araştırma Notu 13/159 Araştırma Notu 13/159 27 Aralık 2013 1,4 MİLYON GENÇ NE OKULDA NE İŞTE Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal-Kolaşin ve Melike Kökkızıl Yönetici Özeti TÜİK tarafından açıklanan Hanehalkı İşgücü Anketi 2012 verilerine

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI rt O ku ao l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ÇOCUK HAKLARI PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - ARALIK 2015 ÇOCUK HAKLARI 10 Aralık 1948 de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi nin kabulüyle birlikte 10

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BİRİMİ 2013-2014 SAYILARLA ERASMUS RAPORU

AVRUPA BİRLİĞİ BİRİMİ 2013-2014 SAYILARLA ERASMUS RAPORU AVRUPA BİRLİĞİ BİRİMİ 1-1 SAYILARLA ERASMUS RAPORU 1 İÇİNDEKİLER 1) TÜRKİYE DE VE HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ NDE ERASMUS PROGRAMI a) Durum Analizi ve Performans Göstergeleri b) Erasmus İkili Anlaşmaları c)

Detaylı

Androgojik ve Pedagojik Yaklaşım

Androgojik ve Pedagojik Yaklaşım Androgojik ve Pedagojik Yaklaşım Pedagoji, Yunanca; paid (çocuk) ve agogos (rehberlik) köklerinden türetilmiştir ve özellikle "çocuklara öğretmenin bilim ve sanatı" anlamına gelir. Androgoji (ya da adragoloji)

Detaylı

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENİ LİSESİ R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 2010 2011 Bilgili olduğumuz oranda özgür oluruz. Sokrates 9. S ı n ı f l a r LĠSELĠ OLMAK ve REHBERLĠK SERVĠSĠNĠN TANITIMI Sevgili

Detaylı