ASKERi UYGULAMALARDA KULLANILAN YAZILIM. GELi TiRME STANDARTLARININ DEGi imi, GELi imi ve. GELECEK ile ilgiu TAHMiNLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ASKERi UYGULAMALARDA KULLANILAN YAZILIM. GELi TiRME STANDARTLARININ DEGi imi, GELi imi ve. GELECEK ile ilgiu TAHMiNLER"

Transkript

1 T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BiLiMLERi ENSTITUSU TEKNOLOji YONETiMi ANA BILIM DALI ASKERi UYGULAMALARDA KULLANILAN YAZILIM GELi TiRME STANDARTLARININ DEGi imi, GELi imi ve GELECEK ile ilgiu TAHMiNLER DOKTORA TEZi Hazirlayan Kemal Burak CODUR Tez Dani^mani Dog. Dr. Ali H. DOGRU ANKARA-2009

2 TEZ TANITIM FORMU TEZIN TARIHI : TEZIN TIPI : Doktora Tezi TEZiN BA LIGI ; Askeri Uygulamalarda Kullanilan Yazilim Ge!i tirme Standartlarinin Degi^imi, Geli imi Ve Gelecek lie llgili Tahminler TEZiN YAPILDIGI BIRiWI : Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitusu Teknoloji Yonetimi Ana Bilim Daii SPONSOR KURULU : - DAGITIM LiSTESi : Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitusu Tez Hazirlama, Onay, Dagitim ve Muhafaza Esaslari Kilavuzunda Belirtilen Yerlere TEZiN OZETi : Yazilim Geli tirme Standartlan, yazilimin nasil geli?tirilecegini ortaya koyan ve bu sebeple yazilim geli tirme teknolojilerine yon veren belgelerdir. Bu ara^tirmada askeri amaglarla kullanilan yazilim geli?tirme standartlarinin tarihsel geli?imi ve degi imi incelenmi? ve bu incelemeden hareketle askeri alanda kullanilan yazilim geli tirme teknolojilerinin geli^imi ortaya konmu^tur. Bu amagia standartlarin belgeleri uzerinden beige incelemesi yapilmi?, uygulama tabanli veri toplamak igin de bir deney gergekle tirilmi tir. Elde edilen sonuglar ve yapilan gozumlemeler, dunyada?e itli ulkelerin yazilim teknolojileri konusunda ortaya koyduklari Ar- Ge hedefleri ile birlikte incelenerek askeri amaplara yoneiik kullanilacak yazilim geli tirme teknolojilerinin gelecegi ile ilgilj bir teknoloji tahmini yapilmi^tir. Sonug olarak; askeri amaglaria kullanilan yazilim geli tirme standartlarinin evrimsel bir geli tm sergiledigi, bu geli^imin planlama safhasinda yapilan kestirimlerde arti^a yol agtigi, tanimlanan gereksinim sayisini arttirdigi tespit edilmi?, askeri ihtiyaglar genel ihtiyaglardan

3 farklila madik9a askeri giri imle yeni bir yazilim geli tirme standardinin tanimlanmasina ihtiyag duyulmayacagi anla ilmi tir. ANAHTAR KELIMELER : Yazilim Geli tirme Standardi, MIL-STD-1679, DOD-STD-2167, MIL-STD-498, leee/eia 12207, Yazilim Geli tirme Deneyi SAYFA SAYISI : 144 GiZLiLiK DERECESi : Tasnif Di i

4 KARA HARP OKULU SAVUNMA BILIMLERI ENSTITUSU WIUDURLUGUNE Kemal Burak CODUR'un, Askeri Uygulamalarda Kullanilan Yazilrm Geli tirme Standartlarinin Degi iml, Geli iml ve Gelecek lie ilgili Tahminler konulu tez ^ali^masi, jurimiz tarafmdan TEKNOLOJi YONETiMj Ana BIlim Dalinda DOKTORA tezi olarak kabul edilmiftir. Balkan Prof. Dr. Serpil EROL Uye Prof. Dr. A. Kadir VAR0(SLU Oye Prof.Dr.Y. Muh. Alb, Taner ALTUNOK Uye erhat QAKIR Uye Dog. Dr. Ali H. DO<3RU (Dani man) ONAY Yukaridaki imzalann, adi gegen ogretim uyelerine ait oldugunu onaylarim.... /... / 2009 Taner ALTUNOK Prof.Dr.Y.Muh.Alb. Enstitu Miiduru

5 Prof. Dr. Ahmet Ayhan, pzlem Karame e ve Evrim Yan^eken anisina

6 VARI Kazandiklarim bitti, yitirdiklerim kaldi. Soylediklerim yitti, dinlediklerim kaldi. Bir bilmek ulkesinin du^on-iii'ne vardim; Ogrettiklerim gitti, ogrendiklerim kaldi. Ozdemir Asaf

7 TE EKKUR sunmak isterim. Beni segkin okullarda okutan Turk Milleti'ne en derin ukranlarimi Tez dani^manim Dog. Dr. Ali H. Dogru'ya bana gosterdigi sabtr ve destek igin gok te^ekkur ederim. O'nun kilit noktalarda beni yapici bir ekilde yonlendirmesi olmasaydi bu tez gali masini bitiremezdim. ODTU Bilgisayar Muhendisligi Bolumu'nde Bahar Donemi'nde verilen SB 548 dersini alan ogrencilere ve dersin asistani Selma Suloglu'na tez gali malarima katkilari nedeni ile te ekkur etmek isterim. Yuksek Lisans tez dani manim Prof. Dr. Ay e Kiper'in ismini de burada saygiyla anmak isterim. Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitusu Muduru Prof. Dr. Yuk. Muh. Alb. Taner Altunok, Teknoloji Yonetimi Ana Bilim Dali Ba kanlari Yuk. Muh. Alb. Bekir Kazandir ve Dr. Yuk. Muh. Alb. Altan Ozkil'e ve tum Enstitu gali^anlarina, degerii ogretmenlerimiz Prof. Dr. Serpil Erol, Prof. Dr. A. Kadir Varoglu, Dog. Dr. Erol Sayin, Dog. Dr. Serhat Qakir ve Yrd. Dog. Dr. Haluk Korkmazyurek'e sagladiklari mukemmel akademik ortam igin te ekkur ederim. Doktora gali malarim sirasinda bana her turlu kolayligi gosteren i?verenim TUBlTAK'a, amirlerim Olay Salcan, N. Nur Tumok ve gali ma arkada larima te^ekkur ederim. Dogdugum andan itibaren bana destek olan babam Kadir Codur, annem Ay e Codur, ablam Muge Burcu Codur ve anneannem Ganime Sever'e ukranlarimi sunarim.

8 T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BiLiMLERi ENSTiTUSU TEKNOLOJi YONETiMi ANA BiLiM DALI ANKARA 2009 ASKERi UYGULAMALARDA KULLANILAN YAZILIM GELi TiRME STANDARTLARININ DEGi imi, GELi imi ve GELECEK ile ILGIlI TAHMInLER DOKTORA TEZi Kemal Burak CODUR OZET Yazilim Geli?tirme Standartlan, yazilimin nasil geli tirilecegini ortaya koyan ve bu sebeple yazilim geli tirme teknolojilerine yon veren belgelerdir. Bu ara tirmada askeri ama^larla kullanilan yazilim geli tirme standartlarinm tarihsel geli imi ve degi imi incelenmi? ve bu incelemeden hareketle askeri alanda kullanilan yazilim geli^tirme teknolojilerinin geli imi ortaya konmu tur. Bu ama9la standartlarm belgeleri uzerinden beige incelemesi yapilmi^, uygulama tabanli veri toplamak igin de bir deney gergekle^tirilmi^tir. Elde edilen sonuglar ve yapilan gozumlemeler, dunyada ge^itli ulkelerin yazilim teknolojileri konusunda ortaya koyduklan Ar-Ge hedefleri ile birlikte incelenerek askeri ama?lara yonelik kullanilacak yazilim geli^tirme teknolojilerinin gelecegi ile ilgili bir teknoloji tahmini yapilmi tir. Sonu? olarak; askeri amaglaria kullanilan yazilim geli tirme standartlarinm evrimsel bir geli?im sergiledigi, bu geli imin planlama safhasinda yapilan kestirimlerde arti^a yol 3911^1, tanimlanan gereksinim sayisini arttirdigi tespit edilmi^, askeri ihtiya9lar gene! ihtiya9lardan farklila5madik9a askeri giri^imle yeni bir

9 yazilim geli tirme standardinin tanimlanmasina ihtiyag duyulmayacagi anla ilmi tir. Anahtar Kelimeler : Yazilim Geli tirme Standardi, MIL-STD-1679, DOD- STD-2167, MlL-STD-498, leee/eia 12207, Yazilim Geli tirme Deneyl Tez Yoneticisi : Dog. Dr. Ali H. D06RU Sayfa Sayisi : 144

10 T.C. TURKISH MILITARY ACADEMY DEFENSE SCIENCE INSTITUTE DEPARTMENT OF TECHNOLOGY MANAGEMENT ANKARA 2009 EVOLUTION AND DEVELOPMENT OF SOFTWARE DEVELOPMENT STANDARDS IN MILITARY DOMAIN AND A FORECAST FOR THE FUTURE Ph.D. THESiS Kemal Burak CODUR ABSTRACT Software Development Standards are documents that determine how software is developed, thus they establish the technology for software development. This research investigates historical development and transformation of software development standards in the military domain and demonstrates progress of software development technology. During this investigation, document inspection and a software development experiment is performed for collection of empirical data. The collected results and performed analysis are evaluated with software R&D needs of some countries and a technology forecast is presented for the future of software development technologies in military domain. The concluded results are; the military development standards developed in an evolutionary manner, the estimation of planning parameters and the number of requirements has increased as standards evolved and a military initiated new standard is needed only if civilian standards do not serve military needs. Keywords : Software Development Standard, MIL-STD-1679, DOD- STD-2167, MIL-STD-498, leee/eia 12207, Software Development Experiment IV

11 Advisor : Assoc. Prof. Dr. Ali H. D06RU Number of Pages : 144 V

12 igindekiler TE EKKUR i igindekiler vi TABLOLAR LiSTESi ix EKiLLER LiSTESi xi KISALTMALAR LiSTESi xv GiRi 1 BtRiNCi BOLUM MOTiVASYON 1. MOTiVASYON 3 ikinci BOLUM ONCEKi QALI^MALAR 1. ASKERi STANDARTLARLA ilgili QALI$MALAR 9 2. KONU ALINAN STANDARTLARLA ILGiLi QALI MALAR TARiHSEL BOYUT incelenen QALI MALARLA ilgili VARILAN SONUQLAR 14 UgUNCU BOLUM BELGE incelemesi ve SONUQLARI 1. ONTOLOJi 19 a. Standartlarin Ozellikleri ile llgili Qali^malar 20 b. Standartlar igin Bir Ontoloji BELGE incelemesi BELGE incelemesinin SONUQLARI 33 a. Standartlarin i Sureg Modelleri 33 b. Programlama ve Kodlama 39 c. Hata ve Sorun 41 VI

13 Q. Gereksinim Turleri 43 d. Referanslar 44 e. Test Kapsami 45 f. Sistem Muhendisligi 46 g. Risk Yonetimi 48 g. Ticari Yazilim 49 h. Yazilim Muhendisligi Anlayi i 50 I. Kaynak Yonetimi 52 i. Kavramsal Farkliliklar 53 j. Genel Degerlendirme 53 DORDUNCU BOLUM DENEY ve SONUQLARI 1. DENEY ve GERQEKLE TlRlMl DENEYlN TASARIMI DENEY SONUQLARI 66 a. Projeler Genelinde ve Proje Turlerine Gore Degerlendirmeler 67 (1) Sure Kestirimi 69 (2) i gucu Kestirimi 73 (3) Gereksinim Qozumlemesi 76 (4) Kod Buyuklugu Kestirimi 80 b. Proje Verilerine Gore Degerlendirmeler 83 c. Gruplara Gore Degerlendirmeler 86 (1) Gruplann Qali?malarinin Standartlara Gore Degi imi 86 (2) Gruplann Genel Egilimleri 92 g. Yazilim Geli^tirme Modelleri 99 d. Harcanan j gucu 100 e. Anket Sonuglari ve Deneyin Ogretim Yonunun Degerlendirilmesi DENEY SONUQLARININ GENEL DEGERLENDIRMESI 110 a. Deneyin Gegerliliginin Degerlendirilmesi Ill (1) Standartlarm Deneyde Tek ve Etken Bagimsiz Degi^ken Olmamasi 111 (2) Ogrencilerin Yetkinligi 115 VII

14 (3) Yapilan Qali manin Ogrenciler Tarafmdan Ne Kadar Anla?ildigi ve Ogrencilerin Ne Kadar Zaman Ayirdigi 116 (4) Deney Tekrari 116 (5) Deneyin Gegerliligi ile ilgili Sonug 117 b. Deney Sonuglarinin Teknik Degerlendirmesi 117 (1) Sure Kestirimi ile ilgili Sonuglar 118 (2) i gucu Kestirimi ile ilgili Sonuglar 119 (3) Tanimlanan Gereksinim Sayisi ile ilgili Sonuglar 120 (4) Kod Satir Sayisi Kestirimi ile ilgili Sonuglar 120 (5) Genel Degerlendirme 121 BE inci BOLUM ELDE EDiLEN SONUQLARIN BUTUNLE^TIRiLMESi VE STANDARTLARIN GELECEGiNE ili KiN DEGERLENOiRMELER 1. ELDE EDiLEN SONUQLARIN BUTUNLE TiRiLMESi 123 a. Beige incelemesi ile Deneyin Farklilikiari 123 b. Elde Edilen Sonuglarin Butunle tirilmesi ASKERi UYGULAMALARA YONELlK YAZILIM GELi TiRME AMACI ile KULLANILAN STANDARTLARIN GELECEGi 125 a. Yeni BirStandarda Hangi artlarda Ihtiyag Duyulabilir? 126 b. Yeni Bir Standarda ihtiyag Duyulmakta Midir? 127 c. Yeni Bir Standardm Ortaya Qiki i ile ilgili Degerlendirmeler 131 ALTINCI BOLUM SONUQ ve ONERiLER 1. SONUQLAR ONERiLER 137 KAYNAKQA 139 EKLER 144 VIM

15 TABLOLAR LiSTESi Sayfa Tablo-1: Standartlarm ogeleri (segimli olmayan ogeler koyu arka plan ile g6sterilmi tir) 24 Tablo-2: Smiflar ve ozellikleri 26 Tablo-3: Ozelliklerin nitelikleri 27 Tablo-4; Standartlarm ozellikleri ve hangilerinin beige incelemesinde kullanildiklari 30 Tablo-5; Gereksinimlerle ilgili hazirlanan tablonun Microsoft Office Excel programmda gorunu?u 3-I Tablo-6: Tanimlaria ilgili hazirlanan tablonun Microsoft Office Excel programmda gorunu^u 32 Tablo-7: Standartlarm tanimladiklan kontrol noktasi ve beige sayilari 34 Tablo-8: Standartlarm hazirlanmasmi bekledikleri belgeler (beige turune gore gruplandirilmi ) 35 Tablo-9: Qe^itli kavramlarm standartlara dahil olup olmadiklan (X i^areti dahil degil, = i areti tam dahil degil, V i?areti dahil aniammdadir) 54 Tablo-10: Standartlarm kar^ila^tirilmalan ile ilgili senaryolar 56 Tablo-11: YGSDD donguleri, projeler ve gruplann dagilimi 60 Tablo-12: Etik kurallar ve YGSDD 65 Tablo-13: Deneyde toplanan veri ornegi 68 Tablo-14: Projelerde yapilan sure kestirimleri 69 Tablo-15; Projelerde yapilan i^gucu kestirimleri 74 Tablo-16: Projelerde tanimlanan gereksinim sayisi 77 Tablo-17: Projelerde yapilan kod buyuklugu kestirimi (satir sayisi) 80 IX

16 Sayfa Tablo-18: Elenen projeler sonucunda kalan projelerde yapilan i gucu kestirimleh 84 Tablo-19: Elenen projeler sonucunda kalan projelerde kod buyuklugu kestirimleri 85 Tablo-20: Gruplarin yaptiklari i gucu kestirimlerinin standartlara gore dagilimi 87 TabIo-21: Gruplarin yaptiklari sure kestirimlerinin standartlara gore dagilimi 88 Tablo-22: Gruplarin tanimladiklan gereksinimlerin standartlara gore dagilimi 89 Tablo-23: Gruplann yaptiklan kod satir sayisi kestirimlerinin standartlara gore dagilimi 90 Tablo- 24: Grup 1'in projelerle ilgili gali^malan 93 Tablo-25; Grup 2'nin projelerle ilgili gali^malari 94 Tablo-26: Grup 3'un projelerle ilgili gali malari 94 Tablo-27: Grup 4, un projelerle ilgili gali^malari 97 Tablo-28: Grup 5'in projelerle ilgili gali malari 97 Tablo-29: Grup 6'nin projelerle ilgili gali?malari 97 Tablo-30: Gruplarin kullanacaklarini beyan ettikleri yazilim geli^tirme modelleri 100 Tablo-31: Toplam harcanan i gucu 101 Tablo-32: Standartlarin gegerliligi ile ilgili sorulara verilen cevaplar 109

17 EKiLLER LiSTESi Sayfa ekil-1: Askeri uygulamalar yonelik yazilim geli^tirmek igin kullanilan standartlarm zaman igindeki degi imi 5 ekil-2: NATO ulkeleri tarafindan kullanilan jet sava ugaklarinin envanterde kalma sureleri (ugaklar envantere alinma yillarina gore siralanmi^lardir, agik renkli gizgiye sahip ugaklar halen envanterde yer almaktadir) 8 ekil-3: Tanimlanan ontoloji 25 ekil-4: Standartlarda tanimlanan belgelerde ve kontrol adimlarindaki degi im 34 ekil-9: MIL-STD-1679 ISMG Modeli 36 ekil-10: DOD-STD-2167 ISMG Modeli 37 ekil-11: MIL-STD-498 ISMG Modeli 1. Bolum ekil-8: MIL-STD-498 ISMG Modeli Bolum 2 39 ekil-9: Projelerde yapilan sure kestirimi 70 ekil-10: Bili im projeleh igin sure kestirimi 71 ekil-11: Gomulu ve gergek zamanli sistemler igin sure kestirimi 72 ekil-12: Bili^im, gomulu ve gergek zamanli sistemler igin sure kestirimi ekil-13: Projelerde yapilan i5gucu kestirimleri 74 ekil-14: Bili im projeleh igin i^gucu kestihmi 75 ekil-15: Gomulu ve gergek zamanli projeler projeleh igin i^gucu kestihmi 75 ekil-16: Bili^im ve gomulu ve gergek zamanli sistem projeleh igin i gucu kestihmi 76 ekil-17: Projelerde tanimlanan gereksinim sayisi 77 XI

18 Sayfa ekil-18: Bili im projeleri igin tanimlanan gereksinim sayisi 78 ekil-19: Gomulu ve gergek zamanli sistem projeleri igin tanimlanan gereksinim sayisi 79 ekil-20: Bili^im ve gomulu ve gergek zamanli sistem projeleri igin tanimlanan gereksinim sayisi 79 ekil-21: Projelerde yapilan kod buyuklugu kestirimi (satir sayisi) 81 ekil-22: Bili im projeleri igin kod satir sayisi kestirimi 82 ekil-23: Gomulu ve gergek zamanli sistem projeleri igin kod satir sayisi kestirimi 82 $ekil-24: Bili^im ve gomulu ve gergek zamanli sistem projeleri igin kod satir sayisi kestirimi 83 ekil-25: Elenen projeler sonucunda kalan projelerde yapilan i^gucu kestirimleri 84 ekil-26: Elenen projeler sonucunda kalan projelerde kod buyuklugu kestirimleri 85 ekil-27: Gruplarin yaptiklari i^gucu kestirimlerinin standartlara gore dagilimi 87 ekil-28: Gruplarin yaptiklari i gucu kestirimlerinin zamana (standartlarin tanimlanma sirasma) gore degi imi (degerler normalle?tirilmi tir) 87 ekil-29; Gruplarin yaptiklari sure kestirimlerinin standartlara gore dagilimi 88 ekil-30: Gruplarin yaptiklari sure kestirimlerinin zamana (standartlarin tanimlanma sirasina) gore degi imi (degerler normalle?tirilmi tir) 89 ekil-31: Gruplarin tanimladiklan gereksinimlerin standartlara gore dagilimi 90 XII

19 Sayfa ekil-32: Gruplann yaptiklan kod satir sayisi kestirimlerinin standartlara gore dagilimi (Grup 4'un degerleri, grafigin olgeginin di inda oldugu igin kaldirilmi tir) 9-I ekil-33: Proje 1, 2 ve 3 igin yapilan i gucu kestirimleri 94 ekil-34: Proje 1, 2 ve 3 igin yapilan sure kestirimleri 95 ekil-35: Proje 1, 2 ve 3 igin tanimlanan gereksinim sayilari 95 ekil-36: Proje 1, 2 ve 3 igin yapilan kod satir sayisi kestirimleri 96 ekil-37: Proje 4, 5 ve 6 igin yapilan i^gucu kestirimleri 98 ekil-38: Proje 4, 5 ve 6 igin yapilan sure kestirimleri 98 ekil-39: Proje 4, 5 ve 6 igin tanimlanan gereksinim sayilan 99 ekil-40: Proje 4, 5 ve 6 igin yapilan kod satir sayisi kestirimleri 99 ekil-41: Planlama a amasinda harcanan i^gucu 101 ekil-42: Gereksinim analizi a^amasinda harcanan i gljcu 101 ekil-43: On tasarim a^amasinda harcanan i^gocu 102 ekil-44: Toplam harcanan i$gucu 102 eki!-45: Ankete katilan ogrencilerin i^yerlerinin gali ma alanlan 104 ekil-46: Ankete katilan ogrencilerin i yerlerinin proje turleri 105 ekil-47: Ankete katilan ogrencilerin i tecrubeleri 105 ekil-48: Ankete katilan ogrencilerin gali ma hayatlannda gergekle^tirdikleri faaliyetler 106 ekil-49: Ankete katilan ogrencilerin projelere yeterii zamani ayirip ayiramadiklan ile ilgili goru^leri 107 ekil-50: Ankete katilan ogrencilerin projeleh aniayip aniayamadiklan ile ilgili goru^leh -107 XIII

20 Sayfa ekn-51: Ankete katilan ogrencilerin standartlan aniayip aniayamadiklari ile ilgili g6ru?leri -jos ekil-52: Ankete katilan ogrencilerin projeleri akademik ye i gali^malan ile ilgili olarak yararli gorup gormedikleri ile ilgili g6ru leri 108 xiy

21 KISALTMALAR LISTESI BYKB Bilgisayar Yazilimi Konfigurasyon Birimi DARPA Geli mi Savunma Ara tirma Projeleri Ajansi (Defense Advanced Research Projects Agency) DOD-STD ABD Savunma Bakanligi Standardi (Department of Defense Standard) EIA Elektronik Endustri Birligi (Electronic Industries Alliance) lec Uluslar Arasi Elektro-Teknik Komisyonu (International Electrotechnical Commission) IEEE Uluslar Arasi Elektrik ve Elektronik Muhendisleri Enstitusu (Institute of Electrical and Electonics Engineers) ismg i? Suregleri Modelleme Gosterimi ISO Uluslararasi Standart Orgutu (international Organization for Standardization) MIL-STD Askeri Standart (Military Standard) PTO Proje Tabanli Ogrenme RAHAT Rafta Hazir Ticari RTCA Havacilik Igin Radyo Teknik Komisyonu (Radio Technical Commission for Aeronautics) YGSDD Yazilim Geli tirme Standartlarinin Degerlendirilmesi Deneyi XV

22 GiRi Kavram ve oigulann degi^iminin; onlari anlayabilmek, hedefierimiz dogrultusuna yonlendirebilmek ve bazi tedbirleri zamanlica alabilmek amaglan ile yonetilmesi gerekmektedir. Teknoloji de boyle bir kavramdir, bu sebeple yazilim geli^tirme teknolojileri de yonetilmesi gereken olgular arasindadir. Yazilim teknolojilerinin gene! ya da belirii bir sektor ozelinde yonetimi, diger kavram ve olgulardan farkli bir?ekilde gergekle ebilmektedir. Yazilimin seri uretilen bir urun ortaya gikarmamasi, tasariminin higbir kayda deger maliyet olmaksizin gogaltilarak dogrudan urun olarak kullanilmasi nedeni ile satin alinan yazilimin teknik igerigi degil di ara yuzleri denetlenmekte ve bunlar kabule esas olmaktadir. Ornegin bir tabak satin alinacaksa onun seramik, metal ya da plastikten yapilmi olmasin belirlenmesi aniamli bir satin alim olgutu iken, yazilim tedariginde yazilimin C, C++, Java ya da ADA dili ile yazilmi ofmasini ^art ko^mak, ozellikle sivil sektorde kullanilmayan bir olguttur. Yazilim alimlarinda yazilimin yetenekieri ve di ara yuzleri uzerinde durulmaktadir. Yazilim teknolojileri ile ilgili duzenleme, yazilim geli^tirme standartlan ile gergekle?tirilmektedir. Diger bir deyi le yazilim teknolojilerini yonetim araglarindan birisi yazilim geli?tirme standartlaridir. Askeri uygulamalara yonelik olarak geli?tirilen yazilimlar igin de uymalan gereken geli^tirme standartlan 1978 yilindan beri tanimlanmaktadir. Bu ara^tirmada askeri sistemlere yonelik yazilim geli tirme teknolojilerinin gegmi ten bugune standartlar araciligi ile nasil yonetildigi incelenerek gelecekle ilgili tahminler yapilacaktir. Ortaya konan bu amag, ara^tirmanin iki ana giktisini tarif etmektedir birincisi gegmi^ten bugune askeri sistemlere yonelik yazilim geli^tirme teknolojilerinde ya^anan degi im ve geli imin ortaya konmasi, ikincisi gelecekle ilgili tahminlerin yapilmasidir.

23 Gegmi te kullanilan standartlarin incelenmesi, tarihsel gali^malarda gegerii olan anlayi in bu gali mada da kullanilmasini gerektirmektedir. Bu standartlar, metinleri uzerinden beige incelemesi ile incelenmi ve birbiri ile kar ila tirilmi tir. Teorik bu incelemenin yam sira uygulama tabanli veriler uzerinden de bir degerlendirme gergekle tirilmi tir. Uygulama tabanli hazir verilere ula ilamadigi igin bu ara tirma kapsaminda gergekle tirilen bir deney ile ihtiyag duyulan veriler elde edilmi tir. "Yazilim" ve "teknoloji yonetimi" kavramlari Turkiye'nin ba indan beri dahil olamadigi sureglerde ortaya gikmi tir. Bu konularia ilgili yon verici gali malar halen yabanci kaynaklidir. incelenen kavramlarin Turkge kar iliklari olmakia birlikte, herhangi bir yanli aniamaya yol agmamak igin kavramlarin Ingilizce kar iliklari da metin genelinde parantez iginde. yana yatik yazi bigimi ile verilmi tir. Birincl bolumde bu ara tirmanin yapilmasi ile ilgili motivasyon ortaya konulacak, ikinci bolomde ara tirma konusu ile ili kili alanlarda yapilan onceki gali malardan bahsedilecektir. Yazilim geli tirme standartlarinin degi imini ve geli imini aniamak igin ara^tirma kapsaminda uygulanan iki ana ysntemden beige incelemesi dorduncq bolumde, deney gergekie tirimi be inci bolumde aniatilacaktir. Altinci bolumde beige incelemesi ve deney sonucunda ula ilan genel sonuglar irdelenecektir. Yedinci bolumde elde edilen sonuglar da kullanilarak gelecekle ilgili tahminler yapilacaktir. Sekizinci bolumde bu ara tirmanin sonuglari aniatilacaktir.

24 BIRINCI BOLUM MOTIVASYON 1. MOTIVASYON Yazilim Muhendisligi terimi ilk olarak 1968 yilinda yapilan NATO Konferansinda kullanilmi^tir (Naur, 1969). Kirk yili a an bir gegmi^i olan Yazilim Muhendisligi'nin kavramsal olarak henuz her yonu ile anla ilmami oldugu yaygin bir da uncedir. Bu du^unce, yazilim kaynakli sorunlar ya^andikga ve zaman gegtikge olu maktadir. Mahoney, yazilimin ortaya giki i ile ilgili onemli bir tespit yaparak hesaplama ihtiyaci di^inda aslinda higbir ki inin ve kurumun bilgisayar kullanimi konusunda bir talebinin olmadiginin altini gizmektedir (2008). Bu sebeple hesaplama amaci di indaki bilgisayar kullaniminin aslinda klasik yontemlerle yurumekte olan sureglerin yazilim ile bilgisayara gegirilmesi eklinde gergekle?tigini belirtmektedir. Bu g6ru e gore, Yazilim Muhendisligi ile ilgili ya^andigi du$unulen pek gok sorun sadece Yazilim Muhendisligi ile ili kili degil, uygulandigi gali ma alanindaki konularia da ilgilidir. Yazilim kavrami ve Yazilim Muhendisligi disiplini ile ilgili bu durum, ya anan sorunlaria ilgili gozum uretmeden once kavramlarm ve oigulann anla ilmasi gerekliligini ortaya gikarmaktadir. Dogrudan projelerin ve i leyen sistemlerin idamesinin iginde olan ki iler igin i e yarayan gozumlehn uretilmesi her ^eyden daha onemlidir. Diger yandan zaman zaman akademik gali malarin bu tur odaklardan bagimsiz ve genel bir baki agisi ile butunu gormeye gali^masi, kavramlari ve olgulari aniamaya gali^masi ve elde ettiklerini ilgili topluluklara yaymasi gorevi bulunmaktadir. Bu ara tirma boyle bir gorevi ustlenerek gergekie tirilmi tir. Ara^tirmanin amaci, askeri sistemlere yonelik yazilim geli tirme teknolojisinin

25 ge9mi te nasil yonetildiginin anla^ilmasi ve gelecekle ilgili tahminlerin yapilmasi olarak ortaya konmu tur. Yazilim geli tirme standartlan teknoloji tanimlayan belgelerdir. Teknoloji, Turk Dil Kurumu Sdzlugu'nde "Bir sanayi dali ile ilgili yapim yontemlerini, kullanilan ara?, gere? ve aletleri kapsayan bilgi" olarak tanimlanmaktadir. Bu tanim uyarinca, yazilimin nasil geli tirildigine ili kin bilgi teknolojidir. Yazilim geli :tirme standartlan. yazilimin nasil geli?tirilecegi ile ilgili uyulmasi gereken kurallari tanimlayan, bunlarin yam sira tavsiye niteliginde ifadeleri de igeren belgelerdir. Dolayisi ile uygulandiklari projeler igin kullanilabilecek yazilim teknolojilerinin gergevesini pizen belgelerdir. Sonug olarak yazilim geli tirme standartlarinin degi imi ve geli^imi, yazilim geli tirme teknolojilerinin nasil yonetildigini ortaya koymaktadir. Askeri sistemlere yoneiik yazilim geli^tirme standartlan 1978 yilindan beri kullanilmaktadir ( ekii-1) yilinda MlL-STD-1679 (MIL-STD-1679, 1978), 1985 yilinda DOD-STD-2167 (DOD-STD-2167, 1985), 1994 yilinda MIL-STD-498 (MIL-STD-498, 1994) ve 1998 yilinda leee/eia (IEEE, 1996) askeri yazilim geli tirme standardi olarak kullanima alinmi tir. leee/eia standardinin ozel durumu, sivil kurumlar tarafmdan tanimlanmi? olmasidir. Halen leee/eia gegerii standart olmakia birlikte, bu standart 2008 yilmda guncellenmi^tir (IEEE 2008), fakat bu guncelleme henuz askeri kullanima almmami tir. Belirleyici rollerinin yam sira askeri disiplin iginde uygulanmalan nedeni ile bu standartlar, askeri sistemlerde ko an yazilimlann nasil geli^tirildigini ku kuya yer birakmayacak?ekilde belirlemi belgelerdir. Askeri sistemler olarak tanimlanmi, smirlan belirli bir alanda, 1978 yilmdan gunumuze kadar uzanan belirli bir zaman diliminde, yazilim geli tirme teknolojilerini tek ba ma belirlemi? belgeler olan standartlann incelenmesi, ozel bir durum gali masidir (case study). Bu durum gali masi.

26 gergevesi gizilen ozel alanda yazilim teknolojilerinin nasil degi tirildigini ve geli tigini, diger bir deyt^le nasil yonetildigini ortaya koyacaktir NATO Konferansi MIL-STO-1679'un DOO-STD-2167, nin MIL-STO-498, ir. leee/eia Yazilim MOhendis'igi YumrtuQe GIrmesI YunjfluQe Girmesi YurOriuge Glrmesi 12207'nin IEEE Std12207 Tenminin Ilk Defa ifade Yurur10 e Gifmesi GOnceHemesi Edilmesi ekil-1: Askeri uygulamalar yonelik yazilim geli tirmek igin kullanilan standartlarm zaman igindeki degi imi Askeri sistemlere yonelik yazilim geli^tirme standartlarinm yururluluk sureleri iginde bu standartlan tek tek ele alan akademik gali^malarm yapilmi tir. Fakat bu gali malar, gali?ma konulari ile e zamanli olarak, ayni baglamm gergevesinde ortaya gikmi^tir. Bu ara^tirmanin gegmi le ilgili kismi tse "gegmi^e baki?" (hindsight) olarak degerlendirilmelidir. Ku^kusuz farkli bir baglamdan ve gok daha genel bir baki agisi ile gegmi in incelenmesi onemli yararlar saglayacaktir. Gegmi e baki, gegmi le ilgili bilgilerin kullanilmasi ile gergekle tirilebilir. Fakat yazilim ile ilgili tarihsel kayitlar biiyuk gogunlukia buyuk firmalarin ve ba^arili firmalarin hikayelerinden olu maktadir. Digerler ile ilgili kayitlar ya hig tutulmami?, ya da tutulanlar gunumuze dek ula^amami? ve buyuk oranda kaybedilmi^tir (Campbell-Kelly, 2003). Bu sebeple gegmi e baki?, sadece var olan bilgilerin okunup g6ru olu turulmasi ile yapilabilecek bir faaliyet degildir. Gegmi ile ilgili bilgilerin ge itli yontemler kullanilarak olu turulmasi gerekmektedir. Gegmi e baki in boyle bir ara tirma kapsammda ele almma sebeplerinden birisi de bu durumdur. Bu ara^tirma kapsammda gegmi le beige incelemesi yapilarak ve bir deney gergekle?tirilerek gegmi^le ilgili bilgilerin bir kismi olu?turulacaktir. Bu ara^tirmanm ikinci amaci olan gelecekle ilgili tahminlerin yapilmasmm teorik temeli, teknolojinin gelecegi ile ilgili gali malardir. Teknolojinin geli imi ve degi^iminin gelecegi ile ilgili yapilabilecek iki ana

27 faaliyet bulunmaktadir: teknoloji tahmini (technology forecasting) ve teknoloji ongorusu (technology foresight). Teknoloji tahmini mevcut verileri kullanarak olabildigince dogru, tek bir gelecek uzerine gali^ir (TOBITAK, 2001). Teknoloji tahmini edilgen bir yontem olarak gorulur. Teknoloji ongorusu, beklentileri dikkate alarak gelecegi ekillendirmeyi amaglayan bir gali madir (TUBLTAK, 2001). Bu niteligi ile teknoloji ongorusu etken bir yontemdir. Bu ara tirmanin teknolojinin gelecegi ile ilgili kismf teknoloji tahmini olarak smiflandinlabilecek gali^malardir. Gegmi te uygulanan standartlaria ilgili derlenen bilgiier, ara^tirmanin yapildigi zaman dilimindeki guncel bilgilerle birle?tirilerek gelecek ile ilgili tahminler olu turulacaktir. Elde edilmesi beklenen sonuglarm aniamini degerlendirmek ve etkilerini aniayabilmek igin, askeri sistemler arasinda degi?ik bir konumda olan hava sistemlerinden bir ornek verilecektir. igerdikleri bilgisayar sistemleri diger askeri sistemlerde oldugu gibi ileri teknoloji urunu ve etkin olmasi gereken hava sistemleri, ayni zamanda hava araglarinin guvenilirlik ihtiyaglan nedeni ile (bir sorun aninda guvenii bir ^ekilde yere inebilme ihtimalinin du^oklugu) yazilim geli^tirme teknolojilerinin ust seviyede uygulandiklari sistemlerdir. ekil-2, de NATO ulkelerince kullanilan jet sava? ugaklarinin envanterde kali? sureleh gdrulmektedir. Zamania envanterde kali^ suresinin ortalama 30 sene degerine ula^tigi, birgok ornekte de 30 senelik surenin a^ildigi gorulmektedir. Bu bulgulartn aniami, bir jet sava ugagi igin geli tirilen yazilimin ya^am dongqsunun en az 30 sene olabilecegi goz onune alinarak gali^malann yapilmasi gerekliligidir. 30 sene uzun bir zaman dilimidir ve bu sure zarfinda ku^kusuz yazilim geli tirme teknolojileri geli?im ve degi^im sergileyecektir. Askeri sistemlere yoneiik yazilim geli^tirme teknolojilerini belirleyen yazilim geli tirme standartlanndan hareketle askeri sistemlere yoneiik yazilim geli tirme teknolojisinin nasil degi ecegini ve geli^ecegini tahmin edebilmek mumkundur. Bu ara tirma boyle bir amaca hizmet edebilecek temel bir altyapiyi olu turmaktadir.

28 Ara tirma ile elde edilecek sonuglar, ornegin 30 ya ini a mi bir tasarim olan F-16'nin yazilimmi geli tiren yazilim muhendislerinde "bu ara tirma o zaman elimizde olsaydi u konuyu 6yle farkli bir agidan yaklafirdik" dufuncesini olu turabilirse aniamli olacaktir.

29 (0 c L_ ro (G c "(5 0) S TO > *o C (0 0 2 is E CD CO i_ O ^ 3 >» 0 0-g E 0 a "P " ra CD > 1 CD r- V C -s s5 «- c is CD > CD C O 0 3 c 9- CD 2 CD w O O) 3 N </y o CD - CD (0 H ' C 0 c O. JD CD E!r _CD *0 3 CD (/> I 1-i "te J? CD t CD w.t^ 0 0 =0 0 r3 o 5 Cs 2 4> 8

30 IKINCI BOLUM ONCEKi QALI MALAR Bu bolumde ara tirma konusu ile ilgili onceki gali malar ozetlenecektir. Bolum sonunda incelenen gali^malarla ilgili genel degerlendirmeler yapilacaktir. 1. ASKERi STANDARTLARLA ilgiu QALI MALAR Askeri alanda standardizasyon yuksek seviyede olmakia birlikte, standartlarin askeri inisiyatifle tanimlanmasi ve idame ettirilmesi konusunda bazi sorunlar da ya anmaktadir. Bu konuda yayinlanmi kapsamli bir rapor bulunmaktadir (DoD, 1994). Rapor u ana noktalann altini gizmektedir: 1. Raporla ilgili gali^manin yapildigi donemde yakla?ik adet askeri artname ve standart bulunmaktadir. Bu sayida belgenin istenilen seviyede yonetimi mumkun olamamaktadir. 2. Standartlar, igerikleri ile ilgili teknolojilerin geli imine ayak uyduramamaktadir. 3. Savunma sanayi her donemde endustriyi istenilen seviyede besleyememektedir. Ote yandan savunma sanayine ozel standartlar, bunlara uymak zorunda olan firmalarm sivil alanda gali^abilirligini olumsuz yonde etkilemektedir. Qunku bu firmalar savunma sanayinde rekabetgi olabilmek igin orgutlenmelerini ve sureglerini askeri standartlara gore duzenlemektedir. Sivil standartlann askeri ihtiyaglar igin kullanilabilmesi ile gift amagli bir endustri yaratmak mumkun olabilecektir.

31 4. Askeri standartlar, ozellikle sureglerle ili kin olanlari, konulari ile ilgili gali malarin nasil yapilacagina dair gereginden fazia ayrinti gereksinim igermektedir. Bu gereksinimler, yuklenicilerin sorunlara daha degi^ik ve ozgun gozumler bulabilmesini engellemektedir. Silahli kuvvetier, i in nasil yapilacagi ile degil, istenilen performansin belirlenmesi ve bu performans hedeflerine ula ilip ula ilmadiginin olgulmesi ile ilgilenmelidir. Rapor, yukarida siralanan ana bulgular i iginda sureglerle ilgili askeri standartlarin kullanimdan kaldirilmasi gerektigi sonucuna ula maktadir. Nitekim bu sonug ile ilgili gerek yerine getirilerek, askeri inisiyatifle tanimlanan sure? tabanli standartlann kullanimdan kaldinlmasi karari alinmi?, yazilim geli tirme alaninda bu karar 1998 yilmdan itibaren uygulamaya gegmi tir (MIL-STD-498 yerine leee/eia standardinin kullanima alinmasi). Sivil standartlann askeri uygulamalarda kullanimi, yukanda bahsedilen rapor oncesinde de tarti ilan bir konu olmu tur. Ornegin, askeri ihtiyaplann ticari standartlara dahil edilmesi ile ilgili gali^malar yapilmi tir (George, 1991). 2. KONU ALINAN STANDARTLARLA ilgiu QAL1 MALAR Bu gali^manm konusu olan ug askeri yazilim geli tirme standardi ile ilgili, yururlukte olduklan sure igehsinde ge itli akademik yaymlar yapilmi tir. MIL-STD-1679 ile ilgili olarak eri?ilebilen ilk yayin 1981 yilmda yapilmi tir (Cooper, 1981). Bu makalede, standardm yururluge girmesinin ve kullanilmasmin olumlu yonleri one gikartilmi? ve standardm uygulanmasinm gok yararli oldugu belirtilmi^tir. Standardm yururlukten kalkmasmdan sonra yapilan bir konferans bildirisinde, standart yururluge girmeden once (1978'den once) ba latilan bir yazilim geli tirme sureci, standartia ortak yanlan belirtilerek anlatilmi^tir (Fritz, 1988). Bu bildiride de standartia ilgili olumlu g6ru ler dile getirilmi tir. 10

32 Yakla?ik on sene yiirurlukte kalmi olan DOD-STD-2167 ile ilgili gok sayida yayin yapildigi gozlenmi tir. Bu yayinlar gogunlukia standardin uygufamasi ile ilgilidir: standardin genel uygulamasi {McCord, 1990; O'Day, 1990), ADA progrannlama dili ile birlikte kullanimi {Grau 1987), yazilim bakimtna etkileri (Kempton, 1988), yinelemeli [iterative) yontemlere etkisi (Overmayer, 1990) ve yazilim tasarim belgesinin hazirlanmasi (Meyer, 1990). Yapilan degerlendirmelerin bir bolumu standardin uygulamasi ile ilgili olumlu, bir bolumu olumsuz ifadeler igermektedir. Olumsuz goru^lere ornek olarak, ADA programlama dilinin standart ile birlikte kullanimi konusunda ya anan sorunlar dile getirilmektedir (O'Day 1990; Grau 1987). MIL-STD-498, resmi olarak dort sene yururlukte kalmi ttr. Bu standarda deginen yaymlar gogunlukia askeri standartlarm geneli ile ilgili yaymlardir. Sadece bu standardi konu alan yaymlar, bir konferans bildirisi (Szulewski, 1995) ve savunma alaninda yazilim muhendisligi ile ilgili olarak 1994 yilmdan beri yaym yapan "CrossTalk" dergisinde gikan yazilardir. Askeri amaglaria tanimlanmi? yazilim geli tirme standartlarinm geneli ile ilgili yapilan gali^malar da bulunmaktadir. Firesmith DOD-STD- 2167, nin yururlukte oldugu bir zamanda "Savunma Bakanligi uyulmasi zorunlu yazilim geli^tirme standartlan tanimlamali mi?" sorusuna hayir cevabmi vererek u tespitleri yapmi tir (1987): 1. Askeri standartlar teknolojik geli^melere ayak uyduramamaktadir. 2. Askeri standartlar yeniligi oldurmekte, ba ka yontemlerin kullaniminin onune gegmektedir. 3. Gereksinim gozumlemesi ile urun olarak yazilimin ortaya gikmasi arasmda buyuk bir zaman farki bulunmaktadir. Askeri yazilim geli tirme standartlan on prototiplerin ortaya gikartilmasi konusunda yeterii destegi igermemektedir. 11

33 Literaturde yapilan degerlendirmeler incelendiginde, gogunluklar ki^isel g6ru ve tecrubelere dayanan degerlendirmeler yapildigi, standartlar ve uygulamalari ile ilgili hem olumlu, hem de olumsuz goru^lerin yer aldigi gorulmektedir. Bu goru lerin bazilari tam olarak birbirinin kar iti goru lerdir. Ornegin askeri standartlarin yazilim geli tirme alaninda onemli katkilari olduguna ili^kin gali^malar da (Cooper, 1981), bu goru^un tersini savunan gali malar da bulunmaktadir (Firesmith, 1987). Yazilim geli tirme standartlan ile ilgili guncel egilimler de konu alinan standartlaria ili kilidir. Askeri sistemlere yoneiik yazilim geli tirmek igin kullanilan leee/eia standardi aslen ISO tarafmdan tanimlanan ISO/IEC standardmdan turetilmektedir. ISO'nun bu standart ile ilgili planlan, sistem muhendisllgi ile ilgili bir ISO standardi olan ISO/IEC ile birle tirmektir. Her iki standardm geli imi de bu amag dogrultusunda surmektedir. 3. TARiHSEL BOYUT Bu gali^manm temel konusunu 1978 ile 2008 yillan arasinda kullanilmi olan standartlar olu^turmaktadir. Bu sebeple gali manm tarihsel bir boyutu bulunmaktadir. Dogrudan boyle bir gali mayi desteklemek uzere referans almabilecek bir kitap ya da makaleye rastlanmami^tir. Bununia birlikte, tarih yazimi hakkindaki literaturun bu gali?maya uyarlanabilecegi du unulerek bir tarama yapilmi tir. Bu bolumde yapilan tarama ve tarama sonucunda elde edilerek bu gali manm tarihsel boyutunun teorik altyapismi olu^turan bilgilerden bahsedilecektir. Tarih yazimi yuzyillar iginde degi^im g6stermi tir. Olaylan aniatmak uzerine kurulan ve buyuk tarihi ki^iliklerle (hukumdarlar, komutanlar gibi) ilgilenen tarih yaziminda, 19. Yuzyil ile birlikte olaylara yol agan yapiyi agiklamaya gali an ve siradan ki ilerin de tarihe katkilanni ara?tiran akimlar ortaya gikmi^tir. Gunumuzde hem olaylar uzerinden yapilan tarih yazimi, hem de olaylara yol agan yapmm incelenmesi ile yapilan tarih yazimmm bir 12

34 arada kullanilmasinin en uygun yontem olacagi degerlendirilmekte, tarih yazimi olaylan yoneten ya da olaylann iginde yer alan turn ki ilerle ilgilenmektedir (Burke, 2001; Carr, 2002). Tarihte meydana gelen geli melerle ilgili pek gok kritik bilgi, onemli gorulmedigi igin kaydedilnnemekte ya da kaydedilen pek gok bilgi zamania kaybedilmektedir. Bu sebeple tarihte meydana gelen birgok olgunun izleri ortadan kalkmaktadir. Tarih yaziminda elde bilgisi bulunan turn oigulann kullanilmasi durumunda dahi elde olmayan onemli olgude bilgi bulunmaktadir. Bu durumla ili^kili olarak, tarihsel bir geli^me aniatilirken bu geli menin meydana geldigi baglami ve gevreyi kurgulamak da tarihgiye kalmaktadir (Carr, 2002; Iggers, 2000). Yazilim endustrisinde de tarihsel deger ta?iyan birgok bilginin kaydedilmedigi bilinmektedir (Campbell-Kelly, 2003). Tarihsel oigulann ve bu olgularia ilgili baglamin aslinda tam olarak bilinememesi, tarih yaziminda tam aniami ile nesnel olmanin imkansizligmin da gostergesidir (Carr, 2002). Modern tarih anlayi inda her konunun bir tarihgesi oldugu ve o konuya ili^kin tarihin yazilabilecegi savunulur. Duygulann tarihi, insan vucudunun tarihi gibi konular bu goru^e verilebilecek brnekler arasmda yer almaktadir (Burke, 2001). "Tabandan Gelen Tarih", modern tarih anlayi inda yer bulan onemli kavramlardan birisidir. Bu anlayi a gore, klasik tarihgiler igin onem ta imayan ki iler uzerinden aniatilan tarih de tarihsel olgulan aniamak igin kullanilabilir. Ornegin klasik tarih bir sava in generalleri uzerinden o sava i aniatirken, Tabandan Gelen Tarih sava a katilmi siradan bir askerin e?ine yazdigi mektuplardan hareketle sava m tarihine katkida bulunabilir. Tabandan Gelen Tarih, tarihi tabandan tavana olu turma akimi olarak gorulmemeli, tarihsel olgulan aniatmak igin ek bir yontem olarak du unulmelidir (Burke, 2001). Mikro-Tarih, modern tarih anlayi^mda yer bulan diger onemli kavramdir. Mikro-Tarih, yerel tarih ile kan^tinlmamalidir. Tarihsel bir olgu 13

35 iginde mikro boyutta gozuken olaylar ya da yapilaria ilgilenir. Ornegin yuzyil suren bir suregte, o siralarda ya?ayan bir ailenin hayatinin konu alinmasi Mikro-Tarih'e birornektir (Burke, 2001). Bu ara^tirmanin konusunun tarih yazimi ile ilgili kavramlarla uyumlulugu, yukaridaki bilgiier! iginda degerlendirilebilir. Modern tarih anlayi inda her kavramin ve olgunun bir tarihi olabilecegine gore, yazilimin tarihinden bahsetmek mumkundur. Bolum 2.2, de incelenen gali malar "tabandan gelen tarih" ve "mikro-tarih" kavramlari ile ozde?le tirilebilir ve bu gali malar yazilim tarihi ile ilgili ara^tirmalarda kullanilabilir. Sonug olarak, yazilim kavraminin tarihinde ozel bir alanda, belirli bir zaman diliminde kullanilan standartlardan hareketle bir ara^tirma yapilmasi, modern tarih anlayi ina uygunluk gbstermektedir. Yazilim tarihi hakkindaki gali malar da bu ara?tirma ile ilgilidir. Kitap yazimi eklinde yapilan gali malar buyuk oranda bilgisayar tarihi ile ilgili gali malardir ve yazilim ile donanim ogelerini bir arada incelemektedir. Sadece yazilimin tarihi ile ilgili yazilmi? olan tek kitap Campbell-Kelly'nin kitabidir (Campbell-Kelly, 2003). Konu ile ilgili periyodik yayin olarak 1979 yilmdan beri yayinlanan "IEEE Annals of History of Computing" bulunmaktadir. Fakat bu yayinda, incelenen standartlan konu alan bir gali^ma, ara^tirmanin yapildigi zamana kadar yayinlanmami^tir. 4. incelenen QALI MALARLA ilgiu VARILAN SONUQLAR Bolum 2.3'de incelenen standartlaria ilgili gali^malar 6zetlenmi tir. Soz konusu gali?malar, standartlann yururluluk surelerinde yapilmi gali malardir. Bu ara tirma ise standartlann yururluluk surelerinden sonra gergekle^tirilmektedir ve Bolum I'de belirtiligi gibi gegmi e bir baki? niteligindedir. Bolum 2.2, de aniatilan gali$malann onemli bir bolumu yazarlannin ki^isel tecrubelerini ve goru^lerini yansitmaktadir. Ku kusuz bu gali malar 14

36 onemli gali malardir ve dogrudan teknik igerik olarak degerlendirilmesi upheli gorunse bile Bolum 2.3'de belirtildigi gibi tabandan gelen tarih ve mikro-tarih baki? agilan ile degerlendirilebilecek kaynaklardir. Ula ilan kaynaklardan; incelenen standartlaria ilgili olarak standartlarm tamammi kapsayan, toplu bir baki? agisi ile inceleme yapan, ki$isel tecrubelerden ve goru^lerden annmi?, bilimsel yontemlerle yurutulmu, nesnel birgali^manm yapilmadigi anla ilmaktadir. Onceki gali malar irdelendiginde ortaya gikan ve bu ara?tirma kapsammda yapilan gali mada dikkat edilmesi gereken bir nokta, elde edilebilecek sonuglann kestnligi ve nesnelligi konulannda dikkatii olunmasi gerekliligidir. Tarih yazimi ile ilgili yapilan inceleme, gegmi^ten bahsedilirken eksik birgok bilginin olacagi ve bunlarm kurgulanmasmm gerekebilecegi ortaya koymu^tu. Benzer ekilde, bu ara^tirma kapsammda elde edilecek bazi sonuglarm da kesinlikleri eksik bilgilere bagli olacaktir. Ornegin 1980 yilmda gegerli olan standart, bir yazilim muhendisligi kavramini igermiyorsa fakat o kavram aslinda 1973 yilmdan beri biliniyorsa, 1980 yilinda geli tirilen yazihmlar igin o kavramin kullanilmadigi sonucuna mi vanlmalidir, yoksa kullanildigi iddia edilebilir mi? Her iki durum da ge itli agilardan savunulabilir. Kullanilmadigini savunanlar, standardin igeriginde olmadigini one surebilir, kullanildigmi ileri surenler kavramin ders kitaplarma girdigini delil olarak kullanabilir. Bu ara^tirmanm bilimsel niteligi itibari ile ornekte verilene benzer durumlarda kesin hukumlerde bulunulmamasi gerekmektedir. Diger yandan, kesin hukumlerde bulunulamasa bile, gergekle tirilen ara tirmadan hareketle yapilan tespitlerin yansitilmasi kayda deger yararlar saglayabilir. Tum bu etmenler goz onune almarak bu ara^tirmada kesin ve nesnel olarak ortaya konabilen sonuglar "bulgu", konulamayan sonuglar "gdzlem" olarak smiflandinlacaktir. 15

37 UQUNCU BOLUM BELGE incelemesi ve SONUQLARI Uzerinde gali ilan bir konuda uia^ilabilen belgelerin incelenmesi, bir ara tirma yontemi olarak kullanilmaktadir. Bu ara^tirmada ayni alanda ve konuda, birbirini izleyerek yururluge girmi standartlann beige incelemesi ile kar ila tirmasi yapilacaktir. Beige incelemesi ile ula ilmasi hedeflenen amag Bolum 2.5'de yapilan degerlendirmeler i^iginda, standartlarin agikga ortaya konulabilecek farkliliklanni "bulgu" olarak, bagli oldugu diger etmenler nedeni ile kesin olarak ifade edilemeyecek noktalari ise "gozlem" olarak ortaya koymaktir. Ortaya konan bulgu ve gozlemler, standartlaria ilgili yapilacak daha genel degerlendirmelerde kullanilacaktir. Beige incelemesinin zayif yonleri 6yle siralanabilir: "olasi yanlilik", "segilmi^lik", "eksiklik", "ula^ilabilirlik", "orneklem yanliligi", "smirli sozel olmayan davrani ", "standart format yoklugu" ve "kodlama zorlugu" (Yildirim, 2006). Siralanan zayif yonlerin bu ara tirma igin gegerlilikleri a agida irdelenmi tir: Olasi Yanlilik: incelenen standartlar ozel bir uygulama alaninda, ilgili alana yon veren kurulu lar tarafmdan tanimlanmi^tir ve tarti masiz olarak uygulanmi tir. Bu ^artlar altinda standartlarin igeriginde yanlilik olsa bile, standartlarin alternatifsizligi nedeni ile yanliliktan kaynaklanan bir olumsuzluk ya anmayacagi degerlendirilmektedir. Secilmislik: Standartlar, bir ekip tarafmdan konularm tarti ilmasi ve saglanan uzla malarm igerige dahil edilmesi itibari ile segilmi igerik ta^imaktadir. Fakat "Olasi Yanlilik" maddesinde belirtildigi gibi, standartlann kullanimmda bir alternatif yoktur. Dolayisi ile askeri

38 amaglaria yazilim geli^tirme konusunda incelenen igerlkten farkli bir metinin varolma olasiligi bulunmamaktadir. Eksiklik: Askeri standartlarm kullanim donemleri ve standartlar belirii oldugu igin dokuman seti olarak bir eksiklik bulunmamaktadir. Fakat uygulamada bu standartlarm nasil kullanildigi, ornegin igeriginin tumu ile uygulanmasi konusunda askeri makamlarin ne kadar israrci oldugu bilinmemektedir. Uygulama bilgisi konusunda bir eksiklik bulunmaktadir. Ulasilabilirlik: Incelenecek dokumanlarda eksik ya da kayip bolum bulunmamaktadir. Orneklem Yanliliqi: Bu ara tirmada orneklem almmasi soz konusu degildir. Gegerii standartlarm tumu bilinmektedir ve igeriklerine eri im mumkundur. Sinirli Sozel Olmavan Davranis: Ki^i tabanh ara?tirmalarda soz konusu olan bu zayif yon bu ara tirma igin gegerii degildir. Standart Format Yokluqu: Belgelerin kar ila tinlmasmda sakmca yaratabilecek bu konunun, incelenecek beige sayisinm aziigi nedeni ile bir sorun yaratmadigi gorulmu tur. Kodlama Zorluqu: Belgelerin igeriginin sayisal hale getirilmesine yonelik olan bu zayif yon, yapilan ara tirma kapsammda sayisalla^tirma olmadigi igin gegerii degildir. Yukarida yapilan degerlendirme sonucunda, beige incelemesinin zayif yonleri arasmda yer alan "eksiklik" konusunda bu ara^tirmada da sorun ya anabilecegi anla ilmaktadir. Sorunun kaynagi, standartlarm nasti uygulandigi ile ilgili bilgi olmamasidir. Standartlann igeriginin tami tamma 17

39 uygulanmamasi, beige incelemesi sonucunda yapilacak degerlendirmeleri etkileyebilecek bir noktadir. Gerek "eksiklik" konusunda ya anabilecek sorunlar, gerekse beige incelemesi sonucunda standartlar arasinda ortaya gikacak farkliliklarin degerlendirilmesi, Bolum 2.4'de tarihsel boyuta dair verilen bilgiier ile ili^kllidir ve bunlann araciligi ile agikliga kavu turulabilir. Bolum 2.4, de aniatilan tarih yaziminda da goruldugu gibi, gegmi le ilgili birgok bilgi tarihsel kayitlara girememektedir. Standartlarin kapsaminda yer almayan ya da kapsamindan gikartilan herhangi bir kavram, sanilanin (standartlann metinlerinde yazilanin) aksine var olmu? ya da varligini devam ettiriyor, fakat bu yondeki kayitlar bilinmiyor olabilir. Dolayisi ile standartlann birbiri ile kar ila tinlmasi sonucunda ortaya gikartilan farkliliklann gergek hayattaki etkileri ile ilgili olarak kesin degerlendirmeler yapilmamali, bu farkliliklann gergekten var oldugu ve olmadigi durumlar goz onune alinmalidir. Yukanda aniatilan yakla im ile beige incelemesinin zayif yonlerinden "eksiklik" ile ilgili sakincalarda ortadan kaldiracaktir. Bu yakla im ile eksiklige yol agan bilgiier elde edilemese de, standartlann farkliliklan irdelenirken bu eksik bilgilerin olasi etkileri de degerlendirmeye katilacaktir. Beige incelemesi, belirli bir duzene gore yapilmalidir. Oncelikle incelenecek alanlar ve toplanacak veriler belirlenmelidir. incelenmesi gereken alanlara karar vermek igin bu ara tirmada oncelikle standartlar igin gegerii olacak bir ontoloji tanimlanmi^tir. Ontoloji, standartlann temel ozelliklerini ve ili kilerini ortaya koyarak, standartlarin beige incelemesinin neye gore yapilacagini ve standartlann hangi esaslara gore kar ila?tinlacagini ortaya koymu^tur. Daha sonra standart belgeleri bu ontoloji dogrultusunda incelenmi^tir ve bu incelemenin sonuglari derlenmi^tir. Bu bolijmde once ontolojinin olu^turulmasi, daha sonra beige incelemesinin nasil gergekle tirildigi aniatilacaktir ve elde edilen sonuglar irdelenecektir. 18

40 1. ONTOLOJI Bu ara tirma kapsammda ontoloji, bilgisayar biliminde anlamsal [semantic) uygulamalardaki kullanimi ile ele almmaktadir. Bu kullanimi ile ontoloji, kavramlari ve aralarmdaki ili kiyi belirten bir yapidir. Anlamsal uygulamalar ontoloji yardimi ile varliklara ili kin muhakeme [reasoning) gergekie^tirebilir ve bir varligin ne olduguna karar verebilir. Bu ara^tirma konusu uzerinden bir ornek verilecek olursa, tanimlanan bir ontoloji yardimi ile bir grup beige arasmdan hangilerinin standart olduklanna ontolojiyi kullanan yazilim tarafindan karar verilebilir. Bu ornekte kullanilan ontoloji her beige turu igin, onu diger tur belgelerden ayiran ozellikleri ve ili kileri banndiracaktir. Ontolojinin i levini gorebilmesi igin igerdigi kavramlarm (smiflarm) esas ve zorunlu {essential and necessary) ozelliklerinin tanimli olmasi gerekir. Bunlarm tanimli olmamasi durumunda bir varligm hangi kavrama ait oldugu anla^ilamayabilir. Yukarida verilen ornege devam edilecek olursa, bir ontolojide hem "^artname", hem de "standart" igin ayni ozellikler tanimlanirsa (hukumler igermesi, resmi olmasi gibi), bu ozelliklere uyan bir beige tespit edildiginde bunun artname mi, standart mi oldugu anla ilamaz. Bu bqlumde standartlarm igin geli tirilmi bir ontoloji aniatilacaktir. Amag, standartlann ana niteliklerinin ve ili kilerinin ortaya konularak standartlaria ilgili dokuman incelemesinin bu nitelikler ve ili^kiler dogrultusunda gergekle^tirilmesidir. Ontolojinin buradaki kullanimi, asil kullanim alanmdan farkli olarak kavramlarm aniatimi ve gosterimi amacmi ta^imaktadir. Ayni amaca taksonomi gibi diger smiflandirma yontemleh ile de eri^mek mumkundur, fakat bu yontemler ontoloji kadar aniatim gucune sahip degildir. Ornegin diger smiflandirma yontemleh ontolojide tanimlanabilen ili kilerle ilgili i?levsellik igermemektedir. Diger yandan, ontolojinin sinif hiyerar^isi ayni zamanda bir smiflandirmadir, dolayisi ile her ontoloji aslinda bir smiflandirma igermektedir. 19

41 Bu ara tirmada yalnizca standartlann ozelliklerini ve ili^kilerini ortaya koyan bir ontoloji tanimlanmaktadir. Soz konusu ontolojinin tam ve dogru oldugunun en onemli kaniti, tum beige turlerini igeren bir ontoloji olarak tanimlanmasi olurdu. Boylece, ontolojide tanimlanan standart varliginin diger varliklarin (beige tcirlerinin) higbiri ile kan tinlamayacak netlikte tanimlandigmdan emin olunabilirdi. Turn beige turlerini igerecek bir ontolojinin tanimlanmasi i^inin buyuklugu bu ara^tirma kapsamina dahil edilmesine engel olmu tur. Ara tirmanin amacina yoneiik olarak yalnizca "standart" beige turunu igeren bir ontoloji tanimlanmi ttr. Ilerleyen alt bolumlerde oncelikle standartlann ozellikleri ile ilgili mevcut gali^malar ozetlenerek bunlarin kullanimi agiklanacak, daha sonra bunlardan yaralanilarak tasarlanan ontoloji aniatilacaktir. a. Standartlann Ozellikleri Ile ilgili Qali^malar Gunumuzde dunya uzerinde standartlar uzerinde ulusal ya da uluslar arasi olgekte gali^an, kamu ya da ozel sektor tabanli gok sayida organizasyon bulunmaktadir. Ku?kusuz bu organizasyonlar standardizasyon faaliyetlerini belli ablonlara ve yordamlara gore yurutmektedir. Bu ablon ve yordamlarm bir bolumu resmi belgeler olarak soz konusu organizasyonlarin di^indan da eri ilebilir durumdadir. Bu ara^tirmada standartlann ozelliklerini belirlemek igin BS 0-1 standardi (BS 0-1, 2005), ISO direktifleri (ISO/IEC Directives Part 2, 2004) ve ABD Savunma Bakanligi'mn kendi standartlan igin tanimladigi bir standart (MIL-STD-962D, 2003) kullanilmi tir. Standartlarin ozelliklerinin tam ve en geni^ kapsamda ortaya gikartilmasi bu ara^tirmanin amaglanndan birisi degildir. Dolayisi ile segilen referanslann incelenen konu hakkinda ne kadar kapsayici oldugu ile ilgili aynntili bir tarti ma yapilmayacaktir. Bu referanslann en buyuk uluslar arasi standardizasyon kurulu^unu ve en buyuk askeri yapilanmayi kapsamasi, yapilan gali manin gegerliligini kuvvetlendiren etmenler olarak gorulmektedir. 20

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

İçindekiler. Giriş... 1. Birinci Bölüm AĞIRLAMA İŞLETMELERİ

İçindekiler. Giriş... 1. Birinci Bölüm AĞIRLAMA İŞLETMELERİ İçindekiler Giriş... 1 Birinci Bölüm AĞIRLAMA İŞLETMELERİ 1.1. AĞIRLAMA İŞLETMELERİNİN TANIMI... 3 1.2. AĞIRLAMA VE KONAKLAMA İŞLETMELERİNİN ÖZELLİKLERİ... 5 1.3. AĞIRLAMA VE KONAKLAMA İŞLETMELERİNİN SINIFLANDIRILMASI...

Detaylı

İŞ SÜREKLİLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İÇİN KRİTİK BAŞARI FAKTÖRLERİ

İŞ SÜREKLİLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İÇİN KRİTİK BAŞARI FAKTÖRLERİ İŞ SÜREKLİLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İÇİN KRİTİK BAŞARI FAKTÖRLERİ Ali Dinçkan, BTYÖN Danışmanlık İş sürekliliği, kurumun kritik süreçlerinin belirlenmesi, bu süreçlerin sürekliliği için gerekli çalışmaların

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ 9 ÖNSÖZ 11 GİRİŞ 13

İÇİNDEKİLER SUNUŞ 9 ÖNSÖZ 11 GİRİŞ 13 İÇİNDEKİLER SUNUŞ 9 ÖNSÖZ 11 GİRİŞ 13 I. KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE TARİHSEL SÜREÇ 15 1. Toplam Kalite Yönetimi'nin Tarihçesi 15 2. TKY Nedir? 17 3. Toplam Kalite Yönetimi ile İlgili Yanlış Düşünceler 19 4.

Detaylı

Taraflar Madde 4- Bu Sdzlesmenin taraflan, TSK Saghk Komutanligi ile Sosyal Guvenlik Kurumudur.

Taraflar Madde 4- Bu Sdzlesmenin taraflan, TSK Saghk Komutanligi ile Sosyal Guvenlik Kurumudur. SOSYAL GUVENLiK KURUMU JLE TURK SJLAHLI KUWETLERJ ARASINDA UQUNCU BASAMAK ASKERI SAGLIK HJZMETJ SUNUCULARI J 2013 YILI GOTURU BEDEL UZERJNDEN SAGLIK HIZMETI ALIM SOZLE$MESi USUL VE ESASLARI Amag Madde

Detaylı

DERS SOSYOLOJİ KONU SOSYOLOJİNİN ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

DERS SOSYOLOJİ KONU SOSYOLOJİNİN ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ DERS SOSYOLOJİ KONU SOSYOLOJİNİN ARAŞTIRMA YÖNTEM VE TEKNİKLERİ YÖNTEM Yöntem gidilecek doğru yol demektir. Bir bilimsel araştırma da kullanılacak ana yol anlamına gelir. TEKNİ K Teknik ise bu yol üzerinde

Detaylı

İÇİNDEKİLER v xiv xv xvi

İÇİNDEKİLER v xiv xv xvi İÇİNDEKİLER Sunuş W Önsöz v ŞEKİLLER LİSTESİ xiv TABLOLAR LİSTESİ xv KISALTMALAR xvi Giriş 1 BİRİNCİ BÖLÜM KARA PARA AKLAMAYA İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE 1.1. Kara Para Aklama 5 1.1.1. Viyana Konvansiyonuna

Detaylı

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Muster-Fragebogen allgemeinbildende Schule Sevgili Veliler, ne düsündügünüz bizim için önemli! Okul içerisindeki çalismalarimizin kalitesini sürekli yükseltmek istiyoruz. Okulumuzun hangi alanlarda basarili

Detaylı

EK-l. I Proje Kodu: T.e. DOGU~ UNivERSiTESi BiLiMSEL ARA~TIRMA PROJELERi DESTEK BA~VURU FORMU

EK-l. I Proje Kodu: T.e. DOGU~ UNivERSiTESi BiLiMSEL ARA~TIRMA PROJELERi DESTEK BA~VURU FORMU EK-l T.e. DOGU~ UNivERSiTESi BiLiMSEL ARA~TIRMA PROJELERi DESTEK BA~VURU FORMU I Proje Kodu: PROJENiN SUNULDUGU BiRiM: (F akii! te/ens titiily iiks ekoku!) BiLiMSEL ARASTIRMA PROJELERi YTL DiGER KA YNAKLAR

Detaylı

Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri. Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP

Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri. Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP Yazılım Geliştirme Projelerinde Kontrolörlük / Müşavirlik Hizmetleri Y.Müh. Kadriye ÖZBAŞ ÇAĞLAYAN, PMP Y.Müh. Ahmet DİKİCİ, PMP Sunum Planı Organizasyon Yapısı Yazılım Projelerinde Başarı Durumu Yazılım

Detaylı

Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri

Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri Tıp ve Eczacılık Alanında Bilgi ve Belge Yöneticisi nin Temel Görevleri Organizasyonun bilgi ihtiyacını analiz etmek ve bu ihtiyacı karşılamak için enformasyon planı geliştirmek, Bilgi ve Belge işlemlerini

Detaylı

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba 1.1 Ara rman n Amac Ara rmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba olarak hizmet vermekte olan; 1. Bütçe ve Performans Program ube Müdürlü ü 2. Stratejik Yönetim ve Planlama

Detaylı

T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BiLiMLERl ENSTITUSU GUVENLiK BiLlMLERi ANA BIlIM DALI

T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BiLiMLERl ENSTITUSU GUVENLiK BiLlMLERi ANA BIlIM DALI T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BiLiMLERl ENSTITUSU GUVENLiK BiLlMLERi ANA BIlIM DALI AMERiKAN KAMU DjPLOMASISININ 11 EYLUL SONRASI YONETIM ANLAYI I VE SERGILENEN FAALiYETLER ODAGINDA incelenmesi: KAMU DiPLOMASisiNDEKi

Detaylı

TÜBİTAK Araştırma Destek Programlarına Yönelik ARAŞTIRMA PROJE YAZMA REHBERİ

TÜBİTAK Araştırma Destek Programlarına Yönelik ARAŞTIRMA PROJE YAZMA REHBERİ TÜBİTAK Araştırma Destek Programlarına Yönelik ARAŞTIRMA PROJE ÖNERİSİ YAZMA REHBERİ 25 Nisan 2015 1 AÇIKLAMA Bu rehber, ARDEB Araştırma Destek Programlarına sunulan proje önerilerinin yazımında akademisyenlere

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Böliinı BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE TEKNOLOJİK GELİŞMENİN ÖNEMİ

İÇİNDEKİLER. Birinci Böliinı BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE TEKNOLOJİK GELİŞMENİN ÖNEMİ İÇİNDEKİLER Birinci Böliinı BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE TEKNOLOJİK GELİŞMENİN ÖNEMİ A. Eski Mısırlılardan Sanayi Devrimine Kadarki Dönemde Bilimin Gelişimi...1 B. Ülkelerarası Gelişmişlik Farklarının Ortaya

Detaylı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Sosyal Bilgiler Öğretiminde Eğitim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Editörler Ramazan SEVER Erol KOÇOĞLU Yazarlar Ramazan SEVER Hilmi DEMİRKAYA Erol KOÇOĞLU Ömer Faruk SÖNMEZ Cemal AKÜZÜM Döndü ÖZDEMİR

Detaylı

2. SÜREKLİ DENETİME İLİŞKİN GENEL BİLGİLER

2. SÜREKLİ DENETİME İLİŞKİN GENEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... v TABLO LİSTESİ... xi ŞEKİL LİSTESİ... xiii KISALTMALAR... xiv 2. SÜREKLİ DENETİME İLİŞKİN GENEL BİLGİLER... 4 2.1. SÜREKLİ DENETİMİN TANIMI... 4 2.2. SÜREKLİ DENETİM İLE GELENEKSEL

Detaylı

: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr.

: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-1-132 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 15-12/159-72 Karar Tarihi : 18.03.2015 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan Üyeler : Prof. Dr.

Detaylı

BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI. Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi

BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI. Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi BÖLÜM 1 YAZILIM TASARIMINA GİRİŞ YZM211 YAZILIM TASARIMI Yrd. Doç. Dr. Volkan TUNALI Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi / Maltepe Üniversitesi Amaçlar 2 Tasarımın ne olduğunu ve çeşitli tasarım türlerinin

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

Ya! Satarım Bal Satarım Satı" Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu. www.satisoyunu.com. Fuad Almeman Proje Ba" Danı"manı Aralık 2009

Ya! Satarım Bal Satarım Satı Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu. www.satisoyunu.com. Fuad Almeman Proje Ba Danımanı Aralık 2009 U N I C O N D A N I! M A N L I K G R U B U Ya! Satarım Bal Satarım Satı" Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu Fuad Almeman Proje Ba" Danı"manı Aralık 2009 www.satisoyunu.com Muallim Naci Cd. No. 53/2 Ortaköy

Detaylı

CMMI ve Çevik Yöntemler

CMMI ve Çevik Yöntemler CMMI ve Çevik Yöntemler Kasım 2006 http:// Büyük k Resim Sorunlar Çözümler Tıbbi Kontrol ISO EFQM CMMI 9001 Yaşam Tarzı RUP MSF XP 2 CMMI Anlaşı şılmamış 3 Proje YönetimininY Tarihi netiminin Tarihi http://home.gwu.edu/~kwak/pm_history.pdf

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

T.C. DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ DESTEK BAŞVURU FORMU

T.C. DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ DESTEK BAŞVURU FORMU T.C. DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ DESTEK BAŞVURU FORMU PROJE YÖNETİCİSİNİN ÜNVANI, ADI, SOYADI: BAĞLI BULUNDUĞU BİRİM: PROJENİN SUNULDUĞU BİRİM:(Fakülte/Enstitü/Yüksekokul) Proje Kodu:

Detaylı

ÖZEL EGE LKÖ RET M OKULU DO RULARIN DANSI HAZIRLAYAN: YANKI TURGUT DANI MAN Ö RETMEN: AY EGÜL GÜRKAN

ÖZEL EGE LKÖ RET M OKULU DO RULARIN DANSI HAZIRLAYAN: YANKI TURGUT DANI MAN Ö RETMEN: AY EGÜL GÜRKAN ÖZEL EGE LKÖ RET M OKULU DO RULARIN DANSI HAZIRLAYAN: YANKI TURGUT DANI MAN Ö RETMEN: AY EGÜL GÜRKAN zmir,2009 1 TE EKKÜR Bu projede eme i geçen danı man ö retmenim Ay egül Gürkan a, sunum hazırlamamda

Detaylı

DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ

DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ DOĞRUDAN FAALİYET DESTEĞİ Konusu İstanbul da Yazılım, Bilgisayar ve Video Oyunları Sektörü Durum Analizi ve Sektörün Geleceği Gerekçesi 2014-2023 İstanbul Bölge Planı nın ekonomik gelişme ekseni küresel

Detaylı

ASELSAN. Mikrodalga ve Sistem Teknolojileri Grubu. Proje Yönetimi. Elif BAKTIR ASELSAN Mikrodalga ve Sistem Teknolojileri Grubu Ekim 2002 HIZMETE ÖZEL

ASELSAN. Mikrodalga ve Sistem Teknolojileri Grubu. Proje Yönetimi. Elif BAKTIR ASELSAN Mikrodalga ve Sistem Teknolojileri Grubu Ekim 2002 HIZMETE ÖZEL roje Yönetimi Elif BAKTIR ASELSAN Ekim 2002 Genel Tanitim Is Gelistirme lanlama Uygulama Kapanis Neden roje Yönetimi roje yönetiminin neden gerekli? Ürün gelistirilmesine, giderek çok farkli disiplinlere

Detaylı

ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu

ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu ULAKBİM Danışma Hizmetlerinde Yeni Uygulamalar: Makale İstek Sistemi ve WOS Atıf İndeksleri Yayın Sayıları Tarama Robotu Serpil YETGİN * Öz Günümüzde daha fazla bilginin elektronik olarak elde edilmesi,

Detaylı

Risk Yönetimi. Gürcan Banger

Risk Yönetimi. Gürcan Banger Risk Yönetimi Gürcan Banger Risk Yönetimine giriş Bu sunumun amacı, sivil toplum alanında hizmet tedarik projelerinde, süreç boyunca ortaya çıkması muhtemel risk alanlarının tespiti ve takibi ile oluşabilecek

Detaylı

DOKÜMAN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ

DOKÜMAN KONTROLÜ PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ:Bu prosedürün amacı, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 'nün Kalite Yönetim Sistemi kapsamındaki dokümanların hazırlanması, kontrol edilmesi, onaylanması, yayımlanması, dağıtımı, gözden geçirilmesi,

Detaylı

ERCIYES ÜNIVERSITESI TIP FAKÜLTESI HAKAN ÇETINSAYA IYI KLINIK UYGULAMA MERKEZI (IKU) YÖNERGESI

ERCIYES ÜNIVERSITESI TIP FAKÜLTESI HAKAN ÇETINSAYA IYI KLINIK UYGULAMA MERKEZI (IKU) YÖNERGESI ERCIYES ÜNIVERSITESI TIP FAKÜLTESI HAKAN ÇETINSAYA IYI KLINIK UYGULAMA MERKEZI (IKU) YÖNERGESI BIRINCI BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak AMAÇ: Madde 1. IKU nun temel amaci ilaçla ilgili temel ve uygulamali

Detaylı

Sunum Becerileri (ENG 202) Ders Detayları

Sunum Becerileri (ENG 202) Ders Detayları Sunum Becerileri (ENG 202) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Sunum Becerileri ENG 202 Bahar 3 0 0 3 3 Ön Koşul Ders(ler)i ENG 101, ENG 102,

Detaylı

T.C. NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YAZILIM KULÜBÜ TÜZÜĞÜ. BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş Gerekçesi, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YAZILIM KULÜBÜ TÜZÜĞÜ. BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş Gerekçesi, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YAZILIM KULÜBÜ TÜZÜĞÜ BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluş Gerekçesi, Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Kuruluş Gerekçesi Kulüp, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi, Yazılım Kulübü ismi ile

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sunuş... iii. Birinci Bölüm. İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi

İÇİNDEKİLER. Sunuş... iii. Birinci Bölüm. İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi İÇİNDEKİLER Sunuş... iii Birinci Bölüm İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi ENDÜSTRİ DEVRİMİ ÖNCESİ DÖNEM... 1 ENDÜSTRİ DEVRİMİ SONRASI... 2 İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNİN (İKY) GELİŞİM FAKTÖRLERİ... 3

Detaylı

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA SES İLETİM KAYBININ NÜMERİK VE DENEYSEL İNCELENMESİ

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA SES İLETİM KAYBININ NÜMERİK VE DENEYSEL İNCELENMESİ 7. OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ KONGRESİ, 26 27 MAYIS BURSA TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA SES İLETİM KAYBININ NÜMERİK VE DENEYSEL İNCELENMESİ Özgür Palaz, Eksen Mühendislik opalaz@ex-en.com.tr Burak Erdal,

Detaylı

CMMI. CMMI ve Çevik Yöntemler. Orhan KALAYCI Haziran 2007. Yazılım Süreç Kalitesi ve Yönetim Danışmanlığı. www.nitelik.

CMMI. CMMI ve Çevik Yöntemler. Orhan KALAYCI Haziran 2007. Yazılım Süreç Kalitesi ve Yönetim Danışmanlığı. www.nitelik. CMMI ve Çevik Yöntemler Orhan KALAYCI Haziran 2007 http:// CMMI 2 1 XP 3 CMMI nedir? 1. Seviye 2. Seviye 3. Seviye 4 2 XP Nedir? MSF XP Şelale RUP 5 CMM XP İlişkisi 6 3 PROJE YONETİMİNİ İMİNİN EVRİMSEL

Detaylı

ASANSÖR VE ASANSÖR GÜVENLĐK AKSAMLARINDA CE ĐŞARETLEMESĐ

ASANSÖR VE ASANSÖR GÜVENLĐK AKSAMLARINDA CE ĐŞARETLEMESĐ ASANSÖR VE ASANSÖR GÜVENLĐK AKSAMLARINDA CE ĐŞARETLEMESĐ Erhan Bayrak *, Đ. Menderes Büyüklü ** Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Ankara, Tel:03122860365-2526, Faks:03122853144, * erhanba@sanayi.gov.tr

Detaylı

HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI İş Sağlığı Programı

HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI İş Sağlığı Programı HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI İş Sağlığı Programı Programa Kabul Koşulları: Yüksek Lisans: Sağlık alanında lisans düzeyinde bir Yükseköğretim kurumundan mezun olmak, Psikoloji, Sosyoloji, İşletme,İktisat

Detaylı

MerSis. Bilgi Güvenliği Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Güvenliği Danışmanlık Hizmetleri o MerSis Danışmanlık Hizmetleri Çalışanlarınız, tesisleriniz, üretim araçlarınız koruma altında! Bilgileriniz? danışmanlık hizmetlerimiz, en değerli varlıklarınız arasında yer alan bilgilerinizin gizliliğini,

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri. Mustafa YILMAZ mustafayilmaz@tse.org.tr

Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri. Mustafa YILMAZ mustafayilmaz@tse.org.tr Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri Mustafa YILMAZ mustafayilmaz@tse.org.tr Türk Standardları Enstitüsü tarafından yapılan Bilişim Teknolojileri Test ve Belgelendirme Hizmetleri Yazılım

Detaylı

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ

KİTAP İNCELEMESİ. Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri. Tamer KUTLUCA 1. Editörler. Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice AKKOÇ Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 287-291 287 KİTAP İNCELEMESİ Matematiksel Kavram Yanılgıları ve Çözüm Önerileri Editörler Mehmet Fatih ÖZMANTAR Erhan BİNGÖLBALİ Hatice

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM: TASARIM PAZARLAMA ARAŞTIRMASINA GİRİŞ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM: TASARIM PAZARLAMA ARAŞTIRMASINA GİRİŞ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v TEŞEKKÜR... vi İKİNCİ BASKIYA ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... vii İÇİNDEKİLER... ix ŞEKİLLER LİSTESİ... xviii TABLOLAR LİSTESİ... xx BİRİNCİ KISIM: TASARIM BİRİNCI BÖLÜM PAZARLAMA ARAŞTIRMASINA

Detaylı

KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI

KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI KALİTE YÖNETİMİ KALİTE KAVRAMI VE KALİTENİN BOYUTLARI Hizmet veya üründe kalite kavramı için farklı tanımlar kullanılmaktadır. En genel hâliyle ihtiyaçlara uygunluk (Crosby), ürün veya hizmetin değeri

Detaylı

İ.Ü. AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ Kullanıcı Deneyimi ve Kullanılabilirlik Değerlendirmesi Standardı

İ.Ü. AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ Kullanıcı Deneyimi ve Kullanılabilirlik Değerlendirmesi Standardı Dök. No: AUZEF-SS-2.4-07 Yayın Tarihi:30.06.2014 Rev.No:00Rev Tarihi:Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ... 2 2. KAPSAM... 2 3. SORUMLULAR... 2 4. TANIMLAR... 2 5. STANDARIN DETAYLARI... 2 Dök. No: AUZEF-SS-2.4-07 Yayın

Detaylı

Kurumsalla ma nedir? FUTBOLDA KURUMSAL YÖNET M VE DENET M. yıllardan sonra dahil olmu popüler bir terimdir. kavram, verebilirlik ve sorumluluk.

Kurumsalla ma nedir? FUTBOLDA KURUMSAL YÖNET M VE DENET M. yıllardan sonra dahil olmu popüler bir terimdir. kavram, verebilirlik ve sorumluluk. FUTBOLDA KURUMSAL YÖNET M VE DENET M XV.TÜRK YE Ç DENET M KONGRES, 17 Ekim 2011 stanbul Kurumsalla ma nedir?! Türk sporunun içine, özellikle 2000 li yıllardan sonra dahil olmu popüler bir terimdir.! Literatürde

Detaylı

İlkadım Birey Tanıma Envanteri

İlkadım Birey Tanıma Envanteri İlkadım Birey Tanıma Envanteri İLKADIM Birey Tanıma Envanteri; Birey tanıma teknikleri kapsamında hazırlanmıştır. İlkokul 3. ve 4. sınıf ve Ortaokul 5.6.7.8.sınıf, ile Lise Haz.9.10.11. ve 12.sınıf aralığındaki

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

e-fatura UYGULAMASINDA ÖZEL ENTEGRASYON YÖNTEMİ

e-fatura UYGULAMASINDA ÖZEL ENTEGRASYON YÖNTEMİ e-fatura UYGULAMASINDA ÖZEL ENTEGRASYON YÖNTEMİ igur@gelirler.gov.tr Kaynak: GIB ÖZEL ENTEGRASYON NEDİR? Başka mükelleflerin faturalarını göndermek ve almak amacıyla bilgi işlem sisteminin Başkanlık sistemiyle

Detaylı

PROSEDÜR MAKİNE GÜVENLİK MUAYENESİ. REVİZYON İZLEME TABLOSU Revizyon Revizyon Açıklaması Tarih

PROSEDÜR MAKİNE GÜVENLİK MUAYENESİ. REVİZYON İZLEME TABLOSU Revizyon Revizyon Açıklaması Tarih Sayfa No : 1 / 7 REVİZYON İZLEME TABLOSU Revizyon Revizyon Açıklaması Tarih 00 Yeni Yayınlandı. Bu prosedür P.17 Makine Periyodik Muayene Prosedürü ile birlikte, P.10 Makine Muayene Prosedürü nün yerine

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN

BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN BAŞVURU FORMU ÖRNEK DÖKÜMAN YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGESİ TEKNOPARK A.Ş YTÜ TEKNOPARK BİLGİ FORMU Bu formu, YTÜ- TEKNOPARK bünyesinde oluşturmayı düşündüğünüz birim için doldurunuz.

Detaylı

KİMYA MÜHENDİSLİĞİ STAJ BİLGİLERİ

KİMYA MÜHENDİSLİĞİ STAJ BİLGİLERİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ STAJ BİLGİLERİ Kimya Mühendisliği Bölümü öğrencileri, mesleki bilgi, beceri ve tecrübelerini arttırmak amacı ile İşletme Stajı ve/veya Laboratuar olmak üzere toplam iki staj yapmak zorundadır.

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİ SİSTEMİ GELİŞTİRME SÜRECİ Sistem Geliştirme Süreci ve Modelleri Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü Bilgi sistemlerinin geliştirilmesi için izlenen sürece Sistem Geliştirme

Detaylı

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder:

Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esaslarında kullanılan kısaltmalar aşağıdaki anlamları ifade eder: 1. AMAÇ VE KAPSAM T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ VE ESER PROJESİ HAZIRLAMA ESASLARI Bu Tez ve Eser Projesi Hazırlama Esasları nın amacı, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 5.0 Yayın Tarihi: 14.07.2014 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

T.C. KĠLĠS 7 ARALIK ÜNĠVERSĠTESĠ ÖRGÜN EĞĠTĠM ÖĞRENCĠLERĠNE YÖNELĠK UZAKTAN EĞĠTĠM YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Tanımlar

T.C. KĠLĠS 7 ARALIK ÜNĠVERSĠTESĠ ÖRGÜN EĞĠTĠM ÖĞRENCĠLERĠNE YÖNELĠK UZAKTAN EĞĠTĠM YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Tanımlar Senato Tarihi: 29/07/2015 Senato No : 12 Amaç T.C. KĠLĠS 7 ARALIK ÜNĠVERSĠTESĠ ÖRGÜN EĞĠTĠM ÖĞRENCĠLERĠNE YÖNELĠK UZAKTAN EĞĠTĠM YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar MADDE 1- (1) Bu yönergenin

Detaylı

T.C. CUMHURBA KANLI I GENEL SEKRETERL ANKARA. Ankara; Say : 285

T.C. CUMHURBA KANLI I GENEL SEKRETERL ANKARA. Ankara; Say : 285 T.C. CUMHURBA KANLI I GENEL SEKRETERL ANKARA Ankara; 19.03.2010 Say : 285 5902 say Afet ve Acil Durum Yönetimi Ba kanl n Te kilat ve Görevleri Hakk nda Kanun 17.06.2009 tarih ve 27261 say Resmi Gazete

Detaylı

İleri Yazılım Mimarisi (SE 658) Ders Detayları

İleri Yazılım Mimarisi (SE 658) Ders Detayları İleri Yazılım Mimarisi (SE 658) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS İleri Yazılım Mimarisi SE 658 Bahar 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin

Detaylı

Sağlık Bilgi Teknolojileri ve Yazılım Süreç Yönetimi

Sağlık Bilgi Teknolojileri ve Yazılım Süreç Yönetimi Sağlık Bilgi Teknolojileri ve Yazılım Süreç Yönetimi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yazılım Mühendisliği Araştırma Grubu (HUSE) Yrd. Doç. Dr. Ayça Tarhan atarhan@hacettepe.edu.tr 1. Uluslararası Sağlıkta

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y. Lisans Tarih - Ortaçağ Celal Bayar Üniversitesi

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y. Lisans Tarih - Ortaçağ Celal Bayar Üniversitesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Zafer Duygu 2. Doğum Tarihi : 11.08.1976 3. Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y.

Detaylı

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI

MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI MUHASEBE, DENETİM VE DANIŞMANLIK İŞLETMELERİ İÇİN İŞYERİ, HİZMET VE KALİTE GÜVENCE İLKE VE ESASLARI HAKKINDA MESLEK KARARI BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ VE KAVRAMLAR Madde 1. AMAÇ Madde 2. KAPSAM Madde 3. HUKUKİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE KAT HİZMETLERİ YÖNETİMİNE GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE KAT HİZMETLERİ YÖNETİMİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE KAT HİZMETLERİ YÖNETİMİNE GİRİŞ A. KAT HİZMETLERİ YÖNETİMİNİN KAVRAMSAL AÇIDAN İNCELENMESİ... 3 1. Ağırlama Endüstrisinde Kat Hizmetleri Yönetiminin Anlamı

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE: İŞLETME KULUÇKASI KAVRAMI 1.1. İŞLETME KULUÇKALARININ TANIMI... 24 iv İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR... İ ÖZET... İİ ABSTRACT... İİİ İÇİNDEKİLER... İV KISALTMALAR DİZİNİ... X ŞEKİLLER DİZİNİ... Xİ ÇİZELGELER DİZİNİ... Xİİİ GİRİŞ GİRİŞ... 1 ÇALIŞMANIN AMACI... 12 ÇALIŞMANIN

Detaylı

Her pozisyon için aranan nitelikler, pozisyon referans kodları ile birlikte pozisyon referans listesinde bulunmaktadır.

Her pozisyon için aranan nitelikler, pozisyon referans kodları ile birlikte pozisyon referans listesinde bulunmaktadır. UZMAN VE PROJE ASİSTANI İSTİHDAM DUYURUSU 05.06.2013 ve 10.02.2014 tarihlerinde internet sayfalarımızda yayınlanan iş ilanları iptal edilmiş olup geçerli olan son ilanımız aşağıdaki gibidir: T.C. Çevre

Detaylı

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ -

AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı AİLE İRŞAT VE REHBERLİK BÜROLARINDA YAPILAN DİNİ DANIŞMANLIK - ÇORUM ÖRNEĞİ - Necla YILMAZ Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

İÇİNDEKİLER STRATEJİK YÖNETİM

İÇİNDEKİLER STRATEJİK YÖNETİM İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm STRATEJİK YÖNETİM Öğr. Gör. Burçin Cevdet Çetinsöz - Arş. Gör. Fatih Epik Öğr. Gör. Gökhan Ayazlar Öğr. Gör. Murat Kahya - Öğr. Gör. Savaş Artuğer 1. YÖNETİM VE STRATEJİ KAVRAMI...

Detaylı

NADiR GOLD & SILVER REFINERY SINCE 1967 NADIR METAL REFINERY. Nadir Metal Rafineri Sanayi ye Ticaret Anonim Sirketi

NADiR GOLD & SILVER REFINERY SINCE 1967 NADIR METAL REFINERY. Nadir Metal Rafineri Sanayi ye Ticaret Anonim Sirketi NADiR GOLD & SILVER REFINERY SINCE 1967 NADIR METAL REFINERY Nadir Metal Rafineri Sanayi ye Ticaret Anonim Sirketi BORSA ISTANBUL Sorumlu Altin Tedarik Zinciri Uyum Raporu 2016 Borsa Istanbul (BIST), OECD'nin

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi (ABEGPM) Hüseyin Rahmi Sok. No:2 ÇANKAYA/ANKARA. Tel: +90 312 409 60 00

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi (ABEGPM) Hüseyin Rahmi Sok. No:2 ÇANKAYA/ANKARA. Tel: +90 312 409 60 00 Hayatboyu Öğrenme Programı 2007-2013 Leonardo da Vinci Yararlanıcı Rapor Sonuçlarına İlişkin İSTATİSTİKLER (2005-2008 Dönemi) Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı İstatistikler

Detaylı

FELSEFE DERSKiTABI Komisyon

FELSEFE DERSKiTABI Komisyon ORTAÖ GRE TiM FELSEFE DERSKiTABI Komisyon DEVLET KiTAPLARI ÜCÜNCÜ BASKI Dergah Ofset - istanbul, 2012 i(indekiler I. ÜNiTE FELSEFEYLE TANI~MA A. FELSEFE NEDiR? 2 1. Fe1sefenin An1aml 2 2. Fe1sefenin A1an!.

Detaylı

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN ÖZEL EGE L SES BAZI ISKARTA BALIKLARIN (Isparoz, Hani) ETLER NDEN ALTERNAT F GÜBRE YAPIMI VE UYGULANAB L RL HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN

Detaylı

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Cengiz GÖK 1 Gerçek Hayatta Program Geliştirme Gereksinim Analizi Sistemin İdamesi Sistem Tasarımı Teslim Program Tasarımı Sistem Testi Program

Detaylı

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİLER İktisat bölümünde yüksek lisans yapan her öğrenci ders aşamasının

Detaylı

MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza

Detaylı

KAR YER GÜNLER PROJES. Murat F DAN

KAR YER GÜNLER PROJES. Murat F DAN KAR YER GÜNLER PROJES Murat F DAN 2012-2013 AYBASTI ANADOLU L SES KAR YER GÜNLER PROJES PROJE SAH OLAN OKUL AYBASTI ANADOLU L SES PROJEN N ADI KAR YER GÜNLER PROJEN N AMACI rencilerin meslekleri her yönüyle

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BİLİŞİM VE BİLGİ GÜVENLİĞİ İLERİ TEKNOLOJİLER ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİLGEM) KURULUŞ VE İŞLETME YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü

Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Proje Hazırlama Prof. Dr. Hasan Efeoğlu Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü PROJE Kısa Orta ve Uzun vadede planlanaması olan Bilimsel / Endüstriyel manada AR-GE (Araştırma-Geliştirme ) faaliyetleri birer

Detaylı

RESMİ ÇÖZÜM ORTAĞI. Resmi Çözüm Ortağı MG GROUP İSTANBUL/ÜSKÜDAR HATAY/İSKENDERUN ADANA/SEYHAN MUĞLA/BODRUM HATAY/ANTAKYA. www.mggroupturkiye.

RESMİ ÇÖZÜM ORTAĞI. Resmi Çözüm Ortağı MG GROUP İSTANBUL/ÜSKÜDAR HATAY/İSKENDERUN ADANA/SEYHAN MUĞLA/BODRUM HATAY/ANTAKYA. www.mggroupturkiye. RESMİ ÇÖZÜM ORTAĞI Resmi Çözüm Ortağı MG GROUP İSTANBUL/ÜSKÜDAR HATAY/İSKENDERUN ADANA/SEYHAN MUĞLA/BODRUM HATAY/ANTAKYA www.mggroupturkiye.com MG GROUP KİMDİR? HAKKIMIZDA MG GROUP Olarak; Gerek iş ahlakımız

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı; Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İş Sağlığı

Detaylı

DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİLER İktisat bölümünde doktora yapan her öğrenci yeterlilik aşamasını

Detaylı

9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri

9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri 9.DERS Yazılım Geliştirme Modelleri 1 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü ve Modeller Herhangi bir yazılımın, üretim aşaması ve kullanım aşaması birlikte olmak üzere geçirdiği tüm aşamalar olarak tanımlanabilir.

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU KALİTE KOMİSYONU VE KİDR RAPORLAMA SÜRECİ

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU KALİTE KOMİSYONU VE KİDR RAPORLAMA SÜRECİ YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU KALİTE KOMİSYONU VE KİDR RAPORLAMA SÜRECİ 13.04.2016 ANKARA YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU KALİTE KOMİSYONU YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU KALİTE KOMİSYONU* MADDE 7 (1) Yükseköğretim

Detaylı

DESTEKLEYİCİ VE SÖZLEŞMELİ ARAŞTIRMA KURULUŞU İLE İLGİLİ İYİ KLİNİK UYGULAMALARI DENETİMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ

DESTEKLEYİCİ VE SÖZLEŞMELİ ARAŞTIRMA KURULUŞU İLE İLGİLİ İYİ KLİNİK UYGULAMALARI DENETİMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ DESTEKLEYİCİ VE SÖZLEŞMELİ ARAŞTIRMA KURULUŞU İLE İLGİLİ İYİ KLİNİK UYGULAMALARI DENETİMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ 1. GİRİŞ Bu kılavuz, destekleyicinin merkezinde veya destekleyicinin araştırmayla

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. ÖNSÖZ / iii YAZARIN ÖZ GEÇMİŞİ / v İÇİNDEKİLER / vii TABLOLAR LİSTESİ /xv ÇİZELGELER LİSTESİ /xvi

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. ÖNSÖZ / iii YAZARIN ÖZ GEÇMİŞİ / v İÇİNDEKİLER / vii TABLOLAR LİSTESİ /xv ÇİZELGELER LİSTESİ /xvi ÖNSÖZ / iii YAZARIN ÖZ GEÇMİŞİ / v İÇİNDEKİLER / vii TABLOLAR LİSTESİ /xv ÇİZELGELER LİSTESİ /xvi İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 GİRİŞ / 1 1.1.İLGİLİ KAVRAMLAR / 1 1.1.1.Program /1 1.1.2.Program Tasarımı /2 1.1.3.Öğretim

Detaylı

Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi

Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi 1 24 Aralık 2012-22 Mart 2013 Maryland Üniversitesi Amerika Birleşik Devletleri 2 3 Maryland Üniversitesi

Detaylı

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME

BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME BÜTÜNSEL KAL TE VE SÜREÇ Y LE T RME Amaç: Kat l mc lara bütünsel kalite ve bunun kurumlarda yarat laca geli im ihtiyac hakk nda geni bilgi vermek, yap labilecek uygulamalar hakk nda yöntemler sunmak. çerik:

Detaylı

ARAŞTIRMA PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU

ARAŞTIRMA PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ ARAŞTIRMA PROJESİ HAZIRLAMA KILAVUZU (LİSANS ÖĞRENCİLERİ İÇİN) İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİ Araştırma Projesi Araştırma projesi deneyimi,

Detaylı

ISO 9000 Serisi Standartların Amacı Nedir?

ISO 9000 Serisi Standartların Amacı Nedir? ISO 9000 Serisi Standartların Amacı Nedir? Etkili bir yönetim sisteminin, nasıl kurulabileceği, dokümante edilebileceği ve sürdürülebileceği konusunda yol göstermek, firmalar arasında güven ortamı yaratmak;

Detaylı

MAKSDER 4. MOBİLYA AKSESUAR ÜRÜNLERİ TASARIM YARIŞMASI ŞARTNAMESİ 2013

MAKSDER 4. MOBİLYA AKSESUAR ÜRÜNLERİ TASARIM YARIŞMASI ŞARTNAMESİ 2013 MAKSDER 4. MOBİLYA AKSESUAR ÜRÜNLERİ TASARIM YARIŞMASI ŞARTNAMESİ 2013 YARIŞMANIN AMACI MAKSDER tarafından her yıl; sektördeki gelişimi teşvik etmek, uluslararası pazarlarda rekabet edebilecek ürünlerin

Detaylı

OTOMATİK TARTI ALETLERİNİN KALİBRASYONUNDA KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLER

OTOMATİK TARTI ALETLERİNİN KALİBRASYONUNDA KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLER 1 OTOMATİK TARTI ALETLERİNİN KALİBRASYONUNDA KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLER Burcu BİLİR ESİT Elektronik Sistemler İmalat ve Tic. Ltd. Şti. Nişantepe Mah. Handegül Sk. No:6 Alemdağ Çekmeköy/İSTANBUL Tel: 0216 585

Detaylı

Slayt 1. Slayt 2. İçerik ISO 9000 KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ UYGULAMASI KAPSAMINDA KURULUŞ İÇİ TETKİKÇİ EĞİTİMİ

Slayt 1. Slayt 2. İçerik ISO 9000 KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ UYGULAMASI KAPSAMINDA KURULUŞ İÇİ TETKİKÇİ EĞİTİMİ Slayt 1 Slayt 2 İçerik ISO 9000 KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ UYGULAMASI KAPSAMINDA KURULUŞ İÇİ TETKİKÇİ EĞİTİMİ 1 Slayt 3 KALİTE TETKİKİ KALİTE İLE İLGİLİ FAALİYETLERİN VE SONUÇLARIN, PLANLANAN DÜZENLEMELERE

Detaylı

ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ. Terimler Ve Tarifler. www.sisbel.biz

ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ. Terimler Ve Tarifler. www.sisbel.biz ISO/IEC 20000-1 BİLGİ TEKNOLOJİSİ - HİZMET YÖNETİMİ BAŞ DENETÇİ EĞİTİMİ Terimler Ve Tarifler 1 Kapsam 1.1 Genel Terimler Ve Tarifler Bu standart, bir hizmet yönetimi sistem (HYS) standardıdır. Bir HYS

Detaylı

SEKTÖR UYGULAMASI STAJ DEFTERİ

SEKTÖR UYGULAMASI STAJ DEFTERİ T.C. ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ ARTVİN MESLEK YÜKSEKOKULU SEKTÖR UYGULAMASI STAJ DEFTERİ STAJYER ÖĞRENCİNİN; Bölümü Programı : Tasarım Bölümü : İç Mekan Tasarım Programı Adı Soyadı : Sınıf - Yarıyıl : Yüksekokul

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ Bilgi Güvenliği Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Politikası Sürüm No: 4.0 Yayın Tarihi:11.05.2014 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2015-1-69 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 16-02/30-9 Karar Tarihi : 14.01.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan Üyeler : Prof. Dr. Ömer

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı