ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II"

Transkript

1 ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 2

2 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal Örnekleme, Nyquist Frekansı, Örtüşme, Düz Tepeli Örnekleme Analog Darbe Modülasyonları, Zaman Bölmeli Çoğullama Doğrusal Kuvantalama, Companding Darbe Kod Modülasyonu : PCM Delta Modülasyonu : DM

3 BANTGENİŞLİĞİ, ÖRNEKLEME, DARBE MODÜLASYONLARI

4 BANTGENİŞLİĞİ Bantgenişliği, bir sürekli spektrumda sınırlayıcı frekans değerleri arasındaki farktır. Bir sinyalinin bantgenişliği: Kavramsal olarak, bir sinyalin bantgenişliği, o sinyalin spektrumunun genişliğinin bir ölçüsüdür. Pratikte ise, o sinyali oluşturan önemli değerdeki frekans bileşenlerinin bulunduğu frekans aralığıdır. Bir sinyalin temel frekans bileşeni genliğinin %10 una eşit ya da büyük genlikli frekans bileşenleri önemli frekans bileşenleri olarak tanımlanabilir. Bu işaretin spektrumundaki önemli frekans bileşenleri içinde en yüksek frekanslı bileşeninin frekans değeri fh ve en düşük frekans bileşeninin frekans değeri fl ile gösterilirse, işaretin bantgenişliği B= fh- fl olarak ifade edilir.

5 BANTGENİŞLİĞİ Aşağıda şekli verilen dikdörtgen darbe dizisinin bantgenişliğini bulalım. Bantgenişliğini belirlemek için ihtiyaç duyulan frekans bilgisi, bu sinyalin Fourier serisine açılarak elde edilebilir. f(t) Cn A 0 f0 2A/π A/2 t T0 1 w0 2 Hz ; w0 2 f 0 rad / s T0 2 T0 f t 2A/5π 2A/9π 3w0 0 w0 7w0 5w0-2A/7π 9w0 11w0 w(rad/s) -2A/11π -2A/3π A 2A 2A 2A 2A 2A cos w0t cos3w0t cos5w0t cos 7w0t cos9w0t Temel frekanstaki bileşenin genliği olan 2A/π nin onda birinden büyük genliğe sahip olma koşulunu sağlayan son bileşen 9w0 daki 9. harmonik bileşenidir. Öyleyse bu sinyalin bantgenişliği B=9w0 rad/s olur.

6 BANTGENİŞLİĞİ Periyodik olmayan bir sinyalin bantgenişliğini hesaplayabilmek için ihtiyaç duyulan frekans bilgileri sinyalin Fourier dönüşümünün alınmasıyla elde edilebilir. Bunu aşağıdaki şekilde verilen darbe için gerçekleştirmeye çalışalım. S(w) s(t) A A 2 0 t -6 / 2 / -2 / 6 / w(rad/s) 2-4 / 4 / B=2 / rad / s Sinc için bantgenişliği genelde w=0 ile genlik spektrumunun birinci sıfır kesim frekansı arasındaki frekans farkı olarak tanımlanır. B 2 rad / s B 1 Hz

7 BANTGENİŞLİĞİ Bir Sistemin/Kanalın Bantgenişliği: Bir sistemin veya kanalın girişine uygulanan işaretin frekans bileşenlerini (spektrumunu) çıkışına önemli derecede bozmadan iletebildiği frekans aralığına o sistemin/kanalın bantgenişliği adı verilir. Sistem çıkışındaki zayıflamanın 3dB ye kadar izin verilmesi durumu için tanımlanan bantgenişliğine 3dB bantgenişliği ya da etkin bantgenişliği denir. Sistemin giriş çıkış aktarım işlevi H(w) nın en büyük değerinin ye düştüğü frekanslara kesim frekansları ya da yarım güç frekansları denir.

8 BANTGENİŞLİĞİ 1V 0 f2 f4 f6 f8 f10 f12 f14 f16 f18 f20 f22 f24 f26 0 f2 f4 f6 f8 f10 f12 f14 f16 f18 f20 f22 f24 f26 B = f20 f8 H(w) H(w) V 0.707V Kanal ya da Sistem 0 wc 3dB Bantgenişliği: B=wc (a) w2 w1 3dB Bantgenişliği: B=w2-w1 (b) Şekil: (a) Alaçak geçiren süzgecin (b) Bant geçiren süzgecin aktarım karakteristikleri, kesim frekansları ve sistem bantgenişlikleri

9 ÖRNEKLEME TEOREMİ Analog bir sinyali sayısal dönüştürmenin ilk adımı olması nedeniyle, örnekleme teoremi haberleşmede oldukça önemlidir. Şunu ifade eder: W Hz ile bant sınırlı bir sinyal, 1/2W sn den az olan düzgün aralıklarla kendisinden alınan örneklerden tam ve tek olarak yeniden oluşturulabilir. Bu teorem, Shannon örnekleme teoremi veya Nyguist örnekleme teoremi olarak da adlandırılır. Teorem temel olarak bant sınırlı bir f(t) analog sinyalinin yeniden ve bozulmadan elde edilebilmesi için, örnekleme işleminin nasıl olması gerektiğini belirtmektedir.

10 ÖRNEKLEME TEOREMİ Bir sinyalden örnek almak, sinyalin belirli zamanlardaki değerlerini elde etmek demektir. f (t ) X f s (t )= f (t )s (t ) s (t ) Zamanın her hangi bir işlevi olan bir işaretin örneklenmesi için bu işaret bir kapı devresinden geçirilir; örnek alınması istenen zamanlarda kapı bir süre için açılarak işaretin o süredeki değeri, devrenin çıkışında elde edilir.

11 ÖRNEKLEME TEOREMİ Aşağıda örnekleme işlemi şematik olarak gösterilmektedir. f t f t Giriş fs t fs t Çıkış t Giriş İşareti fs t Ts Örnekleme Devresi Örneklenmiş İşaret t

12 ÖRNEKLEME TEOREMİ Örneklenmiş sinyalin, asıl sinyalin birçok özelliğini üzerinde taşıdığı görülmektedir. Örnekleme frekansı ne kadar büyük olursa, asıl sinyale benzerlik o kadar artar. Bu benzerliğin sağlanması için örnekleme frekansının hangi ölçüler içinde olması gerektiğini örnekleme teoremi şu şekilde açıklar: Eğer f(t) sinyali W ile bant sınırlandırılmış ise, örnekleme frekansı fs 2W = BG seçildiğinde, asıl sinyalin taşıdığı tüm bilgi, örneklenmiş sinyalde bulunur.

13 ÖRNEKLEME TEOREMİ

14 İDEAL ÖRNEKLEME Enerjisi sonlu keyfi bir sinyalini saniyede bir örnekleyerek örnek değerlerini elde edelim. : Örnekleme Periyodu = Örnek alan sinyal = : Örnekleme Frekansı =

15 İDEAL ÖRNEKLEME Örnekleme sırasında yapılan işlem aslında asıl sinyal ile örnek alan sinyali çarpmaktan ibaret = = Sonuçta örneklenmiş sinyalin spektrumu = = olarak bulunur. = =

16 ÖRNEKLENMİŞ SİNYALİN SPEKTRUMU

17 ÖRNEKLENMİŞ SİNYALİN SPEKTRUMU

18 GERİ KAZANIMLI İNTERPOLASYON

19 GERİ KAZANIMLI İNTERPOLASYON

20 NYQUIST FREKANSI VE ÖRTÜŞME W Hz frekansı ile bant sınırlı bir sinyal için, 2W Hz örnekleme frekansına Nyquist frekansı veya Nyquist hızı denir. Eğer bir sinyal Nyquist hızından daha düşük bir hızda örneklenirse, spektral örtüşme meydana gelir.

21 ÖRTÜŞMEYİ ÖNLEME Uygulamada sinyallerin büyük bir kısmı tamamen bant sınırlı değildir. Bu nedenle seçilen örnekleme frekansı Nyquist hızından daha düşük kalır ve bir miktar örtüşme meydana gelir. Bunu önlemek için, örneklenecek sinyal AGF den geçirilip önemsiz sayılabilecek yüksek frekans bileşenleri atılarak bant sınırlı hale getirilir ve ondan sonra uygun hızda (Nyquist hızından biraz daha yüksek) örneklenir. Bu AGF ye örtüşme önleyici filtre denir.

22 ÖRTÜŞMESİZ ÖRNEKLEME

23 DÜZ TEPELİ ÖRNEKLEME Alınan örnek değerlerinin gerçek darbeler ile temsil edilmesine, düz tepeli örnekleme denir. Buna ayrıca Darbe Genlik Modülasyonu (DGM, Pulse Amplitude Modulation: PAM) da denir. Örnekle ve tut devresiyle yapılır. s t m nt h t nt n s s 1, 0 t T 1, t 0, t T h t 2 diğer 0,

24 DÜZ TEPELİ ÖRNEKLEME s t m t h t S f M f H f M f =f s M f nf s n - S f f s M f nf s H f n - m(t) sinyalini geri elde etmek için s(t) sinyali AGF den geçirilirse, elde edilen sinyal artık m(t) değil m(t)*h(t) olacaktır. H f Tsinc f T exp j f T DGM sinyalini elde etmek, görüldüğü gibi m(t) sinyali üzerinde Genlik Bozulması ve de T/2 lik bir gecikme meydana getirmiş oldu. Bu bozulmaya Açıklık Etkisi denir.

25 AÇIKLI ETKİSİNİN DÜZELTİLMESİ Açıklık etkisinin neden olduğu bozulma transfer fonksiyonu 1 H f 1 1 ft T sinc f T T sin f T olan bir denkleştirici kullanarak düzeltilebilir. DGM Sinyali s t AGS Denkleştirici Mesaj Sinyali m t. olması durumunda oluşan bozulma ihmal edilebilir.

26 DARBE MODÜLASYONLARI Darbe Genlik Modülasyonu (Pulse-AmplitudeModulation, PAM) : Sabit süreli, sabit konumlu bir darbenin genliği, bilgi işaretine bağlı olarak değiştirilir. Darbe Genişliği Modülasyonu (Pulse-WidthModulation- PWM) : Bu yönteme bazen darbe süresi modülasyon (PDM), ya da darbe uzunluğu modülasyonu (PLM) da denir. Bu yöntemde darbe genişliği, bilgi işaretinin genliği ile orantılıdır. (PWM = PDM = PLM).

27 DARBE MODÜLASYONLARI Darbe Konumu Modülasyonu (Pulse-PositionModulation, PPM) : Sabit genişlikli bir darbenin konumu, önceden belirlenmiş bir zaman bölmesi içinde bilgi işaretinin genliği ile orantılı olarak değiştirilir. Darbe Kod Modülasyonu (Pulse-CodeModulation, PCM) : PCM de bilgi işareti örneklenir ve iletim için sabit uzunlukta, seri ikili bir sayıya dönüştürülür. İkili sayı, analog sinyalin genliğine uygun olarak değişir. Uyarlamasız ya da Uyarlamalı Farksal Darbe Kod Modülasyonu türleri de mevcuttur.

28 DARBE MODÜLASYONLARI Delta Modülasyonu (Delta Modulation, DM) : DM aslında temel olarak bir farksal darbe kod modülasyonu türüdür. Temel özelliği 1 bitlik (yani sadece 2 kuvantalama düzeyi bulunan) bir kuvantalayıcı kullanmasıdır. Bu modülasyonda her örnek değeri ile bir önceki örnek arasındaki fark kullanılır. Bu farkın pozitif ya da negatif oluşuna göre 1 bitlik bilgi oluşturulur. Uyarlamalı olan bir türü de mevcuttur. Uyarlamasız ya da Uyarlamalı DPCM ile Uyarlamasız ya da Uyarlamalı DM dalga biçimi kodlamak (bir nevi kaynak kodlama) amacıyla kullanılırlar.

29 DARBE MODÜLASYONLARI

30 DARBE MODÜLASYONUNUN ÜÇ TÜRÜNDE (PAM, PWM, PPM) GÜRÜLTÜNÜN ETKİSİ Gürültü altında PWM ve PPM nin başarımları PAM a göre daha iyidir. PPM'in başarımı ise PWM e göre daha iyidir. Bunun nedenini şöyle açıklayabiliriz; her iki modülasyon türünde de bilgi, darbelerin kendilerinde değil, darbelerin kenarlarında taşınır. PPM in performansı FM in performansına benzer. Güç açısından PPM in PWM e göre daha verimli olduğu söylenebilir. Çünkü, PPM darbeyi değil de yalnız kenarı göndermeye daha yakındır. PWM boşuna enerji harcar.

31 DARBE KOD MODÜLASYONU: PCM Darbe kod modülasyonu üç aşamalı bir işlemdir: Örnekleme Kuvantalama Kodlama Analogdan sayısala dönüştürme işlemiyle aynı aşamalardan oluşmaktadır: Analog Sinyal Girişi Analog Sayısal Dönüştürücü, ADC Örnekleme Kuvantalama Kodlama Sayısal Sinyal Çıkışı

32 DARBE KOD MODÜLASYONU: PCM Örnekleme: Sinyali ayrık zamanlı yapar. Soru: Analog giriş sinyalinin bant genişliği W Hz ise, bozulmasız olarak sinyalin tekrar elde edilebileceği minimum örnekleme frekansı nedir? Kuvantalama: Sinyal genliğini ayrık yapar Genliği q seviyeden herhangi birine yuvarlar. Kodlama: Kuvantalanmış değerleri, her biri ν-bit olan sayısal kelimelere dönüştürür. Eğer Örnekleme Teoremi ne uygun bir örnekleme yapılırsa, sinyaldeki bozulma sadece kuvantalama işlemi sırasında oluşur.

33 KUVANTALAMA Örnekleyici çıkışı genliği hala süreklidir. Örnek değerleri herhangi bir değer alabilir. Örneğin, 3.752, 0.001, v.s. Mümkün değerlerin sayısı sonsuzdur. Mesajı sayısal sinyal olarak gönderebilmek için, mümkün seviye sayısını sınırlamak gerekir. Kuvantalama örnek değerini bir kurala göre yuvarlama işlemidir. Örneğin, > > 0

34 KUVANTALAMA ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ Herbir örneği temsil etmek için kullanılan bit sayısı ν, kuvantalayıcının çözünürlüğüdür. Seviyelerin sayısı q özellikle 2 nin kuvveti seçilir, ki bu da ν yi bir tamsayı yapar. v log 2 q q 2v Bit sayısı ne kadar çok ise o kadar kalite artar. Buna karşılık da ihtiyaç duyulan bant genişliği artar. Tipik olarak Telefon sistemleri 8 bit çözünürlük kullanır. 64 kbps (8 khz örnekleme hızı) CD çalıcılar kanal başına16 bit çözünürlük kullanır Mbps (44.1 khz örnekleme hızı, 2 kanal)

35 DÜZGÜN (UNIFORM) KUVANTALAMA Çoğu ADC ler düzgün kuvantalayıcı kullanır. Düzgün kuvantalayıcıda, kuvanta seviyeleri eşit aralıklıdır. Düzgün kuvantalayıcılar, giriş sinyalinin kuvantalayıcının dinamik aralığı içindeki bütün değerleri eşit olasılıklı olarak alması durumunda optimumdur. Kuvantalama Karakteristiği Örnek: Uniform ν =3 bit kuvantalayıcı q=8 ve XQ = {±1,±3,±5,±7}

36 DÜZGÜN KUVANTALAYICILAR Tüm kuvantalama seviyelerinin arası sabit olan kuvantalayıcılardır Kuvanta seviyeleri arasındaki mesafe adım aralığı olarak adlandırılır ve ile gösterilir İki türü vardır Orta Basamaklı: Örnek değerlerinin sıfır seviyesine kuvantalanmasına imkan tanıyan; yani çıkışında sıfır seviyesi bulunan kuvantalayıcılar Orta Yükseltili: Örnek değerlerinin sıfır seviyesine kuvantalanmasına imkan tanımayan; yani çıkışında sıfır seviyesi bulunmayan kuvantalayıcılar

37 DÜZGÜN KUVANTALAYICILAR Orta basamaklı düzgün kuvantalayıcı Orta seviyeli düzgün kuvantalayıcı

38 ÖRNEK (b) Düz tepeli örneklenmiş sinyal (a) Analog sinyal (c) Sekiz seviyeye kuvantalanmış sinyal (d) Dört seviyeye kuvantalanmış sinyal Şekil: PCM Kodlamasına örnek

39 ÖRNEK, aralığında değerler alan bir sinyal 8 seviyeli düzgün bir kuvantalayıcı ile kuvantalanıyor. Orta basamaklı ve orta yükseltili düzgün kuvantalayıcı için kuvanta seviyelerini belirleyiniz. ÇÖZÜM: Düzgün kuvantalıyıcı için adım aralığı = Orta basamaklı 8 Orta yükseltili =.

40 KUVANTALAMA GÜRÜLTÜSÜ Kuvantalama işlemi bir toplamsal gürültü süreci olarak yorumlanabilir. X XQ nq Dolayısı ile sinyal-kuvantalama gürültüsü oranı (SNR)Q SNR Q X ' in Gücü nq ' nun Gücü E E E X 2 XQ X 2 2 E X 2 X XQ

41 KUVANTALAMA GÜRÜLTÜSÜ: DÜZGÜN KUVANTALAMA VE DÜZGÜN GİRİŞ DAĞILIMI DURUMU Giriş sinyali,, + arasında düzgün dağılsın: =, < <, ğ q-seviyeli kuvantalayıcı ise şu dağılımı kapsasın: ℎ Sinyal gücü, = < <, = ℎ=

42 KUVANTALAMA GÜRÜLTÜSÜ: DÜZGÜN KUVANTALAMA VE DÜZGÜN GİRİŞ DAĞILIMI DURUMU Gürültü gücü E X X 2 Q A 2 1 x xq dx 2A A kh A 1 q ha2 q ha2 A A k 1 3q 2 A 3q 3q 2 1 2k 1 2 x h A dx 2 A k 1 k 1 h A 2 q Dolayısıyla sinyal gürültü oranı SNR Q A q A 3 q2

43 6 DB/BİT KURALI Dolayısı ile, düzgün giriş dağılımlı, q-seviyeli bir düzgün kuvantalayıcı için en iyi SNR : SNR Q 22v SNR Q q2 q 2 v SNR db 10log 22v 20v log 22 6v db Bu SNR değerini elde edebilmek için, kuvantalayıcı bütün mümkün giriş sevilerini kapsamalıdır. Yani, kuvantalayıcı (-A, A) aralığını q tane eşit aralıklı kuvanta seviyesine bölmelidir. Diğer bir değişle, kuvantalayıcı dinamik aralığı giriş dağılımına uydurulmuş olmalıdır.

44 DÜZGÜN OLMAYAN KUVANTALAYICI Ses gibi bir çok sinyal düzgün olmayan dağılıma sahiptir. Düzgün dağılımlı olmayan kuvantalayıcıların seviyeleri eşit aralıklı değildir. Düzgün olmayan 3 bit kuvantalayıcı Genliğin sıfıra yakın bir seviyede olması uzak olmasından daha olasıdır. Aralıklar belli bir sinyal için SNR ı optimum yapacak şekilde seçilebilir. Bu durumda, düzgün olmayan bir kuvantalayıcının SNR ı: E X 2 SNR Q 2 E X XQ

45 SIKIŞTIRMA GENLEŞTİRME Düzgün olmayan kuvantalayıcıların yapımı zor ve pahalıdır. Alternatif bir yol, ses sinyalini önce doğrusal olmayan bir sistemden geçirdikten sonra düzgün olarak kuvantalamaktır. Doğrusal olmayış (non-linearity) sinyal genliğini sıkıştırır (compressing). Kuvantalayıcı girişi daha uniform bir dağılıma sahip olur. Alıcıda, non-lineerliğin tersine genleştirilir (expanding). Compressing and Expanding işlemi Companding olarak adlandırılır.

46 A VE KURALI m giriş gerilimini, v çıkış gerilimini göstermek üzere ABD, Kanada ve Japonya da -kuralı companding kullanılır: v log 1 m log 1 Avrupada ise A-kuralı companding kullanılır: Am 1, 0 m A 1 log A v 1 1 log A m, m 1 1 log A A

47 SIKIŞTIRMA GENLEŞTİRME ÖZEĞRİLERİ

48 KODLAMA Kuvantalayıcı çıkışı q mümkün sinyal seviyesinden biridir. Eğer ikili iletim kullanmak istiyorsak, her bir kuvantalanmış örneği ν-bitlik ikili kelimeye dönüştürmeliyiz. her bir kuvantalanmış örneği ν-bitlik ikili bir kelimeye dönüştürme işlemidir. Kodlama Dönüştürme bire bir olduğundan kodlama herhangi bir bozulmaya sebep olmaz. Bazı dönüştürücüler diğerlerinden daha iyidir.

49 DARBE KOD MODÜLASYONU : PCM ADC nin çıkışı bir temelbant kanalı üzerinden gönderilebilir. Buna Darbe Kod Modülasyonu (PCM) diyoruz. Sayısal veri öncelikle fiziksel bir sinyale dönüştürülmelidir. Örnekle Kuvantala Kodla Fiziksel sinyal hat kodu olarak adlandırılır. Hat kodlayıcılar ikili 1 için mark ve ikili 0 için space terminolojisini kullanırlar.

50 DALGA BİÇİMİ KODLAMASI Bir kaynak kodlaması türüdür. Yani bir çeşit veri sıkıştırmasıdır. Analog bir sinyalin sayısal iletimi yapılacaksa kullanılır. Genelde analog/sayısal dönüştürme aşamasında yapılan bir işlemdir. Ses ve görüntü gibi kaynaklardan elde edilen sinyallerin, yapılarındaki süreklilik nedeniyle, sayısala dönüştürme aşamasında alınan ardışık örnekleri arasında büyük benzerlikler (yüksek ilinti) vardır. Öyleyse, sinyallerin örnek değerleri hakkında bir önceki örnek değerlerine bakılarak iyi bir kestirim (tahmin) yapmak mümkündür.

51 DALGA BİÇİMİ KODLAMASI Bu durumda, örnek değerinin kendisi yerine yapılan kestirim ile gerçek değerin arasındaki farkı iletmek, iletilmesi gereken veri miktarını azaltır. Bu amaçla kullanılan farklı yöntemler mevcuttur. En temel olanları: Farksal Darbe Kod Modülasyonu (DPCM) Uyarlamalı Farksal Darbe Kod Modülasyonu (ADPCM) Delta Modülasyonu (DM) Uyarlamalı Delta Modülasyonu (ADM) Bunların çoğu temelde Fark Kodlaması na dayanır.

52 FARK KODLAMASININ TEMELİ Şekil: Farksal Kodlama Tabanlı En Basit Alıcı/Verici Yapısı Ardışıl örnekler arasındaki fark = Bu değerlerin değişim aralığı özgün sinyalin değerlerinin değişim aralığından küçük olacağından, doğrudan sinyal değerlerinin iletildiği sisteme göre kuvantalayıcıda daha az kuvantalama seviyesine ihtiyaç duyulur. Bu sayede veri sıkıştırması yapılabileceği gerçeği ortaya çıkar.

53 FARK KODLAMASININ TEMELİ Örnek: Yanda şekli verilen analog sinyal için elde edilen sinyal örnekleri ile ardışık örnekler arasındaki fark değerleri aşağıdaki şekillerde gösterilmiştir. Şekil: Analog Sinyal Şekil: Örnek Değerleri Şekil: Ardışık Örnekler Arasındaki Fark

54 FARK KODLAMASININ TEMELİ Fark kodlayıcısı blok şemasından görülebileceği gibi, verici, özgün sinyal değerleri arasındaki farkı almakta ve bu farkı kuvantalayıp iletmekte. Sistemde kuvantalama hatası olmadıkça bu yapı sorunsuz çalışır. Pratikte ise, kuvantalanmış fark değerlerinde kuvantalama hatası mutlaka vardır. Sonuç: Alıcı, kuvantalanmış fark değerlerini biriktirerek sinyalin gerçek değerlerini oluşturmaya çalıştığından alıcıda kuvantalama hatası birikir ve toplam hata kuvantalayıcının azami hata miktarını geçer. Çözüm: Performansı düşürdüğü için uygulamada önlenmesi gerekir.

55 FARK KODLAMASININ TEMELİ Şekil: Kuvantalama Hatasının Birikmediği Farksal Kodlama Kullanan Bir Alıcı/Verici Yapısı

56 ÖRNEK Bir sinyal =,.,.,.,.,,.,.,.,. değerlerini almaktadır. Bir tamsayı kuvantalayıcısı kullanıldığında sinyal değerlerini doğrudan ileten sistem ve farksal kodlama tabanlı en basit alıcı/verici yapısını kullanan sistem için alıcıda oluşturulan değerleri bulunuz. Farksal kodlama yapısında kuvantalama hatası birikeceğini gösteriniz.

57 ÖRNEK

58 FARKSAL DARBE KOD MODÜLASYONU (DPCM) DPCM, kuvantalanması gereken aralığı azaltmak için geçmiş örnek değerlerini kullanılarak mevcut örnek değeri için bir öngörü yapma fikrine dayanır. Bu öngörü, hem verici hem de alıcı tarafında mevcut öngörücü sistemi kullanılarak oluşturulmuş eski örnek değerlerine bağlıdır. Verici, öngörü değeri ile gerçek örnek değeri arasındaki farkı göndermekte, alıcı ise, aldığı bu farkı yapılan öngörüye ekleyerek bilgi sinyalini geri oluşturmaktadır. Yapılan öngörü gerçekçi olduğunda, öngörü değeri ile gerçek sinyal değeri arasındaki fark küçük olacağı için sıkıştırma sağlanmış olacaktır.

59 FARKSAL DARBE KOD MODÜLASYONU (DPCM) Şekil: DPCM Verici/Alıcı Yapısı

60 FARKSAL DARBE KOD MODÜLASYONU (DPCM) Örnek: Bir ses sinyali için MATLAB yardımıyla DPCM kodlaması ve kod çözümü gerçeklemesi Ses sinyalinin 1000 adet örneği DPCM ile oluşturulan örnek Özgün ve DPCM farkı

61 FARKSAL DARBE KOD MODÜLASYONU (DPCM) Örnekteki ses sinyaline bakıldığında farklı bölgelerin mevcut olduğu çok açık Farklı bölgelerdeki farklı sinyal özellikleri nedeniyle bu bölgeler için farklı öngörü ve kuvantalama parametreleri seçilebilse daha iyi sonuçlar almak mümkün olurdu Bu ses sinyali gibi pratikteki bir çok sinyal de durağan olmayan (zaman içerisinde farklı özellikler gösteren) bir yapıya sahip Çözüm: Öngörü ve kuvantalama parametrelerini farklı sinyal özelliklerine göre uyarlamak.

62 UYARLAMALI FARKSAL DARBE KOD MODÜLASYONU (ADPCM) DPCM den farkı, kuvantalayıcı veya öngörücünün uyarlamalı olarak çalıştırılabilmesi Bu sayede değişken sinyal özellikleri durumunda kodlama başarımını artırmak DPCM sisteminde kuvantalayıcı geri besleme döngüsünün içinde yer alır Bu nedenle, daha çok parametreleri sistemin çıkış değerine bağlı olarak uyarlanabilen, yani geri yönlü öngörücü ve kuvantalayıcılar tercih edilir. Sadece giriş değerlerine bağlı olarak parametreler uyarlansaydı ileri yönlü uyarlama yapılmış olunurdu.

63 DELTA MODÜLASYONU (DM) Basit bir DPCM çeşididir Değişik ses kodlama uygulamaları için kullanılır Temel özelliği, 1 bitlik (sadece 2 kuvanta düzeyli) bir kuvantalayıcı kullanması Her örnek değeri ile bir önceki örnek için alıcıda oluşturulan değeri arasındaki fark kullanılmakta Farkın pozitif veya negatif oluşuna göre bir bitlik bilgi oluşturulmakta

64 DELTA MODÜLASYONU (DM) Şekil: Delta modülatör ve demodülatörü

65 DELTA MODÜLASYONU (DM) Sistemin ilk çalışmaya başlama anında çıkış sinyali sıfır seviyesinde başladığından, çıkış öncelikle sürekli artmakta ve sinyalin gerçek seviyesine ulaşmaktadır. Başlama anından sinyal seviyesinin yakalanmasına kadar geçen süre başlatma süresi olarak adlandırılır. Bilgi sinyalinde bir süre boyunca değişim olmadığı takdirde delta modülatörü ve + seviyelerinde bir kuvantalama gerçekleştirdiği için ve sıfır kuvantalama seviyesi olmadığı için modülatör çıkışı sürekli aşağı/yukarı salınım yapmaktadır. Bu durum işlevsiz gürültü olarak adlandırılır. Bir başka sorun, bilgi sinyalinde çok hızlı değişim olması durumunda modülatörün adım aralığının bu değişimi takip edememesi durumunda ortaya çıkar. Bu takip gecikmesi aşırı eğim olarak adlandırılır. Bu da oluşturulan bilgi sinyalinde hatalar meydana getirir.

66 UYARLAMALI DELTA MODÜLASYONU (ADM) Sinyaldeki aşırı eğim bölgelerinde adım aralığını artırmak; işlevsiz gürültü bölgelerinde ise adım aralığını azaltmak prensibine dayanır. Verici ve alıcıda kuvantalayıcı adım aralığı uyarlaması eşzamanlı olarak gerçekleştirilir. ADM sayesinde, sinyaldeki hızlı değişimlere modülatör çabuk ayak uydururken, değişimin az olduğu zamanlarda da kuvantalama hatası azaltılmış olur. Sistemin işlevsiz gürültü veya aşırı eğim bölgelerinde olup olmadığının tespiti sistem çıkışı kullanılır.

67 UYARLAMALI DELTA MODÜLASYONU (ADM) Bu nedenle çıkışın durum değiştirmesine bağlı olarak işlevsiz gürültü veya aşırı eğim bölgelerine karar verilir. En basit sabit oranlı ADM sisteminde, tek bir geçmiş çıkış durumuna bakarak karar verilir: Ardışık iki çıkış aynı ise sistem aşırı eğim bölgesinde kabul edilir ve adım aralığı artırılır. Ardışık iki çıkış değeri farklı ise sistem işlevsiz gürültü bölgesinde kabul edilir ve adım aralığı düşürülür. Şekilden, işlevsiz gürültü bölgesindeyken sistem çıkışının sürekli durum değiştirdiği; aşırı eğim bölgesindeyken ise çıkışın uzunca bir süre aynı kaldığı görülmektedir.

68 UYARLAMALI DELTA MODÜLASYONU (ADM) Bir sinyalin n inci örneği için pozitif veya negatif bir delta farkının gönderilmiş olmasına bağlı olarak, > =, < şeklinde tanımlanacak olursa, < < üzere sabit oranlı ADM sisteminde kuvantalayıcının adım aralığı = şeklinde uyarlanabilir.,, = olmak

69 ÖRNEK Uyarlamalı bir DM sistemi = adım aralığı ile çalıştırılmaya başlanıyor. Sabit oranlı ADM sistemde, adım aralığı sadece bir önceki çıkış değerine bakılarak =. parametresi ile uyarlanmaktadır. =,,,,,,, örnek değerleri için bu sistemin çalışmasını gösteriniz. Çözüm: =, >, < =,, =

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ Dersin Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Yasin KABALCI Ders Görüşme

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 5 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR Bölümün Amacı Öğrenci, Analog haberleşmeye kıyasla sayısal iletişimin temel ilkelerini ve sayısal haberleşmede geçen temel kavramları öğrenecek ve örnekleme teoremini anlayabilecektir.

Detaylı

1. LİNEER PCM KODLAMA

1. LİNEER PCM KODLAMA 1. LİNEER PCM KODLAMA 1.1 Amaçlar 4/12 bitlik lineer PCM kodlayıcısı ve kod çözücüsünü incelemek. Kuantalama hatasını incelemek. Kodlama kullanarak ses iletimini gerçekleştirmek. 1.2 Ön Hazırlık 1. Kuantalama

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 4 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ Dersin Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Yasin KABALCI Ders Görüşme

Detaylı

Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim

Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim Bant Sınırlı TBGG Kanallarda Sayısal İletim Bu bölümde, bant sınırlı doğrusal süzgeç olarak modellenen bir kanal üzerinde sayısal iletimi inceleyeceğiz. Bant sınırlı kanallar pratikte çok kez karşımıza

Detaylı

1. DARBE MODÜLASYONLARI

1. DARBE MODÜLASYONLARI 1. DARBE MODÜLASYONLARI 1.1 Amaçlar Darbe modülasyonunun temel kavramlarını tanıtmak. Örnekleme teorisini açıklamak. Bilgi iletiminde kullanılan birkaç farklı modülasyon tekniği vardır. Bunlardan bazıları

Detaylı

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ History in Pictures - On January 5th, 1940, Edwin H. Armstrong transmitted thefirstfmradiosignalfromyonkers, NY to Alpine, NJ to Meriden, CT to Paxton, MA to Mount Washington. 5 January is National FM

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 MODÜLASYON TEKNİKLERİ SAYISAL MODÜLASYON İçerik 3 Sayısal modülasyon Sayısal modülasyon çeşitleri Sayısal modülasyon başarımı Sayısal Modülasyon 4 Analog yerine sayısal modülasyon

Detaylı

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ Dersin Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Yasin KABALCI Ders Görüşme

Detaylı

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ Dersin Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Yasin KABALCI Ders Görüşme

Detaylı

1. Darbe Genlik Modülasyonunu anlar ve bunun uygulamasını

1. Darbe Genlik Modülasyonunu anlar ve bunun uygulamasını BÖLÜM 2 DARBE MODÜLASYONU Bölümün Amacı Öğrenci, Darbe modülasyonlar türlerine ilişkin blok şemaları çizerek, modülasyonve demodülasyon işlevlerini bir giriş sinyali üzerinde uygulayarak anlayabilecektir.

Detaylı

ELH 203 Telefon İletim ve Anahtarlama Sistemleri 4. HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR-4

ELH 203 Telefon İletim ve Anahtarlama Sistemleri 4. HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR-4 BÖLÜM 4 4. HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE TEMEL KAVRAMLAR-4 4.1. DARBE MODÜLASYONU (PULSE MODULATION) Sayısal iletim, bir iletişim sisteminde iki nokta arasında sayısal darbelerin iletimidir. Başlangıçtaki kaynak

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları 2 1 Kodlama ve modülasyon yöntemleri İletim ortamının özelliğine

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 MODÜLASYON TEKNİKLERİ FREKANS MODÜLASYONU İçerik 3 Açı modülasyonu Frekans Modülasyonu Faz Modülasyonu Frekans Modülasyonu Açı Modülasyonu 4 Açı modülasyonu Frekans Modülasyonu

Detaylı

Sürekli-zaman İşaretlerin Ayrık İşlenmesi

Sürekli-zaman İşaretlerin Ayrık İşlenmesi Sürekli-zaman İşaretlerin Ayrık İşlenmesi Bir sürekli-zaman işaretin sayısal işlenmesi üç adımdan oluşmaktadır: 1. Sürekli-zaman işaretinin bir ayrık-zaman işaretine dönüştürülmesi 2. Ayrık-zaman işaretin

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 MODÜLASYON TEKNİKLERİ ANALOG MODÜLASYON İçerik 3 Modülasyon Analog Modülasyon Genlik Modülasyonu Modülasyon Kipleme 4 Bilgiyi iletim için uygun hale getirme işi. Temel bant mesaj

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 4. Sayısal veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 4. Sayısal veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 4. Sayısal veri iletimi Sayısal sayısal çevirme Bilginin iki nokta arasında iletilmesi için analog veya

Detaylı

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER SUNU PLANI Analog sayısal çevirici FIR Filtreler IIR Filtreler Adaptif Filtreler Pan-Tompkins Algoritması Araş. Gör. Berat Doğan 08/04/2015

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM. 3. Kanal ayrımı sağlar. Yani modülasyon sayesinde aynı iletim hattında birden çok bilgi yollama olanağı sağlar.

ANALOG İLETİŞİM. 3. Kanal ayrımı sağlar. Yani modülasyon sayesinde aynı iletim hattında birden çok bilgi yollama olanağı sağlar. ANALOG İLETİŞİM Modülasyon: Çeşitli kaynaklar tarafından üretilen temel bant sinyalleri kanalda doğrudan iletim için uygun değildir. Bu nedenle, gönderileek bilgi işareti, iletim kanalına uygun bir biçime

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

BM 403 Veri İletişimi

BM 403 Veri İletişimi BM 403 Veri İletişimi (Data Communications) Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Analog sayısal çevirme İletişim modları 2/36 1 Bilginin iki nokta arasında

Detaylı

Şeklinde ifade edilir. Çift yan bant modülasyonlu işaret ise aşağıdaki biçimdedir. ile çarpılırsa frekans alanında bu sinyal w o kadar kayar.

Şeklinde ifade edilir. Çift yan bant modülasyonlu işaret ise aşağıdaki biçimdedir. ile çarpılırsa frekans alanında bu sinyal w o kadar kayar. GENLİK MODÜLASYONU Mesaj sinyali m(t) nin taşıyıcı sinyal olan c(t) nin genliğini modüle etmesine genlik modülasyonu (GM) denir. Çeşitli genlik modülasyonu türleri vardır, bunlar: Çift yan bant modülasyonu,

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 3 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC nin belki de en önemli örneği çözünürlüğüdür. Çözünürlük dönüştürücü tarafından elde edilen ikili bitlerin sayısıdır. Çünkü ADC devreleri birçok kesikli adımdan birinin

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sayısal Haberleşme Sistemleri EEE492 8 3+2 4 5

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Sayısal Haberleşme Sistemleri EEE492 8 3+2 4 5 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sayısal Haberleşme Sistemleri EEE492 8 3+2 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli / Yüz

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

DENEY 3. Tek Yan Bant Modülasyonu

DENEY 3. Tek Yan Bant Modülasyonu DENEY 3 Tek Yan Bant Modülasyonu Tek Yan Bant (TYB) Modülasyonu En basit genlik modülasyonu, geniş taşıyıcılı çift yan bant genlik modülasyonudur. Her iki yan bant da bilgiyi içerdiğinden, tek yan bandı

Detaylı

EET349 Analog Haberleşme Güz Dönemi. Yrd. Doç. Dr. Furkan Akar

EET349 Analog Haberleşme Güz Dönemi. Yrd. Doç. Dr. Furkan Akar EET349 Analog Haberleşme 2015-2016 Güz Dönemi Yrd. Doç. Dr. Furkan Akar 1 Notlandırma Ara Sınav : %40 Final : %60 Kaynaklar Introduction to Analog and Digital Communications Simon Haykin, Michael Moher

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ HABERLEŞME TEKNİKLERİ Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

ASK modülasyonu ve demodülasyonu incelemek. Manchester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini incelemek.

ASK modülasyonu ve demodülasyonu incelemek. Manchester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini incelemek. 1. ASK MODÜLASYONU 1.1 Amaçlar ASK modülasyonu ve demodülasyonu inelemek. Manhester kodlamayı ASK ya uygulamak. Gürültünün ASK üzerine etkisini inelemek. 1.2 Ön Hazırlık 1. Manhester kodlama tekniğini

Detaylı

İşaret ve Sistemler. Ders 3: Periyodik İşaretlerin Frekans Spektrumu

İşaret ve Sistemler. Ders 3: Periyodik İşaretlerin Frekans Spektrumu İşaret ve Sistemler Ders 3: Periyodik İşaretlerin Frekans Spektrumu Fourier Serileri Periyodik işaretlerin spektral analizini yapabilmek için periyodik işaretler sinüzoidal işaretlerin toplamına dönüştürülür

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS TANIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS TANIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS TANIM VE UYGULAMA BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saat Kredisi AKTS SAYISAL HABERLEŞME (T.SEÇ.V) 131517600

Detaylı

İşaret ve Sistemler. Ders 2: Spektral Analize Giriş

İşaret ve Sistemler. Ders 2: Spektral Analize Giriş İşaret ve Sistemler Ders 2: Spektral Analize Giriş Spektral Analiz A 1.Cos (2 f 1 t+ 1 ) ile belirtilen işaret: f 1 Hz frekansında, A 1 genliğinde ve fazı da Cos(2 f 1 t) ye göre 1 olan parametrelere sahiptir.

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 2.

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 2. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 2. DENEY GENLİK MODÜLASYONUNUN İNCELENMESİ-2 Arş. Gör. Osman

Detaylı

ANALOG MODÜLASYON BENZETİMİ

ANALOG MODÜLASYON BENZETİMİ ANALOG MODÜLASYON BENZETİMİ Modülasyon: Çeşitli kaynaklar tarafından üretilen temel bant sinyalleri kanalda doğrudan iletim için uygun değildir. Bu nedenle, gönderileek bilgi işareti, iletim kanalına uygun

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop. Teorik Bilgi

Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop. Teorik Bilgi DENEY 8: PASİF FİLTRELER Deneyin Amaçları Pasif filtre devrelerinin çalışma mantığını anlamak. Deney Malzemeleri Direnç(330Ω), bobin(1mh), sığa(100nf), fonksiyon generatör, multimetre, breadboard, osiloskop.

Detaylı

Veri İletimi. Toto, artık Kansas da olmadığımız yönünde bir hissim var. Judy Garland (The Wizard of Oz)

Veri İletimi. Toto, artık Kansas da olmadığımız yönünde bir hissim var. Judy Garland (The Wizard of Oz) Veri İletimi Veri İletimi Toto, artık Kansas da olmadığımız yönünde bir hissim var. Judy Garland (The Wizard of Oz) 2/39 İletim Terminolojisi Veri iletimi, verici ve alıcı arasında bir iletim ortamı üzerinden

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME (GM)

ANALOG HABERLEŞME (GM) ANALOG HABERLEŞME (GM) Taşıyıcı sinyalin sinüsoidal olduğu haberleşme sistemidir. Sinüs işareti formül olarak; V. sin(2 F ) ya da i I. sin(2 F ) dır. Formülde; - Zamana bağlı değişen ani gerilim (Volt)

Detaylı

Deney 5 : Ayrık Filtre Tasarımı. Prof. Dr. Aydın Akan Bahattin Karakaya Umut Gündoğdu Yeşim Hekim Tanç

Deney 5 : Ayrık Filtre Tasarımı. Prof. Dr. Aydın Akan Bahattin Karakaya Umut Gündoğdu Yeşim Hekim Tanç İ. Ü. Elektrik&Elektronik Müh. Böl. İŞARET İŞLEME ve UYGULAMALARI Deney 5 : Ayrık Filtre Tasarımı Prof. Dr. Aydın Akan Bahattin Karakaya Umut Gündoğdu Yeşim Hekim Tanç Deney 5 : Ayrık Filtre Tasarımı 1.

Detaylı

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti

Taşıyıcı İşaret (carrier) Mesajın Değerlendirilmesi. Mesaj (Bilgi) Kaynağı. Alıcı. Demodulasyon. Verici. Modulasyon. Mesaj İşareti MODULASYON Bir bilgi sinyalinin, yayılım ortamında iletilebilmesi için başka bir taşıyıcı sinyal üzerine aktarılması olayına modülasyon adı verilir. Genelde orijinal sinyal taşıyıcının genlik, faz veya

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ HABERLEŞME TEKNİKLERİ 523EO0083 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

RASGELE SÜREÇLER İ.Ü. ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ İLETİŞİM LABORATUVARI ARALIK, 2007

RASGELE SÜREÇLER İ.Ü. ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ İLETİŞİM LABORATUVARI ARALIK, 2007 RASGELE SÜREÇLER İ.Ü. ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ İLETİŞİM LABORATUVARI ARALIK, 007 1 Tekdüze Dağılım Bir X rasgele değişkenin, a ve b arasında tekdüze dağılımlı olabilmesi için olasılık yoğunluk

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 1.

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 1. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 1. DENEY GENLİK MODÜLASYONUNUN İNCELENMESİ-1 Arş. Gör. Osman

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI BÖLÜM 6 1 Bu bölümde, işaretin kanal boyunca iletimi esnasında görülen toplanır Isıl/termal gürültünün etkilerini ve zayıflamanın (attenuation) etkisini ele alacağız. ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM

Detaylı

Güç Spektral Yoğunluk (PSD) Fonksiyonu

Güç Spektral Yoğunluk (PSD) Fonksiyonu 1 Güç Spektral Yoğunluk (PSD) Fonksiyonu Otokorelasyon fonksiyonunun Fourier dönüşümü j f ( ) FR ((τ) ) = R ( (τ ) ) e j π f τ S f R R e d dτ S ( f ) = F j ( f )e j π f ( ) ( ) f τ R S f e df R (τ ) =

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Sinyaller Sinyallerin zaman düzleminde gösterimi Sinyallerin

Detaylı

Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA)

Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA) Zaman Bölüşümlü Çoklu Erişim (TDMA) Sayısal işaretlerin örnekleri arasındaki zaman aralığının diğer işaretlerin örneklerinin iletilmesi için değerlendirilmesi sayesinde TDMA gerçeklenir. Çerçeve Çerçeve

Detaylı

KABLOSUZ İLETİŞİM

KABLOSUZ İLETİŞİM KABLOSUZ İLETİŞİM 805540 DENKLEŞTİRME, ÇEŞİTLEME VE KANAL KODLAMASI İçerik 3 Denkleştirme Çeşitleme Kanal kodlaması Giriş 4 Denkleştirme Semboller arası girişim etkilerini azaltmak için Çeşitleme Sönümleme

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME Amaç Elektronikte geniş uygulama alanı bulan geribesleme, sistemin çıkış büyüklüğünden elde edilen ve giriş büyüklüğü ile aynı nitelikte bir işaretin girişe gelmesi

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ

MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR ORGANİZASYONU LABORATUVARI MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ 1. GİRİŞ Analog işaretleri sayısal işaretlere dönüştüren elektronik devrelere

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 3.

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 3. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL HABERLEŞME SİSTEMLERİ TEORİK VE UYGULAMA LABORATUVARI 3. DENEY AÇI MODÜLASYONUNUN İNCELENMESİ-1 Arş. Gör. Osman DİKMEN

Detaylı

Bölüm 13 FSK Modülatörleri.

Bölüm 13 FSK Modülatörleri. Bölüm 13 FSK Modülatörleri. 13.1 AMAÇ 1. Frekans Kaydırmalı Anahtarlama (FSK) modülasyonunun çalışma prensibinin anlaşılması.. FSK işaretlerinin ölçülmesi. 3. LM5 kullanarak bir FSK modülatörünün gerçekleştirilmesi.

Detaylı

İMGE İŞLEME Ders-9. İmge Sıkıştırma. Dersin web sayfası: (Yrd. Doç. Dr. M.

İMGE İŞLEME Ders-9. İmge Sıkıştırma. Dersin web sayfası:  (Yrd. Doç. Dr. M. İMGE İŞLEME Ders-9 İmge Sıkıştırma (Yrd. Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ) Dersin web sayfası: http://mf.kou.edu.tr/elohab/kemalg/imge_web/odev.htm Hazırlayan: M. Kemal GÜLLÜ İmge Sıkıştırma Veri sıkıştırmanın

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İLETİŞİM LABORATUARI SAYISAL FİLTRELER

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İLETİŞİM LABORATUARI SAYISAL FİLTRELER SAYISAL FİLTRELER Deney Amacı Sayısal filtre tasarımının ve kullanılmasının öğrenilmesi. Kapsam Ayrık zamanlı bir sistem transfer fonksiyonunun elde edilmesi. Filtren frekans tepkes elde edilmesi. Direct

Detaylı

SİNYALLER ve SİSTEMLER

SİNYALLER ve SİSTEMLER SİNYALLER ve SİSTEMLER 1. Sinyallerin Sınıflandırılması 1.1 Sürekli Zamanlı ve Ayrık Zamanlı Sinyaller 1.2 Analog ve Sayısal Sinyaller Herhangi bir (a,b) reel sayı aralığında bir x(t) sinyali sonsuz değer

Detaylı

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR Hazırlayan ve Sunan: ELEKTRİK_55 SUNUM AKIŞI: PWM (DARBE GENİŞLİK MODÜLASYONU) NEDİR? Çalışma Oranı PWM in Elde Edilmesi Temelleri PWM in Kullanım Alanları AC

Detaylı

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri Stereo kelimesi, yunanca 'da "üç boyutlu" anlamına gelen bir kelimeden gelmektedir. Modern anlamda stereoda ise üç boyut

Detaylı

BÖLÜM 3. PCM ve DELTA MODÜLASYONU

BÖLÜM 3. PCM ve DELTA MODÜLASYONU BÖLÜM 3 PCM ve DELTA MODÜLASYONU Bölümün Amacı Öğrenci, Darbe Kod Modülasyonu ve Delta Modülasyonu çalışma ilkelerini kavrayabilecek ve bunu uygulayarak anlayabilecektir. Öğrenme Hedefleri Öğrenci, 1.

Detaylı

Sinyal Kodlama Teknikleri

Sinyal Kodlama Teknikleri Sinyal Kodlama Teknikleri 6. Ders Yrd. Doç. Dr. İlhami M. ORAK Sinyal Kodlama Teknikleri Kendi ana dili olanlar bile bu tuhaf dili iyi bir şekilde kullanmakta zorlanıyor. The Golden Bough, Sir James George

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Sakarya Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Sakarya Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI LABORATUAR FÖYÜ Analog Haberleşme Uygulamaları Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Detaylı

Sayısal işaretlerin çoğullanması daha basit ve daha ucuz olarak gerçekleştirilebilmektedir. Anahtarlama işlemleri çoğullama için yeterli olmaktadır.

Sayısal işaretlerin çoğullanması daha basit ve daha ucuz olarak gerçekleştirilebilmektedir. Anahtarlama işlemleri çoğullama için yeterli olmaktadır. 1. Sayısal Haberleşme İletişim ağlarındaki gelişme en ekonomik bir şekilde varolan sistemler ile uyuşur ve gelecekte kurulacak sistemlere esnek bir yapıda gerçekleştirilmelidir. Haberleşme ve bilgisayar

Detaylı

ISBN:

ISBN: ISBN:978-975-511-652-5 İçindekiler Tablosu 1. BÖLÜM... 9 HABERLEŞMENİN TEMEL KAVRAMLARI... 9 1.1 Haberleşme Sistemlerinin Temel Yapısı... 16 1.2 Bilgi Miktarı (BM) ve Bant Genişliği (BG)... 17 1.2.1 Bant

Detaylı

ANALOG FİLTRELEME DENEYİ

ANALOG FİLTRELEME DENEYİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG FİLTRELEME DENEYİ Ölçme ve telekomünikasyon tekniğinde sık sık belirli frekans bağımlılıkları olan devreler gereklidir. Genellikle belirli bir frekans bandının

Detaylı

Sürekli Dalga (cw) ve frekans modülasyonlu sürekli dalga (FM-CW) radarları

Sürekli Dalga (cw) ve frekans modülasyonlu sürekli dalga (FM-CW) radarları Sürekli Dalga (cw) ve frekans modülasyonlu sürekli dalga (FM-CW) radarları Basit CW Radar Blok Diyagramı Vericiden f 0 frekanslı sürekli dalga gönderilir. Hedefe çarpıp saçılan sinyalin bir kısmı tekrar

Detaylı

4.1 FM ve FzM İŞARETLERİN GÖSTERİMİ

4.1 FM ve FzM İŞARETLERİN GÖSTERİMİ AÇI MODÜLASYONU Frekans modülasyon (FM)sistemlerinde taşıyıcı frekans faz modülasyon (FzM veya PM) sistemlerinde mesaj işaretindeki değişimlere paralel olarak taşıyıcının fazı değiştirilir. Frekans ve

Detaylı

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ Dersin Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Yasin KABALCI Ders Görüşme

Detaylı

ÇOKLU ERİŞİM TEKNİKLERİ

ÇOKLU ERİŞİM TEKNİKLERİ ÇOKLU ERİŞİM TEKNİKLERİ 1. GİRİŞ Çoklu erişim teknikleri hakkında bilgi vermeden önce, çoklama/çoğullama hakkında bir kaç şey söylemekte fayda var. Bilginin, aynı iletim ortamı kullanılarak birden çok

Detaylı

FAZ KİLİTLEMELİ ÇEVRİM (PLL)

FAZ KİLİTLEMELİ ÇEVRİM (PLL) FAZ KİLİTLEMELİ ÇEVRİM (PLL) 1-Temel Bilgiler Faz kilitlemeli çevrim (FKÇ) (Phase Lock Loop, PLL) dijital ve analog haberleşme ve kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan bir elektronik devredir. FKÇ,

Detaylı

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue

İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri. Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaret İşleme ve Haberleşmenin Temelleri Yrd. Doç. Dr. Ender M. Ekşioğlu eksioglue@itu.edu.tr http://www2.itu.edu.tr/~eksioglue İşaretler: Bilgi taşıyan işlevler Sistemler: İşaretleri işleyerek yeni işaretler

Detaylı

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

EEM HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM3006 - HABERLEŞME TEORİSİ Dersin Öğretim Elemanı: Yrd. Doç. Dr. Yasin KABALCI Ders Görüşme

Detaylı

VERĠ HABERLEġMESĠ OSI REFERANS MODELĠ

VERĠ HABERLEġMESĠ OSI REFERANS MODELĠ VERĠ HABERLEġMESĠ OSI REFERANS MODELĠ Bölüm-2 Resul DAġ rdas@firat.edu.tr VERİ HABERLEŞMESİ TEMELLERİ Veri İletişimi İletişimin Genel Modeli OSI Referans Modeli OSI Modeli ile TCP/IP Modelinin Karşılaştırılması

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I İŞLEMSEL YÜKSELTECİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I İŞLEMSEL YÜKSELTECİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I İŞLEMSEL YÜKSELTECİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI 1. Deneyin

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRONİK VE BİLGİSAYAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ MEZUNİYET TEZİ DARBE MODÜLASYONU VE ÇEŞİTLERİ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRONİK VE BİLGİSAYAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ MEZUNİYET TEZİ DARBE MODÜLASYONU VE ÇEŞİTLERİ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRONİK VE BİLGİSAYAR EĞİTİMİ BÖLÜMÜ MEZUNİYET TEZİ DARBE MODÜLASYONU VE ÇEŞİTLERİ ÖĞRENCİNİN ; ADI SOYADI : Durmuş ATSAN ÖĞRENCİ NO : 063005 ÖĞRETİM YILI

Detaylı

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON

DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON DENEY NO:1 SAYISAL MODÜLASYON VE DEMODÜLASYON 1. Amaç Sayısal Modülasyonlu sistemleri tanımak ve sistemlerin nasıl çalıştığını deney ortamında görmektir. Bu Deneyde Genlik Kaydırmalı Anahtarlama (ASK),

Detaylı

ZAMAN PAYLAŞIMLI ÇOKLAMA

ZAMAN PAYLAŞIMLI ÇOKLAMA BÖLÜM 4 ZAMAN PAYLAŞIMLI ÇOKLAMA Bölümün Amacı Öğrenci, sayısal haberleşme sistemlerinde tek bir iletim hattından birçok bilginin nasıl gönderildiğini kavrayabilecektir. Öğrenme Hedefleri Öğrenci, 1. TDM

Detaylı

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC)

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİ LABORATUARI Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) 1. Giriş Analog işaretler analog donanım kullanılarak işlenebilir.

Detaylı

Analog Alçak Geçiren Filtre Karakteristikleri

Analog Alçak Geçiren Filtre Karakteristikleri Analog Alçak Geçiren Filtre Karakteristikleri Analog alçak geçiren bir filtrenin genlik yanıtı H a (jω) aşağıda gösterildiği gibi verilebilir. Ω p : Geçirme bandı kenar frekansı Ω s : Söndürme bandı kenar

Detaylı

Doç. Dr. İbrahim Altunbaş 11.01.2007 Araş. Gör. Hacı İlhan TEL 351 ANALOG HABERLEŞME Final Sınavı

Doç. Dr. İbrahim Altunbaş 11.01.2007 Araş. Gör. Hacı İlhan TEL 351 ANALOG HABERLEŞME Final Sınavı Doç. Dr. İbrahim Altunbaş 11.01.2007 Araş. Gör. Hacı İlhan TEL 351 ANALOG HABERLEŞME Final Sınavı 1) a) Aşağıdaki işaretlerin Fourier serisi katsayılarını yazınız. i) cos2π 0 t ii) sin2π 0 t iii) cos2π

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ Ders: Veri Toplama ve İşleme Yöntemleri VERİ NEDİR Veri (İng. ve Lat. datum; ç. data), ham (işlenmemiş) gerçek bilgi parçacığına verilen addır. Veriler ölçüm, sayım, deney,

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 6 DAC, Sayısal Analog Dönüştürücüler DAC Sayısal Analog Dönüştürücüler Analog sayısal dönüşümün tersini gerçekleyen elemanlara sayısal

Detaylı

Hatalar ve Bilgisayar Aritmetiği

Hatalar ve Bilgisayar Aritmetiği Hatalar ve Bilgisayar Aritmetiği Analitik yollardan çözemediğimiz birçok matematiksel problemi sayısal yöntemlerle bilgisayarlar aracılığı ile çözmeye çalışırız. Bu şekilde Sayısal yöntemler kullanarak

Detaylı

TİTREŞİM VE DALGALAR BÖLÜM PERİYODİK HAREKET

TİTREŞİM VE DALGALAR BÖLÜM PERİYODİK HAREKET TİTREŞİM VE DALGALAR Periyodik Hareketler: Belirli aralıklarla tekrarlanan harekete periyodik hareket denir. Sabit bir nokta etrafında periyodik hareket yapan cismin hareketine titreşim hareketi denir.

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER Analog Sistemler Giriş 9.1 Analog Bağlantılarına Genel Bakış 9. Taşıyıcı Gürültü Oranı (CNR) 9..1 Taşıyıcı Gücü

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Dr. Serkan AKSOY Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Bölümü saksoy@gyte.edu.tr Geniş Spektrumlu Sistemler Geniş Spektrumlu

Detaylı

İşaret ve Sistemler. Ders 1: Giriş

İşaret ve Sistemler. Ders 1: Giriş İşaret ve Sistemler Ders 1: Giriş Ders 1 Genel Bakış Haberleşme sistemlerinde temel kavramlar İşaretin tanımı ve çeşitleri Spektral Analiz Fazörlerin frekans düzleminde gösterilmesi. Periyodik işaretlerin

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER

SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER SAYISAL İŞARET İŞLEME LABORATUARI LAB 5: SONSUZ DÜRTÜ YANITLI (IIR) FİLTRELER Bu bölümde aşağıdaki başlıklar ele alınacaktır. Sonsuz dürtü yanıtlı filtre yapıları: Direkt Şekil-1, Direkt Şekil-II, Kaskad

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ 1 BSM 453 KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 2. Hafta ANALOG VE SAYISAL VERİ HABERLEŞMESİNİN TEMELLERİ 2 Haberleşme Sistemi

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Sakarya Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Sakarya Üniversitesi Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühisliği Bölümü KABLOSUZ AĞ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI LABORATUAR FÖYÜ Sayısal Haberleşme Uygulamaları Deney No:1 Konu: Örnekleme

Detaylı

BÖLÜM 3 FREKANS MODÜLASYONU

BÖLÜM 3 FREKANS MODÜLASYONU BÖLÜM 3 FREKANS MODÜLASYONU Bölümün Amacı Öğrenci, Frekans modülasyonunu hatasız olarak analiz ederi analog haberleşmede frekans modülasyonunu kullanır. Öğrenme Hedefleri Öğrenci, 1. Frekans Modülasyon

Detaylı

SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ

SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ SİNYALLER VE SİSTEMLERİN MATLAB YARDIMIYLA BENZETİMİ 2.1. Sinyal Üretimi Bu laboratuarda analog sinyaller ve sistemlerin sayısal bir ortamda benzetimini yapacağımız için örneklenmiş sinyaller üzerinde

Detaylı