ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ İNTERNET PROTOKOLÜ SÜRÜM 6 (IPv6) MİMARİSİ ÜZERİNDE SERVİS SINIFLARININ ÖNCELİKLENDİRİLMESİ Muhammet Eşref ERDİN ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ANKARA 2010 Her hakkı saklıdır

2 TEZ ONAYI Muhammet Eşref ERDİN tarafından hazırlanan İnternet Protokolü Sürüm 6 (IPv6) Mimarisi Üzerinde Servis Sınıflarının Önceliklendirilmesi konulu tez çalışması 02/02/2010 tarihinde aşağıdaki jüri tarafından oy birliği ile Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı nda YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak kabul edilmiştir. Danışman : Yrd. Doç. Dr. Murat Hüsnü SAZLI Jüri Üyeleri Başkan :Yrd.Doç.Dr. Refik SAMET Ankara Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı Üye :Yrd. Doç. Dr. Fikret ARI Ankara Üniversitesi Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı Üye : Yrd. Doç. Dr. Murat Hüsnü SAZLI Ankara Üniversitesi Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı Yukarıdaki sonucu onaylarım. Prof. Dr. Orhan ATAKOL Enstitü Müdürü

3 ÖZET Yüksek Lisans Tezi İNTERNET PROTOKOLÜ SÜRÜM 6 (IPV6) MİMARİSİ ÜZERİNDE SERVİS SINIFLARININ ÖNCELİKLENDİRİLMESİ Muhammet Eşref ERDİN Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman : Yrd. Doç. Dr. Murat H. SAZLI İnternet in yaygınlaşması ile birlikte yeni servis sınıfları da internet ağı üzerinden sunulmaya başlamıştır. Her yeni servis ile ağ üzerinde daha yüksek bant genişliği ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Altyapı yükseltmeleri ve bant genişliği artırım çalışmaları bu ihtiyaçlara cevap vermemeye başlamış ve yoğun kullanım zamanlarında birbirlerinden farklı olan servis sınıflarının birbirlerine göre önceliklendirilmesi, yani kalitelendirilmeleri fikri ortaya çıkmıştır. Bu yöndeki çalışmalar sonucu internet protokolü üzerinde servis kalitesi uygulamaları başlatılmıştır. Bu çalışma kapsamında internet protokol yapıları incelenmiş, bu protokol sürümlerinin birbirlerine göre adresleme ve paket yapıları kıyaslanmıştır. Paket başlıkları ve servis önceliklendirme durumları gözlenmiştir. İnternet Protokolü Sürüm 6 da paket önceliklendirmeler gözlenmiş, yeni protokol ile ne gibi yeniliklerin geleceği incelenmiştir. Bu tez çalışmasında İnternet Protokolü Sürüm 6 da servis sınıflarının önceliklendirilmeleri, önceki sürüm yetersizlikleri, hali hazırda kullanılan yöntemler ve yeni sürüm ile kullanılmaya başlayacak olan yöntemler incelenmiştir. Deneylerde, önem sıralarına göre önceliklendirilmeleri gereken servis sınıfları belirlenmiş ve bu servis sınıflarının birbirlerine göre önceliklendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Sadece birbirlerine göre öncelikli olarak iletilip iletilmedikleri kontrol edilmemiş, aynı zamanda öncelikli sınıfların herhangi bir trafik yoğunluğu durumunda kayba ya da gecikmeye uğrayıp uğramadıklarının kontrolü de gerçekleştirilmiştir. Şubat 2010, 79 sayfa Anahtar Kelimeler: Servis Kalitesi, IP (İnternet Protokolü), TCP, Önceliklendirme, Paket Başlığı, IPTV (Internet Protokolü TV),VOD ( Video on Demand = İsteğe Bağlı Yayın Akışı), VoIP (Voice over Internet Protocol = İnternet Protokolü Üzerinden Ses İletimi), HSI (High Speed Internet = Yüksek Hızlı Internet), Bilgisayar Ağları i

4 ABSTRACT Master Thesis PRIORITIZATION OF SERVICE CLASSES IN IPV6 Muhammet Eşref ERDİN Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Electronics Engineering Supervisor : Asst. Prof. Dr. Murat H. SAZLI New service classes are started being served over the Internet as it is becoming widespread. With each new service released, more bandwidth is required. Infrastructure and band with upgrades are not the solution for this situation, and this brought the idea of prioritization of service classes. As a result of these studies, quality of service processes are started to run over Internet Protocol. In this study, Internet Protocol structures are analyzed, the addressing capacity and packet headers of protocol versions are compared. Packet priorities of IPv6, and what improvements it will bring are analyzed. Determination of which service classes has to be prioritized, and prioritisation of the services classes due to their importance are carried out during the experiments. Not only the transmission of the service classes with respect to their priority, but also for the prior classes any loss or delay occuring in a congestion is inspected. Briefly, packet structures of IPv4 and IPv6 are analyzed, differences, pros and cons for each are stated. Service class prioritisation and quality of service properties of IPv6 are determined and explained. February 2010, 79 pages, Key Words : Quality of Service, Internet Protocol, TCP, Prioritization, Packet Header, IPTV, VOD, VoIP, HSI, Computer Networks ii

5 TEŞEKKÜR Çalışmalarımı yönlendiren, araştırmalarımın her aşamasında bilgi, öneri ve yardımları ile bana destek veren, çalışmalarım sırasında oluşan aksamalarda bile sabırla moral desteğini esirgemeyen danışmanım Yrd. Doç. Dr. Murat H. SAZLI ya (Ankara Üniversitesi Elektronik Mühendisliği), sadece yüksek lisans eğitimimle kalmayıp tüm eğitim hayatım boyunca desteklerini yanımda hissettiğim aileme, iş hayatım süresince yüksek lisans eğitimimi destekleyen Şef Mühendis Sayın Sibel YURDAGÜL e, Evrak ve işlemler konusunda sürekli yardımcı olan Elektronik Mühendisliği Bölüm Sekreteri Halide GÖKSEL e, Tez çalışmalarım süresince bana destek olan arkadaşlarım M.Zahid ÇUFADAR, Ömer SÜNNETÇİOĞLU, Seyit TUNÇ ve Ahmet KÖKSAL a, Moral desteğinin yanında her türlü lojistik desteği de esirgemeyen Sayın Mehmet DALOĞLU na, değerli arkadaşlarım Ahmet BALCI, Fatih DEMİRCİ ve son olarak Muhammed DOĞANGÜN e teşekkürlerimi sunarım. Muhammet Eşref ERDİN Ankara, Şubat 2010 iii

6 İÇİNDEKİLER ÖZET...iii ABSTRACT...v TEŞEKKÜR...vii SİMGELER DİZİNİ...xi ŞEKİLLER DİZİNİ...xiv ÇİZELGELER DİZİNİ...xv 1. GİRİŞ Problemin Açıklanması Önceki Çalışmalar Çalışmanın Amacı Çalışma Yöntemi Çalışmada Kullanılan Program ve Uygulamalar BİLGİSAYAR AĞLARI, İNTERNET VE TCP/IP PROTOKOLÜ Giriş Internet Protokolü Sürüm 4 Mimarisi IP adreslerinin tanımı ve genel yapısı Adres sınıfları A sınıfı adres B sınıfı adres C sınıfı adres Alt Ağ Yapma (Subneting) Alt ağ maskesi Özel alt ağ maskesi oluşturmak IP Sürüm 4 ü Etkin Kullanma Yöntemleri Sınıfsız özel adresleme (CIDR) IP adres atamasının yeniden yapılandırılması Sınıfsız özel adresleme gösterimi Ağ adres dönüştürücüsü (NAT) İnternet Protokolü Sürüm 6 Mimarisi...19 iv

7 2.5.1 Yeni protokolün İnternet e getirileri IPv6 Protokolü ne geçiş İNTERNET PROTOKOLÜ PAKET YAPILARI Tanımlar Internet Protokolü Sürüm 4 Paket Yapısı İnternet Protokolü Sürüm 6 Paket Yapısı SERVİS KALİTESİ Tanımlar Servis Kalitelendirme Yöntemleri Kalite ölçülerinin öznel anlamları Karşılaşılan problemler Servis Kalitesi Gerektiren Uygulamalar Servis Kalitesi Mekanizmaları Bant Genişliği Yönetim Mekanizmaları Token bucket algoritması Leaky bucket algoritması Ağırlıklı adil kuyruklama (WFQ) Sınıf bazlı kuyruklama (Class Based Queueing)(CBQ) Servis Kalitesi Önceliklendirme Seviyeleri Servis Kalitesi Problemleri Trafik Sınıflandırma IP SÜRÜM 6 NIN SERVİS KALİTESİNE GETİRİLERİ IP Sürüm 4 Paket Başlığı IP Sürüm 4 Servis Kalitesi Yetersizlikleri IP Sürüm 6 Paket Başlığı IP Sürüm 6 Servis Kalitesi Yenilikleri GÜNCEL ÖNCELİKLENDİRME KULLANIMLARI ATM Altyapısı Önceliklendirme Kullanımları IP Altyapısı Önceliklendirme Kullanımları Bant Genişliği Sınırlandırmaları UYGULAMALAR ATM Servis Sınıfları Önceliklendirme Deneyleri...62 v

8 7.1.1 Deney-1 : 4 ayrı servis sınıfı ile önceliklendirmelerin gözlenmesi Deney-2 : 2 ayrı servis sınıfı ile önceliklendirmelerin gözlenmesi IP Sürüm 4 Servis Sınıfları Önceliklendirme Deneyleri Deney-3 : 4 ayrı servis sınıfı ile önceliklendirmelerin gözlenmesi Deney-4 : 3 ayrı servis sınıfı ile önceliklendirmelerin gözlenmesi Deney-5 : IP Sürüm 6 Önceliklendirme Deneyleri Sanal Tünellerin Sistem Kaynakları Kullanımı Deneyleri Deney 6 : Çoklu PVC ve VLAN kullanımının SSG üzerindeki etkisi Deney 7 : Tek PVC ve VLAN kullanımının SSG üzerindeki etkisi TARTIŞMA ve SONUÇ...74 KAYNAKLAR...77 ÖZGEÇMİŞ...79 vi

9 SİMGELER DİZİNİ ACK QoS FTP HTTP ICMP IP IPSec Acknowledge Quality Of Service (Servis Kalitesi) File Transfer Protocol (Dosya Aktarım Protokolu) Hypertext Transfer Protocol (Bağlantılı Metin Aktarım Protokolu) Internet Control Message Protocol (İnternet Kontrol Mesajı Protokolü) Internet Protocol (İnternet Protokolü) IP Security (Internet Protokolü Güvenliği) IPv4 IP sürüm 4 IPv6 IP sürüm 6 LAN MAC ATM VLAN PVC VoIP IPTV VOD WAN FIFO Local Area Network (Yerel Alan Ağı) Media Access Controler (Ortam Erişim Kontrol) Asynchronous Transfer Mode ( Senkron Olmayan Aktarma Modu) Virtual Local Area Network (Sanal Yerel Alan Ağı) Permanent Virtual Circuit (Sabit Sanal Devre) Voice Over IP (IP üzerinden Ses) Internet Protocol Television (Internet Protokolü Televizyonu) Video on Demand (İsteğe Bağlı Görüntü Akışı) Wide Area Network (Geniş Alan Ağı) First In First Out (İlk Giren İlk Çıkar) vii

10 WFQ WRED INTSERV IETF RSVP ToS VPN Ethereal (WireShark) MIT UCLA SRI UCSB NCP Weighted Fair Queuing (Paketlerin Sıralanması ve kuyruklanmasını sağlayan algoritma) Weighted Random Early Detection (Kuyruk düzenleme algoritması) The Integrated Services (Bütünleşik Servisler) Internet Engineering Task Force (Internet Mühendisliği Görev Gücü)( İnternet Protokollerini Geliştiren ve Standartlaştıran, Resmi Statüsü Olmayan Bir Grup.) Resource Reservation Protocol (Bant genişliğinin önceden rezerve edilmesini sağlayan bir protokol) Type of Service (Servis Tipi) Virtual Private Network (Sanal Özel Ağ) Paket Analiz Programı Massachusetts Institute of Technology (Massachusetts Teknoloji Enstitüsü) University of California Los Angeles ( California Los Angeles Üniversitesi) Stanford Research Institute (Stanford Araştırma Enstitüsü) University of California Santa Barbara ( California Santa Barbara Üniversitesi) Network Control Protocol (Ağ Kontrol Protokolü) CIDR Classless Inter-Domain Routing (Adres Sınıfından Bağımsız Yönlendirme) DNS P2P TTL MOS Domain Name System ( Alan Adı Sistemi) Peer-to-Peer (Eşler Arası) Time to Live (Yaşam Zamanı) Mean Opinion Score (Ortalama Görüş Puanı) viii

11 DiffServ CBQ MPLS UBR VBR-nrt VBR-rt CBR NAT OS SMTP TCP UDP WWW Differentiated Services ( Sınıflandırılmış Servisler) Class Based Queueing (Sınıf Bazlı Kuyruklama) Multiprotocol Label Switching (Çoklu Protokol Etiket Anahtalama) Unspecified Bit Rate ( Belirlenmemiş Bit Hızı) Variable Bit Rate non-real Time (Gerçek Zamanlı Olmayan Değişken Bit Hızı ) Variable Bit Rate Real Time (Gerçek Zamanlı Değişken Bit Hızı) Constant Bit Rate ( Sabit Bit Hızı) Network Address Translation (Ağ Adres Dönüştürme) Operating System (İşletim Sistemi) Simple Mail Transfer Protocol (Basit Posta Aktarım Protokolü) Transmission Control Protocol (İletim Kontrol Protokolü) User Datagram Protocol (Kullanıcı Veri Birimi Protokolü ) World Wide Web (Dünya Geniş Ağı) ix

12 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 2.1 Sınıfsız Özel Adresleme Gösterimi...18 Şekil 3.1 İnternet Protokolü Sürüm 4 Paket Yapısı...24 Şekil 3.2 İnternet Protokolü Paketi Servis Tipi Alanı...25 Şekil 3.3 IPv6 Paketi Sabit Başlık Yapısı...28 Şekil 4.1 Sızdıran Kova Modeli...42 Şekil 5.1 IPv4 Paket Başlığı...50 Şekil 5.2 IPv4 Paket Başlığı Servis Tipi Bölümü...51 Şekil 5.3 IPv6 Paket Başlığı...53 Şekil 6.1 ADSL Topolojisi...58 Şekil 6.2 Policing ve Shaping Karşılaştırması...60 Şekil 7.1 Yayın ve Veri Transferi Önceliklendirmesi...69 Şekil 7.2 Genel Kullanım Çoklu PVC - VLAN Kullanımı...70 Şekil 7.3 IPv6 Paket Yapısı Kullanımı ile Tek PVC VLAN Kullanımı...71 x

13 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 2.1 Adres Sınıfları...12 Çizelge 2.2 A Sınıf Adresler İçin Özel Alt Ağ Maskeleri...15 Çizelge 2.3 B SINIF Adresler için Özel Alt Ağ Maskeleri...15 Çizelge 2.4 C SINIF Adresler için Özel Alt Ağ Maskeleri...16 Çizelge 2.5 Sınıfsız Özel Adresleme...17 Çizelge 2.6 IPv6 Paketi Opsiyonel Başlık Yapısı...32 Çizelge 4.1 Servis Önceliklendirme Seviyeleri...46 Çizelge 7.1 Deney 1 Bant Genişliklerine Göre Servislerin Durumları...63 Çizelge 7.2 Deney 2 Bant Genişliklerine Göre Servislerin Durumları...64 Çizelge 7.3 Deney 3 IP Sürüm 4 Bant Genişliklerine Göre Servislerin Durumları...66 Çizelge 7.4 Deney 4 IP Sürüm 4 Bant Genişliklerine Göre Servislerin Durumları...66 xi

14 1. GİRİŞ İnternet Protokolü (IP), insanlığı bilgi çağına taşıyan Internet ağının temel yapı taşıdır. Internet e bağlı herhangi iki bilgisayar arasındaki iletişim bu protokol aracılığıyla sağlanır. Bu açıdan İnternet Protokolü Internet in ortak lisanı olarak da nitelendirilebilir. İnternet Protokolü, ağ katmanlarına baktığımızda TCP ve UDP gibi taşıma katmanı protokollerinin altında, Ethernet ve ATM gibi bağ katmanı protokollerinin de üzerinde yer alır. Temel görevi, Internet e bağlı bilgisayarların iletişim amacıyla adreslenebilmesi ve gönderilen veri paketlerinin ağ içerisinde yönlendirilmesidir (Postel vd. 1981). Internet Prokolünün yaygınlaşması ile iletişim farklı bir boyut kazanmış dünya üzerinde büyük ağlar kurulmaya başlanmıştır. Bu gelişmelerle birlikte WWW (World Wide Web) şeklinde adlandırılan dünyanın en büyük ağı kurulmuştur. Burada amaç dünya üzerindeki bütün bilgisayarları birbirleri ile iletişime geçirmek ve aynı dili konuşmalarını sağlamaktır. Gelişen iletişim platformları ile İnternet Protokolü sadece veri iletişimini sağlamakla kalmamıştır. Sürekli geliştirilen algoritmalar ile İnternet Protokolü üzerinden TV yayını (IPTV), ses(voip), isteğe bağlı video (VoD) gibi gerçek zamanlı uygulamaların da taşınması mümkün hale gelmiştir. Her geçen gün artan bilgisayar ve internet kullanımı sayesinde bu servisler daha yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. İlk aşamada bu yeni servisler her ne kadar sorun teşkil etmemiş olsa da kullanıcı sayısı arttıkça altyapı sorunları ortaya çıkmaya başlamıştır. Yüksek bant genişliği gerektiren gerçek zamanlı uygulamalar internet trafiği içerisinde sıkışmalara neden olmaya başlamıştır. Bununla birlikte gerçek zamanlı uygulamaların hataya toleransı bulunmamaktadır. Olası veri kayıplarında, kontrol söz konusu olmadığı için veriler kaynaktan tekrar istenmeyecek ve varış noktasında büyük kayıplar yaşanacaktır. 1

15 1.1 Problemin Açıklanması İletişim protokollerinin vazgeçilmez olduğu günümüzde her geçen gün yeni bir iletişim türü hayatımıza girmektedir. Her yeni servis son kullanıcıya yeni kolaylıklar sunmakta ancak bu görevi yerine getirirken iletişim ağı üzerine yeni bir yük getirmektedir. Bu yükler zamanla iletişim trafiği üzerinde sıkışmalara neden olmakta, bilgi kayıpları, bilgi iletiminde gecikmeler, iletilen veride bozulmalar gibi sorunların ortaya çıkmasında rol oynamaktadır. Gerçek zamanlı olmayan uygulamalarda bu gecikmeler hissedilmediği gibi veri kayıpları ve bozulmalar, kontrol mekanizmaları sayesinde kaynaktan tekrar istenerek düzeltilmekte ve sıkışmalar hissedilir bir sorun haline gelmemektedir. Ancak günümüz gerçek zamanlı uygulamalarının herhangi bir bozulma ya da gecikmeye toleransı sıfıra yakındır. Bu nedenle herhangi bir gecikme ya da bozulma söz konusu olmamalıdır. Bu problemler ortaya çıktığında önceden planlanmış olan bant genişlikleri artırılmış, sistemler güncellenmiş ve yeni yedek sistemler kurulmuştur. Ancak zaman zaman karşılaşılacak olan trafik sıkışmaları için, bu şekilde altyapı yükseltmeleri hem gereksiz hem de masraflı olacaktır. Sonuç olarak ağ üzerinde paket kaybı problemlerinin önüne geçmek için son kullanıcıya sunulan servislerin sınıflandırılması ve önemli olan servislerin önceliklendirilmesi gerekmektedir lerin sonuna kadar internet halen akademik bir çalışma olarak kullanılıyor olduğundan sınırlı sayıda kullanıcı kitlesine sunulmuştur. Zamanla internetin daha geniş kitlelere yayılmasıyla birbirinden bağımsız ağlar birleşmiştir. Bu durum aslında internetin esnekliğini ve kullanılabilirliğini artırmış olsa da farklı hız ve bant genişliklerinin aynı yapı içerisinde kullanılıyor olması tıkanıklıklar yaşanmasına neden olmaya başlamıştır. Bu tıkanıklık problemi internetin yeni gelişim zamanları olan 1980 yılının ortalarında John Nagle tarafından belirtilmiştir (Vegesna vd. 2001). 2

16 Zamanla yaygınlaşan internet ve yeni servisler ile bu tarihlerden sonra belirtilen bu sorunların çözümüne yönelik çalışmalara başlanmıştır. Öncelikle Servis Tipi (ToS = Type of Service) olarak adlandırılan servis sınıflandırma işlemine başlanmıştır. Servis Tipinin belirlenmesi tek başına bir çözüm sunamamıştır. Servis Tipi ile birbirinden ayrılan servis sınıflarının belirli bir sıra içerisinde trafiğe girmesi beklenmiştir. Bu aşamadan sonra son kullanıcılara taahhüt edilen servis kalitesinin sağlanabilmesi için Servis Kalitesi (QoS = Quality of Service) olarak adlandırılan protokoller geliştirilmiştir (Kent vd. 1998). İlk QoS fonksiyonu Internet Sunucuları üzerine uygulanmak üzere geliştirilmiştir. Karşılaşılan ilk problem, telnet, rlogin gibi programların küçük TCP paketlerinin Geniş Alan Ağ (WAN = Wide Area Network) bağlantıları üzerinde aşırı ek yük oluşturması olmuştur. Nagle Algoritması ile bu sorunu çözülmüştür. Bu algoritma şu an bütün IP tabanlı sunucularda uygulanmaktadır. Nagle Algoritması IP tabanlı uygulamalarda Servis Kalitesi nin başlangıcı olarak kabul edilmektedir (Vegesna vd. 2001). Bu tez çalışmasında servis kalitesi belirleme yöntemlerinden servis sınıflarının İnternet Protokolü 6 mimarisi üzerinde önceliklendirilmesi için yaklaşımlar araştırılmış, farklı kalite belirleme yöntemleri ile kıyaslanmış, bu yöntemler birbirlerine göre kıyaslanmış ve yapılan deneyler ile hangi yöntemin daha etkin olduğu konusunda bir tez ortaya konulmuştur. 1.2 Önceki Çalışmalar İnternet Protokolü üzerine Servis Kalitesi çalışmaları internetin genel kullanıma açıldığı 1980 li yıllarda başlamıştır. Bunun nedeni yoğun olarak kullanılmayan ağlarda sıkışma ya da bant genişliği sorunlarıyla karşılaşılmamış olmasıdır. Akademik çalışmalardan sonra genel kullanıma açılan internetle birlikte kullanıcı sayısının hızla artması farklı bant genişliğine sahip ağlar arası iletişimde sorunları da beraberinde getirmiştir. Farklı ağ alanlarına geçişlerde meydana gelen tıkanıklıklar ve çözümü 1980 yılının ortalarında John Nagle tarafından belirtilmiştir. Kendi ismiyle anılan Nagle Algoritması ile istemci 3

17 yazılımlarının yük oluşturan TCP paketleri geniş alan ağ bağlantıları içerisinde kontrol altına alınmıştır (Vegesna vd. 2001) yılında, Van Jacobson Internet QoS araçlarının bir sonraki adımını geliştirmiştir. Ağ sonlandırıcı sistemler üzerinde çalışan bu mekanizmalar ile trafik sıkışmalarının önüne geçilmiştir. Bu mekanizmalara günümüzde TCP (Transmission Control Protocol) uygulamarında ihtiyaç duyulmaktadır. Öncelikli olarak sıkışma ve paket kayıp sinyallerinin TCP tarafından algılanmasını sağlayan bu mekanizmalar ile günümüz internet trafiğinde büyük faydalar sağlanmıştır. Bunlara ek olarak hızlı tekrar gönderme ve hızlı onarma algoritmaları da 1990 yılında kullanılmaya başlanmıştır. Böylece paket kayıplarına karşı en iyi performans sağlanmış olmaktadır. Zaman içerisinde ağların sonlanma noktalarında belirtilen QoS mekanizmaları vazgeçilmez hale gelmiştir. Ancak bu mekanizmalar uçtan uca Servis Kalitesi yapamadığı için tam manasıyla servis kalitesi yönlendirici (router) lerin de bu algoritmalara uyumlu hale gelmesiyle sağlanmış olacaktır yılları civarında servis kalitesi konusunda yönlendiriciler üzerine odaklanılmıştır. O dönemde yönlendiriciler sadece ilk giren ilk çıkar (FIFO = First in First Out) mantığıyla çalışmıştır. Ayırdetme ya da önceliklendirme gibi algoritmalara sahip olmamışlardır. İlk giren ilk çıkar uygulamalarıyla da trafik sıkışmalarında kuyruk (tail) diye adlandırılan paketlerin son kısımlarında kayıplar yaşanmıştır. Bu boşluğu doldurmak için WFQ (Weighted Fair Queuing = Paketlerin Sıralanması ve kuyruklanmasını sağlayan bir algoritma) ve WRED (Weighted Random Early Detection = Tampon Bellek (Buffer) dolmadan önce belirlenmiş olan paketlerin düşürülmesi işlemi) algoritmaları geliştirilmiş ve genel manada Internet Omurgasındaki bu boşluğu doldurmak üzere kabul görmüşlerdir. Internet Servis Kalitesi gelişimi standartlaşma çabalarıyla devam etmiş, uçtan uca servis kalitesinin korunabilmesi için çalışmalar yapılmıştır. INTSERV (The Integrated Services) ve IETF (Internet Engineering Task Force) çalışma grubu bir uçtan diğer uca yönlendiriciler (router) ve alt ağ (subnet) teknolojileri de dahil olacak şekilde, geliştirilen bu mekanizmaların desteklenmesini hedefleyen çalışmalar gerçekleştirmişlerdir. Bu amaçla gerekli bant genişliğinin önceden ayrılmasını sağlayan 4

18 bir protokol (RSVP = Resource Reservation Protocol) geliştirilmiş ve gecikme toleransı olmayan gerçek zamanlı uygulamalar için başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Yine bunlara ek olarak geliştirilen Servis Sınıfı (ToS =Type of Service) işlemleri ile önceliklendirme yapılacak olan servis sınıflarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda çok fazla kullanılmamakla birlikte Servis Kalitesinin öneminin hızla arttığı günümüzde, ToS byte ı olarak bilinen, IP paketleri içerisindeki servis sınıfı byte dizisi servis kalitesinin belirlenmesinde büyük rol oynamaktadır. Daha sonra Sanal Özel Ağ (VPN = Virtual Private Network) üzerinde çoklu sınıf servis kalitesi üzerine çalışmalarda bulunulmuştur. Servis kalitesi parametreleri, IPv6 ile, 4 bitlik başlık bitleri kullanılarak ayırdedilmiş öncelikler tanımlanmıştır. Sanal Özel Ağ aktif edilmiş bir IP yönlendirici (router), çıkış tarafında iki paralel önceliklendirme olacak şekilde modellenmiştir. Yüksek öncelikli kuyruk, gecikme duyarlı trafiği taşırken, düşük öncelikli kuyruk da gecikmenin sorun oluşturmayacağı trafiği taşıyacak şekilde konfigüre edilmiştir. Ayrıca her kuyruğa çoklu eşik değerleri uygulanarak paket kayıplarının kontrolü de sağlanmıştır. Sıvı akış teknikleri kullanılarak performans analizleri gerçekleştirilmiştir. Sayısal sonuçlar incelendiğinde IPv6 mimarisi kullanılarak, çoklu servis hizmetleri ile servis sınıflandırma ve önceliklendirme işlevinin yeterli derecede desteklendiği görülmüştür(liren vd. 2000). Ek olarak İnternet Protokolü Sürüm 6 ile Servis Kalitesi mekanizmalarının çalışması da incelenmiştir. Servis sınıflarının ayrıştırılması mantığına dayanan DiffServ mimarisi ile gerçek zamanlı uygulamalar tarafından üretilen paketlerin öncelikleri gözlenmiştir. Testler önce 6NET isimli geniş ölçekli IPv6 ağında, daha sonra ilave testler de yerel test ortamlarında gerçekleştirilmiştir. Farklı senaryolar ile gerçekleştirilen testlerde OpenH323 (C++ ile yazılan bir VoIP (İnternet Protokolü üzerinden ses iletimi) yazılımı) uygulamalarına odaklanılmıştır. Ayrıca yeni IPv6 paket başlıkları da bu testler kapsamında gözlenmiştir. Yapılan testlerde gerçek zamanlı uygulamalar ile birlikte kullanılan servis kalitesi parametrelerinin paket kayıplarında büyük düşüş sağladığı, gecikmeleri azalttığı, hedef noktasında alınan veri kalitesinde artışlar olduğu gözlenmiştir (Bouras vd. 2005). 5

19 Sonrasında gerçek zamanlı ve gerçek zamanlı olmayan uygulamalar için ortak İnternet Protokolü Sürüm 6 paket başlıkları üzerine çalışmalarda bulunulmuştur. IPV6 başlıklarına, hangi servis sınıfında olduğundan bağımsız olacak şekilde, uzantı paket başlıkları eklenmiştir. Bu başlıkların, paketleri en yakın ağ düğümüne yönlendireceği ve iletime esneklik kazandıracağı düşünülmüştür. Sunucu seçimleriyle yük dağılımının dengeleneceği ve servis kalitesinin artacağı da belirtilmiştir. Standart IPv6 başlıklarının amacının yönlendirme olduğu ve başlık uzantılarının bu yeni özellikleri sağlayacağı, yeni değişik yönlendirme mekanizmaları ile donatılabileceği ve uygulanabilir olacağı belirtilmiştir (Ching Yu Lin vd. 2006) 1.3 Çalışmanın Amacı Bu çalışmanın amacı İnternet Protokolü Sürüm 6 üzerinde farklı sınıftaki servislerin sınıflandırılması ve önceliklendirilmesinin incelenerek, 4. Sürüm ile kıyaslanması ve birbirlerine göre üstünlükleri konusunda bir tez ortaya koyulmasıdır. Buna ek olarak amaç, farklı yöntemlerle belirlenen servis kalitelerinin karşılaştırılması, hali hazırda kullanılan önceliklendirme yöntemlerinden farklı yöntemler kullanılarak ağ cihazları üzerindeki yükün hafifleyeceğinin açıklanmasıdır. 1.4 Çalışma Yöntemi Bu çalışmada İnternet Protokolü Sürüm 4 ve Sürüm 6 mimarisi karşılaştırılmış, sürüme göre farklılık gösteren paket yapıları incelenmiş, paket başlıklarındaki farklılıklar kıyaslanmıştır. Bu farklılıklar sonrası İnternet Protokolü Sürüm 4 üzerinde yapılan önceliklendirmeler ile Sürüm 6 önceliklendirmeleri karşılaştırılmıştır. Farklı algoritmalarla yapılmış olan önceliklendirmeler ve servis kalitesi parametreleri incelenmiştir. Birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları yorumlanmıştır. Yapılan deney ve testler ile önceliklendirme sonrası iletim ve trafik durumları incelenmiş hangi yöntemlerin kullanılması gerektiğinin tespit edilmesine çalışılmıştır. Bu deney ve gözlem sonuçlarına göre, İnternet Protokolünün 4. Sürümü ile 6. Sürümü arasındaki önceliklendirme ve servis kalitesi farkları belirlenmiş, kullanım açısından ne gibi avantaj ve dezavantaj olacağı konusunda bir tez ortaya konulmuştur. 6

20 1.5 Çalışmada Kullanılan Program ve Uygulamalar Çalışmada sınıflandırılan ve önceliklendirilen paketlerin görülebilmesi için Ethereal (WireShark) Paket Analiz adlı program, trafik ve bant genişliklerinin durumlarının görüntülenmesi için Du Meter adlı program, boş kalan bant genişliklerinin doldurulması için TfGen adlı trafik oluşturucu program, karşılıklı dosya transferleri gerçekleştirmek için FileZilla adlı program kullanılmıştır. 7

21 2. BİLGİSAYAR AĞLARI, İNTERNET VE TCP/IP PROTOKOLÜ Servis sınıflarının önceliklendirilmesi ve belirlenen kalitede iletim sağlanması için internet mimarisi, bu mimaride kullanılan protokoller ve paket yapıları bilinmelidir. Bu nedenle iletişim protokolleri, paket yapıları, gelişimleri ve birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bu bölümde incelenmiştir. 2.1 Giriş 1960 yılında ABD Savunma Bakanlığı ABD ye yapılacak bir saldırıda eyaletler arasında iletişimin kesilmeden devam etmesini sağlayacak bir proje üzerinde çalışmaya başlamıştır yılında Massachusetts Institute of Technology de (MIT) Leonard Kleinrock (1961) paket anahtarlama teorisi ile ilgili ilk makaleyi yayınlamıştır. O güne kadar tüm iletişim teknolojileri devre anahtarlama mantığı ile çalışmaktadır. Kleinrock bu çalışmasında verilerin paketler ile taşınabileceğini ve her paketin ulaşacağı yere farklı bağlantı noktalarından geçerek ulaşabileceğini öngörmektedir. Bu yaklaşım günümüz veri iletişiminin temelini oluşturmuştur yılında J.C.R. Licklider in MIT de tartışmaya açtığı "Galaktik Ağ" fikri internet kavramının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Licklider dünyadaki tüm bilgisayarların birbirleri ile konuşabileceklerini ve bilgi alışverişi yapabileceğini öngörmüştür yılında MIT de çalışan Lawrence Roberts ile Thomas Merrill ilk kez birbirlerinden fiziksel olarak uzak iki bilgisayarın iletişimini sağladılar. Roberts 1969 yılında DARPA da çalışmaya başlamış ve günümüz internetinin çekirdeğini oluşturan "ARPANET" isimli proje önerisinde bulunmuştur. Bu proje kapsamında aynı yıl içerisinde ABD nin dört farklı yerleşkesinde bulunan bilgisayarların bir birleri ile iletişimi sağlanmıştır. ARPANET in temelini oluşturan bu dört yerleşke University of California at Los Angeles (UCLA), Stanford Research Institute (SRI), University of Utah ve University of California at Santa Barbara (UCSB) dır. Bu ağa birçok katılım olmuş ve 1971 yılında ağın çalışmasını sağlayan ağ kontrol protokolü (NCP) geliştirilmiştir yılında Xerox firmasında çalışmaya başlayan Robert Metcalf ağa bağlı bilgisayarların ortak bir yazıcıyı kullanmasına olanak tanıyan ağ kartı tasarımı ile Ethernet in keşfini başlatmıştır. Bu süreç İletişim Kontrol 8

22 Protokolü / İnternet Protokolünün (TCP/IP) ARPANET in 1983 yılında ana protokolü kabul edilmesine kadar sürmüştür (Postel vd. 1981). İnternet Protokolü (IP), insanlığı bilgi çağına taşıyan Internet ağının temel yapı taşıdır. Internet e bağlı herhangi iki bilgisayar arasındaki iletişim bu protokol aracılığıyla sağlanır. Bu açıdan İnternet Protokolünü Internet in ortak lisanı olarak da nitelendirilebilir. İnternet Protokolü, ağ katmanlarına baktığımızda TCP ve UDP gibi taşıma katmanı protokollerinin altında, Ethernet ve ATM gibi bağ katmanı protokollerinin de üzerinde yer alır. Temel görevi, Internet e bağlı bilgisayarların iletişim amacıyla adreslenebilmesi ve gönderilen veri paketlerinin ağ içerisinde yönlendirilmesidir. İnternet Protokolü bundan yaklaşık 50 yıl önce geliştirilmiş bir teknolojidir. İlk amacı çok daha kısıtlı bir boyutta (askeri iletişim amaçlı) kullanım olmasına rağmen, geçtiğimiz 30 yıl zarfında bu teknoloji dünya çapında kullanıma açılmıştır. Özel sektörün bu altyapıyı bir toplu iletişim aracı olarak kullanmaya başlaması ve WWW (World Wide Web) in gelişmesi İnternet Protokolünün hızla yaygınlaşmasını sağlayan faktörler olmuştur. Bu popülerliğin bir yan etkisi de bu eski protokolün limitlerine ulaşması ve böylesine ağır bir yükün altından kalkamayacak duruma gelmesidir. Günümüz Internet i, IP protokolünün 4. sürümü (IPv4) üzerine kurulmuştur. Bilgisayarların iletişim sırasında uçtan uca adreslenebilmesini sağlayan IPv4 adresleri sadece 32 bitten ibarettir. 32 bitlik adres alanı teoride 4,294,967,296 tane adres içerse de, verimsiz adres atama mekanizmalarından dolayı etkin adres sayısı bu noktaya hiçbir zaman ulaşamaz. WWW in hızla gelişmesinin yanı sıra son zamanlarda kablosuz erişimin de yaygınlaşmasıyla 32 bitlik adres alanı varolan ihtiyacı karşılamakta yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu sebeple yeni uygulamalarda daha çok cihazın internete bağlanabilmesi amacıyla İnternet Protokolünün yeni sürümü olan IP sürüm 6 mimarisi geliştirilmiştir. Sonuç olarak internete bağlı olan bilgisayar ve cihaz sayısının artırılabilmesi ve adres yetersizliğinin ortadan kaldırılması, yeni uygulamalara altyapı hazırlanabilmesi 9

Şekil 9.1 IP paket yapısı

Şekil 9.1 IP paket yapısı Bölüm 9 : IP PAKET YAPISI ve IP ADRESLEME Türkçe (İngilizce) karşılıklar Satır (word in IP) Tanıtıcı (identification) Parça no (Fragment offset) Yaşam süresi (Time-to-live) Başlık sınaması (Header checksum)

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı IPv6 da Bir Sonraki Adım Yazarlar Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK/CSIRT Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı IPV6 Adresi Aldık Ya Sonra? ADSL vs ile bağlantı IPV4/IPV6 Kurum Personeli Đstemci IPv4

Detaylı

IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi

IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi Ulusal IPv6 Protokol Alt Yapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi Selçuk COŞAN Dünyada IP IANA(Internet Assigned Numbers Authority) Dünyada ve IPv6 adreslerinin sorumluğu

Detaylı

IP Protokolü. IP adreslerinin yapısını öğrenmek. IPv4 ve IPv6 arasındaki farkları sıralamak.

IP Protokolü. IP adreslerinin yapısını öğrenmek. IPv4 ve IPv6 arasındaki farkları sıralamak. IP Protokolü 2/66 IP adreslerinin yapısını öğrenmek. IPv4 ve IPv6 arasındaki farkları sıralamak. Ağ katmanında IP protokolüne yardımcı protokolleri öğrenmek. 2 1 3/66 İnternete bağlı her bilgisayarın kendine

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403)

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403) Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Yrd.Doç. Dr. Birim BALCI Ofis : MUH 310 Ofis Saatleri : Telefon : 0216 626 10

Detaylı

IPv6 Ağlarında VoIP NETAŞ. 12-13 Ocak 2011. Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi

IPv6 Ağlarında VoIP NETAŞ. 12-13 Ocak 2011. Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 IPv6 Ağlarında VoIP Ali Katkar Hakkı Asım Terci Ceyda Gülen Akyıldız Rıdvan Özaydın İçerik Giriş VoIP Kavramları IPv4 ile Yaşanan

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 GÜZ Yarıyılı. 16-17 EKi. 2012 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 GÜZ Yarıyılı. 16-17 EKi. 2012 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2014 2015 GÜZ Yarıyılı 16-17 EKi. 2012 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU TCP/IP PROTOKOL GRUBU Protokol belirli bir işi düzenleyen kurallar kümesidir. Ağ protokolleri

Detaylı

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol)

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol) Bölüm 12: UDP ve TCP Türkçe (İngilizce) karşılıklar Bağlantısız (connectionless) Connection-oriented (bağlantı temelli) Veri dizisi (data stream) Soket (socket) Alındı (acknowledgment) Üç yollu el sıkışma

Detaylı

Internetin Yapı Taşları

Internetin Yapı Taşları Internetin Yapı Taşları Ali Erdinç Köroğlu III. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği 13 Mayıs 200 Milli Kütüphane - Ankara Internetin Yapı Taşları OSI Katmanı TCP Katmanı IP Katmanı IP Adresleme IP Sınıfları

Detaylı

Ağ Temelleri Semineri. erbil KARAMAN

Ağ Temelleri Semineri. erbil KARAMAN Ağ Temelleri Semineri erbil KARAMAN Gündem 1. 1. İnternet 2. 2. TCP // IP IP 3. 3. Ağ Analizi 4. 4. Ağ Güvenliği internet Yeni Varoluş Habitatı Bilgi Hız Özgürlük Dönüşüm iletişim Alış Veriş İnternet bağlantısı

Detaylı

Yeni Nesil Ağ Güvenliği

Yeni Nesil Ağ Güvenliği Yeni Nesil Ağ Güvenliği Ders 6 Mehmet Demirci 1 Bugün Taşıma katmanı güvenliği (TLS, SSL) İnternet katmanı güvenliği (IPSec) Kablosuz bağlantı güvenliği Güvenlik duvarları 2 SSL/TLS SSL ilk olarak Netscape

Detaylı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı - ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı - ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı IPv6 da Bir Sonraki Adım V1.1 Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı - ULAK/CSIRT Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı Adnan Menderes Üniversitesi Didim MYO IPV6 Adresi Aldık ya Sonra? IPv4 IPv6 Intranet IPv4

Detaylı

IPv6 Başlığında Bulunan Akış Etiketi Alanının Kullanım Yaklaşımları. Okt. Sadettin DEMİR Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özçelik

IPv6 Başlığında Bulunan Akış Etiketi Alanının Kullanım Yaklaşımları. Okt. Sadettin DEMİR Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özçelik IPv6 Başlığında Bulunan Akış Etiketi Alanının Kullanım Yaklaşımları Okt. Sadettin DEMİR Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özçelik GİRİŞ İnternet mimarisi paket anahtarlamalı ağlar üzerinde best effort tabir edilen,

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

Meşrutiyet Caddesi 12/10 06540 Kızılay/ANKARA T: +90 (312) 417 0 254 info@cliguru.com

Meşrutiyet Caddesi 12/10 06540 Kızılay/ANKARA T: +90 (312) 417 0 254 info@cliguru.com ICND1 - Interconnecting Cisco Network Devices-1 1. Basit Ağ oluşturma Ağ Fonksiyonları Ağ Güvenliği Bilgisayardan bilgisayara iletişim modeli TCP/IP's İnternet Katmanı TCP/IP's Taşıma Katmanı Paket İletim

Detaylı

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ.

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Servis Kalitesi (Quality of Service, QoS) Uçtan-uca (end-to-end) Düğümden-ağa (host-to-network) Bölüm

Detaylı

Serdar SEVİL. TCP/IP Protokolü

Serdar SEVİL. TCP/IP Protokolü Serdar SEVİL TCP/IP Protokolü TCP/IP TCP/IP nin tarihi ARPANET ile başlayan Internetin tarihidir. Adreslerin dağıtımı NIC (Network Information Center) tarafından yapılır. Türkiye de ise bunu ODTÜ-TUBİTAK

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks)

BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Not: Bu dersin sunumları, ders kitabının yazarları James F. Kurose ve Keith W. Ross tarafından

Detaylı

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım OSI Modeli Farklı bilgisayarların i l ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI (Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu İnternet Nedir? Internet, birçok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu, dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir

Detaylı

İnternet Nedir? 1. İnternet Teknolojileri. İçerik. İnternet Nedir? 2. Ders 1

İnternet Nedir? 1. İnternet Teknolojileri. İçerik. İnternet Nedir? 2. Ders 1 İnternet Nedir? 1 İnternet Teknolojileri Ders 1 Internet, teknik olarak, birçok bilgisayarın ve bilgisayar sistemlerinin birbirine bağlı olduğu, dünya çapında (170den fazla ülke arasında) yaygın olan ve

Detaylı

İnternet Teknolojileri. Ders 1

İnternet Teknolojileri. Ders 1 İnternet Teknolojileri Ders 1 İçerik İnternet nedir? İnternet in kısa tarihi Türkiye de internetin gelişimi World Wide Web İnternet Nedir? 1 Internet, teknik olarak, birçok bilgisayarın ve bilgisayar sistemlerinin

Detaylı

Yeni Nesil IP Protokolü (IPv6) ve Güvenlik

Yeni Nesil IP Protokolü (IPv6) ve Güvenlik Yeni Nesil IP Protokolü (IPv6) ve Güvenlik Onur BEKTAŞ (onur at ulakbim.gov.tr) Murat SOYSAL (msoysal at ulakbim.gov.tr) 23/12/2006 InetTR 1 İçerik IPv6 Tanıtım, Giriş. IPv6 nın güvenlik yönünden artıları.

Detaylı

BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI

BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI ITS-101A INTERNET EĞİTİM SİSTEMİ TCP/IP THE DOMAIN NAME SYSTEM (ALAN ADI SİSTEMİ) İstanbul Ticaret Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araş. Gör. Can EYÜPOĞLU

Detaylı

Bilgi ve iletişim NETWORK, I NTERNET

Bilgi ve iletişim NETWORK, I NTERNET Bilgi ve iletişim NETWORK, I NTERNET internet Nedir? Bir bilgisayarın birden fazla bilgisayarla bağlanması sonucu oluşan yapıya bilgisayar ağı denir. Dünyada bilinen en büyük bilgisayar ağına ise İnternet

Detaylı

WEB TASARIMIN TEMELLERİ

WEB TASARIMIN TEMELLERİ WEB TASARIMIN TEMELLERİ ~ Sunu 1 ~ Öğr. Gör. Mehmet Fatih TAN http://blog.kmu.edu.tr/mftan mftan@kmu.edu.tr Bilgi paylaşıldıkça kıymetlenir.. Kaynak göstermek şartıyla sunu içeriğini çalışmalarınızda kullanabilirsiniz.

Detaylı

İleri Düzey Bilgisayar Ağları

İleri Düzey Bilgisayar Ağları İleri Düzey Bilgisayar Ağları Ders 5 İnternet te Ses ve Görüntü Transferi İçerik Dağıtım Ağları ve Eşler Arası Ağlar Mehmet Demirci 1 Bugün Multimedia Streaming İçerik Dağıtım Ağları (CDN) Eşler arası

Detaylı

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri 2/66 Yönlendiricilerin çalışma prensibini öğrenmek. Yönlendirici temellerini tanımlamak. Yönlendirici tablolarını tanımlamak ve kullanımını öğrenmek. 2 1 3/66 Yönlendirme,

Detaylı

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0

AĞ HİZMETLERİ. Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ. Version 4.0 AĞ HİZMETLERİ Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Version 4.0 İSTEMCİ SUNUCU İLİŞKİSİ İnsanlar her gün başkalarıyla iletişim kurmak ve rutin görevlerini yerine getirmek için ağ ve İnternet üzerinden sağlanan hizmetleri

Detaylı

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

IPv6 ve UlakNet Geçi planı. Hayrettin BUCAK TÜB TAK - ULAKB M

IPv6 ve UlakNet Geçi planı. Hayrettin BUCAK TÜB TAK - ULAKB M IPv6 ve UlakNet Geçi planı Hayrettin BUCAK TÜB TAK - ULAKB M 20 Yılı A kın Bir Süre Önce IP bundan yakla ık 20 yılı a kın bir süre önce geli tirilmi bir teknolojidir. lk olarak kısıtlı bir ekilde (askeri

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

IPv4 Teknolojisi ile IPv6 Teknolojisinin Performanslarının Karşılaştırılması

IPv4 Teknolojisi ile IPv6 Teknolojisinin Performanslarının Karşılaştırılması Teknolojisi ile IPv6 Teknolojisinin Performanslarının Karşılaştırılması Melek Soyhan, N. Özlem Ünverdi Yıldız Teknik Üniversitesi, Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü, İstanbul meleksoyhan@gmail.com,

Detaylı

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir?

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir? Bilg-101 Bölüm 6 Bilgisayar Ağları 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 1 Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Bilgisayar Ağlarının Avantaj ve Dezavantajları Bilgisayar Ağlarında Protokol ün önemi Ağ Çeşitleri Yerel

Detaylı

1001110.11010011.10010101.00001001 sayısının decimal karşılığı 156.211.149.9 dur.

1001110.11010011.10010101.00001001 sayısının decimal karşılığı 156.211.149.9 dur. ADRESLEME HAKKINDA GENEL BİLGİ Adresleme, paketlerin router lar tarafından yönlendirilmesinde önemli olmaktadır. Adresleme network ve host adresleri verilerek yapılır. Internet Protocol (IP) çokça kullanılan

Detaylı

BÖLÜM 7. Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji. Doç. Dr. Serkan ADA

BÖLÜM 7. Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji. Doç. Dr. Serkan ADA BÖLÜM 7 Telekomünikasyon, İnternet ve, Kablosuz Teknoloji Doç. Dr. Serkan ADA Bilgisayar Ağı Nedir? En yalın haliyle ağ, iki veya daha fazla birbirine bağlı bilgisayardan oluşur. Bilgisayar Ağı Nedir?

Detaylı

KAMPÜS AĞLARINDA ETKİN BANT GENİŞLİĞİ YÖNETİMİ

KAMPÜS AĞLARINDA ETKİN BANT GENİŞLİĞİ YÖNETİMİ KAMPÜS AĞLARINDA ETKİN BANT GENİŞLİĞİ YÖNETİMİ Enis Karaarslan Muğla Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Vedat Fetah Ege Üniversitesi, BİTAM Kampüs Network Yönetim Grubu Gökhan Akın İstanbul Teknik

Detaylı

BİLGİSAYAR 4 MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK BÖLÜMÜ 1. DERS İNTERNET, TCP/IP, İNTERNETTE MESAJ VE BİLGİ AKTARIMI YARD. DOÇ. DR.

BİLGİSAYAR 4 MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK BÖLÜMÜ 1. DERS İNTERNET, TCP/IP, İNTERNETTE MESAJ VE BİLGİ AKTARIMI YARD. DOÇ. DR. BİLGİSAYAR 4 MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK BÖLÜMÜ 1. DERS İNTERNET, TCP/IP, İNTERNETTE MESAJ VE BİLGİ AKTARIMI YARD. DOÇ. DR. MEHTAP YALÇINKAYA İNTERNET NEDİR? İnternet, birçok bilgisayar sisteminin birbirine

Detaylı

IPv6 Güvenliği. Emre YÜCE - TÜBİTAK ULAKBİM 2 Haziran 2010

IPv6 Güvenliği. Emre YÜCE - TÜBİTAK ULAKBİM 2 Haziran 2010 IPv6 Güvenliği Emre YÜCE - TÜBİTAK ULAKBİM 2 Haziran 2010 Sunum İçeriği Kısaca IPv6 IPv6 Saldırı IPv4 ile benzerlik gösteren saldırılar IPv6 ya özgü saldırılar Ağ tarama ve Keşif (Reconnaissance) yöntemleri

Detaylı

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server

Bilgisayar Ağları. Bilgisayar Ağları. Modelleri. Main-Frame Client/Server Bilgisayar Ağları Ortama dahil olan tüm elektronik birimlerin birbirlerine mesaj alma/gönderme ilkesine göre yapılandırılmış ağlardır. Bilgisayar ağlarında yalnızca bilgisayarlar yoktur. Bilgisayarların

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

IPv6 INTERNET PROTOCOL. Hüsnü Demir hdemir at metu.edu.tr

IPv6 INTERNET PROTOCOL. Hüsnü Demir hdemir at metu.edu.tr IPv6 INTERNET PROTOCOL V6 Hüsnü Demir hdemir at metu.edu.tr IPv6 Adres Biçimi : ile ayrılmış, 16-bit onaltılık sayı sistemi ile ifade edilen 128-bit adres biçimi. Onaltılık sayılarda büyük küçük ayrımı

Detaylı

VPN NEDIR? NASıL KULLANıLıR?

VPN NEDIR? NASıL KULLANıLıR? VPN NEDIR? NASıL KULLANıLıR? VPN NEDIR? VPN, Virtual Private Network, yani Sanal Özel Ağ ın kısaltılmasıdır. VPN sayesinde ağlara uzaktan erişim sağlanır. VPN sanal bir ağ uzantısı oluşturduğu için ağa

Detaylı

GENİŞBANT VE IP TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKASYON PROGRAMI GAZİ ÜNİVERSİTESİ

GENİŞBANT VE IP TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKASYON PROGRAMI GAZİ ÜNİVERSİTESİ GENİŞBANT VE IP TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKASYON PROGRAMI GAZİ ÜNİVERSİTESİ İÇİNDEKİLER GENİŞBANT VE IP TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKASYON PROGRAMI 3 Sertifika Programının Amacı 4-5 Eğitim Haritası 6 Telekomünikasyon

Detaylı

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1 Bölüm3 Taşıma Katmanı Transport Layer 3-1 Bölüm 3: Taşıma Katmanı Amaç: Taşıma katmanı servisleri arkasındaki prensipleri anlamak multiplexing/ demultiplexing (çoklama) Güvenilir data transferi Akış kontrolü

Detaylı

Đstanbul Teknik Üniversitesi Bilgi Đşlem Daire Başkanlığı. 9 Kasim 2007 INET-TR Ankara

Đstanbul Teknik Üniversitesi Bilgi Đşlem Daire Başkanlığı. 9 Kasim 2007 INET-TR Ankara IPV6 TÜNELLEME TEKNĐKLERĐ Gökhan AKIN gokhan.akin@itu.edu.tr Asım GÜNEŞ asim.gunes@itu.edu.tr Đstanbul Teknik Üniversitesi Bilgi Đşlem Daire Başkanlığı 9 Kasim 2007 INET-TR Ankara IPV6 Tünelleme AMAÇ:

Detaylı

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

TCP-IP PROTOKOLÜ MODÜLÜ

TCP-IP PROTOKOLÜ MODÜLÜ TCP-IP PROTOKOLÜ MODÜLÜ 1. TCP/IP ADRESİNİN SINIFLARI TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) bilgisayarların karşılıklı haberleşebilmesi için kullanılan en yaygın protokol kümesidir.

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Aktarım katmanında TCP ve olmak üzere iki protokol kullanılır. iletiminde sağlama yapılmadığı

Detaylı

TCP/IP nin DÜNÜ, BUGÜNÜ, YARINI

TCP/IP nin DÜNÜ, BUGÜNÜ, YARINI TCP/IP nin DÜNÜ, BUGÜNÜ, YARINI Ayhan AKBAL Fırat Üniversitesi Mühendsilik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh.Bölümü ayhanakbal@gmail.com Hasan. H. BALIK Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik

Detaylı

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC Ayni sistem(host) üzerinde IPC Prosesler Host P 1 P 2 P 3 IPC mekanizması OS kernel Ağ(network) aracılığı ile IPC Host A Host B Host C P 1 P 2 P 3 Ağ(Network) 1 Temel TCP/IP protokolleri OSI katmanları(layers)

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

Đnternette Ağ Katmanı

Đnternette Ağ Katmanı Đnternette Ağ Katmanı Ağ katmanı gözüyle internet çok sayıda subnetin birbiriyle bağlanmasıdır. Tam tanımlı bir yapısı yoktur, çok sayıdaki bölgesel subnetler backbone lar yardımıyla birbirine bağlanır.

Detaylı

İleri Düzey Bilgisayar Ağları

İleri Düzey Bilgisayar Ağları İleri Düzey Bilgisayar Ağları Ders 1 Ders Tanıtımı ve Giriş Mehmet Demirci Ben kimim? Yrd. Doç. Dr. Mehmet Demirci PhD: Georgia Tech, Ağustos 2013 Tez konusu: Sanal ağlarda yardımcı servislerin tasarımı

Detaylı

P-661HNU F1 ve P-660HNU F1 QoS Yönetimi

P-661HNU F1 ve P-660HNU F1 QoS Yönetimi P-661HNU F1 ve P-660HNU F1 QoS Yönetimi Ürünümüzde QoS nasıl çalışır? Ürünlerimiz mekanizma gereği paket iletim istikametini dikkate alır ve Tampon Yönetim(Buffer Management) algoritması olarak Drop Tail

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 6: Ağ (Network) katmanı II 4.4 İnternet ağ katmanı fonksiyonları

Detaylı

Gateway Load Balancing Protocol (GLBP)

Gateway Load Balancing Protocol (GLBP) Gateway Load Balancing Protocol (GLBP) GLBP, diğer protokollere göre (HSRP,VRRP) daha verimli ve etkilidir [16]. HSRP ve VRRP teknolojilerinde yönlendiriciler yedeklilik açısından aktif-pasif rollerini

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

Internet Nedir? Devlet Kurumları. Internet Servis Sağlayıcılar. Lokal Ağ. Eğitim Kurumları. Kişisel Bilgisayar. Dizüstü Bilgisayar.

Internet Nedir? Devlet Kurumları. Internet Servis Sağlayıcılar. Lokal Ağ. Eğitim Kurumları. Kişisel Bilgisayar. Dizüstü Bilgisayar. İnternet Nedir? Internet Nedir? Internet, bilgisayar ağlarını kapsayan uluslararası bir ağdır. Farklı büyüklükteki ve tipteki birbirinden bağımsız binlerce bilgisayar ağından oluşur. Bu ağların her birinde

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning -Ağın Korunma Yöntemleri

ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning -Ağın Korunma Yöntemleri Mehtap ERDİL Ayşenur ERDİL Alice in Wonderland Man in the Middle ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning ARP (Adres Çözümleme Protokolü) Zehirlemesi Sponge Bob ARP (Address Resolution Protocol) Poisoning

Detaylı

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma

SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma SOME-Bus Mimarisi Üzerinde Mesaj Geçişi Protokolünün Başarımını Artırmaya Yönelik Bir Algoritma Çiğdem İNAN, M. Fatih AKAY Çukurova Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Balcalı-ADANA İçerik Çalışmanın

Detaylı

HotelTV. HotelTV Kurulum Öngereksinimleri REV A0.2 D0264. 2014 Ekim

HotelTV. HotelTV Kurulum Öngereksinimleri REV A0.2 D0264. 2014 Ekim HotelTV HotelTV Kurulum Öngereksinimleri 2014 Ekim D0257 - HotelTV Kurulum Öngereksinimleri 1. Düzeltme Geçmişi Date Owner Version Reason & Change 14 Şubat 2014 Uğur Daltaban A0.1 İlk Oluşturma 8 Ekim

Detaylı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı İrfan Köprücü Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı olmasından dolayı ayrılan yüksek önceliklerden

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

TESLAKOM Bonding Çözümü

TESLAKOM Bonding Çözümü TESLAKOM Bonding Çözümü Bonding Multichannel VPN Router ve Hub lar Birden fazlan WAN bağlantısını Hızlı, erişilebilirliği yüksek ve güvenli tek bir bağlantıya dönüştürür. Ofis İSS Altyapıları Ana Merkez

Detaylı

Virtual Router Redundancy Protocol (VRRP)

Virtual Router Redundancy Protocol (VRRP) Virtual Router Redundancy Protocol (VRRP) VRRP teknolojisi IEEE temel alınarak geliştirilmiştir.[13] VRRP, HSRP gibi teknolojilerde olduğu gibi birden fazla yönlendiricinin veya üçüncü seviye bir anahtarlayıcının

Detaylı

Doç.Dr. Yaşar SARI ESOGÜ Turizm Fakültesi-Eskişehir BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS)

Doç.Dr. Yaşar SARI ESOGÜ Turizm Fakültesi-Eskişehir BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS) BİLGİSAYAR AĞLARI (COMPUTER NETWORKS) 1 BİLGİSAYAR AĞI Birden çok bilgisayarın birbirine bağlanması ile oluşturulan yapılara bilgisayar ağları denmektedir. Bu bağlantı bakır kablolarla yapılabildiği gibi,

Detaylı

IPv6 Saldırı Araçları ve IPv6-GO Uygulamaları. Emre YÜCE - TÜBİTAK ULAKBİM 6 Mayıs 2010

IPv6 Saldırı Araçları ve IPv6-GO Uygulamaları. Emre YÜCE - TÜBİTAK ULAKBİM 6 Mayıs 2010 IPv6 Saldırı Araçları ve IPv6-GO Uygulamaları Emre YÜCE - TÜBİTAK ULAKBİM 6 Mayıs 2010 Sunum İçeriği Kısaca IPv6 Ulusal IPv6 Protokol Altyapısı Tasarımı ve Geçişi Projesi IPv6 Geliştirme Ortamı (IPv6-GO)

Detaylı

Bilgisayar Programalamaya Giriş

Bilgisayar Programalamaya Giriş Bilgisayar Programalamaya Giriş Doç. Dr. Melih Gunay Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 18 Eylül 2014 Network - Ağ Birden fazla bilgisayarın bağlandığı ve veri alışverişi yaptığı ortama denir. Ağ ortamlarında

Detaylı

Veri İletişimi ve Bilgisayar Ağları (COMPE 436) Ders Detayları

Veri İletişimi ve Bilgisayar Ağları (COMPE 436) Ders Detayları Veri İletişimi ve Bilgisayar Ağları (COMPE 436) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Veri İletişimi ve Bilgisayar Ağları COMPE 436 Her İkisi 3

Detaylı

İPv4 İLE İPv6 PROTOKOLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI VE KURUMSAL VERİ GÜVENLİĞİNİN İPV6 İLE SAĞLANMASI

İPv4 İLE İPv6 PROTOKOLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI VE KURUMSAL VERİ GÜVENLİĞİNİN İPV6 İLE SAĞLANMASI GAZİ ÜNİVERSİTESİ BİLİŞİM ENSTİTÜSÜ Bilişim Sistemleri Bölümü İPv4 İLE İPv6 PROTOKOLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI VE KURUMSAL VERİ GÜVENLİĞİNİN İPV6 İLE SAĞLANMASI Sunu Planı Giriş İPv4 ile İPv6 Karşılaştırması

Detaylı

Bilgisayar Ağlarında Özel Konular (COMPE 435) Ders Detayları

Bilgisayar Ağlarında Özel Konular (COMPE 435) Ders Detayları Bilgisayar Ağlarında Özel Konular (COMPE 435) Ders Detayları Ders Adı Bilgisayar Ağlarında Özel Konular Ders Kodu COMPE 435 Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Seçmeli 3 0 0 3

Detaylı

TEMEL NETWORK CİHAZLARI

TEMEL NETWORK CİHAZLARI TEMEL NETWORK CİHAZLARI LAN (Local Area Network); yüksek hızlı, düşük hatalı ve küçük coğrafi alan kaplayan (bir uçtan diğer uca beş bin metreye kadar) ağlardır. Yani LAN; bir binadaki ya da küçük bir

Detaylı

Mobil ve Telsiz Ağlar için IPv6

Mobil ve Telsiz Ağlar için IPv6 Mobil ve Telsiz Ağlar için IPv6 Alper Yeğin, IPv6 Forum IPv6 Konferansı Ocak 2011, Ankara IPv6 ile Tanışıklığım 1997 2001 Solaris 8 IPv6 Project İlk IETF IPv6 standard uyumlu işletim sistemi IETF (IPng,

Detaylı

INTERNET PROGRAMCILIĞI. Kişisel Bağlantı. Neler Öğreneceğiz? Bağlantı Türleri. Gereksinimler. Modem

INTERNET PROGRAMCILIĞI. Kişisel Bağlantı. Neler Öğreneceğiz? Bağlantı Türleri. Gereksinimler. Modem INTERNET PROGRAMCILIĞI Seval ÖZBALCI Bilgisayar Programcılığı Bölümü Ders 2 Internet Teknolojileri ve Temel Internet Kavramları Neler Öğreneceğiz? Internet e Kişisel Bağlantı Kişisel Bağlantı İçin Gerekenler

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net Bir IP adresi iki kısımdan oluşur. Bu kısımlar prefix (ön ek) ve suffix (son ek olarak) adlandırılır. Bu iki seviyeli hiyerarşi iletilen paketin yönlendirme

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar ağlarının kullanımındaki temel amaç bilgi ve servislerin paylaşımıdır. Bu bölümde bilgisayar ağlarının sınıflandırılması ve kullanım amaçları anlatılmaktadır. Bu bilgi ve servislerin

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation)

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8 Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 8.1 de gösterilen

Detaylı

FTP ve Güvenlik Duvarları

FTP ve Güvenlik Duvarları FTP ve Güvenlik Duvarları FTP Protokolü FTP, sık kullanılan protokoller(http, SMTP, DNS vs) arasında en sorunlu protokoldür. Diğer protokoller tek bir TCP/UDP portu üzerinden çalışırken FTP birden fazla

Detaylı

CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri

CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri CENG 362 Computer Networks (2005) Midterm Exam 1 Çözümleri 1. (20 puan) (Hepsi doğru cevaplanırsa 25 puan) Aşağıda verilen her bir ifade için D (Doğru) veya (anlış) şıklarından birini işaretleyin. Doğru

Detaylı

TBF 110 BİLGİSAYARDA VERİ İŞLEME ve UYGULAMALARI Ha9a- 2 - İnternet

TBF 110 BİLGİSAYARDA VERİ İŞLEME ve UYGULAMALARI Ha9a- 2 - İnternet BİLGİSAYARDA VERİ İŞLEME ve UYGULAMALARI Ha9a- 2 - İnternet 2015 2016 Akademik Yılı Öğr. Gör. Gülten Güngörmüş gulteng@baskent.edu.tr Oda No: B- 202 Öğr. Gör. Gizem Öğütcü ogutcu@baskent.edu.tr Oda No:

Detaylı

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller Bölüm Internet: Dayandığı Teknik Temeller 8 Bilgisayar Ağları Temelleri İletişim Ağları Yapısal Modeli Bu bölümde bilgisayar ağlarının birbirleri ile olan iletişimi (internetworking) konusunda bazı temel

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2. Ağ Modelleri Ağ Modelleri Bir ağ ğ bir noktadan diğer bir noktaya veri ileten donanım ve yazılımların

Detaylı

Ağ Topolojisi ve Ağ Yazılımları

Ağ Topolojisi ve Ağ Yazılımları 17/05/06 Ağ Topolojisi ve Ağ Yazılımları ODTÜ BİDB - Ağ Grubu 1 Ağ Topolojisi ve Ağ Yazılımları Koordinatörler Toplantısı 17.05.2006 ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı İbrahim Çalışır İçindekiler Vlan teknolojisi

Detaylı

Hot Standby Router Protocol (HSRP)

Hot Standby Router Protocol (HSRP) Hot Standby Router Protocol (HSRP) HSRP, birden fazla yönlendiricinin veya üçüncü seviye bir anahtarlayıcının son kullanıcıya tek yönlendirici olarak görünmesini sağlayan protokoldür. Birden fazla yönlendirici

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5. Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 5 Yönlendiricilerde İşlem İzleme ve Hata Ayıklama Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 5.1 de gösterilen biçimde

Detaylı

-Floating, Wan ve Lan arayüzleri için ayrı kural yazma alanı vardır.

-Floating, Wan ve Lan arayüzleri için ayrı kural yazma alanı vardır. PfSense, FreeBSD tabanlı bir dağıtım olarak, BSD sağlamlığını taşıyan, son zamanlarda adından sıkça söz ettiren oldukça gelişmiş ve yetenekli bir güvenlik duvarı dağıtımıdır. Psense kullanılmaya başlandığı

Detaylı

Internet Teknolojileri

Internet Teknolojileri Internet Teknolojileri Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü DOK 422: Bilgi Ağları Kaynak: Bogdan Ghita http://ted.see.plymouth.ac.uk/bogdan DOK 422 Bahar 2005 2005.03.01 -

Detaylı

5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall. Rekare Bilgi Teknolojileri

5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall. Rekare Bilgi Teknolojileri 5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall 5651 Sayılı Kanun Kanunun Tanımı : İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE DOD / DEPARMENT OF DEFENCE TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım Katmanı Uygulama Katmanı DoD / Deparment of Defence Ağ

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI

BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI BIL411 - BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI ITS-101A INTERNET EĞİTİM SİSTEMİ TCP/IP ICMP Ping ve Checksum İstanbul Ticaret Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araş. Gör. Can EYÜPOĞLU ICMP Ping ve Checksum

Detaylı