İŞLETMELERDE ATIK YÖNETİMİ ve SAKARYA İLİNDE BİR ARAŞTIRMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İŞLETMELERDE ATIK YÖNETİMİ ve SAKARYA İLİNDE BİR ARAŞTIRMA"

Transkript

1 Journal of Yasar University (5) İŞLETMELERDE ATIK YÖNETİMİ ve SAKARYA İLİNDE BİR ARAŞTIRMA Hilmi KIRLIOĞLU a Meral EROL FİDAN b ÖZET Türkiye de KOBİ ler gerek sanayi yapısının önemli bir bölümünü oluşturmaları, gerekse dinamik ve esnek yapıları sayesinde önemli bir konuma sahiptirler. Fakat KOBİ ler yeterli araç ve kaynağa sahip olamadıklarından ötürü çevre ve atık yönetimi konusunda sorun olmaktadırlar. Ayrıca, Avrupa Birliğine uyum aşamasında olan ülkemizin en sorunlu alanlarının başında çevre gelmektedir. AB Çevre Müktesebatını oluşturan direktiflerden 14 tanesi doğrudan atık yönetimiyle ilgilidir. Çalışmanın amacı; işletmelerin çevre ve atık yönetimi konusunda duyarlılıklarını araştırmak, atık değerleme düzeylerini belirlemek ve işletmeler üzerinde konuyla ilgili farklılıkları tespit etmektir. Anahtar Kelimeler: Atık Yönetimi, KOBİ, Çevre, Sakarya. ABSTRACT Small and Medium Size Enterprises (SMEs) are of great value in our country not only because they make up a significant part of the industry but also they have a dynamic and flexible nature. Yet, due to lack of sufficient equipments and resources, SMEs cause to environmental and waste management problems. Furthermore, environment is one of the most problematic issues of Turkey during the adaptation process to European Union. 14 directives of the acquis communitaire are directly related with waste management. The objective of the study is to search sensitivity of enterprises about environment and waste management, find out their level of waste assessment application and determine the differences. Key Words: Waste Management, SMEs, Environment, Sakarya. a Prof. Dr., b Yard. Doç. Dr.,

2 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) GİRİŞ Bütün dünyada olduğu gibi, Türkiye de de özellikle büyük yerleşim yerlerinde insanların karşılaştığı en büyük çevre sorunu atıklardır. İnsanların evsel ve endüstriyel faaliyetleri sonucu oluşan atıklar, nüfusun artması, yaşam standartlarının yükselmesi ve teknolojideki gelişmelerin sonucunda miktar ve çeşit olarak artmaktadır. Gelişmiş ülkelerin birçoğu atıklar ile ilgili sorunlarını halletmiş olmalarına rağmen, ekonomik açıdan gelişmekte olan ülkelerin birçoğunda bu konu önemli bir problem olmaya devam etmektedir. Gelişmekte olan bir ülke olarak Türkiye de de çevrenin korunması için harcanan tüm çabalara rağmen atıkların sistemli bir şekilde uzaklaştırıldığı ve ayrıştırıldığı söylenemez. Tekniğine göre uzaklaştırılamayan ve depolanamayan atıklar önemli derecede çevre kirlenmesine neden olmakta, halk sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. İşletmeler bireysel gereksinimlerini karşılamak ve kâr elde etmek amacıyla ekonomik mal ve hizmetleri üretmek için faaliyette bulunmaktadırlar. İşletmeler katma değer yaratırken faaliyetleri gereği çevresel kaynakları kullanmak durumundadırlar. Üretimleri sırasında mal ve hizmet çıktıları ile birlikte, katı ve sıvı atıklar, gaz atıkları ve tehlikeli atıklar ortaya çıkmaktadır. Atık miktarının azaltılması, işletmenin değerli hammadde kaybının önlemesini ve işletme maliyetinin azalmasını sağlar. Ayrıca, firmaların işletme verimliliğinin arttırılmasına yönelik çevre yönetimi uygulamalarını, üretim süreçlerine dâhil etmeleri, tüm toplumu etkileyen ve çevre kirliliğine yol açan atık miktarlarında bir azalma sağlayacağından, işletmenin ve ürünlerinin tüketiciler, kamuoyu ve yasa koyucular gözündeki imajı iyileşecektir. TÜRKİYE DEKİ ATIK YÖNETİMİ MEVZUATI Atık yönetimi, Türkiye de 1930 lu yıllardan itibaren yasal düzenlemelere konu olmuş ve temel uygulayıcı kuruluşlar olarak belediyeler görevlendirilmiştir. Başlangıçta Sağlık Bakanlığı nın sorumluluğunda olan ulusal düzeyde politika belirleme ve uygulamayı yönlendirme görevi, günümüzde Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yerine getirilmektedir. Ancak bu alandaki yetki ve sorumlulukların çok sayıda kurum ve kuruluş arasında paylaştırıldığı; bunun da, çevreye ilişkin standart, ilke ve politikaların belirlenmesi, uygulamanın yönlendirilmesi, aykırı davranışların izlenmesi ve cezalandırılması gibi alanlarda yetki ve görev örtüşmelerine yol açtığı bilinmektedir (T.C.Sayıştay, 2007: 9). Bir çerçeve yasa niteliğindeki tarih ve 2872 sayılı Çevre Kanunu çevrenin korunması konusunda ilke ve kurallar getirmekte, yetkili ve sorumlu kurum ve kuruluşları tanımlamakta, uygulamaya dönük prosesleri belirlemekte ve kirleten öder prensibi çerçevesinde ilgililerin yükümlülüklerini ve aykırı davranışlara uygulanacak cezaları belirlemektedir tarihli Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile atık yönetiminin genel çerçevesi ortaya konulmuştur. Yönetmelik, atık üretiminin mümkün olduğunca azaltılmasını, geri kazanılabilir atıkların kaynağında ayrıştırılmasını ve değerli atıkların tekrar ekonomiye kazandırılmasını, geri kazanımı olmayan atıkların da çevreye duyarlı yöntemlerle bertarafını öngörmektedir. Türkiye nin taraf olduğu Tehlikeli Atıkların 3454

3 Sınırlarötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Konvansiyonu da atık yönetimine ilişkin hükümler içermektedir. Çevre Kanunu ve Basel Sözleşmesi temelinde tehlikeli atık yönetim sisteminin oluşturulması amacıyla hazırlanan TAKY 1995 yılında yürürlüğe girmiş, bu yönetmelik 2005 te AB Müktesebatı ile uyumlulaştırılarak yeniden düzenlenmiştir. Türkiye nin AB çevre mevzuatına uyum konusundaki yükümlülükleri ile ilgili son ve en önemli gelişmeler, ilki Kasım 2000, gözden geçirilmiş hali de Nisan 2003 de açıklanan Katılım Ortaklığı Belgesi (KOB) ile ortaya koyulmuştur. Bilindiği üzere KOB, AB tam üyeliğinin gerçekleşebilmesi için Türkiye tarafından yerine getirilmesi gereken koşulların AB tarafından belirlendiği belgedir. Nisan 2003 te açıklanan gözden geçirilmiş Ulusal Program ın öngördüğü öncelikler listesi şöyledir (İKV, 2005: 30): Su Kalitesinin iyileştirilmesi Atık Yönetiminin Etkinleştirilmesi: Entegre Atık Yönetimi / Tehlikeli Atık Yönetimi / Özel Atık Yönetimi Hava Kalitesinin İyileştirilmesi, Doğanın Korunması: Endüstriyel Kirlilik ve Risk Yönetimi Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Sürecinin Güçlendirilerek Etkinleştirilmesi ve Stratejik Çevresel Değerlendirme (SÇD) Direktifine Uyum Sağlanması Çevresel Gürültü Yönetimi Kimyasallar Yönetimi Genetik Olarak Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar Nükleer Güvenlik ATIĞIN EKONOMİ VE İŞLETMELER AÇISINDAN ÖNEMİ Tabii kaynakların sonsuz olmadığı, dikkatlice kullanılmadığı takdirde bir gün bu doğal kaynakların tükeneceği unutulmamalıdır. Bu durumun farkına varan ülke ve üreticiler kaynak israfını önlemek ve ortaya çıkabilecek enerji krizleri ile baş edebilmek için atıkların geri kazanılması ve tekrar kullanılması için çeşitli yöntemler geliştirmişlerdir. Gelişmekte olan ülkelerin tabii kaynaklarından uzun vadede ve maksimum bir şekilde faydalanabilmeleri için atık israfına son vermeleri, ekonomik değeri olan maddeleri geri kazanma ve tekrar kullanma yöntemlerini uygulamaları gerekmektedir. Atıklar ekonomide üç aşamalı olarak incelenmektedir: Kaynak çekimi sırasında gerçekleşen atıklar, malzeme dönüşüm ve dağıtımı sırasında gerçekleşen atıklar ve ürün tüketimi sırasında gerçekleşen atıklar (Knight, 2009: 3): Kaynak çekmede meydana gelen atıklar; madencilik, ormancılık balıkçılık, çiftçilik tarafından meydana gelmektedir, Kaynak dönüşümü ve dağıtım sırasında gerçekleşen atıklar; imalat sırasında, enerji dönüşümünde ve ürün dağıtımında meydana gelmekte, 3453

4 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) Ürün tüketimi sırasında meydana gelen atıklar; en son ürünü kullananlar tarafından meydana gelmektedir. Türkiye de günde yaklaşık 65 bin ton katı atık üretilmektedir. Bu miktarın yaklaşık %15-20 sini geri kazanılabilir nitelikli atıklar oluşturmaktadır. Türkiye, bu atıkların geri kazanımı sayesinde her yıl ortalama 300 milyon TL kazanç elde etme imkânına sahiptir. Bu noktada yapılması gereken bu çalışmada konu edilen geri kazanılabilir atıkların ekonomik değerinin olduğu bilincinde olarak sektörel bazda geri dönüşüm sistemlerinin planlanması ve uygulanması gerekir (Armağan, 2006: 101). Geri dönüşüm, geri kazanım kategorileri içinde atığın değerini en çok arttıran olduğundan Avrupa Birliği Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Direktifi malzeme geri dönüşümüne yeniden kullanımın ardından en yüksek önceliği vermektedir. Sağlıklı bir geri dönüşüm sisteminin ilk basamağı ise bu malzemelerin kaynağında ayırma sureti ile toplanılmasıdır. Geri dönüştürülebilir nitelikteki bu atıklar normal çöple karıştığında bu malzemelerden üretilen ikincil malzemeler çok daha düşük nitelikte olmakta ve temizlik işlemlerinde sorunlar olabilmektedir. Bu yüzden geri dönüşüm işleminin en önemli basamağını kaynakta ayırma ve ayrı toplama oluşturur (Güreli, 2006: 25-27) yılı TÜİK verilerine göre Türkiye de imalat sanayi tarafından yılda 20 milyon ton un üzerinde atık üretilmektedir. Bu miktarın yaklaşık 1.12 milyon ton u tehlikeli atıktır. Bu miktarın %8 i geri kazanılmakta, % 47 si bertaraf edilmekte ve % 45 lik kısım ise yeniden kullanılmaktadır (TÜİK, 2005, Sayı: 205). Türkiye'de TÜİK tarafından 2004 yılı için yapılan imalat sanayii atık envanterine göre, sektörel atık türü ve bu atıkları üreten sektörlere göre, atık üretim ve bertaraf edilen miktarlara ilişkin veriler değerlendirildiğinde aşağıdaki sonuçlara varılmaktadır: Türkiye de imalat sanayi tarafından yılda 20 milyon ton un üzerinde atık üretilmektedir, Bu miktarın yaklaşık 1.12 milyon ton u tehlikeli atıktır, Bu miktarın % 8 i geri kazanılmakta, % 47 si bertaraf edilmekte ve % 45 lik kısım ise yeniden kullanılmaktadır yılında belediyeler tarafından toplanan katı atıkların %70 i vahşi depolama, %28 i düzenli depolama, %1 i kompostlaştırma, %1 i ise diğer yöntemler kullanılarak bertaraf edilmiştir (TÜİK, 2007: 14). 3456

5 Tablo 1. : 2004 Yılı İmalat Sanayi Temel Çevre Göstergeleri Çevresel Göstergeler Rakamlar Anket uygulanan imalat sanayi işyeri sayısı Temin edilen su miktarı (bin m 3 /yıl) Tüketilen su miktarı (bin m 3 /yıl) Yeniden kullanılan su miktarı (bin m 3 /yıl) Toplam deşarj edilen atıksu miktarı (bin m 3 /yıl) Arıtılan Arıtılmayan Toplam katı atık miktarı (bin ton/yıl) Geri kazanılan ve yeniden kullanılan Satılan veya hibe edilen Bertaraf edilen Toplam tehlikeli atık miktarı (bin ton/yıl) Geri kazanılan ve yeniden kullanılan 71 Satılan veya hibe edilen 248 Bertaraf edilen 877 Evsel ve endüstriyel atıksu arıtımından kaynaklanan arıtma çamuru miktarı (bin 2307 ton/yıl) Çevre yönetim sistemi (ISO 14001) belgesi olan işyeri sayısı 249 Kaynak: TÜİK, (2005, Sayı: 205). Tablo 1 de görülen 2004 İmalat Sanayi Atık Envanteri araştırması sonuçlarına göre 2004 yılında 17,5 milyon ton katı atık yaratılmıştır. Yaratılan toplam katı atığın %45'i satılmış veya hibe edilmiş, %8'i tesis bünyesinde geri kazanılmış ve %47'si ise bertaraf edilmiştir. Toplam yaratılan katı atığın 1,2 milyon tonunun tehlikeli atık niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Araştırma kapsamındaki işyerlerinden sadece 249' unun çevre yönetim sistemi belgesine sahip olduğu görülmüştür (TÜİK, 2005, Sayı: 205). Tablo 2. : Endüstriyel Katı Atık Bertaraf Miktarı ve Yöntemleri (2004) Bertaraf Yöntemleri İşyeri Sayısı Miktar ton/yıl Bertaraf Edilen Belediye Çöplüğüne Atılan Düzenli Depolama Yakma Tesisi Gelişigüzel Atma Fabrika Sahasında Biriktirme Denize, Nehire, Göle Dökme Dolgu Malzemesi Olarak Kullanma Gömme Diğer Kaynak: TÜİK, (2005, Sayı: 205). TÜİK araştırma sonuçlarına göre Tablo 2 de 2004 yılında 8 milyon tondan fazla atık çeşitli yollarla bertaraf edildiği görülmektedir. En çok tercih edilmiş olan bertaraf yolu denize, nehire ya da göle dökme şeklinde gerçekleşmiştir. Belediye çöplüğüne atma yolu ise ikinci en fazla tercih edilen bertaraf şeklidir. Gelişigüzel atılan atıkların tespit edilen kısmı ise 10 bin tondan fazladır. Ortaya çıkan atıkların, özellikle tehlikeli 3453

6 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) atıkların bertaraf edileceği ya da geri kazanılacağı tesisler Türkiye de yeni yeni kurulmaya başlamıştır. Tüm tehlikeli atıkların bertaraf edilebildiği tek bir tesis İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma ve Değerlendirme A.Ş.(İZAYDAŞ) tır. TÜRKİYE DE ATIK GERİ KAZANIMI Ülkemizde 1993 sonrasında daha etkili olarak gelişen çevre koruma bilinci, yasal yaptırımlar, atık bertarafında karşılaşılan güçlükler ve en önemlisi uluslararası ticarette üretim sırasındaki çevre koruma önlemlerinin de önem kazanması, temiz teknolojilerin kullanılmasını ve atık azaltılmasını önemli konuma getirmiştir. Atıkların geri kazanılması, öncelikle çevrenin korunması açısından nispeten daha az riskli ve yönetimi daha kolay olan ambalaj atıklarına yönelmiştir. Türkiye de geri kazanılabilir nitelikte olan atıkları dolaylı olarak ilgilendiren ve bağlayıcı hükümleri olan üç adet yönetmelik mevcuttur. Bunlardan ilki, Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ikincisi Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve üçüncüsü 2008 yılında yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliktir. Çevre Orman Bakanlığı tarafından lisanslandırılan geri dönüşüm tesisi sayısı 2003 yılında 13 iken, 2007 yılı itibariyle 56 ya yükselmiştir. Bu tesislerin 18 i kağıt geri dönüşüm tesisi, 6 sı cam geri dönüşüm tesisi, 55 i plastik geri dönüşüm tesisi, 3 ü metal geri dönüşüm tesisi ve 2 si de kompozit geri dönüşüm tesisidir. Ambalajlarla ilgili Yönetmelikte, ambalaj atıklarının kaynağında ayrı olarak toplanmasından esas olarak belediyeler sorumlu tutulmakla birlikte, bu çalışmaların maliyetlerinin de piyasaya sürenler tarafından karşılanmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Kirleten öder prensibine göre bu atığın sahibi onu piyasaya sürendir, dolayısıyla mali sorumluluk ambalajlı ürünleri piyasaya sürenlere verilmiştir. Bir başka ifadeyle maliyetler marka sahipleri tarafından karşılanmalıdır. Sanayiden kaynaklaşan ambalaj atığı miktarı ile konutlardan kaynaklanan ambalaj atığı miktarı tam olarak bilinmemektedir. Ancak ilerleyen yıllarda mevcut veri kayıt sistemi, bu ayrımı yapabilecek şekilde revize edilecektir (ÇOB, 2008: 18). Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği sanayi ve ticarethane atıklarının, evsel su arıtma tesislerinden elde edilen (atılan) arıtma çamurlarının ve zararlı atık sınıfına girmeyen sanayi arıtma tesisi çamurlarının toplanması, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi, bertaraf edilmesi ve zararsız hale getirilmesine ilişkin esasları kapsar. Yönetmeliğin 1991 yılında yayınlanan ilk halinde geri kazanım konusunda Çevre Bakanlığı tarafından oluşturulan Geri Kazanım Komisyonları tarafından atıkların geri kazanılması ile ilgili yöntem ve stratejileri yapma görevi yürütülmekteydi yılında yapılan değişiklikle Katı Atıklardan Geri Kazanılmış Malzeme Üretenlerin Özendirilmesi başlığı altında, Madde 7 - Bakanlık, mahallin en büyük mülki amiri ve belediyeler (Resmi Gazete, 2005, Sayı: 25777); 1) Geri kazanılabilen veya insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden bertarafı mümkün olan maddelerin kullanılmasını, 3458

7 2) Geri kazanılmış maddelerden imal edilen malzeme ve ürünlerin kullanımının tercih edilmesini, teşvik ederler tarihinde yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği amacı; atıkların oluşumlarından bertaraflarına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetimlerinin sağlanmasına yönelik genel esasların belirlenmesidir (Resmi Gazete, 2008: Sayı: 26927) Tehlikeli atıkların tekrar kullanılması, geri kazanılması yönündeki çabalar, genellikle toplanması ve kullanılması basit teknolojiler gerektiren atıklar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bertaraf edilecek sanayi atıklarının miktarını azaltma ve atıkların tekrar kullanılabilmesi için, TOBB tarafından sanayi odaları bünyesinde atık borsaları kurulmuştur. Fakat Türkiye de bu borsalar da tam anlamıyla işleyişe kavuşamamıştır. SAKARYA İLİNDE ATIK DURUMU 2007 yılı verilerine göre Sakarya daki KOBİ lerin bulundukları yere göre oransal dağılımı şöyledir: OSB inde %12, Küçük Sanayi Sitelerinde %33, Diğer alanlarda ise % 55 oranında işletme üretimdedir (SATSO, 2008: 105) yılında baş gösteren küresel kriz sonucu ne kadar firmanın kapandığı ise henüz belli değildir. Tablo 3. : Sakarya İlindeki KOBİ lerde Çalışan Kişi Sayısı Oranları Çalışan Sayısı Oran 10 Kişiden Az % Kişi % Kişi % Kişi % ve Üzeri % 2 Kaynak: SATSO, (2008: 106). Tablo 3 te Sakarya daki sanayi kuruluşlarında istihdam edilen işgücünün %54 oranıyla kişide yoğunlaştığı görülmektedir. 500 ve üzeri çalışanı olan işletmeler ise en az oran olan % 2 dir. Bu oranlara bakarak Sakarya daki işletmelerin yarısından fazlasının orta ölçekli işletmelerden oluştuğu söylenebilir. Tablo 4. : Sakarya daki Sanayi Kuruluşlarının Sektörel Dağılımı Sektörler Firma Sayısı Yüzde (%) Gıda Ürünleri ,1 Tekstil ,4 Makine İmalatı ,3 Orman Ürünleri ,7 Metal-Çelik ,1 Petro-Kimya ,5 Elektrik ,4 Otomotiv ,1 Yapı-İnşaat ,5 Diğer ,5 Toplam Kaynak: ÇOB, (2007: 284) ve SATSO, (2008: 105). 3453

8 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) Tablo 4 te gösterilen 2008 yılı verilerine göre Sakarya daki sanayi kuruluşlarına baktığımızda sektörel olarak % 30,1 oranla gıda sektörünün en fazla olduğu görülmektedir. Daha sonra orman ürünleri ve makine imalatı sektörleri gelmektedir. Sakarya da atıkların düzenli toplanması ve çevre teknolojilerine uygun bertarafı hususunda sanayi kuruluşlarının denetimi ve Belediyelere yönelik eğitim-bilgilendirme çalışmaları İl Çevre Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Halen tüm şehirde katı atıklar vahşi depolama ile bertaraf edilmektedir. Ancak şehrin kuzeyinde Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılmakta olan Katı Atık Depolama Tesisinin faaliyete geçmesiyle düzenli depolamaya geçilmiş olacaktır. Sanayi kuruluşlarından kaynaklanıp tehlikeli atık sınıfına giren katı atıkların İzmit te kurulu bulunan İZAYDAŞ tesislerinde bertaraf edilmesi sağlanmaktadır. Sakarya İli nin yüzeysel su kaynağı bakımından bol olması ve yeraltı su kaynağının yüzeye yakın olması nedeniyle su kaynakları oldukça fazladır. Sanayi kuruluşlarının denetimleri yapılmakta olup, Çevre Koruma Vakfı imkânlarıyla kurulan laboratuarda periyodik ve denetim amaçlı atıksu numunesi alınarak analizleri yapılmaktadır. Deşarj standartlarını sağlayan sanayi kuruluşlarına Mahalli Cevre Kurulu tarafından Deşarj İzin Belgesi verilmiş olup, işlemleri devam eden ve deşarj izni almamış işletmeler bulunmaktadır. Deşarj izni olmayanlara gerekli uyarılar yapılmaktadır (ÇOB, 2006: 291). Sakarya da dökülmekte olan çöp alanında ihale sistemiyle özel şahıslar tarafından ayrıştırma yapılmaktadır. Ekonomiye yaklaşık 200 milyar katkı sağlamaktadır. Endüstriyel atıklardan geri kazanılacak olan atıklar işletme tarafından ilgilisine ücretle satılmaktadır. Değerlendirilemeyenler ise tehlikeli olup olmadıkları araştırılarak gerekli inceleme sonucu Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı olanlar tarafından İZAYDAŞ a taşınmaktadır. Evsel atıklar ise ilgili Belediyenin çöp alanında depolanmaktadır (ÇOB, 2006: 343). Sakarya da 2007 yılı verilerine göre atık miktarının ton/yıl olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. Ambalaj atıkları konusunda İl bazında 2 adet ambalaj üreticisi ve 61 adet piyasaya süren işletme ÇOB na kayıtlıdır. 4 adet lisanslı toplama ayırma tesisi ve 401 ton/yıl plastik, 2 adet geri dönüşüm tesisi ile ambalaj atıkları geri kazanılarak ekonomiye katkı sağlanmaktadır. Nehirkent Belediyesi, Sapanca Belediyesi, Arifiye Belediyesi, Hanlı Belediyesi ve Pamukova Belediyesinde olmak üzere 5adet belediyede kaynakta ayrı toplama çalışması yapılmaktadır (ÇOB, 2008: 230). Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan Katı Atık Depolama Tesisi 2008 yılında tamamlanmıştır. Bu çevre projesi ile vahşi çöp depolamaya son verilmek amaçlanmaktadır. Dağdibi Mahallesi Yılgın Yamaçları Mevkiindeki 300 bin metrekarelik alanda kurulan tesis sayesinde Sakarya İli nin 20 yıl çöp depolama derdi yaşamayacağı düşünülmektedir. Çöpler Eylül 2008 den itibaren Sakarya Katı Atık Depolama Tesisi nde biriktirilmekte olup, Eylül 2009 yılı itibariyle tam kapasite hizmet vermeye başlayacağı planlanmıştır (Sakarya Büyükşehir Belediyesi, 2008). 3460

9 ARAŞTIRMAMIZIN AMACI Çevre ve atık yönetimi konusunda KOBİ ler üzerinde yapılmış çalışmalar sınırlıdır. Türkiye de KOBİ lerin çoğunun AB ye uyum kapsamında çevre konusunda çıkan yasal değişikliklerden habersiz oldukları görülmektedir. Araştırmamız ile Türkiye de faaliyet gösteren KOBİ lerin atık yönetimi ve çevre yönetimi konularında yaptıkları ve hazırlık aşamasında oldukları konular ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Ayrıca, AB mevzuatına uyumlaştırma çalışmaları kapsamında olan ülkemiz çevre mevzuatı altında işletmelerimizin yaptıkları çalışmaların durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmamızda yüz yüze anket tekniği uygulanmış olup, örnek kütle olarak Sakarya da faaliyet gösteren ve 10 dan fazla çalışan istihdam eden imalat işletmeleri seçilmiştir. Belirlenen 200 işletmenin 116 sından cevap alınmış, 4 işletme mikro ölçekli olduğu için analize dâhil edilmemiştir. Anket, 1 Ocak 31 Mart 2009 tarih dilimi içerisinde gerçekleştirilmiştir. Anket geri dönüşü %56 olarak gerçekleşmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 16.0 for Windows paket programı kullanılmıştır. Yapılan bütün analizlerde güven düzeyi %95 olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın hipotezleri test edilirken, değişkenler arasında ilişkilerin var olup olmadıklarının testi için ki-kare testi uygulanmıştır. Hazırladığımız anket, toplamda 30 soru grubundan oluşmaktadır. Fakat makale metnimiz için bu sorulardan sadece 11 başlığı ele alınarak değerlendirme yapılmıştır. Anketimize cevap veren işletmelerin sektörel olarak gruplaması Tablo 5 teki gibidir. Tablo 5. :Ankete Katılan İşletmelerin Faaliyet Yerlerine Göre Sektörel Dağılımı Sektörler Toplam (%) Gıda Makine 10 8,9 Elektrik 4 3,6 Taşıt Araçları-Otomotiv Yan Sanayi 23 20,5 Metal-Çelik-Demir 13 11,6 Yapı-İnşaat 14 12,5 Tekstil-Dokuma-Ayakkabı 11 9,8 Orman Ürünleri-Mobilya 10 8,9 Petro-Kimya 8 7,1 Toplam Tablo 6. : İşletmelerde Çevre Politikası Varlığı Yazılı Çevre Politikası Varlığı Toplam (%) Yok 64 57,1 Var 48 42,9 Toplam

10 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) Tablo 6 da görüldüğü gibi 112 işletme içerisinde yazılı bir çevre politikasına sahip olduğunu söyleyen işletme oranı % 42,9 olarak gerçekleşmiştir. Tablo 7 de ise atık yönetim birimine sahip olduğunu söyleyen işletme sayısı 26 olup, toplamın % 23,2 sini oluşturmaktadır. Tablo 7. : İşletmelerde Atık Yönetim Birimi Varlığı Atık Yönetim Birimi Varlığı Toplam (%) Yok 86 76,8 Var 26 23,2 Toplam Tablo 8. : İşletmelerde Çevre Politikası Varlığı İle Atık Yönetim Birimi Varlığı İlişkisi Atık Yönetim Birimi İşletmenin Çevre Politikası Yok (%) Var (%) Toplam (%) Yok 57 50,9 7 6, ,1 Var 29 25, ,9 Toplam 86 76, , H0: İşletmelerin çevre politikasına sahip olması ile atık yönetim birimine sahip olması durumu arasında anlamlı bir ilişki yoktur. H1: İşletmelerin çevre politikasına sahip olması ile atık yönetim birimine sahip olması durumu arasında anlamlı bir ilişki vardır. Tablo 8 deki ki-kare analizinde χ² 12,627, df (1), P 0,05 çıkmakta ve H1 kabul edilmektedir. Çevre politikasına sahip olan işletmelerin olmayanlara göre atık yönetimi konusunda farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere yapılan ki-kare analizine göre çevre politikasının yazılı bir kural olarak işletme politikaları içine dâhil edilmesinin işletmelerde fark yarattığı sonucu çıkmıştır. Tablo 9. : İşletmelerin Atıklarla İlgili Yatırımları Atıklarla İlgili Yatırım Varlığı Toplam (%) Atıklar Konusunda Yatırım YOK 62 56,4 Su Arıtma Tesisi Yatırımı 31 28,2 Bacagazı / Filtre Yatırımı 26 23,6 Atık Yağlar İçin Yatırımı 20 18,2 Tehlikeli/Kontamine Atıklar Yatırımı 12 10,9 Ambalaj Atıkları Yatırımı 21 19,1 Diğer Atık Yatırımları 8 7,3 Toplam

11 İşletmelere atıklarla ilgili yaptıkları yatırımları sorulduğunda 112 işletmeden 62 si atıkları için herhangi bir yatırımları olmadığı sonuçları Tablo 9 da görülmektedir. İşletmelerin atıklar konusunda en fazla yaptıkları yatırım çalışması ise su arıtma tesisi üzerinedir. Tablo 10. :İşletmelerin Atıklarını Değerlendirme Durumu Atıklarını Toplam (%) Değerlendirmeyenler 17 15,2 Değerlendirenler 95 84,8 Toplam Tablo 10 da görüldüğü gibi, işletmelerin % 84,8 i atıklarını değerlendirdiğini söylemektedir. Atıklarını değerlendiren bu işletmelere atıklarını değerlendirme yöntemleri sorulduğunda, belirttiğimiz yöntemler arasında atıkların doğrudan satılarak değerlendirildiği en fazla belirtilen yöntem şekli olmuştur. Tablo 11 de atıkların işletmeler tarafından değerlendirilme yöntemleri verilmektedir. Görüldüğü gibi 59 işletme atıklarını satarak değerlendirmektedir. Tablo 11. :Atıklarını Değerlendiren İşletmelerin Atık Değerlendirme Yöntemleri Atık Değerlendirme Yöntemleri Toplam (%) Birtakım İşlemlerden Geçirilerek Tekrar Kullanılıyor 41 42,7 Atıklar Doğrudan Satılarak Değerlendiriliyor 59 61,5 Enerji Kazanımlı Yakma Yoluyla Değerlendiriliyor 19 19,8 Atıklar Özel Bir Şirket Yardımıyla Değerlendiriliyor Diğer Şekillerde Değerlendiriliyor 9 9,4 Toplam Tablo 12 de işletmelere atıklarını yıllık olarak üretime kazandırabildikleri oranlar sorulmuştur. İşletmelerin % 34,8 i bu oranı bilmediklerini söylemiştir. 38 işletme ise atıklarının % 0-5 arasında bir oranda üretime kazandırabildiğini, 22 işletme ise atıklarının % 26 dan daha fazla oranda kısmını üretime kazandırabildiğini söylemiştir. Tablo 12. :İşletmelerin Atıklarını Yıllık Üretime Kazandırma Oranı Cevaplar Toplam (%) Bilinmiyor 39 34,8 % ,9 % ,4 % ,5 % ,8 % >= ,6 Toplam

12 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) İşletmelere işletmelerinde atık oluşumuna neden olan etkenleri sorulduğunda en fazla cevap belirttiğimiz seçenekler içinde Tablo 13 te görüldüğü gibi proses akışından dolayı oluşan atık olmuştur. İkinci etken ürünün özelliklerinden dolayı atık oluşumu olarak belirtilmiştir. Tablo 13. :İşlemelerde Atık Oluşumuna Neden Olan Etkenler Atık Oluşumuna Neden Olan Etkenler Cevaplar F (%) Düşük Kaliteli Hammadde Kullanımından Kaynaklanan Atık 39 9,9 Kullanılan Teknoloji Tipinden Dolayı Oluşan Atık 57 14,5 İşlem Sürecinde Kullanılan Malzemelerden Dolayı Oluşan Atık 66 16,8 Proses Akışından Dolayı Oluşan Atık 84 21,4 Ürünün Özelliklerinden Dolayı Oluşan Atık 72 18,4 Çalıştırılan Personelin Hatalarından Dolayı Oluşan Atık 66 16,8 Diğer Sebeplerden Kaynaklanan Atık 8 2,0 Toplam Tablo 14 te işletmeler tarafından değerlendirilemeyen atıkların bertaraf edilme yollarına baktığımızda en kolay kurtulma yolu olan belediyeye verme şekli en fazla kullanılan yöntemdir. Düzenli depolama yöntemini kullananlar ikinci sırada yer almaktadırlar. Bağışlama, yakma yöntemleri ve kanalizasyona boşaltım ve anlaşmalı firmalara verme en fazla kullanılan yöntemlerdendir. Değerlendirecek kadar atığım yok diyen işletmeler de toplam işletme sayısının %8 i kadardır. Tablo 14. :Değerlendirilemeyen Atıkların Bertaraf Edilme Yöntemleri Bertaraf Yöntemi Toplam (%) Düzenli Depolama Yoluyla 28 26,2 Yakma Yoluyla 18 16,8 Gömme Yöntemiyle 2 1,9 Açık Araziye Dökme Yoluyla 5 4,7 Kompostlaştırma Yöntemiyle 3 2,8 Bağışlama Yöntemiyle 23 21,5 Belediyeye Verme Yoluyla 52 48,6 Kanalizasyona Bırakma 9 8,4 Diğer Atık Yok Etme Yollarıyla 26 24,3 Toplam

13 Tablo 15. : Özel Atık Bertaraf Tesislerinden Alınan Hizmet Türleri Özel Atık Bertaraf Tesislerinden Alınan Hizmet Türleri Toplam (%) Hizmet Alımı YOK 74 66,7 Düzenli Depolama Hizmeti 15 13,5 Enerji Üretimi 4 3,6 Laboratuar Hizmetleri 9 8,1 Tehlikeli Atık Yakma Hizmeti 15 13,5 Bilgi Hizmeti 12 10,8 Eğitim Hizmeti 4 3,6 Diğer Hizmetler 13 11,7 Toplam İşletmelerin özel atık bertaraf tesislerinden hizmet alıp almadıkları ve alıyorlarsa ne tür hizmetleri tercih ettikleri sorulduğunda, Tablo 15 te görüldüğü gibi; 111 işletmenin 74 ünün hizmet almadığı, 15 işletmenin düzenli depolama hizmeti aldığı, 15 inin ise tehlikeli atıklarını yakma hizmeti aldığını söylemiştir. Tablo 16. :İşletmelerde Kirletici Azaltma Tekniklerini Kullanma Şekilleri Kirletici Azaltma Teknikleri F (%) Kaynak Azaltımı Kapsamında Ürün Değişimi 12 4,2 Ürün Değiştirme Kapsamında Hammadde Değiştirme 19 6,6 Ürün Değiştirme Kapsamında Teknoloji Değiştirme 37 12,8 Ürün Değiştirme Kapsamında Proses Takiplerini İyileştirilme 37 12,8 Geri Dönüşüm Kapsamında Hammadde ve Enerji Geri Kazanımı 49 17,0 Atık Yönetimi Kapsamında Atık Arıtımı Çalışmaları 25 8,7 Atık Yönetimi Kapsamında Atık Minimizasyonu Çalışmaları 42 14,5 Atık Yönetimi Kapsamında Atık Ayırımı Çalışmaları 44 15,2 Atık Yönetimi Kapsamında Periyodik Atık Ölçümleri 24 8,3 İşletmelerde proseslerinde kirletici azaltma tekniklerini kullanma şekilleri sorulduğunda, Tablo 16 da görüldüğü gibi geri dönüşüm kapsamında hammadde ve enerji geri kazanımı yoluna gidilmesi şekli en fazla verilen cevap olmuştur. Kaynak azaltımı kapsamında ürün değişimine gidilmesi yöntemi ise en az verilen cevap olmuştur. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik 4. Madde sinde Küçük ve orta büyüklükte işletme (KOBİ): ikiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yirmibeş milyon Türk Lirasını aşmayan ve bu Yönetmelikte mikro işletme, küçük işletme ve orta büyüklükteki işletme olarak sınıflandırılan ve kısaca "KOBİ" olarak adlandırılan ekonomik birimleri, olarak tanımlanmıştır (Resmi Gazete, 2005, Sayı: 25997). Aynı yönetmelikte KOBİ'ler aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır: 3453

14 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) a) Mikro İşletme: On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hâsılatı ya da mali bilançosu bir milyon Türk Lirasını aşmayan çok küçük ölçekli işletmeler, b) Küçük İşletme: Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hâsılatı ya da mali bilançosu beş milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler, c) Orta Büyüklükteki İşletme: İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hâsılatı ya da mali bilançosu yirmibeş milyon Türk Lirasını aşmayan işletmeler. Tablo 17 de anketimize cevap veren işletmelerin personel sayısı büyüklüğüne göre dağılımı Yönetmeliğe göre verilmiştir. İşletmeler % 47,3 oranla en fazla orta ölçekli grupta, % 40,2 oranla küçük ölçekli grupta ve % 12,5 oranla büyük ölçekli işletme kategorisine girmektedir. Tablo 17. :İşletmelerin Personel Sayısı Büyüklüğü Personel Sayısı Toplam (%) Küçük ,2 Orta ,3 Büyük > ,5 Toplam Tablo 18 de işletmelerin personel sayısı büyüklüğü ile işletmelerde atık yönetimi birimi mevcudiyeti arasında anlamı bir ilişki olup olmadığının analizi için yaptığımız ki-kare testi tablosu verilmektedir. Tablo 18. :Personel Sayısı ile İşletmede Atık Yönetim Birimi Mevcudiyeti İlişkisi Personel Sayısı Aralığı İşletmede Atık Yönetim Birimi Yok (%) Var (%) Toplam (%) , , , ,3 > , ,5 Toplam 86 76, , H0: İşletmelerin personel sayısı büyüklüğü ile çevresel maliyetleri hesaplamasında tahmini maliyetleme yolunu kullanmaları arasında anlamlı bir ilişki yoktur. H1: İşletmelerin personel sayısı büyüklüğü ile çevresel maliyetleri hesaplamasında tahmini maliyetleme yolunu kullanmaları arasında anlamlı bir ilişki vardır. χ² 9,833, df (2), P 0,05 sonucu çıkmış ve değişkenler arasında anlamlı fark vardır. Bu sonuç ile H1 hipotezi kabul edilmektedir. 3466

15 Tablo 19. : İşletmelerin Faaliyet Yılları Kuruluş Yılı Toplam (%) , ,7 < ,1 Toplam Tablo 19 da ankete cevap veren işletmelerin faaliyet gösterdikleri süreler gruplandırılmaktadır. 20 yıla kadar faaliyet göstermekte olan işletme sayısı 112 işletme içinde en fazla olan grubu oluşturmakta olup, % 40,2 dir. 30 yıldan fazla faaliyet gösteren işletme sayısı oranı da % 16,1 olarak çıkmıştır. Tablo 20. :İşletmelerin Faaliyet Gösterdiği Süre İle Atık Yönetim Birimi Varlığı İlişkisi Kuruluş Yılı Atık Yönetim Birimi Varlığı Yok (%) Var (%) Toplam (%) ,1 10 8, ,2 10 8, , ,9 2 1, ,7 < ,5 4 3, ,1 Toplam 86 76, , H0: İşletmelerin faaliyet gösterdikleri süre ile atık yönetim birimi varlığı arasında anlamlı bir ilişki yoktur. H1: İşletmelerin faaliyet gösterdikleri süre ile atık yönetim birimi varlığı arasında anlamlı bir ilişki vardır. Tablo 20 de ki-kare analizi için yapılan tabloda, χ² 0,625, sd (3), P>0,05 anlamlı fark yoktur sonucu çıkmaktadır. Faaliyet gösterdiği yıl değişkeni açısından, işletmelerde atık yönetim birimi varlığı arasında anlamlı fark saptanamamıştır. H1 hipotezimiz reddedilmekte H0 hipotezi kabul edilmektedir. Tablo 21. : İşletmenin Faaliyet Gösterdikleri Süre İle Atıklarını Değerlendirme İlişkisi Atıkları Değerlendiriyor mu? Kuruluş Yılı Hayır (%) Evet (%) Toplam (%) , , , , , ,6 8 7, ,7 < , , ,1 Toplam 17 15, , Tablo 21 de ise işletmelerin faaliyet gösterdikleri süre ile işletmelerin atıklarını değerlendirme özellikleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı analiz edilmiştir. Yapılan ki-kare analizinde işletmelerin 3453

16 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) faaliyet gösterdiği yıl değişkeni açısından, işletmelerde atık yönetim birimi mevcudiyeti arasında anlamlı fark saptanamamıştır. H0: İşletmelerin faaliyet gösterdikleri süre ile atıklarını değerlendirmeleri durumu arasında anlamlı bir ilişki yoktur. H1: İşletmelerin faaliyet gösterdikleri süre ile atıklarını değerlendirmeleri durumu arasında anlamlı bir ilişki vardır. χ² 3,770, sd (3), P>0,05 sonucu ile H0 kabul edilmiştir. SONUÇ Atık yönetimi konusunda yaptığımız çalışma sonucunda, orta ve büyük ölçekli işletmelerin adımlar attığı ve işletmeler içinde yapılaşma çalışmaları başlandığı görülmektedir. Çevre konusunda yapılan faaliyetlere baktığımızda enerji tasarrufu çalışması işletmelerin en fazla üzerinde durdukları konu olarak görülmektedir. Atıkların ve kayıpların azatlım çalışmaları yapılan diğer çevresel faaliyetler olarak belirlenmiştir. Atıklarla ilgili yatırım yaptığını söyleyen işletme ise görüştüğümüz işletmelerin yarısı kadardır. İşletmelerin çoğu atıklarını değerlendirdiğini söylemekle birlikte, bir faaliyet dönemi içinde yaptıkları çevresel harcamaların miktarını net bir şekilde bilmemektedirler. Atık değerlendirme şekli olarak ise en fazla söylenen atıkların doğrudan satılması ile atıkların birtakım işlemlerden geçirilerek işletme içinde tekrar kullanılması yolları olmuştur. İşletmeler bir faaliyet dönemi içinde atıklarının ne kadarını değerlendirdiğini ve üretime kazandırdığını net bir şekilde bilmemektedir. İşletmelerde birinci olarak proses akışından dolayı, ikinci olarak da ürünün özelliklerinden dolayı atık oluştuğu ortaya çıkmıştır. Malzemeden kaynaklanan atıklar ve personel hatalarından kaynaklanan atıklar da çoğunluktadır. Çevre politikası olan işletmelerin atık yönetim birimleri oluşturma düzeylerinin fazla olduğu yaptığımız analizde ortaya çıkmıştır. Ayrıca, işletmelerin personel sayısı büyüklüğüne göre çevre politikası sahipliği konusunun farklılaştığı, işletmelerin personel büyüklüğü arttıkça çevre politikasına sahiplik düzeyinin de arttığı yapılan analizde ortaya çıkmıştır. Yine araştırma sonucunda işletmelerin personel sayısı büyüklüğüne göre atık yönetim birimi sahiplik düzeyinin de farklılaştığı görülmüştür. İşletmelerin kuruluş yılına göre atık yönetim birimi sahipliği duyarlılık düzeyleri ise farklılaşmamaktadır. Ayrıca, işletmelerin kuruluş yılına göre atıklarını değerlendirme duyarlılık düzeyi de farklılaşmamaktadır. İşletmelerin ömürlerinin uzunluk ya da kısalığına göre atık konusuyla ilgili anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. İşletmelerin çevre yönetimi çalışmaları altında atık yönetimi çalışmalarına özellikle Avrupa Birliği ne uyum aşamasında daha da önem vermeleri gerekmektedir. Atıkların cins, miktar ve özelliklerini belirleyecek metodların geliştirilmesi, bu işleri yapacak uzman personelin yetiştirilmesi gerekmektedir. Çalışan bütün personele atık yönetimi ile ilgili eğitim verilmelidir. Gerek sanayicinin gerekse tesislerin denetlenmesinde görev 3468

17 alan kurum ve kuruluşların tehlikeli atık yönetimi konusunda düzenli olarak bilgilendirilip eğitim almaları sağlanmalıdır. Kamuoyunun çevreye olan duyarlılığının artırılması çalışmaları yapılmalıdır. Tedarikçilerin çevre bilincine sahip olmasının teşvik edilmesi sağlanmalıdır. Atıkların kaynağında en aza indirilmesi sağlanmalıdır. İşletmede üretilen atıklar, evsel, endüstriyel ve tehlikeli atıklar temelinde oluştuğu yerde ayrıştırılmaya çalışılmalıdır. Üretilen endüstriyel atıkların içerisinden yasal olarak geri kazanımı mümkün olan atıklar ayrılmalıdır. Atıklar mümkünse sıkıştırılmalı, sulu atıklar ise mümkün olduğunca susuzlaştırılmalıdır. Bu önlem ağırlık ve maliyet açısından firmaya önemli avantaj sağlamaktadır. Atıklar için en uygun bertaraf yöntemi belirlenmelidir. İşletmenin Çevre Mevzuatında belirtilen atıklardan hangilerini ürettiklerini ve bu atıkların stok miktarları ile belirli zaman periyotlarında atıkların ne kadarını toplayabildikleri bilgilerini içeren bir envanter çalışması yapılmalıdır. Çıkarılan atık envanteri üzerinde, ne gibi idari ve teknik çalışmalar yapılarak atık miktarının azaltılabileceği veya geri dönüşüm metotları araştırılmalıdır. 3453

18 H. KIRLIOĞLU, M. E. FİDAN / Journal of Yaşar University (5) KAYNAKÇA ARMAĞAN, B., Demir, İ., Demir, Ö., Gök, N., (2006), Katı Atıkların Ekonomide Değerlendirilmesi, İstanbul Ticaret Odası, Yayın No: , İstanbul. Çevre ve Orman Bakanlığı, (2008), Atık Yönetimi Eylem Planı ( ), Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı, ÇOB, Ankara Çevre ve Orman Bakanlığı, (2007), Çevre Denetçileri El Kitabı, ÇOB, Ankara Çevre ve Orman Bakanlığı, (2006), Sakarya İl Çevre Durum Raporu s:326, GÜRELİ, S. (2006), Plastik Sektöründe Endüstriyel Atıklardan Geri Dönüşüm Sonucu İlde Edilen Mamullerin Maliyetlemesinde Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yönteminin Uygulanması, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV), (2005), Avrupa Birliği nin Çevre Politikası, (http://www.ikv.org.tr/pdfs/4f3a608d.pdf, ). KNIGHT, L., (2009), What is Waste that We Should Account for it? A Look Inside Queensland s Ecological Rucksack, Geographical Research, Institute of Australian Geographers. Resmi Gazete, (2008), Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, Çevre ve Orman Bakanlığı, Tarih: , Sayı: Resmi Gazete, (2005), Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Değişiklik: , Sayı: Sakarya Büyükşehir Belediyesi, (http://www.sakarya.bel.tr). Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası: SATSO, (2008), 2008 Yılı İktisadi Raporu, haz.: TIN, U.,Barın, E.,Kılıç, Z., Taşkıran, F., Merkez Matbaacılık, Sakarya. T.C. Sayıştay Başkanlığı, (2007), Türkiye'de Atık Yönetimi Ulusal Düzenlemeler ve Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi Performans Denetimi Raporu, Ankara. Türkiye İstatistik Kurumu, (2007), Çevresel Göstergeler 2006, TÜİK, Yayın No: Türkiye İstatistik Kurumu (2005), 2004 Yılı İmalat Sanayi Temel Çevre Göstergeleri, TÜİK Haber Bülteni, Sayı: 205, 27 Aralık

10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ

10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ TR41 Bölgesi 2008 2010 10. ÇEVRE İSTATİSTİKLERİ 10.1. Atık İstatistikleri 10.1.1. Belediye- Atık Hizmeti Verilen Nüfus ve Atık Miktarı 2008,2010 Toplam nüfus Belediye Anket uygulanan Anket uygulanan Atık

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Atık Yönetimi ve Muhasebesi: Sakarya daki İşletmeler Üzerinde Bir Araştırma

Atık Yönetimi ve Muhasebesi: Sakarya daki İşletmeler Üzerinde Bir Araştırma Akademik İncelemeler Cilt:4 Sayı:2 Yıl:2009 Atık Yönetimi ve Muhasebesi: Sakarya daki İşletmeler Üzerinde Bir Araştırma Hilmi Kırlıoğlu 1 hilmik@sakarya.edu.tr Meral Erol Fidan 2 meral.fidan@bilecik.edu.tr

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

0% *İ)%*İ #0() $%3#, /İ/0%+İ!0#$/"

0% *İ)%*İ #0() $%3#, /İ/0%+İ!0#$/ 0% *İ)%*İ #0() $%3#, /İ/0%+İ!0#$/" 2% 13&1*#+# /-,14*#.( Arzu NURAY Kimyager Sunum İçeriği Atık Yönetimi Görev ve Sorumluluklar Tehlikeli Atık Beyan Sistemi (TABS) TABS İzleme ve Kontrol Modülü 2009 yılı

Detaylı

Türkiye de Belediye Atıkları Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Türkiye de Belediye Atıkları Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri Türkiye de Belediye Atıkları Yönetiminde Sorunlar ve Çözüm Önerileri Recep ŞAHİN Türkiye Belediyeler Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Ekim 2015, Ankara Belediyeler ve Atıklar Belediyelerin sorumlu olduğu

Detaylı

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği,

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve Uygulamaları Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 30 Temmuz 2004 tarih 25538 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren Ambalaj

Detaylı

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan Betül DOĞRU Tehlikeli Atıklar Şube Müdürü Çevre Mühendisi Ġçerik - Katı Atık Mevzuatı - Hedeflenen Politika - Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği -

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ YEREL YÖNETİMLERDE ÜRETİLEN ÇEVRE-ATIK HİZMETLERİNİN FİYATLANDIRILMASI İLE TAKİP VE TAHSİLİNDE YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Doç.Dr. İbrahim Demir İTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü idemir@itu.edu.tr,

Detaylı

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ:

MEVCUT EVSEL KATI ATIK MİKTARLARI VE BERTARAF YÖNTEMLERİ: ÇEVRE VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA TEMATİK PANELİ Cezmi Neyim ÇEVKO Vakfı TÜRKİYE DE EVSEL NİTELİKLİ KATI ATIKLAR GİRİŞ : Son Yıllarda Katı Atıklardan kaynaklanan problemler ülkemizin en önemli çevre sorunlarındandır.

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita

Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita Adana Büyükşehir Belediyesi Sorumluluk Alanını gösteren harita 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu nun 7 nci maddesi; evsel katı atıkların toplanarak bertaraf tesisine/aktarma istasyonlarına taşınması

Detaylı

KOBİ'LERİN TANIMI, NİTELİKLERİ, SINIFLANDIRILMASINDA DEĞİŞİKLİK YAPAN YÖNETMELİK

KOBİ'LERİN TANIMI, NİTELİKLERİ, SINIFLANDIRILMASINDA DEĞİŞİKLİK YAPAN YÖNETMELİK KOBİ'LERİN TANIMI, NİTELİKLERİ, SINIFLANDIRILMASINDA DEĞİŞİKLİK YAPAN YÖNETMELİK 04 Kasım 2012 tarihli ve 28457 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri

Detaylı

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine Đlişkin

Detaylı

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi Faaliyet ve Proje Bilgileri 1.Katı Atık Yönetimi Kent Genelinde Katı Atıkların Bertarafının Sağlanması ve Katı Atık Depolama Alanlarının İnşa Edilmesi. Kentimizde yerleşim alanları ile işletmelerden oluşan

Detaylı

AMBALAJ ATIK YÖNETİMİ

AMBALAJ ATIK YÖNETİMİ AMBALAJ ATIK YÖNETİMİ Hülya ÇAKIR Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Ambalaj Yönetimi Şube Müdürlüğü 1 Sunumun içeriği Amaç, kapsam ve genel ilkeler Veri Kayıt Sistemi Görev, Yetki ve Yükümlülükler Belgelendirme

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atıkların Yönetimi Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atık Nedir Genel tanımı: İnsan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek, tutuşabilen ve enfeksiyon yapıcı gibi özelliklerle, tahriş edici, zararlı,

Detaylı

AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK

AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK AMBALAJ ATIKLARININ kontrolü yönetmeliği DR. FÜSUN ZEYBEK Mevzuat KANUN/YÖNETMEL NETMELİK 2872 sayılı Çevre Kanunu 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 5393 sayılı Belediye Kanunu 14.03.1991 Katı Atıklar

Detaylı

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması Sedat KADIOĞLU Müsteşar Yardımcısı ğ 27 Mayıs 2008, ANKARA SÜREÇ ÇEVRE SEKTÖRÜ Temmuz 1959 Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu Aralık 1999 Mart 2001 Mart 2001 Temmuz 2003 Aralık 2004 Helsinki

Detaylı

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır.

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır. Kariyer Mühendislik 2011 yılında gelişen çevre ve iş güvenliği mevzuatlarının Türkiye de uygulanmasını hedef alarak kurulmuştur. Şirket çalışanlarının ve kurucusunun yıllar içerisinde elde etmiş olduğu

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Haluk ERCEBER İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları Betül DOĞRU Çevre ve Orman Bakanlığı Atık Yönetimi Daire Başkanlığı

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 M. Selçuk SADIR İSO Meclis Üyesi TEKSTİL ÜRÜNLERİ VE GİYİM EŞYASI İMALATI 7. Grup İplik Sanayii 8. Grup Dokuma Kumaş Sanayii 9. Grup Tekstil Terbiye, Baskı,

Detaylı

E-Posta aydin.ozbey@petder.org.tr 2 Petrol Sanayi Derneği İktisadi İşlemesi- İSTANBUL, Metalürji ve Malzeme Mühendisi

E-Posta aydin.ozbey@petder.org.tr 2 Petrol Sanayi Derneği İktisadi İşlemesi- İSTANBUL, Metalürji ve Malzeme Mühendisi PETDER Atık Yağların Yönetimi Projesi Sonuçları PETDER Waste Oil Management Project Results Aydın ÖZBEY 1, Dr. Erol METİN 2, 1 Petrol Sanayi Derneği İktisadi İşletmesi- İSTANBUL, Petrol ve Doğalgaz Mühendisi

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Hüseyin BOZDAĞ İSO Meclis Üyesi GIDA ÜRÜNLERİ İMALATI 2. Grup Et, Balık ve Süt Mamulleri Sanayii 3. Grup Bitkisel Gıda Ürünleri ve İçecekler Sanayii 4. Grup

Detaylı

Kullanan-Kirleten Kirleten Öder

Kullanan-Kirleten Kirleten Öder TC T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI AB ENTEGRE ÇEVRE UYUM STATEJİSİ (UÇES) 2007-2023 2023 ANKARA 2007 İÇERİK İçindekiler Kısaltmalar Giriş Mevcut Durum Ulusal Çevre Stratejisinin Temel İlkeleri Türkiye nin

Detaylı

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI

ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİM PLANI 1) ATIK ÜRETİCİSİNİN İLETİŞİM BİLGİLERİ: Adı Soyadı : Adres : Telefon : Faks : Vergi Sicil Numarası : İşletme Sahibi (Yetkili Kişi) : 2) FİRMADA ATIK YÖNETİMİNDEN SORUMLU KİŞİYE AİT BİLGİLER (İletişim

Detaylı

Polimer Geri Dönüşümü PLM 308 Chapter 1

Polimer Geri Dönüşümü PLM 308 Chapter 1 YALOVA UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING DEPARTMENT OF ENGINEERING Polimer Geri Dönüşümü PLM 308 Chapter 1 Assoc. Prof. Dr. Mehmet Atilla TAŞDELEN tasdelen@yalova.edu.tr www.polymat.org T.C. BİLİM, SANAYİ

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK, İLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde 1-

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ, ÇEVRE FASLI MÜZAKERELERİNDEKİ GELİŞMELER VE SEKTÖRE OLAN ETKİLERİ. Banu GÖZET Çevre Mühendisi Çevre ve Şehircilik Uzmanı

TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ, ÇEVRE FASLI MÜZAKERELERİNDEKİ GELİŞMELER VE SEKTÖRE OLAN ETKİLERİ. Banu GÖZET Çevre Mühendisi Çevre ve Şehircilik Uzmanı TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ, ÇEVRE FASLI MÜZAKERELERİNDEKİ GELİŞMELER VE SEKTÖRE OLAN ETKİLERİ Banu GÖZET Çevre Mühendisi Çevre ve Şehircilik Uzmanı İçerik Türkiye- AB ilişkileri Çevre Faslına İlişkin Müzakere

Detaylı

Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü. Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı. AB Çevre Müktesebatının Yerel Yönetimlere Uygulanması

Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü. Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı. AB Çevre Müktesebatının Yerel Yönetimlere Uygulanması Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı AB Çevre Müktesebatının Yerel Yönetimlere Uygulanması 1 Uygulama Örnekleri 1.Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği 2.Tehlikeli Maddelerin

Detaylı

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU SÖZLÜK Aşağıda proje araştırmanızda karşılaşabileceğiniz kelime ve kelime grupları listelenmiştir. Anlayamadığınız yeni kelimeleri koçunuza ya da başka bir yetişkine sormayı lütfen unutmayın. KELİME-KELİME

Detaylı

HAZIR YEMEK İŞLETMESİNDE ÇEVRE BOYUTLARI VE ÇEVRESEL ETKİLER. OKŞAN ALTAŞ Gıda Yüksek Mühendisi

HAZIR YEMEK İŞLETMESİNDE ÇEVRE BOYUTLARI VE ÇEVRESEL ETKİLER. OKŞAN ALTAŞ Gıda Yüksek Mühendisi HAZIR YEMEK İŞLETMESİNDE ÇEVRE BOYUTLARI VE ÇEVRESEL ETKİLER OKŞAN ALTAŞ Gıda Yüksek Mühendisi Atık üreticisinin yükümlülükleri Atığın niteliklerini belirlemek Yönetmeliklere uygun olarak atık yönetimini

Detaylı

B O L U B E L E D İ Y E S İ TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ

B O L U B E L E D İ Y E S İ TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ DAHA TEMİZ BİR BOLU İÇİN EL ELE SİZ OLMADAN BAŞARAMAYIZ GELİN, BİRLİKTE ÇEVREMİZİ KORUYALIM Evsel Atıklar Ambalaj Atıkları Tıbbi Atıklar Bitkisel Atık Yağlar Atık Piller Kullanılmış

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 30 Mart 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27537 Çevre ve Orman Bakanlığından: YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 14/3/2005 tarihli ve 25755

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

UŞAK TİCARET VE SANAYİ ODASI TEKSTİL ÜRETİM VE KULLANIM ATIKLARININ GERİ KAZANIMI, EKONOMİK ETKİLERİ

UŞAK TİCARET VE SANAYİ ODASI TEKSTİL ÜRETİM VE KULLANIM ATIKLARININ GERİ KAZANIMI, EKONOMİK ETKİLERİ UŞAK TİCARET VE SANAYİ ODASI TEKSTİL ÜRETİM VE KULLANIM ATIKLARININ GERİ KAZANIMI, EKONOMİK ETKİLERİ Caner Urhan 05.02.2015 Bursa NEDEN GERİ DÖNÜŞÜM Üretim süreçlerindeki çevresel etkileri azaltmak, doğaya

Detaylı

Kerim AKSU Belediye Başkanı. Kazım ELMALI Belediye Başkan Yardımcısı. İsmail DEMİR Temizlik İşleri Müdürü. Hasan ÖZTÜRK Şef

Kerim AKSU Belediye Başkanı. Kazım ELMALI Belediye Başkan Yardımcısı. İsmail DEMİR Temizlik İşleri Müdürü. Hasan ÖZTÜRK Şef GİRESUN BELEDİYESİ TEMIZLİK İŞLERİ MÜDÜRLÜGÜ GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI YÖNETMELİĞİ TEŞKİLAT MADDE 5-Temizlik İşleri Müdürlüğü aşağıda yazıldığı şekilde teşkilatlanmıştır.müdürlük;belediye Başkan Yardımcısı

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra fiziksel ve ekonomik ömrünü tamamlar ve artık kullanılamaz

Detaylı

TÜRKİYE DE ÇEVRE YÖNETİMİ

TÜRKİYE DE ÇEVRE YÖNETİMİ TÜRKİYE DE ÇEVRE YÖNETİMİ Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Y Genel MüdürlM rlüğü Nisan 2010 Ankara ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre ve Orman Bakanlığı : Politika ve prensipleri belirleme, Mevzuat

Detaylı

ÇORLU ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr

ÇORLU ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr ÇOCUKLARIMIZ İÇİN DAHA GÜVENLİ BİR GELECEK... www.ekolojikenerji.com.tr DÜZCE TUZLA KEMERBURGAZ ALMANYA KAYBETTİĞİMİZİ DÜŞÜNDÜĞÜMÜZ DEĞERLERİMİZİ GERİ KAZANDIRIYORUZ TEMİZ ÇEVRE, TEMİZ GELECEK www.ekolojikenerji.com.tr

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ATIK MİKTARLARI VE GERİ KAZANIM İMKANLARI

TÜRKİYE DEKİ TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ATIK MİKTARLARI VE GERİ KAZANIM İMKANLARI TÜRKİYE DEKİ TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ATIK MİKTARLARI VE GERİ KAZANIM İMKANLARI Prof.Dr. Bursa Teknik Üniversitesi Doğa Bilimleri Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi-Bursa 1980-2025 Yılları Dünya Lif Üretimi

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 Bülent İYİKÜLAH 14. Grup Meslek Komitesi Başkanı TEKSTİL ÜRÜNLERİ VE GİYİM EŞYASI İMALATI 7. Grup İplik Sanayii 8. Grup Dokuma Kumaş Sanayii 9. Grup Tekstil

Detaylı

2023 Hedefinde Döngüsel Ekonomide Atık Yönetiminin Yeri ve Genel Bakış. Dr. Oğuz CAN Recydia AŞ Genel Md.

2023 Hedefinde Döngüsel Ekonomide Atık Yönetiminin Yeri ve Genel Bakış. Dr. Oğuz CAN Recydia AŞ Genel Md. Sustainable Resource Management Sürdürülebilir Kaynak Yönetimi 2023 Hedefinde Döngüsel Ekonomide Atık Yönetiminin Yeri ve Genel Bakış Dr. Oğuz CAN Recydia AŞ Genel Md. 21 Ekim, 2015 Tayçed:Tüm Atık ve

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ A) GENEL BİLGİLER Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğümüz; 5393 Sayılı Belediye Kanunu, 2872 Sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkartılan yönetmelikler çerçevesinde

Detaylı

Redife YAŞAR Çevre Mühendisi. Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi İşleri Şube Müdürlüğü

Redife YAŞAR Çevre Mühendisi. Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi İşleri Şube Müdürlüğü Redife YAŞAR Çevre Mühendisi Çevre Yönetimi ve Çevre Denetimi İşleri Şube Müdürlüğü 29/01/2013 1. 2872 sayılı Çevre Kanunu 2. 30/07/2004 tarih ve 25538 sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 3.

Detaylı

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi

Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifinin Türkiye de Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İzin ve

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

Kentsel Atıksu Yönetimi

Kentsel Atıksu Yönetimi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK K BAKANLIĞI Kentsel Atıksu Yönetimi Buğçe e DOĞAN ÇİMENTEPE Çevre ve Şehircilik Uzmanı Çevre Yönetimi Y Genel MüdürlM rlüğü 07-10 Haziran 2012 - İstanbul Sunumun İçeriği Bakanlığımızın

Detaylı

Kentsel Atıksu Arıtımı Hizmet Bedeli Tahsil Yöntemleri & Tam Maliyet Esası Ücret ve Vergilerin Yeterliliği

Kentsel Atıksu Arıtımı Hizmet Bedeli Tahsil Yöntemleri & Tam Maliyet Esası Ücret ve Vergilerin Yeterliliği KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kentsel Atıksu Arıtımı Hizmet Bedeli Tahsil Yöntemleri & Tam Maliyet Esası Ücret ve Vergilerin Yeterliliği Ali SAĞLIK Genel Müdür

Detaylı

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK

16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK 16 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28027 YÖNETMELİK Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan: ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER 2011 ATIK PİLLER Bu sunum; Atık Piller Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamı

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI ÇEVRE KORUMA KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI ÇEVRE KORUMA KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI ÇEVRE KORUMA KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ, GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu yönetmeliğin

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2012/126. KONU KOBİ lerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılmasında Değişiklik Yapıldı.

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2012/126. KONU KOBİ lerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılmasında Değişiklik Yapıldı. DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş. Sun Plaza No:24 34398 Maslak İstanbul, Türkiye Tel: + 90 (212) 366 60 00 Fax: + 90 (212) 366 60 15 www.deloitte.com.tr www.verginet.net VERGİ SİRKÜLERİ

Detaylı

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ. Hazırlayan (Unvan) Tarih

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ. Hazırlayan (Unvan) Tarih İşletme Logosu (varsa) İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ Hazırlayan (Unvan) Tarih İÇİNDEKİLER Sayfa 1. İŞLETME BİLGİLERİ 3 2.....

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

A AMASINDA; GERİ KAZANIM VE BERTARAF TESİSLER SUNULMASI GEREKEN BİLGB

A AMASINDA; GERİ KAZANIM VE BERTARAF TESİSLER SUNULMASI GEREKEN BİLGB Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı ÇEVRE LİSANSI L ALMA AŞAMASINDA; A AMASINDA; GERİ KAZANIM VE BERTARAF TESİSLER SLERİNCE SUNULMASI GEREKEN BİLGB

Detaylı

ÇEVRE İZİNLERİ VE LİSANSLARI

ÇEVRE İZİNLERİ VE LİSANSLARI Bursa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ÇEVRE İZİNLERİ VE LİSANSLARI ASLI SEZER Çevre ve Şehircilik Uzmanı Tarih Sayı Yayımlandığı : 29.04.2009 27214 Yürürlüğe giriş: 01.04.2010 Olumsuz çevresel etkileri

Detaylı

SORU: Satış noktaları ambalaj atıklarını belediyenin sistemine vermek zorunda mıdır? Getirme merkezlerinin teknik ve idari detayları nelerdir?

SORU: Satış noktaları ambalaj atıklarını belediyenin sistemine vermek zorunda mıdır? Getirme merkezlerinin teknik ve idari detayları nelerdir? 24.08.2011 TARĐH ve 28035 SAYILI AMBALAJ ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELĐĞĐNE ĐLĐŞKĐN SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI SORU: Satış noktaları ambalaj atıklarını belediyenin sistemine vermek zorunda Getirme

Detaylı

ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi

ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Özgür ZEYDAN Kanunlar 1983: 2872 sayılı Çevre Kanunu 2006: 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapan Kanun Uluslararası Sözleşmeler 1994: Tehlikeli Atıkların

Detaylı

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

KANLIĞI ÇEVRE. Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU ANTALYA 05-07/10/2010 ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ Başvuru Sürecinin S Tamamlanması ERHAN SARIOĞLU Çevre MühendisiM ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKĠ DAYANAK, ĠLKELER ve TANIMLAR

Detaylı

İÇ TETKİK SORU LİSTESİ

İÇ TETKİK SORU LİSTESİ 1- AMBALAJ ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 1.1. Ambalaj Üretimi yapılıyor mu? 1.2. Üretimi yapılan ambalajların cinsleri nelerdir? (cam, karton, metal) 1.3. Üretimi yapılan ambalajlar geri kazanılabilir

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU ¹ ²

AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU ¹ ² Çevre Danışmanlık Firmasının İsmi ve Logosu AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU ¹ ² Tetkik Tarihi : Tetkik Saati : A - İŞLETME BİLGİLERİ Adı Adresi Faaliyet Konusu ÇKAGİLHY Kapsamındaki Yeri ÇED Mevzuatına Göre

Detaylı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME. Halime BEDİRHANOĞLU Çevre Uzmanı Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı

TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME. Halime BEDİRHANOĞLU Çevre Uzmanı Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME Halime BEDİRHANOĞLU Çevre Uzmanı Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL

Detaylı

Temiz üretim tekniklerinin uygulanmasıyla atık yönetiminde en güçlü "önleme "azatlım ve etkin bir geri dönüşüm sağlanması hedeflenmektedir.

Temiz üretim tekniklerinin uygulanmasıyla atık yönetiminde en güçlü önleme azatlım ve etkin bir geri dönüşüm sağlanması hedeflenmektedir. 2015 YILI 4. ATIK YÖNETĐMĐ SEMPOZYUMU SONUÇLARININ DEĞERLENDĐRĐLMESĐ 4. Atık Yönetimi Sempozyumu; Sayın Bakanımızın katılımlarıyla, 26-29 Ocak 2015 tarihlerinde Antalya Đlinde gerçekleştirilmiştir. Sempozyuma;

Detaylı

Farplas 2014 Yılı Çevre ve İş Güvenliği Performans Raporu

Farplas 2014 Yılı Çevre ve İş Güvenliği Performans Raporu Farplas 2014 Yılı Çevre ve İş Güvenliği Performans Raporu www.farplas.com İÇİNDEKİLER Çevre ve İş Güvenliği Politikası Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Eğitimi Doğal Kaynak Tüketimi Su Kullanımı Elektrik

Detaylı

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU Doç.Dr. K.Süleyman YİĞİT*, Mustafa GÜNDÜZ**, Gülay ŞERİT** Yrd.Doç.Dr. Mustafa YEĞİN*, Muhammet SARAÇ** İlhan BAYRAM***, Ünal BOSTAN***, Hakan PİR**

Detaylı

KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER

KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER KAYSERİ MİMARSİNAN ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİNDE İŞYERİ AÇMA VE ÇALIŞMA RUHSATI BAŞVURUSUNDA İSTENİLEN BELGELER 1. Dilekçe, 2. Başvuru formu, 3. Tahsis Belgesi, 4. Yapı Kullanma İzin Belgesi 5. İmza Sirküleri,

Detaylı

KOBİ'lerin Tanım, Nitelik ve Sınıflandırılmasında Değişiklik

KOBİ'lerin Tanım, Nitelik ve Sınıflandırılmasında Değişiklik KOBİ'lerin Tanım, Nitelik ve Sınıflandırılmasında Değişiklik 4 Kasım 2012 tarihli ve 28457 sayılı Resmi Gazete de Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında

Detaylı

ATIK PİLLERİN TOPLANMASI NEDEN GEREKLİDİR?

ATIK PİLLERİN TOPLANMASI NEDEN GEREKLİDİR? ATIK PİLLERİN TOPLANMASI NEDEN GEREKLİDİR? Nurel KILIÇ Pil, kullanılan en önemli araçlardan biri ve herkesin yoğun olarak kullandığı bir üründür ve hiçbir zaman da kullanımından vazgeçilebilecek bir ürün

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR L HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE İZNİ

Detaylı

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com

GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ. TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... www.gepyesilenerji.com TEMİZ ÇEVRE TEMİZ GELECEK... TUZLA DÜZCE KEMERBURGAZ ALMANYA GEP YEŞİL ENERJİ ÜRETİM TEKNOLOJİLERİ LTD. ŞTİ Hedefimiz, sanayicilerimize entegre atık yönetim planı sunarak tek noktadan en ekonomik ve zaman

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri CAVİT VARDARLILAR MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji A.Ş. 06.05.2013 MESS Istanbul Çevre ve İş Güvenliği Politikaları Benimsemiş olduğumuz Çevre, İş Sağlığı

Detaylı

Faaliyetler iç ve dış denetimlerle kontrol altında tutulurken, birlikte çalıştığımız çözüm ortaklarımıza önce eğitim verilip, ardından periyodik

Faaliyetler iç ve dış denetimlerle kontrol altında tutulurken, birlikte çalıştığımız çözüm ortaklarımıza önce eğitim verilip, ardından periyodik 214 ÇEVRE, SAĞLIK ve GÜVENLİK RAPORU Günümüz şartlarında üzerinde durulan en önemli konulardan biri olan ekolojik dengenin korunması, enerjinin ve hammaddenin daha verimli kullanılması ile mümkündür. Kullanım

Detaylı

Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi Pınar ELMAS

Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi Pınar ELMAS Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi Pınar ELMAS Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği, 31 Ağustos 2004 tarihli resmi

Detaylı

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Maliye Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı ASPB SGK KOSGEB. Maliye Bakanlığı SGK KOSGEB

İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM/KURULUŞ. Maliye Bakanlığı Hazine Müsteşarlığı ASPB SGK KOSGEB. Maliye Bakanlığı SGK KOSGEB TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ 1. Sektörde mevcut istihdam imkanları geliştirilecektir. 1.1 Kadın istihdamı (İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı) Hazine Müsteşarlığı ASPB Kadın istihdamını geliştirmeye

Detaylı

BETON SANTRALLERĠ VE ASFALT PLANT TESĠSLERĠNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

BETON SANTRALLERĠ VE ASFALT PLANT TESĠSLERĠNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü BETON SANTRALLERĠ VE ASFALT PLANT TESĠSLERĠNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 28 OCAK 2011 TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin

Detaylı

Tehlikeli Atıklar ve Kontrolü. Tehlikeli Atık Yönetim Sistemi ve Çevre Bilgi Sistemi

Tehlikeli Atıklar ve Kontrolü. Tehlikeli Atık Yönetim Sistemi ve Çevre Bilgi Sistemi Tehlikeli Atıklar ve Kontrolü Tehlikeli Atık Yönetim Sistemi ve Çevre Bilgi Sistemi Tehlikeli Atık Tanımı Tehlikeli Atığın Tanımlanması Tehlikeli Atığın Tanımlanması Tehlikeli Atığın Tanımlanması Tehlikeli

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Projeye

Detaylı