AZERBAYCAN-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ: SORUNLAR VE PERSPEKTİFLER ÖZET ABSTRACT

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AZERBAYCAN-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ: SORUNLAR VE PERSPEKTİFLER ÖZET ABSTRACT"

Transkript

1 OAKA Cilt:7, Sayı: 13, ss , 2012 AZERBAYCAN-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ: SORUNLAR VE PERSPEKTİFLER ECONOMIC AFFAIRS OF AZERBAIJAN AND GERMANY: PROBLEMS AND PERSPECTIVES Elman MURADOV* ÖZET Azerbaycan ve Almanya nın ekonomik ve ticari alanlarda uzun yıllardır süren beraberlikleri, bugün iki ülke arasındaki ticaret hacmini yaklaşık 2 milyar avroluk bir büyüklüğe taşımıştır. İki ülkenin ticaret ortakları listesine baktığımızda, her iki ülkenin de birbirlerinin dış ticaretinde önemli yerlerde bulunduklarını görmekteyiz. Üzerinde birleşilen konu, potansiyelin bunun daha fazlasını mümkün kılacak düzeyde olduğudur. Her iki ülkenin mevcut potansiyellerinin ikili ticari ilişkiler bağlamında aktive edilmesi yönündeki en önemli şans, hiç şüphesiz ki, ekonomik ve ticari ilişkilerin sağlam bir temele sahip olmasıdır. Son yıllarda Azerbaycan, coğrafi, siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda çok boyutlu jeopolitik konumu sebebiyle, Almanya için önemli bir ülke olma imkânı yakalamıştır. Azerbaycan ın bu potansiyeli değerlendirebilmesi halinde enerji ithalatını çeşitlendirmek gayreti içinde olan Almanya için önümüzdeki yıllarda daha büyük bir öneme sahip olacaktır. Bu bağlamda Azerbaycan, yeni imkânları Almanya ile ilişkilerini güçlendirecek bir avantaj olarak görmelidir. Bu çerçevede Azerbaycan, karşılıklı ekonomik ilişkilerini milli çıkarlarını ön planda tutarak bu durumu yeniden değerlendirmek durumundadır. Azerbaycan bu yeni değerlendirmede Almanya ile ilişkilerini eşitlik ve karşılıklı fayda çerçevesi içinde bir ortaklık temeline oturtmalıdır. Bu çalışmada Azerbaycan dış ticaretinin genel değerlendirmesi, dış ticarette iki ülkenin karşılıklı yeri ele alınmakta ve Azerbaycan-Almanya arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilere yer verilmektedir. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Ekonomik Çeşitlilik, Dış Ticaret, Almanya, İhracat ABSTRACT The ongoing economic and commecial cooperation between Azerbaijan and Germany for many years led to 2 billion euro worth trade volume. When we check the trade partners of these countries,we can deduce that these two countries are quite significant to each other s foreign trade. The common idea is the potential is capable of achieving even more. The biggest chance in activating the potential in commercial biliteral relations is * Dr., Azerbaycan Berlin Büyükelçiliği, Üçüncü Kâtip. E-posta: 137

2 Elman MURADOV undoubtedly the strong basis they possessed so far. In recent years, Azerbaijan due its geographical, political, economic and cultural context has been an important country for Germany. Azerbaijan, having the potential activated, can even be more important for Germany which aims at diversifying the energy import. Accordingly, Azerbaijan should consider new resources as advantages to strengthen relations with Germany. In this context, Azerbaijan would have to consider its national interests and rearrange his bilateral economical relations. Azerbaijan should be in contact with Germany on an equal and mutual interest basis. In this article, an evaluation of Azerbaijan foreign trade, the position of these two countries in foreign trade and the economical and commercial relations between Azerbaijan and Germany. Key Words: Azerbaijan, Economic Diversity, Foreign Trade, Germany, Export Giriş Azerbaycan ekonomik kaynakları nedeniyle uluslararası ilişkiler açısından önemi artan bir ülke haline gelmiştir. Ülke için temel belirleyici olan ekonomik faktörler, petrol ve doğalgazdır. Bununla birlikte, Almanya ve AB açısından ülkenin taşıdığı önem değerlendirildiğinde, jeopolitik konumu da öne çıkan diğer bir önemli unsurdur. Şöyle ki, Rusya, Orta Asya, İran ve Türkiye arasında yer alan ve Hazar a kıyısı olan bir ülke Almanya için önemsiz olamaz. Enerji ithalatında kaynak çeşitliliğini amaçlayan Almanya nın doğalgaz ithalat payı artarken aynı zamanda ithalat az sayıda ülkeden yapılmakta, bu nedenle arz güvenliği açısından riskli bir durum meydana gelmektedir. Özellikle Rusya ya olan bağımlılık ciddi orandadır. Nükleer enerjinin devre dışı bırakılmasından doğacak enerji açığını yenilenebilir kaynaklardan ve diğer alternatif kaynaklardan sağlayacak olan Almanya için Azerbaycan bu bağlamda özel öneme sahip bir ülkedir. Alman hükümeti, ülkenin enerji bakımından dışarıya bağımlı olması nedeniyle, ekonomiye kesintisiz ve sürekli enerji kaynakları sağlamak amacıyla ithalatı, ithal edilen ülkeler ve hammaddeler bakımından çeşitlendirme yoluna gitmektedir. Azerbaycan enerji alanında hem üretici hem de taşıyıcı ülke durumundadır. Şah Deniz havzası bulunduğundan beri üretici konumunda olan ülkenin ayrıca Kazak ve Türkmen gazının taşındığı geçiş ülkesi olması da planlanmaktadır. Almanya ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin tarihi eskilere uzanır. Almanlar Azerbaycan a ilk defa on dokuzuncu yüzyılın başlarında gelmişler. Azerbaycan a göç etmiş Almanlar Gedebey bölgesinde bakır madenciliğinin, Gence bölgesinde ise şarapçılığın gelişmesinde büyük role sahip olmuşlar. 1 Yirminci yüzyılın 1 Vaqif Arzumanlı, Müharibenin en dehşetli dövründe de Azərbaycandaki Almanlar Toxunulmaz yaşadı, Bakı Xeber Gazetesi, 03 Aralık 2010, (http://www.baki-xeber.com/new/2010/12/03/ get=52686). 138

3 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler başlarında Alman şirketleri, keza Siemens şirketi Azerbaycan da petrol alanında ve enerji alanında çalışmalarda bulunmuşlar. 2 Yirminci yüzyılın başlarında Almanya nın petrol ürünlerine olan ihtiyacının % 20 sini Azerbaycan karşılıyordu 3. Günümüzde de Azerbaycan Almanya nın en çok petrol ithal ettiği 7 ülkeden biri olurken, Almanya da Azerbaycan ın Rusya ve Türkiye den sonra en fazla ithalat yaptığı üçüncü ülke durumuna gelmiştir. Son yıllarda ekonomisi göreceli olarak yüksek oranda büyüme kaydeden Azerbaycan, petrol dışı sektörlerin kalkınmasında ileri teknolojilerin kullanılması amacıyla Almanya ile ilişkilerinin geliştirilmesine özel önem vermiştir. Ekonomisi ihracata dayalı bir ülke olan Almanya da, kendi ekonomik ve ticari etki alanını genişletmek amacıyla Azerbaycan ile ilişkilerini geliştirmek için gayret göstermiştir. İki ülkenin birbirleri için artan önemi, bu çalışmayı özgün kılmaktadır. Çalışma, 1990 lı yıllarda Sovyetler Birliği nin dağılmasıyla, 1991 de bağımsızlığını kazanan Azerbaycan ile Almanya nın ekonomik ilişkilerinin boyutu ve karşılaştıkları temel sorunların nelerden ibaret olduğunu araştırarak, bu yönde alınması gereken tedbirleri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Almanya Dış Ticaretinin Gelişimi ve Azerbaycan ın Yeri Dünya ticaretinde son dönemde dikkat çeken en önemli gelişme, üretim ve ticaretin entegrasyonu ile ulusal ekonomilerin birbirlerine artan oranda bağımlılığıdır. Bir ülkenin kalkınması o ülkenin iç ekonomik, sosyal ve kurumsal yapısıyla yakından ilgili olmakla birlikte, uluslararası ticaret ilişkilerinin de o ülkenin kalkınması açısından çok büyük önemi vardır. 4 Bugünkü gibi ekonomik küreselleşmenin aşırı boyutlara ulaştığı bir dünyada ülkeler bunun dışında kalarak değil, küreselleşmenin yararlarını en iyi biçimde kullanarak kalkınmalarını hızlandırmak durumundadırlar. 5 Bu bağlamda, ticari rekabetin ekonomik sistem olarak benimsendiği günümüz toplumlarında Almanya ve Azerbaycan ın dünya dış ticaretindeki payı da artmaktadır. 2 Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev`in Federal Almanya Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Joschka Fischer, Bundestag Başkan Yardımcısı Antje Vollmer ve beraberlerindeki heyetle yaptığı görüşmeden -, 21 Mayıs 2001, (http://library.aliyev-heritage.org/tk/ html). 3 Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev in Almanya Dışişleri Bakanı Klaus Kinkelin onuruna verilen kabülde konuşması, 22 Aralık 1995, (http://library.aliyev-heritage.org/az/ html). 4 Halil Seyidoğlu, Uluslararası İktisat, (İstanbul: Güzem Yayınları, 2001), s Nihat Batmaz, Türkiye - Kazakistan Arasındaki Ticari-Ekonomik İlişkiler, Türk Müteşebbislerinin Bu Ülkede Yaptıkları Yatırımların Boyutu ve Karşılaştıkları Sorunlar, Bilig, Sayı: 29, 2004 ss

4 Elman MURADOV Dünya Ticaret Örgütü nün 2009 yılı verilerine göre, dünya ihracatının % 8,9 u ve ithalatının % 7,2 si Almanya tarafından gerçekleştirilmektedir yılları arasında dünyanın en büyük ihracatçı ülkesi olan Almanya, 2010 yılı itibariyle dünyanın ABD ve Çin den sonra en büyük üçüncü ihracatçısı ve ithalatçısı olmuştur. Ayrıca, en çok dış ticaret fazlası veren birinci ülkedir yılının son çeyreğinde ve 2009 yılında küresel mali ve ekonomik krizin etkisiyle Almanya nın dış ticaretinde ciddi anlamda bir düşüş yaşanmışsa da (ihracatta yüzde 18,4, ithalatta yüzde 17,5), bir önceki yıla göre Almanya nın ihracatı % 19,4 ve ithalatı % 21,3 oranında artış göstermiştir. Sahip olduğu bu büyük dış ticaret potansiyelinin arkasında dev otomotiv, kimya, makine, vb. gibi sanayi sektörleri bulunmaktadır. Diğer yandan bu durum Alman ekonomisini dış dünyaya bağımlı hale getirmekte, Almanya nın küresel gelişmelerden doğrudan etkilenmesine neden olmaktadır. Almanya dış ticaretinin son altı yıldaki gelişimi aşağıdaki tabloda görülmektedir: Tablo 1: Almanya Dış Ticaretinin Gelişimi (milyar Euro ile) Hacim İhracat İthalat Denge ,0 893,0 733, , ,1 965,2 769, , ,4 994,8 818, , ,3 803,2 667, , ,7 959,5 806, , , ,2 902, ,2 Kaynak: Almanya İstatistik Kurumu Almanya ihracat yönümlü ve ihracata bağımlı bir ekonomiye sahip. Dünya ölçeğinde dış ticaretin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla ya oranı 53,2 iken Almanya da bu rakam dünya ortalamasının üzerindedir ve 2008 yılında % 72,1 seviyesinde olmuştur. Küresel mali ve ekonomik krizin etkisiyle 2009 yılında bu rakam yüzde 61,2 seviyesine gerilemiş, 2010 yılında ise tekrar kriz öncesi duruma (70,7) yükselmiştir 6. Almanya da her 5 işyerinden birini ihracat sektörü temin ediyor. 7 6 Entwicklung des deutschen Außenhandels, (Alman Dış Ticaretinin Gelişimi), Bundeszentrale für politische Bildung (Federal Almanya Siyasal Eğitim Merkezi), (http://www.bpb.de/files/ SGAFV2.pdf). 7 Joachim Schintke & Reiner Stäglin, Export stützt Beschäftigung: jeder fünfte Arbeitsplatz in 140

5 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler Almanya dış ticaretini geliştirmek için aşağıda belirtilen enstrümanları kullanmaktadır 8 : a) İşbirliği Geliştirme Programları Bu program aracılığıyla özellikle Alman KOBİ ler için çeşitli bilgilendirici seminerler düzenlenmekte, Almanya nın ihracat potansiyeli bulunan ülkelerle gerçekleştirilen Menajer Eğitim Programları aracılığıyla Alman KOBİ lere yabancı ülkelerin şirketleri ile işbirliğini geliştirme imkânı sunulmaktadır. b) Kredi Sigortaları Bu enstrüman aracılığıyla gelişmekte olan ülkelere ihracat yapan Alman şirketleri, belirli bazı risklere karşı Federal Hükümet tarafından sigortalanmaktadır. c) Yurt Dışında Düzenlenen Fuarlara Katılımın Desteklenmesi Yurt dışında fuarlara katılan Alman şirketlerinin % 90 gibi büyük oranını KOBİ ler oluşturmaktadır ki, devletin yardımı olmadan bu şirketlerin yurt dışındaki fuarlarda katılımı kolay olmayabilir. d) İhracatçı Şirketlere Siyasi Desteğin Sağlanması Almanya nın yurt dışında faaliyet gösteren büyükelçilikleri ve Ticaret Odaları Alman şirketlerinin bu ülkelerde lobicilik faaliyetini etkin bir şekilde desteklemektedirler. e) İhracatçı Şirketlerin ihracatın Yapılacağı Ülkenin Mevcut Pazarı Konusunda Bilgilendirilmesi Almanya da faaliyet gösteren bir dizi kurum aracılığıyla Alman şirketleri, çeşitli ülkelerin pazar analizleri, hukuksal altyapıları ve diğer önemli konularda bilgilendirilmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi, ihracata bağımlı bir yapıya sahip Almanya ekonomisinin dışa bağımlılığı dikkat çekiyor yılında yurt içi talebin yüzde Deutschland von der Ausfuhr abhängig (İhracat İstihdamı Destekliyor: Almanya da Her Beş İş Yerinden Birini İhracat Temin Ediyor), Alman Ekonomik Araştırmalar Merkezi nin (Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung, DIW), 9/2003 sayılı haftalık raporu, (http://www.diw.de/ sixcms/detail.php?id=diw_02.c de). 8 Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı, Dış Ticaretin Teşviki Enstrümanları, (http://www. bmwi.de/bmwi/navigation/aussenwirtschaft/aussenwirtschaftsfoerderung/aussenwirtschaftsf oerderunginstrumente.html). 141

6 Elman MURADOV yüzde 35 ini ithalat temin etmiştir. Bu bağımlılık özellikle enerji sektöründe kendisini hissettiriyor. Almanya İstatistik Kurumu nun verilerine göre, 2010 yılında Almanya 93,3 milyon ton petrol ithal etmiştir. Azerbaycan Almanya nın petrol ithalatında 7. sırada bulunmuştur yılında Azerbaycan la dış ticaret, Almanya nın Kafkasya yla dış ticaretinin % 79 unu, Orta Asya ve Kafkasya ile olan dış ticaretinin yüzde 23 ünü teşkil etmiştir yılında Almanya Azerbaycan a 117 milyon dolar hacminde tarım ürünleri ihraç etmiştir. Azerbaycan, Almanya nın 100 milyon dolardan fazla tarım ürünleri ihraç ettiği ve AB üyesi olmayan 20 ülkeden biri olmuştur. Azerbaycan Dış Ticaretinin Gelişimi ve Almanya nın Yeri Ekonomi literatüründeki en önemli ve en kapsamlı konulardan birisi, hızlı ve istikrarlı bir ekonomik kalkınma sürecinin nasıl gerçekleştirilebileceği ile ilgilidir. Başka bir ifade ile ekonomik büyüme oranının nasıl arttırılabileceği dir. Bu sorunun çözümünde en önemli yollardan birisi de, ihracatı artırmaktır. Çünkü ihracattaki artış ekonomideki mal ve hizmetlerin üretimini de artırmaktadır. İhracat artışının, üretimin büyümesini pozitif olarak etkilediğine ilişkin düşünce literatürde, İhracata Dayalı Büyüme Hipotezi olarak isimlendirilmektedir. 9 On iki eski Sovyetler Birliği üyesi geçiş ekonomisi örneğinde ihracat ve ekonomik büyüme ilişkisini incelemiş olan bir araştırmanın sonuçları, ihracat artışının ekonomik büyümeye neden olmadığını, diğer bir ifadeyle bu ülkeler için ihracata dayalı büyüme hipotezinin geçerli olmadığını göstermiştir. Bu sonuç, araştırma geliştirme faaliyetlerinde bulunmayan ve beşeri sermaye birikimine katkı sağlamayan, sadece hammadde veya enerji tedarikçisi görevini sürdüren ihracat sektörlerine sahip olan ülkelerde ihracat artışı verimlilik artışına, maliyetlerin düşmesine, pozitif dışsallıklara neden olmayacağından dolayı ekonomik büyümeye yol açmayacağı görüşünü desteklemektedir. 10 Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra 1991 yılında bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan, planlı ekonomiden pazar ekonomisine geçiş sürecinde Ermenistan la olan savaşın da etkisiyle ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştır. 9 Muammer Şimşek, İhracata Dayalı Büyüme Hipotezinin Türkiye Ekonomisi Verileri ile Analizi D.E.Ü. İ.İ.B.F.Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 2, 2003, ss Seymur Ağayev, İhracat ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 12 Geçiş Ekonomisi Örneğinde Panel Eştümleşme ve Panel Nedensellik Analizleri, Ege Akademik Bakış, Cilt: 11, Sayı: 2, Nisan 2011, ss

7 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler Bağımsızlığının ilk yıllarında makro ekonomik dengelerinde ciddi bozulmalar meydana gelen ülkenin milli geliri düşmüş ve enflasyon oranı yüksek rakamlara ulaşmıştır. Bütün bunların sonucunda 1990 yılına oranla 1994 yılında Gayri Safi Yurt İçi Hasıla yüzde 53, sanayi üretimi yüzde 62, tarım üretimi ise yüzde 44 azalmıştır. Azerbaycan ekonomisi, 1994 teki ateşkesten sonra bir toparlanma sürecine girmiş ve 20 Eylül 1994 tarihinde imzalanmış olan Asrın Anlaşması nın da etkisiyle yaşadığı ekonomik sıkıntıları atlatmayı başarmıştır. Diğer yandan, 1996 tarihinden itibaren ekonomik büyüme sürecine giren ve bunu devam ettiren ülke 2006 yılında ise % 34,5 oranında büyüme göstererek dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmuştur. Ekonomik büyüme sonraki yıllarda da devam etmiş, 2007 yılında yüzde 25, 2008 yılında yüzde 10,8, 2009 yılında yüzde 9,3, 2010 yılında ise yüzde 5 seviyesinde olmuştur. Azerbaycan ın son yıllarda gösterdiği ekonomik büyümede, petrol ve doğal gaz sektörüne yönelik yapılan yatırımlar çok önemli bir rol oynamış; ayrıca son dönemde hidrokarbon fiyatlarında meydana gelen yüksek oranlı artışlar, ekonomik büyüme sürecine ivme kazandırmıştır. Özellikle Şubat 2005 ten itibaren Azeri-Çırak-Güneşli petrol yataklarından sağlanan üretim, 2005 yılından itibaren görülen yüksek büyümede oldukça önemli rol oynamaktadır. Küresel mali ve ekonomik krizin etkisiyle dünya genelinde 2009 yılında ekonomik küçülme, 2010 yılında yüksek oranlı ekonomik büyüme gözlemlenirken, Azerbaycan da 2010 yılında 2009 yılına oranla daha küçük ekonomik büyüme oranı kaydedilmiştir. Azerbaycan da 2006 yılında 32.2, 2007 yılında 42.5, 2008 yılında 44.4, 2009 yılında 50.4, 2010 yılında ise 51 milyon ton petrol üretildiği göz önünde bulundurularak, Azerbaycan da petrol üretimi ve ekonomik büyümenin paralellik arz ettiği söylenebilir yılında petrol dışı sektörlerin artış oranı yüzde 9,4 olmasına karşın, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla da görülen artış sadece yüzde 0,1 olmuştur. 11 Petrol sektörü ekonomik büyümeyle birlikte Azerbaycan ın ihracatında da özel öneme sahip olmuştur yılında Azerbaycan ın ihracatında gözlemlenen ciddi artışın nedeni de, petrol fiyatlarında ve ihracatındaki artış olmuştur yılında 78 milyon ton petrol ihraç ederek 44 milyar dolar gelir elde eden Azerbaycan, 2009 yılında ise ihraç ettiği 28 milyon ton petrolden 12 milyar dolar 11 Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev in Bakanlar Kurulu toplantısındaki konuşması, 16 Ocak 2012, (http://www.president.az/articles/4107). 143

8 Elman MURADOV gelir elde etmiştir. Petrol ürünleri 2010 yılında da Azerbaycan ın yüzde 92 gibi bir oranla esas ihracat kalemi olarak kalmıştır. Petrolün yanı sıra son yıllarda doğal gazın ülke ekonomisine katkısı artmaya başlamıştır yılı itibariyle Azerbaycan ın doğalgaz üretimi 27 milyar m 3 olmuştur. Tablo 2: Azerbaycan Dış Ticaretinin Gelişimi (milyon dolar ile) Hacim İhracat İthalat Denge ,1 5265,1 6372,0-1106, ,8 6058,3 5708,5 +349, , ,0 6400, , , ,5 6119, , , , , ,9 Kaynak: Azerbaycan İstatistik Kurumu 2000 li yıllardan itibaren özellikle Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) dışı ihracat rakamlarının çok hızlı arttığı gözlemlenmiştir. Özellikle bu dönemde geleneksel ticaret ağlarını oluşturan BDT ülkelerinin öneminin azalmaya başlaması, ticaretin yapıldığı ülke kompozisyonunun hızla evrilmeye başladığını da göstermektedir. Buna rağmen geleneksel ticaret ortakları arasında özellikle Rusya-dışı ticaret rakamları açısından azalma trendi ortaya çıkmış; Rusya ise bu trendin dışında kalmaya devam etmiştir. Temel tüketim malları ithalatı başta olmak üzere Rusya ile eskiden var olan ağların devam etmesi Rusya nın bu ülke için vazgeçilmez bir ticaret ortağı haline gelmesine neden olmuştur. Diğer ülkelerden ithalatta da gıda, kimya, makine, dayanıklı tüketim malları gibi geniş bir yelpazede ürün gurubunun varlığı dikkati çekmektedir yılı itibariyle Azerbaycan ın en çok ihracat ve ithalat yaptığı ülkeler ve Almanya nın Azerbaycan dış ticareti içindeki yeri şu şekildedir: 144

9 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler Tablo 3: Azerbaycan nın En Çok İhracat ve İthalat Yaptığı Ülkeler Ülke Hacim İthalat İhracat Denge Genel İtalya Fransa Rusya İsrail ABD Ukrayna Türkiye Çin Hırvatistan Endonezya Malezya Singapur Almanya Kaynak: Azerbaycan İstatistik Kurumu Şunu belirtmekte fayda var ki, Avrupa Birliği ne ihraç edilen petrol ürünleri İtalya nın Triest limanı aracılığıyla yapıldığı için Azerbaycan ın yetkili mercilerince tüm AB ye ihraç edilen petrol ürünleri İtalya ya ihracat gibi kaydediliyor. Azerbaycan İstatistik Kurumu nun verilerine göre, Azerbaycan Almanya ya 2010 yılında sadece 9 milyon dolarlık ihracat yapmıştır. Almanya Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı nın verilerine göre ise Azerbaycan ın Almanya ya 2010 yılında yaptığı ihracat 1,3 milyar avro. 9 milyon dolarlık ihracat ise sadece petrol dışı ürünleri kapsıyor. Tablo 4: Azerbaycan-Almanya Dış Ticaretinin Gelişimi (Azerbaycan Açısından, milyar Euro ile) Hacim İhracat İthalat Denge ,1 0,6 0,5 +0, ,5 1,1 0,4 +0, ,4 1,9 0,5 +1, ,6 1,2 0,4 +0, ,0 1,3 0,7 +0, ,3 1,5 0,8 +0,7 Kaynak: Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı 145

10 Elman MURADOV Almanya Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı nın verileri dikkate alınırsa, 2 milyar avro dış ticaret hacmi ile, Almanya Azerbaycan ın en fazla 2. dış ticaret hacmine sahip Fransa yı bile geride bırakıyor. Azerbaycan Almanya ya neredeyse Fransa ya yaptığı kadar ihracat yaparken, Rusya ve Türkiye den sonra en fazla ithalatı da yine bu ülke ile gerçekleştiriyor. Yani Azerbaycan ın ithalatında Almanya % 9,1 ile Rusya (% 17,3) ve Türkiye nin (% 11,6) ardından 3. sıradadır. Tablo 4 ten görüldüğü üzere, iki ülke arasındaki ticaret hacmi yıllarında istikrarlı bir artış göstermiştir. Fakat yılları hariç, Almanya nın Azerbaycan a ihracatında ciddi değişimin olmadığı gözlemlenmektedir yılında küresel ekonomik ve mali kriz iki ülke arasındaki ticaret hacminin azalmasında etkili olmuştur. Fakat dış ticaret hacminin değişiklik arz etmesinin en büyük nedeni dünya piyasasında petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar olmuştur. Şöyle ki, Almanya Federal Ekonomi ve Teknoloji Bakanlığı nın verileri dikkate alınırsa, Almanya Azerbaycan dan 2007 yılında 2,8 milyon ton, 2008 yılında 3,4 milyon ton, 2009 yılında 4,1 milyon ton, 2010 yılında ise 3,7 milyon ton petrol ithal etmiştir. Almanya nın Azerbaycan dan ithal ettiği ürünlerde petrolün payının yüzde 95 in üzerinde olduğu göz önünde buludurulursa, 2009 yılında bir önceki yıla oranla artan petrol ihracat miktarına rağmen ihracat gelirleri düşmüş, bunun aksine 2010 yılında azalan petrol ihracat miktarına rağmen ihracat gelirleri artmıştır. Azerbaycan ın Almanya ya İhracatında Karşılaştığı Sorunlar Enerji ürünlerinde arz-talep dengesizliğinin hızla artacağı olasılığı, temel enerji tüketicisi olan bölgeleri, özellikle Avrupa ülkelerini alternatif enerji üreticileri aramaya sevk etmiştir. Bu anlamda Hazar bölgesi devletlerinin, özellikle de Azerbaycan ın Avrupa için müstesna rolü vardır. Karşılıklı fayda prensibi doğrultusunda ilişkiler sürdürülürken, zengin petrol ve doğal gaz kaynakları bulunan Azerbaycan daima yeni pazar arayışı içindedir. Bu anlamda enerji tüketiminde ön sıralarda yer alan Avrupa kıtasında bulunan devletlerle iyi ilişkilerin kurulması her iki tarafın da çıkarlarına uygun olmaktadır. Avrupa ülkeleri Nabucco projesi ile Rusya ya olan doğalgaz bağımlılığını yüzde 40 a indirmeyi düşünüyorken, Azerbaycan bu projeyi kendi ulusal çıkarlarına cevap veren güvenli ve uzun süreli piyasaya sahip olma imkânı gibi değerlendirmektedir. 12 Azerbaycan bir 12 Asef Zeynal, Avrupa nın Enerji Güvenliği ve Azerbaycan, 1 News, 12 Mayıs 2011 (http:// 146

11 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler taraftan Avrupa ülkelerine, özellikle Almanya ya petrol ve doğalgaz ihracatını artırırken, diğer taraftan petrol dışı ürünlerin ihracatının artırılması imkânlarını da gözden geçirmelidir. Yukarıda da belirtildiği gibi, son yıllarda iki ülke arasındaki dış ticaretin gelişmesinde en büyük etken, değişiklik arz eden petrol fiyatları olmuştur. Son yıllarda artan petrol fiyatlarının etkisiyle dış ticaret hacminde önemli bir artış gözlemlenmiştir (2009 yılı hariç). Var olan yaygın kanaatin aksine, yüksek petrol fiyatları bazı dezavantajları da beraberinde getirmektedir. Şöyle ki, yüksek petrol fiyatları, petrol tüketicisi ülkelerde enerji tasarruf önlemlerinin artırılmasına ve petrol tüketiminin azaltılmasına yol açmaktadır. Bu da Azerbaycan ın esas ihracat ürünü olan petrole talebi azaltarak petrol gelirlerinin düşmesine neden olmaktadır. Ayrıca, Azerbaycan petrol sektörü için gerekli teknolojiyi bu ülkelerden ithal ettiği için, petrol fiyatlarının yüksekliği bu teknolojilerin maliyetinin yükselmesine neden oluyor ve ithal ettiği teknolojiler için daha fazla para ödemek zorunda kalınıyor. Aynı zamanda değişkenlik arz eden petrol fiyatları Azerbaycan ekonomisini petrol sektörüne bağımlı kılıyor. Sanayi tesislerinin özelleştirilmesinde yaşanan tıkanıklığın aşılamaması gibi yapısal sorunlar nedeniyle üretim yapılamaması ve dolayısıyla ihracatın katma değeri düşük hammadde ve yarı mamul mallar üzerinde yoğunlaşması Azerbaycan ihracatının önünde duran engellerden biridir. Bunun dışında, Azerbaycan ın Almanya ya ihracatında karşılaşılan sorunları şöyle sıralayabiliriz: a) Azerbaycan ın Almanya ya tarım ürünleri ihracatının çok düşük seviyede olması Tarım sektörü Azerbaycan da GSMH nin % 5,4 ünü, istihdamın ise % 38 ini oluşturmaktadır. Bu sonuç tarımın ülkedeki ekonomik ve sosyal önemini ortaya koymaktadır. Temel ihtiyaç mallarının üretildiği bir sektör olmasının yanında diğer sektörlere sunduğu hammadde ve ihracata yaptığı katkı da önemlidir. Azerbaycan, büyük tarım potansiyeline sahip bir ülke. Azerbaycan iklimi dünyadaki 11 iklim çeşidinden 9 una sahiptir. Bu potansiyelden verimli şekilde yararlanılırsa, Azerbaycan dan Almanya ya tarım ürünleri ihraç hacmi artırılabilir. Ancak Azerbaycan tarım ürünlerinin Almanya ya ihracatının önünde 3 büyük engel bulunuyor: Birincisi, dışarıdan gelecek tarım ürünlerine karşı yerli üretimi ve üreticiyi korumak amacıyla Avrupa Birliği nde 1962 yılından beri uygulanan Ortak Tarım Politikası. Ortak Tarım Politikası kapsamında belirlenmiş bulunan prensiplerin mecburi bir yapısı bulunmamakla birlikte, anılan prensipler, 147

12 Elman MURADOV topluluk içi üretimlerin muhtelif fonlar vasıtasıyla desteklenmesi, topluluk dışından ithal edilecek tarım ürünlerine uygulanacak vergilendirme yöntemleri ve ihracatta yapılan ihracat iadeleri gibi muhtelif teşvik ve koruma yöntemleri ile desteklenmektedir. 13 İkincisi, Azerbaycan tarım ve gıda ürünlerinin Almanya ve Avrupa nın kalite standartlarına yeterli düzeyde cevap verememesi. Twinning projesi kapsamında bu yönde çok önemli adımlar atılmasına rağmen, bu alanda hâlâ ciddi eksiklikler bulunuyor. Bu eksikliklerin giderilmesi için gerekli laboratuvarların yapımının hızlandırılması gerekiyor. Üçüncüsü ise, gıda ürünlerinin Azerbaycan da Almanya ya oranla zaten pahalı olmasının gıda ürünleri üreticilerinin Almanya ya ihracatta isteksiz davranmasına yol açmasıdır. Tarımsal işletmelerin rekabetçi ve etkin bir yapıya kavuşturulması, tarımsal ekonominin çeşitlendirilmesi ve tarıma dayalı imalat sanayinin geliştirilmesi yönünde yeterli ve gerekli adımlar atılmalıdır. Tarım ürünleri üreticileri sübvansiyonlar aracılığıyla ihracata teşvik edilmeli, tarımsal ürünlerin uluslararası piyasalarda rekabet gücünün ve ihracat potansiyelinin artırılması amacıyla İhracat İadesi Yardımı gözden geçirilmelidir. Tarımın geliştirilmesi için gerekli tüm doğal şartlar mevcut olmasına rağmen, Almanya nın en çok gıda ürünleri ihraç ettiği 20 ülkesinden biri olması, Azerbaycan ın mevcut doğal tarım potansiyelinin yeterli düzeyde kullanılamamasının bir örneğidir. b) Petrol gelirlerinin artması nedeniyle yerli paranın değerlenmesi ve bunun da petrol dışı ürünlerin ihracatının azalmasına yol açması Artan petrol ihracatı ile birlikte ulusal paraya olan talep artmakta ve Merkez Bankası fiyat istikrarı adına yabancı para karşısında ulusal paranın aşırı değerlenmesine göz yumabilmektedir. İhracatın petrol ve ürünlerine büyük ölçüde bağlı olması petrol-dışı imalat sanayi ürünlerinin ihracatındaki düşüşlerin sebebini oluşturmaktadır. Hatta ithalatta imalat sanayi malları ağırlık teşkil etmeye başlamış ve bu durum 1990 ların başındaki pozisyonla uyuşmazlık göstermiştir. Dış ticaret yapısında yaşanan bu değişiklikler; imalat sanayinde ortaya çıkan ciddi gerilemeye, petrol malzemesi ithalatının artmasına ve hane halkının ithal olunan yeni ürün çeşitlerine karşı artan eğilimine işaret etmektedir 14. İhracatçıların iç 13 Alaettin Alparslan, Avrupa Birliği Tarım Politikasına Genel Bir Bakış, Gümrük Dünyası Dergisi, Sayı: 44, 2008, (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/yayinlar/dergiler/44/5.html#). 14 Zenfira, Nesirova, Sovyetler Birliği Dağıldıktan Sonra Azerbaycan da Ekonomik Gelişme, 2002, s

13 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler piyasadan tedarik ettikleri hammadde mal ve hizmetlerin fiyatları devamlı artmaktadır. Maliyetler artarken, döviz kurlarının düşmesi ihracatçıları zor durumda bırakmaktadır. c) Bürokratik engeller Uluslararası piyasalarda ülkelerin ekonomik itibarları doğal kaynakların yanında döviz rezervleri ile ölçülmektedir. İhracat, döviz rezervlerini besleyen en önemli kaynaklardan biridir. Malın hazırlanmasından ihraç edilmesine kadar olan sürede mevcut olan bürokratik engeller, ihracatın önünde duran temel sorunlardan birini oluşturmaktadır. Bütün bunlarla birlikte, dış ticaret ve vergi mevzuatı hususunda Azerbaycan da reform çalışmalarına devam edilmektedir. Dünya Bankası nın Doing Business 2009 Raporu nda Azerbaycan dünyanın en önemli reformcu ülkesi olarak gösterilmiştir. 15 Gümrük alanında kayda değer reformlar yapılmasına rağmen, Azerbaycan ihracatçıları yine de bir takım zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Petrol dışı ürünlerin ihracatının artırılmasının ülke için önemi göz önünde bulundurulursa, bürokrasinin asgari düzeye indirilmesi çalışmalarına hız kazandırılması gerekiyor. d) Nakliye sorunları Azerbaycan ihracatçılarının karşılaştıkları bürokratik engeller yurt içiyle sınırlı kalmayarak, ihracata konu olan malların nakliyesi zamanı karşılaşılan suni engellerle devam etmektedir. Almanya ile Azerbaycan arasında taşımacılık, üçüncü ülkeler üzerinden yapıldığından, transit ülkelerde yaşanan sorunlar ticareti olumsuz yönde etkilemektedir. İhracatçılar geçiş ülkelerinin gümrüklerinde bürokratik engellerle karşılaşmakta, bu ise ihracatçı için bir takım zorlukları beraberinde getirmektedir. Bu gibi sorunların ortadan kalkması yönünde atılacak adımların başında iki ülke arasındaki hava ulaşımında uçuşların sıklaştırılması gelmektedir. e) İhracatın bilgi temeline oturma mış olması Bugün Azerbaycan ın ihracat potansiyelinin önündeki en önemli engellerden biri de ihracatın bilgi temeline oturma mış olmasıdır. 15 Worldbank, Doing Business 2009: Azerbaijan is World s Top Regulatory Reformer, (http:// web.worldbank.org/wbsite/external/countries/ecaext/azerbaijanextn /0,,contentMDK: ~menuPK: ~pagePK: ~piPK: ~theSite PK:301914,00.html). 149

14 Elman MURADOV İhracatçının, ihracata yol gösteren, araştıran, strateji belirle yen, yeni pazarlar arayan kurumlardan yoksun olma sı sebebiyle, Azerbaycan ihracatçıları dış pazarlardaki gelişmeleri yakın dan takip edememekte, bu gelişmelere göre üretim ve pazar lama proseslerini değiştirememektedir. Bu bağlamda 2003 yılında kurulmuş Azerbaycan İhracat ve Yatırımları Destek Fonu nun Alman Ticaret ve Yatırım Ajansı nın (GTAI) tecrübesinden (örneğin ixpos dış ticaret portalı) yararlanması faydalı olur. Aynı zamanda, Azerbaycan dan Almanya ya ihraç olunan ürünlerde devamlılığın sağlanamamış olması, Azerbaycan ürünleri konusunda Alman şirketlerinin yeterli bilgiye sahip olmayışları da Azerbaycan ın Almanya ya ihracatını sınırlıyor. Standartlaştırma, gümrük, dış ticaret alanlarında iki ülkenin yetkili kuruluşları arasında ilişkilerin geliştirilmesi, Azerbaycan ürünlerinin Almanya da tanıtımının teşkili bu engellerin kaldırılması yönünde özel öneme sahiptir. İhracatın Desteklenmesi ve Teşvik Edilmesi İçin Öneriler Uluslararası ticaretin dünya ekonomisindeki payı küreselleşme olgusu sonucu hızlı bir şekilde artmış, bu da uluslararası ticaret düzenlemelerini ve kurallarını beraberinde getirmiş, mal, hizmet ve sermayenin ülkeler arasında serbestçe dolaşımındaki engelleri azaltmıştır. Bu süreçte uluslararası ekonomik alanda önem kazanan kavram ise rekabet olmuştur. 16 İhracatı teşvik tedbirleri, ihracat için üretim artışının sağlanması kadar bu ürünlerin, rekabetin arttığı dış pazarlarda satış gücüne ulaşabilmesi için gerekli olan önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Gerek gelişmiş, gerek gelişme yolunda olan ülkeler ihracatın artırılması konusunda büyük çabalar harcamaktadırlar. Bir ekonomide ihracat artışı ile ülkedeki üretim faktörleri daha fazla üretime katılabilmekte ve üretimde ölçek ekonomilerinden yararlanma fırsatı doğmaktadır 17. Ekonomik kalkınmanın vazgeçilmez unsuru olan ihracat, hemen her ülkede çeşitli politikalarla desteklenir. İhracatı teşvik politikaları 16 Nursu Aykut, Türkiye de İhracatı Teşvik Tedbirleri ve Bunların İhracat Üzerine Etkileri, Gümrük Dünyası Dergisi, Sayı: 66, (http://www.gumrukkontrolor.org.tr/yayinlar/dergiler/66/7. html). 17 Ş. Mustafa Ersungur & İlkay Noyan Yalman, Bölgesel Kalkınmada İhracat Teşviklerinin Etkinliği: Sivas İlinde Bir Uygulama, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 1, 2009, ss

15 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler sonucunda ihracatın artması, ekonomik gelişmeye iki yönden katkıda bulunur. İhracat artışı, milli geliri artırarak kalkınmayı doğrudan olumlu yönde etkilerken, döviz darboğazını aşarak da ekonomik kalkınmaya destek olur. Gelişme yolunda olan birçok ülke kalkınma sürecinde karşılaşabileceği döviz darboğazını aşabilmek için ekonomi politikalarına bu amaca uygun bir şekilde yön vermektedir. Günümüzde petrol gelirleri sayesinde Azerbaycan da döviz darboğazı sorunu yaşanmasa da, ekonominin çeşitlendirilmesi ve enerji ihracatına bağımlılığın azaltılması büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda, petrol dışı ürünlerin ihracatının artırılmasına destek amacıyla devlet tarafından geliştirilen bir takım tedbirler söz konusudur. İhracat teşvikleri, kaynakların daha etkin ve verimli kullanılabilmesi açısından bölge ekonomisinin ekonomik yapısı ve özellikleri dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Herhangi bir bölgede yoğun biçimde kullanılan bir teşvikten, başka bölgede hiç kullanma gereği duyulmayabilmektedir. Bu yönde Almanya ve Türkiye nin tecrübesinden daha fazla faydalanılması gerekiyor. Bu bağlamda, yeni eğitim olanakları sağlanarak istihdamın güçlendirilmesi, özellikle yeni ürün, üretim sistemi ve teknoloji kullanan sektörlere araştırma ve geliştirme programlarının uygulanması, tarım ürünlerinin desteklenmesi, ürünlerin uluslararası alanlarda tanıtımı ve pazarlanmasına ilişkin devlet yardımlarına özel önem verilmelidir. Bunların dışında alınması gereken önlemler aşağıdaki şekilde sıralanabilir: I. Yurt Dışında Düzenlenen Fuarlara Milli Düzeyde veya Bireysel Katılımın Desteklenmesi Fuarlar, ihracatın artırılmasında en güçlü yöntemlerden biridir. Son yıllarda Almanya da düzenlenen fuarlara katılan Azerbaycan şirketlerinin sayısında ciddi bir artış gözlemlemek mümkün. Şöyle ki, Azerbaycan 2008 yılından itibaren Berlin de düzenlenen Yeşil Hafta fuarında temsil edilirken, 2011 yılında ilk defa Anuga ve BioFach gibi Almanya nın tarım sektöründe öncü sayılan fuarlarına katıldı. Diğer sektörlerde düzenlenen fuarlara katılıma önem verilmekle birlikte, katılımcı şirketler uluslararası tecrübenin azlığı nedeniyle daha verimli sonuç alınması amacıyla Almanya da düzenlenen fuarlara ciddi şekilde hazırlanmalıdır. II. Azerbaycan Ürünlerinin Yurtdışında Markalaşması ve Tanıtımına Yönelik Faaliyetlerin Desteklenmesi Almanya da alıcı bulabilme potansiyeline sahip birçok ürünün (örneğin havyar, nar suyu, halı, fındık vs.) tanıtımına yönelik faaliyetler, 151

16 Elman MURADOV hem Almanya ya ihracatın artırılmasına, hem de ülkenin tanıtımına fayda sağlayabilir. Örneğin diğer ülkelerin ürünlerine kıyasla Almanya pazarında daha pahalıya satılan Azerbaycan menşeli nar suları daha üstün kaliteye sahip olması nedeniyle kendisine alıcı bulabilmektedir. III. Yurt Dışında Ofis Açma ve İşletme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Azerbaycan petrol dışı ürünlerinin Almanya da alıcı bulabilme potansiyelinin az olduğu göz önünde bulundurularak, ilk aşamada ayrı ayrı şirketlere bu desteğin verilmesi yerine, ihracat potansiyeline sahip tüm ürünlerin Almanya da pazarlanmasını kapsayan Ticaret Evleri nin kurulması imkânları gözden geçirilebilir. Azerbaycan petrol dışı ürünlerinin ihracatının teşviki amacıyla uygulanacak tedbirler arasında bürokratik engellerin ortadan kaldırılması ve teşviklerin şeffaf bir şekilde uygulanması gibi faktörler de özel öneme sahiptir. Almanya İle Azerbaycan Arasındaki Karşılıklı Yatırımlar Uluslararası şirketler belirli bir piyasaya yönelik üretim yapmak istediklerinde birbirini dışlayabilen iki karardan birini vermek zorunda kalabilirler. Bu şirketler, piyasasına girmek istedikleri ülkeye ya ihracat yoluyla ya da üretimlerini bu ülkede gerçekleştirerek giriş yapabilir. Bu iki seçenek arasındaki karar ise bu iki alternatifin şirkete maliyetlerine bağlı olarak değişmektedir. Azerbaycan da yatırımların, daha ziyade enerji sektöründe yoğunlaşmasına rağmen, 1994 ten beri süregelen bürokratik yapılanma, zayıf hukuki altyapı ve monopol kurumların varlığı, petrol dışındaki yatırımların gelişmesini engellemektedir te başlayan özelleştirme süreci halen sürmekte olan tartışma ve çatışmaları beraberinde getirmiştir. Üstelik yabancı şirketlere özelleştirilen (işletme imtiyazı verilerek) şirketlerle bile büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bu konuda, Azerbaycan da alüminyum madenlerini işleten Alman Fondel-Metal, uygulanan sıkı denetim ve banka hesaplarının dondurulması gibi nedenlerle faaliyet gösterememektedir. 18 Azerbaycan da vergilendirmenin yapısı, işleyişi ve bölgelerarası mali ilişkiler açısından önemli değişiklikler yapılmış olmasına rağmen, hâlâ kaydedilmesi gereken ilerlemeler bulunmaktadır. Vergi sisteminin karışık ve anlaşılmasının güç 18 Mehmet Dikkaya & Adem Çaylak, Haydar Aliyev Döneminde Azerbaycan ın Ekonomik ve Politik Dönüşümü: Fırsatlar ve Sorunlar, Orta Asya Ve Kafkasya Araştırmaları, Cilt: 3, No: 5, 2008, s

17 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler olması, yatırımcının yapacağı yatırımdan vazgeçmesine neden olabilir. Çünkü yatırımcının nazarında ekonomik mevzuatın önemi büyüktür. Ülkede demokratik kural ve kurumların özgürce işlemesi konusunda, Sovyet mirasının etkileri çokça hissediliyor olmasına rağmen, sağlam bir demokrasinin kurulmasından ziyade ülkenin cari ihtiyaçlarının karşılanmasının şimdilik daha acil olduğu görülmektedir. Ekonomik refahın genişlemesine paralel olarak demokratikleşme sorunları da önemli oranda azalacak, kaynakların dağılımında fırsat eşitliğinin daha çok sağlandığı görülecektir. Coğrafi konumu açısından Azerbaycan ın dış ticaretin gelişimi için ciddi bir avantaja sahip olduğu söylenebilir. Azerbaycan a coğrafi anlamda uzak düşen Almanya nın, coğrafyadan kaynaklanan eksikliği sahip olduğu diğer avantajlar ile doldurabilecek potansiyele sahip olduğu açıktır. Görüldüğü üzere, zengin enerji kaynakları ile Azerbaycan ve Almanya karşılıklı bağımlılık ilişkisi içinde bulunmaktadır ve iki ülke arasında özellikle petrol ve ileri teknoloji açısından tamamlayıcılık bulunmaktadır. Yukarıda da belirtildiği gibi, Azerbaycan ın Almanya ya ihracatının neredeyse tamamını petrol ve petrol ürünleri oluşturuyor. Bu nedenle, Azerbaycan ürünlerinin Almanya ya ihracatında hem çeşidin, hem de hacmin artırılması için imkânlar mevcut ve bu yönde gerekli faaliyetlerin hızlandırılması gerekiyor. Azerbaycan ın son yıllarda elde ettiği ekonomik kalkınma ve perspektifleri Alman şirketlerinin Azerbaycan a karşı ilgisinin artmasına neden olmuştur yılından itibaren Azerbaycan da bulunan Alman şirketlerinin sayısında ciddi bir artış gözlemlemek mümkündür yılında Azerbaycan da 40 Alman şirketi bulunmasına karşılık, 2006 yılında 50, 2007 yılında 68, 2008 yılında 86, 2009 yılında 98 Alman şirketi faaliyette bulunmuştur. Görüldüğü gibi, 2005 yılına oranla 2009 yılında Azerbaycan da 2 kat fazla Alman şirketi faaliyette bulunmuştur. Bu şirketlerin yüzde 22 si büyük, yüzde 38 i orta ölçekli iken, Azerbaycan da bulunan Alman şirketleri petrol dışı sektörlere daha fazla ilgi göstermiştir. Alman şirketlerinin sadece yüzde 9 u enerji alanında faaliyette bulunurken, şirketlerin yüzde 21 i inşaat, yüzde 13 ü bankacılık, yüzde 12 si danışmanlık, yüzde 5 i sağlık sektöründe faaliyette bulunmuşlardır. Enerji sektöründe faaliyette bulunan Alman şirketlerinden Eon Bakü ve Abşeron un 153

18 Elman MURADOV doğalgaz sisteminin modernleştirilmesi 19, RWE şirketi ise Hazar daki Nahçivan yatağının işletilmesi alanında önemli projeler hayata geçirecekler. 20 Fakat yukarıda da belirtildiği gibi, Alman şirketlerinin Azerbaycan da yatırım iklimine olan güvenlerinin yüksek olmaması ve Azerbaycan da iş imkânları konusunda yeterli bilgiye sahip olmamaları bu ilginin tam olarak hayata geçmesinin önündeki engeller arasında sayılabilir. Karabağ sorunun çözülmemesi de Alman şirketlerinin Azerbaycan a yatırım konusunda çekingen davranmasına neden oluyor. Başka şekilde ifade edilecek olursa, bu zamana kadar Alman şirketleri sadece ürettikleri ürün ve hizmetlerin Azerbaycan a satışı konusunda istekli davranmışlar yılı itibariyle Alman şirketleri tarafından Azerbaycan a 875 bin dolar yatırım yapılmış, bu yatırım Azerbaycan a yapılan genel yabancı yatırımların (3 milyar dolar) yüzde 0,1 ini bile bulamamıştır yılında Azerbaycan a en fazla yatırım yapan ülkeler Büyük Britanya (%51,8), ABD (%14,9), Japonya (%7,5), Norveç (%4,7) ve Türkiye (%4) olmuştur. 21 Günümüzde Alman şirketlerinin Azerbaycan da olduğu kadar, Azerbaycan şirketlerinin de Almanya da yapmış olduğu yatırımlar yeterli düzeyde değil. Şu an Azerbaycan şirketlerinin en fazla yatırım yaptıkları ülkeler BDT ülkeleri ve Türkiye. Türkiye ye yapılan yatırımların miktarı 5 milyar dolar civarında. Fakat özellikle son yıllarda Azerbaycan pazarını keşfeden ve bu piyasaya ilgi göstermeye başlayan Alman markalarının, potansiyeli yüksek olan bu pazarda, ithalat yerine Azerbaycan da üretim yoluyla kalıcı olmayı tercih etmeleri, rasyonel olmasının yanında, Azerbaycan ın arzu ettiği ve beklediği bir yaklaşımdır. Bu noktada beşeri sermayeyi geliştirmeye yönelik çabaları da anmakta fayda vardır. Sermaye hareketlerinde görülen zayıf gelişme trendine rağmen Almanya, Azerbaycan da beşeri sermayenin yetiştirilmesi ve ikili ilişkilerin geleceğinin şekillendirilmesinde belirli etkiye sahip olacağı düşünülen eğitim ilişkileri açısından etkili görünmektedir yılında Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti tarafından eğitim amacıyla dış ülkelere gönderilmiş 19 Ülkər Nebiyeva, Bakı və Abşeron Yarımadasında Qaz Techizatı Yeniden Qurulacaq, Gün.az, 06 Ağustos 2011, (http://www.gun.az/economy/10566). 20 Elnur Hüseynquluyev, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti ilə Almaniyanın RWE şirkəti arasında Qaz Sazişi ilin sonunadək imzalana biler, APA, 20 Eylül 2011, (http://az.apa.az/news. php?id=235045). 21 Azerbaycan Rakamlarda 2011, Azerbaycan İstatistik Kurumu, (http://www.azstat.org/statinfo/ construction/en/index.shtml). 154

19 Azerbaycan-Almanya Ekonomik İlişkileri: Sorunlar ve Perspektifler 100 öğrencinin 49 unun Almanya ya gelmesi 22, eğitim alanında Almanya nın Azerbaycan daki ağırlığının bir göstergesidir. Günümüzde de Almanya en fazla öğrenci gönderilen ülkelerden biridir yıl sonu itibariyle Almanya da 74 devlet burslu Azeri öğrenci eğitim görmektedir. 23 Bunun dışında, 2009 yılında Azerbaycan dan genç müteşebbislerin Almanya da eğitim görmeleri amacıyla Azerbaycan ve Almanya Ekonomi Bakanlıkları arasında imzalanmış olan anlaşma, önümüzdeki yıllarda iki ülke arasındaki dış ticaret hacminin artırılması için özel bir öneme sahiptir. Azerbaycan da yeni kurulmuş olan Alman Dış Ticaret Odası da, yerli işgücünün eğitimine belirli katkı sağlayacaktır yılında iki ülke arasında uygulanmaya başlayan mali işbirliği kapsamında ağırlıklı olarak Azerbaycan da mali sektörün gelişimi, enerji, şehircilik ve ekolojinin korunması alanlarında projeler gerçekleştirilmektedir. Almanya ile teknik işbirliği sürekli gelişme göstererek 2010 yılında 27 milyon dolarlık teknik işbirliği programı uygulanmıştır yılından 2011 yılına kadar Azerbaycan da mali ve teknik işbirliği kapsamında 434 milyon avroluk (412 milyon avroluk kısmı mali işbirliği kapsamında olmakla) projeler uygulanmıştır. Mali ve teknik işbirliği kapsamında projeler Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu (GIZ) ve Alman Kalkınma Bankası (KfW) aracılığıyla uygulanmaktadır. KfW bankasının da yüzde 20 katılımı ile kurulmuş olan ACCESS-Bank şu anda 30 şubesi ile Azerbaycan ın en önemli bankalarından biri konumuna gelmiş, küçük ve orta ölçekli müteşebbislere mikro krediler vererek ülke ekonomisinin kalkınmasında rol oynamıştır. KfW Bankası aynı zamanda bazı ulusal parkların oluşturulması ve Azerbaycan ın bazı bölgelerinde su teçhizatının iyileştirilmesi alanında da önemli projeler yürütmektedir. 25 Teknik işbirliği kapsamında Azerbaycan ın petrol dışı sektörünün kalkınması alanında da projeler yürütülmektedir. Bu bağlamda, petrol dışı sektörlerde faaliyette bulunan şirketlerin ürünlerinin uluslararası piyasalara çıkarılmasının teşviki, bazı alanlarda (mesela meyve suları, fındık üretimi) şirket birliklerinin 22 Teqaüdler Hesabına Xaricde Tehsil, Azerbaycan Eğitim Bakanlığı, (http://www.edu.gov.az/ view.php?lang=az&menu=133). 23 Azərbaycan və Almaniya Arasında Tehsil Emekdaşlığı Möhkemlenir, (http://deyerler. org/38794-azjjrbaycan-vjj-almaniya-arasdnda-tjjhsil.html). 24 Nazirler Kabinetinde Almaniya ve Azerbaycan Arasındakı Emekdaşlıq Meselelerine Hesr Olunan İclas Keçirilib, AzTV-Azerbaycan Televizyonu, 21 Temmuz 2011, (http://www.aztv.az/ readnews.php?lang=az&id=2361). 25 Alman Kalkınma Bankası, (http://www.kfwentwicklungsbank.de/ebank/de_home/laender_ und_programme/europa/aserbaidschan/foerderschwerpunkte.jsp). 155

20 Elman MURADOV kurulması gibi önemli projeler kaydedilebilir. Bunun dışında, GIZ ve KfW devamlı ekonomik kalkınma, enerji, ekoloji ve hukuk sisteminin iyileştirilmesi yönünde Güney Kafkasya bölgesinin her 3 ülkesini kapsayan bir çok projeyi desteklemiştir. 26 Son yıllarda Azerbaycan şirketleri Almanya ve Avrupa da yatırım yapmaya ilgi göstermeye başlamıştır. Bu bağlamda, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirketi (SOCAR), Azerbaycan Uluslararası Bankası, Azerbaycan Hava Yolları gibi büyük ölçekli şirketler Almanya da temsilcilikler açmışlardır. Almanya, yabancı yatırımcılar açısından sadece teknolojik gelişmişliğinden dolayı değil, aynı zamanda merkezi coğrafi konumu, son derece gelişmiş altyapısı, hukuk sisteminin güven vermesi ve kalifiye işgücü nedeniyle de öteden beri çekici bir merkezdir. Bu yüzden, Azerbaycan girişimcilerinin uluslararasılaşma stratejilerinin temel odak noktalarından birisi de Avrupa nın en büyük ekonomisi Almanya olmalı. Özellikle bu ülkeye ihracat yapan Azerbaycan şirketleri için Almanya ciddi bir önem taşıyor. Bu bağlamda, Azerbaycan şirketleri Almanya stratejilerini bir adım daha ileri götürerek Almanya da doğrudan yatırımlara girişmelidir. Özellikle, ekonominin çeşitlendirilmesi için Almanya nın kimya ve petro-kimya sektörlerine yatırım yapılmalı, bu sektörlerin gelişmesi için Almanya nın bu alandaki tecrübesinden faydalanılmalıdır yılında kurulmuş olan Ticaret ve Yatırımlar Çalışma Grubu ve 2012 yılının martında kurulan Bakü Alman Dış Ticaret Odası karşılıklı yatırımların teşviki ve yönlendirilmesi bağlamında çok önemli. Azerbaycan bir taraftan Almanya nın gelişmiş teknolojilerinden faydalanarak sanayisini geliştirirken, diğer taraftan petrol dışı ürünlerin Almanya ya ihracatı imkânlarını gözden geçirmeli. Almanya doğu ve batı eyaletleri arasındaki gelişmişlik düzeyindeki farklılıkların giderilmesinde kayda değer bir tecrübeye sahip. Bu tecrübeden kendi bölgesel farklılıklarının azaltılması amacıyla Azerbaycan ın da faydalanması gerekiyor. Ekonominin çeşitlendirilmesi için geliştirilmesi gereken sektörlerden biri de turizm. Azerbaycan ın turizm sektöründe destinasyon merkezi haline getirilmesi, turizm faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve turizmcilik bilincinin artırılması hedef 26 Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu, (http://www.gtz.de/de/weltweit/europa-kaukasuszentralasien/5466.htm). 156

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI (KARS, ARDAHAN, IĞDIR, AĞRI) T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 14-15 MAYıS 2012 2 1. Azerbaycan Cumhuriyeti SUNUM PLANı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Enerji Kaynakları

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ 0 MEYVE SULARI Tablo 1. Meyve Suyunun Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları Ürün Adı GTİP No Portakal Suyu (Dondurulmuş) 200911 Diğer Portakal Suları 200912, 200919 Greyfurt Suyu 200921, 200929 Diğer Turunçgil

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Metin TATLI Şubat 2015 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2013 3. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 15 Temmuz 2013 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 3. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 3. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 3. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 14 Temmuz 2014 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "İhracat ve İthalatta Firma Algısı"

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sayın Bakan, Değerli Konuklar, Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Forumun Türkiye hakkındaki genel

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR

SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR Serbest Bölgenin Tanımı Genel olarak serbest bölgeler; ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 14 Nisan 2014 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

SLOVENYA NIN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ VE TÜRKİYE - SLOVENYA DIŞ TİCARETİ

SLOVENYA NIN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ VE TÜRKİYE - SLOVENYA DIŞ TİCARETİ İZMİR TİCARET ODASI SLOVENYA NIN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ VE TÜRKİYE - SLOVENYA DIŞ TİCARETİ Pınar Erdem Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü AB Masası Uzman Yardımcısı Şubat - 2007 Slovenya iki milyonluk

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

Türkiye de Plastik Sektörü & Maliyet Tasarrufu Tekniklerinin Önemi

Türkiye de Plastik Sektörü & Maliyet Tasarrufu Tekniklerinin Önemi Türkiye de Plastik Sektörü & Maliyet Tasarrufu Tekniklerinin Önemi Yavuz EROĞLU Yönetim Kurulu Başkanı 1 10 Eylül 2015 TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ TÜRKİYE PLASTİK SEKTÖRÜ; SEKTÖRDE FAALİYET GÖSTEREN 6500 FİRMA

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

Ocak 2015. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği

Ocak 2015. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği Ocak 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 01/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 YILI ARALIK AYI İHRACAT

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2015 1. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 12 Ocak 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "İhracat ve İthalatta Firma Algısı" Dış

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ. Hasan YÜKSEK Eylül 2012

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ. Hasan YÜKSEK Eylül 2012 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Hasan YÜKSEK Eylül 2012 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTIP 6115

Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTIP 6115 Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTIP 6115 KÜLOTLU ÇORAPLAR, TAYTLAR, KISA VE UZUN KONÇLU ÇORAPLAR, SOKETLER (VARİS ÇORAPLARI DAHİL) VE PATİK ŞEKLİNDE ÇORAPLAR

Detaylı

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır.

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır. AFRİKA ÜLKELERİNDE MÜCEVHER SEKTÖRÜ İstikrarlı ve sürekli gelişimiyle büyümeye devam eden Türk Mücevherat Sektörü, son yıllarda gösterdiği ivmeyle altın ve mücevher sektörünün dünya genelinde önde gelen

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

Türkiye 2025 yılına gelindiğinde, dünyada önemli ülkelerden biri olacak. - Haberler - Gizli ilimler Sitesi

Türkiye 2025 yılına gelindiğinde, dünyada önemli ülkelerden biri olacak. - Haberler - Gizli ilimler Sitesi 2025 yılına gelindiğinde Türkiye küresel büyümeye katkıda bulunan önemli ülkelerden biri olacak. Türkiye'nin küresel büyümeye katkı yapabilmesi için ''teknoloji kabulü ve faktör yeniden dağıtımı yoluyla

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015

BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 BELÇİKA ÜLKE RAPORU 30.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Belçika ya ihracat yapan 334 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) ile Bandırma Ticaret Odası (BTO) tarafından Bandırma da faaliyet gösteren işletmelerin AB uyum sürecinde müktesebata

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014

ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014 ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014 ÇİN ÜLKE RAPORU 17.12.2014 YÖNETİCİ ÖZETİ BTSO Dış Ticaret Müdürlüğü nün kayıtlarına göre, Bursa dan Çin e ihracat yapan 86 firma bulunmaktadır. 31.12.2013 tarihi itibariyle

Detaylı

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 RİSKİN İŞTAHI KAÇARSA Bernanke nin Mayıs ayı içerisinde yaptığı açıklama ile başlayan riskten kaçınma eğilimi 19 20 Haziran FED toplantısı ile doruğa ulaştı. FED in 85 milyar

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı