ARGEM Projesi. Ar-Ge ve İnovasyon Her Şeyin Başladığı Nokta. 10 MAKALE I Tekstil İsmail KAYA / Hasan AVŞAR / Seyhan Uygur ONBAŞIOĞLU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ARGEM Projesi. Ar-Ge ve İnovasyon Her Şeyin Başladığı Nokta. 10 MAKALE I Tekstil İsmail KAYA / Hasan AVŞAR / Seyhan Uygur ONBAŞIOĞLU"

Transkript

1

2

3 DERGİDEN 1 İÇİNDEKİLER 2 DERGİDEN 3 FİGES TEN ARGEM Projesi 6 SÖYLEŞİ: Halil Tokel Ar-Ge ve İnovasyon Her Şeyin Başladığı Nokta FİGES İLERİ MÜHENDİSLİK VE ARGE TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ / Sayı: 7 (Ocak-Şubat-Mart 2015) SSN: FİGES A.Ş. Adına Sahibi Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Tarık Öğüt Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Dr. Tarık Öğüt Yayını Hazırlayanlar Cavit Çınar Nazlı Deniz Atalay Yönetim Yeri FİGES A.Ş. Ulutek Teknoloji Geliştirme Bölgesi, Uludağ Üniversitesi Görükle Kampüsü, Nilüfer Bursa Telefon : Faks : TEKNİK HİZMETLER Yayına Hazırlama ve Tasarım UMSA Prodüksiyon Ltd. Şti. Telefon: Basım Yeri Ada Ofset Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. Litros Yolu 2. Matbaacılar Sitesi E Blok No: ZE-2 Kat:1 Topkapı / İSTANBUL Telefon: Matbaa Sahibi: Kemal Kabaoğlu Yayın Türü Yerel Süreli Türkçe İngilizce Bilimsel Yayın 3 ayda bir yayımlanır. Dergide Yayımlanan Yazı, Fotoğraf, Harita, İllüstrasyon ve Konuların Her Hakkı Saklıdır. Kaynak Gösterilmek şartıyla Alıntı Yapılabilir. Yayınlanan Eserlerin Sorumluluğu Eser Sahiplerine Aittir. Aksi belirtilmedikçe tüm görseller: ANSYS, MATHWORKS ve FİGES Para ile satılmaz 10 MAKALE I Tekstil İsmail KAYA / Hasan AVŞAR / Seyhan Uygur ONBAŞIOĞLU CFD ile Yün İplik Birleştirme Analizi 16 MAKALE I Enerji Muammer CİDER Enerji Piyasalarında MATLAB Etkisi 18 MAKALE I Cam Arif ÇELEBİ / Ramazan Ergin SAĞLAM / Bekir Emre UĞURLAR Ebubekir BEYAZOĞLU Camın ANSYS POLYFLOW 3-D Analizi 24 MAKALE I Otomotiv Sibel VELIOĞLU / Atayıl KOYUNCU / Murat BALABAN Menderes ERKEN Exhaust Noise Investigations for Agricultural Tractors 30 MAKALE I Denizcilik Burak Tunç ÇEKİRDEKÇİ ANSYS AQWA ile Gemi ve Açık Deniz Yapıları Dizaynına Yönelik Hidrodinamik Çözümler ARGE DERGİSİ 1

4 DERGİDEN Değerli AR-GE Dergisi okuyucuları, Son 10yılda savunma ve havacılık sektörümüz; kara, hava ve deniz araçlarına yönelik önemli projeleri hayata geçirmiş olup, birçoğunu başarı ile tamamlamıştır. Türkiye'nin, Cumhuriyet dönemi sonrası kendi tasarladığı ve ürettiği ilk savaş gemisi olan MİLGEM'in, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Savunma Sanayii Müsteşarlığının fevkalade nitelikli iş birliği ve disiplinli çalışması sayesinde büyük başarıyla gerçekleştirilmesinden, şahsen ve FİGES adına büyük onur duymaktayım. Zira FİGES de bu gurur verici projenin bir parçası olmuştur. Kara araçları tarafında ise milli ana muharebe tankı ALTAY'ın geliştirme ve prototip aşaması Otokar A.Ş. tarafından tamamlanmış olup, saha testlerinde sona yaklaşılmıştır. Bu sürecin tamamlanmasından sonra, seri imalat çalışmaları başlayacak ve Türk Silahlı Kuvvetleri,milli ana muharebe tankını kullanmanın onurunu ve gururunu yaşayacaktır. FNSS A.Ş. tarafından geliştirilen ve üretilen paletli zırhlı araçlar grubunda AKINCI; tekerlekli zırhlı araç grubunda PARS ve bir özel maksatlı araç olan Seyyar Yüzücü Hücum Köprüsü SAMUR, yapılan tüm testlerden başarıyla geçmiştir. Bu araçların, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ve bazı yabancı orduların envanterine girmiş bulunması, son 10 yılda nerelerden nerelere geldiğimizi açıkça göstermektedir. Hava araçları alanında ise Vecihi Hürkuş, Nuri Demirağ ve arkadaşları ile Cumhuriyet sonrası dönemde, o günlerin çok mütevazi koşulları altında uçak üretimi başlamış ise de 1940'lı yılların sonlarına gelindiğinde, uçak imalathanelerimiz bakım merkezlerine dönüştürülmüş ve Türk sivil havacılık heyecanı, tıpkı Devrim Arabaları örneğinde olduğu gibi, uzağı göremeyen siyasetçilerin yanlış kararları nedeniyle ne yazık ki işin henüz başında sonlandırılmıştır. Bir Türk-Amerikan ortaklığı olarak 1984yılında hayata geçirilen TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAI), F-16 savaş uçaklarının üretim ve montajını gerçekleştirmiş; 2005 yılında da TAI nin yabancı hisseleri Türk hissedarlar tarafından satın alınarak TAI ve TUSAŞ birleştirilmiş ve şirket TUSAŞ çatısı olarak yeniden yapılandırılmıştır. TUSAŞ ın yüzde yüz yerli sermayeli bir şirkete dönüşmesiyle milli projelerin sayısı da artmış ve geçen 10 yıl içinde bu yeni süreç ürünlerini vermeye başlamıştır. Eğitim uçağı HÜRKUŞ'un tasarım ve prototip aşamaları tamamlanmış, 2013 yılından beri test uçuşları devam etmektedir. TUSAŞ ın ürün portföyünde olan diğer bazı hava araçları arasında T129 ATAK helikopteri, Orta İrtifa Uzun Havada Kalışlı İnsansız Hava Aracı ANKA da yer almaktadır. Genel Maksat Helikopteri nin de ilerleyen süreç içerisinde bu araçlar arasına dahil edilebilmesi için gerekli çalışmalar yürütülmektedir. Savunma ve havacılık alanındaki 10 yılı aşkın bu teknolojik birikim ile Türkiye, şimdi, çok heyecan verici bir projeyi hayata geçirmeye hazırlanmaktadır: Bölgesel Jet Yolcu Uçağı Projesi. Ortalama 100 kişi kapasiteli olması planlanan bu uçağın; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü, SSM, TUSAŞ, TEI, Türk Hava Yolları (THY), THY Teknik ve Türk Hava Kurumu gibi havacılık sektörümüzün önde gelen kurumları ile İTÜ, ODTÜ'nün havacılık mühendisliği bölümleri ve Türk Hava Kurumu Üniversitesi elbette taşıyıcı sütunları olacaktır. Bölgesel Jet Yolcu Uçağı projesini tetikleyen önemli etkenlerden bir tanesi, hiç kuşkusuz hızla büyüyen yerli hava taşımacılığı şirketlerimizdir. Sürekli artmakta olan yolcu uçağı ihtiyacının bir bölümünü milli imkânlarla karşılamak, dış ticaret dengemiz açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle THY yönetimi, dünyanın önde gelen havacılık şirketlerinin mali yönden zora girdiği, hatta iflas ettiği 2008 krizinde, doğru bir strateji izleyerek kurumu her yıl yüzde 18 civarında büyütmüş ve THY'nin, Avrupa'da, Lufthansa'dan sonra ikinci sıraya yerleşmesini başarmıştır. Lufhansa'nın yıllık büyüme hızının yüzde bir mertebesinde olduğunu düşünürsek, THY, Lufthansa'nın korkulu rüyası olmuştur söylemi kesinlikle abartılı değildir. FİGES'in, bu sene 21 Nisan'da Congresium, Ankara'da 19'uncusunu düzenleyeceği konferansın da odak konusu, Sivil Havacılıkta Ar-Ge ve Milli Uçak Projesi olacaktır. Bu etkinlikte, sivil havacılık alanında ulusal ve uluslararası otorite ve uzmanların bir araya gelmesini temin ederek, sivil havacılık alanındaki gelişmelere, bizler de FİGES olarak katkıda bulunmaya çalışacağız. Sizleri bu konferansta ağırlamak, bizleri onurlandıracaktır. Saygılarımla, Dr. Tarık Öğüt Yönetim Kurulu Başkanı, FİGES A.Ş. 2

5 FİGES ten Ar-Ge Konusunda Türkiye de Ne Gibi Sorunlarımız Var? Ülkemizde, 2014 yılında, Ar-Ge harcamalarının gayri safi yurt içi hasıladaki payı, %1 e yakın bir oranda gerçekleşti. Hükümetin hedefi, bu oranı, önümüzdeki yıllarda, gelişmiş ülkelerdeki oran olan %3 düzeyine çıkarmak. Böylesine iddialı bir hedefe ulaşmak için, Ar- Ge ekosisteminin doğru analiz edilmesi ve iyi bir planlama şarttır. Hepimiz biliyoruz ki Ar-Ge, yüksek nitelikli insanlarla olabiliyor. Bilgisayar, yazılım, test ve ölçüm sistemlerinin tedariki gibi Ar-Ge ihtiyaçları, bütçe hazır olduğunda çok kısa sürede gerçekleşirken, nitelikli insan temini konusunda aynı şeyi söyleyemiyoruz. Bu önemli sorunun altını, burada bir kez daha çizmek istiyorum. Kurucusu olduğum FİGES A.Ş. nin Ar- Ge hizmetleri sunan ve yenilikçi ürünler geliştiren bir şirket olması nedeniyle bu ihtiyacı, 90 lı yıllarda Türkiye de ilk hissedenlerden birisi olduğumu düşünüyorum. Bu ihtiyaç nedeniyle yüksek nitelikli insan yetiştirme konusunda bir şeyler yapmamız gerektiğini, o yıllarda anlamıştım. Üniversitelerin mühendislik bölümlerinden yeni mezun gençleri seçerek bu genç ARGEM Projesi mühendislere, Bursa da bulunan firmamızda, Yaz Okulu adını verdiğimiz, 3 aylık yoğun eğitimler veriyorduk. Katılanlar, ağırlıklı olarak İTÜ Makina ve Uçak Fakültelerinden mezun, teorik konulara yatkın ve yüksek motivasyonlu genç mühendislerdi. Seçtiğimiz arkadaşlar, mutlaka yüksek lisans yapacaklarına dair bana söz veriyorlardı. Yine ağırlıklı olarak İTÜ Makina Fakültesinin hocalarının da desteğini alarak firmamızda yoğun teorik eğitimler gerçekleştirdik. Bu eğitimler: n Bilgisayar destekli tasarım, sonlu elemanlar yöntemi teorisi ve sonlu elemanlar yazılımlarının eğitimi, n Mukavemet, titreşimler, mekanizma dinamiği, ısı transferi ve akışkanlar dinamiği, n Ölçüm yöntemleri ve uygulamaları gibi derslerin, ilgili akademisyenlerimiz tarafından özet olarak tekrar verilmesini kapsıyordu. Bu derslerin içine, irili ufaklı uygulama projeleri gömüyor; öğrenilen bilgilerin sindirilmesini ve tam anlaşılmasını sağlıyorduk. Yaz Okulları yaklaşık olarak 10 yıl sürdü. Eğitim sonunda, arkadaşlarımızın büyük çoğunluğu firmamızda istihdam edildi ve yüksek lisans eğitimlerine başladılar. Bu süreç, 2-3 yıl devam ediyor; yüksek lisansın tamamlanması ile büyük çoğunlukla sona eriyordu. 3 aylık yoğun bir temel eğitim ve arkasında 2-3 yıllık Ar-Ge proje deneyimi sonunda, yüksek lisanslı, adeta zıpkın gibi gençler, diğer firmaların Ar-Ge ekiplerine katılıyordu. Bu zaman zarfında, yaklaşık 100 mühendisin bu süreçten geçtiğini söyleyebilirim. Aralarından bazıları, doktora yapmak üzere ABD ye gitti ve başarılı uzmanlar olarak Türkiye ye döndüler. O yıllarda, amatör bir tarzda gerçekleştirdiğimiz bu eğitimleri, şimdi daha profesyonel bir şekilde ve sürekliliğini de sağlayarak yapmamız gerektiğine inanıyorum. Ar-Ge Personeli Sorunu Nasıl Çözülebilir? Ar-Ge uzmanı olmak isteyen ve yetenekleri açısından uygun mühendis adaylarını, üniversite öğrenimleri esnasında, mümkün olduğu kadar erken belirleyip, onları doğru yönlendirmenin çok ARGE DERGİSİ 3

6 FİGES ten önemli olduğuna inanıyorum. Bu öğrencilerin belli bir yöntemle seçilmesi ve sanayi firmalarının Ar- Ge bölümlerinin taleplerine göre eğitilmesi, soruna nitelikli ve sürekli bir çözüm bulmak için esastır. Üniversitelerdeki lisans eğitimi, öğrencilere, mühendisliğin ancak temel prensiplerini verebilmektedir. Uzmanlık talep edildiğinde, bunun için öğrenciye bazı ek bilgi ve becerilerin öğretilmesi şarttır. Yüksek lisans ve doktora, uzmanlaşma yönünde atılmış önemli adımlar olsa da Ar-Ge mühendisliği farklı becerileri gerektirmektedir. Sanayide yaygın olarak kullanılan bilgisayar destekli tasarım, analiz ve ölçüm yazılımlarının etkin bir şekilde kullanılmasının öğrenilmesi ve bol uygulama yapılması, bu işin olmazsa olmazı dır. Ayrıca proje yönetimi, Türkçe ve İngilizce sunum yapma becerisi ile yine Türkçe ve İngilizce teknik rapor yazma becerisi, bir Ar-Ge mühendisinin mutlaka haiz olması gereken vasıflarıdır. Sürekli yurt dışı firmalarla kol kola çalıştığımız küresel dünyada iş yapmak, yazılı ve sözlü İngilizceye belirli bir düzeyde vakıf olmadan olabilir mi? O halde, mühendislik öğrencileri arasında, Ar-Ge için uygun olanların, mümkün olduğu kadar erken belirlenerek doğru yönlendirilmesi, Ar- Ge için belirlenen hedefe ulaşmak için hayati öneme haiz bir konudur. Mühendislik lisans eğitiminin 2 nci yılını tamamlayan öğrenciler, öğrenimlerini tamamladıklarında ne gibi mühendislik işlerinde çalışmak istedikleri konusunda genellikle bir görüş sahibi oluyorlar. O halde seçim ve eğitim işine, 3 üncü sınıfta başlamak çok doğru olur kanaatindeyim. ARGEM Projesi Nedir? Yukarıda anlatmaya çalıştığım süreci, 2014 yılında, bir pilot proje olarak Manisa da bulunan Celal Bayar Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü nde başlattık ve adına Ar-Ge Mühendisi Yetiştirme Programı, kısaca ARGEM dedik. Niçin Celal Bayar Üniversitesi? diye sorabilirsiniz. Bunun iki nedeni var. Birincisi, makina mühendisliği bölümlerinin taban giriş puanlarına bir göz attığımızda, aralığında yaklaşık 50 üniversite bulunuyor ve bu üniversitelerimizden mezun gençlerimizin, iş bulma konusunda, ilk 10 a giren üniversitelerimizin mezunları kadar şanslı olmadıklarını biliyoruz. Türkiye de yaklaşık 200 üniversitenin bulunduğunu dikkate alırsak, içinde 50 üniversitenin bulunduğu bir makina mühendisleri grubu, ülke çapında büyük bir öğrenci kümesini temsil etmektedir. Bu küme için geliştirilen ve başarılı olan bir sistemin, ülke çapında önemli bir ağırlığı olacağı düşüncesindeyim. İkinci neden ise Manisa Organize Sanayi Bölgesi gibi güçlü bir sanayi kümesinin, neredeyse üniversitenin önünde bulunması ve yüksek nitelikli mühendisler yetiştiğinde, iş yerlerinin hazır olmasıdır. ARGEM projesi kapsamında, 3 üncü ve 4 üncü sınıf öğrencileri ile yüksek lisans öğrencileri arasında, Ar-Ge faaliyetlerine uygun olan öğrenciler, gönüllülük esasına göre seçildi. Kendilerine standart eğitimlerinin yanı sıra Ar-Ge bölümlerinde gerekli olan özel dersler verilmektedir. Sınıfımızda, 3 yüksek lisans öğrencisi ve 7 lisans öğrencisi bulunmaktadır. Seçerken kriter olarak, birinci ve ikinci sınıf not ortalamasının 4 üzerinden 3 veya üzerinde olma koşulunu uyguladık. Bu grup 10 öğrenciden fazla olduğundan, en uygun 10 öğrenciyi seçtik. Seçim esnasında, öğrencilerin İngilizce düzeylerinin oldukça iyi olmasına dikkat ettik. Öğretim üyelerinin kanaatlerinin bu seçimde büyük önem taşıdığını belirtmek istiyorum. Başka bir seçilme kriterinin ise yüksek lisans yapma zorunluluğu olmasıdır. Seçilen tüm lisans öğrencilerinin, yüksek lisans konusunda kararlı ve yüksek motivasyona sahip olmasından son derece memnunum. 4

7 Bu Projenin Masraflarını Kim Karşılamaktadır? Üniversite, bu proje için uygun bir oda tahsis etmiştir. Sınıfın bilgisayar donanımının %50 sini üniversite yönetimi ve diğer %50 sini ise FİGES karşılamıştır. Ayrıca, masa, sandalye ve projektör üniversite tarafından temin edilmiştir. Derslerin hazırlanması ve verilmesi, bu pilot proje için FİGES personeli tarafından yürütülmektedir. Ancak bunun geçici bir çözüm olduğunu ve başka finansman olanaklarını araştırmakta olduğumuzu belirtmek istiyorum. Bizlere, bu pilot projemizde ilk günden itibaren büyük destek veren Celal Bayar Üniversitesi eski rektörü Prof. Dr. Mehmet Pakdemirli ye, bu vesileyle çok teşekkür ediyorum. Bu projenin yürütülmesi ve sürdürülebilir olması için Ar-Ge merkezine sahip sanayi kuruluşlarından maddi destek beklemekteyiz. Ayrıca, bazı derslerin verilmesi konusunda, sanayi kuruluşlarımızın Ar-Ge bölümleri uzmanlar göndererek destek verebilirler. Projeyi Yaygınlaştırmak için Gelecekte Hangi Adımları Atmayı Planlıyorsunuz? ARGEM sınıfımız oluştuktan ve eğitimlerimiz başladıktan sonra, yine Celal Bayar Üniversitesi nin Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden de bir talep aldık. Aynı kriterlere göre 10 kişilik bir grup oluşturmak için faaliyetlere başladık. Bu proje başarılı olduğu taktirde ve diğer üniversitelerden talep gelmesi durumunda, benzer bir uygulamayı, önce 5, daha sonra 10 üniversiteye yaymak istiyoruz. Tercihimiz, üç büyük ilimiz dışında bulunan üniversitelerin makina ve elektrik-elektronik mühendisliği bölümleri olacaktır. Ayrıntılı bilgi için:

8 SÖYLEŞİ I Havacılık Ar-Ge ve İnovasyon Her Şeyin Başladığı Nokta THY ve Turkish Technic Danışmanı Halil Tokel Bu sayımıza, THY ve Turkish Technic Danışmanı Halil Tokel i konuk ettik. Tokel ile hem genel hem de havacılık alanında Ar-Ge ye bakışını ve Turkish Technic te yapılan Ar-Ge çalışmaları hakkında bilgi aldık. ARGE DERGİSİ: Türkiye'de havacılığın geldiği noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Halil TOKEL: Türkiye, havacılıkta hak ettiği yerde değil. Kuşkusuz son 10 yılda önemli gelişmeler oldu, sektör %20 büyüdü. Türkiye, ekosistemine göre en üst büyüme sağlayan ülkedir. Bu, alkışlanacak, takdir edilecek bir şeydir. Fakat bunu bir bütün olarak ele aldığımızda, havacılığın tarihi itibariyle baktığımızda; geçmişteki havacılık sektöründeki başlatılan çalışmalar, sonlandırılamayan çalışmalar dikkate alındığında, şu andaki Türkiye'nin havacılıktaki yerini yeterli görmek mümkün değil. ARGE DERGİSİ: Sizce havacılığın Türkiye de etkin bir noktaya ulaşmasında Ar-Ge'nin payı ne olacaktır? 6

9 Halil TOKEL: Artık bu zamandan sonra dünyanın geldiği aşamada, Ar-Ge ve inovasyon yoksa hiçbir şey yok. Dolayısıyla teknoloji üretimi dediğimiz, teknolojinin üretilmesi ve yerleştirilmesi konuları, tamamen dünyanın gündeminde olan hususlardır. Bütün uluslar, bütün milletler bu konularda artık aşağı yukarı uyarılmış durumdadır. Herkes bu olayın farkına varmış durumda. Bir açıdan kalkınmış ülkeler, zaten bunu yapan ülkelerdi; kalkınmakta olan ülkeler, bunun farkına yeni vardı. Diğer ülkelerin yetişen beyinleri de bir ülkenin nasıl ilerleyebileceğini, refahın nasıl artabileceğini, katma değerin nasıl yükseltilebileceğini; yaşadıkları çevre şartlarından, internet ortamından ve kullandıkları günlük teknolojik ürünlerden gayet rahat anlamış durumdadırlar. Dolayısıyla eğer bir ülke kalkınmak istiyorsa Ar- Ge ve inovasyonu en başa alacak ve bununla ilgili her türlü en üst düzeyde gayretini gösterecek. Bunları yapmadan bir yere varmak mümkün görünmüyor. ARGE DERGİSİ: Sözlerinizden anladığımız kadarıyla yatırımlar konusunda, özellikle de Ar-Ge yatırımları konusunda, ülke olarak henüz almamız gereken yolumuz var. Halil TOKEL: Kesinlikle! Şu anda ülke olarak Ar-Ge ile ilgili, hem niteliksel hem niceliksel sıkıntılarımız var. Her şeyden önce, Ar-Ge sürecine, gerek kamu sektörünün gerekse özel sektörün koyduğu finansal destek yetersiz. ARGE DERGİSİ: Siz Turkish Technic olarak Ar-Ge ye nasıl bakıyorsunuz? Şirket olarak stratejiniz nedir? Halil TOKEL: Bizim için de aynı. THY olsun, Turkish Technic olsun, THY nin bütün kuruluşları, zaten teknolojinin en üst ürününü kullanan yapılar. Dolayısıyla bu süreç içerisinde, her ürünle alakalı, her türlü Ar-Ge ve inovatif gelişmeleri yakından takip etmek zorundalar. Eğer takip etmezlerse rekabet sürecinde geri kalırlar. Dolayısıyla havayolu hizmeti açısından bakarsanız bütün Ar-Ge ye dayalı inovatif ürünleri, hizmetleri sunmak durumundasınız. Uçak bakım kısmına bakarsanız, bakım süreçlerinin iyileştirilmesi adına Ar-Ge ve inovatif çalışmalar yapmak zorundasınız. Bunun bir adım ötesinde, hava araçlarının tasarımı, üretimi ile ilgili çalışmalar yapıyorsanız, zaten orası başlı başına Ar-Ge ve inovasyon gerektiren bir alan. Dolayısıyla bütün bu alanların hepsinde en iyi olmak durumundasınız. ARGE DERGİSİ: İnsan kaynağı olarak bakarsak, Turkish Technic Ar-Ge personeli bulmakta zorlanıyor mu? Halil TOKEL: Şirketin bünyesinde Ar-Ge her zaman olmuş. Ama bunun kurumsallaşması, son dönemlerde gerçekleşti. Başından itibaren, bir şekilde münferit veya grup olarak veya atölye bazında çalışmalar yürütülmüş. Ama kurumsallaşması, geçen sene Ar-Ge merkezimizin kurulması ile olmuştur. Buradaki hedef, bize muadil olan en büyük şirkettir. Avrupa'da Lufthansa var. Diğer kıtalarda olan havayolu şirketlerinin Ar-Ge birimleri nasıl davranıyor? Bunların çalışma alanları nelerdir? Çalışan personel sayısı nedir? Bütün bunlara bakarak bizim hedef çizmemiz lazım hedefleri arasında, bütün Türkiye'deki kurum ve kuruluşların, dünyanın ilk 10'u içerisinde olması gerekiyor. Turkish Technic, baktığınızda, birçok özellikler itibariyle bunu şimdiden gerçekleştirmiş bir kuruluş. Demek ki bunu daha da iyileştirmemiz lazım. Belki ilk 5, ilk 3 gibi üst hedefler koymamız lazım. Bugün Lutfhansa'nın Ar-Ge THY ARGE DERGİSİ 7

10 SÖYLEŞİ I Havacılık faaliyetleri nelerdir? Ne kadar para harcıyor? Kaç mühendisi var? Bütün bunlar bizim hedeflerimizi belirleyen rakamlar olmalı. Bunların üzerinde hedefler ise gerçekleştirilmesi gerekenler bizim için. Türkiye'nin böyle bir imkânı ve potansiyeli var mı? Bu personeli bulabilir mi? Bulabilir. Türkiye, genç ve dinamik bir nüfusa sahip. Üniversiteleri, kendi bünyesinde gayet yetenekli Ar-Ge mühendisleri var. Uluslararası arenada, uluslararası üniversitelerde okuyan çok sayıda; binlerce, on binlerce Türk öğrencimiz var. En azından, uzmanlık alanı gerektiren bir yerde bizden kimse yoksa farklı ülkelerde yetişmiş Ar-Ge cileri de getirtme imkânımız var. Ben Ar-Ge hedefine ulaşmakta personel eksikliğinin çok önemli bir problem olacağını düşünmüyorum. Planlama gerekir mi? Gerekir. Türkiye nin, 2023'te ulaşacağı teknolojik hedefler ve kalkınma hedeflerine bağlı olarak geliştireceği Ar-Ge projelerinin -ki Ar-Ge projeleri bir son ürüne dönük olmalı, yani başıbozuk her Ar-Ge isteklisinin kendi istediği şekilde çalışması olmaz- sonunda nihai bir ticari ürüne yönelik olası lazım. Yani bunun birer alt parçası olması lazım. Bunu çıkarırken de ihtiyaç duyacağı personeli bir şekilde bulur. Sıkıntı olmaz. ARGE DERGİSİ: Şirket içerisinde personelinizi eğitirken ve uzmanlıklara doğru yönlendirirken oralarda nasıl eğitim stratejileri Turkish Technic uyguluyorsunuz? Eksik bulduğunuz, yurt dışından tedarik etmek zorunda olduğunuz uzmanlıklar oluyor mu? Halil TOKEL: Şimdilik bizim Ar- Ge merkezimizin çalışmaları yeni, daha birinci yılında. Ama hedeflerimiz büyük. Bu büyük hedefleri gerçekleştirecek büyük bir yapı gerekiyor. Bunlar da zaman içinde oluşacak. Burada birincil hedef, kendi şirketimizin acil ihtiyaçlarıdır. Yazılım olabilir, bilgisayar donanımı olabilir. Bizim yurt dışından bağımsızlığımızı sağlayacak Ar-Ge çalışmaları olabilir. Dolayısıyla bütün bunlar için öncelikle kendi içimizden kaynakları değerlendiriyoruz. Daha sonra, üniversite ortamından, benzer faaliyet gösteren özel şirketlerden veya bizimle ilgili çalışma yapan özel Ar-Ge firmalarından destek almak suretiyle bu eksikliklerimizi gidermeye çalışıyoruz. Süreç içerisinde, çalışmaların miktarı ve boyutları artacaktır. ARGE DERGİSİ: Turkish Technic ile çalışan alt yüklenici firmaların Ar-Ge yetenekleri de Turkish Technic ile çalışmalarında bir etken oluyor mu? Onların Ar-Ge yeteneklerini geliştirmek için siz neler yapıyorsunuz? Halil TOKEL: Bizim Ar-Ge bölümümüzün bir ÜRGE bölümü var. Burada, öncelikle yurt dışından aldığımız parçaların bakım hizmetleri ve malzemelerinin yerlileştirilmesine çalışıyoruz. Bu da büyük hacimli bir iş. Türkiye'de gelişen çok kıymetli bir özel sektör var. Bunlar, girişimcilerinin gayretiyle bir takım ufak tefek teşviklerle gelişmiş, çok ciddi altyapılar. Bu sanayinin değerlendirilmesi lazım. Biz bu yan sanayiyi, kesinlikle bizim ihtiyaçlarımızı karşılayacak doğrultuda değerlendirmek istiyoruz. Zaten, bir firma birebir ihtiyaçlarımızı karşılıyorsa hemen devreye sokuyoruz. Firmanın eksikleri varsa tamamlanması konusunda destek oluyoruz. Bu tür çalışmalarda en büyük sıkıntı, sertifikasyon konusu. Yoksa ürünün teknolojik olarak üretimi, prototiplerinin çıkartılması konusunda firmalarımızla büyük bir sıkıntı yaşamıyoruz. Firmalarımız bence en önemli işi çözmüşler. Teknolojik ürün üretme veya Ar- Ge ye dayalı inovatif ürün geliştirme işlemlerini çözmüşler. İsteklerimizi karşılayabiliyorlar. Fakat çıkan bu ürünün havacılıkta kullanılabilmesi için gereken sertifikasyon süreci için de Türkiye'de bir alt yapı gerekiyor. Maalesef, bu altyapı henüz çok güçlü değil. EASA (European Aviation Safety Agency / Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı) ve FAA (Federal Aviation Administration / Federal Havacılık İdaresi) düzeyinde değil; ama olması gerekiyor. Eğer EASA ve FAA düzeyinde sertifikasyon organizasyonlarımız olursa o zaman bu alanımız dünya çapında bir gelişim gösterir ve havacılık sektörünün içerisinde, çok sayıda Türk firmasının üretim yaptığını, uluslararası dağıtım yaptığını, Ar-Ge yaptığını görürüz. ARGE DERGİSİ: Dergi olarak biz biliyoruz ki, Türkiye'nin masasında çok önemli sivil havacılık projeleri var. Bunlardan bir tanesi de Bölgesel Yolcu Uçağı projesi. Bu projelerin Türkiye'ye katacakları konusunda neler söylemek istersiniz? 8

11 1950'lerde, 1960'larda bıraktığımız havacılığı, 2010'larda tekrar canlandırmaya çalışıyoruz. Aradaki bir takım girişimler hariç, 50 yıllık bir zaman kaybımız var. Bunu telafi edebilmemiz için de bütün bu sektör içindeki bütün oyuncuların seferberlik içinde hissetmeleri şart. FİGES in yaptığı çalışmalar, kıymetli çalışmalar. Tasarımla ve mühendislik hesapları ile ilgili bütün yazılımların, bütün programların kademeli olarak yerlileştirilmesi gerekir. Halil TOKEL: Zaten bunlar geç kalmış konular. 1920'lerde, 1930'larda, 1940'larda uçak yapan bir ülke, 2000'li yıllarda uçak yapamaz duruma düşmüş. Bu her yönüyle eleştirilmesi, her yönüyle değerlendirilmesi, bir özeleştiri sürecinin yapılması gereken bir konu. O yıllarda, normalde alt sanayiniz yok. Yan sanayiniz yok. Hafif sanayiniz yok. Ama bir uçak sanayisini, hem özel sektör hem de kamu sektörü eliyle kurmuşsunuz; bazen de ikisi birden kurmuş ve bunun ürünlerini de almışsınız. O zamanın şartlarındaki en iyi uçakları da yapmışsınız ve bunları da uçurmuşsunuz. Kimini satmışsınız, kimisini de yurt dışına hediye etmişsiniz. Yani sonuçta, böyle bir sanayi oluşturabilmişsiniz. Hem de en dar, en zor zamanınızda. Zaman içinde yan sanayiniz gelişmiş. Pek çok orta sanayiniz hafif sanayiniz gelişmiş. Fakat buna paralel olarak, en dar zamanınızda geliştirdiğiniz havacılık sanayiniz geri kalmış. Beklemeye alınmış. Bunun tabi bilinen pek çok sebebi var. Ama dışarıdan baktığınız zaman, ülke için bu büyük bir sıkıntı. Bununda mutlaka aşılması gerekiyor. Şimdi, 2000'li yıllarda, son yıldır bir takım gelişmeler oldu. Özellikle Sayın Cumhurbaşkanımızın havacılıkla ilgili son dönemlerdeki 2023 hedefleri arasında, 2 tane yerli bölgesel yolcu uçağının yapımı ile ilgili siyasi kararının verilmesi ve buna bağlı olarak da kamu kurum ve kuruluşlarını yönlendirmesiyle büyük bir hareketlenme var. Bu proje bir şekilde gerçekleşecek. Bu süreç içerisinde, tasarım, üretim, sertifikasyon gibi bir uçağın A'dan Z'ye bütün süreçleri bu ülkede yaşanacak. Burada süreçlerin bazı kesimleri gelişmiş. Bazı kesimleri yok. Bazıları az gelişmiş. Üretim sürecinde bunların hepsi tamamlanacak. Bu çalışmaların içerisinde olan bütün bürokratların, özel sektör kuruluşlarının bu çalışmaları bir seferberlik anlayışıyla ilerletmesi lazım. Turkish Technic 1950'lerde, 1960'larda bıraktığımız havacılığı, 2010'larda tekrar canlandırmaya çalışıyoruz. Aradaki bir takım girişimler hariç, 50 yıllık bir zaman kaybımız var. Bunu telafi edebilmemiz için de bütün bu sektör içindeki bütün oyuncuların seferberlik içinde hissetmeleri şart. FİGES in yaptığı çalışmalar, kıymetli çalışmalar. Tasarımla ve mühendislik hesapları ile ilgili bütün yazılımların, bütün programların kademeli olarak yerlileştirilmesi gerekir. Buna sizin organizasyon şemanız müsait. Devletin de destek vermesiyle artık milli yazılımların zamanı geldi. Bunların yapılması lazım. İddialı bir şekilde, bütün havacılık unsurlarını kullandığı ticari CAD yazılım programları veya benzer bütün havacılık ve mühendislik yazılımlarını yerlileştirmemiz gerekebilir. Bunlar, ilerde uzun soluklu bir havacılık sürecinde olmazsa olmazlar. Geçici bir havacılık sanayi kurmayacağımıza göre, her noktada kendimize yeterli olmamız lazım. Dışa bağımlı olmamamız lazım. Hatta bütün ülkelerin önünde bu yazılımları, bilgisayar donanımlarını, çizimleri yapabilmemiz lazım. THY ve Turkish Technic Danışmanı Halil Tokel e, zaman ayırıp sorularımızı cevaplandırdığı ve verdiği bilgiler için, okuyucularımız adına teşekkür ediyoruz. ARGE DERGİSİ 9

12 MAKALE I Tekstil I CFD ile Yün İplik Birleştirme Analizi Giriş Yün ve yün karışımlı iplikler, masuraya sarılmış kops adı verilen yarı mamul hâlinde ring makinesinden çıkmakta, dokumada kullanılabilmesi için bobinleme makinelerinde kontrol edilerek bobin hâline gelmektedir. Bobinleme makinelerinde otomatik olarak yapılan bu kontrollerde, ipliğin uygun olmayan kısımları kesilerek ayrılmakta, daha sonra İsmail KAYA Makine Mühendisi Yünsa Yünlü San. ve Tic. AŞ iplik uçları birleştirme işlemi ile düğümsüz olarak uç uca eklenerek ipliğin kopstan bobine aktarım işlemi devam etmektedir. Bobinleme makinelerinde yapılan bu uç birleştirme işlemi, iplik uçlarının özel tasarlanmış aparatların kanalına Hasan AVŞAR Uzay Mühendisi FİGES A.Ş. Seyhan Uygur ONBAŞIOĞLU Prof. Dr., Makine Fakültesi, İstanbul Teknik Üniversitesii yerleştirilmesi ve basınçlı havanın etkisiyle gerçekleştirilmektedir. Uç birleştirme (splays) işlemi yapılan bölge, hatasız iplik görüntüsüne benzemeli ve mukavemeti, ortalama iplik mukavemetinin %80 inden az olmamalıdır. Uç birleştirme Şekil 1. Aparat-1 ve akış hacmi Şekil 2. Aparat-2 ve akış hacmi 10

13 bölgesinde istenen görüntünün elde edilememesi, mamul kumaş kalitesini etkilemekte; mukavemetin düşük olması ise dokuma sırasında kopuşlara yol açması ve bunların sonucunda sürecin durması nedeniyle verimliliğe etki etmektedir [1]. Görüntü ve mukavemet değerleri ise uç birleştirme yapılan aparatların geometrik parametreleri ile ilişkilidir [2]. Bu çalışmada, uç birleştirme aparatlarındaki hava tahliye kanalı ve üfleme delikleri arasındaki mesafe ele alınarak görüntü ve mukavemet değerlerine etkileri hesaplamalı akışkanlar dinamiği (computational fluid dynamics / CFD) analizleri ile incelenmiştir. Aparat Parametreleri Yünlü tekstil sektöründe kullanılan uç birleştirme aparatı türleri ve akış hacimleri Şekil 1 ve Şekil 2 de verilmektedir. Şekil 1 de verilen aparat üzerinde uç birleştirme kanalı ve hava tahliye kanalı bulunmakta, Şekil 2 de verilen aparatta ise sadece uç birleştirme kanalı bulunmaktadır. İplik, her iki aparatta da uç birleştirme kanalında silindirik olarak modellenmiş; iplik çapı ise sabit parametre olarak kabul edilerek 0,2 mm olarak alınmıştır. Bunun yanında, ipliğin pürüzlülük değerleri de tüm analizlerde ihmal edilmiştir. Uç birleştirme işleminde iplik ekseni yönünde oluşan tork, ipliklerin burulmasını sağlamaktadır. Dolayısıyla daha yüksek tork, daha sıkı bir sarılma anlamına gelmektedir. İplik ekseni yönündeki tork, üfleme deliklerinden çıkan havanın uyguladığı kuvvetin eksene dik yöndeki bileşeni ile bu hava jetinin eksen ile arasındaki mesafenin çarpımıdır. Analizlerde elde edilen kuvvetler (F) ise ipliğe her üç yönde (x, y, z) gelen kuvvetlerin vektörel toplamıdır. Çalışmada, uç birleştirme işleminde iplikte oluşan tork değerlerine etkisi incelenen aparat parametreleri Şekil 3 te verilmektedir. Şekil 3. İncelenen aparat parametreleri CFD Analizleri ve Uç Birleştirme Testleri Bu çalışma kapsamında incelenen aparat parametrelerinin uç birleştirme işlemine etkilerini tespit etmek amacıyla bu parametrelere göre dört farklı analiz tipi ele alınmış; bu analizlere karşılık gelen uç birleştirme denemeleri, gerçek çalışma şartlarında yapılarak karşılaştırılmıştır. Üfleme delikleri arasındaki mesafenin etkisini incelemek için de bu analizlere ek olarak dört analiz daha yapılmıştır (Tablo 1). Tablo 1. Aparat parametrelerine göre analizler Analiz no APARAT PARAMETRELERİ Tahliye kanalı Üfleme delikleri (var/yok) arasındaki mesafe (mm) 1 Var 7,2 1.1 Var 6,0 1.2 Var 5,0 2 Yok 4,0 2.1 Yok 5,0 2.2 Yok 6,0 3 Yok 7,2 4 Var 4,0 Yapılan analizlerde, ses altı (subsonic) akış tipinde SST türbülans modeli kullanılmış; 6 bar statik giriş basıncı (P), uç birleştirme kanalının her iki ucunda. 6x10-6 kg/s kütlesel debi (m) ve tahliye kanalının yine. her iki ucundan 3x10-3 kg/s kütlesel debi (m) sınır. şartları olarak alınmıştır. Burada kütlesel debiler (m), uç birleştirme aparatında gerçek çalışma şartlarında hassas problarla yapılan lokal debi ölçümleri neticesinde hesaplanmıştır. Analizlerde; üfleme deliklerinin uç birleştirme kanalına açıldığı, akışın döndüğü bölgeler ve ipliğe etkiyen tork kuvvet değerlerinin alınacağı ipliğin çevre bölgelerinde, daha sık ağ yapısı oluşturulmuştur (Şekil 4, Şekil 5). Yapılan analizlerde, Aparat-1 in CFD analizinde elde edilen Şekil 6 daki akışkan hız çizgilerinde görüldüğü gibi, aparatta en yüksek hızlar, üfleme deliklerinin uç birleştirme kanalına açıldığı bölgededir. Sonuç ve Değerlendirme Tablo 2 de, CFD analizlerinde elde edilen ve splays işleminde ipliğe etki eden Fx, Fy, Fz, Tx, Ty ve Tz değerleri verilmektedir. Burada grafiksel karşılaştırmayı kolaylaştırmak amacıyla her bir değer, 1 numaralı analiz değerine bölünerek normalize değerler elde edilmiştir. ARGE DERGİSİ 11

14 MAKALE I Tekstil Şekil 4. Aparat-1 in akış hacmi ağı Tablo 3 te, analizlerdeki aynı aparat parametreleri ile yapılan splays testlerinde elde edilen görüntü ve mukavemet değerleri verilmiştir. Burada her bir splays testinde, 20 şer adet iplik numunesi alınmış; iki bağımsız gözlemci, her bir numunenin görüntüsüne göre, 1-5 arasında (en iyi görüntü: 5, en kötü görüntü: 1) puanlar vermiştir. Gözlemciler tarafından verilen puanların ortalamaları alınarak Tablo 3 te verilen gö- Tablo 2. Yapılan analizlerde elde edilen tork (T) ve kuvvet (F) değerleri Analiz no Fx [N] Fx-NORM[N] Fy.10 5 [N] FY-NORM[N] Fz.10 7 [N] FZ-NORM[N] 1-3,44 1,000-7,39 1,000 8,00 1, ,48 0,424-3,46 0,468 6,46 0, ,53 0,723-3,45 0,467 6,97 0, ,61 0,746-7,40 1,000 6,68 0,835 Analiz no Tx.10 7 [Nm] Tx-NORM [Nm] Ty.10 9 [Nm] TY-NORM [Nm] Tz.10 9 [Nm] TZ-NORM [Nm] 1 6,62 1,000-3,09 1,000-1,76 1, ,06 0,462-1,33 0,432-1,04 0, ,05 0,460-2,27 0,735-1,44 0, ,64 1,000-2,34 0,758-1,39 0,788 Tablo 3. Yapılan testlerde elde edilen iplik görüntüsü(g) ve mukavemet (M) değerleri Test no G (1-5) GNORM M (%) M MNORM 1 2,94 0,588 4,33 95,7 0, ,78 0,556 7,36 92,6 0, ,90 0,580 10,38 89,6 0, ,34 0,268 9,85 90,2 0,

15 Şekil 5. Aparat-2 nin akış hacmi ağı rüntü değerleri elde edilmiştir. Mukavemet değerleri ise mukavemet testi neticesinde elde edilen ve iplik üzerinde ilk duruma göre oluşan % mukavemet azalmalarıdır. Tablo 2 de verilen normalize tork (T) ve kuvvet (F) bileşenleri ile Tablo 3 te verilen normalize mukavemet ve görüntü değerleri arasındaki ilişki, türev zincir kuralı (1) kullanılarak Şekil 7-12 de grafiksel olarak incelenmiştir. Tablo 4. Üfleme delikleri arasındaki mesafenin etkisi için yapılan analizler Analiz no Fx [N] Fx-NORM[N] Fy.10 5 [N] FY-NORM[N] Fz.10 7 [N] FZ-NORM[N] 1-3,44 1,000-7,39 1,000 8,00 1, ,33-0,968 7,39-1,000 7,76 0, ,22-0,936 7,39-1,000 7,32 0, ,48 0,432-3,46 0,468 6,46 0, ,27 0,659-3,46 0,468 6,76 0, ,61 0,760-3,46 0,468 6,89 0, ,53 0,736-3,45 0,467 6,97 0, ,61 0,759-7,40 1,000 6,68 0,835 Analiz no Tx.10 7 [Nm] Tx-NORM [Nm] Ty.10 9 [Nm] TY-NORM [Nm] Tz.10 9 [Nm] TZ-NORM [Nm] 1 6,62 1,000-3,09 1,000-1,76 1, ,63-1,000 2,99-0,967-1,24 0, ,63-1,000 2,89-0,934-1,13 0, ,06 0,462-1,33 0,432-1,04 0, ,06 0,462-2,03 0,658-1,38 0, ,05 0,461-2,34 0,758-1,52 0, ,05 0,460-2,27 0,735-1,44 0, ,64 1,000-2,34 0,758-1,39 0,788 ARGE DERGİSİ 13

16 MAKALE I Tekstil Şekil 6. CFD analizinde Aparat-1 deki akışkan hız çizgileri (1) Tablo 4 te, daha önce yapılan analizlerin, üfleme delikleri arasındaki mesafe değiştirilerek tekrarlanmasıyla elde edilen sonuçlar gösterilmektedir. Yine burada da normalize değerler elde edilerek bu şekilde sonuçlar yorumlanmıştır. Yapılan tüm analiz ve testler neticesinde ulaşılan sonuç ve değerlendirmeler, aşağıda listelenmiştir: n Tahliye kanalı, en fazla iplik yönündeki yani y-yönündeki (Fy) kuvvetlerin artmasına neden olmakta; daha sonra ise x-yönündeki kuvvetlerin (Fx) artmasını sağlamaktadır. Şekil 7. Fx kuvvetinin mukavemet (M) ve görüntü (G) değerlerine göre değişimi Şekil 8. Fy kuvvetinin mukavemet (M) ve görüntü (G) değerlerine göre değişimi Şekil 9. Fz kuvvetinin mukavemet(m) ve görüntü(g) değerlerine göre değişimi 14

17 n n n Tahliye kanalı olan aparatlarda, üfleme delikleri arasındaki mesafe azaldıkça x ve z-yönündeki kuvvetler (Fx ve Fz) de azalmakta, y yönündeki kuvvet (Fy) ise değişmemektedir. Kuvvetlerin (F), görüntünün (G) ve mukavemetin (M) trendine bakıldığında; hem görüntü hem de mukavemet üzerinde y yönündeki kuvvetlerin etkisi hâkim olmaktadır. Ayrıca y yönündeki kuvvetler (Fy), mertebe olarak diğer yöndeki kuvvetlerin (Fx ve Fz) 100 katıdır. Fy, üfleme deliği mesafesinden bağımsız bir kuvvet bileşeni olup, Fy değerini arttıran bir aparat tasarımının, görüntü ve mukavemeti iyileştireceği görülmektedir. Referanslar [1] Xiao Xing, Guoming Ye, 3D numerical simulation of the airflow in a Pneumatic Splicer, Applied Mechanics and Materials Vols (2012) pp [2] Zhenyu Wu, Qingze Lin, Xudong Hu, Effect of airflow on performance of splicing fiber under different chamber s inlet pressure, Advanced Materials Research Vols (2011) pp Şekil 10. Tx torkunun mukavemet ve görüntü değerlerine göre değişimi Şekil 11. Ty torkunun mukavemet ve görüntü değerlerine göre değişimi Şekil 12. Tz torkunun mukavemet ve görüntü değerlerine göre değişimi ARGE DERGİSİ 15

18 MAKALE I Enerji I Enerji Piyasalarında MATLAB Etkisi Naksan Enerji Yunus Emre Termik Santrali (290 MW) Muammer CİDER Müdür, Analiz Departmanı Naksan Enerji Enerji piyasalarının Türkiye de her anlamda büyümesi ile birlikte bu marketler de tıpkı finansal marketler gibi ileri matematik kullanılan iş kollarından biri hâline geldi. Naksan Enerji olarak anlık analizlerimizin çoğunu, finansal piyasalarda da olduğu gibi Microsoft Excel üstünde yapıyoruz. Her kullanıcının takdir edebileceği gibi Excel kalıcı çözümler için uygun bir uygulama değil. Dolayısıyla prototip olarak Excel de hazırladığımız bir uygulamayı kalıcı hâle getirmek istiyorsak bunun için MATLAB i kullanıyoruz. Bu makalede, MATLAB de hazırladığımız çözümlerimizden bazılarını ana hatları ile paylaşacağız. Forward Fiyat Kırılımı Türkiye de, gün öncesi piyasalarda uzlaşı, saatlik olarak yapılır. Kısacası her saat, ayrı bir ürün olarak değerlendirilir. Market yapısının saatlik olması, yapılan analizlerde kullanılan veri miktarını önemli ölçüde arttırmaktadır. Fakat saatlik uzlaşı dışında, daha uzun süreli kontratlar hâlinde gerçekleşen ürünler de mevcuttur. Bu yüzden, elektrik fiyatları ile yaptığımız her işte, saatlik fiyat kırılımına ihtiyaç duyuyoruz. Bunun için, saatlik ürünlerin birbiri arasındaki ilişkiyi, tarihi verilere dayanarak inceleyip, matematiksel çıkarımlar yapmamız gerekiyor. MATLAB in İstatistik ve Database eklentisi ile geçmişe dönük bir istatiksel çalışma yapıp, her saatin gün tipi ortalamasına göre, sabit ve değişken çarpanını buluyoruz. Aynı şekilde, gün tiplerinin hafta ortalamasına göre ilişkisini inceliyoruz. Ayların birbiri arasındaki ilişkiye bakarak uzun dönem kontratları, önce aylık, sonra haftalık, sonra günlük; en sonunda ise saatlik olarak kırıyoruz. Böyle bir çalışmada son kırılıma kadar oluşan değişim, adım adım grafiklerde yer almaktadır (Şekil 1, 2 ve 3): Santral Optimizasyonu MATLAB in yüksek veri kapasitesini kullandığımız uygulamalarından biri de Naksan Enerji santrallerinin optimal çalışma rejimlerini belirlemektir. Her santral, kendine özgü kısıtlar içinde çalışır. Örnek olarak, gaz santralleri 1 saat içinde devreye girebilirken, kömür santrallerinde bu süre, 4-8 saat arasında değişir. Aynı şekilde, çalışmaya başlayan bu santraller, belirli bir süre çalışmak zorundadır. Tüm bu kısıtları göz önünde bulundurarak optimal çalışma rejimini belirlemek için, Naksan Enerji olarak, MAT- LAB de yazdığımız Tseng-Barz algoritmasını kullanıyoruz. Bu algoritmaların yazılması için MATLAB den daha iyi çalışabi- 16

19 Şekil 1. Yıllık fiyattan aylık fiyat grafiği Şekil 2. Aylık fiyattan günlük fiyat grafiği Şekil 3. Günlük fiyattan saatlik fiyat grafiği lecek programlama dilleri olmasına rağmen, biz analistlerin kolayca öğrenebileceği bir programlama ortamı olması sebebi ile MATLAB, piyasalarda tercih edilen bir program oldu. Müşteri Fiyatlama Naksan Enerji olarak en önemli faaliyetlerimizden biri de serbest tüketicilere enerji tedarik etmektir. Tüm Türkiye de senelik enerji tüketimi, 4500 kwh (aylık ortalama faturası 135 lira) olan müşteriler, dilediklerinde, serbest piyasadan cazip enerji tedarik edebilirler. Müşterinin kullanım profiline göre, verilen indirim oranı keskin farklılık gösterebilir. Daha önce de belirttiğimiz gibi, her saatteki kullanımın takas fiyatı birbirinden farklıdır. Dolayısıyla ucuz saatlerde tüketimi fazla, pahalı saatlerde az olan müşterilere verilen indirim, tarife fiyatının %15 ine ulaşabilirken, pahalı saatlerde tüketimi yüksek müşterilere verilen indirim, %1 lerde kalabiliyor. Müşterilerimize fiyat verirken, onların geçmiş tüketim bilgilerini bilemediğimiz için, müşteriden tedarik ettiğimiz geçmiş tüketim bilgileri ile bir tahmin yapmamız gerekiyor. Bunun için tekrar MATLAB e dönüyoruz. Gelecek için tahmini kullanım profilini oluştururken gün tipine dikkat ederek geçmiş profilini geleceğe taşıyoruz. Fiyat kırılımımız ile müşterinin tahmini kullanımını birleştirerek, müşterilerimize bir fiyat oluşturuyoruz. Aynı zamanda, MATLAB den çıkan sonuçlarımızı, müşteri veri bankamızda saklayarak takip ediyoruz. Kısacası, MATLAB, şirketimizin günlük ve sistem kritik işlerini yürüttüğümüz programlardan birisi oldu. ARGE DERGİSİ 17

20 MAKALE I Cam Camın ANSYS POLYFLOW 3-D Analizi Arif ÇELEBİ Ür-Ge Mühendisi LAV A. ÖZET Cam imalatında presleme; ergiyik cam (Damla) kalıba düştükten sonra mastörün aşağı doğru hareketiyle gerçekleşmektedir. Camın kalıptan çıkması için, kalıbın ve mastörün ters açıya sahip olması gerekmektedir. Ayrıca mastör ya da kalıba gravür işlenerek camın yüzeyinde desen oluşturmak mümkündür. Desen, hem iç hem de dış yüzeyde olabilir. Kalıbın alt tarafında ise şekillenmiş camın kalıptan çıkmasını sağlayan müldefon bulunmaktadır. Normal şartlar altında, kalıp ekipmanlarının hava ya da su ile soğutulması gerekir. Bu çalışmada, sadece camın kuvvet altında şekillenmesi incelenmiştir. Kullanılan yazılım ile kalıp tasarım revizyonları daha hızlı yapılabilecek ve camın yürüme karakteristiği ile presleme parametreleri bilgisayar ortamında görülebilecektir. Ramazan Ergin SAĞLAM Ür-Ge Mühendisi LAV Bekir Emre UĞURLAR Ür-Ge Yöneticisi B. GİRİŞ Dünyada birçok sofra camı üreticisi, şekillendirmede soda-kireç kompozisyonunu kullanmaktadır. Bu hammadde karışımının içerisinde, yaklaşık %70 silika (SiO 2 ), %15 soda (Na 2 O), %9 kireç (CaO), %2 alümina (Al 2 O 3 ),%3 magnezyum oksit (MgO) ve diğer küçük ölçekte bileşenler bulunmaktadır. Herhangi bir hammaddede gerçekleşen küçük LAV Ebubekir BEYAZOĞLU CFD Proje Mühendisi FİGES A.Ş. Resim 1: a) Damlanın kalıba yönlendirilmesi, b) Kendi ağırlığı altında şekil değiştirme, c) Presleme d), Çıkarma (Take-Out) değişiklikler, son ürünün kalitesini ve camın davranışını etkilemektedir. Bu yüzden, harman hassas bir şekilde hazırlanıp, ergitme fırınında yaklaşık 1600 C de ergimeye bırakılmaktadır. Burada bileşenler birbiri ile kimyasal tepkimeye girip, ergiyerek cam besleme oluğu (fore- 18

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ Hazırlayan : Kadir ÖZDEMİR No : 4510910013 Tarih : 25.11.2014 KONULAR 1. ÖZET...2 2. GİRİŞ.........3

Detaylı

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu -

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Şubat 2013 Hakkımızda Firma Profili Ekip Faaliyet Alanları Firma Profili Hakkımızda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın 2012 Teknogirişim Sermaye

Detaylı

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN VULCAN döküm simülasyon yazılımı ile imalat öncesi döküm kusurlarının tespiti ve iyileştirilmesi ÖZET Makalede uygulama yapılan model

Detaylı

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ

SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ SOLIDWORKS SIMULATION EĞİTİMİ Kurs süresince SolidWorks Simulation programının işleyişinin yanında FEA teorisi hakkında bilgi verilecektir. Eğitim süresince CAD modelden başlayarak, matematik modelin oluşturulması,

Detaylı

ANOVA MÜHENDİSLİK LTD. ŞTİ.

ANOVA MÜHENDİSLİK LTD. ŞTİ. ÇOK KADEMELİ POMPA PERFORMANSININ CFD YÖNTEMİYLE BELİRLENMESİ Ahmet AÇIKGÖZ Mustafa GELİŞLİ Emre ÖZTÜRK ANOVA MÜHENDİSLİK LTD. ŞTİ. KISA ÖZET Bu çalışmada dört kademeli bir pompanın performansı Hesaplamalı

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ IV. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 12-14 Eylül 212, Hava Harp Okulu, İstanbul İNSANSIZ HAVA ARACI PERVANELERİNİN TASARIM, ANALİZ VE TEST YETENEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Oğuz Kaan ONAY *, Javid KHALILOV,

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

Nr. 514, September 2014 Neslihan Sargut nsargut@isravision.com +90 (212 ) 285 9745

Nr. 514, September 2014 Neslihan Sargut nsargut@isravision.com +90 (212 ) 285 9745 Yapay görme ile kalite sürekli denetim altında Yapay görme teknolojilerinin üretim dünyasına iki büyük faydayı birarada sunduğunu söyleyen ISRA Vision Vistek Genel Md. Yardımcısı Serkan Çakır, "Her üretimin

Detaylı

Ürün Geliştirme. Oğuz ALTAY Satış Direktörü

Ürün Geliştirme. Oğuz ALTAY Satış Direktörü Ürün Geliştirme Oğuz ALTAY Satış Direktörü 3 Boyutlu Teknolojiler Mühendislik ve Simülasyon 20 Yılı aşkın tecrübe Yurtiçi ve yurtdışında 4 ofis Teknoloji uygulama merkezleri 50 nin üzerinde Personel ISO

Detaylı

Numerical Investigation of the Effect of Needle Tilting Angle on Irrigant Flow Inside the Tooth Root Canal

Numerical Investigation of the Effect of Needle Tilting Angle on Irrigant Flow Inside the Tooth Root Canal Numerical Investigation of the Effect of Needle Tilting Angle on Irrigant Flow Inside the Tooth Root Canal İğne Açısının Diş Kök Kanalı İçindeki İrigasyon Sıvısının Akışına Etkisinin Sayısal Analizi A.

Detaylı

FLUID MECHANICS PRESSURE AND MOMENTUM FORCES A-PRESSURE FORCES. Example

FLUID MECHANICS PRESSURE AND MOMENTUM FORCES A-PRESSURE FORCES. Example A-PRESSURE FORCES FLUID MECHANICS PRESSURE AND MOMENTUM FORCES Consider a duct as shown in figure. First identify the control volume on which to conduct a force balance. The inner passage is filled with

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Akışkanlar Mekaniği MK-312 3/Güz (3+1+0) 3.5 7

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Akışkanlar Mekaniği MK-312 3/Güz (3+1+0) 3.5 7 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS Akışkanlar Mekaniği MK-312 3/Güz (3+1+0) 3.5 7 Dersin Dili : İngilizce Dersin Seviyesi

Detaylı

TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ.

TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ. Sivil Havacılığın en büyük destekçisi TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ. Yalnızca Türkiye nin sivil havacılık alanında gururu, Avrupa nın imrenerek izlediği havayolu şirketi THY nin değil, bölgenin öncü

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI SINIF-DÖNEM : 1. Sınıf - Güz DERS KODU MATH 101 PHYS 101 CHEM 101 MCE 101 MCE 103 ENG 101 TDL 101 Matematik I Calculus I Z 4 0 6 Fizik I Physics I Z 3 2 6 Genel Kimya General Chemistry Z 3 0 5 Makina Mühendisliğine

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu

İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu İstanbul Havacılık Sektörü Yenilikçi İşbirliği Platformu Sivil Havacılıkta Çalışma Alanları, Fırsatlar ve Başarı Örnekleri Hava Aracı ve Komponent Üretimi İtki Sistemleri Talaşlı imalat Hassas döküm Kimyasal

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

BOZDAĞ ENDÜSTRİYEL ÜRÜNLER VE DIŞ TİCARET LTD. ŞTİ.

BOZDAĞ ENDÜSTRİYEL ÜRÜNLER VE DIŞ TİCARET LTD. ŞTİ. Firma Tanıtımı BOZDAĞ ENDÜSTRİYEL ÜRÜNLER VE DIŞ TİCARET LTD. ŞTİ. Adres: Telefon: 0232 479 58 10 Faks: 0232 479 25 85 E-Posta: info@bozdagendustri.com Otomotiv sektöründeki güçlü tedarikçiniz. Bozdağ

Detaylı

FİGES Şirket Profili. Dr.Tarık Öğüt. SSM Dizayn ve İleri Mühendislik Hizmetleri Çalıştayı, Ankara 03.06.2008. www.figes.com.tr

FİGES Şirket Profili. Dr.Tarık Öğüt. SSM Dizayn ve İleri Mühendislik Hizmetleri Çalıştayı, Ankara 03.06.2008. www.figes.com.tr FİGES Şirket Profili Dr.Tarık Öğüt SSM Dizayn ve İleri Mühendislik Hizmetleri Çalıştayı, Ankara 03.06.2008 Dr.Tarık Öğüt Doğum Tarihi: 10.06.1948 1966: Haydarpaşa Lisesi. Etibank ın burslu öğrencisi olarak

Detaylı

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI TMMOB Makina Mühendisleri Odası 11. Otomotiv Sempozyumu 8-9 Mayıs 2009 SANAL ÖLÇME UYGULAMASI Özet Uygulamanın temel amacı Otomotiv sac kalıpçılığında, kalıptan elde edilen parçanın kalite seviyesinin

Detaylı

1999 yılı sonundan itibaren 1/25.000 ölçekli harita üretimi sayısal olarak yapılmaya başlanmıştır.

1999 yılı sonundan itibaren 1/25.000 ölçekli harita üretimi sayısal olarak yapılmaya başlanmıştır. Kartografya Dairesi Başkanlığı Faaliyetleri 1. Fotogrametri Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan, yurt içi 1/25.000 ölçekli ve yurt dışı 1/50.000 ölçekli sayısal verilerin, kartografik düzenlemeleri

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Hidrolik Pnomatik Güç Kontrolu Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Önkoşulu Dersin Öğretim Elemanları Dersin Amacı

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU. Aralık,2013 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ PROGRAMI SON SINIF ÖĞRENCİ ANKET FORMU Sevgili U.Ü.Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Programı Öğrencileri, Aralık,2013 Uludağ Üniversitesi

Detaylı

Tanıtım Kitapçığı. Gayrimenkul Sektörü Değişime Startkey Çatısı Altında Hazırlanıyor

Tanıtım Kitapçığı. Gayrimenkul Sektörü Değişime Startkey Çatısı Altında Hazırlanıyor Tanıtım Kitapçığı Gayrimenkul Sektörü Değişime Startkey Çatısı Altında Hazırlanıyor Değerli Girişimcilerimiz STARTKEY, 2013 yılında, gayrimenkul sektöründe 10 yılı aşkın zamandır deneyime sahip olan Yönetim

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Bilgisayar Destekli Tasarım MK-324 3/Bahar (1+2+0) 2 4

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Bilgisayar Destekli Tasarım MK-324 3/Bahar (1+2+0) 2 4 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS Bilgisayar Destekli Tasarım MK-324 3/Bahar (1+2+0) 2 4 Dersin Dili : Türkçe Dersin

Detaylı

PROFİL EKSTRÜZYONUNDA KALIPTAN DENGELİ MALZEME ÇIKIŞI SAĞLAMAK İÇİN BİR YÖNTEM

PROFİL EKSTRÜZYONUNDA KALIPTAN DENGELİ MALZEME ÇIKIŞI SAĞLAMAK İÇİN BİR YÖNTEM PROFİL EKSTRÜZYONUNDA KALIPTAN DENGELİ MALZEME ÇIKIŞI SAĞLAMAK İÇİN BİR YÖNTEM Oktay Yılmaz, Kadir Kırkköprü İstanbul Teknik Üniversitesi, Makina Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, İSTANBUL yilmazo@itu.edu.tr,

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ 1. HAFTA 1 AutoCAD, tüm dünyada başta mühendisler ve mimarlar tarafından kullanılan, dünyaca tanınan yazılım firması Autodesktarafından hazırlanan, bilgisayar

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Üretim Teknikleri MK-314 3/Güz (2+1+0) 2,5 6. : Yrd.Doç.Dr.Müh.Kd.Bnb.

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Üretim Teknikleri MK-314 3/Güz (2+1+0) 2,5 6. : Yrd.Doç.Dr.Müh.Kd.Bnb. MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS Üretim Teknikleri MK-314 3/Güz (2+1+0) 2,5 6 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Önkoşulu

Detaylı

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 1987-1992 Lisans Celal Bayar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği 2001-2004 Y. Lisans

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

AKIŞKANLAR MEKANİĞİ. Doç. Dr. Tahsin Engin. Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

AKIŞKANLAR MEKANİĞİ. Doç. Dr. Tahsin Engin. Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü AKIŞKANLAR MEKANİĞİ Doç. Dr. Tahsin Engin Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü İLETİŞİM BİLGİLERİ: Ş Ofis: Mühendislik Fakültesi Dekanlık Binası 4. Kat, 413 Nolu oda Telefon: 0264 295 5859 (kırmızı

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın etrafından

Detaylı

ANKARA PROFESYONEL MAKİNA KALIP PLASTİK YAPI EĞİTİM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

ANKARA PROFESYONEL MAKİNA KALIP PLASTİK YAPI EĞİTİM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ ANKARA PROFESYONEL MAKİNA KALIP PLASTİK YAPI EĞİTİM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ ANKARA PROFESYONEL MAKİNA KALIP PLASTİK YAPI EĞİTİM SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ HAKKIMIZDA ANKARA PROFESYONEL

Detaylı

Mekanik Karıştırıcıların Hesaplamalı Akışkanlar Mekaniği ile Sayısal Modellenmesi

Mekanik Karıştırıcıların Hesaplamalı Akışkanlar Mekaniği ile Sayısal Modellenmesi Mekanik Karıştırıcıların Hesaplamalı Akışkanlar Mekaniği ile Sayısal Modellenmesi Mehmet TEKE (1) Melih APAYDIN (2) 1 FİGES A.Ş, Makina Mühendisi 2 FİGES A.Ş, Makina Mühendisi ÖZET Bu çalışmada kimya sanayinde

Detaylı

MAK 101 Makine Mühendisliğine Giriş. Mühendislik Branşları Örnekleri. Mühendislik. Makine Mühendislerinin İşleri Arasında:

MAK 101 Makine Mühendisliğine Giriş. Mühendislik Branşları Örnekleri. Mühendislik. Makine Mühendislerinin İşleri Arasında: MAK 101 Makine Mühendisliğine Giriş Makine Mühendisliği Konuları Temel Ve Mühendislik Yaklaşımı Mühendislik Engineering(ingenerare) : Yaratmak Mühendislik: Temel Bilimleri kullanarak; yapılar, aletler

Detaylı

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi Sistemin yerleştirildiği kavşaklarda CHAOS ile araçların trafik ışıklarında bekleme süresini en aza indirgemektedir. Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi Dinamik kavşak

Detaylı

BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI

BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI tasarım BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI Nihat GEMALMAYAN, Hüseyin ĐNCEÇAM Gazi Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü GĐRĐŞ Đlk bisikletlerde fren sistemi

Detaylı

Güneş Enerjisi nde Lider

Güneş Enerjisi nde Lider Güneş Enerjisi nde Lider GO Enerji, 2003 yılından itibaren, Güneş enerjisinden elektrik üretimi teknolojilerinde uzmanlaşmış ekibiyle faaliyet göstermektedir. Kendi markaları ile ABD den Avustralya ya

Detaylı

AKTEK GARAGE DÖKÜMANI

AKTEK GARAGE DÖKÜMANI AKTEK GARAGE DÖKÜMANI Kurum İçi Girişimcilik ve İnovasyon İŞ GELİŞTİRME VE TEKNOLOJİ ENTEGRASYON BÖLÜMÜ 1 İÇERİK 1. Aktek Tarafından Belirlenmesi Gereken Adımlar... 4 1.1. Destek Verilecek Olan Sektörler

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

ĐSTĐKRARIN VE GELĐŞĐMĐN HĐKAYESĐ

ĐSTĐKRARIN VE GELĐŞĐMĐN HĐKAYESĐ ĐSTĐKRARIN VE GELĐŞĐMĐN HĐKAYESĐ 1978: Ankara da küçük bir atölye olarak kuruldu. 1979: Zirai traktörlere monte edilmek üzere kazıcı ve yükleyici ataşmanları imalatı yaparak işe başladı. 1986: Ankara da

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (1) 49-54 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Akışkanlar Mekaniği Ve İklimlendirme Sistemlerinde Sonlu Elemanlar

Detaylı

Novartis İş Zekası Çözümü. 7 Kasım 2012, İstanbul Kaan Marangoz, Novartis

Novartis İş Zekası Çözümü. 7 Kasım 2012, İstanbul Kaan Marangoz, Novartis Novartis İş Zekası Çözümü 7 Kasım 2012, İstanbul Kaan Marangoz, Novartis Gündem Novartis İlaç Sektörü Cognos Raporlama Sistemi Projeler Faydalar 2 Novartis Biz kimiz? AMACIMIZ Hastalıkları önleyen ve tedavi

Detaylı

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler Bu tür akışölçerlerde, akışta kısıtlama yapılarak yaratılan basınç farkı (fark basınç), Bernoulli denkleminde işlenerek akış miktarı hesaplanır. Bernoulli denkleminin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr.Yiğit Aksoy

Yrd. Doç. Dr.Yiğit Aksoy Yrd. Doç. Dr.Yiğit Aksoy ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Celal Bayar Üniversitesi Makine Mühendisliği 00 Y. Lisans Celal Bayar Üniversitesi Makine Mühendisliği 00 Doktora Celal

Detaylı

Temiz üretimin altı çizilmeli ve algılanması sağlanmalıdır

Temiz üretimin altı çizilmeli ve algılanması sağlanmalıdır KSS Söyleşileri Temiz üretimin altı çizilmeli ve algılanması sağlanmalıdır Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) Çevre Projeleri Koordinatörü Ferda Ulutaş ile Vakfın faaliyetleri, kurumsal sosyal sorumluluk

Detaylı

İleri Teknoloji - Profesyonel Destek

İleri Teknoloji - Profesyonel Destek İleri Teknoloji - Profesyonel Destek 2004 YILINDA KURULAN AKIŞ KONTROL ENDÜSTRİYEL TESİSLERE YÖNELİK; MALZEME TEMİNİ MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK TAAHHÜT KONULARINDA HİZMET VERMEKTEDİR. Uzman ve dinamik şirket

Detaylı

Fikirden Girişime EN HIZLI YOL

Fikirden Girişime EN HIZLI YOL Fikirden Girişime EN HIZLI YOL Mayıs 2011 de, girişimcilerin toplumun ekonomik ve refah gelişiminin sürdürülebilir olmasındaki en önemli oyuncular olduğu inancıyla hayata geçirdiğimiz Girişim Fabrikası

Detaylı

Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı

Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı Tablo 5.1. Sekiz Yarıyıllık Lisans Eğitim-Öğretim Planı HİTİT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 8 YARIYILLIK LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL Ders

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM - 169 - İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM Cemalettin Dönmez * Özet Türkiye de inşaat mühendisliğinde lisans sonrası eğitimin hacim ve temel uzmanlık

Detaylı

2012 yılı ANSYS & ANSOFT EĞİTİMLERİ

2012 yılı ANSYS & ANSOFT EĞİTİMLERİ 2012 yılı ANSYS & ANSOFT EĞİTİMLERİ İçindekiler 1. 2012 yılı Eğitim Takvimi Sf:1-2 2. ANSYS Eğitim İçerikleri Sf:3-7 3. 2012 yılı Eğitim Ücretleri Sf:8 4. Eğitimler ile ilgili Açıklamalar Sf:9 0 FİGES

Detaylı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Reynolds Sayısı ve Akış Türleri Deneyi 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle belirtilen

Detaylı

YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; YEKTAMAK müşterilerinin ihtiyaçlarının belirlenmesinden projenin teslim edilmesine kadar olan süreçte;

YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; YEKTAMAK müşterilerinin ihtiyaçlarının belirlenmesinden projenin teslim edilmesine kadar olan süreçte; 1 HAKKIMIZDA YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; 2013 yılında akademik geçmişe sahip ortaklar tarafından kurulmuş bir firmadır. Yeni kurulmuş olmasına rağmen 35 yıla varan tecrübeye sahip personellerinden

Detaylı

Teknoloji Geliştirme Alanında Üniversite Sanayi Ortak Çalışmalarında Deneyimler Dr.- Ing. Yalçın Tanes Ak-Kim Ar-Ge Direktörü

Teknoloji Geliştirme Alanında Üniversite Sanayi Ortak Çalışmalarında Deneyimler Dr.- Ing. Yalçın Tanes Ak-Kim Ar-Ge Direktörü Teknoloji Geliştirme Alanında Üniversite Sanayi Ortak Çalışmalarında Deneyimler Dr.- Ing. Yalçın Tanes Ak-Kim Ar-Ge Direktörü Üniversite Sanayi İşbirliğinde Yaklaşımlar 29 Mart 2013 Elazığ Önsöz Çeşitli

Detaylı

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205-BÖLÜM 2-UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ 1 Bir otomobil lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır Hava sıcaklığı 25 C iken etkin basınç 210 kpa dır Eğer lastiğin hacmi 0025

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi

Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Yaz Puantı ve Talep Yönetimi Genel elektrik talebi kış aylarında ısıtma ve aydınlatma, yaz aylarında ise soğutma (klima) ihtiyacına bağlı olarak bölgesel ve mevsimsel farklılıklar oluşturur. modus Enerji

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU ÖLÇÜM VE ANALİZ SİSTEMİ. www.promodsoftware.com.tr promod@promodsoftware.com.tr

ÜÇ BOYUTLU ÖLÇÜM VE ANALİZ SİSTEMİ. www.promodsoftware.com.tr promod@promodsoftware.com.tr ÜÇ BOYUTLU ÖLÇÜM VE ANALİZ SİSTEMİ PROKLT ÜÇ BOYUTLU ÖLÇÜM VE ANALİZ SİSTEMİ ProKLT, üç boyutlu ölçüm gereksinimleri için üretilen bir yazılım-donanım çözümüdür. ProKLT, incelenen cisme dokunmaksızın,

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ PROF. DR. EMİN TACER BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ

ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ PROF. DR. EMİN TACER BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ PROF. DR. EMİN TACER BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ 1 Ekonomik - Sosyal - Teknolojik - Politik Ekolojik DÜNYA Siyasi ve Ekonomik Birliktelik Çok Uluslu Şirketler Uluslararsı Sivil

Detaylı

İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI İLERİ SEVİYE BİLGİSAYARLI SAYISAL KONTROLLÜ (CNC) DİK İŞLEME TEZGÂHI KULLANMA ve PROGRAMLAMA EĞİTİMİ KURS PROGRAMI 1. KURUMUN ADI : 2. KURUMUN ADRESİ : 3. KURUCUNUN ADI : 4. PROGRAMIN ADI : İleri Seviye

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

İzmir Adnan Menderes Havalimanı Yeni İç Hatlar Terminali ne Etkileyen Rüzgâr Yüklerinin CFD Metotlarıyla Belirlenmesi

İzmir Adnan Menderes Havalimanı Yeni İç Hatlar Terminali ne Etkileyen Rüzgâr Yüklerinin CFD Metotlarıyla Belirlenmesi İzmir Adnan Menderes Havalimanı Yeni İç Hatlar Terminali ne Etkileyen Rüzgâr Yüklerinin CFD Metotlarıyla Belirlenmesi Havalimanları ANSYS'e Emanet Elif KORU İnşaat Mühendisi / Yapısal Tasarım TAV İnşaat

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Maslak,34469 İstanbul UCK 328 YAPI TASARIMI Prof. Dr. Zahit Mecitoğlu ÖDEV-II: İTÜ hafif ticari helikopteri için iniş takımı analizi 110030011

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Termodinamik, Malzeme Bilimi, Akışkanlar Mekaniği, Isı Transferi, Cisimlerin Mukavemeti

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ. Termodinamik, Malzeme Bilimi, Akışkanlar Mekaniği, Isı Transferi, Cisimlerin Mukavemeti MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Makine Mühendisliğinde Deneysel Yöntemler Dersin Dili : Türkçe Dersin Seviyesi : Lisans, Zorunlu Dersin Önkoşulu

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 2 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Bir otomobile lastiğinin basıncı, lastik içerisindeki havanın sıcaklığına bağlıdır. Hava sıcaklığı

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hidrodinamik, Gemi Model İstanbul Teknik Üniversitesi 1997-2001

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hidrodinamik, Gemi Model İstanbul Teknik Üniversitesi 1997-2001 ÖZGEÇMİŞ ve YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Serhan GÖKÇAY 2. Doğum Tarihi : 23.05.1979 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Hidrodinamik, Gemi Model İstanbul Teknik Üniversitesi

Detaylı

Teknoloji Partneri. Çözüm Ortağı

Teknoloji Partneri. Çözüm Ortağı Mühendislik Çözümleri OTO M A S YO N Teknoloji Partneri MÜHENDiSLiK Çözüm Ortağı DA N I S M A N L I K www.inovamuhendislik.net KURUMSAL Endüstride ve sanayide kullanılan ve üretilen makine, sistem ve ekipmanlarda

Detaylı

Makine Mühendisliği Bölümü

Makine Mühendisliği Bölümü Makine Mühendisliği Bölümü Neden Makine Mühendisliği Teknolojiyi kullanan, teknoloji üreten ve teknolojiye yön veren, toplum yararına bilimsel bilgi sağlayan günümüz ve yarınların problemlerine çözüm arayan

Detaylı

PLASTİK KALIP TEKNİSYENİ

PLASTİK KALIP TEKNİSYENİ TANIM Plastik kalıplarının çizimlerini yaparak tasarımını ve üretimini gerçekleştirir. Gerekli şartlar sağlandığında atölyede kalıp üretimini yapan bilgisayarlı tezgâhlarda üretim programını hazırlayan

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ Makine parçalarının ve/veya eş çalışan makine parçalarından oluşan mekanizma veya sistemlerin tasarımlarında önemli bir aşama olan ve tasarıma

Detaylı

uzun vadeli çözüm ortağınız

uzun vadeli çözüm ortağınız Firma Sunumu uzun vadeli çözüm ortağınız 2015 Ozay Dokum www.ozaydokum.com 1 Kısa Bilgi - 1.200 tonun üzerinde yıllık kapasite - 25 yıldan fazla üretim tecrübesi - 10.000 m 2 lik üretim tesisi - 100 çalışan

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

ÜRÜN BROŞÜRÜ PRECITEC LR. Ultra hassasiyet gerektiren yüzeyler için optik sensör

ÜRÜN BROŞÜRÜ PRECITEC LR. Ultra hassasiyet gerektiren yüzeyler için optik sensör ÜRÜN BROŞÜRÜ PRECITEC LR Ultra hassasiyet gerektiren yüzeyler için optik sensör 2 PRECITEC LR Ultra hassasiyet gerektiren yüzeyler için optik sensör ÖNE ÇIKAN ÖZELLİKLERİ OPTİK ÖLÇÜMLE SINIRLARI ZORLAYIN

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

EGELİ & CO.: REEL YATIRIMLAR İÇİN YERLİ ve YABANCI FİNANSAL YATIRIMCIYI TARIM SEKTÖRÜNE ÇEKECEĞİZ

EGELİ & CO.: REEL YATIRIMLAR İÇİN YERLİ ve YABANCI FİNANSAL YATIRIMCIYI TARIM SEKTÖRÜNE ÇEKECEĞİZ Egeli & Co. Yatırım Holding A.Ş. 13 Ekim 2010 Basın Bülteni EGELİ & CO.: REEL YATIRIMLAR İÇİN YERLİ ve YABANCI FİNANSAL YATIRIMCIYI TARIM SEKTÖRÜNE ÇEKECEĞİZ Halka açık bir şirket olan Egeli & Co. Yatırım

Detaylı

Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye

Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye Grontmij Sürdürülebilir Mühendislik ve Tasarım... Övünç Birecik, Grontmij Türkiye 1 Grontmij Profilimiz Kuruluş; 1915 Hizmet Alanı; Danışmanlık, Tasarım ve Mühendislik Hizmetleri Halka açık; EuroNext Amsterdam

Detaylı

16 Üniversite ile 50 ye yakın proje

16 Üniversite ile 50 ye yakın proje FAALİYETLER VE YANSIMALARI ÜNİVERSİTE-SANAYİ İŞBİRLİĞİ FAALİYETLER VE YANSIMALARI ÜNİVERSİTE-SANAYİ İŞBİRLİĞİ 16 Üniversite ile 50 ye yakın proje FAALİYETLER VE YANSIMALARI ÜNİVERSİTE-SANAYİ İŞBİRLİĞİ

Detaylı

RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi

RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi Egemen SULUKAN, Tanay Sıdkı UYAR Marmara Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Ana Bilim Dalı Göztepe,

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ 1. BÖLÜM CAD-COMPUTER AIDED DESIGN NE TASARLIYORUZ? - KATI MODELLER (SOLIDS) - -SACLAR(SHEET METAL) - -YÜZEYLER (SURFACES)

Detaylı

MİLPER PERVANE TEKNOLOJİLERİ A.Ş MİLLİ İMKANLARLA OPTİMUM PERVANE TASARIMI VE ÜRETİMİ

MİLPER PERVANE TEKNOLOJİLERİ A.Ş MİLLİ İMKANLARLA OPTİMUM PERVANE TASARIMI VE ÜRETİMİ MİLPER PERVANE TEKNOLOJİLERİ A.Ş MİLLİ İMKANLARLA OPTİMUM PERVANE TASARIMI VE ÜRETİMİ Hazırlayan: Mustafa ALVAR, Sena Nomak, Rasim Çetin, Metin Şaylan, İsmail Çiçek 20.11.2013 MILPER Deniz araçları için

Detaylı

Araç Gövdesi İmalatına Yönelik Sert Lehimleme Çözümleri

Araç Gövdesi İmalatına Yönelik Sert Lehimleme Çözümleri Araç Gövdesi İmalatına Yönelik Sert Lehimleme Çözümleri voestalpine Böhler Welding www.voestalpine.com/welding voestalpine Böhler Welding En İyi Kaynak Sonuçları için Metalürjik Uzmanlık voestalpine Böhler

Detaylı

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI Ömer PEKDUR 1, Can CANDAN 2, Davut AKDAŞ 3, Yaşar AKMAN 4, Sabri BIÇAKÇI 5 1 opekdur@gmail.com 6 ncı Ana Bakım Merkezi Komutanlığı,

Detaylı

ELYAF TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİN DELİNMESİNDE ÇİFT AÇILI MATKAP UÇLARIN İTME KUVVETİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

ELYAF TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİN DELİNMESİNDE ÇİFT AÇILI MATKAP UÇLARIN İTME KUVVETİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ ELYAF TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİN DELİNMESİNDE ÇİFT AÇILI MATKAP UÇLARIN İTME KUVVETİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Ali ÜNÜVAR a, Halil Burak KAYBAL a ve Ahmet AVCI a a, Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi

Detaylı

RADYATÖR FAN TASARIMI. Ahmet Açıkgöz, Mustafa Ö. Gelişli, Emre Öztürk. ANOVA Mühendislik. www.anova.com.tr

RADYATÖR FAN TASARIMI. Ahmet Açıkgöz, Mustafa Ö. Gelişli, Emre Öztürk. ANOVA Mühendislik. www.anova.com.tr RADYATÖR FAN TASARIMI Ahmet Açıkgöz, Mustafa Ö. Gelişli, Emre Öztürk ANOVA Mühendislik www.anova.com.tr 1. Giriş Gelişen otomotiv sektöründe, araç performansını arttırmak ve gürültü seviyesini düşürmek

Detaylı

data M Roll Form Teknoloji partneriniz

data M Roll Form Teknoloji partneriniz data M Roll Form Teknoloji partneriniz YAZILIM BÖLÜMÜ COPRA RF ve COPRA FEA RF: Uzun yıllar boyu diğer CAD yazılımlarını kullanan bir metal şekillendirme firması neden COPRA RF ve COPRA FEA RF kullanmaya

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 49

ÖĞRENME FAALİYETİ 49 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 49 UÇAK BAKIM TEKNOLOJİSİ Bu faaliyet sonucunda, ulusal ve uluslararası anlaşmaların belirlediği standartlarda Uçak Bakım alanındaki meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM)

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) I. YARIYIL MAK1001 Matematik I 4 2 6 MAK1003 Fizik I 3 1 5 MAK1005 Genel Kimya 2 1 4 MAK1007 Lineer Cebir 3 0 3 MAK1009

Detaylı

ALMINA TECHNOLOGICAL SOLUTIONS

ALMINA TECHNOLOGICAL SOLUTIONS KARGOMETRE ALMİNA TEKNOLOJİK ÇÖZÜMLER bünyesindeki tamamı Türk Mühendislerden oluşan AR-GE grubu ile sektörlerde en yeni teknolojiler ile devrim yaratmanın verdiği gururu sizlerle paylaşmaktayız. Kargoculuk

Detaylı