KRİZ VE STRES KOŞULLARINDA AİLE DİRENCİ: KORUYUCU VE İYİLEŞTİRİCİ FAKTÖRLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KRİZ VE STRES KOŞULLARINDA AİLE DİRENCİ: KORUYUCU VE İYİLEŞTİRİCİ FAKTÖRLER"

Transkript

1 KRİZ VE STRES KOŞULLARINDA AİLE DİRENCİ: KORUYUCU VE İYİLEŞTİRİCİ FAKTÖRLER Prof. Dr. Emine GÖNEN* Dr. Eda PURUTÇUOĞLU* ÖZET Aile direnci, ailenin önceki durumuna göre krizden daha güçlenmiş, daha becerili ve daha uyumlu çıkması, güç duruma pozitif yanıt vermesi olarak tanımlanabilir. Aile direncine ilişkin çalışmalar, kriz ve stres durumları ile mücadele ettikten sonra ailenin canlanarak gücünü tekrar toparlamasını ve oluşturduğu faaliyet modelini sürdürmesini sağlayan, aileyi koruyucu ve iyileştirici faktörleri ortaya koyar. Bu faktörler olumlu bakış açısını, inancı, aile üyelerinin uyumunu, esnekliği, aile iletişimini, finansal yönetimi, ailenin birlikte geçirdiği zaman ve alışkanlıkları, sosyal desteği, sağlığı ve ailenin dayanıklılığını kapsayan on maddeden oluşmaktadır. Bu çalışmada anılan faktörler ele alınarak aile direnci kavramına açıklık getirilmeye çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Direnç, Aile Direnci, Koruyucu ve İyileştirici Faktörler. ABSTRACT Family resilience is defined as the ability of a family that responds positively to an adverse situation by the desire of strengthened, more confident and more resourceful than its prior state. Researches on family resilience has shed light on family protective and recovery factors that maintain its established patterns of functioning and promote the family s strengths by recovering after being challenged by crisis and stress conditions. These factors identify ten processes including positive outlook, spirituality, family member accord, flexibility, family communication, financial management, family shared time and routine, social support, health and family hardiness. In this article, the concept of family resilience will be highlighted by discussing these named factors. Key Words: Resilience, Family Resilience, Protective and Recovery Factors. * Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü, Ankara.

2 1. Giriş Ailenin yaşam dönemlerindeki stres ya da sıkıntıları başarılı bir şekilde atlatarak devamlılığını sağlaması aile direnci olarak görülmektedir (Black and Lobo, 2008). Aile direnci belli bir amaç dahilinde aileyi ve üyelerinin fonksiyonlarını karşılıklı olarak etkileyen zararlı ve yararlı süreçlerin varlığını gösteren sistemik bir görüştür (Gardner et.al., 2008). McCubbin and McCubbin (1988) aile direncini, kriz durumlarına uyum sağlayan ve değişim durumlarında engellere karşı dirençli davranmaya yardım eden ailenin karakteri, boyutları ve özellikleri olarak tanımlamaktadırlar. Walsh a göre (1998) ise aile direnci, ailenin direnç özellikleri ile aile yaşam dönemi boyunca devam eden etkin bir süreçtir. Direncin niteliği ailenin herhangi bir yaşam döngüsünde geliştirilebilir, problem çözmeye yönelik olarak tasarlanabilir ve değerlendirilebilir. Ailelerin beklenmedik ve kurallara dayanan mücadeleleriyle birbirlerini sevmeye ve desteklemeye devam etmelerini sağlayan aile ilişkileri ve iyimserlik tutumları, direncin temel yapısını oluşturur (Black and Lobo, 2008). 2. Aile direncinin tanımı ve boyutları Aile direnci yaklaşımı aile dinamiğini, karşılıklı ilişkileri, sosyal çevreyi ve ailenin gücünü konu alır. Bu yaklaşıma göre, aile direnci; birey/aile güç durumlara karşı olumlu yanıt verir durumdan güçlenerek çıktığını hisseden birey/aile daha becerikli, daha güvenli ve daha gelişmiş olur şeklinde tanımlanır (McCubbin and McCubbin 1988; Simon et.al., 2005). Aile direnci, kriz durumlarına uyum sağlayan ve değişimle karşılaşıldığında karmaşaya karşı direnen ailelerin özelliklerini, boyutlarını ve niteliklerini içermektedir (McCubbin and McCubbin 1988). Aile direnci konusunda çalışan araştırmacılar aile direncini üç boyutla açıklamışlardır. İlk boyut, ailenin yüzyüze kaldığı olumsuz koşulların süresidir. Bu koşul güçlük/sıkıntı olarak adlandırıldığında kısa dönemli, kriz olarak adlandırıldığında ise uzun dönemli olabilir. Güçlük/sıkıntı, ailenin mevcut fonksiyonuna yönelik nispeten önemsiz mücadelelere uyum sağlamayı gerektiren kısa dönemli bir durum iken krizler, ailenin faaliyetlerini önemli ölçüde etkileyen temel değişikler olup düzenlemeyi gerektiren kronik durumlardır. Direncin ikinci boyutu, ailenin bir güçlük/sıkıntı ya da krizle karşılaştığı yaşam dönemidir ve bu dönem, karşılaşılan kriz ya da mücadelenin şeklini etkiler. Ailenin farklı yaşam dönemlerinde karşılaştığı sıkıntı ve kriz tipleri farklı olmaktadır. Örneğin; okul öncesi ya da okul çağında çocuğu olan aileler mali güçlüklerle, aile içi huzursuzluklarla, çalışma yaşamında zorluklarla karşılaşabilirler. Aileler güçlerini bir yaşam dönemi boyunca meydana gelen sorunların üstesinden gelmek için kullanabilirlerse de aynı güç, aile yaşamının diğer dönemlerinde mücadele edilmesi gereken durumlarla karşılaşıldığında yeterli olamayabilir. Krizler, mücadele gerektiren bazı büyük sorunlar ya da üstesinden gelinen güçlükler/sıkıntılar; ailenin yüksek kalitede evlilik iletişimini, yaşam kalitesinden tatmin olmasını, finansal yönetim becerisini, farklı koşullara dayanıklılığını, rutin faaliyetlerini, geleneklerini ve aile kutlamalarını etkiler. Dirençli aileler, stresli olaylara, kurallara dayanan geçişlere uyum sağlamada ve bunları düzenlemede bireyin, ailenin ve toplumun gücünü ve kaynaklarını kullanırlar (Simon et.al., 2005). Direncin üçüncü boyutu ise ailenin sorun ya da kriz süresince kullandığı dış ve iç destek kaynaklarıdır. Örneğin; bir aile sadece aile üyelerinin var olan gücüne güvenebilir veya aile çevresinden ve toplumsal kurumlardan destek alabilir. 2

3 Yapılan çalışmalar akraba ve arkadaşları kapsayan sosyal çevreleri ile iletişim içinde olan ailelerin direnç düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum bireyleri arasında dayanışmaya ve iletişime değer veren, aynı kültürden gelen aileler için daha geçerli olabilir. Buna ilaveten okul, komşu, sağlık hizmetleri gibi sosyal kaynaklardan elde edilen destek de aile direncinin güçlenmesine katkıda bulunmaktadır (Simon et.al., 2005). Bireylerin, ailelerin ve toplumların her biri belli bir mücadele etme kapasitesine sahip iken, hep birlikte yaşamın kaçınılmaz streslerine karşı Şekil 1 de görüldüğü gibi dinamik bir destek sistemi geliştirirler. Toplum Aile Kapsamlı etkiler: Okul, medya hükümet, ekonomi,önyargı,tutumlar İlişkiler: Arkadaşlar, komşular, öğretmenler, çocuk bakıcıları, dini liderler yada gençlik liderleri Yakın aile, akraba ilişkileri Birey Şekil 1. Dinamik destek sistemleri (Branfenbrenner, 1979 and Dunst, 1988) Bireyler, aileler ve toplumlar destek sistemlerini oluşturarak ve problemlere yaratıcı çözümler geliştirerek direnç gösterebilirler. Direnç, basit olarak günlük streslerle başa çıkma yeteneği değildir çünkü stres kaçınılmaz bir tepkidir ve etkileri bundan kaçınmaya çalışanlarda daha incitici olabilir. Direnç, stres ve krizi atlatma yeteneğidir. İyimserlik, beceriklilik ve kararlılık olarak görülür. Yaşamı sürdürme direncin bir göstergesidir. Direnç davranışı, kırılgan yapıdaki çocuklar ve aileler için özellikle kritik bir öneme sahiptir. (www.extensiyon.iastate.edu). Bireyler küçük yaştan itibaren evde ve yaşadıkları çevrede direnç gösterme davranışını öğrenirler. Bu nedenle çocuklar direnç göstermede en çarpıcı grubu oluştururlar. Çevrelerinde eğitilemez ve başarısız olarak değerlendirilen Albert Einstein, Helen Keller, Thomas Edison gibi başarılı insanlar bu durumu açıklayan en güzel örneklerdir. Werner and Smith (1992) yaptıkları çalışmada desteklenen, teşvik edilen ve ilgi gören çocukların 2, 6 ve 10 yaşlarında normal gelişim gösterdiklerini saptamışlardır. Çocukların sağlıkları, okul, ikili ilişkiler ile işlerindeki başarıları, zekaları, iletişim becerileri, kişilikleri ve otokontrolleri, 3

4 aile desteği, diğer yetişkinler veya kardeşleri ile olan olumlu ilişkileri, bir değer sistemi sağlayan ve yeteneği ödüllendiren okul ya da kulüplerdeki destek sistemleri ile ilişkilidir. Bogenschneider et.al. (1993) ise risk faktörleri azaltılıp koruyucu faktörler arttırıldığında gençlerin yeterliliklerinin ve model alma isteklerinin güçlendiğini belirtmişlerdir (Şekil 2) (www.extensiyon.iastate.edu). Etki grupları Risk faktörleri Koruyucu faktörler Bireyler Anti-sosyal davranışlar Yabancılaşma ya da isyankarlık Aile Zayıf aile denetimi Uyumsuz, anlaşılmaz ebeveynlik Belirsiz aile kuralları ve beklentiler 4 Problem çözme ve entelektüel yetenekler Öz saygı, öz yeterlilik ve sorumluluk En azından bir yetişkinle yakın ilişki Akranlar Riskli davranışlarda bulunan akranlar Yakın arkadaş Okul Okul değişimi Olumlu okul deneyimleri Akademik başarısızlık Okula ilgisizlik İş ortamları Uzun çalışma saatleri Gerekli yardımı alma Toplum Düşük sosyo-ekonomik düzey Destekleyici bir topluma Kendi halinde ya da aşırı hoşgörülü okul, toplum kuralları ve normları Düşük düzeyde komşuluk ilişkileri Yüksek düzeyde mobilite/hareketlilik Şekil 2. Direncin etkileri (Bogenschneider et.al. (1993) 2.1. Aile üyelerinin direncine karşılık ailenin direnci ait olma Aileye, diğer kurallara bağlı olma Aile direncinin, aile üyelerinin bireysel özelliklerinin toplamı olduğuna ilişkin geleneksel bakışın aksine çağdaş yaklaşım, üyelerinin her biri ile birlikte bir birim olarak ailenin fonksiyonlarını dikkate almaktadır. Her bir aile üyesi, aile direncine tek başına önemli katkılar sağlar. Yetişkinlerin direnç özelliklerinin, kötü giden yaşam koşullarına uyum sağlamada ve bu durumu düzenlemede kullanılan mekanizmalarla ve kişilik özellikleriyle ilgili olduğu görülmektedir. Örneğin; direnç gösteren yetişkinler kendilerinin ve başkalarının kişilik özelliklerini kabul etme, çevresel değişikliklere uyum sağlama ve inançlı olma eğilimindedirler. Yaşama olumlu bakan ve amaçlarını gerçekleştirme isteğine sahip bireylerin daha az iyimser bireylere göre yaşam mücadelesinin üstesinden gelme kapasitesine daha fazla sahip oldukları görülmektedir. Çocuklar da aile sisteminin direncine önemli ölçüde katkıda bulunurlar. Çocuğun direnci yaşı, zihinsel ve duygusal gelişimi, özsaygısı, sosyal yönelimi, başarılı olmak için motivasyonu ve sosyal anlayışından etkilenir (www.extension.iastate.edu). Aile üyelerinin bireysel katkılarının yanısıra bir bütün olarak aile sisteminin nitelikleri ya da özellikleri de direnci etkileyebilir. Aileler, ailenin uyumuna, iletişimine, ekonomik durumuna ve aileyi ilgilendiren olaylara ilgi gösterdiklerinde, dirençli oldukları düşünülebilir. Ayrıca yakın ve geniş aile çevresi

5 ile dengeli ilişkiler kurabilirlerse, ihtiyaçlarını dile getirerek ve birlikte zaman geçirerek zorluklarla mücadele etmede başarılı olabilirler. Ailenin birlikte geçirdiği zaman ve ilişkilerini gösteren davranışlar güçlüklere karşın aileye güvenin sürdürülmesinde olumlu etkiye sahiptir. Bu davranışlar aile yemeklerini, ailenin birlikte oyun oynadıkları geceleri, aile gezilerini, aile toplantılarını ve aile geleneklerini içerebilir. Destekleyici ilişkiler, aile üyelerinin yeteneklerinin geliştirilmesine, öğrenilmesine ve birbirleriyle olan ilişkilerinin güçlendirilmesine yardımcı olabilir (Simon et.al., 2005). Roosa ya göre (1993) güçlü aileler, çocuklarına problem çözme becerisini öğreterek, eleştirel olmayan olumlu destek vererek, birlikte olma duygusunu sağlayarak onların direnç davranışını öğrenmelerine yardımcı olurlar. Evde öğrenilen değerler ve beceriler bireylere yaşamlarını şekillendirme gücü sağlar. Çocuklarına güçlükle/sıkıntıyla nasıl mücadele edeceklerini ve bireysel ihtiyaçlarını nasıl karşılayacaklarını öğreten aileler, stres ve krize karşı daha fazla direnç gösterirler. Reiss (1980) sağlıklı ailelerin problemlerini işbirliği ve yaratıcı fikir alışverişi yaparak açık iletişimle çözdüklerini belirtmiştir. Aileler zaman içerisinde tek bir direnç modeli geliştirirler. McCubbin et.al. (1988) ailenin uzun dönemde uyum çabalarının etkisini belirlemek üzere ABCX modelini geliştirmişlerdir (Şekil 3) (www.extension.iastate.edu). Kriz öncesi Kriz Kriz sonrası (b) Mevcut kaynaklar (bb) Mevcut ve yeni kaynaklar iyi uyum sağlama (a) (aa) Stres biriktirmek başa çıkma uyum kaynakları kriz sağlama Stres kaynaklarını (cc) (xx) algılama algılar kötü uyum (c) sağlama Şekil 3. Aile stresinin ikili ABCX modeli (McCubbin et.al., 1988) Ailenin krizden kaynaklanan sorunların üstesinden gelme becerisi, ek stres kaynakları ve ailenin algılarından etkilenir. Ailenin amaçları, değerleri, problem çözme becerileri ve destek ağları uzun dönemli stres ve krizlere uyum sağlamalarını etkiler. Yapılan çalışmalarda sağlıklı ailelerin özellikleri sadakat, takdir etme, birlikte zaman geçirme, iletişim, inanç ve değerler ile üstesinden gelme becerileri olarak belirlenmiştir. Sağlıklı aile üç temel karakteristik özellikle tanımlanabilir: 1. Bağlılık: Bireyselliği ve birlikte olmayı kolaylaştırma 2. Uyum sağlama: Esnekliği ve istikrarlı olmayı destekleme 3.Açık, net ve uyumlu iletişim (www.extension.iastate.edu). Direnç gösteren ailelerde stres modellerini ele alan çalışmalar, aile yaşamına ilişkin beş temel varsayıma dayanmaktadır. 5

6 1. Yaşam döngüsü içinde ailelerin karşılaştıkları güçlükler/sıkıntılar ve değişiklikler, aile yaşamının doğal ve tahmin edilen yanları olarak görülür. 2. Aileler, aile ünitesinin ve üyelerinin gelişimini ve büyümesini sağlamak, geçiş ve değişim aşamalarında esas karmaşadan sistemi korumak için temel bir güç ve kapasite geliştirirler. 3. Aileler duruma uyum sağlama ve geleneksel fonksiyon modelini değiştirmeye zorlayan krizlerle de karşılaşırlar. 4. Aileler beklenmedik ya da alışılmamış stres kaynaklarına neden olan güçlüklerden/sıkıntılardan aileyi korumak ve aile krizlerini veya büyük değişimleri izleyen sürece sistemin uyumunu sağlamak için temel güç ve kapasiteyi geliştirirler. 5. Aileler stres ve krizlerde toplumdaki ilişkilerin ve kaynakların birbirleriyle olan etkileşimlerinden yararlanırlar ve bunlara katkıda bulunurlar (McCubbin and McCubbin, 1988). 3. Aile yaşam dönemleri ve koruyucu faktörler Olson et.al. (1989) 1000 aile üzerinde aile yaşam döngüsünü belirlemeye yönelik gerçekleştirdikleri ulusal araştırmada ve McCubbin et.al. (1988) tarafından yürütülen 360 aile ile görüşülerek yapılan araştırmada aile yaşam döngüsünün her bir dönemine ait strese neden olan güçlüklerin üstesinden gelmek için ailenin çabalarını kolaylaştıran koruyucu faktörleri belirlemişlerdir (Tablo1). (McCubbin and McCubbin, 1988). Tablo 1. Aile yaşam dönemleri ve koruyucu faktörler Koruyucu Faktörler Uzlaşma: Aile üyeleri arasında kronik zorlukları azaltmalarına ve tartışmaları çözümlemelerine izin veren dengeli ilişkiler Kutlamalar: Doğum günleri, dini kutlamalar ve diğer özel günleri kabul etme İletişim: Birinin diğeri ile duygularını ve inançlarını paylaşması. Aile bireylerinin bilgiyi nasıl aktardıkları ve birbirlerine nasıl ilgi gösterdiklerine önem verme. Finansal yönetim: Para yönetiminde doğru karar verme becerisi ve ekonomik durumdan tatmin olma. Çocuksuz aileler Aile Yaşam Dönemleri Okul öncesi ve okul Adölasan çağı çocuğa sahip üyelere sahip aileler aileler Boş yuva ve emeklilik X X - - X X X X X X - X X X X - 6

7 Tablo 1. Aile yaşam dönemleri ve koruyucu faktörler (devamı) Koruyucu Faktörler Dayanıklılık: Esas güçlük hangi ailelerin başarma kapasitesinin olduğudur. Aile üyelerinin yaşamları üzerindeki kontrol duygusuna, aileye verilen söze, güven ile büyüme, öğrenme ve ne olursa olsun mücadele etme yeteneğine odaklanma. Sağlık: Aile üyelerinin fiziksel ve psikolojik refahı ve evde sağlıklı ortamın korunmasını sağlama. Boş zaman faaliyetleri: Aile üyelerinin boş zaman tercihlerine ilişkin benzerlikler ve farklılıklar. Kişilik: Aile üyelerinin özelliklerini, davranışlarını, genel bakış açılarını ve güvenirliliğini kabullenme. Destekleyici iletişim ağı: Hısım, arkadaş ve akrabalarla olan ilişkilerde olumlu görüş sahibi olma. Zaman ve alışkanlıklar: Aile yaşamının devamlılığı ve istikrarı için aile yemeklerine, günlük işlere, birlikte olma ve diğer rutin faaliyetlere katılma Gelenekler: Nesilden nesile taşınan önemli aile olaylarına ve kutlamalara katılma. Çocuksuz aileler Aile Yaşam Dönemleri Okul öncesi ve okul Adölasan Boş çağı çocuğa sahip üyelere sahip yuva ve aileler aileler emeklilik X X X X X - - X X - - X: Aile yaşam döngüsünün belli aşamaları için önemlidir. X - X X - X X X X X X X X X X X (McCubbin and McCubbin, 1988) Çocuksuz aileler: Finansal durum, iş-aile, aile içi sıkıntılar ile hastalıkla uğraşırlar. Aşağıda sıralanan koruyucu faktörler çocuksuz ailelerin streslerini azaltmalarına yardım edebilir. (a) eşlerin yeterliliği ve ailenin uyumu (b) kaliteli evlilik iletişimi (c) boş zaman faaliyetlerine ilişkin tatmin (d) finansal yönetim becerisi (e) eşler arasındaki kişilik uyumu (f) bireysel sağlık faaliyetleri (g) ailenin dayanıklılığı (h) ailenin birlikte geçirdiği zaman ve alışkanlıklar (i) ailenin gelenekleri (j) aile kutlamaları 7

8 Okul öncesi ve okul çağı çocuğa sahip aileler: Finansal durum, iş-aile, aile içi sıkıntılar ile hamileliğe ilişkin zorluklarla karşı karşıyadırlar. Bu tür ailelere yardım eden koruyucu faktörler; (a) eşlerin yeterliliği ve ailenin uyumu (b) kaliteli evlilik iletişimi (c) çocuğun yetişmesinde sorumlulukların paylaşımı (d) aile yaşamından tatmin olma (e) finansal yönetim becerisi (f) akraba ve arkadaşlarla eşli olarak görüşme (g) yaşam kalitesinden tatmin olma (h) aile kutlamaları (i) ailenin dayanıklılığı (j) ailenin birlikte geçirdiği zaman ve alışkanlıklar (k) ailenin gelenekleri olarak ele alınabilir. Adölasan üyelere sahip aileler: Bu dönemde finansal durum, iş-aile, aile içi sıkıntılar ile aile sistemine giren ve çıkan aile üyelerinin hareketliliği ve değişimi söz konusudur, aile yaşam döngüsünün en stresli aşamasıdır. Bu tür aileler için stresi azaltmaya yardımcı olacak koruyucu faktörler; (a) finansal yönetim becerisi (b) eşlerin birbirlerinin akraba ve arkadaşlarına karşı aynı görüşü paylaşmaları (c) evlilikten tatmin olma (d) eşler arasındaki kişilik uyumu (e) eşlerin cinsel ilişkilerinden tatmin olmaları (f) yaşam kalitesinden tatmin olma (g) ailenin dayanıklılığı (h) ailenin birlikte geçirdikleri zaman ve alışkanlıklar (i) ailenin gelenekleri (j) aile kutlamaları olarak belirlenebilir. Boş yuva ve emeklilik yıllarındaki aileler: Hastalık, kaybetme duygusu, evlilik, finansal durum, iş-aile (emeklilik), aile içi sıkıntılar ile uğraşırlar. Bu dönemdeki ailelere yönelik koruyucu faktörler ise şu şekilde sıralanabilir: (a) kaliteli evlilik iletişimi (b) bireysel sağlık faaliyetleri (c) eşler arasındaki kişilik uyumu (d) aile kutlamaları (e) ailenin dayanıklılığı (f) ailenin birlikte geçirdiği zaman ve alışkanlıklar (g) ailenin gelenekleri (McCubbin and McCubbin, 1988). Tablo 1 de açıklandığı gibi aile yaşam döngüsünün bütün basamaklarında sürdürülen değerlerden en dikkati çeken aileyi koruyucu faktörler aile kutlamaları, ailenin dayanıklılığı, ailenin birlikte geçirdiği zaman ve alışkanlıklar ile ailenin gelenekleri dir. Ailenin uzlaşması çocuksuz aileler ile okul öncesi ve okul çağı dönemlerinde önemli iken, sağlık çocuksuz aileler ile boş yuva ve emeklilik dönemlerinde büyük bir öneme sahiptir. Okul öncesi ve okul çağı dönemi ile adölasan üyelere sahip ailelerde destekleyici iletişim ağı, çocuksuz ailelerde ise boş zaman faaliyetleri nin önemli olduğu ortaya çıkmıştır (McCubbin and McCubbin, 1988). 4. Genel direnç faktörleri: koruyucu ve iyileştirici faktörler Stres altındaki ailelere yönelik yapılan çalışmalarda üzerinde durulan temel konu, kriz durumları kadar risk faktörleriyle de karşı karşıya kalan aile 8

9 sistemindeki koruyucu ve iyileştirici faktörlerin tanımlanmasını, kavramsallaşmasını, ölçümünü ve geçerliliğini saptamaktır. Buna göre on temel direnç faktörü (koruyucu ve iyileştirici faktörler) aşağıdaki gibi ele alınabilir: 1. Problem çözme: Aileler yaşamdaki olaylara ve değişimlere karşın iletişim içinde olmalıdırlar. İletişim, ailelerin paylaştıkları duygulardan anlam çıkardıkları, strateji geliştirdikleri, uyum ve denge oluşturdukları önemli bir araçtır. Ailelerin onaylama (örneğin; bir çözüme ulaşmak üzere konuşma gibi telkin edici etkiyi kullanan, destek ve bakımı ifade eden aile iletişim modeli) ve tahrik etme (örneğin; bağırma, haykırma gibi stresi arttırma eğilimi gösteren aile iletişim modeli) olarak iki temel iletişim modeline sahip oldukları görülmektedir. 2. Eşitlik: 1995 yılında Beijing Kadın Konferansı nda kadına daha fazla fırsat ve daha fazla eşitlik verilmesi için uluslararası bir hareketin önemi üzerinde durulmuştur. Eşitlik kavramı içinde öğretilen kendine güven ve bağımsızlık ailenin uyumunu güçlendirmede anlamlı bir rol oynamaktadır (McCubbin et.al., 1997). 3. İnanç: Umudun ve başarının paylaşılması ailelerin kriz ya da değişimleri yorumlamalarına olanak sağlar. Çoğu aile problemlerle karşılaştığında inançlarıyla iyimser bir tutum içine girer. İnanç, direncin en temel faktörü olarak aileye stres durumlarında birliktelik, anlama ve üstesinden gelme yeteneği sağlayabilir (Black and Lobo, 2008). 4. Esneklik: Risk faktörlerine karşı özellikle kriz durumunda esneklik, süreklilik bilincini korurken, sıkıntılardan kurtulmak ve düzeni sağlamak üzere ailenin çaba gösterdiği önemli bir koruyucu ve iyileştirici faktördür (McCubbbin et.al., 1997; Black and Lobo, 2008). Kriz durumlarında aileler, uyumu ve dengeyi sağlamak için bazı durumlarda yaşam biçimini, anlamları, kuralları ve rolleri içeren fonksiyon modellerini değiştirmeye mecburdurlar (McCubbin et.al., 1997). Bir başka deyişle esneklik, aileden kaynaklanan farklılıklar kadar aile üyelerinin birbirlerine bağlılığını da gösterir. 5. Açıksözlülük: Dengeli iletişim ailenin anlamları paylaşmayı nasıl gerçekleştirdiğinin, nasıl strateji geliştirdiğinin, anlaşmayı ve dengeyi nasıl koruduğunun temelini oluşturmaktadır. Aile direncine ilişkin olarak Walsh (1998) netlik, açık ifadeler ve ortaklaşa problem çözme olmak üzere üç önemli iletişim görüşünü belirtmiştir. İletişimde netlik açık ve tutarlı mesajları ifade eder. Sağlıklı ailelerdeki iletişim doğrudan, açık, dürüst ve kendine özgü şekilde görülmektedir. Açık olmayan iletişim ya da belirsizlik yanlış anlamaya ve karışıklığa neden olabilir, böylece de şüphecilik ve güvensizlik oluşur. Açık duygusal paylaşım, sağlıklı ailelerde davranışlar, ses tonu, kelimeler ve iletişim modelleriyle belirtilir. Problem ve krizler tüm ailelerin kendi içlerinde var olan ögelerdir. Problemleri ve tartışma konularını ortaklaşa çözme yeteneği direnç gösteren ailelerde temel bir faktör olarak görülmektedir. Sağlıklı aileler eleştiriden, suçlamadan ve bulunduğu ortamdan ayrılma eğiliminden özellikle kaçınırlar (Black and Lobo, 2008). 6. Umut: Aile sistemini tehdit eden ya da değiştiren olaylar ve değişikliklerle karşı karşıya kalan ailelerde ümitsizlik ya da geleceğe ilişkin belirsizlikler görülmektedir. Aile üyesinden birinin yokluğu ya da ciddi bir rahatsızlığının bulunması veya ölüm gibi durumlar ailenin işlev şekline bir yük oluşturmakta ve en önemlisi ailenin geleceğiyle ilgili kuşku duymasına yol açmaktadır. Ailenin uyum süreci ve direnci için umudunu koruma becerisi yaşamsal bir önem taşımaktadır; yani, aile arzu ve isteklere sahip olmalıdır. 7. Ailenin dayanıklılığı: Kriz ve risk faktörleriyle karşılaşıldığında aile sisteminin sınırları zorlanır. Aile birlikte iş yapmak ve ortak güçlerini, amaçlarını ve doğruluk bilincini korumak için aile meclisini oluşturur. Aile sisteminin bu özelliği ailenin dayanıklılığı olarak kabul edilir. Ailenin dayanıklılığı ailenin yaşadığı sıkıntıları tanımladığı, mevcut problemi belirlemek ve çözmek üzere 9

10 paylaştığı sözleri içermektedir. Böylece aile kendisini sonuçlar üzerinde kontrol ve etki sahibi olarak görür (McCubbin et.al., 1997). 8. Ailenin birlikte geçirdiği zaman ve alışkanlıklar: Aile yemekleri, günlük işler ve ziyaretler sırasında birlikte zaman geçirme gibi bir arada yapılan faaliyetler, aile yaşamında istikrarı ve devamlılığı sağlamada önemli bir role sahiptir. Örneğin; birlikte yemek yeme faaliyetinin ailenin birlikteliğini paylaşmada temel aktivite olduğu görülür (Black and Lobo, 2008). Bütün aile sistemleri uyum ve denge ortamını oluşturacak istikrarı ve beklentileri gerçekleştirmek amacıyla faaliyet ve davranış şekillerini geliştirmeye çalışır. Çocuklarla geçirilen kaliteli zaman, birlikte dışarıya çıkmak gibi uygulamalar ailenin bütünlüğünü geliştirir. 9. Sosyal destek: Aile bütünlüğü ve sosyal destek sistemleri hoş ve koruyucu bir bağlılık ve ait olma duygusu yaratır. Direnç gösteren aileler yaşadıkları toplumdan sosyal destek almakla kalmazlar aynı zamanda bu desteği topluma geri verirler. Sosyal iletişim ağı, başkalarının refahına katkıda bulunma yollarını, zamanı, bilgi ve hizmeti sağlamak üzere aileleri karşılıklı olarak etkileyebilir (Black and Lobo, 2008). Sosyal destek beş boyutta görülür. Bunlar; (a) duygusal destek (b) saygı görme desteği (c) iletişim desteği (d) ) takdir edilme desteği (e) özveri desteği dir. 10. Sağlık: Aile üyelerinin fiziksel ve duygusal sağlığı ile refahının sağlanması ve direncinin geliştirilmesi için koruyucu ve iyileştirici faktörler oldukça gereklidir. Bu yüzden aile sistemindeki direncin değişebilirliliğini açıklayan koruyucu ve iyileştirici faktörler yaşamsal bir öneme sahiptir (McCubbin et.al., 1997). SONUÇ Son yıllarda uygulamacılar ve araştırmacılar arasında aile direnci konusuna artan bir ilgi bulunmaktadır. Uygulamaya dayalı direncin temel amacı, her bir ailenin mevcut kaynaklarını belirlemesini, kullanmasını ve bunlara uyum sağlamasını cesaretlendirmektir. Aile direncine dayalı deneysel çalışmalarda; (a) risk ve koruyucu faktörlere dayalı kavramsal modeller geliştirilmeli ve uygulanmalı (b) önemli risklerle karşılaşan aileleri temel alan çalışmalar yapılmalı, (c) nitel ve nicel araştırma planları kullanılmalı (d) aile direncini dinamik ve çok boyutlu bakışla açıklayan boylamsal çalışmalar yapılmalı (e) dirence ve güçlü olmaya dayalı kavramlar, aile danışmanlığı, psikopatoloji, aile terapisi uygulamaları gibi dersleri içeren profesyonel eğitim programları geliştirilmelidir. Bu programlarla aile direnci model ve stratejileri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar belirlenebilir (Simon et.al., 2005). Ailelerin güçlü ve dirençli davranabilmeleri için üzerinde durulması gereken en önemli konu, ailelerin kriz ve stres durumlarının üstesinden gelme çabalarına katkı sağlayan, gerçek aile kimliğini oluşturan, aile üyeleri arasındaki iletişimi ve tatmini arttıran sosyal ve psikolojik özellikleri, bireylerarası iletişim becerisi ve yeterliliği ile ilişki modellerini öğretmek olmalıdır. Bunun için de öncelikle stres ve krize neden olan koşulların saptanması gerekir (Seccombe, 2002). Etkili bir program oluşturmak için programın, topluma dayalı, kapsamlı, iletişime ve kültürel işbirliğine açık, ulaşılabilir, gelecek kuşaklara aktarılabilen, 10

11 finansal yatırımları doğrulayıcı ve aile ihtiyaçlarına yanıt verme sorumluluğuna sahip olması beklenir. Destek olma ve kaynak sağlama faaliyetleri stres oluşumunu engellemekte ve kendine güveni arttırmaktadır. Ailenin direnci; eğitim ve sosyal hizmetler kapsamlı, koruyucu, aile odaklı, bütünleşik, esnek, hassas bir program sağlandığında güçlenir. Ayrıca koruyucu faktörlere bağlı süreçlerin araştırılması, çok disiplinli, bütünleşik araştırmalara önem verilmesi, insani gelişimi sağlamak için farklı konularda dirence ilişkin araştırmaların yapılması, araştırma yapma ile müdahale etme arasındaki benzerlikler ve farklılıkların saptanması da gerekmektedir. Bu konularda yapılacak çalışmalar aile direncine ilişkin esas süreçlerin dayandığı bilimsel temelleri oluşturacaktır. KAYNAKLAR Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: Black, K. and Lobo, M. (2008). A Conceptual Review Of Family Resilience Factors. Journal of Family Nursing. 14(1); Bogenschneider, K., Small,S., and Riley, D.(1993). An Ecological Risk-Focused Approach For Addressing Youth At-Risk. Chevy Chase, MD: National 4-H Center. Alınmıştır (Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: ). Branfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development. Cambridge, MA: Harvard University Press. Alınmıştır (Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: ). Dunst, C. A., Trivette, C. and Deal, A.(1988). Enabling and Empowering Families. Brookline, MA: Brookline Books. Alınmıştır (Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: ). Gardner, D.L., Huber, C.H., Steiner, R., Vazquez, L.A., and Savage, T.A. (2008). Inventory of Family Protective Factors: A Brief Assesment for Family Counselling. The Family Journal:Counselling And Therapy For Couples And Families, 16(2); McCubbin, H.I., Thompson, A., Pirner, P., and McCubbin, M.A. (1988). Family Types And Family Strengths: A Life Cycle And Ecological Perspective. Minneapolis: Burgess. Alınmıştır McCubbin, H.I. and McCubbin, M.A. (1988). Typologies Of Resilient Families: Emerging Roles Of Social Class and Ethnicity. Family Relations. 37(3); ). McCubbin, H.I. and McCubbin, M.A. (1988). Typologies Of Resilient Families: Emerging Roles Of Social Class and Ethnicity. Family Relations. 37(3);

12 McCubbin, H.I., McCubbin, M.A., Thompson, A.I., Young Han, S. and Allen, C.T. (1997). Families Under Stres: What Makes Them Resilient. AAFCS Commemorative Lecture, Washington, DC. Olson, D.H., Candyce, S., R., and Douglas, H. S. (1989). Circumplex Model: Systematic Assessment and Treatment of Families. New York, NY: Haworth Press. Alınmıştır (Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: ). Reiss, D. (1980). Family Systems in America. New York, NY: Holt, Reinhart, and Winston. Alınmıştır (Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: ). Roosa, M. (1993). Youth at risk: The family as a contributor to child resiliency and as a focus for intervention. In V.L. Loyer- Carlson & F.K. Willits (Eds.), Youth-At- Risk: The Research and Practice Interface (pp.39-48). University Park, PA: The Northeast Center for Rural Development. Alınmıştır (Anonim. Family Resiliency: Building Strengths To Meet Life s Challenges. National Network For Family Resiliency Children, Youth And Families Network, CSREES-USDA, Erişim tarihi: ). Seccombe, K.(2002). Beating The Odss Versus Changing The Odds:Poverty, Resilience, And Family Policy.Journal Of Marriage and Family, 64(May); Simon, J.B., Murphy, J.J., and Smith, S.M. (2005). Understanding and Fostering Family Resilience. He Family Journal: Counselling and Theraphy For Couples And Families, 13(4); Walsh, F. (1998). Strengthening Family Resiliency. New York: Guilford. Alınmıştır (Simon, J.B., Murphy, J.J., and Smith, S.M. (2005). Understanding and Fostering Family Resilience. He Family Journal: Counselling and Theraphy For Couples And Families, 13(4); ). Werner, E.E. and Smith, R.S. (1992). Overcoming The Odds: High Risk Children From Birth To Adulthood. New York:Cornell University Press. Alınmıştır (McCubbin, H.I., McCubbin, M.A., Thompson, A.I., Young Han, S. and Allen, C.T. (1997). Families Under Stres: What Makes Them Resilient. AAFCS Commemorative Lecture, Washington, DC). 12

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

1/23/2015. Karne Ne Anlatır. Ocak 2015. Beylikdüzü A.K.Koleji Rehberlik Servisi Veli Paylaşımı

1/23/2015. Karne Ne Anlatır. Ocak 2015. Beylikdüzü A.K.Koleji Rehberlik Servisi Veli Paylaşımı 1/23/2015 Karne Ne Anlatır Ocak 2015 Beylikdüzü A.K.Koleji Rehberlik Servisi Veli Paylaşımı Başarılı Çocuklarımızı kutluyoruz. Kendilerini gerçekleştirme yolculuklarına tanıklık etmekten kıvançlıyız. Sözde

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI FİNANSAL YÖNETİM MAN 328 6 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri İşletme Finansı Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır.

2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik danışmanlık hizmetleri anlayışına bağlı kalınarak hazırlanmıştır. K. K. T. C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM ORTAK HİZMETLER DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜ PSİKOLOJİK DANIŞMA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA ŞUBESİ 2014 2015 Öğretim Yılı Rehberlik Çerçeve Programı kapsamlı gelişimsel psikolojik

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.

28.04.2014 SİSTEM. Sosyal Sistem Olarak Sınıf. Okulun Sosyal Sistem Özellikleri. Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu. SİSTEM SOSYAL BİR SİSTEM OLARAK SINIF Sınıfta Kültür ve İklim Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sistem: Aralarında anlamlı ilişkiler bulunan, bir amaç doğrultusunda bir araya getirilen

Detaylı

Prof. Dr. Münevver ÇETİN

Prof. Dr. Münevver ÇETİN Prof. Dr. Münevver ÇETİN LİDERLİKLE İLGİLİ TANIMLAR Yönetim bilimcilerin üzerinde çok durdukları kavramlardan biri de liderliktir. Warren Bennis in belirttiği gibi, liderlik, üzerinde çok durulan, yazılan

Detaylı

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi REKABETE HAZIRLIK KENDİ YILDIZINI YAKALAMAK Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 28 Şubat 2014 MOTİVASYON Davranışa enerji ve yön veren, harekete geçiren güç Davranışı tetikleme

Detaylı

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Prof. Dr. Esra ÖMEROĞLU Arş. Gör. Osman BASĠT Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitimi A.B.D Tematik Yaklaşım Tematik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans

Detaylı

Çocuğunuz ne kadar zeki?

Çocuğunuz ne kadar zeki? On5yirmi5.com Çocuğunuz ne kadar zeki? Psikolojik Danışman Yusuf Menki ile zeka testi konusunu konuştuk. Yayın Tarihi : 20 Aralık 2012 Perşembe (oluşturma : 1/4/2016) Gizem Gül'ün röportajı Hepimiz zeki

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI HAKKINDA GENEL BİLGİLER VELİ DAVETİYESİ.doc NEDEN ANNE BABA EĞİTİMİ? 7-19 Yaş Aile Eğitimi Programı ailelerin

Detaylı

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011 TTI TriMetrix Kişisel Yetenekler Versiyonu D 1..2011 Türkiye Ana Distribütörü Barbaros Bulvari, Ertugrul Sitesi, No 133, Kat 5, Daire 11, 34349 BESİKTAS - ISTANBUL - TURKIYE +90 (212) 258 7625 / +90 (212)

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sağlığın Geliştirilmesi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans ( x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim ( X) Uzaktan

Detaylı

EFQM KAZANANLAR KONFERANSI

EFQM KAZANANLAR KONFERANSI 24 Şubat 2016 İstanbul Deniz Müzesi KAZANANLAR KONFERANSI ASLI KANBİR OKUL MÜDÜRÜ Okul ortamını sürekli iyileştirerek çocukların iyi alışkanlıklar kazanmalarını, Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamak

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz.

Dünyanın İşleyişi. Ana Fikir. Oyun aracılığıyla duygu ve düşüncelerimizi ifade eder, yeni anlayışlar ediniriz. fırsatlara erişmek, barış ve Aile ilişkileri kimliğimizin oluşmasına katkıda bulunur. Binaların içindeki ve çevresindeki alanlar ve tesisler, insanlarin bu binaları nasıl kullanacağını belirler. Oyun aracılığıyla

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Tiedot turkiksi DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu)

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Information på turkiska DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ

MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ MBA 507 (3) TUTUMLAR VE İŞ TATMİNİ Tutum Tutum bir kişinin diğer bir kişi, bir olay veya çevresi ile ilgili olarak negatif veya pozitif tavırdır. Tutum Tutumlar değerler gibi sosyal ve duygusal inşalardır

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU

5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 5Element Eğitim ve Danışmanlık EĞİTİM KATALOĞU 2016 Çatışma Yönetimi: Kişi, Ekip ve Organizasyon Değişimi Koçluk Yaklaşımı ile Yönetmek Eğiticinin Eğitimi: Eğitime ve Kişiye Özel Ekip Yönetimi: Bütünsel

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 39 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri Muhasebeye Giriş I+II, Maliyet Muhasebesi Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

YIL BOYU REHBERLİK FAALİYETLERİ

YIL BOYU REHBERLİK FAALİYETLERİ YIL BOYU REHBERLİK FAALİYETLERİ Öğrenci profilini belirlemek amacıyla 1.sınıfa başlayacak öğrencilerimize metropolitan (okul olgunluğu) testleri uygulandı. 1. Sınıf velilerine hoş geldiniz söyleşisi yapıldı.

Detaylı

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENİ LİSESİ R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 2010 2011 Bilgili olduğumuz oranda özgür oluruz. Sokrates 9. S ı n ı f l a r LĠSELĠ OLMAK ve REHBERLĠK SERVĠSĠNĠN TANITIMI Sevgili

Detaylı

Bir şey değişir, herşey değişir. KOÇLUK HİZMETLERİMİZ.! Hizmet Kataloğu / MART www.martgeldi.com

Bir şey değişir, herşey değişir. KOÇLUK HİZMETLERİMİZ.! Hizmet Kataloğu / MART www.martgeldi.com KOÇLUK HİZMETLERİMİZ Hizmet Kataloğu / MART www.martgeldi.com Gelişim Koçluğu Gelişim Koçluğu, bireyin isteği doğrultusunda, mevcut durumundan arzu ettiği duruma gerçekçi hedeflerle ulaşmasını sağlayan

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

HASTA EĞİTİMİ SÜRECİ

HASTA EĞİTİMİ SÜRECİ HASTA EĞİTİMİ SÜRECİ Eğitim istendik davranış değişikliklerini gerçekleştirecek bilimsel yapıdaki planlı etkinlikler bütünüdür. Bu nedenle hasta eğitimi hastanın istendik davranışları kazanarak sağlığına

Detaylı

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma:

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin Akranları ile birlikte Eğitim ve öğretimlerini Bütün kademelerde sürdürme esasına dayanan, Destek hizmetlerinin sağlandığı; özel eğitim

Detaylı

www.baltas-baltas.com www.acarbaltas.com Prof. Dr. Acar Baltaş, Psikolog

www.baltas-baltas.com www.acarbaltas.com Prof. Dr. Acar Baltaş, Psikolog www.baltas-baltas.com www.acarbaltas.com www.baltas-eksen.com KÜRESEL YÖNET NETİCİNİN PROFİLİ Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 14 Kasım 2007 LİDER DOĞULUR MU? OLUNUR MU? LİDER İÇİN KARİZMA ŞART MIDIR? BİREYSEL

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ (Not: Tez konuları listesi 25 yeni tez konusu da ilave edilerek güncellenmiştir.) 1. Öğretmen yetiştirme sisteminde mevcut durum analizi

Detaylı

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ Yaşanan ekonomik gelişmeler sonrasında büyük işletmeler uyum sorunu yaşarken, küçük ve orta ölçekli işletmeler

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI PROJE YÖNETİMİ MAN 313 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 2 10,19 6,7 5,7 8,13

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI PROJE YÖNETİMİ MAN 313 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 2 10,19 6,7 5,7 8,13 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi KTS ULUSLRRSI PROJE YÖNETİMİ MN 313 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü lmanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

SATINALMA TEKNİKLERİ EĞİTİMİ

SATINALMA TEKNİKLERİ EĞİTİMİ SATIŞ EĞİTİMİ Bu eğitimin amacı satış ve satışa dair tüm aşamaların uluslararası kabul görmüş standartlar da, eğitimi alan şirket ve personele kazandırılması amaçlanmıştır.. SATINALMA TEKNİKLERİ EĞİTİMİ

Detaylı

Çatışma Çözme ve Müzakere için İletişim Becerileri

Çatışma Çözme ve Müzakere için İletişim Becerileri Çatışma Çözme ve Müzakere için İletişim Becerileri Deniz Gümüşel, REC Türkiye REC Türkiye Halkla İlişkiler ve İletişim Seminerleri (Eylül, Kasım 2007) Sizce çatışma nedir? Bireylerin veya grupların, kendi

Detaylı

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri 2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 2 Maliye Bakanlığının Yönetim Birimleri Limited Şirketler Kurumlar Ticari işletmeler ve fonlar HANSEL LTD SATIN ALMA KURUMU

Detaylı

Esin TÜRKOĞLU Psikolojik Danışman. Manisa Rehberlik ve Araştırma Merkezi

Esin TÜRKOĞLU Psikolojik Danışman. Manisa Rehberlik ve Araştırma Merkezi Esin TÜRKOĞLU Psikolojik Danışman Manisa Rehberlik ve Araştırma Merkezi 1. Tütün Alkol ve Madde Bağımlılığı Önleme Programı 2. Trafik Dersinde Madde Bağımlılığının Trafiğe Etkisi Kazanımı 3. Okul Rehberlik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI. Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org.

MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI. Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org. MART NİSAN MAYIS EĞİTİM PROGRAMI Tel: 0282 726 8888 Fax: 0282 726 8889 Web: www.cerkezkoytso.com.tr Mail: info@cerkezkoytso.org.tr Eğitim katılımcı sayısı ve eğitim tarih değişiklikleri Odamız tarafından

Detaylı

PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu. Ücret Yönetimi* İnsan Kaynakları Hizmetleri. Murat Demiroğlu. PwC

PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu. Ücret Yönetimi* İnsan Kaynakları Hizmetleri. Murat Demiroğlu. PwC PwC Türkiye V. Çözüm Ortaklığı Platformu Ücret Yönetimi* Murat Demiroğlu lu,, Kıdemli K Müdür, M İnsan Kaynakları Hizmetleri PwC Sunum için: www.ikportal.com Adresine girip, Üye olarak, www.ikportal.com/hrs

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

ŞİRKETLERDE STRATEJİK YÖNETİM NEDEN ÖNEMLİDİR?

ŞİRKETLERDE STRATEJİK YÖNETİM NEDEN ÖNEMLİDİR? ŞİRKETLERDE STRATEJİK YÖNETİM NEDEN ÖNEMLİDİR? Dr. Murat K.BEZİRCİ CEO / Stratejist 1 Bugün ve gelecekte artık, yöneticilerin kurumlarını yönetmeleri eskisi kadar kolay değildir. Sürekli değişen çevre

Detaylı

ÖĞRENCİ ATÖLYE YILLIK ÇALIŞMA PLANI 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

ÖĞRENCİ ATÖLYE YILLIK ÇALIŞMA PLANI 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRENCİ ATÖLYE YILLIK ÇALIŞMA PLANI 2014- EĞİTİM ÖĞRETİM YILI NO KONULAR AMAÇLAR YÖNTEM KATILIMCI GRUP EĞİTİM Sİ TARİH 1 PROBLEMLERLE BAŞETME OLUMLU DAVRANIŞ GELİŞTİRME 1.İŞİTME ENGELLİLERDE GÖRÜLEN OLUMSUZ

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

Stratejik Plan 2015-2019

Stratejik Plan 2015-2019 Stratejik Plan 2015-2019 Bu Stratejik Plan önümüzdeki beş yıl Bezmiâlem in gelmesini umut ettiğimiz yeri ve buraya nasıl geleceğimizi anlatan bir Vizyon Belgesidir. 01.01.2015 Rektör Sunuşu Sevgili Bezmiâlem

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Staj BBA 491 Güz 0+0+0 NC 7

DERS BİLGİLERİ. Staj BBA 491 Güz 0+0+0 NC 7 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Staj BBA 491 Güz 0+0+0 NC 7 Ön Koşul Dersleri Üçüncü sınıf dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Girişimcilik İlkeleri BBA 04 Bahar 3, 0, 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

Ailenin çocuk yetiştirmedeki tutumunu ve çocuk yetiştirmeyle ilgili sorunlarını anlamak için aile tutum modeli ni bilmek yararlı bir yaklaşımdır.

Ailenin çocuk yetiştirmedeki tutumunu ve çocuk yetiştirmeyle ilgili sorunlarını anlamak için aile tutum modeli ni bilmek yararlı bir yaklaşımdır. AİLE TUTUMLARI Eğitimciler olarak bizler çocukların gelecekte uyumlu ve başarılı olabilmeleri için en sağlıklı eğitim yollarının geliştirilmesi çabası içindeyiz. Öğrenci eğitiminde ve çocuğa karşı doğru

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU

2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU 2014-2015 KAIZEN AKADEMİ EĞİTİM KATALOĞU KAIZEN EĞİTİM KATALOĞU İÇİNDEKİLER TABLOSU KALİTE YÖNETİM EĞİTİMLERİ... 2 A. Kalite Yönetim Sistemi Programı... 2 A1. ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemleri Bilgilendirme

Detaylı

Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5. Yrd.Doç.Dr.Can Tansel Kaya, Yrd.Doç.Dr. Çağatay Akarçay

Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5. Yrd.Doç.Dr.Can Tansel Kaya, Yrd.Doç.Dr. Çağatay Akarçay DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 241 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı

Proje Yetkinliği Yönetim ve Organizasyon Kültürü

Proje Yetkinliği Yönetim ve Organizasyon Kültürü Proje Yetkinliği Proje Yönetimi Temel Bilgileri Projelerde Risk Yönetimi Proje Yönetimi Ofisinin Kuruluşu ve İşleyişi Proje İyileştirme Çalışmaları ve Kriz Yönetimi Projelerde İletişim ve Başarılı Ekip

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Yönetim Bilimi BBA 383 Güz 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETME ALMANCASI II MAN 104 2 3 + 0 2 2. Program Öğrenme Çıktıları 5, 12

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETME ALMANCASI II MAN 104 2 3 + 0 2 2. Program Öğrenme Çıktıları 5, 12 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETME ALMANCASI II MAN 104 2 3 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN

SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI ÖMER MURAT PAMUK REHBER ÖĞRETMEN REHBER ÖĞRETMEN SOSYAL BİLGİLER DERSİ (4.5.6.7 SINIFLAR) ÖĞRETİM PROGRAMI 1 DERS AKIŞI 1.ÜNİTE: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMININ GENEL YAPISI, ARADİSİPLİN, TEMATİK YAKLAŞIM 2. ÜNİTE: ÖĞRENME ALANLARI 3. ÜNİTE: BECERİLER

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Proje Yönetimi BBA 481 Güz 3+0+0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Proje Yönetimi BBA 481 Güz 3+0+0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Proje Yönetimi BBA 481 Güz 3+0+0 3 6 Ön Koşul Dersleri BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek

Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Wilson Learning in yaptığı araştırma, Evet e Doğru Müzakere eğitiminin satış performansı üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir.

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

İŞLETME YÖNETİMİ. Yönetim İşlevleri. Yürütme Süreci. Yürütme Süreci. Yönetim İşlevleri. Yürütme. Yöneticilerin Yürütme Süreci ile İlgili Sahaları

İŞLETME YÖNETİMİ. Yönetim İşlevleri. Yürütme Süreci. Yürütme Süreci. Yönetim İşlevleri. Yürütme. Yöneticilerin Yürütme Süreci ile İlgili Sahaları İşlevleri İŞLETME ÖNETİMİ İşlevleri ürütme Girdiler Kontrol Planlama Organize etme ürütme Çıktılar Prof.r.Hayri ÜLGEN ürütme Süreci Çalışanları etkileyerek harekete geçirerek işletme amaçlarını sağlamaya

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

İşletmelerin Büyüme Şekilleri

İşletmelerin Büyüme Şekilleri Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ İşletmelerin Büyüme Nedenleri Optimum büyüklüğe ulaşma Piyasalarda etkinliği arttırarak kar elde etme olanaklarını arttırma

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM ÖRGÜT YÖNETİMİ VE YÖNETİMDE SORUN ÇÖZME

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM ÖRGÜT YÖNETİMİ VE YÖNETİMDE SORUN ÇÖZME İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM ÖRGÜT YÖNETİMİ VE YÖNETİMDE SORUN ÇÖZME A. YÖNETİM, YÖNETİCİLİK VE LİDERLİK... 3 1.Yönetim Kavramı... 3 1.1. Yönetim Sürecinin Özellikleri... 4 1.2. Örgütlerde Yönetim Düzeyleri...

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 KRİZ YÖNETİMİ 11

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 KRİZ YÖNETİMİ 11 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 KRİZ YÖNETİMİ 11 1.1.Krizin Tanımı ve Özellikleri 13 1.2.Kriz Dönemleri 15 1.2.1.Krizin Gelişme Dönemi 15 1.2.1.1. İç ve Dış Değişiklikleri Fark Etmeme ( Körlük) 15 1.2.1.2.

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Misyon: Evrensel Etik İlkelerin Türkiye de toplumun her kesiminde benimsenmesi ve uygulanmasına önderlik etmek

Detaylı

DavranIŞ OdaklI İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİMİ. Huriye Kumral Kimya Y. Mühendisi

DavranIŞ OdaklI İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİMİ. Huriye Kumral Kimya Y. Mühendisi DavranIŞ OdaklI İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİMİ Huriye Kumral Kimya Y. Mühendisi Eğitim İçeriği ve Detayları KONU BAŞLIKLARI 1. Neden davranış odaklı iş güvenliği yönetimi gereklidir? 2. ABC yaklaşımı 3. Davranış

Detaylı

KAVRAMLAR TUTUMLAR BECERİLER

KAVRAMLAR TUTUMLAR BECERİLER SAYI:3 1. SINIF III. PYP SORGULAMA ÜNİTESİ VELİ BÜLTENİ ANA FİKİR: Oyunlar duygu ve düşüncelerimizi keşfetme ve ifade etme yollarımızdan biridir. 1. Oyun çeşitleri 2. Oynarken hisset"klerimiz ve öğrendiklerimiz

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı