G Proteinleri G PROTEINS. Emel EMREGÜL*, Sibel SUNGUR**

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "G Proteinleri G PROTEINS. Emel EMREGÜL*, Sibel SUNGUR**"

Transkript

1 G Proteinleri G PROTEINS Emel EMREGÜL*, Sibel SUNGUR** * Uz.,Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Biyokimya AD, ** Doç.Dr.,Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Biyokimya AD, ANKARA Bir insanýn düþünmesi, hareketi veya varlýðý için vücuttaki hücrelerin birbiriyle etkileþmesi gerekmektedir. Bu, hormonlar ve nörotransmitter gibi bazý kimyasal mesajcýlarýn sirkülasyona gönderilmesi ile gerçekleþmektedir. Bu mesajcýlardan bazýlarý gerçek anlamda hedef hücrelere girerek hücrelerin fonksiyonlarýnda deðiþikliðe neden olmaktadýr. Diðer bir grup ise bir aracý yardýmý ile bilgiyi hücre içine iletmektedir. Bu mesajcýlar spesifik reseptör olarak görev yapan, hedef hücre yüzeyindeki proteinlere baðlanarak mesajlarýný sinyal aktarýmý olarak adlandýrýlan bir iþlem içinde hücre içi aracýlara iletmektedirler. Tipik bir biyolojik hücre zarýnýn yapýsýnda temel olarak fosfolipitler ve proteinler, daha az miktarlarda glikoproteinler, sfingolipitler ve kolesterol bulunmaktadýr. Hücre zarýna baðlý proteinler, bir enzim, bir taþýyýcý protein, bir reseptör ya da bir baðýþýklýk proteini olabilmektedir. Araþtýrmalar sonunda düzinelerce hücre dýþý mesajcý tespit edilmiþtir. Bu mesajcýlardan her biri farklý moleküler etkileþim serisini baþlatmaktadýr. G proteinleri sinyalin reseptörden hücreye akýþýný saðlayan moleküllerdir. Bu moleküllere G proteini adý verilmesinin nedeni guanin nükleotidlerine baðlanmýþ olmalarýdýr. Guanin nükleotitler de diðer nükleotitlerde olduðu gibi organik bir baz olan guanin, bir þeker ve bir veya daha fazla fosfat içermektedir. Geliþ Tarihi: Yazýþma Adresi: Uz.Emel EMREGÜL Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Biyokimya AD, Beþevler, ANKARA Hormon veya baþka hücre dýþý birinci mesajcýlarýn sinyallerini reseptörler herhangi bir G proteinini stimule ederek aktarmaktadýr. Hücre zarýnýn iç tarafýna baðlý bazý efektörler zar üzerinde sinyal aktarýmýnda aracý görevi yapmaktadýr. Çoðunlukla enzim olan efektörler, inaktif olan çýkýþ maddelerini aktif hale geçirerek ikinci habercilerin oluþumuna neden olur ve ikinci haberciler sitoplazmaya difüzlenerek sinyali taþýrlar. Ýkinci haberciler olarak adlandýrýlan; adenosin 3-5 -monofosfat (camp), guanosin 3-5 -monofosfat (cgmp), 1,2 diaçil gliserol, inositol 1,4,5 trifosfat ve Ca +2 hücrenin hareketlerinde deðiþikliðe neden olan moleküler reaksiyonlarýn baþlatýcýlarýdýr. Hücre içi sinyalleme ile ilgili çalýþmalar 1950 li yýllarda baþlamýþtýr. Rall ve Sutherland, adrenalin hormonunun karaciðer hücrelerini uyarmasý ile, glikoz salýnýmýnýn iliþkisini araþtýrmýþlar ve analizler sonucunda adrenalinin plazma membranýndaki enzime etki ettiðini, bu enzimin de adenosin trifosfat ý (ATP) önceden bilinmeyen bir maddeye dönüþtürdüðünü gözlemlemiþlerdir. Daha sonraki yýllarda bu maddenin camp, ve enzimin ise adenilat siklaz olduðu belirlenmiþtir. Adrenalin ile baþlayan sinyalleme ve adenilat siklazýn aktivasyonuna neden olan ara basamaklarýn mekanizmasýnýn aydýnlatýlmasý ile ilgili araþtýrmalar sonunda Sutherland adenilat siklaz ile adrenalinin reseptörünün ayný molekül olduðunu, böylece reseptörün iki görevi olduðunu düþünmüþtür (1) li yýllarda adenilat siklaz ile reseptörün farklý moleküller olduðu yapýlan deneyler sonucunda belirlenmiþtir. Bu sonuç dikkatleri reseptörün adenilat siklaz ile haberleþme mekanizmasý üzerine çekmiþtir. T Klin J Med Sci 1998, 18 1

2 Emel EMREGÜL ve Ark. Rodbellö, Birnbaumer ve arkadaþlarý, glukagon hormonunun ortamda tek baþýna bulunmasýnýn, reseptör üzerinden adenilat siklazý aktive etmekte yeterli olmadýðýný göstermiþlerdir (2,3). Daha sonraki yýllarda Cassel ve Selinger plazma membranýnýn bir kýsmýna adrenalin eklenmesinin sadece adenilil siklazý aktive etmediðini ayný zamanda GTP az enziminin GTP yi hidrolizlemesi sonucu guanosin trifosfatýn (GTP), guanosin difosfata (GTP) dönüþümünü de saðladýðýný tespit etmiþlerdir (4-6). Gilman ve Ross adenilat siklazýn aktivasyonu için gerekli molekülleri ve bu mekanizmada GTP nin rolünü tespit etmek için yaptýklarý çalýþmalarda; aktifleþtirici molekülün bir protein olduðunu ve bu bileþiðin GTP tarafýndan stimüle edildiðini göstermiþlerdir. Bu proteine guanin nükleotit baðlý protein, kýsaca G proteini adýný vermiþlerdir. Adrenalin bilgiyi, reseptörü aracýlýðý ile G proteinine geçirmekte, o da adenilat siklazý stimule ederek ATP yi, camp ye çevirmektedir (1). Sterweis ve Northup, G s olarak bilinen ve adenilat siklazý stimule eden G proteinini saflaþtýrmayý baþarmýþlardýr. Daha sonra adrenalin reseptörünü ve adenilat siklazý da izole etmiþlerdir (8-12). Gilman ve Ross plazma membranýnýn yapýsal komponentleri olan bu üç proteini içeren suni hücre membranýný hazýrlayarak zara adrenalin, ATP ve GTP eklendiðinde camp oluþturmayý baþarmýþlardýr. Bu þekilde camp nin oluþum zinciri 1980 li yýllarýn ortalarýnda aydýnlatýlmýþtýr. Daha sonra yapýlan çalýþmalarda, camp nin protein kinazý aktifleþtirdiði görülmüþtür. camp, glikojenin glikoza yýkýmýný katalizleyen fosforilaz enzimini stimule ederek enzimatik olaylarý baþlatmaktadýr (1). Gilman ve arkadaþlarý G s üzerinde çalýþýrken bir baþka grup ise retinadaki rod hücrelerinin ýþýða karþý hassasiyetlerinin nedenini araþtýrmýþlardýr. Bitensky ve daha sonra Stryer ve arkadaþlarý tarafýndan gerçekleþtirilen deneylerde transducin (G t ) olarak bilinen ikinci bir G proteinine rastlanmýþtýr (13). Günümüzde en az 20 farklý formda G proteini izole edilmiþ ve birçok G proteininin efektörle iliþkisi aydýnlatýlmýþtýr. G PROTEÝNLERÝ G Proteinlerinin Yapýsý Hücre açýsýndan G proteinlerinin rolü oldukça önemlidir. Bu proteinlerin bilgi aktarým mekanizmalarý uzun yýllar süren araþtýrmalar sonunda açýklýða kavuþmuþtur. G proteinleri plazma membranýnýn iç yüzeyine baðlý olup üç protein zincirine sahiptir. Bunlar büyükten küçüðe doðru sýralandýðýnda alfa (a), beta (b) ve gama (g) olarak adlandýrýlmaktadýr. G s ile yapýlan çalýþmalarda, GTP nin proteine kovalent olmayan fakat oldukça sýký bir þekilde baðlý olduðu ve a alt biriminin molekül aðýrlýðý kda, b alt biriminin kda ve g alt biriminin 6-8 kda olarak tespit edilmiþtir. Araþtýrýcýlar þimdiye kadar 17 deðiþik a, 4 deðiþik b ve 4 deðiþik g yapýsýna rastlamýþlardýr. Deðiþik a zincirleri, benzer veya deðiþik b ve g çiftine baðlanabilmekte ve binden fazla a, b ve g kombinasyonu olduðu söylenmektedir (14). Adenilat siklazý aktive etme kabiliyetine sahip G s saflaþtýrma esnasýnda, deðiþik a alt birimleri (Mr ve Da) ve bg alt birimlerinin karýþýmý olacak þekilde tesbit edilmiþtir. G s in iki formunun relatif konsantrasyonu hücreden hücreye ve dokudan dokuya deðiþmektedir. Bu fonksiyonel deðiþim henüz bilinmemektedir. Daha sonraki yýllarda adenilat siklazýn inhibisyonunda görev alan G proteini (G i ), tavþan karaciðeri ve insan eritrositlerinden saflaþtýrýlmýþtýr. G i deki a alt birimi G s deki a alt birimi ile yapýsal olarak benzerdir. Deðiþik G proteinleri ile ilgili çalýþmalarda a alt birimleri arasýnda aminoasit diziliþi ile karþýlaþtýrmalar yapýlmýþ ve bunlarýn birbirine çok benzediði görülmüþtür (15-18). G s, G t ve G i nin saflaþtýrýlmasý sonucunda bu proteinlerinin b alt birimlerinin benzer polipeptitler içerdiði fakat bunlarýn aminoasit diziliþinde küçük farklýlýklar olduðu tesbit edilmiþtir. b alt birimi g ile kompleks halinde bulunmakta ve kompleks deðiþebilir bir fonksiyon göstermektedir. Yani G s den veya G i den gelen bg, G s den gelen a alt birimi ile etkileþebilmektedir (19-21). g alt birimi ilk defa G t de gözlemlenmiþ, G s ve G i nin de bir komponenti olduðu daha sonra tespit edilmiþtir. abg kompleksinde, b ve g alt birimleri birbirine oldukça sýký olarak baðlýdýr. Aktive edici sinyal geldiðinde bg, a alt biriminden kompleks halinde ayrýlýr. G tg ile yapýlan çalýþmalarda G tg nýn 74 aminoasit kalýntýsý içerdiði, oldukça hidrofolik ve asidik karakterde olduðu belirlenmiþtir (22,23). Halen sinyal aktaran G proteinlerinin hangi bölgesinin reseptörle etkileþimi saðladýðý ve G pro- 2 T Klin Týp Bilimleri 1998, 18

3 G PROTEÝNLERÝ teinlerinin alt birimlerinin diðerleri ile nasýl iliþki kurduðu hakkýnda kesin bilgi yoktur. Hücre zarý, kompleksliði, sinyalleri farklý algýlamasýyla, dýþarýdan gelen haberleri ikinci habercilere iletmesi ile tam bir açma kapama düðmesine benzer. Hücre dýþý sinyalleme ile olan iletiþim 6 basamak içermektedir; 1. Sentez, 2. Sinyalleme hücresinden bu kimyasal maddelerin salgýlanmasý, 3. Hedef hücrelere taþýnmasý, 4. Spesifik reseptör proteinleri aracýlýðý ile sinyalin algýlanmasý, 5. Hücre içi metabolizmada bir deðiþim, 6. Sinyalin uzaklaþmasý. Beyinden gelen uyarý hipotalamusa, hipotalamustan hipofize, hipofiz ise hedef dokuya etkiyerek gerekli hormonu salgýlar. Beyin Hipotalamus Hipofiz Hedef doku (Salgýlayýcý (Tropik Hedef doku hormon) hormon) hormonu G proteinleri, fonksiyonlarýný gerçekleþtirirken deðiþik konumlarda bulunurlar. Bekleme durumunda, a, b ve g alt birimleri bir kompleks oluþturur ve GDP a alt birimine baðlýdýr. Hormon ve diðer birinci habercilerin reseptörle etkileþmesi, reseptörde konformasyon deðiþikliðine neden olur ve reseptör G proteinine baðlanýr. Bu etkileþim a alt birimine baðlý GDP nin ayrýlmasýna neden olur. Hücrede yoðunlaþmýþ olan GTP, GDP den boþalan baðlanma bölgelerini doldurarak a alt birimini aktive eder. Aktive olmuþ, GTP baðlanmýþ a alt birimi, bg kompleksinden ayrýlarak plazma zarýnýn iç kýsmýna doðru, adenilat siklaz gibi bir efektör ile karþýlaþýncaya kadar yayýlýr. Birkaç saniye sonra a alt birimi GTP yi GDP oluþturmak üzere hidrolizler ve inaktive olur. a alt birimi inaktifleþince efektörden ayrýlýr ve serbest bg kompleksi ile tekrar birleþir. G proteinleri bu þekilde açma kapama düðmesi ve ayný zamanda zaman ayarlayýcý gibi iþlem görmektedir. Sinyal aktarým iþleminde GTP baðlý a zinciri efektöre baðlandýðýnda düðme açýlmakta, GTP GDP ye hidrolizlendiðinde ise düðme kapanmaktadýr (24,25). G Proteinleri Tarafýndan Regüle Edilen Fonksiyonlar Adenilat Siklazýn Aktivasyonu Fizyolojik koþullarda adenilat siklazýn aktivasyonu için G s proteini gereklidir. Adrenalin, glukagon, adrenokortikotropik hormon gibi hormonlarýn reseptöre baðlanmasý ile reseptörde konformasyon deðiþimi olur ve reseptörün G s ye baðlanmasý sonucunda G s ye baðlý GDP, GTP ile yer deðiþtirir ve G s nin alt birimleri birbirinden ayrýlýr. G sa alt birimi adenilat siklazý stimule ederek ikinci haberce olarak adlandýrýlan camp sentezini aktive eder. GTP nin GDP ye hidrolizlenmesi G sa nýn adenilat siklazdan ayrýlmasýna neden olur ve G bg ile tekrar birleþerek G s yi yeniden oluþturur (26,27). Adenilat Siklazýn Ýnhibisyonu Emel EMREGÜL ve Ark. Adenilat siklazýn inhibisyonu hormonel inhibisyon ve pertussis toksini ile olmak üzere iki þekilde olmaktadýr (28-31). Prostaglandin (PGE 1 ) ve adenosin in reseptörle etkileþmesi sonucunda G i proteini aktive olur. Hormonun reseptöre baðlanmasý ile G ia ya baðlý olan GDP ayrýlýr yerine GTP baðlanýr. Daha sonra G i, G ia GTP ve G bg alt birimlerine disosiye olur. Adenilat siklazýn inhibisyonu iki þekilde olmaktadýr. Bunlardan birincisi G ia nýn doðrudan adenilat siklaza baðlanmasý ile adenilat siklazýn inhibe olmasýdýr. Ýkincisi ise disosiye olan G bg alt biriminin G sa ile birleþmesi sonucunda oluþan kompleksin inaktif olmasýdýr. Oluþan kompleks G sa GTPG bg þeklindedir. Böylece G sa GTP nin adenilat siklazý aktive etmesi engellenmiþ olur (32-34). Retinal cgmp Fosfodiesterazýn Stimülasyonu Iþýk, retinada bulunan rod hücrelerinin dýþ yüzeyindeki cgmp ye spesifik fosfodiesterazý aktive etmektedir. Retinada ýþýk ile aktive olan GTPaz ýn ve fosfodiesterazýn aktivitesi için guanin nükleotitlerinin gerekli olmasý G proteinleri ailesinden olan G t nin saflaþtýrýlmasýna neden olmuþtur (35,36). Iþýktan hücre içine bilginin aktarýlmasý rodopsin, G t proteini ve fosfodiesteraz ile gerçekleþmektedir. Bu G proteini, ýþýðýn reseptörü olan rodopsin ile ikinci mesajcý olan cgmp nin seviyesini regüle eden efektör enzim fosfodiesteraz arasýnda arabulucu olarak görev yapmaktadýr. Fotonlarýn rodopsine gelmesi Gt proteinini aktifleþtirmekte, aktif G t ise efektör enzim fosfodiesterazý stimule ederek cgmp nin GMP ye dönüþmesine neden olmaktadýr. cgmp sodyum kanallarýný açýk tutar, cgmp nin GMP ye dönüþmesi ile kanallar kapanýr ve sodyum iyonlarýnýn hücreye giriþi engellenir. Bunun sonucu olarak hücre içindeki T Klin J Med Sci 1998, 18 3

4 Emel EMREGÜL ve Ark. negatif yük artar ve hücre içinin hiperpolarize olmasý elektriksel sinyali doðurarak beyine aktarýlmasýný saðlar (37-39). Fosfoinosit Hidrolizinin Stimülasyonu Fosfoinosit hidrolizi plazma membranlarýnda gerçekleþmektedir. Bu olayýn aktifleþmesi ile hücre içi mesajcýlar oluþmaktadýr. Serotonin gibi bir hormonun hücre yüzeyindeki reseptöre baðlanmasý sonucunda fosfolipaz C aktifleþmektedir. Aktif fosfolipaz C ise fosfatidil inositol 4,5-bifosfat ýn (PIP 2 ), trifosfoinositol (PI 3 ) ve diaçil gliserole dönüþmesini saðlamaktadýr. Bu her iki bileþik IP 3 ve diaçil gliserol hücre içi reaksiyonlarda ikinci haberci olarak görev yapmaktadýr. IP 3, Ca +2 nýn hücre içi depolarý olan endoplazmik redikulum ve yumuþak kas hücrelerinde sarkoplazmik redikulumdan salýnýmýný hýzlandýrmaktadýr. PIP 2 hidrolizlenmesinin, GTP nin analoglarý ve AIF - 4 tarafýndan stimule edilmesi, sinyalin reseptörden fosfolipaz C ye taþýnmasýnda G proteinlerinin etkin olduðunu göstermektedir. Bu mekanizmanýn Pertussis toksini tarafýndan stimule edilmesi yine dikkatleri G proteinleri üzerine çekmiþtir (40,41). Ýyon Kanallarý Regülasyonu Araþtýrýcýlar G proteinleri ile iyon kanallarý arasýndaki doðrudan iliþkiyi kanýtlayamamýþlardýr. Kanallarýn G proteinleri aracýlýðý ile regülasyonu protein kinaz ve fosfoprotein fosfataz ile olduðu tahmin edilmektedir. Ganglion hücrelerinde voltaj baðýmlý Ca +2 kanallarýnýn inhibisyonunda G i ve diðer G proteinlerinin (G o ) etkili olduðu tahmin edilmektedir (42,43). Bazý Toksinlerin G Proteinlerine Etkisi Son yýllarda yapýlan çalýþmalar dikkatleri hücre zarýndaki sinyal aktarým mekanizmasý üzerine çekmektedir. Sinyalizasyonda ilk kontrol basamaðýnda G proteinlerinin bulunmasý, birçok hastalýk ile G proteinleri arasýndaki iliþkinin araþtýrýlmasýna neden olmaktadýr (44,45). Kolera toksini, baðýrsak hücrelerine girdiðinde G s nin a alt birimini bloke ederek GTP nin GDP ye dönüþümünü engellemektedir. Kolera toksini iki çeþit peptit zincirinden oluþmuþtur. Zincirlerden birisi enzim olup hücre zarýna difüzlenerek sistosole girer ve NAD + dan gelen ADPribosil grubunu G s nin a alt birimine kovalent olarak baðlar. Bu þekilde tersinmez olarak modifiye olmuþ G s alt birimi adenilat siklazý sürekli aktive eder. GTP nin GDP ye hidrolizi engellenmiþtir. Bu olay G proteinlerinin açma kapama düðmesi özelliðini yitirmesine ve baþlayan reaksiyonun durdurulamamasýna neden olmaktadýr (46-49). Pertussis toksini ise reseptörü engelleyerek G i proteininin akitve olmamasýna neden olmaktadýr. Ýnhibitör olmayýnca stimulatör yolak yine uzun bir süre çalýþmaya devam eder. Bu toksin çok çeþit hücreyi etkilemekte, immün sistemi bozmakta ve karekteristik öksürüðe neden olmaktadýr (50). Araþtýrmalar G s ve G i yi de içeren G proteinlerinin mutasyonu ile bazý kanser türleri arasýnda iliþki olduðunu göstermektedir. Araþtýrýcýlar tümör hücrelerindeki G s nin a alt birimine spesifik gende mutasyon tespit etmiþlerdir. Bu mutasyon a alt biriminin birkaç saniye yerine dakikalarca efektör gibi hareket etmesine neden olmaktadýr (51). Sonuç Hücrelerde G proteinleri son derece önemli fonksiyonlarý yerine getirmektedir. Araþtýrýcýlar G proteinlerinin fonksiyonlarýndaki bozukluklar ile kalp hastalýklarý, diabet, psikolojik depresyon gibi hastalýklar arasýndaki iliþkiyi araþtýrmaktadýrlar. Günümüzde G proteinlerinin yapýsý ve fonksiyonlarý ile ilgili araþtýrmalar yoðun bir þekilde sürdürülmektedir. Gelecekte bunlarýn spesifik tipleri için ilaç geliþtirmek mümkün olabilecek ve böylece hatalý hücrelerde hasarlý fonksiyonlar düzeltilerek saðlýklý hücreler elde edilebilecektir. KAYNAKLAR G PROTEÝNLERÝ 1. Linder ME and Gilman AG. G proteins. Scientific American 1992; 6: Rodbell M, Birnbaumer L, Pohl SL, Krans HMJ. Glucagonsensitive adenyl cyclase system in plasma membranes of red liver V. Obligatory role of guanyl nucleotides in glucagon action. J Biol Chem 1971; 246: Rodbell M, Birnbaumer L, Pohl SL, Krans HMJ. Glucagonsensitive adenyl cyclase system in plasma membranes of red liver IV. Effect of guanyl nucleotides on binding of125 I-glucagon. J Biol Chem 1971; 246: Cassel D, Selýnger Z. Catecholamine-stimulated GTPase activity in turkey erythrocyte membranes. Biochem Biophys Acta 1976; 452: T Klin Týp Bilimleri 1998, 18

5 G PROTEÝNLERÝ 5. Cassel D, Selýnger Z. Activation of turkey erythrocyte adenylate cyclase and blocking of the catecholamine stimulation. Proc Natl Acad Sci 1977; 74: Cassel D, Selýnger Z. Catecholamine induced release of [3H]- Gpp (NH)p from turkey erythrocyte adenylate cyclase. J Cyclic Nucleotide Res 1977; 3: Gilman AG. G proteins. Transducers of receptor-generated signals. Ann Rev Biochem 1987; 56: Northup JK, Sternweis PC, Smigel MD, Schleifer LS, Ross EM, Gilman AG. The regulatory component of adenylate cyclase from uncoupled S49 lymphoma cells differs in change from the wild type protein. Proc Natl Acad Sci 1980; 77: Sternweis PC, Northup JK, Smigel MD, Gilman AG. The regulatory component of adenylate cyclase purification and properties. J Biol Chem 1981; Hanski E, Sternweis PC, Northup JK, Dromerick AW, Gilman AG. The regulatory component of adenylate cyclase: Properties of the turkey erythrocyte protein. J Biol Chem 1981; 256: Northup JK, Sternweis PC, Gilman AG. The subunits of the stimulatory regulatory component of adenylate cyclase. Resolution, activity and properties of the dalton (b subunit). J Biol Chem 1983; 258: Northup JK, Smigel MD, Sternweis PC, Gilman AG. The subunits of the stimulatory regulatory component of adenylate cyclase. J Biol Chem 1983; 258: Stryer L. Molecular design of an amplification cascade in vision. Biopolymers 1985; 24: Neer EJ, Clampham DE. Roles of G proteins subunits transmembrane signalling. Nature 1988; 333: Bokoch GM, Katada T, Northup JK, Hewlett EL, Gilman AG. Identification of the predominant substrate for ADP-ribosylation by Islet activating protein. J Biol Chem 1983; 258: Bokoch GM, Katada T, Northup JK, Ui M, Gilman AG. Purification and properties of the inhibitory guanine nucleotide binding regulatory component of adenylate cyclase. J Biol Chem 1984; 259: Codina J, Hildebrandt JD, Sekura RD, Burnbaumer M, Bryan J. Ns and Ni the stimulatory and inhibitory regulatory components of adenylyl cyclases. Purification of the human erytrocyte proteins without the use of activating regulatory ligand. J Biol Chem 1984; 259: Codina J, Hildebrandt JD, Iyengar R, Birnbaumer M, Sekura RD, Manclark CR. Pertussis toxin substrate, the putative Ni component of adenylyl cyclases, in an ab heterodimer regulated by guanine nucleotide and magnesium. Proc Natl Acad Sci 1983; 80: Katada T, Bokoch GM, Northup JK, Ui M, Gilman AG. The inhibitory guanine nucleotide-binding regulatory component of adenylate cyclase. J Biol Chem 1984; 259: Tang WJ, Gilman AG. Type-specific regulation of adenylyl cylase by G protein bg subunits. Science 1991; 254: Emel EMREGÜL ve Ark. 21.Federman AD, Conklin BR, Schrader KA, Reed RR, Bourne HR. Hormmonal stimulation of adenylyl cylase through Gi protein bg subunits: Nature 1992; 356: Fung BKK, Hurley JB, Stryer L. Flow of information in light triggered cyclic nucleotide cascade of vision. Proc Natl Acad Sci USA 1981; 78: Lai RK, Perez-Sala D, Canada FJ, Rando RR. The g subunit of transducin is farnesylated. Proc Natl Acad Sci USA 1990; 87: Simon MI, Strathman MP, Gautam N. Diversity of G proteins in signal transduction. Science 1991; 252: Strader CD, Fong TM, Tota MR, Underwood D. Structure and function of G protein-coupled receptors. Annu Rev Biochem 1994; 63: Ross EM, Hewlett AC, Fergusson KM, Gilman AG. Reconstitution of hormon-sensitive adenylate cyclase activity with resolved components of the enzyme. J Biol Chem 1978; 253: Pfeuffer T. GTP-binding proteins in membranes and the control of adenylate cyclase activity. J Biol Chem 1977; 252: Hazeki O, Ui M. Modification by islet activating protein of receptor mediated regulation of c-amp accumulation in isolated rat heart cells. J Biol Chem 1981; 256: Katada T, Amoina T, Ui M. Modulation by islet-activating protein of adenylate cyclase activity in C 6 glioma cells. J Biol Chem 1982; 257: Katada T, Ui M. Direct modification of the membrane adenylate cyclase system by islet activating protein due to ADP ribosylation of a membrane protein. J Biol Chem 1982; 257: Katada T, Ui M. ADP ribosylation of the specific membrane protein of the C 6 cells by islet activating protein associated with modification of adenylate cyclase activity. Proc Natl Acad Sci 1982; 79: Hurley JB, Simon MI, Teplow DB, Robishaws JD, Gilman AG. Homologies between signal transducing G proteins and ras gene products. Science 1984; 226: West RE Jr, Moss J, Vaughan M, Liu T, Liu TY. Pertussis toxin catalyzed ADP-ribolysation of transducin. J Biol Chem 1985; 260: Willumsen BM, Norris K, Papageorge AG, Hubbert NL, Lowry DR. The P21 ras C-terminus is required for transformation and membrane association. EMBO J 1984; 3: Bitensky MW, Wheeler GL, Aloni B, Vetury S, Matuo Y. Light and GTP activated receptor phosphodiesterase: Regulation via light activated GTPase and identification of rodopsin as the phosphodiesterase binding site. Adv Cyclic Nucleotide Res 1978; 9: Yee R, Liebman PA. Light activated phosphodiesterase of the rod outer segment. Kinetic and parameters of activation and deactivation. J Biol Chem 1978; 253: Chader GJ, Bensinger R, Johson M, Fletcher RT. Phosphodiesterase. Important role in cyclic nucleotide regulation in the retina. Exp Eye Res 1973; 17: T Klin J Med Sci 1998, 18 5

6 Emel EMREGÜL ve Ark. 38.Miki N, Keirns JJ, Marcus FR, Freeman J, Bitensky MW. Regulation of cyclic nucleotide concentrations in photoreceptors. ATP dependant stimulation of cyclic nucleotide phosphodiesterase. Proc Natl Acad Sci 1973; 70: Wheeler GL, Bitensky MW. a light-activated GTPase in vertebrate photoreceptors: regulation of light-activated cyclic GMP phosphodiesterase. Proc Natl Acad Sci 1977; 74: Berridge MJ. Inositol triphosphate and diacylglycerol as second messenger. Biochem J 1984; 220: Shamshad C. Polyphosphoinositide phosphodiesterase: regulation by a novel guanine nucleotide binding protein, Gp. TIBS 1987; 12: Holz GG, Rane SG, Dunlap K. GTP-binding proteins mediate transmitter inhibition of voltage dependant calcium channels. Nature 1986; 319: Bertoline M, Llinas RR. The central role of voltage-activated and receptor-operated calcium channels in neuronal cells. Annu Rev Pharmacol Toxicol 1992; 32: Lyons J, Landis CA, Harsh G, Vallar L, Grünewald K. Two G protein oncogenes in human endocrine tumors. Science 1992; 249: G PROTEÝNLERÝ 45.Gawler D, Milligan G, Spiegel AM, Unson CG, Houslay MD. Abolition of the expression of inhibitory guanine nucleotide regulatory protein Gi in diabetes. Nature 1987; 327: Gill DM, Meren R. ADP-ribosylation of membrane proteins catalysed by cholera toxin: basis of the activation of the adenylate cyclase. Proc Natl Acad Sci 1978; 75: Cassel D, Pfeuffer T. Mechanism of cholera toxin action: covalent modification of the guanyl nucleotide binding protein of the adenylate cyclase system. Proc Natl Acad Sci 1978; 75: Van Dop C, Tsubokawa M, Bourne HR, Ramachandran J. Amino acid sequence of retinal transducin at the side ADPribosylated by cholera toxin. J Biol Chem 1984; 259: Robishaw JD, Russel DW, Harris BA, Smigel MD, Gilman AG. Deduced primary structure of the a subunit of the GTP binding stimulatory protein of adenylate cyclase. Proc Natl Acad Sci 1986; 83: Harvey K, Tamane K, Fung K. Covalent modifications of G-proteins. Annu Rev Phamacol Toxicol 1993; 32: Kahn RA, Gilman AG. ADP-ribosylation of Gs promotes the dissociation of its a and b subunits. J Biol Chem 1984; 259: T Klin Týp Bilimleri 1998, 18

HORMONLAR VE ETKİ MEKANİZMALARI

HORMONLAR VE ETKİ MEKANİZMALARI HORMONLAR VE ETKİ MEKANİZMALARI Receptörler İntrasellüler hidrofobik(llipofilik)ligandlara baglananlar Nükleer hormon reseptörleri Guanylate siklaz(nitrikoksid receptor) Hücre yüzey hidrofilik ligandlara

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

GLİKOJEN FOSFORİLAZ HAZIRLAYAN: HATİCE GÜLBENİZ ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ

GLİKOJEN FOSFORİLAZ HAZIRLAYAN: HATİCE GÜLBENİZ ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ GLİKOJEN FOSFORİLAZ HAZIRLAYAN: HATİCE GÜLBENİZ (050559016) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ Karaciğer ve kas glikojeninin kana ve kas dokusuna glukoz sağlamak üzere kısmen

Detaylı

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları

Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Hücreler Arası Sinyal İletim Mekanizmaları Prof. Dr. Selma YILMAZER Tibbi Biyoloji Anabilim Dalı Hücrelerarası iletişim(sinyalleşme) Sinyal molekülleri: Protein,küçük peptid,amino asid, nukleotid,steroid,vit

Detaylı

Prof. Dr. Hamdi ÖĞÜŞ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeJoşa, KKTC

Prof. Dr. Hamdi ÖĞÜŞ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeJoşa, KKTC Prof. Dr. Hamdi ÖĞÜŞ hamdiogus@gmail.com Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeJoşa, KKTC Ders planı 1. Sinyal ilepmi (signal transducpon) nedir? 2. Sinyal ilepminin genel özellikleri

Detaylı

SIÇAN BEYİN G PROTEİNLERİNİN KARAKTERİZASYONU * Hülya CABADAK, Beki KAN

SIÇAN BEYİN G PROTEİNLERİNİN KARAKTERİZASYONU * Hülya CABADAK, Beki KAN 200 CERRAHPAŞA TIP DERGİSİ Cilt (Sayı) 36 (4) SIÇAN BEYİN G PROTEİNLERİNİN KARAKTERİZASYONU * Hülya CABADAK, Beki KAN Background and Design.- Heterotrimeric guanine nucleotide binding protein (G proteins)

Detaylı

HORMONLAR. Hormon Biyokimyası. Hormonların yapıları. Hormonların etkileri 1/30/2012. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

HORMONLAR. Hormon Biyokimyası. Hormonların yapıları. Hormonların etkileri 1/30/2012. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu HORMONLAR Hormon Biyokimyası Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Mikromolar konsantrasyonda etkili, kimyasal, intersellüler mesenjerlerdir. İki veya daha fazla hücre arasında bilgi taşıyan kimyasal maddelerdir Endokrin

Detaylı

HÜCRELERARASI İLETİŞİM

HÜCRELERARASI İLETİŞİM HÜCRELERARASI İLETİŞİM Bazı sorular!!! Bitki hücreleri ne hakkında konuşur? Bir hücre diğerine ne söyler ve diğer hücre buna nasıl cevap verir? Bu sorulara, önce mikroorganizmalar arasındaki iletişime

Detaylı

GLİKOJEN METABOLİZMASI

GLİKOJEN METABOLİZMASI METABOLİZMASI DİLDAR KONUKOĞLU TIBBİ BİYOKİMYA 8.4.2015 DİLDAR KONUKOĞLU 1 YAPISI Alfa-[1,6] glikozid Alfa- [1-4] glikozid bağı yapısal olarak D-glukozdan oluşmuş dallanmış yapı gösteren homopolisakkarittir.

Detaylı

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir.

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir. Biyokimya sınavı orta zorlukta bir sınavdı. 1-2 tane zor soru ve 5-6 tane eski soru soruldu. Soruların; 16 tanesi temel bilgi, 4 tanesi ise detay bilgi ölçmekteydi. 33. soru mikrobiyolojiye daha yakındır.

Detaylı

GLİKOLİZİN KONTROLU Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş

GLİKOLİZİN KONTROLU Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş GLİKOLİZİN KONTROLU Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş hamdiogus@gmail.com Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC GLİKOLİZİN ALLOSTERİK DÜZENLENMESİ Metabolik düzenleme: Bütün

Detaylı

ÜNİTE 11 HÜCRELERDE İLETİŞİM

ÜNİTE 11 HÜCRELERDE İLETİŞİM ÜNİTE 11 HÜCRELERDE İLETİŞİM MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Hücreler Arası İletişime Genel Bakış Hücreler arası iletişimde bazı hücrelerin konuşması bazı hücrelerinde konuşulanı

Detaylı

Hücre Yüzey Reseptör Çeşitleri

Hücre Yüzey Reseptör Çeşitleri Hücre Yüzey Reseptör Çeşitleri İyon Kanalı Eşlikli Reseptörler Por oluşturan hücre zarı proteinleridir. Hemen hemen bütün hücrelerde bulunurlar. Kimyasal sinyali elektrik sinyaline dönüştürürler. Hücre

Detaylı

HÜCRELER ARASI HABERLEŞME VE İLETİŞİM

HÜCRELER ARASI HABERLEŞME VE İLETİŞİM HÜCRELER ARASI HABERLEŞME VE İLETİŞİM HÜCRE HABERLEŞMESİNE GENEL BAKIŞ Hücre haberleşmesi canlılığın erken döneminde evrimleşmiştir. Yakın zamana kadar tek ve çok hücreli canlılar, hücreler arası iletişimin

Detaylı

METABOLİZMA. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

METABOLİZMA. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ METABOLİZMA Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ altintas@veterinary.ankara.edu.tr Canlı organizmaların özelliği olarak Metabolizma Canlıların yapı taşlarının devamlı yapım, yıkım ve değişim içinde bulunması ve bu

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Heterotrimerik G Proteinleri

Heterotrimerik G Proteinleri Türk Biyokimya Dergisi [Turkish Journal of Biochemistry Turk J Biochem] 2007; 32 (1) ; 39 50. Derleme Makalesi [Review Article] Yayın tarihi 29 Mayıs, 2007 TurkJBiochem.com [Published online 29 May, 2007]

Detaylı

Prof. Dr. Hamdi ÖĞÜŞ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeJoşa, KKTC

Prof. Dr. Hamdi ÖĞÜŞ Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeJoşa, KKTC Prof. Dr. Hamdi ÖĞÜŞ hamdiogus@gmail.com Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeJoşa, KKTC Reseptör Enzimler Bu reseptörler plazma zarının dış yüzünde ligand-bağlayan bir bölge

Detaylı

1. Merkezi ve çevresel sinir sistemini oluþturan sinir hücrelerine ne ad verilir?

1. Merkezi ve çevresel sinir sistemini oluþturan sinir hücrelerine ne ad verilir? Soru - Yanýt 3 1. Merkezi ve çevresel sinir sistemini oluþturan sinir hücrelerine ne ad verilir? Yanýt: Nöron 2. Merkezi sinir sistemini oluþturan organlar nelerdir? Yanýt: Beyin, beyincik, omurilik soðaný

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

HÜCRE. Yrd.Doç.Dr. Mehtap ÖZÇELİK Fırat Üniversitesi

HÜCRE. Yrd.Doç.Dr. Mehtap ÖZÇELİK Fırat Üniversitesi HÜCRE Yrd.Doç.Dr. Mehtap ÖZÇELİK Fırat Üniversitesi Hücre Canlıların en küçük yapı taşıdır Bütün canlılar hücrelerden oluşur Canlılar tek hücreli ya da çok hücreli olabilir Bitki ve hayvan hücresi = çok

Detaylı

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II Doç Dr. Nurzen SEZGİN bstrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate

Detaylı

TRANSLASYON ve PROTEİNLER

TRANSLASYON ve PROTEİNLER TRANSLASYON ve PROTEİNLER Prof. Dr. Sacide PEHLİVAN 13 Aralık 2016 mrna daki baz sırasının kullanılarak amino asitlerin doğru sıra ile proteini oluşturmasını kapsayan olayların tümüne Translasyon veya

Detaylı

SİNYAL İLETİMİ ve KANSER. Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD

SİNYAL İLETİMİ ve KANSER. Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD SİNYAL İLETİMİ ve KANSER Dr. Lale Doğan Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji ABD Reseptör Tirozin Kinaz (RTK)= Protein Tirozin Kinaz RTK lar hücre membranında yerleşim gösterir. İnsan

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D.

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Kolesterol Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Steroidler Steroidlerin yapı taşı birbirine yapışık 4 halkalı karbon iskelehdir, bu yapı

Detaylı

FEN BÝLÝMLERÝ. TEOG-2 DE % 100 isabet

FEN BÝLÝMLERÝ. TEOG-2 DE % 100 isabet TEOG-2 DE % 1 isabet 1. Geyik Aslan Ot Fare ýlan Atmaca Doðal bir ekosistemde enerji aktarýmý þekildeki gibi gösterilmiþtir. Buna göre, aþaðýdaki açýklamalardan hangisi yanlýþtýr? Aslan ile yýlan 2. dereceden

Detaylı

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Hipofiz bezi (hypophysis) Hipofizial çukurlukta bulunur (sella turcica) 9 adet hormon üretir İki bölümü vardır: Anterior

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolizma Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolik Yol Haritası Enerji Metabolizması Her makromolekül küçük alt moleküllere ayrılır: Karbonhidratlar

Detaylı

Dersin Amacı. Başlıca hücresel sinyal yolaklarının öğrenilmesi Sinyal yolaklarının işlevleri hakkında bilgi sahibi oluynmasıdır.

Dersin Amacı. Başlıca hücresel sinyal yolaklarının öğrenilmesi Sinyal yolaklarının işlevleri hakkında bilgi sahibi oluynmasıdır. Dersin Amacı Başlıca hücresel sinyal yolaklarının öğrenilmesi Sinyal yolaklarının işlevleri hakkında bilgi sahibi oluynmasıdır. Hücre Sinyal İle3m Yolları Çok hücreli (mul>cellular) organizmalarda hücrelerin

Detaylı

Hedgehog Sinyal Yolağı. Wild-Type Shh -/- Gli3 -/-

Hedgehog Sinyal Yolağı. Wild-Type Shh -/- Gli3 -/- Hedgehog Sinyal Yolağı Wild-Type Shh -/- Gli3 -/- Hedgehog Sinyal Yolağı Hedgehog sinyal yolu ilk olarak Drosophila da keşfedilmiş7r (1978, 1995 Nobel ödülü) ve omurgalılarda da korunmuş bir sinyal yoludur.

Detaylı

Romatoid Artrit Tedavisinde MAP Kinaz İnhibitörleri MAP Kinase Inhibitors in Rheumatoid Arthritis Prof Dr Salih Pay 12 Mart 2011

Romatoid Artrit Tedavisinde MAP Kinaz İnhibitörleri MAP Kinase Inhibitors in Rheumatoid Arthritis Prof Dr Salih Pay 12 Mart 2011 Romatoid Artrit Tedavisinde MAP Kinaz İnhibitörleri MAP Kinase Inhibitors in Rheumatoid Arthritis Prof Dr Salih Pay 12 Mart 2011 Cell growth differentiation Inflamation Cytokine production Extracellular-regulated

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

PI3K/AKT/mTOR Yolağı

PI3K/AKT/mTOR Yolağı PI3K/AKT/mTOR Yolağı PI3K/AKT/mTOR Yolağı Phospha'dilinositol 3-kinaz/protein kinaz B/mammalian target of rapamycin (PI3K/Akt/mTOR) Normal hücresel fonksiyonların yerine ge'rilebilmesi için gerekli olan

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

b. Amaç: Hücre zarının yapı ve fonksiyonları ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır.

b. Amaç: Hücre zarının yapı ve fonksiyonları ile ilgili genel bilgi öğretilmesi amaçlanmıştır. TIBBİ BİYOLOJİ I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: Hücre ve Komponentlerinin öğretilmesi. b. Amaç: Hücrenin yapı, işlev ve çeşitliliği ile ilgili genel bilgi öğretilmesi c. Öğrenim Hedefleri: Prokaryot ve ökaryot

Detaylı

BMM307-H02. Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK

BMM307-H02. Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK BMM307-H02 Yrd.Doç.Dr. Ziynet PAMUK ziynetpamuk@gmail.com 1 BİYOELEKTRİK NEDİR? Biyoelektrik, canlıların üretmiş olduğu elektriktir. Ancak bu derste anlatılacak olan insan vücudundan elektrotlar vasıtasıyla

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜFREDATI

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜFREDATI I. YARIYILI T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MÜFREDATI B 601 Temel Biyokimya I Zorunlu 3 0 3 4 B

Detaylı

İnsülin sekresyonunun hücresel biyolojisi

İnsülin sekresyonunun hücresel biyolojisi İnsülin sekresyonunun hücresel biyolojisi Prof. Dr. Mehmet KAYA Fizyoloji Anabilim Dalı Dersin Amacı; Pankreas bezinde yapılan insülin hormonunun Sindirimdeki işlevi Glikoz, lipid ve protein metabolizmasındaki

Detaylı

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI SAĞLIK BİLİMLERİ ENSİTÜSÜ İ Yüksek Lisans Programı SZR 101 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders (T+ U) 2+2 3 6 AD SZR 103 Akılcı İlaç Kullanımı 2+0

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ. Düz Kas. Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı KAS FİZYOLOJİSİ İ İ İ Düz Kas Dr. Sinan CANAN sinancanan@gmail.com www.sinancanan.net net Düz Kas Kalp kası İskelet kl kası Düz kas Düz Kas Düz

Detaylı

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanserinde(KHDAK) Hedefe Yönelik Tedavi Seçenekleri

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanserinde(KHDAK) Hedefe Yönelik Tedavi Seçenekleri Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanserinde(KHDAK) Hedefe Yönelik Tedavi Seçenekleri Dr. Deniz Tural Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji KHDAK Hedefe Yönelik Tedavi Seçenekleri

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

MAPK Yolağı. Mitogen-Ac+vated Protein Kinase Pathway (MAPK)

MAPK Yolağı. Mitogen-Ac+vated Protein Kinase Pathway (MAPK) MAP Kinaz Yolağı MAPK Yolağı Mitogen-Ac+vated Protein Kinase Pathway (MAPK) Mitojen mitoz bölünmeyi te+kleyerek hücre bölünmesini indükleyen bileşenlere verilen addır. Örneğin; fitohemaglu+nin MAPK yolağı

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe

Detaylı

Enzimler. Fiziksel İlkeler. Enzim Etkinliğinin Düzenlenmesi

Enzimler. Fiziksel İlkeler. Enzim Etkinliğinin Düzenlenmesi Enzimler Fiziksel İlkeler Enzim Etkinliğinin Düzenlenmesi Doç. Dr. Handan Akçakaya E+S k 1 ES k 2 E+Ü k 2 =k kat k -1 ES nin oluşum hızı = ES nin parçalanma hızı = k 1 [E] [ S] k -1 [ES]+ k 2 [ES] Denge

Detaylı

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ 9. Hafta: Lipit Metabolizması: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI Palmitoleik ve oleik asitlerin sentezi için palmitik ve stearik asitler hayvansal organizmalardaki çıkş maddeleridir.

Detaylı

BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS UYGULAMA FÖYÜ (MF) LYS FÝZÝK - 13 KALDIRMA KUVVETÝ - I

BÝREY DERSHANELERÝ SINIF ÝÇÝ DERS UYGULAMA FÖYÜ (MF) LYS FÝZÝK - 13 KALDIRMA KUVVETÝ - I BÝRE DERSHANEERÝ SINIF ÝÇÝ DERS UUAMA FÖÜ (MF) DERSHANEERÝ S FÝÝ - 13 ADIRMA UVVETÝ - I Ders anlatým föyleri öðrenci tarafýndan dersten sonra tekrar çalýþýlmalýdýr. ADIRMA UVVETÝ - I Adý Soyadý :... Bu

Detaylı

MOTOR PROTEİNLER. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR

MOTOR PROTEİNLER. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR MOTOR PROTEİNLER Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR Hücre iskeleti, Hücre şeklini ve sitoplazmanın organizasyonunu belirleyen bir yapı iskelesi görevi yapar. Hücre hareketlerinin gerçekleşmesinden sorumludur.

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

BİYOKİMYA I-DERS TANIMLARI

BİYOKİMYA I-DERS TANIMLARI BİYOKİMYA I-DERS TANIMLARI 1-Tanım: Biyokimyaya girişin öğretilmesi. b. Amaç: Biyokimya biliminin ne olduğu, nelerle ilgilendiği ve biyokimyanın amacı ile ilgili genel bilgi öğretilmesi c. Öğrenim Hedefleri:

Detaylı

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi 1 Anlatım Planı 1. Makromoleküller ve Su 2. Amino asitler ve Peptidler 3. Proteinler 4. Enzimler 5. Karbohidratlar 6. Nükleik

Detaylı

ünite SAYILAR ve İŞLEMLER Matematik Yandaki işlemde, her harf farklı bir doğal sayıyı göstermektedir. 4. A C C D E F TEST 1 Buna göre A + B kaçtır?

ünite SAYILAR ve İŞLEMLER Matematik Yandaki işlemde, her harf farklı bir doğal sayıyı göstermektedir. 4. A C C D E F TEST 1 Buna göre A + B kaçtır? ünite SYILR ve İŞLEMLER ES 4. B D E 5 5 Matematik Yandaki işlemde, her harf farklı bir doğal sayıyı göstermektedir. Buna göre + B kaçtır?. 8 ) 40 B) 50 ) 75 D) 90 B 8 sayısı şekildeki gibi asal çarpanlarına

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta

Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta Biyokimya ya ya Giriş Prof. Dr. Arif Altınta ntaş Biyokimya Yunanca canlı anlamındaki bios sözcüğünden köken alır Biyokimya canlı kimyası anlamına gelir Biyokimya canlı varlıkların yapı, oluşum, işlev

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI

HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI Prof. Dr. Orhan Turan KAYNAKÇA: 1.Stephen J. McPhee, Gary D.Hammer eds. Pathophysiology of Disease. 6th ed. Mc Graw Hill; 2010. 2.Damjanov I. Pathophisiology. 1st ed. Saunders

Detaylı

LİPİTLERİN ORGANİZMADAKİ GÖREVLERİ SAFRA ASİTLERİ

LİPİTLERİN ORGANİZMADAKİ GÖREVLERİ SAFRA ASİTLERİ 8. Hafta: Lipit Metabolizması: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI LİPİTLERİN ORGANİZMADAKİ GÖREVLERİ 1. Yapısal fonksiyon görevi: Lipitler fosfolipitler başta olmak üzere hücre ve organel zarlarının yapısına girer

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol)

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) hücre solunumu Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 6 CO 2 + 6 H 2 0 + enerji (ATP + ısı) Hücre solunumu karbonhidratlar, yağlar ve protein

Detaylı

Hipotalamus hormonları. Leptin 1/30/2012 HİPOFİZ ÖN LOP HORMONLARI. Growth hormon : Büyüme hormonu Somatotropin

Hipotalamus hormonları. Leptin 1/30/2012 HİPOFİZ ÖN LOP HORMONLARI. Growth hormon : Büyüme hormonu Somatotropin Hipotalamus hormonları Hipotalamik hormonlar, ön hipofiz hormonlarının sentezini ve sekresyonunu düzenler. Hipotalamik hormonlar, hipotalamik-hipofizer sistemin kapillerlerindeki hipotalamik sinir uçlarından

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

JAK STAT Sinyal Yolağı

JAK STAT Sinyal Yolağı The Janus kinase/signal transducers and ac4vators of transcrip4on (JAK/STAT) JAK/STAT sinyal yolu sitokinler tara>ndan ak4fleş4rilir. ü Hücre farklılaşması ü Hücre çoğalması ü Hücre göçü ü Apoptoz gibi

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

PERMEABİLİZE DÜZ KASLARDA MİYOGRAF KULLANILARAK KASILMA YANITLARININ HÜCRE İÇİ MEKANİZMALARININ İNCELENMESİ

PERMEABİLİZE DÜZ KASLARDA MİYOGRAF KULLANILARAK KASILMA YANITLARININ HÜCRE İÇİ MEKANİZMALARININ İNCELENMESİ PERMEABİLİZE DÜZ KASLARDA MİYOGRAF KULLANILARAK KASILMA YANITLARININ HÜCRE İÇİ MEKANİZMALARININ İNCELENMESİ Dr. N. Tuğba DURLU-KANDİLCİ Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı

Detaylı

Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri

Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri mrna trna - rrna Taşıyıcı (transfer) RNA (trna) Nispeten küçük moleküllerdir. Bir öncu molekülün nükleusta işlenmesiyle oluşurlar. trna molekülleri, mrna

Detaylı

LİZOZOMLAR Doç. Dr. Mehmet Güven

LİZOZOMLAR Doç. Dr. Mehmet Güven LİZOZOMLAR Doç.. Dr. Mehmet GüvenG Lizozomlar tek bir membran ile çevrili evrili veziküler yapılı organellerdir. Lizozomlar eritrosit dışıd ışındaki tüm t m hayvan hücrelerinde h bulunur. Ortalama olarak

Detaylı

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI DÖNEM I. DERS KURULU Eylül Kasım 0 Dekan : Dönem Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ Doç.Dr. Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

TÜRKÝYE / Fabrika SWITZERLAND. Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA

TÜRKÝYE / Fabrika SWITZERLAND. Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA TÜRKÝYE / Fabrika Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA SWITZERLAND Tel : ( 0041 ) 56 610 48 43 Cep Natel : ( 0041 ) 79 605 72 93 E-mail : tuerkel@dplanet.ch

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON GEN İFADESİ (GEN EKSPRESYONU) Gen ifadesinin düzenlenmesi çeşitli aşamalarda olur: 1) Primer transkriptlerin oluşumu 2) Primer mrna dan matür (olgun) mrna oluşumu 3) mrna nın

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ADRENAL BEZ MEDULLA BÖLGESİ HORMONLARI Böbrek üstü bezinin öz bölgesi, embriyonik dönemde sinir dokusundan gelişir bu nedenle sinir sisteminin uzantısı şeklindedir. Sempatik

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

LAMINAR FLOW PAKET TÝP HÝJYENÝK KLÝMA DIN 1946 KISIM 4 (Klima Sistemlerinin Vazifeleri) Havadaki mikrop seviyesinin sýnýrlandýrlasý Odalar arasýndaki gerekli hava akýmýnýn saðlanmasý Havadaki narkoz gazlarýnýn

Detaylı

Hücre membranının biyolojik özellikleri. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR

Hücre membranının biyolojik özellikleri. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR Hücre membranının biyolojik özellikleri Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR Hücre membranı Hücre zarı Plazmalemma Plazma membranı Sarkolemma (Kas hücre zarı) Oolemma (Yumurta hücre zarı) Hücre membranı, 6-10 nm

Detaylı

Mantýk Kümeler I. MANTIK. rnek rnek rnek rnek rnek... 5 A. TANIM B. ÖNERME. 9. Sýnýf / Sayý.. 01

Mantýk Kümeler I. MANTIK. rnek rnek rnek rnek rnek... 5 A. TANIM B. ÖNERME. 9. Sýnýf / Sayý.. 01 Matematik Mantýk Kümeler Sevgili öðrenciler, hayatýnýza yön verecek olan ÖSS de, baþarýlý olmuþ öðrencilerin ortak özelliði, 4 yýl boyunca düzenli ve disiplinli çalýþmýþ olmalarýdýr. ÖSS Türkiye Birincisi

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

OTOMATÝK O-RÝNG TAKMA. A.Turan GÜNEÞ. Makina Mühendisi

OTOMATÝK O-RÝNG TAKMA. A.Turan GÜNEÞ. Makina Mühendisi OTOMATÝK O-RÝNG TAKMA A.Turan GÜNEÞ Makina Mühendisi Giriþ Uzun süreli ve çok sayýda yapýmý gereken montaj iþlerinin otomatik yapýlmasý maliyet avantajlarý saðlayabilir. Örnek olarak aþaðýda basit bir

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Çarşamba günleri, Saat:

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Çarşamba günleri, Saat: DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Kodu ve Adı Bölüm / Program Dersin Dili Dersin Türü Dersi Verenler Dersle İlgili Görüşme Saatleri Dersin Amacı Öğrenme çıktıları ve alt beceriler ECF22714 Biyokimya-Klinik

Detaylı

Glomerül Zedelenmesi -İmmunolojik Mekanizmalar-

Glomerül Zedelenmesi -İmmunolojik Mekanizmalar- Glomerül Zedelenmesi -İmmunolojik Mekanizmalar- Dr. Lale Sever 9. Ulusal Çocuk Nefroloji Kongresi, 24-27 Kasım 2016 - Antalya Glomerülonefritlerin pek çoğunda (patogenez çok iyi bilinmemekle birlikte)

Detaylı

Scytalidium thermophilum Katalaz-Fenol Oksidazının Fonksiyonel ve Yapısal Analizi

Scytalidium thermophilum Katalaz-Fenol Oksidazının Fonksiyonel ve Yapısal Analizi Scytalidium thermophilum Katalaz-Fenol Oksidazının Fonksiyonel ve Yapısal Analizi Yonca Yüzügüllü, Zümrüt B. Ögel, Michael J. McPherson, Chi H. Trinh, Arwen R. Pearson, Mark A. Smith, Lucy Fairhust, Didem

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

1.YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II

1.YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II .YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II GÜNLER SAATLER 09-0 0- - -3 3-4 4-5 5-6 6-7 6 KASIM BİYOFİZİK BİYOFİZİK TIB.BİY.VE GEN. TIB.BİY.VE GEN. MES.İNG. SEÇMELİ DERS SEÇMELİ DERS 7 KASIM

Detaylı

Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping

Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping Prof. Dr. Oğuz Karamızrak EÜTF Spor Hekimliği AD Kapsam Besinsel destekler (suplement, ergojenik yardımcılar) Spor ve performansla ilişkili besinsel girişimler

Detaylı

HÜCRE MEMBRANI. Prof. Dr. Turgut Ulutin

HÜCRE MEMBRANI. Prof. Dr. Turgut Ulutin HÜCRE MEMBRANI Prof. Dr. Turgut Ulutin HÜCRE MEMBRANI PLAZMA MEMBRANI PLAZMALEMMA 75-80 Aº EM * Mekanik mikromanipulasyon 1926 Chamber * Fizyolojik deneyler hipotonik hipertonik Fonksiyonları 1.Sitozol

Detaylı

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ

XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ XXVII. ULUSAL BİYOKİMYA KONGRESİ TİP2 DİYABETİK RATLARDA Vitis vinifera L. EKSTRAKTININ PIK3R1 (phosphatidylinositol 3-kinase regulatory subunit 1) GEN İFADESİ ÜZERİNE ETKİSİ 1 Emine Gülsün CAN 1 Emine

Detaylı