AB'nin RUSYA'ya ENERJĠ BAĞIMLILIĞI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AB'nin RUSYA'ya ENERJĠ BAĞIMLILIĞI"

Transkript

1 1 Rapor No: 11 AB'nin RUSYA'ya ENERJĠ BAĞIMLILIĞI Azalır Mı? RAPOR NO: 11 Ağustos 2013

2 2 Raporun Adı : AB'nin Rusya'ya Enerji Bağımlılığı Azalır Mı? Raporu Hazırlayan : Topraksuenerji ÇalıĢma Grubu Editör :Dursun YILDIZ 1 RAPOR HAKKINDA Günümüzde enerji geliģen uygarlık için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiģtir. Bu sebeple enerji jeopolitiği ve enerji güvenliği kavramları tüm dünya ulusları için büyük önem taģımaktadır enerji krizi, 1979 Ġran devrimi 1992'de SSCB'nin dağılması ile Orta Asya'nın uluslararası sisteme dahil olması ve 2011 yılında yaģanılan Arap Baharı gibi jeopolitik eksen kayması yaratan olayların enerji güvenliği üzerinde çok önemli etkileri olmuģtur. Günümüzde küresel enerji sistemi her ne kadar pazar odaklı hale gelmiģ olsa da jeopolitik ve dolayısıyla enerji jeopolitiği kavramı enerji politikalarının oluģturulmasında ve uygulanmasında önemini korumaya devam etmektedir.teknolojinin olanakları ile artan doğalgaz üretimi ve özellikle doğal gaza olan talebin giderek artması sonucunda yeni jeopolitik geliģmeler ve uluslararası düzeyde yeni gruplar oluģacaktır. AB Enerji kaynakları açsından üçte bir oranında Rusya'ya bağımlıdır. AB'nin artan doğalgaz talebi ve 2030 yılında %80'e ulaģabilecek olan bağımlılığı bu konuda önlem almasını gerekli kılmaktadır. Bu durum ve AB'nin almaya çalıģacağı önlemler bölgedeki enerji denklemini büyük oranda değiģtirecektir. Enerji güvenliği; "enerjinin sürekli olarak güvenilir, temiz ve çeģitli kaynaklardan uygun miktarlarda ve uygun fiyatlarla sağlanması ve yüksek verimlilikle tüketilmesi" yada "yeterli miktarlardaki enerji kaynaklarına, tutarlı fiyat ve istikrarlı bir kaynaktan, fiili olarak tehdit altında olmayan ulaģım imkânları vasıtasıyla ve adil dağılım çerçevesinde eriģilebilmesi" olarak tanımlanıyor. AB'nin enerji bağımlılığındaki artıģ,özellikle Rusya'ya olan bağımlılık artıģı ABD'nin de gündeminde yer alıyor. ABD Senatosu, AB'nin Enerji Güvenliği konusunda bir rapor hazırlattı. Bu konu gelecekte de gündemde yer alacak Bu nedenle ÇalıĢma Grubu olarak AB'nin Rusya'ya olan bağımlılığını azaltma konusundaki çalıģmaları için yapılan ve yapılacak olan analizlere DOĞRU BĠLGĠ SAĞLAMAK ve yanlıģ bilgilendirmeleri önlemek amacıyla bu raporu hazırladık. Bu raporumuzun bundan sonraki dönemde yapılacak olan analizlere "DOĞRU BĠLGĠ ALTYAPISI sağlayarak değerlendirmelerin daha sağlıklı yapılmasına faydalı olacağını umuyoruz. Saygılarımızla 1 ĠnĢaat Mühendisi,Su Politikaları Uzmanı,DSĠ Eski Yöneticisi

3 3 Ġçindekiler 1.AB'NĠN DOĞALGAZ ĠHTĠYACI 1.1. AB'nin 2030 'a kadar Doğalgaz Ġhtiyacı Ne Olacak 1.2.AB'nin Yerli Enerji ArayıĢı 1.3 AB'nin Kaya Gazı 2.AB'NĠN ENERJĠ BAĞIMLILIĞI 2.1. Bağımlılık Sadece Doğalgaz'da Değil 2.2.Rusya'ya Bağımlılık Azalır mı? 2.3.AB- Rusya DıĢ Ticaret ĠliĢkisi 2.4 Boru hattı LNG Tesisi Maliyetlerinin Yükü 3.AB'NĠN ĠLAVE GAZ TEMĠNĠ ALTERNATĠFLERĠ 3.1. LNG 'nin AB'ye Sağladığı Avantaj 3.2 ABD'nin ġeyl Gazı Devrimi'nin AB'ye Etkisi 4. SONUÇ VE DEĞERLENDĠRME AB ve Rusya En Az 2030'a Kadar Birbirine Zorunlu

4 4

5 5

6 6 1.AB'NĠN DOĞALGAZ ĠHTĠYACI 1. 1AB'nin 2030 'a kadar Doğalgaz Ġhtiyacı Ne Olacak AB'nin Rusya'ya enerji bağımlılığının artıģının yaratabileceği sonuçlar ABD senatosu ve temsilciler Meclisinde de konu olmuģ ve bu konuda bir rapor hazırlanmıģtır. Mart ayında hazırlanan bu raporun yanısıra Mott Mac Donald'ın Supplying the EU Natural Gas Market Final Report 2010 ve 11 Temmuz 2013 Congressional Research Service tarafından hazırlanan Europe s Energy Security: Options and Challenges to Natural Gas Supply Diversification raporunda AB'nin gelecekteki enerji talebi çeģitli senaryolar dikkate alınarak tahmin edilmeye çalıģılmıģtır. Bu raporlardan birincisinde AB'nin doğal gaz talebindeki artıģın Nükleer ve Yenilenebilir kaynakların geliģtirilmesiyle dengelenebileceği yer almaktadır. Aynı raporda AB'nin yıllık gaz talebi birçok senaryo dikkate alınarak 2020 yılı için milyar m 3 olarak tahmin edilmiģtir. Bu değerin 2030 yılında düģerek milyar m 3 arasında gerçekleģeceği düģünülmektedir. Yine aynı raporda Avrupa'nın yerli gaz üretiminin 2010 yılında 191 milyar m 3 olan değerinin 2020'de 129 milyar m 3 'e 2030'da ise 87 milyar m 3 'e düģeceği yer alıyor.bu düģüģ de dikkate alınarak ithal edilecek doğal gaz miktarının 2030 yılında milyar m 3 olacağı belirtiliyor. 1.2.AB'nin Yerli Enerji ArayıĢı Enerji alanında dıģa bağımlılığı çok yüksek olan Avrupa Birliği açısından son dönemin gözde kaynağı kaya gazı önemli bir opsiyon oluģturmakla birlikte kurtarıcı kimliğine sahip değil. Avrupa Birliği nin en önemli sıkıntılarından birini enerji alanında dıģa bağımlılık oluģturuyor. Bu sorunun kısa vadede çözüme ulaģtırılma ihtimalinin sıfıra yakın olması Avrupa Birliği liderlerini kara kara düģündürmeye devam ediyor. Avrupa'daki bazı enerji firmaları Rusya'dan gelen gazın yüksek fiyatı ile düģük elektrik kazancı arasında sıkıģmıģ durumda. Ġyi iģleyen bir spot pazar olması gerektiğini iddia ediyorlar.abd Kongresinin AB'nin enerji güvenliği için hazırlattığı raporda "Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) BaĢkanı Maria van der Hoeven 15 Temmuzda "Avrupa'da spot pazarın büyümesi ve LNG altyapısının geliģmesi AB'nin Rusya 'ya olan bağımlılığın azalmasına yardım edecek " açıklaması yaptığı da yer alıyor.

7 7 AB 'nin yerli enerji arayıģlarına bir sebep de Gazpromun doğal gaz fiyatını Petrol e bağlı olarak belirlemesi. Gazprom AB'nin doğal gaz ve petrol fiyatını iliģkilendirmekten vazgeçme çağrılarına kulak tıkıyor. AB'nin enerji bağımlılığını azaltmak için yerli ve yenilenebilir enerji arayıģları da devam ediyor. Ancak bunların genel enerji tüketimi içindeki yeri oldukça düģük kalıyor. 1.3 AB'nin Kaya Gazı Son dönemde enerji sektörünün yükselen değeri olarak görülen kaya gazı da Avrupa Birliği açısından umut veren bir potansiyele sahip değil. Bunun nedeni ise Avrupa nın kronik sorunu olan yüksek maliyet. ABD nin kaya gazı faktörünü ekonomiye baģarılı bir Ģekilde entegre edip dengeleri değiģtirmeye baģlamasını yakından izleyen Avrupa Birliği nin henüz bu konuda ortak bir politikası yok. Avrupa Birliği nde bazı ülkelerde kaya gazından yararlanma yönünde adımlar atılmaya baģlanmıģ olsa da mevcut rezervlerden yararlanılmasının ABD deki kadar kolay olmayacağına kesin gözüyle bakılıyor. Bunun ana nedenini ise tüketicinin önüne gelecek nihai maliyetin muhtemelen oldukça yüksek olacak olması oluģturuyor. Bu olumsuz boyuta karģın Avrupa Birliği liderleri ne kaya gazı opsiyonundan ne de yeģil enerjiden vazgeçme niyetinde değil. Zirve sonuç bildirisinde enerji kaynaklı maliyetler rekabet, istihdam ve büyüme açısından öncelikli endiģe kaynakları arasında sayılacak olsa da yerli enerji kaynakları oluģturulmasına yönelik vurgu kaya gazının devrede kalacağını gösteren bir içeriğe sahip. Üye ülkelerden bazıları kaya gazı opsiyonunun sorunlu olabileceğini düģünürken bazı ülkeler ise Avrupa Birliği nin dıģa bağımlılığı sürse de enerji sağlayıcılarda değiģikliğe gidilebileceği görüģündeler. Ġkinci görüģü savunanların aklından geçen opsiyon ise Rusya dan doğalgaz yerine ABD den ucuza kaya gazı satın almak.

8 8 2.AB'NĠN ENERJĠ BAĞIMLILIĞI Son dönemde doğalgaz boru hatları gündemde olduğu için ve diğer enerji kaynaklarının tüketici ülkelerde daha fazla bulunabilmesi nedeniyle AB'nin Rusya'ya bağımlılığı daha çok doğalgaz bağımlılığı üzerinden ele alındı.ama aslında AB- Rusya arasındaki enerji kaynağı ticareti sadece doğalgaz değil aynı zamanda Petrol ve Kömür'e de büyük oranda bağlıdır. AB dünyanın en büyük enerji ithalatçısı.enerjide dıģa bağımlılık oranı %55.Petrolünün %84'ünü ve doğal gazının %64'ünü ithal ediyor.

9 9 2011'de AB nin genel enerjisinin%24'ü doğalgaz'dan üretilirken, %37'si Petrolden, %18'i Kömürden, %12'si de Nükleer'den elde edildi. AB'de 2011 'de %24 olan enerji üretiminde doğalgaz kullanım oranının 2030 yılına kadar %30'a çıkması bekleniyor. Avrupa komisyonu 2030 yılına kadar AB 'nin doğal gaz talebinin % 80 'ini ithal edeceğini açıkladı. AB 2012'de 396 milyar m 3 gaz ithal etmiģ. Bu ithalat mevcut eğilim senaryosuna göre 2030'da 520 milyar m 3 'ü aģacak.ancak bu konuda daha düģük tahminler de var. AB ülkeleri enerji tüketiminde değiģen oranlarda Rusya Doğal gazına bağımlıdır. Bunların arasında Bulgaristan,Ġsveç,Estonya,Finlandiya,Latviya Litvanya nın kullandığı doğal gazın tümü Rusya'dan gelmektedir.

10 Bağımlılık Sadece Doğalgaz'da Değil AB,genel enerjisinin % 80'ini ürettiği birincil enerji kaynaklarından Petrol, Doğalgaz ve Kömürün üçünde de Rusya'ya bağımlı. AB 2010 yılında enerjide kullandığı kömürün %27'sini,Petrol'ün %34,5'uğunu, doğal gazın ise %32'sini Rusya'dan ithal etmiģ.bu durumda AB'nin temel enerji üretiminin %80'inde yaklaģık üçte bir oranında Rusya'ya bağımlı olduğu görülüyor. AB, 2012 yılında doğal gazının %35'ini Norveç, %34'ünü Rusya, %14'ünü Cezayir ve %10'unu Katar'dan ithal etti.2012'deki ithal gazın yaklaģık 140 milyar m 3 'ü Rusya'dan geldi.

11 11

12 Rusya'ya Bağımlılık Azalır mı? Rusya'dan alınacak olan gazın sabit kalması durumunda bile, AB'nin gelecek 17 yıl içinde yılda 150 milyar m 3 'lük gaz ithal edecek yeni kaynak ülke bulması lazım. Veya bu gazı kendisinin üretmesi gerekecek. Bu ihtiyaç Rusya'dan ithalatın azaltılması durumunda daha da fazla olacak.bu durumda bile Rusya'ya olan bağımlılık 2030'da ancak %20 seviyesine inebilecek. Analistler Rusya'nın 2023'e kadar Avrupa'ya ihraç edeceği gazın yılda 130 milyar m 3 'ten daha aģağıya düģmeyeceğini ileri sürüyor.bunun anlamı da Avrupa gazının dörtte biri yine Rusya'dan gelecek. Bunun dıģında AB coğrafyası Rusya ile birbirine doğalgaz hatları ile bağlanmıģ ve AB'nin içi de doğalgaz Ģebekesiyle bir örümcek ağı gibi örülmüģ durumda.bu ağ AB'nin artacak olan ihtiyacını Rusya doğalgazın'dan karģılaması için de hazır bir altyapı olanağı sunuyor. Rusya cephesinden bakıldığında ise durum Ģöyle;.2012 yılında Rusya Doğalgaz ihracatının hacim olarak üçte ikisini Avrupa'ya yaptı.bu da Rusya'nın 2012'deki toplam ihracatının mali olarak %12'sine karģılık geliyor. Rusya'nın toplam ihracatında da AB'nin yeri büyük. Bu durum aģağıdak haritada açıkça görülüyor.bunun yanısıra Rusya ham petrol ürünlerinin %70'ini,ham petrolünün de yaklaģık %60ını AB'ye satıyor.bu ham petrol, AB'nin petrol tüketiminin %15'ini karģılıyor.

13 13

14 14 Putin 2012 yılındaki ihracat gelirlerinin yaklaģık yarısının Petrol ve doğalgaz'dan geldiğini açıklamıģtı. Bu durumda Rusya'nın gelirlerinde AB'nin payının büyük olduğu ortaya çıkıyor. Rusya'nın ham petrol üretimi son 10 yılda 2 milyon varil /gün seviyesinde artıģ göstermiģtir.

15 AB- Rusya DıĢ Ticaret ĠliĢkisi Avrupa doğal gaz gibi stratejik bir kaynağın yaklaģık üçte birini Rusya'dan alıyor.avrupa'nın petrol ithalatının büyük bölümü de Rusya'dan yapılıyor.rusya'nın toplam doğalgaz ihracatının %63'ü, Petrol ve Petrol ürünleri ihracatının ise %85'i Türkiye dahil Avrupa'ya yapılıyor. Rusya ile AB arasındaki bağımlılık iliģkisi karģılıklı ve çift yönlü bir iliģki. Rusya'nın boru hattı ve gaz dağıtım Ģebekesinin %90'ı Avrupa Gaz pazarına açılıyor. Yeni boru hatları yapımı hem maliyet hem de zaman demek olur.rusya'nın ihracat gelirlerinin yarısı Avrupa'nın petrol ve gaz pazarından geliyor.dahası var. Rusya'nın toplam ihracat gelirlerinin % 75'i AB'nin enerji pazarıyla doğrudan bağlantılı. Bu durumda AB liderleri Rusya'ya olan enerji bağımlılıklarını azaltmaktan söz ettiklerinde Rusya'nın bu kararı dikkate almama lüksü yok. Ancak diğer bir gerçek de var ki,avrupa ve Rusya da bu dıģ ticaret ikili iliģkisinde çok içiçe geçmiģ durumda. Bu nedenle ayrılma kararı her iki tarafı da zorlar. Bu nedenle de çok zor alınır. 2.4 Boru Hattı LNG Tesisi Maliyetlerinin Yükü

16 16 Cezayir Tesis Mellitah. LNG Ġhracat Terminali Mellitah -Tunus Boru hattı Greenstream Boru hattı Trans Saharan Gas Pipeline Kapasite Milyar m 3 /Yıl SıvılaĢtırma- Ġletim maliyeti Euro/ Km. 24 milyar m 3 /yıl 520 km deniz hattı m Euro/1000 m 3 85 Euro/1000 m 3 52 Euro/1000 m 3 Değerlendirme Ekonomik olarak Uygun Libya'dan En düģük iletim maliyeti Uygun değil Uygun değil.ġtalya ve Ġspanya, Nijerya'dan doğrudan LNG ithalatının daha uygun olduğunu ileri sürdü

17 17 Mısır Mısır'dan AB Pazarına ihracat için 3 alternatif değerlendiriliyor Tesis Kapasite Milyar m 3 /Yıl SıvılaĢtırma/ Ġletim maliyeti Değerlendirme Mevcut LNG Tesisi kapasitesinin artırılması Arap Gaz Hattının Kompresör Ġstasyonu ilavesi ile arttırılması Arap Gaz Hattının yanına AB için TANAP'a bağlanacak parelel yeni bir hat yapımı (56") milyar m 3 /yıl ilave kapasite Mevcut kapasite 15 milyar m 3 /yıl (Suriye- Lübnan ve Ürdün de alacak) Toplam yatırım maliyeti 4 milyar Euro Euro/1000 m 3 36 Euro/1000 m 3 20 Euro/1000 m 3 ün altında Ekonomik olarak uygun Libya'dan En düģük iletim maliyeti Ekonomik olarak Uygun.Bu tesisin kapasitesi 30 milyar m 3 'e kadar artabilir. Ancak bu gazı tek baģına Mısır veremez. Irak ve diğer ülkeler projeye destek olmalı

18 18 Irak Irak'tan AB'ye gaz temini için boru hatlarının TANAP projesine bağlanması değerlendiriliyor. Tesis Kapasite Milyar m 3 /Yıl SıvılaĢtırma/ Ġletim maliyeti Değerlendirme Kerkük-TANAP Boru Hattı (56") 589 km Euro/1000 m 3 Basra -TANAP Boru Hattı (56") 1390 km Euro/1000 m 3 Kerkük-Akkas(Suriye)-TANAP Boru 1852 km Hattı (56") Euro/1000 m 3 Kerkük-Akkas(Suriye)-Ürdün- Boru km Hattı (56") Buradan Arap Gaz hattına Euro/1000 m 3 bağlantı ve LNG olarak Ġhracat Ekonomik olarak uygun Uygun Ekonomik olarak uygun. Ekonomik olarak uygun değil

19 19 Önerilebilecek Tesisler Yukarıdaki maliyetler ve tesislerin durumu dikkate alındığında Cezayir'in AB'ye ilave yatırım yapılmadan ilave gaz talebini karģılayabilecek tesis kapasitesine sahip olduğu görülüyor. Irak'tan Türkiye'ye TANAP'a bağlanacak boru hatları tüm alternatifler için ekonomik olarak uygun görünmelerine karģın Irak'ın ihrav edeceği gaz miktarı konusunda belirsizlikler taģımaktadır. Kuzey Irak'tan Erzurum'a gelip TANAP'a bağlanacak boru hattının iletim maliyeti 1000 m 3 için sadece 8,4 Euro olacaktır. Mısır'dan gelen Arap Gazı Boru Hattı'nın kapasitesi artırılarak veya yeni bir hatla TANAP'a bağlanarak AB'ye doğalgaz sağlanabilir.hat bu haliyle yılda 15 milyar m 3 gaz taģıyabiliyor.ancak boru hattının geçtiği ülkelerin ve son olarak Türkiye'nin ihtiyacı karģılanacak olursa AB'ye yeterli gaz kalmayabilir. Ġletim maliyeti 1000 m 3 için 36 Euro olacak olan hat ekonomik olarak yapılabilir görünüyor.ancak bu projenin de gaz temini için baģka kaynak ülkelere ihtiyacı var. Bu tesislerin TANAP projesi ile bağlantısı olduğundan TANAP tamamlanmadan tesislerin iģletmeye alınması mümkün değil. Bu nedenle 2020 yılından önce bu projelerin AB'nin ihtiyacını karģılaması zordur. Ancak diğer taraftan bu tesislerin öncelikle politik fizibilitesinin de oluģturulması gerekecektir. Bu koģul da yerine gelse bile AB'nin ekonomik olarak en uygun olan hattan temin edeceği yıllık gaz miktarı yılda milyar m 3 'ten daha fazla olmayacaktır. Bunun için "yapılması halinde" bu hattın AB'nin Rusya'ya olan bağımlılığın azalmasında kısmi bir etkisi olacaktır.

20 20 3.AB'NĠN ĠLAVE GAZ TEMĠNĠ ALTERNATĠFLERĠ AB Rusya'ya olan gaz bağımlılığını azaltmak için kaynak ülke çeģitlemesine gidiyor.tap, Nabucco West Ġsrail doğalgazı ve Akdeniz doğalgazı ve Irak gazı projeleri AB'nin planları içindeki potansiyel projeler. AB'nin Rusya gazını azaltma çabaları politik gerilim oluģturacağı gibi ilk yatırım maliyeti yükü de getirecek.tap ile 2018'de yılda 10 milyar m 3 gaz gelmesi bekleniyor. Bu 30 milyar m 3' e kadar çıkabilecek.ancak bunun ilk yatırım bedeli 4-5 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Kuzey Amerika veya Doğu Akdeniz'den LNG olarak gelebilecek olan gaz miktarının 2023'e kadar yılda 15 milyar m 3 'ü aģması zor görünüyor. Bunun için de Güney Kıbrıs'a 10 milyar dolarlık bir LNG terminali yatırımı yapılacak. Dahası var. Yeni iletim hatlarının yüksek ilk yatırım maliyetleri yeni gaz kaynaklarının Avrupa'ya baģlangıçta yüksek fiyatla gelecek.bunun yanısıra AB'nin kendi ġeyl gazını çıkartması da gerek teknoloji,gerek maliyet gerekse çevre duyarlılığı açısından yakın vadede çok avantajlı bir çözüm sunmuyor

21 21

22 22 Trans-Mediterranean ( Enrico Mattei) Pipeline 'ın birinci bölümü 1983 yılında tamamlandı yılında tamamlanan son bölümü ile yıllık kapasitesi 7 milyar m 3 'e çıktı. Hattın planlanan maksimum kapasitesi ise yılda 32 milyar m 3. Cezayir'den baģlayıp Tunus'tan geçip Ġtalya'da sona eren hattın uzunluğu 2474 km. Boru hattının Tunus'tan geçen kısmı 370 km. Tunus bu geçiģ için Royalty hakkı olarak gazın %6'sını alıyor LNG 'nin AB'ye Sağladığı Avantaj LNG TaĢımacılığı Doğal gazın sıvılaģtırılarak (LNG)deniz yoluyla taģınması petrole göre daha karmaģık bir teknoloji gerektiriyor. LNG taģıma maliyeti ile taģınan miktar arasında çok önemli bir iliģki bulunuyor. Bu sebeple belli miktarın altında LNG nin deniz yoluyla taģınması ekonomik değil. Her geçen yıl küresel doğal gaz talebindeki artıģa bağlı olarak denizlerde taģınan LNG miktarı da artmaktadır yılı itibariyle dünya denizlerinde LNG taģıyan 200 gemi bulunmakta olup yakın gelecekte 150 tane daha LNG tankerine ihtiyaç duyulacağı öngörülmektedir. Ayrıca dünya genelinde 17 adet LNG ihracat terminali ve 40 adet LNG ithalat terminali bulunmaktadır. Doğal gazın sıvılaģtırılarak deniz yoluyla taģınması petrolün deniz yoluyla taģınmasına göre 7 kat daha pahalıdır. Bu sebeple doğal gaz taģınması için genel olarak boru hattı stratejileri ve bölgesel pazarlar tercih edilmektedir 2. AB 'nin LNG Seçeneği AB enerji bağımlılığını azaltmak için LNG ithalatını da değerlendirmeye aldı.son 10 yılda AB'nin LNG dönüģtürme kapasitesi üç kat artarak 179 milyar m 3 'e çıktı.bu da AB'nin 2011'de ithal ettiği gazın yaklaģık dörtte biri. LNG kapasitesindeki artıģ boruyla gelen gaza bağımlılığını azalmasını sağlayan ve böylece AB'nin enerji güvenliği için elini güçlendiren bir durum. Bu durum aynı zamanda AB'nin gaz temini kaynaklarını ve bunların arasında geçiģ yapma olanağını arttıracak.cezayir,katar,nijerya,trinidad& Tobago,Mısır,Libya,Umman,ve BirleĢik Arap Emirlikleri gibi ülkelerden LNG ithalatını arttırabilir.2011'de Libya gibi LNG ihracatı düģen bir ülkenin yerine Katar'ın tercih edilerek bu gaz ihtiyacını karģılama olanağı yaratır. 2 Cenk Sevim.KÜRESEL ENERJĠ JEOPOLĠTĠĞĠ VE ENERJĠ GÜVENLĠĞĠ GLOBAL ENERGY JEOPOLĠTĠCS AND ENERGY SECURĠTYJournal of Yasar University (7)

23 23 LNG ithalatı olanağının artması gaz pazarının liberalleģmesinde ve rekabet yaratılmasında da önemli rol oynamaktadır. Zamanında tamamlanması halinde AB 2020'de milyar m 3 lük bir LNG çevrim kapasitesine sahip olacak.ancak bu kapasitenin tüm Avrupa 'yayılmıģ olması bir sorun. LNG dönüģtürme terminalleri pahalı yatırımlar oldukları için Kuzeybatı ve Güney pazarlarında toplanmıģ ve Doğu Avrupa'da büyük bir boģluk oluģmuģtur. Kuzeybatıda Ġngiltere baģta olmak üzere Fransa,Hollanda,Almanya ve Belçika 95 milyar m 3 'lük bir dönüģtürme kapasitesi ile bir merkez oluģtururken güneyde Ġspanya baģta olmak üzere,fransa ve Portekiz ile birlikte 90 milyar m 3 kapasiteye ulaģmıģtır. Güneyde bu kapasiteyi arttırma planları yapılmıģtır. Bu kapsamda Ġtalya'da kapasite 11 milyar m 3 'ten 90 milyar m 3 'e,fransa'da ise 23 milyar m 3 'ten 52 milyar m 3 'e çıkartılmaya çalıģılmaktadır.doğu Avrupa'daki ( Polonya,Finlandiya,Baltık ülkeleri) kapasite arttırma planı milyar m 3 civarında daha küçüktür 3. Burada Almanya'nın yer almamasının nedeni bu ülkenin enerji güvenliğini sağlayacak kadar büyük depolama kapasitesi oluģturmuģ olması ve gaz sağlayıcı ülkelerle bağımsız iģ iliģkileri 3 Liquefied Natural Gas Development in the EU by Lidia Puka was published in the Bulletin PISM, by Polish Institute of International Affairs September 21st, 2012

24 24 bulunmasıdır.almanya enerji pazarının %10'u spot piyasadan mal almakta E.ON ve RWE yurtdıģında LNG projeleri yatırımı yapmaktadır. Ancak bu planlara rağmen 2011 yılından bu yana finansman krizi nedeniyle mevcut LNG terminallerinin kapasitelerinde Ġtalya hariç yarıya varan düģüģler görülmüģtür. Yatırım Zorunluluğu AB'nin enerji güvenliğini sağlamasında LNG seçeneğini dikkate alması gerekiyor.ancak bu pazarın AB içinde daha istikrara kavuģmamıģ olması ve LNG teminindeki uluslararası belirsizlikler bu yatırımlar konusunda isteksizlik yaratıyor. LNG ithalatı güvenliği için daha bütünleģmiģ ve akıcı,cazip bir pazara ihtiyaç var. Japonya tek baģına AB'nin yıllık toplam LNG ithalatının iki katını yapıyor.ancak Asya,Kuzey Amerika ve Avrupa LNG pazarlarındaki bağlantılar ve fiyatlandırma sistemi farklı. Bunun yanısıra LNG ithalatı miktarı hala borularla gelen gazın fiyatına ve miktarına bağlı. Uzmanlar LNG seçeneğinin kendi baģarısının kurbanı olduğu görüģündeler.küçük çaptaki LNG yatırımı bile AB'deki gaz alıcılarının boru ile gaz getirenlere karģı elini güçlendirdi. Ancak AB'nin bu alanda yapması gereken daha çok iģ var. LNG'nin avantajlarını gören AB, küresel LNG pazarı ile iliģkilerini arttırmalıdır. Bu arada LNG dönüģtürme terminal kapasitesi büyük olan ülkelerle diğer üye ülkeler arasında daha iyi bir Ģebeke iliģkisi kurmalıdır. LNG Piyasasına ABD Etkisi ABD 'nin teknolojisini geliģtirerek çok ucuza çıkarttığı kaya gazını ihraç edebilmesi için bugünlerde ABD Kongresinden karar bekleniyor. Bu karar çıktığında LNG piyasasına yeni ve güçlü bir aktör girmiģ olacak.abd'nin bu piyasaya girmesinin en önemli etkisi de gazın fiyatlandırılması üzerine olacak. Çünkü ABD dünyada doğalgaz fiyatlarını petrol fiyatlarıyla iliģkilendirmeden tespit eden birkaç ülkeden biri.bu nedenle fiyatlandırmadaki bu iliģkinin ortadan kalkması konusunda bir etki yaratabilir.dünyada satılan doğal gazın büyük bölümü petrol fiyatına endekslenmiģ uzun vadeli anlaģmalarla boru hattı ile veya LNG olarak iletiliyor.ancak geçmiģte bu iki kaynak daha doğrudan rekabet içindeydi. 3.2 ABD'nin ġeyl Gazı Devrimi'nin AB'ye Etkisi ABD'nin Kaya Gazı konusunda geliģtirdiği teknoloji ve önüne koyduğu enerjide dıģa bağımlılıktan kurtulma hedefi dünyadaki enerji oyununun yeniden düzenlenmesine neden oluyor.enerji alanında devrim niteliğindeki bu geliģmenin küresel etkileri kendini göstermeye baģladı bile.

25 25 ABD geliģtirdiği konvansiyonel olmayan petrol ve gaz üretimi teknolojisi petrol üretimini de arttırdı.biyoyakıtlar enerji bağımlılığını % 7 azalttı. ABD'nin bu politikayla 2015 yılında Rusya'yı geçerek dünyanın en büyük doğalgaz üreticisi olacağı tahmin ediliyor.son dört yılda ABD'nin ürettiği kaya gazı miktarı 200 milyar m 3 'ün üzerine çıktı.bu rakam dünyanın en büyük gaz ihracatçısı Rusya'nın yıllık doğalgaz ihracatından fazla.bu geliģme küresel enerji denklemini ve dolayısıyla AB'nin enerji güvenliğini de etkileyecek. ABD Gazprom'un Tekelini Kırar mı? ABD, Rusya nın tekeline son vermek için doğalgaz ihracatına yönelik adımlarını hızlandırıyor. ABD Senatosunda, Haziran ayında Rusya nın doğalgaz pazarındaki hakimiyetinin Avrupalı müttefiklere zarar verdiği gerekçesiyle, doğalgaz ihracatının serbest bırakılması yönünde yasa tasarısı sunuldu. The Washington Post gazetesinin haberine göre, ABD de senatör John Barrasso, NATO ülkeleri ve Japonya baģta olmak üzere ABD nin müttefik ülkelerine doğalgaz ihracatında onay sürecinin hızlandırılmasını teklif etti. Barrasso gazetede kaleme aldığı makalesinde, Rusya Avrupa pazarındaki hakimiyetini sürdürürken, ABD gaz ihracatına onay verilmesi konusunu erteliyor.

26 26 ABD'nin Müttefiklerine Yardım Ġsteği? Rusya nın doğalgaz pazarını kontrolü altında tutması, bazı müttefiklerimizin doğalgaza çok yüksek rakamlar ödemeleri nedeniyle, rekabet güçlerinin azalmasına ve vatandaģlarının refah seviyelerinin gerilemesi yol açıyor yorumunda bulundu. ABD nin hem bu konuda müttefiklerine yardım etmek, hem de dıģ politikada konumunu güçlendirmek ve istihdam alanları yaratmak için eline geçen Ģansı değerlendirmesi gerektiğini savunan senatör, Bu süreci hızlandırmak için, her iki partinin de desteklediği, NATO daki müttefiklerimize, Japonya ya ve diğer ülkelere sıvılaģtırılmıģ doğalgaz ihracatının onaylanmasını hızlandırmaya yönelik yasa tasarısı sundum diye yazdı. Barrasso, Eğer ABD doğalgaz ihraç etmezse bunu baģkası yapacak. Kanada ve Avustralya, çok daha basitleģtirilmiģ Ģartlarda büyük ihracat programları hazırlıyor. Bu Ģansı kaçıramayız sözleriyle çağrıda bulundu.

27 27 4. SONUÇ VE DEĞERLENDĠRME AB ve Rusya'nın en az 2030 yılına kadar birbirlerine ihtiyaç duyacaklarını ortaya koyan birçok gösterge var. Önce Rusya AB gibi çok iyi iģleyen bir enerji pazarını kolaylıkla gözden çıkartamaz. Çünkü gazın iletilmesi önce altyapı yatırımı gerektiriyor. Rusya yeni altyapı yatırımları için kolayca finansman ayıramaz,asya pazarına girebilmesi için önünde mali ve gaz fiyatına yönelik engeller var. Çine Sibirya'dan gaz götürecek boru hattı i,çin 15 milyar dolara ihtiyaç var. Çin'in gaz talebi AB'ye göre henüz oldukça düģük.kısa zamanda da istenilen sonuca ulaģması hem ekonomik hem de stratejik olarak zor görünüyor.bu arada Çin'in hızla geliģtirebileceği çok büyük bir kaya gazı potansiyeli olduğunu da unutmamak gerekiyor. ABD kaya gazını LNG olarak ihraca hazırlanıyor.bu koģullar Rusya'nın yüzünü AB pazarından kolayca ayıramayacağını yılına kadar ithal edilebilecek gaz miktarı yeterli olmayacak AB 'ye gelince onun da Rusya'dan uzaklaģması kolay olmayacak.yukarıdaki bölümlerde açıklandığı gibi AB'nin doğal gaz'da Rusya'ya bağımlılığını azaltabilmek için planladığı birçok projenin önünde önce ekonomik sonra politik engellerin olacağı görülmektedir. Buna ilave olarak AB'nin Rusya ile olan karģılıklı ticaret iliģkisinin bozulmasının getireceği dengesizlik de dikkate alınması gereken bir faktör. AB 'nin azalacağı tahmin edilen yerli doğal gazı ve artan talebi ihracat miktarını da arttıracak.bu miktarın planlanan yeni projelerden gelebilecek olan bölümünün kısa vadede toplam ihracatının dörtte birini karģılaması bile zor görünüyor.bu durum Rusya'nın AB pazarındaki yerini en az bugünkü seviyede tutacağı anlamına geliyor. AB sadece doğalgazda değil tüm temel enerji kaynaklarında üçte bir oranında bağımlı olduğu Rusya ile ikili dıģ ticaret dengelerini de gözeterek kısa vadede enerji iliģkisini sıfırlayamaz. AB önümüzdeki dönemde ABD'nin de yardımıyla Rusya gazını daha ucuza almak için elini güçlendirecek hamleler yapacaktır. Ancak kısa ve orta vadede Rusya 'ya olan enerji bağımlılığının kayda değer bir Ģekilde azalmasını sağlayamayacaktır..

28 28 Tüm bunların yanısıra Rusya'nın yüzünü AB enerji pazarından Asya enerji pazarına dönmesi de kolay olmayacaktır. Bu kapsamda Rusya-AB iliģkilerinin 2030 yılına kadar birbirlerine duyacağı ihtiyacın bazı nedenleri de aģağıda sıralanmıģtır; 1.GeliĢmiĢ ve geliģmekte olan ülkelerin gaz ihtiyaçlarını karģılamak için bu sektöre gayri safi milli hasılanın %5'i kadar yeni yatırım yapılmaları gerekiyor.bunun için Rusya'nın finansman ve endüstri alanında iģbirliği yapacağı BP, Total, GDF SUEZ, ENI, E.ON ve RWE gibi ortaklar bulması gerekecek. Bunun yanısıra Rusya'nın enerji verimliliği için batının ekonomik desteğine ihtiyacı var. Çünkü Rusya ABD'den sonra ikinci büyük doğalgaz tüketicisi. Ancak her iki ülkenin ekonomik geliģmiģlik seviyesi arasında 1/10 oranında fark var.rusya doğal gazının önemli bir bölümünü iç pazarda verimsiz kullanarak heba ediyor. 2.Rusya halen enerji kaynaklarının %7'sini Asya pazarına ihraç ediyor.2030 yılına kadar Rusya Çin,Kuzey Kore ve Japonya 'ya gaz ihracatını arttırma planları yapıyor.toplam ihracatının %20'sini bu ülkeler yapmayı planlıyor. Rusya ilk LNG tesisini doğu kıyısında 2009'da açmıģtı.yani tesis var ve pazara girmiģ durumda. Bu da Rusya'ya bu pazardaki payını yükseltme avantajı sağlıyor gibi görünse de önünde birçok engel de var. 3.Rusya'nın Asya pazarına AB ile aynı oranda bir gaz ihracatı yapması için Çin'in talebinin çok fazla artması gerekecek. Bu da zaman alır. Diğer taraftan çok uzun iletim hattı ve Ģebeke yatırımları gerektirir. Sibirya'dan Çin'e yapılması düģünülen boru hattının maliyetinin 10,5 milyar dolar olduğu hesaplanmıģ Diğer Çin Rusya doğalgazına AB'nin ödediği fiyatı ödemek istemediği için görüģmeler Ģimdilik askıda. Kısa zamanda da istenilen sonuca ulaģması hem ekonomik hem de stratejik olarak zor görünüyor.bu arada Çin'in hızla geliģtirebileceği çok büyük bir kaya gazı potansiyeli olduğunu da unutmamak gerekiyor..

29 29

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Dursun YILDIZ topraksuenerji-japonya dünyada en büyük LNG ithal eden ülke. 2009 yılında 89 milyar m 3 LNG ithal etti.2035 yılında bu miktarın 112 milyar m 3

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

European Gas Conference 2015 Viyana

European Gas Conference 2015 Viyana GAZMER - GAZBİR European Gas Conference 2015 Viyana Toplantı Notları Rapor No : 2015 / 001 Tarih : 29.01.2015 Bu rapor 27.01.2015-29.01.2015 tarihlerinde yapılan Avrupa Gaz Konferansına katılım gösteren;

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri 27 Haziran, 2011 Paris İçindekiler 1. 2. Profil ve Faaliyetler Strateji ve Esneklik Profil ve Faaliyetler Kamu hizmet kurumlarındaki hizmetlerin tarihi Société

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI

AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ ÇELİK BORU İMALATÇILARI DERNEĞİ 2012 AVRUPA ENERJİ BORU HATLARI GÜNEY GAZ KORİDORU PROJELERİ 1. Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP)

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor!

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dursun YILDIZ topraksuenerji 21 Ocak 2013 ABD Petrol İhracatçısı Olacak. Taşlar Yerinden Oynar mı? 1973 deki petrol krizi alternatif enerji arayışlarını arttırdı.

Detaylı

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri

ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ. 10 Mayıs 2010. Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri ĠSTANBUL ÜNĠVERSiTESĠ ULAġTIRMA VE LOJĠSTĠK BÖLÜMÜ LOJĠSTĠK KULÜBÜ 7.LOJĠSTĠK ZĠRVESĠ 10 Mayıs 2010 Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Nabucco Boru Hattı Projeleri Osman Z. Göksel BOTAġ BTC Proje Direktörü Nabucco

Detaylı

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Kasım2015 N201534 DEĞERLENDİRME NOTU Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları Rus Doğalgazı Türkiye İçin Ne Kadar Önemli? Türkiye ve Rusya nın

Detaylı

İkinci Bölümde; Global hazır giyim ticareti senaryoları ve Türkiye için hedefler oluģturulmaktadır.

İkinci Bölümde; Global hazır giyim ticareti senaryoları ve Türkiye için hedefler oluģturulmaktadır. SUNUŞ Türk hazır giyim sektörü her dönem sürdürdüğü yatırım eğilimi ve özellikle dıģ talebe bağlı üretim artıģı ile ekonomik büyümenin itici gücü olmakta, yatırım, kapasite ve üretim artıģı ile emek yoğun

Detaylı

Basın Bülteni Release

Basın Bülteni Release Basın Bülteni Release BASF, ikinci çeyrekte satış hacmini artırdı 26 Temmuz 2014 BASF, 2014 yılı ikinci çeyreğinde satışlarını yüzde 1 artırarak 18,5 milyar avroya çıkardı. Şirketin faiz ve vergi öncesi

Detaylı

tepav Doğalgaz tüketimi artıyor, depolama kapasitesi yerinde sayıyor Aralık2013 N201343 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Doğalgaz tüketimi artıyor, depolama kapasitesi yerinde sayıyor Aralık2013 N201343 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2013 N201343 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ozan ACAR 1 Analist, Ekonomi Etütleri Doğalgaz tüketimi artıyor, depolama kapasitesi yerinde sayıyor Avrupa nın doğalgaz

Detaylı

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009)

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) Döküm ve dövme ürünleri, otomotivden beyaz eşya sanayine, demir-çelik sanayinden çimento sanayine, savunma sanayinden gemi inşa sanayine, tarımdan

Detaylı

YENİ ENERJİ JEOPOLİTİĞİ

YENİ ENERJİ JEOPOLİTİĞİ 1 Rapor No: 14 YENİ ENERJİ JEOPOLİTİĞİ ve LNG Eylül 2013 2 RAPOR NO: 13 Raporun Adı : Yeni Enerji Jeopolitiği ve LNG Raporu Hazırlayan : Topraksuenerji ÇalıĢma Grubu Editör : Dursun YILDIZ 1 RAPOR HAKKINDA

Detaylı

İzmir de Doğalgaz Paneli nin Ardından

İzmir de Doğalgaz Paneli nin Ardından İzmir de Doğalgaz Paneli nin Ardından Övgü PINAR Günümüzde ekonomik kalkınma açısından hayati öneme sahip sektörlerden biri de enerjidir. Tarihsel sürece baktığımızda enerji kaynakları nedeniyle çıkan

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu

Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Türkiye nin Enerji Görünümü Işığında Doğalgaz Piyasasının Liberalizasyonu Nusret Cömert Yönetim Kurulu Üyesi STEAM 13.Uluslararası Enerji Arenası 8 Eylül 2011 İstanbul PETFORM Hakkında 2000 yılında kurulan

Detaylı

Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II)

Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II) Türk Hazır Giyim ve Tekstil Sektörünün 2008 Yılı Rekabet Durumu (II) 2- Tekstil ve Hazır Giyim Ticaretinde Kotalar ve Çin in Sektöre Etkisi Hande UZUNOĞLU Dünyada tekstil ve hazır giyim ticaretinde kota

Detaylı

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik 2008 KASIM -SEKTÖREL Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik Dünya, 2030 yılında Ģimdi olduğundan yüzde 60 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyacaktır. Bu enerji

Detaylı

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025

ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 ÜRETĠM TESĠSLERĠ BÖLGESEL BAĞLANTI KAPASĠTE RAPORU 2020-2025 31.07.2015 İçindekiler Ġçindekiler... 2 Amaç ve Kapsam... 7 1. Yöntem... 8 2. Bölgelerin Değerlendirmeleri ve Sonuçlar... 10 2.1. Akdeniz...

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI KAPAK DOSYASI Rusya nın Enerji İbresi Çin i Gösteriyor Altay ATLI Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi üye ülkeler arasında imzalanan çok sayıda ikili anlaşmaya

Detaylı

Yeni Enerji Koridoru : Doğu Akdeniz

Yeni Enerji Koridoru : Doğu Akdeniz Yeni Enerji Koridoru : Doğu Akdeniz Dursun YILDIZ /topraksuenerji Doğu Akdeniz Bölgesi hızla değişiyor.arap Baharından sonra Mısırdaki politik geçiş,suriye'deki iç savaş,türkiye'nin bölgesel güç olarak

Detaylı

Basın Bülteni Release

Basın Bülteni Release Basın Bülteni Release 27.02.2013 BASF, 2012 yılında satışlarını ve operasyon gelirlerini arttırdı Elena Papayorgioğlu Tel.: 0216 570 35 76 Faks: 0216 570 35 79 E-mail: elena.papayorgioglu@basf.com 2012

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi

PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi Nusret Cömert Yönetim Kurulu Başkanı PETFORM Üyesi 34 Enerji Şirketi AKSA ALADDIN MIDDLE EAST ARGM ATTİLA DOĞAN İNŞAAT AVRASYA GAZ BOSPHORUSGAZ BP ÇALIK ENERJİ EDISON EGEGAZ ENERCO ENERJİ ENERGY OPERATIONS

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI PETROL FIYATLARINDAKI ARAŞTIRMA DÜŞÜŞÜN ÖTEKI PETROL FIYATLARINDAKI DÜŞÜŞÜN UZUN VADEDE ÖNE ÇIKAN OLUMSUZ ETKILERI, IHRACAT, ITHALAT VE TURIZM GELIRLERININ DÜŞMESI ILE DOĞRUDAN SERMAYE GIRIŞLERININ AZALMASI

Detaylı

KUVEYT E ĠHRACAT POTANSĠYELĠMĠZ VE PAZAR DEĞERLENDĠRMESĠ. ĠGEME Orta Doğu ve Körfez Dairesi Diğer Körfez Ülke Masası

KUVEYT E ĠHRACAT POTANSĠYELĠMĠZ VE PAZAR DEĞERLENDĠRMESĠ. ĠGEME Orta Doğu ve Körfez Dairesi Diğer Körfez Ülke Masası KUVEYT E ĠHRACAT POTANSĠYELĠMĠZ VE PAZAR DEĞERLENDĠRMESĠ ĠGEME Orta Doğu ve Körfez Dairesi Diğer Körfez Ülke Masası KUVEYT 3,4 milyon nüfusu (1 milyon Kuveytli, Diğerleri göçmen), 115 milyar dolar GSYĠH

Detaylı

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri

Arz Güvenliğini Etkileyen Faktörleri Arz Güvenliği Mevsimsel Gaz Çekişlerin dengelenmesi Ani gaz Çekişlerinin Karşılanması Kesintisiz Gaz Arzının Sağlanması Alım Satım Taahhütlerinin Yerine Getirilmesi Gaz Alım Satışlarına Esneklik Kazandırılması

Detaylı

Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010

Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010 Türkiye Yeni Yenilenebilir Enerji Yasasının Esasları GENSED DEĞERLENDĠRMESĠ 27.05.2010 Genel olarak aģağıdaki bütün açıklamalar bir soruya bağlıdır: Fotovoltaik için bir yenilenebilir enerji yasasındaki

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu TÜBİTAK TÜRKİYE SANAYİ SEVK VE İDARE ENSTİTÜSÜ BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu Uluslararası Pazar Analizi 17 Aralık

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

DÜNYA ÇİMENTO ÜRETİMİ VE TÜKETİMİNE İLİŞKİN BAZI GÖSTERGELER

DÜNYA ÇİMENTO ÜRETİMİ VE TÜKETİMİNE İLİŞKİN BAZI GÖSTERGELER DÜNYA ÇİMENTO ÜRETİMİ VE TÜKETİMİNE İLİŞKİN BAZI GÖSTERGELER MAYIS 211 İÇİNDEKİLER Sayfa No 1 Dünya Çimento Üretimi 2 2 Dünya Çimento Tüketimi 3 3 Uluslararası Çimento Ticareti 5 3.1 Dünya Çimento İhracatı

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU

Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU İran ın Nükleer Programı ve Türkiye nin Güvenliğine Etkileri Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU www.mustafakibaroglu.com Bilkent Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü 15 Ekim 2009 Atılım Üniversitesi Ankara

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI

İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI TÜRKİYE DE RÜZGAR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİ BAĞLANTILARI TEİAŞ Kemal YILDIR Genel Müdür Yönetim Kurulu Başkanı Rüzgâr Enerjisi ÇalıĢtayı, TÜREB 27 Mart 2013 ANA FAALĠYET KONULARI Türkiye Elektrik Sistemini

Detaylı

milyon ton Dünya LPG Arz ve Talep Dengesi

milyon ton Dünya LPG Arz ve Talep Dengesi LPG SEKTÖRÜ 1 milyon ton Dünya LPG Arz ve Talep Dengesi 350 300 250 200 150 100 50 0 1990 1995 1998 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2010 2020 Arz Talep 2 Dünya LPG Tüketiminin Dağılımı 2001 Asya 28% Avustralya

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı PETROL PİYASASI KATI OLMAYA DEVAM EDECEK Mİ? *

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı PETROL PİYASASI KATI OLMAYA DEVAM EDECEK Mİ? * T.C. MALİYE BAKANLIĞI Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı 23 Mayıs 2005 Rapor No: 8 PETROL PİYASASI KATI OLMAYA DEVAM EDECEK Mİ? * Martin Summer tarafından hazırlanan bu bölümde petrol

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 11:00 EUR Almanya İşletme Beklentileri (Eki) ORTA 102,4 103,3 11:00 EUR Almanya Mevcut Değerlendirme (Eki) ORTA 113,5 114,0 11:00 EUR Almanya

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ

AR&GE BÜLTEN 2010 ġubat EKONOMĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ ĠZMĠR FĠNANS ALTYAPISI VE TÜRKĠYE FĠNANS SĠSTEMĠ ĠÇĠNDEKĠ YERĠ Erdem ALPTEKĠN Türk finans sistemi incelendiğinde en büyük payı bankaların, daha sonra ise sırasıyla menkul kıymet yatırım fonları, sigorta

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

2010 OCAK EKİM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK EKİM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK EKİM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Ekim döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,7 oranında artarak 1 milyar dolar seviyesini

Detaylı

Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm

Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm 13 Ekim 2014 Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm Küresel çapta düşük büyüme beklentileri petrol talebinde düşüklüğü beraberinde getiriyorken üretimin ise hem OPEC ülkelerinde hem de Amerika da yüksek

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

AR&GE BÜLTEN 2014 EKİM SEKTÖREL

AR&GE BÜLTEN 2014 EKİM SEKTÖREL ENERJİ SEKTÖRÜNDE FIRSATLAR VE TÜRKİYE NİN DURUMU Övgü PINAR Günümüzde enerji kavramı, gelişme ve kalkınmanın temel ölçüsü olarak kullanılmaktadır. Bir ülkenin, kendi kendine yetebilecek düzeyde enerji

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.04.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ ġubat ayı cari iģlemler açığı piyasa beklentisi olan -3,1 Milyar doların hafif üzerinde ve beklentilere yakın -3,19 milyar dolar olarak geldi. Ocak-ġubat cari iģlemler

Detaylı

DEMĠR-ÇELĠK BORU SEKTÖRÜ DEĞERLENDĠRME RAPORU OAĠB/AR-GE

DEMĠR-ÇELĠK BORU SEKTÖRÜ DEĞERLENDĠRME RAPORU OAĠB/AR-GE ĠÇĠNDEKĠLER 1. GĠRĠġ... 5 2. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI... 5 3. DÜNYADA DEMĠR-ÇELĠK BORU SEKTÖRÜ... 6 3.1. Üretim... 6 3.2. DıĢ Ticaret... 7 3.2.1. Ġhracat... 7 3.2.2. Ġthalat... 12 4. TÜRKĠYE

Detaylı

GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009

GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009 GÜNE BAŞLARKEN 31 Ağustos 2009...ekonomikarastirma@halkbank.com.tr... YURTİÇİ GELİŞMELER Yurtiçi Piyasalar-Döviz B ankalararası döviz piyasasında dolar kuru bugün açılışta, euro dolar paritesine odaklı

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç

bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç 2007 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KANUN TASARILARI İLE 2005 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KESİNHESAP KANUNU TASARILARININ PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU GÖRÜŞME TUTANAKLARI BAġKAN: Sait AÇBA BAġKANVEKĠLĠ:

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI 11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN DERECE MENŞEİ CFR(USD/MT) DEMİR %65 TÜRKİYE 152-154 DEMİR %60/59 TÜRKİYE 131-133 DEMİR %55/54 TÜRKİYE 112-114 11-16 ŞUBAT CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN

Detaylı

Kuru Dökme Yük Piyasaları Ağustos 2012 Analizleri

Kuru Dökme Yük Piyasaları Ağustos 2012 Analizleri 1 Kuru Dökme Yük Piyasaları Ağustos 2012 Analizleri 2 İçindekiler 1. KURU DÖKME YÜK PİYASASI ANALİZLER VE GELİŞMELER... 3 2. KURU DÖKME YÜK NAVLUN PİYASASI... 5 3. KURU DÖKME YÜK PİYASASI YENİ İNŞA VE

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 02:50 JPY Parasal Taban (Yıllık) AZ 33,2% 32,8% 04:00 NZD ANZ Emtia Fiyat İndeksi (Aylık) AZ -11,2% 04:30 AUD Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 20 Temmuz 2015

GÜNLÜK BÜLTEN 20 Temmuz 2015 GÜNLÜK BÜLTEN 20 Temmuz 2015 ÖNEMLİ GELİŞMELER Ekonomi basınında bugün *Dev fonların yeni gözdesi "nakit" oldu... Çin'deki gelişmeler endişeleri artırdı. Portföylerde nakit oranı 2008'den bu yana en yüksek

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI

ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI 1 ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI İ. Kürşat BÜLBÜL 1 ÖZET Bu çalışmada; rüzgâr santrallerinin güç sistemlerine entegrasyonu, iletim sistemi operatörünün bakış açısından

Detaylı