Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı"

Transkript

1 B.ÖZDEMİR Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı Dr. Biltekin ÖZDEMİR * Özet Türk Vergi Sistemi nin çeşitli yönlerden eksiklikleri olduğu bilinmektedir. Bunlardan birisi de tüketim üzerinden alınan vergilerin (başka bir anlatımla, dolaylı vergilerin) toplam vergiler ve dolayısıyla GSYH içindeki payının yüksek oluşudur. Bu makalede, konunun OECD ve AB deki durumu, avantaj ve dezavantajları ve toplam vergi yükleri ülkemizle karşılaştırmalı olarak ele alınmakta ve toplam vergiler içinde, sosyal güvenlik pirimleri hariç, %65 leri aşan bir düzeye yükselmiş olan dolaylı vergiler payının, dolaysız vergiler alanında yapılacak düzenlemelerle telafi edilmesi koşulu ile en az 10 puan aşağıya çekilmesinin gerekli olduğu değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Türk Vergi Sistemi, Dolaylı Vergiler, Dolaysız Vergiler, Karşılaştırmalı Analiz. Shift in the Tax Systems from Indirect Taxes to the Direct Taxes or Increasing Importance of the Consumption Taxes Abstract It is known that Turkish Tax System has some deficiencies in various aspects. One of these aspects is the high share of taxes levied on the consumption (i.e. indirect taxes) in the total taxes and therefore in the GDP. This article includes a comparative analysis between our country and the OECD and EU situation in terms of current advantages and disadvantages, and total tax burden; and it is seen * Maliye Bakanlığı E.Müsteşarı; 20. Dönem Samsun Milletvekili ve TBMM Plan-Bütçe Komisyonu Başkanı; Onursal Maliye Müfettişi. Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

2 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı necessary that high share of the indirect taxes in the total amount of taxes, which exceeds 65 percentage excluding social security premiums, should be reduced at least by 10 points provided that some compensations are made through regulations in the direct taxes. Key Words: Turkish Tax System, Indirect Taxes, Direct Taxes, Comparative Analysis. JEL Classification: H21, H71 1. Küreselleşme ve Vergi Sistemleri Küreselleşme ve uluslararası birleşmeler artık ülkelerin kendi başlarına tam bağımsız maliye politikaları uygulamalarını ve özellikle bu alanın en duyarlı ögesini oluşturan vergi sistemlerini çok büyük ölçüde yönlendirmekte, hatta kısıtlamaktadır. Bunun temel nedenleri şunlardır : Ekonominin uluslararası rekabet gücünü artırmak, Makro-ekonomik ve sosyal hedeflerin gerçekleştirilmesine ve ekonomik dengelerin kurulmasına zemin sağlamak, Kayıt dışı ekonomiyi kayıt altına alarak vergi kayıp ve kaçağını gidermek, Toplumun aşırı tüketim eğilimlerini caydırarak, tasarrufları özendirmek. Bu durum karşısında, aynı zamanda, ülkelerin ekonomik kalkınmaları için büyük önemi haiz, en başta sermaye ve nitelikli işgücü olmak üzere, kimi üretim faktörlerinin uluslararası mobilitesini (hareketliliğini) de şiddetle etkilemesi dolayısıyla, çok yönlü amaçları olan çağdaş bir vergi sistemininin, yatırım ortamını ve ülkelerarası serbest rekabeti bozan haksız vergi rekabetini ve bu amaca yönelik vergi cennetlerinin önlenmesini sağlayıcı özelliklere de sahip olması gerektiği muhakkaktır. Farklı vergi sistemlerinden kaynaklanan farklı sorunların ortak çözümlere kavuşturulması elbette zordur. Ancak, yapılan çalışmalar ve tavsiyelerin ve bunların gerekçelerinin tüm ülkeler için yararlı yaklaşımlar oluşturduğu da bir gerçektir [1]. Çok önemli bir nokta şudur; Küreselleşme, yarattığı güçlüklerin ve sorunların yanında, değişen koşulların ve iç ve dış gelişmelerin etkisi ve hatta zorlamasıyla, ancak bu suretle, sanılanın aksine, yeni politikalar için değişime dönük fırsatlar da yaratarak, ülkelere yabancı sermayenin ve doğrudan yabancı yatırımların gelişini artırabilmektedir. Önemli olan, küreselleşme gerçeğini kabullenerek, ulusal ve yerel isabetli uygulamaların hayata geçirilebilmesidir. 2. Uluslararası Vergi Sistemleri Bağlamında OECD nin Hedefleri Vergi sistemleri arasındaki parelliği kurarak, küreselleşmenin bu alandaki sorunlarını asgariye indirip, yararlarını azamileştirmek amacıyla, başta OECD olmak üzere, uluslararası düzeyde yürütülen çalışmaların vergilerle ilgili konu başlıkları ve kısaca mahiyetleri şöyledir [2]. [1] Owens 2005: 1-18; OECD Studies No: : [2] OECD; 2 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

3 B.ÖZDEMİR 2.1. Tüketim Vergilerine Kayış Bu tür vergiler, başta KDV olmak üzere, tüm dünya ülkeleri için önemli bir vergi toplama aracı olarak kullanılmaktadır. OECD de 30 ülkeden 29 unda KDV uygulanmaktadır ve uzun dönemde tüketim üzerinden alınan vergilerin vergi hasılatı içindeki payında artış eğilimi görülmektedir. Bu yazımızda, asıl üzerinde duracağımız husus tüketim vergileri yönlü eğilimin değerlendirilmesi olacaktır Haksız Vergi Rekabeti ve Zararlı Vergi Uygulamaları Rekabetçi ekonomiden yana olanlar ülkeleri yatırımcılara daha çekici vergi sistemleri sunmaları konusunda teşvik edici çabalar içindedirler. Nobel ekonomi ödülü sahibi James M. Buchanan a göre; vergi rekabeti yerine vergi uyumlaştırma tercihi, üretim faktörlerinin en etkin kullanılacakları bölge veya firmalara gitmesini engelleyerek, üretimde ve tahsiste etkinliği azaltacak, uzun yıllardır sürdürülen refah devleti uygulamalarının kaynağı olan üye ülkeler ve bölgeler arasındaki rekabetin azalması, yaşam kalitesini düşürecek ve uzun dönemde yoksulluğa yol açacaktır [3]. Vergi rekabetinin yararlı olduğu yönündeki görüş sahiplerine göre; - Vergi rekabeti ulus devletlerin vergileme yetkisini kötüye kullanmalarını engeller. - Vergi oranlarının aşağıya çekilmesi yönünde baskı oluşturur. - Yerel yönetimleri, bir taraftan vergi oranlarını azaltırken, diğer taraftan sınırlı vergi kaynakları ile daha iyi hizmet sunma gayretine yöneltir (Tiebout Hipotezi) [4]. - Vergi rekabeti vatandaşlara yerleşim özgürlüğü (freedom of movement) sağlar. - Vergi oranlarında indirimler ekonomik büyüme ve kalkınma üzerinde olumlu sonuçlar ortaya çıkarır ve aynı zamanda vergi gelirlerini artırır (Laffer Eğrisi) [5]. Aksi görüşte olanlara, yani vergi rekabetinin yararlı olmadığı yönündeki görüş sahiplerine göre ise; - Uluslararası vergi rekabeti mobil üretim faktörlerini kendi ülkelerine çekebilmek için ülkelerin firmalara daha düşük vergileme ve vergilemede kolaylıklar sunması ile sonuçlanan bir yarışa neden olur. - Daha az vergi ve bunun sonucunda daha az ve kalitesiz kamusal mal ve hizmet sunumuna yol açılır. [3] [4] Peggy B. Musgrave ın özel sektördeki rekabetin yarattığı sonuçları vermeyeceğini ifade ederek karşı çıktığı Tiebout Hipotezi nin özü şudur : (Peggy B. Musgrave, Tax Policy in The Global Economy: Selected Essays. Cheltenham: Edward Elgar, 2002, s.311 vd.) Liberal iktisat görüşünden yola çıkan Tiebout a göre, ülkelerin birbirinden farklı vergi oranları uygulaması mükelleflere tercih hakkı sunar, hükümetler üzerinde etkinlik açısından baskı oluşturur. Tam mobilitenin ve devletlerin bütçe ve alternatif politikaları hakkında tam bilgiye sahip olmanın var olduğu, kamu faaliyetlerinin dışsallık yaratmadığı, merkezi-yerel idareler arasında bireylerin istediği hizmetleri bulabilecek derecede farklılık bulunduğu bir ortam vatandaşların yararınadır. (Bkz. Charles M. Tiebout, A Pure Theory of Local Expenditures., Journal of Political Economy, LXIV (5), October 1956, s.419 vd.) [5] İbni Haldun un 1377 yılında Mukaddime sinde işaret ettiği günden beri ilkeleri bilinen ve Arthur Laffer tarafından genelleştirilen Laffer Eğrisi, vergilendirilebilir gelir esnekliği için kullanılan bir açıklama biçimi olup, hükümetlerin vergi oranlarını optimum bir düzeyde belirlemeleri halinde vergi gelirlerini azamileştirecekleri görüşüne dayanır. (http://en.wikipedia.org/wiki/image:laffer-curve.svg) Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

4 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı - Gerçek yaşamda üretim faktörlerinin mobilitesi farklıdır. Sermaye mobil iken emek değilse, vergi sisteminde sapmalar ortaya çıkar. Vergi rekabeti emek üzerindeki vergi yükünü artırır. - Bu ise işsizliği şiddetlendirir. - Tanınmış kamu maliyesi uzmanlarından Richard Musgrave de, uluslararası vergi rekabetinin mali etkinliği sağlamayacağını ileri sürer [6]. Bununla birlikte, kimi uygulamalar rekabeti bozucu, haklı rekabeti ve vergi sistemlerine güveni tahrip edici niteliktedir. Haksız vergi rekabetinin ne gibi etkileri olur? Haksız vergi rekabeti; - hem yatırım kararlarının, hem mali istikrarın bozulmasına ve - bu duruma maruz kalan ülkelerin vergi tabanlarının erozyonuna yol açmakta, - bunun sonucu olarak ücretler üzerindeki vergi yükünün yükseltilmesine neden olmakta, - ayrıca: saydam olmayan ya da ayırımcı nitelik taşıyan veya kişi veya kuruluşları gerçek dışı yerleşme alanlarına çeken ve yasa dışı davranışları ve vergi kaçakçılığını kolaylaştıran olumsuz sonuçlar yaratmaktadır. Haksız vergi rekabetinin önlenmesi için de, OECD üyesi olsun veya olmasın, ülkeler, saydamlığı ve etkili bilgi alış verişini sağlayıcı önlemler üzerinde birlikte çalışmaktadırlar. Çalışmaların en önünde ülke içinde yerleşiklerle, dışarıda yerleşikler arasında ayrımcılık yaklaşımlarından ileri gelen haksız ve zararlı vergi rekabetinin (Harmful Tax Practices) [7] önlenmesi için : - vergi cennetleri, - kıyı bankacılığı (off-shore merkezleri), - serbest bölgeler, - çok-uluslu kuruluşlar ve transfer fiyatlaması [8] (transfer pricing), - kurumlar vergisi barınakları (corporate tax shelters) ve [6] (Yeni Ekonomi ve Rekabet- (Buchanan, James M; Musgrave, R.A. Public Finance and Public Choice:Two Contrasting Visions of the State, The MIT Press, Cambridge, 1999) [7] Zararlı Vergi Rekabeti nedir? Eğer bir ülkenin vergi sistemi; * Diğer ülkelerin vergi sistemleri üzerinde büyük boyutlarda tahribata yol açıyorsa, * Diğer ülkelerin vergi matrahlarını eritiyorsa, * Küresel alanda mükellefler arasında eşitlik ve adaleti zedeliyorsa, * Ticaret ve yatırımların yönünü değiştiriyorsa, * Mobilitesi yüksek sermaye hareketlerinin kolaylıkla ülkeye çekilmesini sağlıyorsa, o ülke, küresel alanda zarar verici vergi rekabeti oluşturuyor demektir (Yüksel Karaca; "Zararlı Vergi Rekabetinden Zararlı Vergi Uygulamalarına: OECD Projelerine İlişkin 2001 İlerleme Raporu", Vergi Sorunları, Ocak 2002, S. 160, s. 45). [8] Çok uluslu şirketler, malların, maddi ve gayrı maddi değerlerin (intangibles) ve hizmetlerin ülkeler arasında transferi suretiyle kârlarını diğer ülkelerde bulunan bağlı şirketleri arasında kaydırarak, vergiden kaçınmayı sağlaya[bilmektedirler. Bu durumda, her bir vergilendirme bölgesi (tax jurisdiction) için vergi sorumluluğunun belirlenmesi gerekmekte, cereyan eden ticari işlemlerin doğru değerlendirilebilmesi için OECD nin koyduğu ve emsal bedel olarak düşünebileceğimiz normal fiyat ya da emsal fiyat (arm s length price) uygulanması (transfer pricing) suretiyle örtülü iktisadi ilişkilerin önlenmesi hedeflenmektedir. 4 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

5 B.ÖZDEMİR - tercihli-özel vergi rejimleri, gibi sorunlu alanların düzenlenmesi gelmektedir. Bu meyanda, efektif vergi oranları bağlamında, dar bir vergi tabanı üzerine uygulanan yüksek vergi oranlarının istenmeyen ekonomik sapmalara ve bozulmalara ve kayıt dışı ekonomiye yol açmasının önlenmesi için vergi oranlarının azaltılması suretiyle, daha büyük bir tarafsızlık sağlanması ve vergi tabanının genişletilmesine yönelik çalışmalar da önemli yer tutmaktadır. Doğal olarak, küresel ticaret ve yatırımlar arttıkça, sınır ötesi sorunlar ve uyuşmazlıklar da artmakta, mükerrer vergilendirme söz konusu olabilmekte ve sorunların ve uyuşmazlıkların mümkün mertebe asgari düzeye indirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmaktadır Çevrenin Kirletilmesi ve Yeşil Vergiler Doğal çevrenin korunması ve hava kirliliğinin önlenmesi için kirleten öder ilkesi dahilinde konulan çevre vergileri ve harca tabi kullanım ruhsatları konusunda yapılan çalışmalar da ayrı ve önemli bir gündem maddesi haline gelmiş bulunmaktadır[ 9 ] Bilgi Değişimi Ülkeler arasında karşılıklı bilgi alış verişi de artık aralarında neredeyse sınır kalmayan ülkelerin vergi kanunlarına uyumu sağlayabilmeleri bakımından önemli bir araç haline gelmiştir Vergi Yönetimi Vergi kaçakçılığı ile mücadele, karşılıklı iş birliği, etkin bir vergi yönetimi, vergi yasalarına uyumun sağlanmasına gibi konular vergi yönetimi konusuna da çok karmaşık ve önemli boyutlar katmıştır. Elektronik ticaretin vergilendirilmesi ve elektronik paraya ilişkin meseleler de önemli bir gündem maddesi oluşturmaktadır Maliye Politikaları OECD, maliye politikaları ile ilgili olarak, kamu finansmanı ve uzun vadeli dış politika tercihlerini etkileyici değerlendirmelerde bulunmaktadır Vergilendirme ve Vergi Politikaları OECD bu konuyu temel politikalar üzerindeki genel gözetim yetkisinin bir parçası olarak değerlendirmekte ve vergi yapısının ve politikalarının ekonomik etkinliğe ve gelir dağılımına tesirini ülkeler itibarıyla karşılaştırmalı analizlere tabi tutmaktadır Vergi Politikalarının Analizi Bu konudaki çalışmalar, vergi politikalarına karar vereceklerin amaçlarına yardımcı olmak üzere, vergi politikalarının geçmişte karşılaşılmış ya da gelecekte karşılaşılabilecek etkilerinin tanımı ve değerlendirilmesi hususlarını içermektedir Vergi Anlaşmaları Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları yolu ile mükellefin, evrensel vergi sorumluluğunun azaltılması yanında, ülkeler arasındaki vergi oran farklılıklarının istismarı anlamına gelen vergi arbitrajı nın (tax arbitrage) ve vergi kaçakçılığının önlenmesi de hedeflenmektedir. [ 9 ] Bu konuda ayrıntılı bilgi almak için bakınız: Dr.Biltekin Özdemir; Küresel Kirlenme, Sürdürülebilir Ekonomik Büyüme ve Çevre Vergileri, Maliye Dergisi,Ocak-Haziran 2009, Sayı:156. Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

6 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı Yolsuzluk ve Rüşvet Gelirlerinin Vergilendirilmesi Yolsuzluk, bir ülkede : demokratik süreci, iyi yönetişimi, sürdürülebilir kalkınmayı ve dürüst ticari ilişkileri, yıpratmaktadır. Bu nedenle, OECD yabancı ülkelerde verilen rüşvetlerin vergiden indirilmesini önermiş ve bu öneri ilgili hükümetlerce mevzuatlarına dahil edilmiştir. OECD 2009 yılında yolsuzlukla mücadele konusunda vergi otoritelerinin rolünü daha da güçlendirmek üzere yeni bir TAVSİYE kararı almıştır[ 10 ] Vergilendirme Gücünün Merkezi-Yerel Paylaşımı Verimlilik kayıplarını gidermek için harcama yetkisinin ve vergilendirme gücünün merkezi ve yerel idareler arasında paylaşımına yönelik çalışmalar da üzerinde durulan çok önemli bir konu olarak algılanabilir. 3. Vergi Sistemleri Bağlamında Avrupa Birliği nin (AB) Hedefleri Gümrük Birliği esasına dayanan Avrupa Birliği (AB) de, OECD nin üzerinde durduğu konuları aynen benimsemekte, ayrıca doğal olarak üye ülkeler vergi sistemleri arasındaki farklılığı giderecek yaptırım gücü de olan düzenlemeler uygulamaya koymaktadır. Bu bağlamda alınan önlemleri, üzerinde durulan temel konuları ve yaklaşımları ana hatları ile şöyle gösterebiliriz Dolaylı Vergiler İçin Vergi Uyumlaştırılması Vergilemenin uluslararası ticaret üzerindeki etkisinin üye ülkeler açısından tarafsız hale getirilmesi ve böylece AB dışındaki ülkelere karşı homojen ve uyumlu tek ve büyük bir AB piyasasının oluşturulması hedef alınılmıştır. Bu suretle ölçek ekonomilerinden yararlanılarak birlik üyesi firmaların rekabet üstünlüğü artırılacaktır. Bu yaklaşımın üye ülkelerin mali politika esnekliğini kısıtladığı ve vergi sistemlerinin özgünlüğünü ve farklılığını büyük ölçüde törpüleyerek diğer üyelere karşı üretim faktörlerini cezbetme aracı olarak kullanılma niteliğini büyük ölçüde zayıflattığı ileri sürülse bile, bu kadar büyük bir tek pazar için sakıncalarının sınırlı kaldığı da bilinmelidir. Bu amaca yönelik olarak, kuralların başında Dolaylı Vergilerin Topluluk İç Pazarı İçin Uyumlaştırılması (harmonisation) zorunluluğu öngörülmüştür. Bu kuralın işlerliğini sağlamak üzere de Ayırımcılık Yasağı (Ayırımcılığın Kaldırılması) getirilmiştir. Yerli ve yabancı yükümlüler arasındaki ayırımcılığın önlenmesine yönelik olarak: Fark Giderici Vergi Alınması, Miktar Kısıtlamalarının Yasaklanması, Aşırı Vergi İadesinin Yasaklanması, Devlet Yardımları, Dolaysız Vergiler ve Teşviklerle de Koruma Yapılmasının Yasaklanması, gibi düzenlemeler yürürlüğe konulmuştur. [ 10 ] OECD; 6 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

7 B.ÖZDEMİR 3.2. Dolaysız Vergiler İçin Vergi Yakınlaştırılması Dolaysız Vergilerin Yakınlaştırılması tercih edilerek dolaysız vergilerde uyumlaştırma değil, vergi rekabeti öngörülmüştür. Uluslararası Haklı Vergi Rekabeti sadece kaçınılmaz değil, belli bir ölçüde gerçekleştiği ölçüde, aynı zamanda, şayanı arzudur. Çünkü, bu anlayış hükümetleri belli bir vergilendirme seviyesinde işletmelere en iyi olası koşulları sunmaya zorlamaktadır Vergi Kaçakçılığının ve Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Dolaylı vergilerle dolaysız vergiler için öngörülen yukarıda belirtilen kuralların tam randımanla işleyebilmesi ve amaçların gerçekleştirilebilmesi için ülkeler arasında çifte vergilendirmenin önlenmesi anlaşmaları yapılması gerekmektedir. 4. Avrupa Topluluğu Kurucu Antlaşması nın Vergi İle İlgili Hükümleri Roma Antlaşması ndan başlayarak, Amsterdam Antlaşması ile bugünkü düzenine kavuşan Avrupa Topluluğu Kurucu Antlaşması nın, konumuzla ilgili yürürlükteki hükümlerinin eski ve yeni madde numaraları, konu başlıkları ve madde konuları da belirtilerek, aşağıda topluca sunulmaktadır : Tablo 1: AT Kurucu Antlaşması nın Vergi İle İlgili Hükümleri Yeni Madde Eski Madde Konu ve Madde Başlığı veya Madde Konusu MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI Teşebbüslere İlişkin Hükümler Devlet Yardımları Yasağı Devlet Yardımları İle İlgili Diğer Hükümler VERGİ HÜKÜMLERİ Ayırımcı Vergileme Yasağı İhracatta Aşırı Vergi İadesi Yasağı İhracatın Teşviki veya İthalatın Güçleştirilmesi Amacı İle Dolaysız Vergiler ve Diğer Mali Yükümlülük ve Teşvikler Şeklinde Alınabilecek Önlemlerin Ancak Konseyin Nitelikli Çoğunlukla Alacağı Ön Kararına Bağlı Olduğu Konseyin Dolaylı Vergiler Konusunda İç Pazarın Gerekli Kıldığı Mevzuat Uyumlaştırılmasına İlişkin Düzenlemeler Yapabilmesi MEVZUATIN YAKINLAŞTIRILMASI Konseyin Oybirliği İle Üye Ülkeler Yasalarının, Tüzüklerinin ve İdari Düzenlemelerinin Yakınlaştırılması Konusunda Direktif Yayınlanması Yakınlaştırma İle İlgili Diğer Hükümler TOPLULUKTA ÇİFTE VERGİLENDİRMENİN KALDIRILMASI Üye Ülkelerin (Çifte Vergilendirmenin Kaldırılması Dahil)Aralarında Vatandaşlarının Yararına Görüşmelerde Bulunmaları a Vergi Türlerinin Geleceği Tüketim Üzerinden Alınan (DOLAYLI) Vergiler mi? Gelir Üzerinden Alınan (DOLAYSIZ) Vergiler mi? Tüm ülkeler, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, savunma hizmetleri başta olmak üzere, kamunun üstleneceği hizmetlerin gerektirdiği kamu finansman gereksinimi Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

8 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı karşısında vergileri azaltamamaktadırlar. Bununla birlikte, 2008 ve 2009 da hükümetlerin Eylül 2008 sonrası oluşan finansal kriz dolayısıyla vergileri keserek toplam talebi destekleyici kararlı tutumları sonucu, 2008 de düşmüş olan vergi yüklerinin, 2009 da %½ daha düşeceği tahmin olunmaktadır. Tablo 2: Türkiye de, OECD de ve AB nde Toplam Vergi Yükleri (2007) (GSYH ya oranı itibarıyla,%) SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ DAHİL TÜRKİYE 23,7 AB-27 39,8 OECD Avrupa 38,0 OECD Toplam 35,8 SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ HARİÇ TÜRKİYE 18,6 AB OECD Avrupa 27,5 OECD Toplam 26,7 Kaynak : Revenue Statatistics , OECD 2009 adlı yayından da yararlanılarak tarafımdan hazırlanmıştır. Avrupa Birliği ne dahil ülkelerde de vergilendirme düzeyi ve vergi yapıları birbirinden büyük farklılıklar taşımakta ve toplam vergi yükü sosyal güvenlik pirimleri hariç tutulduğunda %18-20 (Türkiye, Slovakya, Yunanistan) ile %48 (Danimarka) arasında, sosyal güvenlik pirimleri dahil edildiğinde ise %30 (Yunanistan) ile %50 (Danimarka, İsveç) arasında değişmektedir. OECD ülkelerinde ise vergi yükünün en düşük olduğu ülkeler Meksika ve Türkiye dir. Tablo 3 de görüleceği üzere kriz öncesi yıllarda AB-27 de toplam vergi yükü ufak da olsa artış trendi göstermektedir[ 11 ]. [ 11 ] Avrupa Birliği (AB) : 1/1/ /4/2004 tarihleri arasında 15 Üye Ülkeden (AB-15), 1/5/ /12/2006 tarihleri arasında 25 Üye Ülkeden (AB-25), 1/1/2007 tarihinden itibaren de 27 Üye Ülkeden (AB-27) oluşmaktadır. Diğer taraftan, 1/1/2009 dan itibaren Euro kullanan 16 üye ülke Avrupa Bölgesi (Avrupa Bölgesi-EA) olarak isimlendirilmektedir. 1/2/2007 tarihinden itibaren, 27 Avrupa Birliği Ülkesi (AB-27) şunlardır: 1. Almanya 2. Avusturya 3. Belçika 4. Bulgaristan 5. Çek Cumhuriyeti 6. Danimarka 7. Estonya 8. Finlandiya 9. Fransa 10. Hollanda 11. İngiltere 12. İrlanda 13. İspanya 14. İsveç 15. İtalya, 16. Kıbrıs Rum Kesimi 17. Letonya 18. Litvanya 19. Lüksemburg 20. Macaristan 3 Avrupa Birliği Aday Ülkesi ise şunlardır: 1. Hırvatistan 2. Makedonya 3. Türkiye 21. Malta 22. Polonya 23. Portekiz 24. Romanya 25. Slovakya 26. Slovenya 27. Yunanistan 8 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

9 B.ÖZDEMİR OECD Genel Sekreteri Angel Guria ya göre, Vergi hasılatındaki düşüşler, kriz sonrası ekonomik toparlanma sağlandığında, ülkelerin sağlıklı kamu finansmanını sürdürme konusunda göstermekte oldukları mücadelenin ağırlık ve önemini çok artıracaktır. [ 12 ] Yukarıdaki haritada Avrupa Birliği ülkeleri gösterilmektedir. Ülkemize çıkarılan onca güçlükler yanında, İsviçre, Norveç ve İzlanda nın kendi tercihleri ile AB ülkeleri içinde yer almadığını önemle vurgulamak gerekir. Konu ile ilgili soru şudur: Dolaylı vergiler mi, dolaysız vergiler mi? Ne tür vergiler konulacaktır? Nasıl uygulanacaktır ve bunlar halkı nasıl etkileyecektir?[ 13 ] 1. Hükümetler son zamanlarda ve giderek artan bir biçimde, bu harcamaları finanse etmek üzere satış vergileri ve KDV gibi tüketim üzerinden alınan vergilere, yani dolaylı vergilere, daha çok ilgi duymaya başlamışlar[ 14 ] ve son 10 yıllık dönemde dolaylı vergiler artış göstermiştir. 2. Vergi gelirlerinin dolaysız vergiler ve dolaylı vergiler olarak bölüşümü gelir dağılımı ve ekonomik büyümeye etkileri bakımından önemli sonuçlar doğurmaktadır. 3. Tartışmalar dolaylı vergilere kayışın olası avantajları ile bu çerçevede KDV yi yükseltmenin gelir dağılımı eşitsizliğini artırıcı ve fakirlerin hayat standardını azaltıcı bilinen dezavantajları üzerinde yoğunlaşmaktadır. [ 12 ] OECD; [ 13 ] [ 14 ] AB-27'de, ülkeler arasında farklılıklara rağmen, örneğin 2006 yılı için ortalama %50,5 - %49,5 aralığında oluşan dolaylı-dolaysız vergi yelpazesinin bizdeki bugünkü yaklaşık %65-%35 seviyesinden en az %60- %40 aralığına ve zamanla %55-%45 aralığına çekilmesi kanımızca zorunlu bulunmaktadır. Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

10 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı Tablo 3: Ülkeler İtibarıyla AB de Vergi Yüklerinin (Sosyal Güvenlik Pirimleri dahil) GSYH ya Oranı, % AB ALMANYA AVUSTURYA BELÇİKA BULGARİSTAN ÇEK CUMHURİYETİ DANİMARKA ESTONYA FİNLANDİYA FRANSA HOLLANDA İRLANDA İTALYA İNGİLTERE İSPANYA İSVEÇ KIBRIS RUM CUM LETONYA LİTVANYA LÜKSEMBURG MACARİSTAN MALTA POLONYA PORTEKİZ ROMANYA SLOVANYA SLOVAKYA YUNANİSTAN Avrupa-16 (Euro Bölgesi EA-16) TÜRKİYE 24,2 24,4 24,2 1. Kaynak : AP/EN/ AP-EN.PDF;http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/. 2. Euro Bölgesi ülkeleri: Belçika, Almanya, İrlanda, Yunanistan, İspanya, Fransa, İtalya, Kıbrıs, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Avusturya, Portekiz, Slovenya, Slovakya, Finlandiya. 10 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

11 B.ÖZDEMİR Tablo 4: Türkiye de, OECD de ve AB nde Vergi Yükleri ( ) (GSYH ya oranı itibarıyla, %) SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ DAHİL TÜRKİYE 23,1 24,2 26,1 22,3 23,8 24,1 24,3 24,5 23,7 23,5 AB-27 40,8 40,6 39,7 39,0 39,0 38,9 39,2 39,7 39,8 OECD Avrupa 38,3 38,4 38,0 37,7 37,6 37,5 37,9 38,0 38,0 OECD Toplam 35,9 36,1 35,7 35,4 35,3 35,2 35,7 35,8 35,8 35,2 SOSYAL GÜVENLİK PRİMLERİ HARİÇ TÜRKİYE 18,5 19,6 19,9 17,6 18,7 18,1 18,8 18,6 18,6 18,1 AB OECD Avrupa 27,8 27,8 27,9 27,9 27,7 27,4 27,3 27,3 27,4 OECD Toplam 26,8 26,9 26,7 26,3 26,3 26,5 26,6 26,8 26,7 26,5 Kaynak: Revenue Statatistics , OECD T.C.Maliye Bakanlığı, Yıllık Ekonomik Rapor,2009, Sh rakamları geçicidir. GSYH ağırlığına göre. Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

12 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı 4. Bu tartışmalar yeni sorular da yaratmaktadır. Acaba, özellikle KDV olmak üzere, daha yüksek hacimde tüketim vergilerine kayış, kaçınılmaz mıdır? Bu yaklaşım ekonomik büyümede artışa yol açacak mıdır? Rekabet gücünü artıracak mıdır ve iş imkanlarını koruyacak mıdır? Zenginler ve fakirler arasındaki açığı (gelir dağılımı bozukluğunu) ne ölçüde artıracaktır? OECD de ülkeler ekonomik etkinlik ile gelir dağılımı bozuklukları konusundaki endişeler arasında kurulması gereken ZOR DENGENİN nasıl bulunacağı üzerinde çalışmalarda bulunmaktadırlar. Konu ile ilgili açıklamaları şu başlıklarla sunabiliriz: 5.1. Tüketim Üzerindeki Vergiler (Dolaylı Vergiler) Nelerdir? 5.2. Tüketim Vergileri (Dolaylı Vergiler) Ekonomik Büyümeyi Özendirmekte midir? Bu Vergiler Ekonomik Rekabet Gücünü Artırmakta mıdır? 5.3. Gelir Dağılımı ve Zenginler ve Fakirler Arasındaki Açık Ne Oluyor? 5.4. OECD de Trendler Nasıldır? 5.5. AB de ve Türkiye de Dolaylı-Dolaysız Vergi Dengesi ve Vergi Adaleti Nasıldır? 5.6. Türkiye de Gelişmelere Yakından Bakış ve Önerimiz 5.1. Dolaylı Vergiler (Tüketim Üzerindeki Vergiler) Nelerdir? Tüketim üzerindeki vergiler genel olarak iki türe ayrılır: Geniş sayıda mal ve hizmetler üzerine konulan genel tüketim vergileri. Bunlar genellikle KDV veya satış vergileri şeklinde olur. Taşıt yakıtları, tütün ve tütün mamulleri ve alkollü içkiler (ülkeye dışarıdan gelen mallar üzerine konulan ithal vergileri dahil) gibi spesifik mal ve hizmetler üzerine konulan özel tüketim vergileri. Tüketim üzerinden alınan vergiler çok kere dolaylı vergiler olarak anılır (dolaylı vergiler; üretim ve ithalatla bağlantılı vergiler olup, üretim birimleri üzerinden alınan vergileri, KDV, ithalde alınan vergiler, ulaştırma ve sigorta gibi hizmetler, finansal işlemler ve sermaye işlemleri üzerinden alınan diğer spesifik vergileri ve üretimden alınan sair vergileri kapsar.) Buna karşılık dolaysız vergiler gelir üzerine konulur (gelir ve kurumlar vergileri, servet üzerinden alınan vergiler, sosyal güvenlik pirimleri (bunlar işverenlerle işçilerin pirimlerini, kendi hesabına çalışanların ve bir işverene tabi olmaksızın çalışanların pirimlerini kapsar) bordro üzerinden kesilen vergiler ve sermaye vergileri). Şu duruma göre, vergilerin tüketim üzerinden veya gelir üzerinden alınması konusundaki tercih aynı zamanda dolaysız vergilerle dolaylı vergiler arasında kurulacak dengenin de tercihi anlamına gelir. Vergilerin, tüketim üzerinden alınan vergiler ve gelir üzerinden alınan vergiler biçimindeki genel ayırımı içinde ve fakat ayrı ayrı isimlerle yer alacak vergi türlerinin dizaynı ve ekonomik etkileri bakımından da önemli farklar olduğunu unutmamak gerekir. Bu bağlamda, vergi gelirleri gelirler, kazançlar ve sermaye gelirleri (Kategori 1000), sosyal güvenlik katkıları (Kategori 2000), ücretler ve diğer kesintiler 12 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

13 B.ÖZDEMİR (Kategori 3000), mülkiyet üzerinden alınan vergiler (Kategori 4000), mal ve hizmetlerden alınan vergiler (Kategori 5000) ve diğer vergiler (Kategori 6000) biçiminde verginin konusuna bağlı olarak 6 üst grup halinde sınıflandırılmaktadır. Vergilerin ana gruplar itibarıyla (sosyal güvenlik pirimleri dahil) toplam gelirlere oranları şöyle oluşmaktadır (Tablo:5). Tablo 5: OECD de Vergi Yapıları ve Vergilerin Toplam Vergi Gelirleri İçindeki Payları ( ) (%) Gelir Vergisi Kurumlar Vergisi Sosyal Güvenlik İşçi İşveren Bordrolular Emlak Vergileri Genel Tüketim Vergileri (KDV) Özel Tüketim Vergileri (ÖTV) Diğer Vergiler (resim ve harçlar) TOPLAM Kaynak: Data on tax structures in OECD countries; Revenue Statatistics , OECD Sosyal Güvenlik pirimleri hariç tutulduğunda, 2007 yılı için, durum aşağıdaki gibi oluşmaktadır (Tablo: 6) Tablo 6: OECD Bölgesinde Vergi Gelirlerinin Ana Başlıklar İtibarıyla Toplam Vergi Gelirleri İçindeki Payı (2007) Gelirler ve Mülkiyet Üzerinden (Dolaysız Vergiler) Sosyal Güvenlik Kaynak: Revenue Statatistics , OECD Tüketim (Mal Ve Hizmetler) Üzerinden (Dolaylı Vergiler) Türkiye 27,5 21,7 50,8 OECD Toplam 43,0 25,2 32,0 OECD Avrupa 39,3 28,1 32,3 Tüketim vergileri ile ilgili iki temel vergi çeşidine yukarıda değindik. Gelir üzerinden alınan vergilerden gelir vergileri genellikle artan oranlı (progressiveyüksek gelir dilimlerinde daha yüksek vergi oranları) olduğu halde, sosyal güvenlik pirimleri ya gelirin sabit bir oranında düz oranlı, ya da azalan oranlı (regressive- Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

14 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı ric i-, düşük gelirlerden daha yüksek oranda alınan) özellik taşırlar. Özel tüketim vergilerinin ise KDV den bile daha ric i bir özellik taşıdığı saptanmıştır. [15] Geçen 40 yıllık dönemde OECD ülkelerinde başlıca vergi kategorilerinin payları köklü değişiklikler göstermiştir (Tablo 5 ve 6). Türkiye deki son dönemdeki hızlı değişim de Tablo 6 ve 7 de görülmektedir. 1980'li yıllarda %60'ların üzerinde olan dolaysız vergilerin payı, 1990'lı yıllarda %50'lere gerilemiş, Tablo 7 de görüldüğü üzere, bu gerileme 1999'da ve özellikle 2000'de çok yüksek olmuş, bozulma 2002 yılından itibaren daha da hızlanarak, dolaysız vergilerin payı 2005'te %32,2'ye kadar düşmüştür Kasım ayı gerçekleşmelerine göre ülkemizde dolaylı vergilerin payı, krizin tüketim üzerindeki negatif etkisi ile %63,8, dolaysız vergilerin payı ise %36,2 olmuştur[ 16 ]. Tablo 7: Türkiye de Başlıca Vergilerin Vergi Gelirleri İçindeki Payları (%) ( ) (Kasım) 1. Gelir Vergisi 33,1 23,4 28,9 23,0 20,2 19,8 19,2 21,0 22,2 21,2 21,9 2. Kurumlar Vergisi 3. Mülkiyet Ü.Vergisi 4. Katma D. Vergisi 2,9 10,3 3,9 9,7 3,1 9,3 3,8 8,1 9,2 10,1 11,4 10,1 4,3 8,9 4,5 9,2 4,9 9,3 2,2 2,2 2,3 2,9 28,1 31,6 31,3 34,1 32,1 30,4 28,4 30,0 33,8 32,5 26,2 Dahilde KDV 16,4 16,9 18,3 19,3 18,3 13,1 11,7 11,5 16,9 16,3 11,2 İthalde KDV 11,7 14,7 13,0 14,8 13,8 17,3 16,7 18,5 16,9 16,2 15,0 5. Özel T.V ,8 26,4 28,9 30,3 26,8 23,0 22,7 25,6 6. Harçlar ve 24,4 31,6 25,7 15,9 7,1 8,1 9,0 11,9 9,0 11,2 12,0 Diğer Vergiler Kaynak: Maliye Bakanlığı Kamu Hesapları Bültenlerinden yararlanılarak tarafımızca hazırlanmıştır. Tüketim üzerinden alınan vergilerin payındaki bu azalmalar gelir üzerinden alınan vergilerin payındaki artışlarla dengelenmiştir. Artışlar özellikle sosyal güvenlik pirimlerinin payındaki yüksek artışlardan gelmiştir. Gelir vergisinin payı önce artmış, sonra azalmış olmakla birlikte, bu dönemde gelir ve kurumlar vergilerinin payı bir değişiklik göstermemiştir. Buna karşılık, (tüketim üzerinden veya gelir üzerinden alınan vergilerden hangisine dahil edileceği güçlükler taşıyan) emlak vergilerinde küçük bir düşüş oluşmuştur. [ 15 ] (http://www.iser.essex.ac.uk/msu/emod/workingpapers/em701.pdf). MODELLING THE REDISTRIBUTIVE IMPACT OF INDIRECT TAXES IN EUROPE: AN APPLICATION OF EUROMOD; Cathal O'Donoghuea, Massimo Baldinib and Daniela Mantovanic. [ 16 ] 14 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

15 B.ÖZDEMİR 5.2. Tüketim Vergileri (Dolaylı Vergiler) Büyümeyi Özendirmekte midir? Bu Vergiler Rekabet Edebilme Gücünü Artırmakta mıdır? Genel Olarak[ 17 ] a. Bir kere şu hususu işin başında vurgulamak uygun olur. Genel olarak, mevcut vergi politikalarının AB büyüme performansı bakımından tatminkar olmadığı ileri sürülmektedir. Dolayısıyla, vergi ve sosyal güvenlik sistemlerindeki reformların büyüme ve istihdam performansını olumlu etkileyip etkilemediği kesinlik kazanmamıştır ve hala dolaysız vergilendirmeden dolaylı vergilendirmeye (özellkle KDV ye) kayışla ilintili tartışmalar devam etmektedir. b. Diğer taraftan, tüketim üzerine vergi kaydırmalarının ekonomik büyüme üzerine etkisi de hala kesinleşmiş değildir. Değişik görüşte olanlar vardır ve kimileri de yaratılan etkilerin marjinal düzeyde kaldığını ileri sürmektedirler. Dolayısıyla, dolaysız vergilendirmeden dolaylı vergilendirmeye kayışın makro ekonomik etkilerinin tartışılması üzerinde önemle durulması gereken bir husustur. c. İlk bakışta, vergi düzeyleri ile rekabet edebilirlilik performansı arasında bağıntı olduğuna dair açık bir kanıt görünmemektedir. Yine, teoride yüksek vergilerin büyümeyi dizginlediği görüşü hakimse de, IMF henüz bunun da kesinlik kazanmadığı görüşündedir. d. KDV gibi tüketim vergilerindeki artışlardan sağlanan gelirler karşılığında dolaysız vergiler ve sosyal güvenlik pirimlerinin indirilmesi suretiyle uğranılan gelir kayıplarının telafi edilmesi konusu özellikle politika karar vericilerinin yakın ilgisini çekmektedir. e. Ayrıca, vergi türlerindeki yeni yaklaşımlara rağmen, vergi yükünde özellikle 2000 li yılların başından itibaren hem dolaylı, hem dolaysız vergiler için sağlanan azalışlar henüz kayda değer ağırlıkta olmamıştır. f. Azalışlar son 10 yıldır özellikle yeni üye ülkelerde toplam vergiler içinde tüketim üzerinden alınan vergilerin (dolaylı vergilerin) payının artışı yönünde bir eğilim göstermiştir. Tüketimden Alınan Vergilere Kayışın Ekonomik Büyüme Açısından Daha Faydalı Olduğu a. Tüketimden alınan vergilerin gelirden alınan vergilere göre ekonomik büyüme için daha faydalı olduğu sıkça ileri sürülmektedir. Bu yönlü iddialar farklı vergilerin tasarrufları ve işgücü arzı ile ilgili kararları etkileme özellikleri ile ilişkilendirilmektedir [ 18 ]. b. Kimi araştırmalar işgücü üzerindeki vergilerin istihdama zararlı olduğu ve dolayısıyla dolaylı vergilere kayışın yararlı olabileceği, istihdam üzerindeki vergi yükü azaltılırsa işgücüne katılım oranının yükseleceği yönündedir. OECD ülkelerinde %70 dolaylarında olan işgücüne katılım oranı ülkemizde 2002 yılında %52,3 iken, 2007 sonunda %46,2 ye, 2008 sonunda ise %46,9 olarak teşekkül etmiş [ 17 ] Macroeconomic Effects Of A Shıft From Dırect To Indirect Taxation: A Sımulatıon For 15 EU Member States ; Avrupa Birliği yetkililerinin, OECD Vergi Politika Analizleri ve Vergi İstatistikleri 2 No.lu Çalışma Grubu nu n 72 inci toplantısında sunduğu not; Paris, Kasım (http://www.google.com.tr/search?hl=tr&q=lee+and+gordon+corporate+taxe+reduction+social+contribut ion&meta) [ 18 ] Macroeconomıc Effects Of A Shıft From Dırect To Indırect Taxatıon: A Sımulatıon For 15 EU Member States : Note presented by the European Commission services (DG TAXUD) at the 72nd meeting of the OECD Working Party No. 2 on Tax Policy Analysis and Tax Statistics, Paris, November Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

16 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı olup, genelde %50 nin altında dalgalanmaktadır[ 19 ] döneminde işgücüne katılım oranı OECD Ülkeleri genelinde ortalama 2.46 puan artmış, İrlanda da bu artış %9,5 olmuştur. 29 OECD ülkesi içinde işgücüne katılım oranı azalan sadece 5 ülke vardır ve bunlardan biri de Türkiye dir. Üstelik Türkiye %5,75 puan azalışla en olumsuz konuma gelmiştir. c. Eğer vergi kaydırmaları fiyatlarda artış sonucunu doğurmazsa olumlu etkisi daha yüksek beklenir. Örneğin, ücretler üzerindeki vergi yükünün %1 azaltılması ve bunun KDV deki artışlarla telafi edilmesi halinde bile, üretimde %0,54 artış yarattığı hesaplanmıştır. d. İşgücü üzerindeki vergi yükü azalışları net ücret gelirinde artışa yol açar. Ayrıca, özellikle alt gelir gruplarında gelir dağılımını iyileştirir. Bu ise çalışmayı ve istihdamı teşvik eder. e. Avrupa da ve Türkiye de vergi tıkaçları (tax wages) çok yüksektir. Örneğin 2003 de ücretlerden kesilen vergi ve primlerin oranı (yani, vergi tıkacı) Belçika da %54,5, Türkiye de %42,7, Kore de ise %14,1 dir. Bu oran İrlanda da %24,5 ise de, ücretten yapılan kesintiler içinde en büyük payı sosyal güvenlik primleri oluşturur. f. Ülkemizde, memnuniyetle işaret edelim ki, vergi tıkaçı, asgari geçim indirimi ile ilgili yeni düzenlemelerin yürürlüğe girdiği 1/1/2008 tarihinden itibaren bekar yükümlüler için %34,5 e kadar düşmüştür [ 20 ]. g. Sosyal güvenlik primlerindeki ve kurumlar vergisindeki indirimlerin GSMH büyümesine en yüksek oranda olumlu etkide bulunduğu, öteki dolaysız vergilerin etkilerinin daha küçük olduğu[ 21 ], örneğin %10 kurumlar vergisi indiriminin %1-2 GSMH artışına yol açacağı, ücretlerden alınanlar dahil diğer vergilerdeki indirimlerin bu açıdan zayıf olduğu ileri sürülmektedir[ 22 ]. Aynı şekilde, rekabet gücünün vergi türlerine farklı tepki verdiği, kurumlar vergisindeki indirimlerin uluslararası rekabet üzerinde doğrudan etkili olduğu, bu yüzden Nordik ülkelerinde gelir vergisi ve tüketim vergilerinin daha yüksek, kurumlar vergisinin ise daha hafif olduğu rapor edilmiştir[ 23 ]. h. Yine, sosyal güvenlik işveren primlerindeki indirimlerin kısa dönemde istihdama en yüksek katkıyı vereceği, işçi primlerindeki indirimlerin ise daha az katkıda bulunacağı ifade edilmektedir. i. Şayet istihdam üzerindeki vergiler azaltılır, bunu telafi etmek için KDV yükseltilir, buna karşılık mal ve hizmet fiyatları da aynı oranda artarsa, bunun istihdama mutlak bir katkısı olmayacağı ve çalışanların davranışlarının değişmeyeceği aşikardır. [ 19 ] [ 20 ]Asgari ücret 1/1/2010 tarihinden itibaren 729,00 TL olarak belirlenmiş olup, bekar mükelleflerin eline geçecek miktar 571,01 TL olacaktır. 156,73 TL. işveren katkısı eklendiğinde, asgari ücretin işverene maliyeti 729,00+156,73=885,73 TL. olmaktadır. (Sigorta pirimi işveren payı %19,5, işsizlik sigortası pirimi işveren payı ise %2 dir.).asgari ücret 1/7/2010 tarihinden itibaren 760,50 TL ye yükseltilecek, ele geçen miktar 599,00 Tl., işverene maliyeti de 924,01 TL. olacaktır. [ 21 ]Bassilière et al. (2005). (http: pdf.) [ 22 ]Lee Y. and Gordon R. Tax structure and economic growth, Journal of Public Economics 89 (2005). - [ 23 ]IMD World Competitiveness Yearbook 2005, 13 May Lausanne, Switzerland; Prof.Stéphane Garelli, IMD.(http://www.imd.ch/about/pressroom/pressreleases/IMD-World-Competitiveness-Yearbook cfm?bhcp=1) 16 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

17 B.ÖZDEMİR Bu sonuçlar vergilerde kayışları destekler niteliktedir. Yine de eğer dolaysız vergilerdeki indirimlerin dolaylı vergilerle telafisi söz konusu olursa, bunun vergi yükünü işgücüne yansıtarak istihdama ve büyümeye negatif etkide bulunacağı da unutulmamalıdır. Dolaylı Vergilere Kayışın İleri Sürülen Diğer Üstünlükleri Dolaysız vergilerden dolaylı vergilere kayışın şu üstünlüklerinden de bahsedilmektedir: a. Tüketim üzerinden alınan vergilerin kaçırılması kolay değildir. Fiyatın içinde gizlenmiş olmaları da bu amaca yardımcı olur. Ancak, bu durumun kayıt dışı ekonomiye yönelişi artıracağı da bulgular arasındadır. b. KDV nin tarafsız oluşu ve ihracatta iade edilmesi dış ticarette pozitif etkide bulunması sonucunu doğuracaktır. O nedenle, KDV diğer tüketim vergilerine nazaran da tercihe şayandır. c. Uluslararası ticaret ve rekabet gücü açısından, gelir üzerinden alınan vergilerde azalış sağlayıp, KDV de artışların kullanılmasının bir ülkenin uluslararası rekabet gücünü geliştirdiği ileri sürülmektedir; çünkü, değindiğimiz üzere, ihracattta evvelce ödenmiş vergiler iade edilecek, ithalat ise KDV ye tabi tutulacaktır. Bu ise, ihracatı artırmak, ithalatı ise azaltmak suretiyle ekonomik büyümeyi ve istihdamı artıracaktır. d. Şüphesiz, eğer tüm ülkeler birbirlerine karşı serbestçe dalgalanan döviz kuru politikası (tam dalgalı kur sistemi) uygularlarsa, bunun, bazı sanayileri diğerlerine karşı favori etme dışında, sadece kısa vadeli etkileri olacaktır; zira, genel mahiyette bir rekabet etkisi oluşursa bunun sonunda döviz kurundaki dalgalanmalarla telafi edilecektir. Bununla birlikte, tüm ülkelerde tam dalgalı bir kur sistemi uygulanmamaktadır ve (Euro bölgesi gibi) bazı ülke grupları ortak para birimi kullanmaktadırlar. e. Tüketim üzerinden alınan vergilerin uluslararası rekabet edilebilirliği geliştirdiği iddiası en güçlü biçimde KDV ile Kurumlar Vergisi karşılaştırılarak yapılmaktadır. Kurumlar Vergisi sermayenin ve bu nedenle üretimin maliyetini artırmakta, bunun sonucu olarak da ilgili kurumların dış pazarlarda rekabet edebilmesini daha da güçleştirmektedir. Bunun aksine, KDV ihracatta iade edildiğinden, ihracatçı yerli firmalara olumsuz bir etkisi olmayacaktır. f. Tabii, KDV nin, sosyal güvenlik işveren pirim katkılarının düşürülmesi ve böylece ihracatçı firmaların maliyetlerinin azaltılması amacıyla kullanılması da bir argüman olarak ileri sürülebilir. Bu argüman büyük ölçüde kısa vadede ve işsizliğin yüksek düzeyde olduğu ekonomiler için geçerlilik taşımaktadır. Böyle bir yaklaşım istihdamı artıracak ve yukarıda değinilen ekonomik büyümeye ilişkin etkilere katkıda bulunacaktır. Bununla birlikte, bu durumun işssizliğin düşük düzeyde olduğu ülkelere uygulanması pek de mümkün görülmemektedir; çünkü, bu tür ekonomilerdeki işgücü kıtlığı ücretlerde, sosyal güvenlik pirimlerindeki azalışlar miktarında, artışlara güç kazandıracak ve yeni ücret artışlarına yol açacaktır. g. Tasarrufların vergilendirilmesine yaklaşım biçimi iki vergi türü açısından anahtar rol oynamaktadır; tasarrufları konu edinen gelirden alınan vergilerin tasarrufları tüketim üzerinden alınan vergilerden daha ağır vergilendirdiği düşünülmektedir. Toplam gelirleri değiştirmemek üzere, gelir üzerinden alınan vergilerden tüketim üzerinden alınan vergilere kayış tercihinin, yatırımların artışına ve büyümeye önayak olan tasarrufları teşvik edeceği beklenebilir. Son on yıllık Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

18 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı dönemlerde dolaylı vergilerinin payı yüksek olan ülkelerin daha hızlı büyüme eğilimi içinde oldukları görülmektedir. h. Gelir üzerinden alınan vergiler çok kere hem tasarruf edilmiş geliri hem de tasarruflardan sağlanan geliri vergi kapsamına alır. Bunun tersine, tüketimden alınan vergiler tasarrufları vergi dışı tutar ve gelirden sağlanan tasarrufları ancak harcandığında vergilendirir. Kuşkusuz, gelir üzerinden alınan vergilerin hepsi tasarruflara bu biçimde yaklaşmaz; gelir vergisi sistemleri bazen tasarruflara ve sosyal güvenlik pirimlerine muafiyet ve istisnalar öngörebilir. i. Dolaylı vergilerdeki artışın uzun vadede sermaye birikimine ve böylece işgücü verimine, buradan da ekonominin dış rekabet gücünde artışa yol açacağı söylenebilir. Kısa vadede ise, tüketimde azalmaya, böylece ithalatın azalmasına ve cari açığın düşürülmesine katkıda bulunacağı söylenebilir. Dolaylı Vergilere Kayışın İleri Sürülen Dezavantajları a. Dolaylı vergilere kayışın mutlaka yararlı olacağı konusunda bir uzlaşı (concensus) ve görüş birliği de bulunmamaktadır. b. Dolaylı vergilerin nihai manada tamamen işçiler ve çalışanlar tarafından yüklenildiği için, uzun vadede işgücü piyasasının bu yönlü tercihe tepkisi tüketim vergilerine kayışı etkisiz hale getirecektir. Etkisizleşmenin nedeni de işcilerin gerçek vergi yüklerinin değişmemiş olması ile ilgilidir. Denilebilir ki, bu konuda, milli gelirin dağılımı, vergiden kaçınmanın ve kayıt-dışı ekonominin derecesi ve sermaye vergilendirilmesinin özellikleri önemli rol oynamaktadır. c. İşgücü arzının çalışanların sadece ücret gelirleri üzerindeki vergi yüküne değil, toplam vergi yüküne bağlı olduğu, bu nedenle vergi indirimlerinin gelir üzerinden tüketime kaydırılmasının işsizliğe olumlu yönde etkili olamayacağı ifade edilmektedir. d. Gelir üzerindeki vergileri azaltıp, bunun KDV de artışlarla telafisi, yüksek gelirliler üzerindeki vergi yükünü azaltmakta, buna karşılık alt ve orta gelirliler üzerindeki vergi yükünü artırmaktadır. Bu durum düşük gelirli niteliksiz işgücünün işe girme isteklerini de olumsuz etkilemektedir. e. Dolaysız vergileri azaltıp, mukabilinde dolaylı (tüketim) vergilerin artırılması daha düşük düzeyde vergi konusu olan tasarrufları koruyacaktır. Bu ise, toplam talebe (efektif talebe) aynen yansıyacak olan tüketimi kısarak GSMH yı azaltıcı bir çelişik durum yaratacaktır. f. Ayrıca, tüketim üzerine odaklanma tüketim eğilimi çok düşük olan yüksek gelirlilerin vergilerden uzak durmasına yol açacaktır. Onların birikmiş servetleri hiç tüketilmeyecek ve miras olarak gelecek nesillere intikal edecektir. g. Vergi sisteminde, ücretlerden kesilen yüklerin azaltılarak, bunun yerine tüketim vergilerinin artırılması şeklinde yapılacak değişikliklerin denge işsizliğini (equilibrium unemployment) etkilemeyeceği ileri sürülmektedir. Bartlett (2004), sosyal güvenlik primlerinin istihdam üzerindeki düşük olumsuz etkisini dikkate getirerek, ücretler üzerindeki kesintilerin KDV ile yer değiştirmesinin ekonomik büyümeye etkisinin çok düşük olacağını mütalaa etmektedir. Nitekim, bir panelde dönemi için sunulan 18 ülke verilerinden esinlenerek yapılan bir IMF değerlendirmesine göre, dolaysız vergilerden dolaylı vergilere yüksek düzeyde kayışın büyümeye, yatırımlara ve işsizliğe negatif etkisi olduğu 18 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

19 B.ÖZDEMİR değerlendirilmiştir[ 24 ]. Görülmüştür ki, dolaysız vergilerin toplam gelirler içindeki payında %3 lük bir azalış aynı oranda dolaylı vergilerdeki artışlarla telafi edildiğinde, büyümede %0,25 artış sağlanmaktadır Gelir Dağılımı ve Zenginler ve Fakirler Arasındaki Açık Ne Oluyor? 1. Tüketim üzerinden alınan vergilere kayış tasarruf saikini geliştirebilir, ama (karlar ve rantlar gibi, sermaye gelirleri üzerindeki verginin düşürülmesi suretiyle de) gelir eşitsizliğini artırır. 2. Gelir dağılımı vergi reformlarına bağlı olarak büyük ölçüde değişmekte ve özellikle modellerde kabul edilen varsayımlar yelpazenin oluşumunu büyük ölçüde etkilemektedir. Üç veya daha fazla çocuklu ailelere tanınan indirimlerin her yönden en etkili sonuçlar yarattığı, diğer tür aile indirimlerinin de kısmen etkili olduğu, KDV ve elektirik tüketim vergisindeki indirimlerin ise gelir dağılımına daha az olumlu katkılarda bulunduğu saptanmıştır[ 25 ]. 3. Başka bir açıdan denilebilir ki, bu yönlü vergi kayışlarından yüksek gelirliler daha çok yararlanacaklar, orta ve alt gelir gruplarının ise vergi yükü artacaktır. 4. Ücret-gelir kısır döngüsü yaratılması ve fiyat-ücret yarışına yol açılması olasılığı da başka bir sakınca olarak karşımıza çıkabilecektir. 5. Ancak, bilinmelidir ki, vergi sistemi ve içinde yer alan (her türlü muafiyet, istisna, vergi indirimi, vergi tavizleri gibi) gelir dağılımı konusunda hala önemli etkileri olan vergi-kolaylıkları konusundaki düzenlemelerle gelir eşitsizliği üzerindeki bu etkilerin bazıları telafi edilebilir. Vergi kolaylıkları ile vergi eşitsizliğinin %40 a varan oranda azaltılabildiği belirlenmiştir[ 26 ]. Örneğin, bilindiği gibi, bir çok ülke fakirler üzerindeki vergi yükünü hafifletmek için kimi zaruri ihtiyaç maddeleri üzerindeki KDV oranlarını düşük tutmaktadırlar. Bütün bunlara rağmen, zenginler bu tür maddeleri fakirlerden daha çok kullandıkları için, bu yaklaşım sorunun çözümünde göreceli olarak yetersiz kalacak, tüketici tercihi çarpıtılmak suretiyle de başka zararlı durumlarla karşılaşılabilecektir. 6. Gelir dağılımı eşitsizliği üzerindeki olumsuz etkilerin dengelenmesi olasılıklarına rağmen, fakir olan herkes bir şekilde müşkül duruma düşmüştür ve bunun aksini garanti etmek güçtür. Tüketim vergilerinin geniş çaplı kullanımına en büyük muhalefetin nedeni de duyulan bu endişedir. Gerçekten de, OECD ülkelerinden bazıları ekonomik büyümeyi geliştirmek amacıyla dolaysız vergilendirmeden daha çok dolaylı vergilendirmeye kayış imkanını düşünmüş, fakat daha sonra gelir dağılımı üzerindeki etkinin sosyal bakımdan kabul edilemez olduğunu farketmiştir OECD de Trendler Nasıldır?[ 27 ] Kuşkusuz, OECD ortalamaları tüm tabloyu göstermemektedir ve az sayıda kimi ülkeler dönem boyunca tüketimden alınan vergileri artırarak OECD trendlerinin aksine gelişme göstermişlerdir. [ 24 ] OCTOBER [ 25 ] Jørgen Aasness Andreas Benedictow Mohamed F. Hussein ; Distributional Efficiency of Direct and Indirect Taxes.(http://www.oecd.org/dataoecd/43/53/ pdf.) [ 26 ] (http://www.iser.essex.ac.uk/msu/emod/workingpapers/em701.pdf ). MODELLING THE REDISTRIBUTIVE IMPACT OF INDIRECT TAXES IN EUROPE: AN APPLICATION OF EUROMOD; Cathal O'Donoghuea, Massimo Baldinib and Daniela Mantovanic. [ 27 ] CONSUMPTION TAXES: THE WAY OF THE FUTURE? Policy Brief. (www.oecd.org/dataoecd/ 45/6/ pdf -). Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık

20 Vergi Sistemlerinde Dolaysız Vergilerden Dolaylı Vergilere Kayış ya da Tüketim Vergilerinin Artan Ağırlığı KDV nin geçen 40 yılı aşkın sürede tüketim vergilerinin gelişmesinde oynadığı role bakmak ilginç görünmektedir. KDV bir genel tüketim vergisidir, ama perakende satış vergisinden farklıdır; şöyle ki, KDV sadece nihai satış noktasında değil, üretim ve dağıtım zincirinin her aşamasında alınan bir vergidir e dönüp baktığımızda, OECD ülkelerinde uygulanan tüketim vergileri perakende satış vergisi biçiminde idi ve Fransa gibi sadece birkaç ülke KDV uyguluyordu; ama bugün 30 ülkeden (A.B.D. hariç) 29 unda KDV uygulanmaktadır. Dünyada KDV uygulayan ülkelerin sayısı da 130 dolayındadır. KDV uygulayan ülkeler arttıkça, toplam gelirler içinde genel tüketim vergilerinin (KDV nin) payı artmış, ama, özel tüketim vergileri (ÖTV) ile diğer spesifik vergilerdeki azalışlar sonucu, toplam tüketim vergilerinin payı azalmıştır. Gerek genel olarak, gerek genel tüketim vergileri (KDV) bağlamında, tüketim vergilerinin payı ülkeler arasında büyük farklılıklar göstermektedir (Tablo 8). KDV uygulamayan ABD gibi veya düşük oranlı KDV uygulayan Japonya gibi, genel tüketim vergilerinin payı düşük ülkelerde toplam tüketim vergilerinin payı da düşüktür. Bununla birlikte, tüm ülkeler için bu durum geçerli değildir ve örneğin iki ülkede, özel tüketim vergilerinin ağır derecede uygulandığı Türkiye ve Meksika da, yüksek KDV söz konusu olmadığı halde durum tersinedir. Bütün bunlara rağmen, eğer son 10 yıllık dönemde tüketim üzerinden alınan farklı vergilerin toplam gelirler içindeki paylarında oluşan gelişmelere bakarsak (Tablo 9 ve 11), güçlü bir yapı ile karşılaşıyoruz. Türkiye hariç, diğer ülkerde tüketim üzerinden alınan artan vergiler içinde genel tüketim vergilerinin (KDV nin) payı artış göstermiştir. Aynı zamanda, toplam gelirler içinde genel tüketim vergilerinin payı azalan kimi ülkelerde genel tüketim vergilerinden sağlanan payların arttığını görüyoruz. Görülüyor ki, genel olarak OECD de, genel tüketim vergilerinden (ve özellikle KDV den) sağlanan gelirler tüketim üzerinden alınan toplam vergilerden daha hızlı artış kaydetmektedir. 20 Maliye Dergisi Sayı 157 Temmuz-Aralık 2009

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK

EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK EURO BÖLGESİ NDE İŞSİZLİK MAYIS 2012 ANKARA EURO BÖLGESİNDE İŞSİZLİK 2 Mayıs 2012 tarihinde Eurostat tarafından açıklanan verilere göre Euro bölgesinde işsizlik oranı, Mart sonu itibariyle 1999 yılında

Detaylı

OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri*

OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri* OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri* SOCIAL SECURITY CONTRIBUTIONS AND TAX RESPONSIBILITIES OF THE WAGE EARNERS IN OECD COUNTRIES (2012) Doç. Dr. Selda

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

AR&GE BÜLTEN. Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar

AR&GE BÜLTEN. Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar Hande UZUNOĞLU Vergi, yüzyıllar boyunca devletlerin en önemli ve sağlam gelir kaynakları olmuştur. Geçmiş zamanda kimi hükümdarlıklarda halkın üzerine koyduğu

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil)

OECD Gelir ve Kazançlar Üzerinden Alınan Vergiler/GSYH (2011) (Mahalli İdare Vergi Gelirleri Dahil) Danimarka Norveç Yeni Zelanda İzlanda İsveç Finlandiya Belçika Avustralya Kanada İtalya Lüksemburg İsviçre İngiltere Avusturya ABD OECD İrlanda Almanya Hollanda AB 27 Fransa İsrail İspanya Şili Japonya

Detaylı

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Türkiye den AB ne Göç 1961 den itibaren göçün değişen doğası 60 lar : Batı Avrupa da niteliksiz işgücü ihtiyacı

Detaylı

9. Uluslararası İlişkiler

9. Uluslararası İlişkiler 9. Uluslararası İlişkiler 9.1. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları, 03.11.1970 tarihinde Avusturya ile imzalanarak başlamış olup, bugüne kadar 76 ülke

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB ÜLKELERĠNDE YATIRIM ORTAMININ ÇEKĠCĠLĠK SIRALAMASI, 2005 Yeni Zelanda ABD Kanada Norveç Avusturalya Danimarka İngiltere

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EKİM 2014 Ankara 2014 1. Ekim Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ŞUBAT 2015 Şubat 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Şubat Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MART 2015 Mart 2015 A. PETROL PİYASASI : 1. Mart Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ARALIK 2014 Ankara 2014 1. Aralık Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ

AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ NİSAN 2016 ANKARA İçindekiler GİRİŞ... 2 AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ... 2 I. AB BÜTÇESİNİN GELİRLERİ... 2 II. AB BÜTÇESİNİN HARCAMALARI... 4 1. Akıllı ve Kapsayıcı Büyüme... 4 2. Sürdürülebilir

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2015 Temmuz 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU AĞUSTOS 2015 Ağustos 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Ağustos Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER

AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER AB ile İlişkiler Genel Müdürlüğü Şubat 2007 AB ÜYESİ ÜLKELERDE VE ADAY ÜLKELERDE EKONOMİK GELİŞMELER Selin

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI ifade eder. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) 1- Bu Genelge de geçen kısaltmalardan; TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI - AKÇT: Avrupa Kömür Çelik Topluluğu nu, - AT: Avrupa Topluluğu nu, - DİİB:

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2015 Mayıs 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR 14 Şubat 2009 Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından yapılan basın açıklamasında

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

İÇİNDEKİLER: I- VERGİ TEORİSİ, HUKUKU VE TEKNİĞİ*

İÇİNDEKİLER: I- VERGİ TEORİSİ, HUKUKU VE TEKNİĞİ* İÇİNDEKİLER: I- VERGİ TEORİSİ, HUKUKU VE TEKNİĞİ* 1. Vergi Teorisi.. 13 1.1. Verginin Tanımı. 14 1.2. Verginin Fonksiyonları.. 17 1.3. Dolaysız ve Dolaylı Vergiler Ayrımı ile Parafiskal Vergi Gelirleri

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU EYLÜL 2015 Eylül 2015 A. PETROL PİYASASI 1. Eylül Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

OPTİMAL VERGİLEME ÖĞR. GÖR. AYNUR ARSLAN BURŞUK DERS 2

OPTİMAL VERGİLEME ÖĞR. GÖR. AYNUR ARSLAN BURŞUK DERS 2 OPTİMAL VERGİLEME ÖĞR. GÖR. AYNUR ARSLAN BURŞUK DERS 2 Optimal vergileme denildiğinde en iyi ve en uygun vergileme sistemi anlaşılmaktadır. Tarih boyunca böyle bir sistem aranmış ancak halen böyle bir

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU TEMMUZ 2014 Ankara 2014 1. Temmuz Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar

Detaylı

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014

ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2014 Ankara 2014 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1. Uluslararası Piyasalar Ülkemizin

Detaylı

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ

AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ AVRUPA TOPLULUKLARININ TARİHSEL GELİŞİMİ 1. AVRUPA TOPLULUKLARI 1.1. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu nun kurulması yönündeki ilk girişim, 9 Mayıs 1950 tarihinde Fransız

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013 Erdoğan Karahan Yeminli Mali Müşavir İstanbul Denetim ve YMM AŞ. Genel Müdürü erdogankarahan@istanbulymm.com YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

KURUL KARARI ORTA VADELİ MALİ PLAN (2010-2012)

KURUL KARARI ORTA VADELİ MALİ PLAN (2010-2012) 18 Eylül 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27353 KURUL KARARI Yüksek Planlama Kurulundan: Tarih : 17/9/2009 Karar No : 2009/29 Konu : Orta Vadeli Mali Plan. Yüksek Planlama Kurulunca; Maliye Bakanlığının 14/9/2009

Detaylı

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz.

5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil yardımıyla gösteriniz. 1. Emeğin marjinal ürününün formulü nedir? 2. İşçi fazlasının formulü nedir? 3. İşveren fazlasının formulü nedir? 4. İş fazlasının formulü nedir? 5. İşçi fazlasını, işveren fazlasını ve iş fazlasını şekil

Detaylı

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: Maliye PROGRAMIN TANIMI: Maliye Tezsiz Yüksek Lisansı programının amacı; kamu ve özel sektör sistemi içerisindeki problemleri ve ihtiyaçları analiz edebilecek,

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Sayı: 2015-16 BASIN DUYURUSU 3 Mart 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ocak ayında tüketici fiyatları yüzde 1,10 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Üç ayda bir güncellenen ülke riski ve iş ortamı değerlendirmeleri

Üç ayda bir güncellenen ülke riski ve iş ortamı değerlendirmeleri Üç ayda bir güncellenen ülke riski ve iş ortamı değerlendirmeleri Coface, iki Avrupa ekonomisinin risk değerlendirmelerini güncelledi ve Brezilya yı negatif izlemeye aldı, Rusya daki iş ortamı değerlendirmesini

Detaylı

Türkiye: Verimlilik ve Büyüme Atılımının Gerçekleştirilmesi

Türkiye: Verimlilik ve Büyüme Atılımının Gerçekleştirilmesi : Verimlilik ve Büyüme Atılımının Gerçekleştirilmesi 1 ANA BULGULAR Ekonomik atılım ile Kişi başına düşen GSYİH 2015 e kadar iki katına çıkarılabilecektir 6 milyon yeni istihdam olanağı yaratılabilecektir

Detaylı

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Almanya nın Büyümesi 4,000,000 3,500,000 3,000,000 2,500,000 2,000,000 Enerji Kullanımı Energy Use GSYH GDP 1,500,000 1,000,000 500,000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

HABER BÜLTENİ Sayı 42

HABER BÜLTENİ Sayı 42 KONYA PERAKENDE SEKTÖRÜ DURAĞAN SEYRETTİ: HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 42 Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) değeri geçen aya göre önemli bir değişim göstermedi. Önümüzdeki 3 aydaki satış fiyatı ve

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

Bölgeler. 6. Bölge (Şanlıurfa) 50 90 60 90 80 20

Bölgeler. 6. Bölge (Şanlıurfa) 50 90 60 90 80 20 T. C. KARACADAĞ KALKINM A AJANSI Şanlıurfa Yatırım Destek Ofisi YENİ DEVLET TEŞVİKLERİ İLE GELEN BÜYÜK FIRSATLAR Şanlıurfa Yeni Teşvik Sistemine göre 6. Bölgede yer almakta olup, Desteklenen Sektörlerin

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/54 Fiyat Endeksleri Finansal Yatırım Araçları Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Yoksulluk Araştırması Tüketici Güven Endeksi Sektörel Güven Endeksleri Dış Ticaret

Detaylı

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sağlıkta Maliyet Kavramı. Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıkta Maliyet Kavramı Doç. Dr. Sedat ALTIN Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Sektörü (Piyasası) Sağlık sektörünü diğer sektörlerden ayıran temel farklılık,

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK AB de MESLEKİ EMEKLİLİK Aylık türleri Yaşlılık Ölüm/Dul ve Yetim Malullük/Özürlülük (her birinin sorunları birbirinden tamamen farklı) EMEKLİLİK PİRAMİDİ özel mesleki yasal asgari Mesleki emekliliğin göreceli

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası

AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası AB Bütçesi ve Ortak Tarım Politikası OTP harcamalarının AB bütçesinin önemli bölümünü kapsaması, bu politikayı bütçe tartışmalarının da odak noktası yaparken, 2014-2020 Mali Çerçeve içinde tarım, kırsal

Detaylı

Öğrenci Öğrenim Hareketliliği nden Yararlanma Süresi: En az 3 ay En fazla 12 ay

Öğrenci Öğrenim Hareketliliği nden Yararlanma Süresi: En az 3 ay En fazla 12 ay 2014-2015 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ERASMUS+ ÖĞRENİM HAREKETLİLİĞİ 1 Erasmus+ Programı Erasmus programı, yükseköğretim kurumlarının birbirleri ile işbirliği yapmalarını tevsik etmeye yönelik bir Avrupa Birliği

Detaylı

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI KATILIM MÜZAKERELERİ ÇERÇEVESİNDE 33 NO LU MALİ VE BÜTÇESEL HÜKÜMLER FASLININ MÜZAKERELERE AÇILMASI

T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI KATILIM MÜZAKERELERİ ÇERÇEVESİNDE 33 NO LU MALİ VE BÜTÇESEL HÜKÜMLER FASLININ MÜZAKERELERE AÇILMASI KATILIM MÜZAKERELERİ ÇERÇEVESİNDE 33 NO LU MALİ VE BÜTÇESEL HÜKÜMLER FASLININ MÜZAKERELERE AÇILMASI 18 Mart 2016 tarihinde gerçekleştirilen Türkiye-AB Zirvesi nde 33 No lu Mali ve Bütçesel Hükümler Faslının

Detaylı

Asgari ücretli her 100 lirasının 30 unu vergi olarak veriyor

Asgari ücretli her 100 lirasının 30 unu vergi olarak veriyor Tarih:10.01.2010 Sayı: 2010/1 Asgari ücretli her 100 lirasının 30 unu vergi olarak veriyor Vergi ve prim yükü çalışanı canından bezdirdi. 2007 de bin 500 lira maaş alan bir çalışan her 100 liranın 50 lira

Detaylı

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar.

TEŞVİK YASASI R. G. 98 14.08.2000. 47/2000 Sayılı Yasa. 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. R. G. 98 14.08.2000 TEŞVİK YASASI 47/2000 Sayılı Yasa Kısa İsim 1. Bu Yasa, Teşvik Yasası olarak isimlendirilir. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar Tefsir 14/2000 Amaç Kapsam 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ

MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ T.C. MALİYE BAKANLIĞI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MERKEZİ YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ BÜLTENİ CENTRAL GOVERNMENT FINANCE STATISTICS BULLETIN REPUBLIC OF TURKEY MINISTRY OF FINANCE GENERAL DIRECTORATE OF

Detaylı

Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak

Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak Yazan By Reza Moghadam, Aasim M. Husain ve Anna Ilyina 29 Nisan 214 Avro bölgesindeki toparlanmanın akabinde Orta,

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Türkiye Đşçi Sendikaları Konfederasyonu KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Ankara Amaç Türkiye de kayıt dışı istihdam önemli bir sorun olarak gündemdedir. Ülkede son verilere göre istihdam edilenlerin yüzde

Detaylı

OECD Ülkelerinde Vergi Yükü ve Vergi Türleri: Karşılaştırmalı Bir Analiz

OECD Ülkelerinde Vergi Yükü ve Vergi Türleri: Karşılaştırmalı Bir Analiz KMU İİBF Dergisi Yıl:11 Sayı:17 Aralık/2009 OECD Ülkelerinde Vergi Yükü ve Vergi Türleri: Karşılaştırmalı Bir Analiz Nihat Işık Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İİİBF, İktisat Bölümü Efe Can Kılınç

Detaylı

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU

PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU PETROL VE LPG PİYASASI FİYATLANDIRMA RAPORU MAYIS 2016 Mayıs 2016 A. PETROL PİYASASI 1. Mayıs Ayında Uluslararası Piyasalarda ve Türkiye de Ürün Fiyatlarının Seyri 1.1.

Detaylı

Bütçeye Dair Kritik Sorular

Bütçeye Dair Kritik Sorular Makro Tematik Rapor Emir Talu +90 (212) 384 1122 etalu@garanti.com.tr Bütçeye dair kritik sorular 2016 ya girerken piyasalarda makro ekonomiye dair oluşan sorulardan bir tanesi de seçim vaatleri ve teşvikler

Detaylı