SU SAMURUNUN HABİTAT ÖZELLİKLERİ, KORUMA ÖNLEM VE STRATEJİLERİ HABITAT STATUS, CONSERVATION MEASURES AND STRATEGIES OF THE OTTER

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SU SAMURUNUN HABİTAT ÖZELLİKLERİ, KORUMA ÖNLEM VE STRATEJİLERİ HABITAT STATUS, CONSERVATION MEASURES AND STRATEGIES OF THE OTTER"

Transkript

1 NATURE AND MAN / Tabiat ve İnsan SU SAMURUNUN HABİTAT ÖZELLİKLERİ, KORUMA ÖNLEM VE STRATEJİLERİ HABITAT STATUS, CONSERVATION MEASURES AND STRATEGIES OF THE OTTER Doç. Dr. Mahmut EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ÖZET Su samuru, Lutra lutra L.'nın Türkiye'de geniş bir yayılışa sahip olduğu bilinmektedir. Son 50 yıl içinde habitat kayıpları nedeniyle azalan populasyonları, güneyde tehdit altında ve kuzeyde yok olma tehlikesindedir. Su samurları, balık stoklarını da etkileyen akarsu düzenlemeleri, barajlar, akarsu vejetasyonunun kaldırılması, orman alanlarının açılması, yol inşaatları gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanan habitatlarının yok olmasından dolayı azalmakta veya yok olmaktadır. Su kirliliği de, evsel ve endüstryel atıkların akarsulara bırakıldığı bölgelerde ve özellikle kuzey-batıda, habitatların yok olma nedenlerindendir. Son zamanlarda, ülkenin değişik yerlerinde akarsu ve sulak alanlarda pek çok özel balık havuzları kurulmuştur. Su samurları, geceleri, balık yakalamak için geldikleri havuzların içinde veya etrafında görülmeğe başlamıştır. Buralardaki samur populasyonları ile ilgili bir bilgi yoktur ve havuzlara gelen hayvaların öldürülmesinin, önemli ölçüde azalmalara neden olacağı endişesi mevcuttur. Su samuru Türkiye'de koruma altındadır, ancak özel olarak korunduğu alan ya da alanlar mevcut değildir. SUMMARY The otter was once widespread and common in Turkey. It is now considered endangered in the south and threatened in the north, the population having been reduced over past 50 years, the main cause of the decline being habitat destruction, and river management. The otter has been gradually disappearing or declining due to loss and destruction of habitas through such rivers management practices as the constriction of dams, destruction of riperian vegetation, and sedimentation from upstream disturbance such as clear-cuttings, road constructions which have also influced the yield of fish. Water pollutions also a cause of habitat destruction where sewage and industrial wastes dumped into streams and rivers, especially in the north-west parts of the country. In recent years, many new private fishing ponds have come into being along some streas of the country. Otters are especially found or seen around these ponds. As expected, this can easily be ascribed to the fact that otters come there to catch fish from these ponds. Although there has been no conclusive study on its population of the otter in these regions due to the illegal killing by the pond owners. The otter is currently protected in Turkey. There is no area allocated / separated for otter only, but some of the protected areas include the otter's habitats. GİRİŞ Avrasya su samuru, Lutra lutra L., yeryüzündeki bilinen 13 samur türünden yayılışı en geniş olandır. İrlanda'dan Japonya'ya ve Arktik'ten Kuzey Afrika ve Sri Lanka'ya uzanan tarihi coğrafyada bulunmaktadır. Bugün pek çok ülkede bu hayvan çok seyrek veya tamamen yok olmuş durumdadır. Mustelidae familyasının yarı-sucul bir üyesi olan su samuru, sık tüylü ve su geçirimsiz bir kürk, perdeli ayaklar, uzun ve dalgalı bir vücut gibi amfibik yaşam tarzının çok çeşitli uyumlarını sergiler. Tatlı ve acı su ile deniz habitatlarının çok geniş bir dağılımından yararlanır. Göllerde, sulama kanallarında ve deniz kıyılarında bulunabilir. Çok yüksek dağlarda, besin temelinden yoksun akarsulardaki sınırlı yayılışı yanında, her büyüklükteki nehir ve ırmaklar su samuruna yaşama yeri olabilmektedir.

2 Yiyeceklerinin büyük kısmını balıklar oluşturur ve av ağlamada değişikliklere karşılık verirler. Yaşadıkları akarsu ve sulak alanlarda kurulan balık havuzlarından avlanmaları çok yaygındır (1, 2, 3, 4). Kurbağa, yılan, yumuşakça, bazen kuş veya bazı küçük memeliler yiyecekleri arasında yer alsa da, su samurları temel olarak balıkla beslenirler. Av kovalama büyük oranda su içinde olsa da, samurlar zamanlarının önemli bir kısmını karada geçirirler. Dinlenmek ve yavrularına bakmak için güvenli su kenarı bitki örtüsüne gereksinim duyarlar. Akarsu boylarında, yaşlı ağaçların kökleri arasında toprağın aşınması ile oluşmuş oyuklardaki barınaklarda, kenardaki diğer oyuklarda, kayalar, akınıt birikintileri veya sık çalılar arasında bulunurlar. Su samurları dolaştıkları yerleri, bir kimyasal haberleşme şekli olarak kullandıkları dışkıları ile işaretlerler. Dıkılar, çoğunlukla arkarsuların birleşme yerleri, su kenarındaki sabit olmayan iri kayalar veya köprülerin altındaki kumlar gibi göze çarpan yerlere bırakırlar. Bazı alanlarda işaretleme yoğunluğu mevsimlere bağlı olarak değişir (5, 6). Su samuru yılın herhangi zamanında üreyebilme yeteneğine sahiptir. Normalde, yavruların üçte biri büyüyebilmekte ve ayrılamadan önce bir yıl kadar anneleri ile birlikte kalabilmektedir. Lutra lutra çok zor rastlandığı ve geceleyin ya da alaca karanlıkta yalnız dolaştığı için, araştırılması hiç de kolay olmayan bir hayvandır. Bununla birlikte, son zamanlarda bu türe olan ilgi, özellikle Avrupa'da önemli derecede artmıştır. Bu ilgi, bir koruma programı için öncelikle gerekli olan mevcut yayılışının daha iyi anlaşılması ile sonuçlanmıştır. Geçmişte, yayılışla ilgili bilgiler anket sonuçları ile avcı ve yakalayıcıların gözlemlerine dayanmaktaydı. Bugün, bazı ülkelerde arazi surveyleri yapılmaktadır. Standart bir survey yöntemi Avrupa'nın büyük kısmında kabul görmüştür. Surveyler, belirli su yolu uzunluklarında su samuruna ait dışkı ve ayak izlerinin araştırılmasına dayanmakta ve bu yöntem havza veya bölge bazında yayılışın belirlenmesinde güvenilir bir yol olarak görülmektedir (7). Su samurunun ülkemizde geniş bir yayılışının olduğu bilinmektdir (8). Tüm akarsu ve göllerdeki bilinen varlığında, yüzyılın son yarısında hızlı bir azalma olmuştur. Bu azalmanın en önde gelen nedenleri, yaşam alanlarının tahrip edilmesi, akarsulardaki çeşitli düzenlemeler ve kirlilik problemleridir (4). Bu gelişmelerin, balık stoklarının azalmasına da neden olması, bu hayvaların yiyecek bulmada büyük güçlük çekmelerine neden olmuştur. Su samurunun, mevcut populasyonları ve durumlarının belirlenmesi, ulusal ve uluslararası işbirliğine dayalı kapsamlı çalışmalar gerektirmektedir. MATERYAL VE YÖNTEM Bu çalışmada, su samurunun, öncelikle doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki varlığının araştırılması, diğer bazı alanlardaki inceleme ve gözlemlerin sonuçları, bu konudaki uluslararası yayın ve toplantıların sonuçları ile ilişkiye getirilerek, genel bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Su samurunun bu alanlardaki varlığının somut kanıtları olabilecek bazı veriler sağlanmıştır. Bu hayvanın, halen yaşadığı bilinen bazı akarsu ve sulak alanların ve değişikliğe uğramış habitatların özellikleri, bu süreci daha önce yaşamış olan bazı ülkelerdeki gelişmelere ait araştırma sonuçları ile analiz edilmeğe çalışılmıştır. Böylece, akarsu ve sulak alan habitatlarında meydana gelen değişiklik ve bozulmaların, özellikle bu türe yüklediği tehlikeler vurgulanmaya çalışılmıştır. Bu konuda sayıları her geçen gün çoğalan ayrıntılı araştırmalardan çıkarılan sonuç ve öneriler değerlendirilerek, bu tür için ortaya konan ve ülkemizdeki durumu için de tamamen geçerli olan koruma stratejileri aktarılmaya çalışılmıştır. BULGULAR Su samurunun, Türkiye'de yaygın olarak, geniş bir yayılışa sahip olduğu bilinmektedir. Tüm nehir, akarsu, göl, sulak alan ve acı sularda yaşadığına ait bilgiler mevcuttur. Ancak, bu türle ilgili standart bir arazi surveyi yürütülmüş değildir. Havza bazında akarsularda, vejetasyonun kaldırılması, çeşitli düzenlemeler, barajlar, yol inşaatları büyük değişikliklere veya habitatların yok olmasına neden olmaktadır. Bunlara bağlı olarak balık stoklarının azalması da, bu hayvaların yiyecek temininde büyük güçlük çekmeleri ile sonuçlanmaktadır. Diğer yandan, su kirliliği de, lağım suları ve endüstriyel atıkların akarsulara bırakıldığı yerlerde, habitatların bozulma nedenlerindendir.

3 Tablo 1. Su samurunun varlığının belirlendiği yerler, kanıt ve kaynakları Yıl Yer Amaç Kaynak Kanıt 1970 Adana, Pozentı Araştırma Huş, 1974 Post, fotoğraf 1978 Sakarya Nehri Av (İ. Vardar) Yetiştiren, 1982 Post, fotoğraf 1980 Çatacık Av (İ. Vardar) Yetiştiren, 1982 Post, fotoğraf 1990 Değirmendere Öldürme Yerel Basın Fotoğraf 1992 Fırtına Deresi Öldürme Orman İdaresi Postlar 1993 Çoruh Nehri Avlanma Çuhadar, 1997 Postlar, fotoğraflar 1993 Çoruh Nehri Dolgu Fakülte Koleksi. Post 1994 Değirmendere Öldürme Kişisel görüşme Post 1993 Fırtına Deresi Öldürme Kişisel görüşme Post 1994 Göksu Gözlem Yıldız Post 1995 Oltu Çayı Gözlem Kişisel görüşme Post 1996 Bayburt Avlanma Başkaya Postlar, fotoğraflar 1997 Akyaka Balıkçılık Kişisel görüşme Post Son zamanlarda, ülkemizin değişik yerlerinde akarsu ve sulak alanlarda özel kuruluşlara ait çok sayıda balık havuzları kurulmuştur. Su samurları, geceleri, balık yakalamak için geldikleri havuzların içinde veya etrafında görülmeğe başlamıştır. Bu alanlardaki samur populasyonları ile ilgili bir bilgi yoktur ve havuzlara gelen hayvanların öldürülmesinin, önemli ölçüde azalmalara neden olacağı endişesi mevcuttur. Yaptığımız araştırmalarda, birkaç örnek de olsa, havuzlara gelen su samurlarının öldürüldüğü belirlenmiştir. Bu durum, diğer bazı ülkelerde de, su samurlarının karşı karşıya olduğu en önemli güncel problemlerden biri haline gelmiştir. Doğu Karadeniz Bölgesi'nde, son yıldan beri, belli büyüklükteki hemen tüm akarsu havzalarında, yeni yol açma veya genişletme çalışmaları sonucu her yıl çok büyük miktarlarda kazı materyalinin sularla taşınması, akarsu yataklarında ileri boyutlara varan bozulmalar ve tahriplere sonuçlanmaktadır. Bu ağı yıkımlar, mevcut balık populasyonlarını ve aynı şekilde su samurlarının varlığını ve yaşam alanlarını önemli derecede tehdit etmektedir. Balıkların azalması, bu hayvanları, daha büyük bir tehlikeyle yüz yüze geldikleri bu akarsular üzerindeki balık havuzlarından yiyecek temin etmeye zorlanmaktadır. Bazı ülkelerde, balık havuzlarının kurulmasından sonra, samur populasyonlarında bir artışın olduğu bildirilmektedir. Ancak, ülkelerin çoğunda, ülkemizdeki gibi, havuzlardan balık yakalamaya çalışan su samurları öldürülmektedir. Sonuçta, bu türün yaşadığı bilinen tüm akarsu ve sulak alanlarımızdaki durumu ve yüz yüze olduğu başlıca tehlikelerin diğer ülkelerdekinden farklı olmadığı görülmektedir. TARTIŞMA Su samurları temel olarak balıkla beslenirler. Akarsu vejetasyonunun yok olması balık stoklarını da etkiler. Vejetasyonun gölge etkisi sıcaklık ve oksijen düzeylerini korur, ayrıca su altındaki kökler balıklar için sığınma ve beslenme yerleri sağlar. Akarsu kenarlarındaki Rhododendron, Polygunum, Rubus ve çok sık Salix çalılıklarını sığınak olarak tercih ettikleri (11) içinde dinlenip üreyecekleri sığınağa ve farklı bölgeler için değişik habitat özelliklerine gereksinim duydukları ortaya konmuştur. İngiltere'nın batısında akarsu kenarlarındaki meşe, dışbudak ve akçaağaç (12), İspanya'da incir ve ceviz (13) türlerinin kökleri arasındaki derin oyukları sıkça kullandıkları gözlenmiştir. Avrupa'da, nehirlerdeki ağaçlar, arazi ıslahı ve taşkın önleme gibi amaçlarla yaygın bir şekilde ortadan kaldırılmıştır. Su samuru aktivitesi, iyi bir vejetasyon örtüsüne sahip nehirlerde, ağaçlardan yoksun, ıslah edilmiş kenarlara sahip nehirlere oranla daha yüksek düzeylerde bulunmuştur (14, 15, 16, 17, 18). Dinlenme yeri tercihlerinde serbest oldukları görülmektedir, ancak bu türün asgari habitat gereksinimleri hala anlaşılabilmiş değildir. İzlenen iç su samurunun bireylere özgü olmayan ve genelikle günlük olarak değiştirilen 47 değişik dinlenme yerini kullandıkları ve grup dinlenme yerlerinin kendilerini olası besin kaynaklarına bağlayan faaliyet alanlarının merkezinde olduğu bulunmuştur (19). Doğurma yerleri ile ilgili çok az bilgi vardır. Buraların radyotelemetri olmaksızın

4 teşhis edilmesi son derece güçtür. Dişiler, doğumdan bir kaç hafta sonra doğum sığınağından yavruları ile birlikte ayrılabilir. Doğum sığınakları samurun faaliyet alanından uzakta fakat yine de beslenme alanlarına yakın olmaktadır (20). İngiltere'nin doğusunda yeni doğmuş bir samur, ana nehir akıntısının dışında bataklık alanda, bir Carex öbeğinin içinde bulunmuştur. İnsan eliyle, akarsu vejetasyonunun yok edilmesi ve su akışının tamamen değiştirilmesi, samurları etkilemektedir. Nehir yataklarından kum ve çakıl çıkarılması da yüksek düzeyde askı tortusuna neden olarak, balık ve crustacea stoklarında ileri derecede azalmalar meydana getirmektedir. Dağlık araziye sahip ülkelerde hidroelektrik güç tesisleri ve barajlar çok yaygındır. Barajlar, derin ve suya batmış kenarları, su düzeyinin hızlı değişiminden dolayı dar kenar ve kıyıları ile, sularda avlanmayı yeğleyen su samurları için çoğunlukla uygun habitatlar oluşturmazlar (13). Portekiz'de barajların su samurları tarafından kullanıldığının görülmediği bildirilmektedir (21). Nehirlerin, barajlardan sonraki akıntıları, özellikle Akdeniz Havzası'nda, çoğunlukla şiddetli azalmaları uğramakta veya yazın kurumaktadır. Baraj inşasından sonra kuruyan Palancia nehrinde samur yok olmuştur (22). Ancak, su samurları, yazın suyu azaldığında yatağında bir dizi birbirinden ayrılmış gölcükler meydana gelen ve bu gölcüklerde avlayabilecekleri canlı balıklar bulunan nehirlerde varlıklarını sürdürebilmektedirler. Bu tür yerlerin çok sık olarak fazla sayıda hayvan dışkısı ile işaretlenmiş olduğu (21, 23), ancak nehir bir defa kuruduktan sonra bu hayvanların kaybolduğu gözlenmiştir. Akarsu yataklarından suyun alıkonması, Akdeniz ilkelerinde samurlar için gün geçtikçe büyüyen bir problem olmaktadır. Bu ülkelerin çoğunda ormansızlaşma ve aşırı otlatmadan kaynaklanan düzensiz akışlar ve su azalmalarının değişik etkileri de yaşanmaktadır. İleri derecede organik kirlenme, akarsulardaki balık topluluklarını öldürebilir, samurları besin kaynağından yoksun bırakabilir. Bu tür kirlenmeler tarımsal faaliyetlerden ve çok büyük su kalitesi problemlerine neden olan yoğun evcil hayvan yetiştirme ünştelerinden veya endüstri kaynaklı, çoğunlukla toksik atıklarla karışmış, fazla işlem görmemiş şehirsel atıklardan kaynaklanabilmektedir (24, 25, 26, 27). Organık kirlenmenin önemli bir sonucu olan ötrofikasyonun, bu hayvanın avladığı balık ve diğer su canlılarının üremesini (28) ve kirletici girdilerinin biyokütle içindeki çözünürlüklerini artırdığı için (29) yararlı veya cok az tercih ettiği balık türlerinin çoğalmasına neden olduğu için (30) sakıncalı olduğu ileri sürülmektdir. Balık stoklarının azalmasına neden olan asidifikasyonun su samurunun yayılışı üzerindeki etkisi ile ilgili çok az bilgi vardır (31). Biyolojik birikimli klorlu pestisitler, Norveç ve İsveç'in güneyinde su samurlarının yıl olma nedeni olarak görülmektedir (31). İngiltere'de, korunan alanlardaki sınırlı artışlar, su samurunun azalması ile ilişkilendirilen organıkklor pestisit dieldrinin ve yasadışı samur avcılığının yasaklanmasına (32), doğuda devam eden azalmalar ise, PCBs (polychlorinated bipheniles) gibi maddelerin bulaştırılmasına bağlanmaktadır. Bu türün Almanya'daki yayılışının, büyük oranda eski Doğu Almanya'daki olması, genelde etkisiz ve eksik doğu teknolojisinden dolayı, sulak alanların fazla zarar görmemesine bağlanmaktadır (1). Su samuru populasyonları yok olan İsviçre'de balıklardaki PCBs düzeylerinin araştırılmasından sonra, yeni salıverme programları durdurulmuştur (33). Hollanda'da Ren nehirinden gelen sularla sulak alanların çoğunun bulaştırılması (34) ve Belçika'da büyük nehirlerin çok ileri derecede kirlenmesi (35) su samurunun gerçekten tamamen yok olmasında neden olmuştur. İnsan tacizlerinin etkileri, habitatın sunduğu güvenlik düzeyi ile ters ilişkili olarak değişmektedir. Su samurları trenler, eletrikli çitler, nehirlerdeki taşıma araçları, köpekler ve diğer hayvanlar tarafından öldürülmektedirler (36). Bununla birlikte, insanın doğrudan karıştığı ölüm olaylarının iki büyük nedeni, araba çarpmaları ve su samurlarının içinde boğuldukları balık, crustacea ve misk sıçanı kapanlarıdır. SONUÇ VE ÖNERİLER Su samuru, yayılış alanlarının çoğunda gerçekten sayıca azalmakta ve populasyonları parçalanmaktadır. Bu türün, nesli tükenme tehlikesinde olanlar kategorisinde (37), duyarlı türler

5 arasında, bazı populasyonları kritik ve populasyonlarının son yıldan buyana azaldığı ülkelerdeki durumu, tehlike altında olarak değerlendirilmektedir. (28). Geliştirilebilecek bir koruma stratejisinden önce, sorgulanan türün yayılışı ve populasyon büyüklüğü veya oransal birey sayılarının iyi bilinmesi gerekmektedir. Su samurunun yayılışı makul ölçülerde gayet iyi bilinmekte, ancak bilgiler değişken nitelikte olmaktadır. İngiltere'de geliştirilen (38) ve IUCN Otter Specialist Group tarafından benimsenen bir arazi survey yönetemi şu anda bazı ülkelerde kullanılmakta ve çok kıymetli karşılaştırmalı veriler sağlanmaktadır. Bu tür ulusal surveyler yayılış alanındaki değişiklikleri değerlendirmek için aralıklarla tekrarlanmalıdır. Survey sırasında, dışkılama yerlerindeki dışkıların sayılmasıyla, bir havzadaki yayılış ve dışkı yoğunluğu birlikte değerlendirilerek, populasyonların durumları ile ilgili kapsamlı bir fikir edinilebilmektedir (39). Bu türün durumu genel olarak bilinmektedir. Ancak, etkili bir koruma stratejisi için gerekli, ekolojisi ve gereksinimleri ile ilgili bilgiler çok azdır. Bu hayvanın besin çeşitliliği geniş olarak çalışılmış, fakat besin kaynakları ile bağıntılı olarak, günlük besinleri veya bir populasyonu ayakta tutabilecek asgari av ölçüsü bilinmemektedir. Yayılışı ile kullandığı habitatlar arasındaki ilişki, kuzeybatı Avrupa'da çalışılmıştır. Ancak, sub-arktikten yarı-çöl alanları arasında bir menzile sahip olan bir türün gereksinimleri esnek olabilmektedir. Turarlı bir samur populasyonunu ayakta tutabilecek asgari habitat gereksinimlerinin neler olduğu bilinmemektedir. Üreme yerleri, üreme sezonları, doğum ve ölümleri ile ilgili bilgiler dağınıktır. Kirliliğin rolü bir kaç ülkede çalışılmış, kontaminantların besin zinciri içindeki aktarımının mekanizmaları araştırılmayı beklemektedir. Koruma stratejilerinin temel olacağı, dikkatlice yönlendirilmiş bir çok araştırmaya ve daha verimli uluslararası işbirliğine ihtiyaç vardır. Bu kadar geniş bir yayılışa sahip omurgalı bir hayvana ait herhangi bir koruma stratejisinin bel kemiğini eğitim oluşturmaktadır. İnsanlar, bir türün niçin korunması gerektiğini anlamalıdırlar. Su samurları çok iyi saklanan hayvanlar olduğundan, insanların çok büyük çoğunluğu, bu hayvanların kendi yerel çevreleri içinde yaşadığının farkında olamazlar. Buna rağmen, çoğu insanlar, en azından kuzey Avrupa'dakiler bu hayvana sempati beslemektedirler. Su samurları oynamayı seven hayvanlar olarak kıymet kazanan, gizemli yaratıklardır. Temelde soğuk kanlı hayvanları avladıklarından, bilgilendirilmiş insanlar tarafından, diğer memeli ve kuş yırtıcıları gibi, acımasız bir yırtıcı olarak görülmemektedirler. Batı Palearktık'te su samurunun korunması, büyük oranda bu türün hala yaygın olduğu ve varlığını sürdürebildiği bölgelerde en azından mevcut durumun korunmasına bağlıdır. Bu alanlarda kalan sulak alan habitatları, ödün vermeden korunmalı ve samurların üzerindeki etkileri tahmin etmek için, etki değerlendirmelerinin, özellikle büyük habitat düzenlemelerinde, zorunlu önceliği olmalıdır. Mevcut su samuru habitatlarının korunmasına ve restorasyon gayretlerine ek olarak, yerel olarak, balık havuzlarının düzenlenmesi ile samurların besin kaynağını artırma olanağı da mevcuttur. Kemenes (3), Macaristan'daki koruma organizasyonlarına, su samuru barınağı olarak, balık havuzları düzenleyebileceklerini önermektedir. Bu tür havuzlar sadece yemleme istasyonları değil, aynı zamanda balıkların piyasaya sürüldüğü ticari havuzlar olarak da düzenlenebilir (28). Bu konuda ülkemizde bir adım daha ileri gidilerek, balık havuzları için gerekli ruhsat koşullarına böyle bir madde eklenmesi yoluna gidibilir veya sivil toplum örgütlerinin desteği ile, bu tür bir uygulamanın çok cazip yansımaları, havuz sahiplerine benimsetilebilir. Tipik olarak, bir bölgede su samuru populasyonunun azalması, samurların önce akarsuyun aşağı ve orta kısımlarından kaybolması, şehirleşme ve yoğun tarımsal faaliyetlerle ilişkili kirlenme sonucu olan habitat tahriplerinden dolayıdır. Geri kalan hayvanlar, besin kaynaklarının çoğunlukla doğal olarak sınırlı olduğu ve oluşturulan balık havuzlarının hayatta kalma şanslarını artırabildiği, akarsuyun yukarı kısımlarında sığınacak yer bulurlar. Bununla birlikte, bu tür gayretler akarsuyun aşağı habitatlarının ıslahı ile el ele yürütülmelidir. Populasyonları üreme ve yayılmaya teşvik edici küçük bir nokta, büyümelerini, uygun olayan habitatlara doğru yöneltebilmeleridir.

6 Su samurunun durumunun değerlendirildiği alanların hemen tamamında su kalitesinin sürdürülmesi için kanun ve kararnameler olmasına rağmen, bunlar çoğunlukla itibar görmemektedir. Bazı kararnameler, balıkçılığın korunması için, balıklardaki değil, sudaki ölçümü zorunlu toksik kimyasalların konsantrasyonları ile ilgilidir. Bu yüzden, yasal düzenlemeler, besin zincirlerinin, PCBs gibi biyolojik birikim kapasitelerine sahip bileşiklerden korunmasında etkisizdirler (28). Balık eti analizleri bir kaç ülkede ve sadece küçük miktarlarda yapılmaktadır. Ülkemizde de bu türün besin kaynakları içinde ilk sıralarda yer alan (9) Yılan Balığı'nın (Anguilla anguilla), bu ölçümler için uygun bir tür olduğu (28) ileri sürülmektedir. Su samurunun bünyesinde ve besin zincirinde, bir dizi kontaminantlar bulunabilir. Kontaminantların çok büyük kısmında bulunan PCBs, yaygın olarak en büyük tehdit etmeni olarak görülmektedir. Ayrıca, karışımların olası sinergistik etkilerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Su samurları uygun, bulaştırılmamış bir besin kaynağı ve içinde dinlenip üreyeceği yeterli su kenarı bitki örtüsüne gereksinim duyarlar. Batı Palearktiğin büyük bir bölümünde bu temel ihtiyaçlar artık karşılanamamaktadır. Su samuru sulak alanların sağlığı için indikatör türdür, fakat, yabanıl sulak alanların korunması için, hükümetler düzeyindeki gayretler çok küçük olmaktadır. Su samurunun, insanın muhtaç olduğu su kaynaklarının ve su ortamından sağladığı besinlerin sağlıklı olması için de ana indikatör olduğu vurgulanmaktadır. ABD'nin Büyük Göller Bölgesi'nde, düşük miktarlarda, ancak düzenli olarak göl balıklarından yiyen kadınların doğurdukları çocukların, anneden çocuğa PCBs aktarımı ile ilişki olarak, öğrenme ve davranış bozuklukları gösterdikleri bilinmektedir (40, 41). Su samurlarının bu alanın çoğundan bir süre önce yok olması, bu acıdan önemli olabilmektedir. Batı Avrupa'nın çoğunda, yapılacak su kalitesi ve habitat restorasyonu çalışmalarının uzun ve pahalı bir işlem olduğu bilinmektedir. Bu yüzden, durum pek iyimser değildir. Lutra lutra'nın, hala yaşayabilecek populasyonlara sahip, böylece eski yayılış alanlarına doğru yeniden genişlemesi için çekirdek oluşturan ülke ve bölgelerdeki habitatları ödün vermeden korunmalıdır. Türkiye, bu açıdan potansiyel bir ülke ve geri dönüş senaryoları için uygun bir araştırma ortamı konumundadır. Bu durumun uluslararası arenada iyi değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu hayvanın, önceki yayılış alanlar, büyüme eğilimi gösteren populasyonlarını destekleyebilecek koşullarda, restore edilebilmelidir. Su samuru ve insanın, sağlıklı sulak alanlara muhtaç oldukları, her iki türün özelliklerinin yakın olarak aynı hizada olduğu anlatılmaya çalışılmalıdır. KAYNAKÇA 1. REUTHER, C. 1992, Aktion Fischotterschutz e.v. activities IUCN Otter Specialist Group Bulletin 7: JANDA, J The first results of the survey on otter in the protected landscape area Tebonsko, Vydra 2: KEMENS, I Otter distribution, status and conservation problems in Hungary. IUCN Otter Specialist Group Bulletin 6: EROĞLU, M. (1994): The status and habitat destruction of the otter (Lutra lutra) in the eastern Black Sea Region of Turkey. Seminar on the Conservation of the European Otter (Lutra lutra), Leeuwarden, the Netherlands, 7-11 June 1994, Council of Europea, environmental encounters No. 24: CONROY, J.W.H., FRENCH, D.D The use of spraints to monitor populations of otters (Lutra lutra L.). Symposium Zoll. Soc. Lond. 58: McDONALD, S.M., MASON, C.F. (1987): Seasonal marking in an otter population. Acta Theriol. 32: MASON, C.F., McDONALD, S.M Assesment of otter (Lutra lutra) survy methods using spraints. In: Reuther, C., Röchert, R. (eds.). Proc. V Int. Otter Colloqu. Habitat 6:

7 8. TURAN, N. 1984, Türkiye'nin Av ve Yaban Hayvanları (Memeliler), pp , Ongun Kardeşler Matbaacılık Sanayi, Ankara. 9. KNOLLEİSEN, M. 1996: Some aspects of the feeding ecology otters (Lutra lutra) in Turkey. IUCN Otter Specialist Group Bulletin 14: KRANZ, A. 1994: Some comments on the otter (Lutra lutra) in Turkey. IUCN Otter Specialist Group Bulletin 14: McDONALD, S.M., MASON, C.F. (1985): Otters, their habitat and conservation in northeast Greece. Biol. Conserv. 31: McDONALD, S.M., MASON, C.F. (1983): Some factors influencing the distribution of otters (Lutra lutra) Mammal Rev. 13: RUIZ-OLMO, J. (1991): Conservation and management plan for the otter in Catalonia (NE Spain). In: Reuther, C., Röchert, R. (eds.). Proc. V Int. Otter Colloqu. Habitat 6: JENKİNS, A.L. 1982: Otter distribution on the Western Cleddau. Nature Conservancy Council / Vincent Wildlife Trust, Aberystwyth, 91pp. 15. MASON, C.F., McDONALD, S.M Otters: ecology and conservation. Cambridge University Press, Cambridge. 236pp. 16. JENKİNS, D., BURROWS, G.O. 1980: Ecology of otters in northern Scotland. III. The use of faeces as indicators of otter (Lutra lutra) density and distribution. Journal of Animal Ecology, 49: BAS, N., JENKİNS, D., ROTHERY, P. 1984: Ecology of otters in northern Scotland. V. The distribution of otter (Lutra lutra) faeces in relation to bankside vegetation on the River Dee in summer J. Applied Ecology, 21: ADRIAN, M.I., WİLDEN, W., DELIBES, M. (1985): Otter distribution and agriculture in southwestern Spain. Congr. Int. Union Game Biologists, 17th, Brussels, GREEN, J., GREEN, R., JEFFERİES, D A radio-tracking survey of otters Lutra lutra on a Perthshire river system. Lutra 27: TAYLOR, P.S., KRUUK, H. (1990): A record of an otter (Lutra lutra) natal den. Journal of Zoology, 222, McDONALD, S.M., MASON, C.F. (1982): The otter Lutra lutra in central Portugal. Biol. Conserv. 22: JİMÉNEZ, J., LACOMBA, J. 1991: The influence of water demands on otter (Lutra lutra) distribution in Mediterranean Spain. In: Reuther, C., Röchert, R. (eds.), Proc. V Int. Otter Colloqu Habitat 6: ELLİOT, K.M The otter (Lutra lutra L.) in Spain. Mammal Review 13: McDONALD, S.M., MASON, C.F. (1983): The otter Lutra lutra in southern Italy. Biol. Conserv. 25: McDONALD, S.M., MASON, C.F., DESMET, K. (1985): The otter in north-central Algeria. Mammal 49:

8 26. McDONALD, S.M., MASON, C.F., SHALMON, B. (1986): A survey for otters in Israel. Oryx 20: BOUCHARDY, C La loutre, Sang de la terre, Paris. 174pp. 28. McDONALD, S.M., MASON, C.F. (1994): Statutes and conservation needs of the otter (Lutra lutra) in the western Palaearctic.Council of Europe, Nature and environment, No. 67, 55pp. 29. OLSSON, M., SANDEGREN, F. 1991: Otter survival and toxic chemicals-implication for otter conservation programmes. In: Reuther, C., Röchert, R. (eds.). Proc. V Int. Otter Colloqu. Habitat 6: JONGH, A.W.J.J. De. 1989: Ecologisch onderzoek aan de otter in Nederland. De Levende Natuur 90: BEVANGER, K., ÅLBU, O. 1986: Decrease in a Norwegian feral mink Mustela vison population - a response to acid precipitation? Biol. Conserv. 38: CHANİN, P.R.F., JEFFERİES, D.J. 1978: The decline of the otter Lutra lutra L. in Britain: an analysis of hunting records and discussion of causes. Biol. J. Linn. Soc., 10: WEBER, J.-M. 1990: Seasonal exploitation of amphibians by otter (Lutra lutra) in north-east Scotland. J. Zool. Lond. 220: VEEN, J. 1984: De verspreiding en enkale oecologische aspecten van de otter Lutra lutra in Nederland. Lutra: METSU, I., VAN DEN BERGE, K. 1991: The distribution of the otter Lutra lutra in Flanders - Belgium. In: Reuther, C., Röchert, R. (eds.). Proc. V Int. Otter Colloqu. Habitat 6: GREEN, R. 1991: The impact of hunting, poaching and accidents on otter survival and measures to protect individual animals. In: Reuther, C., Röchert, R. (eds.). Proc. V Int. Otter Colloqu. Habitat 6: MACE, G.M., LANDE, R. 1991: Sessing extinction threats: Towards a re-evaluation of IUCN threatened species categories. Conserv. Biol. 5: McDONALD, S.M. 1983: The status of the otter (Lutra lutra) in the British Isles. Mammal Review 13: MASON, C.F., McDONALD, S.M. 1987: The use of spraints for surveying otter (Lutra lutra) populations: an evaluation. Biol. Conserv. 41: FEİN, G.G., JACOBSON, J.L., JACOBSON, S.W., SCHWARTZ, P.M., DOWLER, J.K. 1984: Prenatal exposure to polychlorinaated biphenyls: effects on birth size and gestational age. Journal Pediatr. 105: SWAİN, W.R Human health consequences of consumation of fish contaminated with organoclorine compound. Aquat. Toxicol 11:

TÜRKİYE SU SAMURU (Lutra lutra) PROJESİ TURKEY OTTER (LUTRA LUTRA) PROJECT. Nuray Güven Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) - Ankara

TÜRKİYE SU SAMURU (Lutra lutra) PROJESİ TURKEY OTTER (LUTRA LUTRA) PROJECT. Nuray Güven Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) - Ankara Tabiat ve İnsan TÜRKİYE SU SAMURU (Lutra lutra) PROJESİ TURKEY OTTER (LUTRA LUTRA) PROJECT Nuray Güven Sualtı Araştırmaları Derneği (SAD) - Ankara ÖZET Su samurlarının (Linneaus, 1758) Türkiye'deki dağılımı

Detaylı

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 İnsan yaşamı ve refahı tarihsel süreç içinde hep doğa ve doğal kaynaklarla kurduğu ilişki ile gelişmiştir. Özellikle sanayi devrimine kadar

Detaylı

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa Ülkemizde sulakalanların tarihi, bataklıkların kurutulmasının ve tarım alanı olarak düzenlenmesinin tarihiyle birlikte

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

DOĞU AKDENİZ BÖLGESİ SU SAMURU (Lutra lutra) ÇALIŞMASI. Nuray G. VERYERİ, Sedat V. YERLİ Hacettepe Üniversitesi, Biyoloji Bölümü Beytepe - ANKARA

DOĞU AKDENİZ BÖLGESİ SU SAMURU (Lutra lutra) ÇALIŞMASI. Nuray G. VERYERİ, Sedat V. YERLİ Hacettepe Üniversitesi, Biyoloji Bölümü Beytepe - ANKARA DOĞU AKDENİZ BÖLGESİ SU SAMURU (Lutra lutra) ÇALIŞMASI Nuray G. VERYERİ, Sedat V. YERLİ Hacettepe Üniversitesi, Biyoloji Bölümü Beytepe - ANKARA Özet: Su samurları (Lutra lutra Linneaus, 1758) Mustalidae

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tatlı su ve tuzlu su biyomları

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

ALABALIK ATIKSU. GRi SU. Yolun Sonu. Suyun Sonu DOSYA : SU VE KENTLEŞME ARITMA SİSTEMLERİ NE KADAR EKOLOJİK ARITMA ÇAMURU SORUNU SUDA GERİKAZANIM:

ALABALIK ATIKSU. GRi SU. Yolun Sonu. Suyun Sonu DOSYA : SU VE KENTLEŞME ARITMA SİSTEMLERİ NE KADAR EKOLOJİK ARITMA ÇAMURU SORUNU SUDA GERİKAZANIM: A DAN Z YE EKOLOJİK ANALİZ YIL : 2015 SAYI : 2 FİYATI : 10 TL ALABALIK EKOSİSTEMİN KAYIP CANLILARI DOSYA : ATIKSU Suyun Sonu Yolun Sonu! SU VE KENTLEŞME ARITMA SİSTEMLERİ NE KADAR EKOLOJİK ARITMA ÇAMURU

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanı Havza? Hidrolojik olarak; Bir akarsu tarafından parçalanan, kendine

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

Önemleri. rk Prof. Dr. İzzet. II. Ulusal Taşkın n Sempozyumu Mart Afyonkarahisar

Önemleri. rk Prof. Dr. İzzet. II. Ulusal Taşkın n Sempozyumu Mart Afyonkarahisar nların Çevresel Yrd. Doç.. Dr. Ali Ertürk rk Prof. Dr. İzzet Öztürk II. Ulusal Taşkın n Sempozyumu 22-24 24 Mart Afyonkarahisar Taşkın n Nedir? Hidrolojik tanım: Suyun yükselerek akarsu kenarlarını aşması

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİK BİRİMLER *Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları ortamla olan ilişkisini inceleyen bilim dalıdır. Ekolojik birimlerin küçükten büyüye doğru sıralaması: Ekoloji

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE SU SAMURLARINI BEKLEYEN TEHLİKELER VE ALINACAK TEDBİRLER CONSERVATION OF OTTERS IN THE WORLD AND TURKEY

DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE SU SAMURLARINI BEKLEYEN TEHLİKELER VE ALINACAK TEDBİRLER CONSERVATION OF OTTERS IN THE WORLD AND TURKEY NATURE AND MAN / Tabiat ve İnsan DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE SU SAMURLARINI BEKLEYEN TEHLİKELER VE ALINACAK TEDBİRLER CONSERVATION OF OTTERS IN THE WORLD AND TURKEY Prof. Dr. Niyazi ÖZDEMİR Doç. Dr. Murat BARLAS

Detaylı

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET 6. Ulusal Kıyı Mühendisliği Sempozyumu 197 GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Sibel MERİÇ Jeoloji Yüksek Mühendisi Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Ankara,TÜRKİYE sibelozilcan@gmail.com Seçkin

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10.1. İstanbul da Çevresel Konular 3.10.1.1. Hava Kalitesi İstanbul un nüfusunun hızlı artışı ve kalitesiz yakıt kullanımı nedeniyle 1985 li yıllardan itibaren

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ Dr. Jale SEZEN Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şubesi,Tekirdağ TABİAT VARLIKLARI VE KORUNAN ALANLAR Jeolojik devirlerle, tarih öncesi

Detaylı

FLORA, FAUNA TÜRLERİ VE YABAN KUŞLARININ KORUNMASI TÜZÜĞÜ

FLORA, FAUNA TÜRLERİ VE YABAN KUŞLARININ KORUNMASI TÜZÜĞÜ FLORA, FAUNA TÜRLERİ VE YABAN KUŞLARININ KORUNMASI TÜZÜĞÜ (13.2.2014 R.G. 33 EK III A.E. 99 Sayılı Tüzük) ÇEVRE YASASI (18/2012 ve 30/2014 Sayılı Yasalar) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu,

Detaylı

POYRAZ HES CEVRE YONETIM PLANI (ENVIRONMENTAL MANAGEMENT PLAN)

POYRAZ HES CEVRE YONETIM PLANI (ENVIRONMENTAL MANAGEMENT PLAN) POYRAZ HES CEVRE YONETIM PLANI (ENVIRONMENTAL MANAGEMENT PLAN) YENİLENEBİLİR ENERJİ PROJELERİ İÇİN GENEL BAKIŞ AÇISI KÜÇÜK ÖLÇEKLİ HİDROELEKTRİK SANTRAL AZALTMA PLANI Safha Konu Azaltım Ölçümü İnşaat Safhası

Detaylı

NEHİR TİPİ HİDROELEKTRİK SANTRALLERİNİN SUCUL EKOSİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ

NEHİR TİPİ HİDROELEKTRİK SANTRALLERİNİN SUCUL EKOSİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ MAKALE NEHİR TİPİ HİDROELEKTRİK SANTRALLERİNİN SUCUL EKOSİSTEM ÜZERİNE ETKİLERİ Dr. Orhan AK, SUMAE Giriş Hidroelektrik enerji kaynakları temiz ve yenilenebilir olmaları, yerli doğal kaynak kullanılması,

Detaylı

BuNLarI BiLiYOr muyuz?

BuNLarI BiLiYOr muyuz? BuNLarI BiLiYOr muyuz? D B Turmepa Kimdir? eniztemiz Derneği/ TURMEPA, ülkemiz kıyı ve denizlerinin korunmasını ulusal bir öncelik haline getirmek ve gelecek nesillere temiz denizlerin kucakladığı yaşanabilir

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Orkide MİNARECİ Ünvanı: Yrd.Doç.Dr. Öğrenim Durumu Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Bölümü (Temel ve Ege Üniversitesi Fen Fakültesi 1992

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

MUĞLA İLİNDEKİ MEVCUT ALABALIK İŞLETMELERİNDE SU SAMURLARI KONUSUNDA YAPILAN BİLİNÇLENDİRME VE EĞİTİM ÇALIŞMALARI

MUĞLA İLİNDEKİ MEVCUT ALABALIK İŞLETMELERİNDE SU SAMURLARI KONUSUNDA YAPILAN BİLİNÇLENDİRME VE EĞİTİM ÇALIŞMALARI MUĞLA İLİNDEKİ MEVCUT ALABALIK İŞLETMELERİNDE SU SAMURLARI KONUSUNDA YAPILAN BİLİNÇLENDİRME VE EĞİTİM ÇALIŞMALARI Nedim ÖZDEMİR Muğla Üniversitesi, Ortaca Meslek Yüksekokulu Murat BARLAS Muğla Üniversitesi,

Detaylı

KARADENİZ ALABALIĞININ BİYO EKOLOJİK ÖZELLİKLERİ VE KÜLTÜRE ALINABİLİRLİĞİ

KARADENİZ ALABALIĞININ BİYO EKOLOJİK ÖZELLİKLERİ VE KÜLTÜRE ALINABİLİRLİĞİ KARADENİZ ALABALIĞININ BİYO EKOLOJİK ÖZELLİKLERİ VE KÜLTÜRE ALINABİLİRLİĞİ Muharrem AKSUNGUR SÜMAE, Mühendis Bu proje çalışması; Karadeniz alabalığı (Salmo trutta labrax PALLAS, 1811) nın biyoekolojik

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJE KESİN RAPORU EGE UNIVERSITY SCIENTIFIC RESEARCH PROJECT REPORT

EGE ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJE KESİN RAPORU EGE UNIVERSITY SCIENTIFIC RESEARCH PROJECT REPORT I EGE ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJE KESİN RAPORU EGE UNIVERSITY SCIENTIFIC RESEARCH PROJECT REPORT PROJE NO: 2012-BİL-032 AKDENİZ VE KARADENİZ DE EAF (EKOSİSTEM YAKLAŞIMLI BALIKÇILIK) UYGULAMASINI

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri Ötrifikasyon Ötrifikasyon, göllerin olgunlaşma aşamalarında meydana gelen dogal bir olay. Genç göller düşük oranlarda besin içermekte dolayısıyla biyolojik aktivite az..oligotrofik göller Yaşlı göller,

Detaylı

Gübre Kullanımının Etkisi

Gübre Kullanımının Etkisi 1 Gübre Kullanımının Etkisi Tarımsal üretimi artırmanın en kolay yollarından biri gübre Dünyada gübre kullanımı sürekli artıyor. En çok tüketilen azotlu ve fosforlu gübreler Kirlilik açısından ahır gübresi

Detaylı

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler)

Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Ekoloji, ekosistemler ile Türkiye deki bitki örtüsü bölgeleri (fitocoğrafik bölgeler) Başak Avcıoğlu Çokçalışkan Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği Biraz ekolojik bilgi Tanımlar İlişkiler

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 28 EKOLOJİ KOMÜNİTE EKOLOJİSİ

12. SINIF KONU ANLATIMI 28 EKOLOJİ KOMÜNİTE EKOLOJİSİ 12. SINIF KONU ANLATIMI 28 EKOLOJİ KOMÜNİTE EKOLOJİSİ KOMÜNİTE EKOLOJİSİ Bir alan ya da habitat içerisindeki tüm popülasyonların oluşturduğu birliğe komünite denir. Komüniteyi oluşturan türler arasında

Detaylı

23-25 Ekim 2013 tarihinde SAMSUN da düzenlenen III. ULUSAL SULAK ALANLAR KONGRESİ ne

23-25 Ekim 2013 tarihinde SAMSUN da düzenlenen III. ULUSAL SULAK ALANLAR KONGRESİ ne 23-25 Ekim 2013 tarihinde SAMSUN da düzenlenen III. ULUSAL SULAK ALANLAR KONGRESİ ne SARI, A., BAŞKAYA, Ş. ve GÜNDOĞDU, E., 2013. Bir Şehrin Yuttuğu Sulak Alan: Erzurum Bataklıkları adlı poster bildiri

Detaylı

6.1. SU VE TOPRAK YÖNETİMİ İSTATİSTİKLERİ 2. Mevcut Durum

6.1. SU VE TOPRAK YÖNETİMİ İSTATİSTİKLERİ 2. Mevcut Durum 6.1. SU VE TOPRAK YÖNETİMİ İSTATİSTİKLERİ 2. Mevcut Durum Su kalitesi istatistikleri konusunda, halen Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından 25 havzada nehir ve göl suyu kalitesi izleme çalışmaları

Detaylı

Mağaraların ve Mağara Doğasının Korunması İçin İşbirliğinin Geliştirilmesi Projesi EGE MAĞARA ARAŞTIRMA VE KORUMA DERNEĞİ

Mağaraların ve Mağara Doğasının Korunması İçin İşbirliğinin Geliştirilmesi Projesi EGE MAĞARA ARAŞTIRMA VE KORUMA DERNEĞİ Bu hibe programı Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından finanse edilmektedir. Mağaraların ve Mağara Doğasının Korunması İçin İşbirliğinin Geliştirilmesi Projesi EGE MAĞARA ARAŞTIRMA

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ

SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ SU ÜRÜNLERİ ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI DERSLERİ DERS KODU SM6002 SM6003 SM6006 SM6007 SM6008 SM6010 SM6011 SM6012 SM6013 SM6014 SM6015 SM6016 SM6017 SM6018 SM6019 SM6021 SM6023 SM6024 SM6025 SM6026

Detaylı

Orman Koruma, Yaban Hayatı ve Korunan Alanlar Araştırmaları Başmühendisliği

Orman Koruma, Yaban Hayatı ve Korunan Alanlar Araştırmaları Başmühendisliği BATI KARADENİZ ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ Orman Koruma, Yaban Hayatı ve Korunan Alanlar Araştırmaları Başmühendisliği İlhami TURAN Yaban Hayatı Araştırmaları Uzmanı Bir Kızılderili sözü derki

Detaylı

BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BALIKÇILIK ve SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ III. SU ÜRÜNLERİ ÇALIŞTAYI 25.02.2015 ANTALYA 1 POTANSİYEL 2 SU ÜRÜNLERİ POTANSİYELİ Kaynak Sayı Alan (ha) Deniz 4 24 607 200 Doğal Göl 200 906 118 Baraj Gölü

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

1. Nüfus değişimi ve göç

1. Nüfus değişimi ve göç Sulamanın Çevresel Etkileri Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sağlık Etkileri 1.Nüfus değişimi ve göç 2.Gelir düzeyi ve işgücü 3.Yeniden yerleşim 4.Kültürel

Detaylı

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir.

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir. 1.EKOSİSTEMLER TÜR HABİTAT POPÜLASYON EKOSİSTEM TÜR: Kendi aralarında üreyip verimli döller verebilen ve bir ortak atadan gelen benzer bireylerin oluşturduğu topluluğa denir. POPÜLASYON: Belli bir bölgede

Detaylı

Sorun Analizi (Sorunların Sektörlere Ayrılarak Belirlenmesi)

Sorun Analizi (Sorunların Sektörlere Ayrılarak Belirlenmesi) 1.1 Sorun Analizi I. Beş Yıllık Yönetim planı sürecinde oluşturulan sorun analizi, II. Beş Yıllık Yönetim Planı sürecinde gerçekleştirilen anket ve saha çalışmaları, ayrıca yönetim planı hazırlama sürecinde

Detaylı

BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ VE SU SAMURU İLİŞKİSİ. İrfan UYSAL T.C. Orman Bakanlığı, Milli Parklar ve AYH Başmühendisliği 35530 Karşıyaka - İZMİR

BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ VE SU SAMURU İLİŞKİSİ. İrfan UYSAL T.C. Orman Bakanlığı, Milli Parklar ve AYH Başmühendisliği 35530 Karşıyaka - İZMİR BALIK YETİŞTİRİCİLİĞİ VE SU SAMURU İLİŞKİSİ İrfan UYSAL T.C. Orman Bakanlığı, Milli Parklar ve AYH Başmühendisliği 35530 Karşıyaka - İZMİR Özet: Türkiye'nin bir çok yerinde özellikle son 20 yılda iç sularda

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDAKİ İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere olarak bitki ve hayvan topluluklarını

Detaylı

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI İZLEME VE SU BİLGİ SİSTEMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI İZLEME VE SU BİLGİ SİSTEMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI İZLEME VE SU BİLGİ SİSTEMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Şükran DENİZ Uzman Kasım 2015 1 SUNUM İÇERİĞİ AMAÇ NUMUNE KABI NUMUNE ALMA CİHAZ TİPLERİ NUMUNE ALMA YERİ NUMUNELERİN KORUNMASI

Detaylı

Murat Nehri (Elazığ) nin Bazı Fizikokimyasal Parametreler Açısından Su Kalitesinin Belirlenmesi

Murat Nehri (Elazığ) nin Bazı Fizikokimyasal Parametreler Açısından Su Kalitesinin Belirlenmesi October26-28, 216, Malatya Murat Nehri (Elazığ) nin Bazı Fizikokimyasal Parametreler Açısından Su Kalitesinin Belirlenmesi ÖZET Murat Topal DSİ Genel Müdürlüğü, DSİ 9. Bölge Müdürlüğü, Elazığ, murattopal@dsi.gov.tr

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ 1) Aşağıdaki anıtlardan hangisi diğerlerinden farklıdır? A) B) C) D) 2) I Arazide daha önce olmayan, kaynak suların, suya doygun alanların ve su sızıntılarının oluşması. II Bina temelleri altında çatlama,

Detaylı

Çevre Yüzyılı. Dünyada Çevre

Çevre Yüzyılı. Dünyada Çevre Çevre Yüzyılı Çevre; canlıların yaşamı boyunca ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır. Hava, su ve toprak bu çevrenin fizikî unsurlarını; insan, hayvan, bitki ve diğer mikroorganizmalar ise, biyolojik unsurlarını

Detaylı

DALYAN KANALINDAKİ (ORTACA - MUĞLA) SU SAMURLARI (Lutra lutra L. 1758) ÜZERİNE GÖZLEMLER

DALYAN KANALINDAKİ (ORTACA - MUĞLA) SU SAMURLARI (Lutra lutra L. 1758) ÜZERİNE GÖZLEMLER TABİAT ve İNSAN Y ıl: 37-2003 - Sayı: 3, Sayfa 21-25 DALYAN KANALINDAKİ (ORTACA - MUĞLA) SU SAMURLARI (Lutra lutra L. 1758) ÜZERİNE GÖZLEMLER Eyup BAŞKALE Yakup KASKA Raşit URMAN Yusuf KATILIŞ Pamukkale

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ I. Analitik Çerçeve ve Kapsam, Tanımlamalar ve Sınıflamalar a) Analitik Çerçeve ve Kapsam: Korunan alan istatistikleri; korunan alanlar (milli park, tabiat parkı,

Detaylı

Hedef 1: KAPASİTE GELİŞTİRME

Hedef 1: KAPASİTE GELİŞTİRME Proje, Küresel Çevre Fonu (GEF) mali desteğiyle, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Gıda Tarım ve Hayvancılık

Detaylı

GENEL RODENT KONTROLÜ VE TARLA FARELERİ İLE MÜCADELE

GENEL RODENT KONTROLÜ VE TARLA FARELERİ İLE MÜCADELE GENEL RODENT KONTROLÜ VE TARLA FARELERİ İLE MÜCADELE A. GENEL RODENT KONTROLÜ Kemirgenler olarak tabir edilen rodentler, üreme ve canlı kalma gücü çok yüksek, depo, ambar, tarla vb gibi uygun yerlerde

Detaylı

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER ÖRNEK-3 Yunus YÖNÜGÜL İSTANBUL'DAKİ İÇMESUYU HAVZALARI NIN ÖNEMİ, İÇME SUYU KORUMA HAVZALARI NDA YAŞANAN SORUNLAR, İDARİ YARGIYA İNTİKAL ETMİŞ UYUŞMAZLIKLAR, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK ANALİZİ. Bülent YAĞCI Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK ANALİZİ. Bülent YAĞCI Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DEVLET METEOROLOJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK ANALİZİ Bülent YAĞCI Araştırma ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanı İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirimi,

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İZLANDA ÜLKE RAPORU

İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İZLANDA ÜLKE RAPORU İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İZLANDA ÜLKE RAPORU Haziran 2008 T.K. 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : İzlanda Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi

Detaylı

Ağaç Nedir? Bir ağacın yaşayıp gelişebilmesi için; ışık, sıcaklık, CO 2, O 2, su ve mineral madde gereklidir.

Ağaç Nedir? Bir ağacın yaşayıp gelişebilmesi için; ışık, sıcaklık, CO 2, O 2, su ve mineral madde gereklidir. AĞAÇ NEDĠR? Ağaç Nedir? Boyu en az 5 metre, çapı da 10 cm'den aşağı olmayan, dal sürgün ve yapraklarının oluşturduğu tepe tacını tek bir gövde üzerinde taşıyan, her yıl çap artımı yaparak kalınlaşan, sürgün

Detaylı

YAYILI KİRLİLİK: KENTSEL VE TARIM KAYNAKLI

YAYILI KİRLİLİK: KENTSEL VE TARIM KAYNAKLI YAYILI KİRLİLİK: KENTSEL VE TARIM KAYNAKLI DOÇ.DR. EMRE ALP ODTÜ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 19-20 Mart 2015 YAYILI KİRLİLİK: KENTSEL VE TARIM KAYNAKLI Yayılı Kirlilik Kaynakları ve Özellikleri Yayılı Kirliliğin

Detaylı

(Change of Water Masses-Dust Storms Interaction in Syria and Iraq) Suriye ve Irak taki Su Kütlelerindeki Değişimin Toz Fırtınaları ile İlişkisi

(Change of Water Masses-Dust Storms Interaction in Syria and Iraq) Suriye ve Irak taki Su Kütlelerindeki Değişimin Toz Fırtınaları ile İlişkisi V. ULUSLARARASI KUM VE TOZ FIRTINASI ÇALIŞTAYI ORTA DOĞU TOZ KAYNAKLARI VE ETKİLERİ 23-25 EKİM 2017, İSTANBUL (Change of Water Masses-Dust Storms Interaction in Syria and Iraq) Suriye ve Irak taki Su Kütlelerindeki

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ankara

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ankara TÜRKİYE EKONOMİSİ Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü 1 Ankara Ülke Ekonomisinde Etkili Olan Faktörler Tarih Doğal Kaynaklar Coğrafi yer Büyüklük Arazi şekilleri

Detaylı

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ve TARIM VE GIDA GÜVENCESĠ

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ve TARIM VE GIDA GÜVENCESĠ TÜRKĠYE NĠN BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ NE ĠLĠġKĠN ĠKĠNCĠ ULUSAL BĠLDĠRĠMĠNĠN HAZIRLANMASI FAALĠYETLERĠNĠN DESTEKLENMESĠ PROJESĠ ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ve TARIM VE GIDA GÜVENCESĠ

Detaylı

Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Düzenleyici Etki Analizi Ön Çalışma

Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Düzenleyici Etki Analizi Ön Çalışma Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Düzenleyici Etki Analizi Ön Çalışma Yaban Kuşlarının Korunması Direktifi 2009/147/EC İçerik Kuş Direktifi Ön DEA raporu Rapor sonrası yapılanlar İstişare Süreci

Detaylı

"Yaşayan Bahar", ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik.

Yaşayan Bahar, ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik. Günün çevre haberi: "Yaşayan bahar" Baharın habercileri "kırlangıçlar" "leylekler" "ebabiller"... Tüm Avrupa'da doğa severler bu habercilerin yolunu gözlüyorlar... Siz de katılmak ister misiniz? "Yaşayan

Detaylı

DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ *

DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ * DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ * Investigation About Seasonal Pollution Drainage Channels, Asagi Seyhan Samples Şevki İSKENDEROĞLU Çevre Mühendisliği Anabilim

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

ÇYDD: su, değeri artan stratejik bir nitelik kazanacaktır.

ÇYDD: su, değeri artan stratejik bir nitelik kazanacaktır. ÇYDD: su, değeri artan stratejik bir nitelik kazanacaktır. 2017 Dünya Su Günü Bildirisi 2016 yılı, ilk kayıtların tutulduğu 1880 yılından bu yana en sıcak yıl olarak kayda geçti. 2 yüzyıl, dünya ortalama

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

Kosta Y. Mumcuoglu, PhD

Kosta Y. Mumcuoglu, PhD İklim değişikliklerine bağlantılı değişen vektör-aracılı enfeksiyonlar Kosta Y. Mumcuoglu, PhD Parasitology Unit Department of Microbiology and Molecular Genetics The Kuvin Center for the Study of Infectious

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

MİLLİ PARKLAR VE SU SAMURLARININ KORUNMASI KONUSUNDA YASAL DÜZENLEMELER LEGAL ARRANGEMENTS ON THE PROTECTIONOF NATIONAL PARKS AND OTTERS

MİLLİ PARKLAR VE SU SAMURLARININ KORUNMASI KONUSUNDA YASAL DÜZENLEMELER LEGAL ARRANGEMENTS ON THE PROTECTIONOF NATIONAL PARKS AND OTTERS NATURE AND MAN / Tabiat ve İnsan MİLLİ PARKLAR VE SU SAMURLARININ KORUNMASI KONUSUNDA YASAL DÜZENLEMELER LEGAL ARRANGEMENTS ON THE PROTECTIONOF NATIONAL PARKS AND OTTERS H. Hüseyin MÜLAZIMOĞLU Milli Parklar

Detaylı

RES Projelerinin Değerlendirilmesinde Yer Seçiminin Önemi ve Dikkate Alınacak Ekolojik Parametreler

RES Projelerinin Değerlendirilmesinde Yer Seçiminin Önemi ve Dikkate Alınacak Ekolojik Parametreler RES Projelerinin Değerlendirilmesinde Yer Seçiminin Önemi ve Dikkate Alınacak Ekolojik Parametreler Türkiye Rüzgar Enerjisi Kongresi 5-6 Kasım 2014 İstanbul Akdeniz Üniversitesi Biyoloji Bölüm Başkanı

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

Fatih TOSUNOĞLU Su Kaynakları Ders Notları Su Kaynakları Ders Notları, Su Kaynakları Ders Notları

Fatih TOSUNOĞLU Su Kaynakları Ders Notları Su Kaynakları Ders Notları, Su Kaynakları Ders Notları Fatih TOSUNOĞLU Su Kaynakları Ders Notları, Prof.Dr. Ercan KAHYA, İTÜ Su Kaynakları Ders Notları, Prof. Dr. Recep YURTAL, Çukurova Üniversitesi Su Kaynakları Ders Notları, Yrd.Doç.Dr. Selim ŞENGÜL, Atatürk

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

Mevcut ve Potansiyel Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları için Yönetim Plan Modeli Geliştirme

Mevcut ve Potansiyel Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları için Yönetim Plan Modeli Geliştirme Mevcut ve Potansiyel Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları için Yönetim Plan Modeli Geliştirme YÖNTEM YÖNTEM 1) Genel Sörvey Türkiye YGS lerinin Genel Araştırması (Örnekleme ve Tanımlama ) 1.1. Verilerin Toplanması

Detaylı

RAPOR KAZ DAĞLARI KOÇERO DERESİ ALABALIK ÖLÜMLERİ İLE İLGİLİ ALAN ÇALIŞMASI. Prof. Dr. Mustafa SARI.

RAPOR KAZ DAĞLARI KOÇERO DERESİ ALABALIK ÖLÜMLERİ İLE İLGİLİ ALAN ÇALIŞMASI. Prof. Dr. Mustafa SARI. RAPOR KAZ DAĞLARI KOÇERO DERESİ ALABALIK ÖLÜMLERİ İLE İLGİLİ ALAN ÇALIŞMASI Prof. Dr. Mustafa SARI msari@bandirma.edu.tr Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi KOÇERO DERESİ Koçero Deresi,

Detaylı

Eco new farmers. Modül 1- Organik Tarıma Giriş. Bölüm 4- Organik Tarım ve Koruma

Eco new farmers. Modül 1- Organik Tarıma Giriş. Bölüm 4- Organik Tarım ve Koruma Eco new farmers Modül 1- Organik Tarıma Giriş Bölüm 4- Organik Tarım ve Koruma Modul 1- Organik Tarıma Giriş Bölüm 4 Organik Tarım ve Koruma www.econewfarmers.eu 1. Giriş Organik tarım kültür alanlarında

Detaylı

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ TEKNİK TESPİT RAPORU 2014 İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ [TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ] 30 AĞUSTOS 2014 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI III. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Köprülü Kanyon Milli Parkının Kısa Tanıtımı Gerçekleştirilen Envanter Çalışmaları Belirlenen Orman Fonksiyonları Üretim Ekolojik Sosyal

Detaylı

- Türkiye Denizlerinde Kirlenme Durumu

- Türkiye Denizlerinde Kirlenme Durumu - Türkiye Denizlerinde Kirlenme Durumu Marmara Denizi: Yaklaşık 11.352 km 2 'lik bir alan kaplayan Marmara Denizi hidrografik yapısı açısından tipik haliç özelliğine sahiptir. Karadeniz den yüzey akıntıları

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

Yurt Dışında Su Samuru (Lutra lutra) İle İlgili Çalışmalar. Abroad Studies About Otter

Yurt Dışında Su Samuru (Lutra lutra) İle İlgili Çalışmalar. Abroad Studies About Otter Tabiat ve İnsan Yil 33-1999 - Say: 3 Yurt Dışında Su Samuru (Lutra lutra) İle İlgili Çalışmalar Abroad Studies About Otter Doç. Dr. Ali ERDOĞAN, Ar. Gör. Hakan SERT Akdeniz Üniv. Fen-Edebiyat Fak. Biyoloji

Detaylı

GEVHER HATUN ANAOKULU UÇEP (UYGULAMALI ÇEVRE EĞİTİMİ PROJESİ) PROGRAMI

GEVHER HATUN ANAOKULU UÇEP (UYGULAMALI ÇEVRE EĞİTİMİ PROJESİ) PROGRAMI GEVHER HATUN ANAOKULU UÇEP (UYGULAMALI ÇEVRE EĞİTİMİ PROJESİ) PROGRAMI Nilüfer Kaymakamlığı, Nilüfer İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okul - kurumlar ile ilgili Kamu Kurum Kuruluşları ve Sivil Toplum

Detaylı

SU ve BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SEMPOZYUMU. Çukurova Deltası Arazi Örtüsü/Kullanımı Değişimlerinin İzlenmesi

SU ve BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SEMPOZYUMU. Çukurova Deltası Arazi Örtüsü/Kullanımı Değişimlerinin İzlenmesi SU ve BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SEMPOZYUMU Çukurova Deltası Arazi Örtüsü/Kullanımı Değişimlerinin İzlenmesi Yrd.Doç.Dr. Anıl AKIN Bursa Teknik Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, aakin@student.cu.edu.tr

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

Abant Gölü ündeki Su Samurunun (Lutra lutra) habitat tercihi. Habitat preference of Otter (Lutra lutra) in Abant Lake. Abstract

Abant Gölü ündeki Su Samurunun (Lutra lutra) habitat tercihi. Habitat preference of Otter (Lutra lutra) in Abant Lake. Abstract Ormancılık Araştırma Dergisi Journal of Forestry Research 2015/1, A, 1:2, 51-56 DOI: http://dx.doi.org/10.17568/oad.06125 Koruma/Conservation Araştırma makalesi/research article Abant Gölü ündeki Su Samurunun

Detaylı

BALIK ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ

BALIK ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ BALIK ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ İÇERİK BİYOLOJİK KALİTE ELEMENTİ: BALIK TS-EN 14011 SU KALİTESİ-ELEKTRİKLE BALIK NUMUNESİ ALMA TS EN 14757 SU KALİTESİ DEĞİŞEN GÖZ AÇIKLIKLI SIK ÖRGÜLÜ AĞLARLA BALIK NUMUNESİ

Detaylı

Derleyip Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Aysel ULUS

Derleyip Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Aysel ULUS Derleyip Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Aysel ULUS PEYZAJ EKOLOJİSİNDE TEMEL PRENSİPLER Peyzaj ekolojisinde 7 önemli ana prensipten söz edilebilir. Bunlardan ilk ikisi peyzajın strüktürüne odaklanmaktadır.

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS 31. 32. Televizyonda hava durumunu aktaran sunucu, Türkiye kıyılarında rüzgârın karayel ve poyrazdan saatte 50-60 kilometre hızla estiğini söylemiştir. Buna göre, haritada numaralanmış rüzgârlardan hangisinin

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı