Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerine Etkileri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerine Etkileri"

Transkript

1 T.C. BAŞBAKANLIK SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerine Etkileri Sosyal Yardım Uzmanlık Tezi Hazırlayan Orhan BİLGE Tez Danışmanı Dr. Selim COŞKUN Ankara Mayıs 2009

2 Baskı Tarihi: 31 Ağustos 2010

3 İçindekiler Kısaltmalar...6 Tablolar Dizini...8 Şekiller Dizini...9 Özet...11 Summary...13 Giriş...15 Birinci Bölüm EKONOMİK KRİZLER KAVRAMSAL ÇERÇEVE: TEMEL KAVRAMLAR Enflasyon Deflasyon Stagflasyon Devalüasyon Revalüasyon Resesyon Sirayet Etkisi (Yayılma, Contagion Finansal Kriz Ekonomik Kriz EKONOMİK KRİZLERİN TARİHÇESİ EKONOMİK KRİZ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK KRİZLERİN OLUŞUMU Ekonomik Kriz Çeşitleri Reel Sektör Krizleri Finansal krizler Finansal kriz Çeşitleri Para Krizleri (Döviz Krizleri) Bankacılık Krizleri Dış Borç Krizleri Sistemik Finansal Krizler...44

4 3.2. Ekonomik Krizlerin Nedenleri ve Oluşumu Ekonomik Krizlerin Nedenleri Ekonomik Krizlerin Oluşumu...60 İkinci Bölüm ÜLKELERİN EKONOMİK KRİZ TECRÜBELERİ Güneydoğu Asya Krizi Örneği: Endonezya Krizi Krizi Öncesi Doğu Asya Ülkelerinin Ekonomik Durumu Endonezya Ekonomik Krizi Endonezya Ekonomik Krizinin Nedenleri ve Oluşumu Endonezya Ekonomik Krizinin Etkileri İşgücü Piyasası Gelir Dağılımı ve Yoksulluk Eğitim ve Sağlık Endonezya Ekonomik Krizi Sonrası Yoksulluk Önleyici Politikalar Kasım ve 2001 Şubat Türkiye Krizleri Buhranı Sonrası Türkiye de görülen Krizler Türkiye Ekonomik Krizinin Nedenleri ve Oluşumu Türkiye Ekonomik Krizinin Yoksulluk Öğelerine Etkileri Ekonomik Krizin İşgücü Piyasasına Etkileri Ekonomik Krizin Gelir Dağılımı ve Yoksulluk Üzerine Etkileri Yoksulluk Sosyal Harcamalar-Eğitim, Sağlık ve Sosyal Yardım Türkiye Ekonomik Krizinde Uygulanan Politikalar

5 Üçüncü Bölüm EKONOMİK KRİZLERLE YOKSULLUK ARASINDAKİ İLİŞKİ Ekonomik Krizlerin Mali Etkileri ve Görüşler Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerindeki Olumsuz Mali Etkileri Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerindeki Olumlu Mali Etkileri Ekonomik Krizlerin İstihdama Etkileri Ekonomik Krizlerin Tüketime Etkileri Ekonomik Krizlerin Sağlığa Etkileri Ekonomik Krizlerin Eğitime Etkileri Ekonomik Krizlerin Genel Olarak Yoksulluğa Etkileri Üzerine Görüşler Sonuç Kaynakça

6 Kısaltmalar ABD: Amerika Birleşik Devletleri a.g.e: adı geçen eser a.g.m: adı geçen makale Akt.: Aktaran APEC: Asya ve Pasifik Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ASEAN: GüneyDoğu Asya Ulusları Birliği ATO: Ankara Ticaret Odası Bkz. : Bakınız bsk: Baskı BYDK: Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu BWK: Bretton Woods kuruluşları C.: Cilt ÇSGB: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı DİBS: Devlet İç Borçlanma Senetleri DİE: Devlet İstatistik Enstitüsü( Yeni adı bkz. TÜİK) Ed.: Editör ERM: Avrupa Para Sistemi nin Döviz Kuru Mekanizması FBE: Finansal baskı endeksi GEGP: Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı GSMH: Gayri Safi Milli Hâsıla GSYİH: Gayri Safi Yurtiçi Hasıla HBA: Hanehalkı Bütçe Anketi HGTHA: Hane halkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi IMF: International Money Fund (Uluslar arası Para Fonu) İ.İ.B.F: İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi M2: Vadesiz paranın yanı sıra vadeli mevduatlar ve döviz tevdiat hesapları. MGM: Minimum Gıda Maliyeti Nu. veya No.: Numara, Number OECD: Organization Of Economic Cooperation and Development (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı) 6

7 OPEC: Organization Petroleum Exportin Countries (Petrol İhraç Eden Ülkeler Topluluğu) s. veya ss: Sayfa, Sayfadan sayfaya SGA: Sosyal Güvenlik Ağı SRAP: Sosyal Riski Azaltma Projesi SYDTF: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu TCMB: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası TEFE: Toptan Eşya Fiyat Endeksi TGM: Temel Gereksinmeler Maliyeti TL: Türk Lirası TÜFE: Tüketici Fiyat Endeksi TÜİK: Türkiye İstatistik Enstitüsü vb.: Ve benzeri vd.: Ve devamı Vol. : Volume Yay.: Yayınları, Yayınevi, Yayıncılık 7

8 Tablolar Dizini Tablo 1: Kriz yaşayan ülkelerde yerli paranın değerlenme oranı...50 Tablo 2: Gelişmekte olan ülkelerde finansal krizlerin izlediği yol...62 Tablo 3: Doğu Asya ekonomilerinde reel GSYİH nın gelişimi...73 Tablo 4: Doğu Asya ekonomilerinde enflasyonun gelişimi...74 Tablo 5: Doğu Asya ekonomilerinde cari işlemler dengesi...76 Tablo 6 : Doğu Asya ekonomilerinde kamu kesimi dengesi...76 Tablo 7 : Doğu Asya ekonomilerinde dış borçların gelişimi...77 Tablo 8: Endonezya: İşgücü Piyasası Göstergeleri, Tablo 9: Gelir Dağılımı ve Yoksulluk Göstergeleri, Endonezya, Tablo 10: Endonezya: Eğitim ve Sağlık Harcamaları, Tablo 11: Endonezya: Sosyal Güvenlik Ağı Programları...86 Tablo 12: Türkiye de Bankaların Açık Pozisyonları (Milyar $)...98 Tablo 13: Türkiye de Kriz Öncesi ve Sonrası, Gecelik İşlemlere Uygulanan Basit Faiz Oranları (Ağırlıklı Ort.) Tablo 14: Ticari Bankalarının Kısa Vadeli Borç Stoku Tablo 15: Türkiye: İşgücü Piyasası Göstergeleri, Tablo 16 : Kriz Sebebiyle İşten Çıkartılanlar Tablo 17 : Türkiye: Kentsel ve Kırsal Gelir Dağılımı Göstergeleri, 1987, 1994 ve Tablo 18: Türkiye: Kentsel ve Kırsal Yoksulluk Oranları, 1987 ve Tablo 19: Yoksulluk Oranları, Türkiye ve Kentsel, 1994 ve Tablo 20: Türkiye: Hükümetin Sosyal, Eğitim ve Sağlık Harcamaları, Tablo 21: Bazı Ülkelerde Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerine Etkileri Tablo 22: Seçilmiş Bazı Ülkelerde Ekonomik Krizlerin Sosyal Etkileri

9 Şekiller Dizini Şekil 1: Ekonomik Kriz Yoksulluk ilişkisi...25 Şekil 2: Ekonomik Kriz çeşitleri...32 Şekil 3: Finansal Krizlerin Sınıflandırılması...36 Şekil 4: Sermaye Hesabı Krizi ve Kredi Daralması Arasındaki Nedensellik Bağları...36 Şekil 5: Kriz Sonrası Dönem: Toplumsal Tepkilerden Sosyal Güvenlik Ağlarına Uzanan Tepkiler.Zinciri Şekil 6: Ekonomik Kriz Yoksulluk ilişkisi

10

11 ÖZET Bu çalışmada, ani ve beklenmedik bir zamanda ortaya çıkıp, yıkıcı ve bozucu etkilere sahip olan ekonomik krizlerin yoksulluk üzerine etkileri incelenmektedir. Çalışmada, öncelikle ekonomik krizlerin kavramsal çerçevesi oluşturulmakta ve ekonomik kriz ile ilgili temel kavramlar tanımlanmaktadır. Ekonomik krizlerin tarihçesi kısaca açıklanıp, ekonomik krizlerin nedenleri, ekonomik krizlerin çeşitleri ve kriz oluşumu açıklanmaktadır Endonezya krizi ve 2001 Türkiye ekonomik krizi detaylıca incelenerek, kriz süreçleri ve etkileri örneklerle açıklanmaktadır. Bununla birlikte ülke örnekleriyle ekonomik krizlerin yoksulluk ile ilişkisi somut bir ortama aktarılmakta, krizlerin yoksulluk üzerindeki etkileri örnekler ve istatistikî verilerle ortaya koyulmaktadır. Ekonomik krizlerle yoksulluk ilişkisini açıklayan değişik yazar ve iktisatçıların görüşlerine ülke örnekleri açıklanırken yer verilmektedir. İktisatçıların görüşlerinin yanı sıra yoksulluğun bileşenleri üzerindeki ekonomik kriz etkileri gösterilerek, yoksulluk ve gelir dağılımının etkilenmeleri ortaya konulmaktadır. Ekonomik krizlerin yoksulluk üzerindeki etkilerini azaltmak için ülkelerin uyguladığı politikalar ve faaliyetler ortaya konularak, bu politikaların sadece kriz sonrasında yapılmasının yoksulluğa olan etkiyi azaltmadığı tartışılmaktadır. Bu çalışmada, ekonomik krizlere karşı alınacak politikalara önem verilmesi gerektiği ve yalnızca kriz sonrası politikalarla değil; kriz öncesi politikaların kriz esnasında yoksulluğun derinleşmesini azaltmasından dolayı kriz öncesi politikalara da önem verilmesi gerektiği tartışılmaktadır. Anahtar Sözcükler: Ekonomik Kriz, Buhran, Finansal Kriz, Yoksulluk, Yoksulluk Politikaları, Ekonomik Kriz Etkileri, Sirayet Etkisi. 11

12

13 SUMMARY In this study, the impacts of economic crisises which appear in a sudden and unexpected time, has destructive and damaging effects on poverty is analyzed. In the study, firstly, conceptual content of economic crisises is formed and basic concepts related with economic crisises are defined. History of economic crisises is briefly explained; causes of economic crisises, kinds of economic crisises and formation of a crisis are explained Indonesia economic crisis and 2001 Turkey economic crisis are examined in detail; crisis periods and impacts are explained. Moreover, the relation of economic crisis and poverty is objectified with country samples; the impacts of economic crisis on poverty are stated with samples and statistical data. As country samples are explained, different authors and economists ideas which explain the relation of economic crisises and poverty are stated. In addition to the sights of the economists, by showing the impacts of economic crisises on the components of poverty, poverty and income distribution interaction is stated. By stating the politics and activities implemented by countries to reduce the impacts of economic crisises on poverty, the implementation of politics after economic crisis isn t reduced the impact on poverty is argued. In this study, the necessity to stress the politics against the economic crisises and not only politics after the crisis but also due to reducing the deepness of poverty during crisis the politics taken before crisis should be stressed are argued. Keywords: Economic crisis, Depression, Financial Crisis, Poverty, Poverty Politics, Economic Crisis Impacts, Contagion. 13

14

15 GİRİŞ Ekonomik krizlerin ülkeler, firmalar ve insanlar üzerindeki etkilerinin şiddetinin ve yoğunluğunun giderek arttığı görülmektedir. Söz konusu ekonomik krizler küreselleşen dünyada sınır tanımadan, gelişmiş ülke, gelişmemiş ülke ayrımı yapmadan, dünyadaki bütün toplumları etkisi altına almaktadır. Bu krizler, ülkelerin ekonomik, kültürel ve sosyal yapılarını değiştirip, sosyoekonomik yapıları üzerinde yıkıcı ve bozucu etkiler oluşturmaktadır. Bununla beraber, özellikle ülke temelinde az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri; insan temelinde de yoksul ve muhtaç insanları daha fazla etkilemekte ve bu ülkelerin ve insanların uzun yıllar süren kalkınma ve gelişme çabaları neticesinde elde ettikleri kazanımları risk altında bırakmaktadırlar. Bu sonucun ortaya çıkmasındaki en önemli neden ise, bu ülkeleri, yoksul ve muhtaç insanları, ekonomik krizin etkilerinden koruyacak politikalara, uygulamalara ve süreçlere gereken önemin verilmemesi veya yalnızca kriz sonrasına yönelik politika oluşturulması; kriz öncesinde, muhtemel ekonomik krizlerin etkilerinin azaltılması için politika ve tedbirlerin oluşturulmamasıdır. Son yıllarda dünyada bölgesel veya küresel etkileri olan Avrupa Para Krizi ( ), Meksika Tekila Krizi ( ), Türkiye Krizi (1994), Güney Doğu Asya Krizi ( ), Rusya Krizi (1998), Brezilya Krizi (1999), Türkiye Krizi (2001), Arjantin Krizi (2002) gibi krizler yaşanmıştır. Bu ekonomik krizler gerek etkileri gerekse sonuçları yönünden mikro ve makro etkileri olmasıyla iktisatçılar tarafından çalışılan öncelikli konulardan birisi olmaktadır. İktisatçılar, özellikle ekonomik krizlerin nedenleri, oluşumları, kriz politikaları, finans piyasaları ve reel sektör üzerine etkileri üzerine yoğun çalışmalarda bulunmaktadır. Ancak ekonomik krizlerin sosyo-ekonomik etkileri ve yoksulluk üzerine etkileri üzerine yapılan çalışma sayısı azdır. Hâlbuki ekonomik krizler, ekonomik olarak en hassas kesim olan yoksul kesim üzerinde kolay etki göstermektedir. Bu etkiler, istihdam, tüketim, eğitim, sağlık gibi göstergelerde etkili olup, bunlara bağlı olarak da kalkınmayı, toplumsal adaleti, yoksulluğu ve gelir dağılımını etkilemektedir. Bu sebeple, ekonomik krizlerin yoksulluk üzerindeki etkilerinin incelenmesi, tespitlerin yapılması ve gerekli politikaların ortaya çıkartılması gerekmektedir. 15

16 Bu çalışmanın amacı, ekonomik krizlerin yoksulluk üzerindeki etkilerini incelemek, sorunları tespit etmek ve çözüm önerileri getirmektir. Çalışma, konunun doğası gereği, çok geniş kapsamlı ve birçok bilim dalından faydalanmayı gerektiren bir alanı incelemektedir. Ancak, ekonomik krizler ve yoksulluğu bütün yönleriyle ele almak bu çalışmanın kapsamını ve amacını aşmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma ekonomik krize yönelik politikalar ve uygulamalar oluşturulurken yalnız kriz sonrasına yönelik değil; krizin etkilerini hafifletmesi ve yıkıcı etkilerinin şiddetini azaltması yönünden kriz öncesine yönelik politikaların oluşturulması gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu çalışmada, uluslar arası toplumun gündemine de paralel şekilde ekonomik krizler, ekonomik krizlerin nedenleri, çeşitleri ve etkileri, krizlerden etkilenmiş iki ülke olan Endonezya ve Türkiye bağlamında incelenmektedir. Ekonomik krizlerin ülkeler üzerindeki genel etkileri üzerine dikkatler çekilmekte ve ekonomik krizlerin yoksulluk üzerindeki negatif etkilerinin ortadan kaldırılması için yoksulluğa sebep olan nedenleri ortadan kaldıracak sosyal politikalar açıklanmaktadır. Yoksulluk ve ekonomik kriz ilişkisi somut istatistikî verilerle ortaya konularak yoksulluk göstergeleri belirtilmekte, bu yoksulluk göstergelerine karşı ülke yönetimlerince ne gibi politikalar uygulandığı, Bretton Woods kuruluşları olan IMF, Dünya Bankası gibi kuruluşların ekonomik krize karşı tavırları ve faaliyetlerine yer verilerek, ekonomik kriz karşısında yoksulluk politikaları ortaya konulmaktadır. Bunun yanı sıra, ülke örneklerinde kriz öncesi yoksulluğu önlemeye yönelik yapılmış ülke politikaları belirtilerek, kriz esnasında kriz öncesi politikaların krizin etkisini hafiflettiği gösterilmektedir. Bu incelemelerle ekonomik kriz yoksulluk ilişkisi somut bir ortama aktarılmakta ve yoksulluğa karşı en önemli ve en zor süreç kabul edilen kriz öncesi süreçte yapılması gereken çalışmaların sağlam bir şekilde kurulması ve sürdürülmesi için öneriler, uygulanması gereken politikalar belirtilmektedir. Çalışmada, incelenen konu gereği, niceliksel unsurlara yer verilmekle birlikte niteliksel yöntemlerin kullanıldığı ve mukayeseli analizlerin yapıldığı bir yaklaşım tarzı benimsenmektedir. Ekonomik krizlerin etkileri değerlen- 16

17 dirilirken, bu konuda yapılmış çalışmaların verileri ve ulaştığı sonuçlar irdelenmekte ve bunlara çalışmada yer verilmektedir. Ayrıca, ekonomik kriz ve yoksulluk ilişkisini somut verilerle ortaya koymak ve konuyu verilerle desteklemek için çok sayıda şekil ve tablo kullanılmaktadır. Bu çalışmanın hazırlanmasında, uluslararası alanda kabul görmüş akademik çalışmaların ve ülkemizde konu ile ilgili yazılmış raporların incelenmesi, istatistiklerin kullanılması ve bu konuda Dünya Bankası, IMF gibi kuruluşların yaptığı çalışmalar, yayınladığı raporlar ve düzenledikleri konferanslarla ortaya koydukları sonuçlar yol gösterici olmuştur. Çalışma üç bölümden ibaret olup, birinci bölümde konunun anlaşılması ve anlam birliğinin sağlanabilmesi için öncelikle ekonomik krizlerle ilgili kavramların tanımlamaları yapılmakta ve bir ekonomik kriz tanımına ulaşılmaktadır. Ekonomik kriz kavramları tanımlandıktan sonra kısaca ekonomik krizlerin tarihçesine yer verilmektedir. Ekonomik krizin çeşitleri açıklandıktan sonra da ekonomik krizlerin nedenleri ve genel olarak kriz oluşumu açıklanmaktadır. İkinci bölümde, yaşanmış kriz örnekleri olan 1997 Endonezya ve 2001 Türkiye krizi örnekleri incelenmektedir. Endonezya krizi, kriz öncesi bölgesel ve ülke durumları açıklandıktan sonra, nedenleri, oluşumu, yoksulluğa etkileri ve kriz sonrası yoksulluk yönlü uygulanan politikaları ile detaylıca ele alınmaktadır. Endonezya krizi politikaları, kriz öncesi ve sonrası olarak karşılaştırmalı olarak açıklandıktan sonra 2001 Türkiye krizi, Türkiye nin yaşamış olduğu ekonomik kriz tarihçesi ile açıklanmaktadır krizinin sebepleri, oluşumu, sosyo-ekonomik etkileri ve kriz sonrası uygulanan politikalar karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise ekonomik kriz yoksulluk ilişkisi ikinci bölümde ülke temelinde somut olarak işlendikten sonra yoksulluğun bileşenleri, göstergeleri üzerinden incelenmektedir. Ekonomik kriz yoksulluk ilişkisi değişik iktisatçı ve yazarların görüşleri ve istatistikî tablolarla ortaya konmaktadır. 17

18

19 BİRİNCİ BÖLÜM EKONOMİK KRİZLER 1. KAVRAMSAL ÇERÇEVE: TEMEL KAVRAMLAR Ekonomik krizlerin yoksulluk üzerine etkileri dendiğinde başta enflasyon, deflasyon, stagflasyon, devalüasyon, revalüasyon, resesyon, sirayet etkisi ve ekonomik kriz gibi önemli kavramların tanımlanması gerekmektedir. Bilimsel literatürde ekonomik kriz kelimesiyle paralel anlamlarda kullanılan; hatta bazen ekonomik kriz kelimesiyle ikame edilebilen finansal kriz, buhran, depresyon, ekonomik bunalım ve patlama kavramları da yer almaktadır. Bu tür benzer sözcük ya da sözcük gruplarının açıklanması, konunun daha iyi anlaşılması açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle, bu bölümde çalışmaya esas teşkil edecek kavramlar açıklanmakta ve ardından ekonomik krizlerin türleri değerlendirilmektedir. Bu şekilde, ekonomik krizin ve ilgili kavramların tanımlanması ile ekonomik krizin çerçevesi ve ilgili olduğu kavramlar da belirlenmiş olacaktır. Bu açıdan, tez konusu olan Ekonomik Krizlerin Yoksulluk Üzerine Etkileri incelenirken ekonomik kriz kavramının tanımını yapmadan önce, bazı ekonomik terimlerin tanımları kısa bir şekilde yapılacaktır. 19

20 1.1 Enflasyon Enflasyon, Fransızca bir kelime olup, anlamı Türk Dil Kurumu nun web tabanlı sözlüğünde Para şişkinliği, pahalılık olarak tanımlanmaktadır. 1. İktisadi kullanımında ise enflasyon, fiyatlar genel seviyesinin sürekli biçimde ve yüksek oranlarda artması ve paranın satın alma gücünü yitirmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Enflasyon tanımında iki husus dikkati çekmektedir. Birincisi, sadece belli bir malın veya hizmetin fiyatının tek başına artması değil, fiyatlar genel seviyesinin sürekli bir artış göstermesidir. Diğer bir deyişle, sadece bazı malların fiyatlarının sürekli artması ya da tüm malların fiyatlarının bir sefer artması enflasyon değildir. Örneğin, aylık enflasyon oranının yüzde 5 olması, o ay içinde fiyatlar genel seviyesinin bir önceki aya göre yüzde 5 oranında arttığını gösterir. Yıllık bazda düşünüldüğünde de enflasyon oranının %30 olması, fiyatlarda görülen o yılki artışın bir yıl önceki yıl fiyatlarına göre yüzde 30 artmış olması demektir. İkinci husus ise, fiyatlar genel seviyesinin anlık değil sürekli olarak artmasıdır. Bu açıdan, fiyatlar genel seviyesindeki yükselmelerin belli bir oranda kısa bir süre için artması enflasyon olarak nitelendirilmeyebilir. 1.2 Deflâsyon Deflâsyon, Fransızca bir kelime olup, anlamı Türk Dil Kurumu nun web tabanlı sözlüğünde Para kısıtlaması, para darlığı, durgunluk 2 anlamlarına gelmektedir. İktisadi anlamda ise, enflasyonun tam tersi anlama gelmekte olup, fiyatlar genel seviyesinin sürekli biçimde ve yüksek oranlarda düşmesi şeklinde tanımlanmaktadır. 1.3 Stagflâsyon Stagflâsyon, kelime anlamı olarak durgun şişkinlik olarak tanımlanmakta 1 Türk Dil Kurumu Online Sözlük, <http://www.tdk.gov.tr> (11 Ekim 2008) 2 Türk Dil Kurumu Online Sözlük, <http://www.tdk.gov.tr> (11 Ekim 2008) 20

21 olup, durgunluk ve enflasyon kelimelerinden türetilmiştir. Anlam olarak ise, enflasyonla durgunluğun bir arada olması halidir. İktisadi olarak ise, genel olarak tüm ekonomide fiyatların hissedilir derecede yükselmesi yanında potansiyel üretim faktörlerinin en düşük düzeyde istihdam edilmesiyle birlikte, ekonomik büyümenin en alt düzeyde tutulması olarak tanımlanmaktadır. 1.4 Devalüasyon Devalüasyon, Fransızca bir kelime olup, anlamı Türk Dil Kurumu nun web tabanlı sözlüğünde Değer düşürümü, sabit kur rejiminde resmi kurun yükseltilmesi, yani ulusal paranın diğer ulusal paralar karşısında değerinin düşürülmesi. 3 olarak tanımlanmıştır. İktisadi manası ise, ulusal paranın yabancı paralar karşısındaki değerinin düşürülmesi veya aynı anlama gelmek üzere döviz kurunun yükseltilmesidir. 1.5 Revalüasyon Revalüasyon, kelimesi ise Fransızca bir kelime olup, devalüasyonun tam tersi anlamında değerleme, değer katma anlamlarına gelmektedir. İktisadi manası ise, ulusal paranın yabancı paralar ve altın karşısında değer kazanması veya kazandırılması olarak tanımlanabilir. 1.6 Resesyon Resesyon, kelime anlamı olarak durgunluk, hareketsizlik anlamlarına gelmekte olup, iktisatta ise ekonomik faaliyetlerde duraklama dönemleri için kullanılan tanımlamadır. Resesyon genel olarak toplam üretim miktarında gerileme olması, üretim faaliyetlerinin daralması ve ekonomik hayatın canlılığını kaybetmesi durumlarını anlatmaktadır. 1.7 Sirayet Etkisi (Yayılma, Contagion) Sirayet kelimesi, Arapça bir kelime olup, Contagion kelimesinin İngilizce- 3 Türk Dil Kurumu Online Sözlük, <http://www.tdk.gov.tr> (11 Ekim 2008) 21

22 den tercüme edilmiş hali olarak yayılma, etki etme, nüfuz etme anlamlarına gelmektedir. Tıp alanında da kullanılmakta olup, bulaşma, nüfuz etme anlamlarında kullanılmaktadır. İktisatta ise, küreselleşme ile birlikte, uluslar arası sermaye ve ekonominin tam dinamizm elde ettiği ve ekonomi merkezlerinin bağlantılı olduğu bir ortamda, bir ülkede veya bir sektörde ortaya çıkan şiddetli bir sarsıntının veya krizin, tüm dünyada etkisini duyurması olarak tanımlanabilir. Ekonomi piyasalarının birbirine eklemlenmiş olması yaşanan olumsuzlukların etkilerini, yakın piyasalara ve aynı zamanda denizaşırı piyasalara yayılmasına yol açmaktadır. Bu da sirayet etkisini göstermektedir. 1.8 Finansal Kriz Finansal kriz kavramı, ekonomik krizin çeşitlerinden birisi olduğu için sonraki bölümlerde de detaylıca incelenecektir. Ancak, temel kavramlar bölümünde finansal kriz kavramının kısaca tanımlamasının yararlı olacağı düşünülmüştür. Finansal istikrarsızlık, finansal düzensizlik, finansal kırılganlık ve sistemik risk anlamlarına da gelen finansal kriz kavramı, ekonomik kriz kavramı üzerine yapılan çalışmalarda ekonomik kriz anlamında da kullanılmıştır. 4 Bu çalışmada finansal kriz; ekonomik kriz yerine de kullanılmıştır. Kavramsal olarak finansal kriz, Finansal piyasalarda ortaya çıkan bozulmaların finansal kurumların performansını olumsuz etkileyerek tüm ekonomiye yayılması sonucu, ödeme sistemlerinin bozulması ve kaynakların etkin dağılımını engellemesi 5 olarak tanımlanmaktadır. 1.9 Ekonomik Kriz Kriz kelimesi Yunanca bir kelime olup, krisis kelimesine dayalı olan ve krit 4 Davis, E.P., Debt, Financial Fragility, and Sistemic Risk, Clarendon Press-Oxford. s , Işık, Sayım, Duman, Koray, Korkmaz, Adil, Türkiye Ekonomisinde Finanasal Krizler: Bir Faktör Uygulaması, D.E.Ü. I.I.B.F.Dergisi Cilt:19, Sayı:1, Yıl:2004, s:45-69,

23 kelimesi ile de bağlantılı olarak karar, hüküm, hastalığın dönüm noktası 6 anlamlarına; bir başka açıdan ise, Fransızca etimolojik kökene sahip olup, crise kelimesine dayalı olarak buhran anlamına gelmektedir. Kriz kelimesinin kullanımına bakıldığında genelde tıp alanında yaygın bir kullanıma sahip olduğu ve Yunanca gibi eski bir dilde de sağlık alanında sıkça kullanılmakta olduğu, Bir organda birdenbire ortaya çıkan fizyolojik bozukluk, bir kimsenin yaşamında görülen ruhsal bunalım ya da Aniden gelişen şiddetli belirtilerle karakterize nöbet, hastalık nöbeti 7 anlamlarına gelmektedir. Kriz, sağlık bilimlerinin yanı sıra, sosyal bilimler alanında, özellikle iktisat alanında en çok konu edilen alanlardan birini oluşturmaktadır. İktisadi alanda Fransızca kökenine daha yakın olarak beklenmeyen ve önceden sezilmeyen, hızlı bir şekilde ortaya çıkan mevcut araçları, amaç ve planları tehdit eden gerilim durumu, bunalım, çöküntü, depresyon, patlama ve buhran gibi kelimelerle eş anlamda kullanılmaktadır. Günlük hayatta da ekonomik kriz, küresel kriz, mali kriz, siyasi kriz, hükümet krizi, vb. kavramlara rastlamaktayız. İktisat açısından ise kriz kavramının genel bir tanımını yapmak hiç de kolay değildir. Yukarıda tanımlamalarını yaptığımız iktisadi terimler ve krizin özellikleri açısından bir ekonomik kriz tanımı için ekonomik krizin özelliklerinin de belirtilmesinde fayda vardır. Bu açıdan, değişik iktisatçı ve yazarlar ekonomik krizi şu şekilde tanımlamaktadırlar: Aktan ve Şen ekonomik kriz tanımını şu şekilde yapmaktadır: Ekonomide aniden ve beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan olayların makro açıdan ülke ekonomisini, mikro açıdan ise firmaları ciddi anlamda sarsacak sonuçlar ortaya çıkarması demektir. 8 Mishkin ise asimetrik enformasyon teorisi çerçevesinde finansal krizi şu şekilde tanımlamaktadır: Finansal kriz, ters seçim ve ahlaki risklerin ileri boyutlarda olduğu finansal piyasalardaki doğrusal olmayan bir bozulmadır, 6 Sözlerin Soyağacı, Çağdaş Türkçe nin Etimolojik Sözlüğü, search.asp?w=kriz (02 Şubat 2009) 7 Türk Dil Kurumu Online Sözlük, <http://www.tdk.gov.tr> (11 Ekim 2008) 8 Aktan, Coşkun Can, Şen Hüseyin, Ekonomik Kriz: Nedenler ve Çözüm Önerileri, Yeni Türkiye Dergisi 2002/1,

24 bunun sonucunda finansal piyasalar fonları etkin bir şekilde en verimli yatırım fırsatlarına sahip ekonomik birimlere çevirememektedir. 9 Kibritçioğlu nun tanımında ise: Ekonomik krizler; herhangi bir mal, hizmet, üretim faktörü veya döviz piyasasındaki fiyat ve/veya miktarlarda, kabul edilebilir bir değişme sınırının ötesinde gerçekleşen şiddetli dalgalanmalar olarak tanımlanabilir. 10 olarak yer almaktadır. Bu tanımlamaların ve ekonomik krizlerin incelenmesi sonucunda ekonomik krizlerde şu özellikler belirtilebilir: Ekonomik krizler, aniden, önceden bilinmeyen, beklenmedik bir anda ortaya çıkmaktadır. Bu açıdan yukarıda tanımlamalarını yaptığımız enflasyon, deflasyon, stagflasyon, devalüasyon, revalüasyon, resesyon gibi durumlar bir süreci belirtmekte olup, bir anın tanımlamaları değildir. Bu açıdan, sürekli bir enflasyon veya sürekli bir resesyon gibi ekonomik durumlar ekonomik kriz olmamaktadır. Örneğin, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin yanı sıra, gelişmiş ülkelerde de görülen yıllık % 8-9 gibi enflasyon oranları sürekli devam ediyorsa, ekonomik kriz olarak tanımlanmamaktadır. Ancak, bir anda belirli bir takım iktisadi faktörler sonucu enflasyon oranı % 9 gibi bir rakamdan %150 lere fırlarsa -hiperenflasyon olarak tanımlanabilir- bunu ekonomik kriz olarak belirtebiliriz. Bu açıdan ekonomik krizlerin özelliği önceden kesin olarak tahmin edilemeyen, bilinemeyen bir anda ortaya çıkmasıdır. Bu özelliğe bağlı olarak ekonomik krizlerin şiddeti de önemlidir. Düşük seviyede veya küçük şiddette bir olumsuz etkiye sahip iktisadi faktörlerin oluşturduğu düşük şiddetli ani olaylar da ekonomik kriz olarak görülmeyebilir. Bu açıdan, örneğin enflasyon oranındaki ani bir %5 lik değişme kriz 9 Mishkin, Frederic S, Understanding Financial Crises: A Developing Country Perspective, Annual World Bank Conference on Development Economics, The World Bank, Washington, pp Kibritçioğlu, Aykut, Türkiye de Ekonomik Krizler ve Hükümetler, , Yeni Türkiye Dergisi, Ekonomik Kriz Özel Sayısı, Sayı 41, Eylül-Ekim 2001, s , Ankara,

25 etkisine sahip olmayacağı ve şiddetinin düşük olacağından diğer sektör veya toplumlarda da dalgalanma, kriz oluşturmayacaktır. Dolayısıyla ekonomik krizin etkisinin belirli bir seviyenin üstünde olması da ekonomik krizin bir özelliğidir. Ekonomik krizlerin başka bir özelliği ise kişiler, firmalar, devlet veya devletler için tehdit, sorun, karışıklık, gelecek kaygısı, güvensizlik gibi yıkıcı ve bozucu olumsuz sorunlar ortaya çıkarmasıdır. Aktan ve Şen e 11 göre ekonomik krizler bu sorunların yanı sıra fırsatlar da ortaya çıkartabilir ki bu bazı düşünürler tarafından da desteklenen bir düşüncedir. Bu düşünce, tez konusu olan ekonomik krizlerin yoksulluk üzerindeki olumlu ve olumsuz etkisini gösteren Stephenson dan uyarlanarak oluşturulmuş olan şu grafikle daha iyi anlaşılacaktır: Şekil 1: Ekonomik Kriz Yoksulluk ilişkisi 12 Şekil 1: Ekonomik Kriz Yoksulluk ilişkisi 12 YOKSULLUK N E G A T İ F Krizler zarar görebilirliği artırır. Ekonomik Krizler yoksulluğu ilerletir. Krizler zarar görebilirliği azaltır Ekonomik Krizler yoksulluk için yeni fırsatlar sunar P O Z İ T İ F EKONOMİK KRİZLER 11 Aktan, C. C., Şen H., a.g.m. 12 Stephenson, Rob. S., Disasters and Development, Disaster Management Training Programme, UNDP, Second Edition, s.9 Geneva: Bu grafiğe ilişkin özellikler üçüncü bölümde detaylı bir şekilde işleneceği için burada ekonomik krizlerin bir özelliği olarak verilip, geçilecektir. Yukarıdaki grafikte, Aktan ve Şen tarafından öne 25 sürülen düşünceyi destekler nitelikte şu görüşlere yer verilmiştir.

26 Bu grafiğe ilişkin özellikler üçüncü bölümde detaylı bir şekilde işleneceği için burada ekonomik krizlerin bir özelliği olarak verilip, geçilecektir. Yukarıdaki grafikte, Aktan ve Şen tarafından öne sürülen düşünceyi destekler nitelikte şu görüşlere yer verilmiştir. Dört temanın sunulduğu bu şema aşağıdaki şekilde özetlenebilir: 1) Ekonomik krizler yıllar süren girişimler sonucu elde edilen kazanımları yok ederek yoksulluğu ilerletir. 2) Bir ekonomik kriz sonrası gerçekleştirilen yeni programlar ve projeler, yoksulluk için yeni fırsatlar sunabilir. 3) Krizler yoksul kesimin zarar görebilirliğini artırabilir. 4) Yoksulluk programları ve projeleri zarar görebilirliği azaltmaya ve yoksulluğun ortaya çıkaracağı olumsuz sonuçları gidermeye yönelik hazırlanabilir. Ekonomik krizlerin başka bir özelliği ise sirayet etkisinin olması, başka bir ifade ile iktisadi kaynaklarda Contagion olarak geçen, bir devlette, bir toplumda veya bir sektörde ortaya çıkan krizin bağlantılı olarak ilişkili olduğu devletlerde, toplumlarda veya sektörlerde de aynı veya farklı şiddetlerde olumlu/olumsuz etki göstermesidir. Ekonomik krizin özelliklerini açıkladıktan sonra, ekonomik kriz tanımını şu şekilde yapabiliriz: Ekonomik kriz, yanlış iktisadi seçimler ve uygulamalar sonucunda aniden ve beklenmedik şekilde ortaya çıkan, devletler, iktisadi işletmeler ve bireyler üzerinde yıkıcı, bozucu etkiler, sorunlar çıkarmasının yanı sıra yeni fırsatlar da ortaya çıkaran olağanüstü değişikliklerdir. 2. EKONOMİK KRİZLERİN TARİHÇESİ Ekonomik krizlerin yoksulluk üzerine etkilerini inceleyen bu çalışmada tarih boyunca yaşanmış tüm krizler incelenebilir. Ancak, gerek bu çalışmanın kapasitesi yeterli olmayacağından gerekse geniş bir çalışma alanının seçilmesi 26

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ (TÜRKİYE) EKONOMİSİNİN TARİHSEL TEMELLERİ 13 1.1.Türkiye Ekonomisine Tarihsel Bakış Açısı ve Nedenleri 14 1.2.Tarım Devriminden Sanayi Devrimine

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

FİNANS VE MAKROEKONOMİ. Finansal Sistem ve Ekonomik Büyüme. Finansal Krizler ve Ekonomi

FİNANS VE MAKROEKONOMİ. Finansal Sistem ve Ekonomik Büyüme. Finansal Krizler ve Ekonomi FİNANS VE MAKROEKONOMİ Finansal Sistem ve Ekonomik Büyüme Finansal Krizler ve Ekonomi Finansal Sistem ve Ekonomik Büyüme Finansal Sistemin İşleyişi Doğrudan Finansman : Fon akışı finansal aracı kullanılmadan

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI 1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 25 Mayıs 2016 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 25 Mayıs 2016 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 25 Mayıs 2016 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi

Detaylı

8. Finansal Piyasalar. 8.1 Finansal Koşullar ve Para Politikası

8. Finansal Piyasalar. 8.1 Finansal Koşullar ve Para Politikası 8. Finansal Piyasalar 8.1 Finansal Koşullar ve Para Politikası 016 yılında para politikasındaki en önemli gelişme, 011 yılından beri kullanılmakta olan geniş bantlı faiz koridorunda sadeleşmeye gidilmesi

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%)

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%) 4. Cari Denge 211 yılında GSYH nin yüzde 9 una kadar ulaşan cari açık, devam eden dönemde uygulanan makroihtiyati tedbirler ve kredilerdeki yavaşlama neticesinde azalma eğilimine girmiştir (Grafik-4.1).

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 40 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

BAKANLAR KURULU SUNUMU

BAKANLAR KURULU SUNUMU BAKANLAR KURULU SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 12 Aralık 2016 Ankara Sunum Planı Küresel Gelişmeler İktisadi Faaliyet Dış Denge Parasal ve Finansal Koşullar Enflasyon 2 Genel Değerlendirme Yılın üçüncü

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 7. HAFTA GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE YÖNELİK ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ 4.7. Yabancı Direkt Yatırımların Gelişiminde ve Sağlıklı

Detaylı

Ekonomide Değişim. 15. ÇözümOrtaklığı Platformu. 15 Aralık

Ekonomide Değişim. 15. ÇözümOrtaklığı Platformu. 15 Aralık Ekonomide Değişim www.pwc.com.tr 15. ÇözümOrtaklığı Platformu Temel göstergelerde neler değişti? Ortalama Büyüme, % Milli gelir hesaplama yönteminde revizyon Ekonomik Büyüme Oranları % 12.0 10.0 8.0 6.0

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Artış. Ocak-Haziran Oranı (Yüzde) Ocak-Haziran 2014

Artış. Ocak-Haziran Oranı (Yüzde) Ocak-Haziran 2014 6. Kamu Maliyesi 214 yılının ilk yarısı itibarıyla bütçe performansı, özellikle faiz dışı harcamalarda gözlenen yüksek artışın ve yılın ikinci çeyreğinde belirginleşen iç talebe dayalı vergilerdeki yavaşlamanın

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 24 Şubat 2016 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 24 Şubat 2016 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 24 Şubat 2016 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Grafik-6.1: Konut Fiyat Endekslerinde Büyüme (Türkiye ve İstanbul)

Grafik-6.1: Konut Fiyat Endekslerinde Büyüme (Türkiye ve İstanbul) 6. Konut Piyasası 16 yılında Türkiye ekonomisinde görülen yavaşlama konut piyasası gelişmelerinde de görülmektedir. Konut fiyat gelişmelerine bakıldığında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ...

BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TÜRKİYE EKONOMİSİNE PANORAMİK BAKIŞ... 1-20 1.1. Temel Makro Ekonomik Göstergelere Göre Türkiye nin Mevcut Durumu ve Dünyadaki Yeri... 1 1.2. Ekonominin Artıları Eksileri; Temel

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER KASIM 2016 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 30 Kasım 2016 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 23 Aralık 2015 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Sıkı para politikası duruşunun ve alınan makroihtiyati önlemlerin etkisiyle yıllık kredi büyüme

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

Küreselleşme ve Para Politikası

Küreselleşme ve Para Politikası Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Küreselleşme ve Para Politikası Durmuş Yılmaz Başkan 21 Kasım 2008 İstanbul Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının geleneksel yıllık konferanslar kapsamında düzenlediği,

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

17 ARALIK IN EKONOMİK ETKİLERİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

17 ARALIK IN EKONOMİK ETKİLERİ Hacı Dede Hakan KARAGÖZ 1 Döviz Kuruna Etkisi: 17 2013 tarihinde yaşanan operasyonun ekonomide oluşturduğu tahribata bakılmaktadır. Operasyonun ardından dolar ve Euro talebinde artış meydana gelmiştir. Talep artışı kurların yükselmesine

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015

Giriş İktisat Politikası. İktisat Politikası. Bilgin Bari. 28.Eylül.2015 28.Eylül.2015 1 Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi 2 nın Yürütülmesi Tanımlar Giriş Temel Kavramlar Politika Etkilerinin Analizi İktisat kıt kaynakların etkin dağılımı üzerine çalışır.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Kasım 2016, Sayı: 44. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Kasım 2016, Sayı: 44. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 44 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

Ekonomik Kriz: Nedenler ve Çözüm Önerileri

Ekonomik Kriz: Nedenler ve Çözüm Önerileri Ekonomik Kriz: Nedenler ve Çözüm Önerileri I. Giriş Prof. Dr.Coşkun Can Aktan * Araş.Gör. Hüseyin Şen * Bu çalışmada öncelikle genel olarak kriz ve ekonomik kriz kavramları üzerinde durulmakta, akabinde

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Politika Notu Temmuz Küresel Kriz ve Türkiye Ekonomisinde Tarihi Daralma. Sumru Öz 1

Politika Notu Temmuz Küresel Kriz ve Türkiye Ekonomisinde Tarihi Daralma. Sumru Öz 1 Şekil 1. En Büyük 20 Ekonominin 2008 Yılı 4. Çeyrek Büyüme Oranı (2007 4. Çeyrek GSYH ye Kıyasla) Politika Notu 09-05 Temmuz 2009 Küresel Kriz ve Ekonomisinde Tarihi Daralma Sumru Öz 1 Küresel ekonomi,

Detaylı

İÇİNDEKİLER YAZAR HAKKINDA

İÇİNDEKİLER YAZAR HAKKINDA İÇİNDEKİLER YAZAR HAKKINDA... ii ÖNSÖZ... iii 2. BASIM İÇİN ÖNSÖZ... iv İÇİNDEKİLER... v ŞEKİLLER... xi TABLOLAR... xiii KISALTMALAR... xv GİRİŞ... 1 BÖLÜM 1: FİNANSAL SİSTEMİN EKONOMİ İÇERİSİNDEKİ YERİ...

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK

AVRO BÖLGESİ NDE YENİ KORKU: DEFLASYON Mehmet ÖZÇELİK Mehmet ÖZÇELİK Bilgi Raporu Ekonomik Araştırmalar ve Proje Müdürlüğü KONYA Şubat, 2016 www.kto.org.tr 0 GİRİŞ 2008 küresel ekonomik krizinin ardından piyasalarda bir türlü istenilen hareketliliği yakalayamayan

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

JAPON EKONOMİSİNİN ANA BAŞLIKLAR İTİBARİYLE ANALİZİ

JAPON EKONOMİSİNİN ANA BAŞLIKLAR İTİBARİYLE ANALİZİ JAPON EKONOMİSİNİN ANA BAŞLIKLAR İTİBARİYLE ANALİZİ Bu çalışmada, Japon ekonomisini temel bazı kalemler bazında iredelemek ve Japon ekonomisin gelişim sürecini mümkün olduğunca tarihi ve güncel perspektiften

Detaylı

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı.

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı. Makro Veri Büyüme ve Dış Ticaret: Türkiye ekonomisi için yüksek büyüme=yüksek dış ticaret açığı İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr TÜİK tarafından bugün açıklanan

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

tepav Küresel Kriz e Karşı ş TEPAV Politika Önerileri TBB İstanbul , 28 Nisan 2009

tepav Küresel Kriz e Karşı ş TEPAV Politika Önerileri TBB İstanbul , 28 Nisan 2009 tepav Küresel Kriz e Karşı ş TEPAV Politika Önerileri TBB İstanbul, 28 Nisan2009 Küresel Krize Karşı TEPAV Politika Önerileri Slide 2 Çerçeve Krizi Türkiye ye taşıyan kanallar Krizin Türkiye üzerindeki

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLER VE TARIMA YANSIMALARI

TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLER VE TARIMA YANSIMALARI TÜRKİYE DE EKONOMİK KRİZLER VE TARIMA YANSIMALARI Prof. Dr. Canan ABAY Dr. Berna Türkekul E.Ü. Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Şubat 2009 KRİZ NEDİR? Kriz, çeşitli bilim dallarında ve aynı zamanda

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

Şekil 2.1. Risk Sınıflandırması Örneği Şekil 2.2. İç ve Dış Kaynaklı Önemli Risk Faktörleri

Şekil 2.1. Risk Sınıflandırması Örneği Şekil 2.2. İç ve Dış Kaynaklı Önemli Risk Faktörleri Şekil 2.1. Risk Sınıflandırması Örneği Şekil 2.2. İç ve Dış Kaynaklı Önemli Risk Faktörleri Şekil. 2.3. Olaylar ve Riskler 2.1.Sistematik Risk Sistematik risk, firmaların sahip oldukları varlıklar üzerindeki

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Özel sektör Dış Borçları: Yeni bir kırılganlık kaynağı mı?

Özel sektör Dış Borçları: Yeni bir kırılganlık kaynağı mı? 24 Ocak 2008 Özel Not Özel sektör Dış Borçları: Yeni bir kırılganlık kaynağı mı? - Şirket dış borçlanmaları artıyor -Artan DTH lar bir güvence olabilir mi? krizi sonrasında uygulanan sıkı maliye politikası

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 8 Ağustos 2016, Sayı: 31. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 8 Ağustos 2016, Sayı: 31. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 31 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK

REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK Doç. Dr. Cevdet Akçay 15 Haziran 2004 İstanbul Hilton Oteli Nominal Döviz Kuru Reel Döviz Kuru E = E TL/$ q = q TL/$ R Nominal Faiz

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

EKONOMİK KRİZ : NEDENLER ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

EKONOMİK KRİZ : NEDENLER ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Yeni Türkiye Dergisi, 2002/1. EKONOMİK KRİZ : NEDENLER ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Coşkun Can Aktan * Hüseyin Şen * I. Giriş Bu çalışmada öncelikle genel olarak kriz ve ekonomik kriz kavramları üzerinde durulmakta,

Detaylı

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 3 III- Yöntem... 3 IV- Yayımlama

Detaylı

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 3 yılının ikinci çeyreğinde iktisadi faaliyet yılın ilk çeyreğine kıyasla daha olumlu bir görünüm sergilemiştir. İç tüketimdeki canlanma ve altın ticaretindeki baz etkisi

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri

Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri Erdem Başçı Başkan Yardımcısı, TCMB 17 Aralık 2008, İstanbul, EAF 1 Sunuş Planı 1. Küresel Likidite Sorunu 2. Küresel Kriz, Küresel Çözüm Arayışları 3. Yükselen

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER ARALIK 2016 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 23 Aralık 2016 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi/hangileri tüm dünyada görülen artan işsizlik oranını açıklamaktadır? I. İşsizlik yardımı miktarının arttırılması II. Sendikalaşma oranında azalma III. İşgücü piyasında etkin

Detaylı